-ocr page 1-

. /

κ

G R O O Τ

PLACAATBOEK

vervattende alle de

PLACATEN, ORDON-
NANTIËN en EDICTEN,

der

EDELE MOGENDE HEEREN

STATEN 'S LANDS VAN UTRECHT;

Mitsgaders van de

ED. GROOT ACHTB HEER EN BORG EMEE-
STER
EN EN VROEDSCHAP DER

STAD UTRECHT;

tot het jaar 1728 ingefloten.

Verrykt met allerhande Ediden van Keyzer Karei en Philips
den tweeden, Handveften, Privilegien, Oólroyen,

Inftruéirien ^ l^^s'^^^enten. Reioluticn, en
andere aanmerkelyke ftukken.

Mz m eene mtmrlyke ordre met de Vereyfchte naeulokeuri^hejt hy eengehntgt^
en met nodige ^egiflers Voon^ien^

DOOR

J O H A Ν y A Ν D Ε WA Τ Ε R / Rechtsgeleerde.
tweede deel.

u

Insttiuul voor
Mîdiîôleeuv/se Geschiedenif
Rijksuniversiteit Utrecht

TE UTRECHT,

ByJACOB VAN POOLSÜM.

m d c c x x i x

I

>

-1

-ocr page 2-

PLACATEN, ORDONNANTIËN
INSTRÜCTIEN, RESOLÜTIEN,
REGLEMENTEN,
8cc.

V A Ν D Ε

ed; m O g: heeren
STATEN 'S LANDS VAN UTRECHT.

TWEEDE BOEK,

VERVATTENDE

y^/ bei geen de Onderhouding van T^jcken,
Sfroomen , Wegen, Tollen ^ 'Jacht ^
Vrjlfcherye, en verder de 'Domeymn * s
Lands van Utrecht betreft.

EERSTEN TYTEL.

' 1

Rakende den Diemer-en Spakenburgfen Zee-
dyk ; Bunfchoter- Veen- en Vddendyk;
mitsgaders het Zee-water.

EERSTE DEEL.

Aangaande den Dicmer Zeedyk.

1. BRIEF van Giiy, Bijjchop van Utrecht, waar by blyckty dat men alk Oykrechten op den
Zeedyck pleeg te berechten, in het jaar MCCtviL op onfer Lieve Vrouwm dag>

iVy willen niet ontveynfen , dat men ontrent eenige lan de navolgende Brieven, of Handvefien, ah Num.

ΐν,νι ι,χ, en XV. zig heeft moeten bedienen van eene flordige copy, 'maar in veele fouten waren ingeflopen, zulks
dat den Lefir mogelyk hier ende daar eenige duyfiere plaatfen fuUen voorhomm , 4ie wy jecht^r, by ^breek va»
beter en fuyverder affchriften, niet hebben durven verbeteren,

y Guyen , by der genaden Gods, Biflchop legen heeft. Ende om dat wy willen., dat dit vailen
tot Utrecht, doen fcond allen luyden, dat geduuiig ftaade blyven fal , foo hebben wy delen
wy vernomen hebben in der waarheyd, dat brief met onfen zegelc bezegelt. Gegeven in't jaar
men alle dykrechte op ten Zeedyk plach te ons Heeren 1307. op onfer lieve Vrouwen dag.
berechten, en nergens elders, alfooals *t van outs ge-

ohan, by der genaden Gods, Palyns-Grav^ op
denRhyn, Hertoge in Beyeren, Soon van He-
negouwen , van Holland , van Zeeland, &c.

il. BRIEF 'van Johan , Falsgrave op den Rhyn, Hertog in Beyeren , op de onderhçuding m
beter direBievan den Vienrn- Zeedyk, den
27 Julii MCCCCKXlll

waarheyd ende by aanbrengoj van fonderlinge viiea-
den wel vernomen hebben , hoe dat wy ende x3niê
goede Steden ende Landen in Araileriant , ,€nd,ç
doen kond allen luyden, want wy in,«der 1 daar omtrent gelegen, feer befchadigt
co ο.οςίς.αμ^Γ

j^^fi · à ^ yj^

S'

-ocr page 3-

ν A N D Ε Ν D I ΕΓΜ Ε R- S Ρ Α Κ Ε Ν Β ϋ R G S Ε Ν-

lyk bcforgt zyn van der dykagic, gelegen in den Ban-
ne van Diemcn^ daç^veel toegckoomen is, 'en dage-
lyks toekomt', överïhits tweedracht, onrecht en -on-
redelyke faaken , die
fommige luyden van Diemen,
biiyten Diemen, en daar^binnen op den dyck gedre-
ven , en aldaar
gehanteert hebben, met Woorden en
met werken, aïs onfe goede luyden , gemeenlyk in
der Dykvaart voorfz. gefeten, kennelyk en openbaar
is,
alfoo dat ons dat langer niette lyden en ftaat, om
dat ons LandsverderfiFenis daar
aan gelegen is j Γοο heb-
ben \vy by onfen gemeynen Raade, cn by fommige
van den Hooftftedenvari Holland,
om ootmoedig ver-
volg onfer goede luyden, die dat aanroert, en oock
om onfe Dyckrechten te verbeteren cn te iiercken,
dat onfe Steden en Landen daar by bewaart zyn, on-
fen gemeynen onderfaten, en ook den
buurluyden van
den Geftichte van Utrecht, in der dykagie van Die-
men gcieten, gegunt en gegeven, gunnen ende geven
mits defen brieven voor ons en onfe nakomelingen,
alfoo die Heemraders fulien den dyck uytgeven, dat
voortaan tot eeuwigen dage onfe gefworen Heemra-
ders , in der dykagie voorichreven met den Heemra-
den uyt den Geftichte van Utrecht, die nu zyn,ofna-
maals wefen fullen, na inhoud der Handveften', die
fy van ons hebben, alle dyken,
gelegen in den Ban-
ne van Diemen , ilolen , uytgeven en deelen fullen
by haaren eede, op dèn'geenen, die fy meyncn, dat
daar het befte recht toe heeft, en daar en fullen wy
noch niemand van onfent
wegen tegen feggen, noch
ander rccht opvorderen, dandiegeene, die den dyk
maken fal, daar hy op gcdeylt is , ofte opgedeylt fal
worden,-fonder eenig feventuyg daar op te brengen,
tuflchen het gemeyn Land en den geenen , dien die
dyk by den gefworen Heemraders toegedeylt word,
nu of hier namaals, als gebeurt, en fonder yet anders
hier in te doen trekken. Maar quamen den gemeenen
Lande eenigen dyk op metter
fpade te fteeken, als récht
is, foo fal het gemeeöe
Land mogen aanfpreken en
doen aanfpreken fuik Land, als van ouds tot dien dyk
hoort, en toebehoort heeft, mittenfevp, na inlioud
der Handveften voorfz. Geviel't ook', dat tot eeni-
ger tyd'die buurluyden fcheelden om dyck, foo fal
onfe Schout van Dfemert, die in der tyd wefen fal,
onfe Heemraders daar opdagen, die dan den dyk by
haaren eede geven fullen den geenen, dien hy toebe-
hoort , op aliulke boeten , als die feven plagen te ge-
ven. Voort waar ymand in der voorfz, dykagie ge-
feten, man, of wyf, of kinderen, of die eenig goed
daar in^ leggende^ hadden, en die gefworen Heemra-
ders eenig geld daar op rekenden, by haren eede, met
twee gefworen < of met meer, dat van den dyk roer-
de , of van iluyfen , w^aterfchap , of foodegeld , die
fullen dat betalen, fonder vertrek, of woude dat ye-
mand wederfpreken, dat fal hy doen op die Zeeburg
voor den gemeenen Heemraad, op eenen Rechtdag,
als die Heemraders van 's Lands wegen op den dyck
zyn, op alfulke boeten, als men voor die Schepenen
van Diemen plag te verbeuren, na inhoude der Hand-
veften , en daar fullen die Heemraders vonniiTe af wy-
fen, fonder eenigwederfeggen. En wcrde alfoo ye-
mand geld afgewonnen, en dat niet betalen en won-
de, foo fal oni'en Schouj van Diemen dat van onfent
wegen uytleggenop zyn recht,'''als gewoonlyken be-
hoorlyk is. Ontbieden hierom me en beveelen onfen
Bailliuw van Amfterlant, en onfen Schoute van Die-
men , die nu zyn, ofnamaals wefen tullen, dat fy onfen
goede luyden voorfz. in allen voorgeroerde poinélen
en rechten van onfent wegen houden, ftyvenenfter-
ken tegens cenen ygelyken, die hem daar aan hinde-
ren , letten, ofte cenige wederftandigheyd doen wou-
den, fonder meer gebods van ons, of onfe nakome-
lingen daar ai-<teverbeyden. In kennifle hieraf, foo
hebben wy onfen zegel hier aan doen hangen,tot ee-
nen getuyge alle der faake voorfz. J3egeven in den
Hàge op den feven Jen twintigilen dag in Julio, in 't
jaar onies
Heeren duyfend vier hondert drie en twintig.

iiï


IIL UYTSPRAAK en Ordomantie van Hngo van Lanoy, Heere van Santes, Overfle en an-
dere van den Rade &c. op eenige dtfferenten ^ aangaande de onderhouding
van den Oiemer Zeedyk, denu Maart M CCCCXXXVL

'uyge van Lanoy, Heere van Santes, Over-
fte, cn andere van de Rade ons Genadigfte
Heere van Borgongien, gecommitteert tot-
ten fake van de Landen van Hpll^nt,Zeelant
ende Vrieflant, doen kont allen luyden. Want een
lange tyd.vaft jaren dien dyk van Diemen, en de ge-
meyne dykagie, die onder de fchouweende Schepen-
dom van Diemen gelegen is, feer qualyken'ende on-
puntelyken geregeert is, ende beforgt heeft geweeft,
overmits tweedracht, die in der dyckaetfie voorfz. ge-
vallen zyn , ende den gemeyne karfpelen ende onder-
iâten, die op der dykaatfie voorfz. gelegen zyn , alfo
dattet lant aldaar van jaar tot jaar daarom gefchapen
heeft geweeft in te breken ende verderflykte werden,
cn om dat te behoeden onfe Genadigfte Heer van Bor-
gongien heeft tot veel tyden fynen Rade aldaar gefent,
omme'die gefchelen neder te leggen, en te vereffen,
cn dat meer is zyn geit in der dyckaatfie geleyc, ende
voorden onwilligen den dyk doen maken op zynen
grooten koftcn , daar of dat hy tot defen dage toe.
geen vèrrëchtinge en heeft mogen krygens ofte kon-
nen. Alfoö dat wy altyd zynde genegen geweeft die
gefchelen voorfz. te vergelyken , hebben tot veelre
tyden van onfen wegen, ende in den name van hem
die waaren van den Landen der v<ïorfz. dyckaatfie, doen
vcrfamen, ende by een komen, om hen van defe faa-
ke te openen £0 tc onderwyfen, ^t
fy die laften van
den dyk aannemen , ende mynen Genadichften Heer
betalinge doen fouden van zyn uytgeleyde gelde, als
fy fchuldig waren te doen, ende dat fy dat lant alfo
beforgen fouden , dattet fonder vreefe van inbrekinge
mochte blyvcn'] in welk zy niet'eerts en hebben kon-
nen géworden 5-om der twiften willen, die daaron-
der opftonden, en fy ons aanbeyden zyden te kennen
doen geven met anderen die laften, ende die gebreken
der .voorfz. dykagie , ende fy daarom , te weten die
gemeyne waartfchappen van der voorfz. dyckaatfie,
aan ons ende in onien zegelen geheelyk ende al ge-
bleven zyn, des wy te recht uytfpreeken fullen ende
ordineren op alle de gebreken ende gefchelen
vooïfzc
ende dat houden ende voldoen fullen , alle des wy in
der^dyckaatfie verklaren fullen. Soo is 't, dat wyaan-
iÏende ende wel verfl;aande, over merkende diegroote»
ende zware laften der dyckaatfie voorfz, die lange tyd
in fulker hoede, en bewaarniÎTe niet geweeft en heeft,
als wel van noode en behoort te wefen hadden na
oorbare des gemeynen lants voorfz. met goeder voor-
fienigheyt ende Wel bedochtcnradc, 'beyde zyden
ge-
hoort en geëxamineert, in woorden, in weerwoorden,
in fchrifte, in wederfchrifte, in getuygeniiïè ende an-
ders , daarom alle die poinden üytgeiproken ende
verklaart hebben, uytfpreken en-verklaren mits dêfen
brieve, gelyk hier na befchreven ftaat, dat *s te we-
ten, dat om die bewaainilTe cn onderhoudeniiïè ^ns

Gc^

U-

Ivl·


H '

m'.

j

Ifï

i

liL

-ocr page 4-

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. Il, BOEK. Ι. ΊΙΤ

Genadigften Heere Heerîykheyd, dat oude Dyîvrech-
te na den Rechten en Handveiten, die daar afzyn, en,
alfoo dat op den dyk van Diemen geplegen heeft ge- '
weeil tot defen dage toe, noch alfoo wcfen fal ende
blyven fal in zynre volkomen machte, alfoo dat Dyk-
grave, Schout en Schepenen van Diemen, dat voor-
fchreve Dykrechte voort hanteren en bewaren fullen,
gelyk dat behoort, na den Rechten en Handveiten der
dykagie voorfz. Maar, overmits dat by tydeninder
voorlz. dykagie duyfterniiÏe en onwilligheyd gevallen
is, fonderlinge in den overloop van den dycke, die
niemand en heeft willen ontfangen, noch aannemen,
om dat elck ongerechtigt daar toe heeft gemeynt te
wefen, foo hebben wy op dat voorfz. dyckrecht in
fommige poinden ons verklaringe gedaan, ende een
Ordonnantie gemaackt, daar op, hoe men dat voort
h anteeren fal, en die overloop van denonwilligendyk
voorfz., die tot defen dage toe gevallen is, geëert en
gefmaldeelt in der manieren hier na volgende.

Eerft, der Papen Land feven roeden dyck in den
overloop, die hem meer gegeven was, die fal heb-
ben en behouden dat gemeyn Land; behoudelyk, ol:
de Paap van Dieinen eenig dykbaar Land hadde, dat
totter l?apelyker proeven niet en hoorde, dat fal hy
dyken en dammen ende andere onkolt in gelden, als
daar toe behoort.

Item, den dyk, die dat Godshuys Land gegeven
was, die fal hebben en behouden dar gemeyn Land.

Item, den dyck, die der Kofteryen gegeven was,
en der Kofteryen Land, die fal hebben en behouden
dat gemeyn Land.

Item, Godsfchalck om veertien voet dyks, als hy
van ouds gehad heeft, en den overloop, die hem meer
gegeven was, fal hebben dat gemeyn Land.

Item, Bruyntken Nellegerfzoon fal hebben en be-
houden feven roeden dyks.

Die van boven der Kerk, en die van Bindelmeer,
om dat fydie overfte foode hebben, drie roeden dyks,
en den overloop van den dyk.

Item, den dyck, die Gerrit Jan Weynefzoon ge-
geven mag wefen , die fal hebben ende behouden dat
gemeyn Land.

Item, den dyk van den Knippert, daar of fal heb-
ben dat gemeyn Land tien roeden, die van boven der
Kerk, en die van Bindelmeer t'famen, om dat fy de
overfte foode daar af hebben, vier roeden dycks, en
die geene, die dat Land van den Knippert, dat bin-
nen dycks gelegen is, behoudeh, drie roeden dycksj
behoudelyken, dat van die drie roeden dat gemeyne
Land den ouden onkoften betalen fal, ende foo wes
onkoften anders opten voorfz. onwilligen dyk geko-
men zyn, die fullen gelden en betalen die geene, die
den dyk voorfz. toebehoort.

Ende defe iloetinge aldus gedaan, feggen wy ende
kennen die met recht gedaan te wefen van ons, en
dat voortaan alfoo wefen fal, en blyven, om dat het
gemeyn Land den dyk opgekomen is, fonder fpade te
Iteeken,

Maar want defe Coftumen niet gehanteert nog ge-
bruykt en worden,van den geenen die boven en beneaen
der dykagie van Diemen, in anderedykagien geploe-
gen zyn, feggen wy daarommc en ordonneren, dat
Toortaan tot geenen dage toe dat gemeyn Land, ge-
legen onder œ dykagie van Diemen, den voorfz. dyk
opkomen, noch gegeven fal werden, dan metter fpa-
de fteken. Item, verklaren wy vorder en ordonnee-
ren, of't gebeurde, dat yemand, wie hy zy, Land
kochtp, 4at dyck hadde in den dyckagie voorfz, ibo
fouden dan alle de koopers goederen , en Landen,
die hy hadde in der dykagie, vry en onvry, hoe dat
zy waren, metten dyk, die tot dien Lande lioorde,
belaft en befwaart zyn, en blyven, alfoo dat dekoo-
per van alle zynen Landen en goederen fchuldig falwe-
fen, den dyck voorfz. te houden en doen maaken toe
eeuwige dagen toe. En of 't gebeurde en foo ver ver-
ongeviele, dat men den dyk voorfz. metten gekochte
Lande, en andere die landen en goederen der kopers,
in den dykagie voorfz. gelegen, niet houden noch
maken en mochte, foo fal hy die fpade fteken van
alle fyne goederen en Landen, gelegen in der dyka-
gie voorfz., als 't voorfz. is, en dan fal men terftond
op hem vorderen dat recht van den Lande, foo dac
hy balling der Lande gemaakt fal worden, als na den
Dykrechte dat behoort, en dan fal men daar en t'eyn-
den dat Land bofemen en brengen aan den geenen,
daar die dyk of verkregen, gekomen, gedeelt, ofte
uytgefprooten waar , ofte mochte wefen in eeniger
wys, en die fullen dan de keuren hebben, offyden
dyk met alle de Landen en goederen aanneemen ende
houden willen, of die fpade fteken, en fyvan dienen
van alle haare Landen en goederen de fpade fteecken.
Ende foo men den dyk met recht niet vorder en weet
te bofemen, foo fil den onwilligen dyk voorfz. eerit
komen en vallen opten gemeynen Landen , met alle
de Landen en goederen voorfz., en als eenigen dyk
opten gemeynen Landen in der maniere voorfz. ee-
koomen fal wefen, foo fal dat gemeyn Land den dyk
aannemen, met aliulke koften en laften , als de Dyck-

κ

traaf, met recht en na inhouden van defen Handve-
en , en de oude Dykrechten daar op binnen een jaar
gebracht fal hebben. Item, tot wat tyden dat men
een nieuwe Bailliuw maackt , foo ial den Bailliuw
voorfz. gehouden weien eenen eed te doen, in han-
den des Gerechts van Amfterdam, den wekken hem
afgeftaaft fal worden van den Overften Burgermee-
fter, aldaar die van t'huys welen fal, dat hy alle jaa·
ren iï\l kiefen na fyn befte wetenheyd ièven die no-
tabelfte mannen, rykelykfte en wyfte perfoonen, die
vernemen kan te wcfen in den Karfpel van Diemen,
en hem des rechts beft verftaan, om aldaar een jaar
lang Schepen te weien, en die en
ίΐύ hy niet kielen
om een/ge
gifce, mïede, of liefde, om vriendichap-
pe, of om eenigerhande faaken wille, die hem totee-
nige profyten komen mochten. Ende die alfoo ge-
daan en gekooren fullen wefen, zyn fchuldig een ee^
te doen in handen des Bailliuwsvoorfz., Schepenen
te wefen in Diemen, recht aldaar te wyièn, den dyk
te fchouwen, te regeeren, en rechtveerdelycken te
bewaren boven en beneden, ende de boeten over de
onwilligen te wyfen tot allen tyden als dat behoort,
londer eeniger wys van hier in gebreck laten te ge-
fchien , hen daar in foeken, of den een voor den an-
deren daar in te verlichten, ofte te verfchoonen, om
eeniger giften, mieden, of liefte wille, of om eeni-
ger ander fiaken, die men daar inne jgedenken moch-
ten. Ende waar 't, dat fy, of eenig van hem hier
inne gebrek deden, dat foude onfe genadigfte Heere
houden, en verhalen aan haren lyf en goederen, tot
zynen wille tot alre tyd, als dat gebeurde en men op
hem proeven mochten. Item, foo voort opten voor-
fchreven dyck van Diemen eenige gebreecken vielen,
die Schepenen van Diemen by den GerechteenHand-
veften der dykagie voorfz. ofte by der Ordonnantiën
niet wys en konden worden met regt tebefcheyden, fo
fullen ly daar of geliefde mogen verfoecken, en ver-
halen aan den Hoogen Heemraad van Rhynland, en
foo wes hem die voorfz. Heemraad wyfen fal, dat
fullen fy alfoo nakoomen, ende daar na metten recht
voortgaan.

Item, foo tot wat tyden, dat men eenigen dyck
beftaden fal, foo fal de Dykgrave, ofte Schout vaiï
Diemen, dat openbaarlyk doen kondigen en roepen in
der Kercke tot Diemen, op eenen Sonnendag onder
die Hoogmiften, en des dingsdags daar na falmendaa
opten dam van Diemen die oeftadingedoen, alfoo dac
een ygelyk di^ar fgl mogen koomen, om dien tçn bp-

A ^ i^m


X

-ocr page 5-

937'- VANDENDIEMER. SPAKENBURGSEN-

ften oorbaar van den Landen aan tc nemen mogen,
uyrgenomen opten waden fal men terftond beftaden,
als 't gemeen, werk daar afgenomen wefen fal.
Item, foo en fullen die Schout noch Schepenen

van Diemen geen dyck aannemen te maaken, noch
vennoodfchap, om geld daar in te mogen hebben, o-
vermits dat fy aldaar Rechteren zyn, op een boete
van tien ponden te verbeuren, dan haar felfs eygen
dyk, den welken 2,y fullen mogen maaken, ofte be-
iladen, als men hem gelieven fal, ende hier af fal .die
Dykgraaf kenniflè doen metten oude Schepenen van
Diemen 5 en de boeten voorfz. en ial die Dyckgrave
geen reekeninge af doen mynen Genadigften Heere,
maar hy fal fe houden tot lyn felfs profyte voor zyn
koften enarbeyd, die hy doen ial in de dykagie voorfz.
Item, alle de geene , die opten dyk komen, om des
dyks wille voorfz. Waartsluyden, of andere, die ful-
len een vry vail geley hebben, uytgenomen die bal-
lingen myns Genadigften Heere waren. Item , ge-
viel tot eeniger tyd, dat God verhoeden wil, dat in
den Zeeburg eenige wallen braken, binnen der dyka-
gie en Schependom van Diemen , foo fal die Dyk-
graaf aider dykvaartgebieden des Sonnendags na S. Pe-
trus dag
ad catheckam ^ en niet langer wachten, ofte
daar mede beyden, alfoo dat hy opten dyk voorfz.
ial laten komen dyken, alle de geene, die dykplech-
tigzyn, fonder des yemand te verdragen, ofte ver-
dragen te laten, op de verbeurniffe van fyn dienft,
ende op alfulck als hy daar op ftaan heeft, of hebben
mag, uytgenomen weduweii en wefen , na den ou-
den Dyckrechten j ende defe wallen fal men fchieren,
eer die gemeente opten dyk komen, waar 't ook faak,
dat'er meer wallen in waren, of in braken, dan een,
die fal men mogen looten by den Waartsluyden ende
Schepenen van Diemen, en daar voor fal die Dyk-
grave hebben vyftien pond, fulcke als onfe Genadig-
ikn Heere den Grave van Holland van renten aldaar
doed ontfaan, en van defe vyftien ponden faldenBail-
liuw hebben die eene heift, die hy hebben fal voor
fyn onkoft, en onfe Genadigften Heere die Grave van
Holland voorfz. die andere helft, die hy reekenen ial,
als dat gewoonlyk is na fyner bevelinge. Item, foo
wie eenige aarde behoeft in der Zeeburg, die fal fe
mogen halen en nemen na den ouden Dykrechteen ge-
woonte van den dykagie voorfz. Item, foo en fal
die Schout van Diemen , geen Setluyden om de wal-
len om geld verdingen laten, maar alle die geene,
die opten voorfz. dyck niet en quamen, die fal hy
tweewerf daags befchouwen, als 't gewoonlyck ende
recht is. Item, elke kerkfoekinge faleenen Waarts-
man mogen fetten, ofte maken, daar fal den Schout
van Diemen voor fyn getuyg twee groot, ende die
Schepenen t'famen twee groot hebben. En om dat:
by ons Rade voorfz. alle defe poinften uytgefproken
en verklaart zyn in der manieren voorfz., foo hebben
wy Hugo van Lanoy, Heer van Santes, Hooft ende
Overfte, tot Yflelfteyn, Floris van Abyle, Heere tot
Velfinge , Gerrit van Syl , Heere tot Purmerende,
Ridder Boudewyn van Sweeten Goodtsfchalckzoon,
Rentmeefter Generaal van Holland, en Jan van der
Nie, Knapen/ en Raden voorfchreven, defen brievc
voor ons alle verzegelt, met onfen zegelen hier aan
gehangen, ende gegeven in den Hage opten een en
twintigften dag in JVlaart, in 't jaar ons Heeren duy-
fend vier honderd en fes en dertig, na den loop 's
Hoofs van Holland.


brief van Philips Hertog van Bourgondieni Grave van Holland^ waar by
Uytfprake geapprobeeri en geconfirmeert word, den τi Maart MC CCC.

de voorfz.^
XXXFl

iv.

Philips, by der gratie Gods, HertogevanBour-
gondien, van Lotringen, vanBraband, ende
van Lemburg , Grave van Vlaanderen , van
Artoys,
van Bourgondien, Palatyn van Hene-

fouwen, van Holland, van Zeeland, en van Namen,
larckgrave des Heyligen Rycks, Heere van Vries-
land , van Salyns, en van Mechelen, doen kond al-
len luyden, alfoo lange tyd gefcheele en tweedracht
geitaan heeft onder onfe onderfaten ende den anderen
goeden luyden, die gegoed en geërft zyn in der fchou -
ween dykagie,
en Schependom van Diemen, over-
mits den overloope van den dyk, die voort is geval-
len in der felfde dykagie, en de om meer andere ge-
breken daar in, dat zy onderlinge niet en konden o-
verdragen, en mits die tweedrachten voorfz. ons Land
aldaar,
in grooter vreefe en quaden regimente gelegen
heeft, ende gefchapen Hond van jaare tot jaare in te
breken
cn verderffelyck te worden, ende hadden wy
metter gratie Gods en met onlên gelde in der dykagie
voorfz. te leggen, dat niet belet ende verhoet. Van
welken gefcheele voorfz. zy alinge en al gebleven zyn,
cn die aan onfen Rade, diewy geordonneert hebben,
ter faaken van onfe Landen van Holland en van Zee-
land, gekeert hebben, en hem voort gebeden hebben
cene verklaringe te doen, en Ordonnantie te maaken
van de Dykrechten, dat voortaan aldaar in derfchou-
we hanteert foude mogen worden. Soo hebben on-
fen voorfz. Raden, overmits des geliefs wille voorfz.
en om dat ons Land, in der voorfz. fchou we gelegen,
,te beter bewaart en beforgt foude wefen, endiege-
fchelen vereffent, met alfulke verklaringe op die ou-
den Dykrechten, voortaan van onfen wegen geordon-
neert en gemaakt, als de brief, daar defetegenwoor-
digen onlen brieve doorfteken is, inhoud enbegrypt.
Ende omme dat wy willen, dat alle poinden daar in
begrepen, vafte en geftade en van waarden blyven
fullen tot eeuwigen dagen toegeduurende , cn alle die
geene, die in der dykagie geërft zyn , gebruycken
fullen, fonder eenig wederfeggen van yemand, foo
hebben wy voor ons en onfe nakomelingen, Graven van
Holland, den felven brief en alle poinólen daar inne
geconfirmeert en beveftigt, confirmeren en veftigen
mits defen brieve, cn geloovenden geenen, die in der
dykagie voorfz. geërft zyn, of namaals ingeërft ful-
len worden, daar in te houden en te fterken tot eeu-
wigen dagen toe, tegen een yegelyk die daar in hin-
der, fchade, of letfel doen wouden in eeniger manie-
ren , en des hebben wy ter oirconde onfen zegel aan
defen brief gehangen. Gegeven opten twee en twin-
tigften dag in Maart, in 't jaar ons Heeren duyfend vier
honderd fes en dertig, na den loop van onfen Hovc.


brief van den felven Hertog Philips &c. aangaande het maaken en fchouwen van een bol-

^out en yfer, aan den dyck totTpeJoot, binmn m .hv^tendyçks^

v.

werk en platinge van,
den
23 Julii M CCCCXJZ

f

h .

■ .

Λ:.

Phi-

-ocr page 6-

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK, L TI%

f

Philips, by der gratie Gods5 Hertoge vanBour-
gondien, vanLothryk, van Braband, en van
Lemburg , Grave van Vlaanderen , Artoys,
Bourgondicn, Palatyn van Henegouwen, van
Holland, Zeeland, van (Namen , Marckgrave des
Héyligen Ryks, Heere van Vriesland, Salins, en van
Mechélen , doen kond allen luyden, dat onfe Stede
van Amftelredamme, die gemeene Ridderfchappen en
Waartfchappcn in der dykagie en Schependom van Die-
men gelegen en gefeten, onfe onderlaten, en desge-
Ïyks die onderfaten van den Geftichte van Utrecht,
die dykplechtig zyn opter dykagie tot Ypefloot, ons
te kennen hebben doen geven , dat fy geordonneert
hebben een bolwerk en platinge van hout en yfer te
maken, aan den dyk tot Ypefloot, buyten en binnen
dyks , indien dat wy hen gunnen willen zulke poin-
ften, als hier na gefchreven ilaan , omme dat bol-
werk en die platinge te hefteden, te houden ende te
befchouwen, aan ons verfoeckende, om onfen con-
fente daar toe te hebben. Ende want wy wel gein-
formeert zyn van der grooter vreefe van den dyk van
Ypefloot, zoo dat'er van noden is die bolwerken en
die platinge daar aan te maaken, om oirbaar ons ge-
meéne Lands, daar zy groote koften aan leggen zul-
len. Soo is 't, dat wy dit merkende, en tot haaren
ootmoedigen verfoecke gegunt en gegeven hebben,
gunnen en geven mits defen onfen brieve, onfe on-
derfaten en den Stichtfen, die aan de voorfz. dyk dyk-
plechtig zyn, dat voortaan onfen Bailliuw van Am-
fterland, die nu of namaals wefen zal, die bolwerken
cn platinge van hout en van yfer gemaackt, buyten
cn binnen voor Ypefloot,Jaarlycks fchouwen zal tot
tween tyden, als op St. Odulphus dag, ende op St.
Lamberts dag, metten Waansluyden in der dykagie
voorfz.} te weten, met een Waartsman uyt Muy-
den, een uyt Weeip, en een uyt Weefper-Carfpel,
een uyt Loosdrecht,
een vanLoenen, geièten inden,

Gerechte van Cronenburg, in onfen Lande van Hol-
land, en met den jongften Burgermeefter onièr Stede
van Amilelredamme, met eenen Waartsman uyt Cor·
tehoeve, een uyt Breukelen, gefeten in Johans Ge-
recht van Nieurode, een uyt Abcoude, ende een uyt
Nichtevecht, op alfulcke bannen, boeten, breuken
en keuren, als die Waartsluydenvorder jaarlyksover-
dragen en uytgeven zullen, en die inwinnen na den
Dykrechte. Ende of onfe Bailliuw van Amfterland
dit verfuymde, ende alle jaar niet en quame op deiê
voorfz. fchouwen, van St".Odolphusen St.Lamberts
dagen, zoo zal dan die jongfte Burgermeefter onfer
Stede van Amftelredamme, als Stedehouder van onfen
Bailluw, dit bolwerk en platinge voorfz. van onièn
wegen fchouwen metter Waartsluyden voorfz., ban-
nen, boeten, breuken enkeuren, als voorfz. is, in-
winnen , die platinge hefteden , en daar op uytleg-
gennaden Dykrecht, op die helfte meer, ende ons,
ofte den geenen dien wy *t beveelen zullen, daar af
goede bewyfinge doen, en dat in te winnen in alre
manieren, als onfen Bailliuw, ofte Schout
met den
Schepenen van Diemen, bannen cn breuken op den
dyk, na den Dykrechte in te winnen plegen. Be-
houdelyk hier in, dat onfe Bailliuw, Schout en Sche-
penen van Diemen, haar fchouwt behouden zullen van
den Aardendyck overal, als gewoonlyk is, uytgeno-
men van defen houtwerk alleen. Ende dit fal geduu-
ren alfoo lang als men Ypefloot aldus houden ial met
hout en met yfer. En waar 't, dat defc dyk voorfz.
ingeleyt, en op een andere fteede geleyt worde,
zoo en zoude defe fchouwe van defen bolwerke van
geender weerde, dood en te niette weien. In oir-
conde defen brief bezegelt met onfen zegele hier aan
gehangen. Gegeven op den drie en twintigften dag
in Julio, in 't jaar onfes Heeren duyfend vier hondera
en veertig. Aldusgeteykent, by mynenHeere, den
Heer den Hertoge, Grave van
Holland.


VI. BRIEF van den filfden Hertog Philips, aangaande de oude Cofluyme van het recht van
Zeventuyg, hoe men dat gebruycken fdl ; en van vreede te leggen» daar kemtent
quetfmgen, of doodflagen gefchieden, den 9 Augufl, MCCCCXLFL

Philips , by der genaden Gods, Hertog van
Bourgondien , &:c. Grave van Holland, &c.
allen onfen Baanreheercn, Ridderen , Kna-
pen , goeden Steeden en onderfaten ons Lands
van Holland en Vriefland, faluyt. Want dicke en
meenigwerve groote ongenoegte en vechtelyken ge-
fchien, rtiitsdat, wanneer als onfe onderfaten vech-
telyk ende gefchille hebben tegen malkanderen, daar
doodflagen , leemten , ofte quetfinge gebeuren, dat
daaf af wrake gedaan word aan de magen van der
eenre zyde, of van der andere, die niet met in vaar-
de en in velde en zyn , als dat vechtelyk gefchied , eft
dién ook leed is totten vechtelyk dat 't gefchied is,
het "Wélck een onbehoorlyck ding is. Ende hebben
daaroiti by rade cn eocdduncken van onfen gemeenen
Riddéffchap, Steden en Luyden onfcr Landen van
Holland en van Vriefland, geordonneert, overdragen
cn gefloten, dat föo wanneer in onfe Landen voorfz.
van Holland, of van Vriefland tuiTchen eenige per-
foonen, van wat ftaat, ofte conditie dat zy zyn , ee-
nig vechtelyk gefchied , daar doodflagen, leemten,
of quetfingen af koomen, dat die magen van beyde
partyen, die niet mede in vaarde noch in velde ge-
weeft en hebben in den zelve vechtelyk, terftond
fia den vechtelyk voorfz. eencn goeden vaften vreede
hebben zullen fes wecken lang, op dat binnen dier
tyd een ygelyk aan beyden zyden die vreede begeert,
cenen vreede mogen doen zoeken en maaken als hem
nood dunken zal. Ende waar 't, dat y mand binnen
den fes weeken voorfz. misdaan worde van der eenre
zyde, of van des andere, dat fal gereeckent worden
gedaan te wefen boven vreede, gelyk , ofte boven
eenen goeden hand vreede gedaan waar. En dat men
in allen onfe Steden, in onlë Landen van Holland en
van Vriefland, daar men gewoonlyk is keuren te ma-
ken , van der voorfz. Ordonnantie ende overdrachtc
keuren maken zal, om beter gehouden te worden.

Voort want tot zommige plaatfen in oniè Landen
voorfz. veele fubtylheden en uytwegen gebciîgt wor-
den in rechtvorderinge, die onfe onderfaten tegens
malkanderen hanteeren in aanfprake van Lande, die
zy op malkanderen doen met denZeventuyg, dat een
oude Coftuyme van Rechten is, die iy misbruycken,
foo hebben wy by rade en goeddunken van onlen ge-
meenen Ridderfchap, Steden cn den notabelen ende
verftandelen perfoonen van onfen voorfz. Landen ge·
ordonneert, overdragen ende geflooten een maniere,
hoe en wat wegen men voortaan dat recht van Zcven-
tuyg gebruyken en hanteeren zal, en niet anders. En
zoo wie, eii waar, dat anders gcbruyckt en geplegcn
worde, dat en zal van
gcenre waarden wefen.

Te weten, dat die zeven naafte akkeren, die daar
aan en winnen nog verliefen, aan beyde zyden gelegen,
na ouder Coftuyme,den achtften akker behccrcn zuuen,

A 5 zon-


-ocr page 7-

939'- VANDENDIEMER. SPAKENBURGSEN-

zonder ban en zonder boet, dat is te verftaan, dat
iiyt eiken ftuck Lands, tuiTchen twee heynllooten,
niet dan een tuyg wefen en zal, en dat iluck Lands
zal ten minften groot wefen een mergcn Lands, of
fes hondert roeden Lands: ende of'er meer dan een
perfocm cygendom hadde in dat fluk Lands, zoo zou-
de die geen daar uyt tuygen, die 'er meeft Lands in
beeft. Ende waar daar meer dan een gelyk ingelant,
zoo zullen zy daar crame cavelen , wie die tuyg we-
fen zal. Ende zoo wie in den onrecht viel, die zal
den Zeven haar koft betalen , te weten, elk van den
Zevenen voor zynen kofte van eiken Rechtdag twee
goede grooten. Ende waar eenig van den Zevenen ,
die verder fate dan een myle, zoo zullen zy daar af
geven voor eiken myle twee goede grooten. Des
en zullen die Schouten niemand dag van rechte leg-
gen van eenigen Zeventuyg, zy en zullen eerft borge
nemen voor d^efelve hare kolle, en desgelyks van den
verweerdere. Ook en zal niemand Zeventuyg wefen
van eenigen Lande, hy en zal jaar en dag in befitte
van dien Lande geweeft hebben, eer hy daar af tuy-
gen zal. Ende als van Lande, gelegen op Geeften,

ofte anders, waar daar geen heyniïooten aan en zyn,
is mede te verftaari, dat elcke ftuk Lands, daar men
uyt tuygen zal, groot zal wefen een mergen Lands
ten minilen, als voorfz. itaat. Ende op dat een yege-
lyk, van wat ftaat dat hy zy, defe voorfz. Ordon-
nantie en overdrachte kondig wefen moge, en hem
weten |moge hier na te rechten , foo is 't, dat wy
allen onfen onderfat en , en byfonder allen onfen Offi-
cieren , Gerechten en dienaren, overal in onfe Lan-
den van Holland en van Vriefland, binnen Steden en
daar biiyten, ontbieden en beveelen , dat zy defen
onfen brief openbaarlyk kondigen en gebieden te hou-
den ende te volkoomen ,· zonder in eeniger wys die
voorfz. Ordonnantie te breken, of te meynken, ofte
in eeniger wys daar tegens te doen. In oirconde de-
fen briei bezegelt, met onfen zegele hier aan gehan-
gen. Gegeven op den negenden dag in Auguito, in
het jaar ons Heeren duyfent vier hondert fes en veer-
tig. Aldus geteykent, by myn Heere den Hertoge,
ter relatie van den Prsefidcnt en Rade van Holland,
J. de Ζ wieten.


CERTIFICATIE van Schepenen van Oiemen, rakende de Verdeeling van de Lootendoor
de Waarsluydm, foo als defelve Looten voortaan gehouden zouden zyn den
voorfz. Diemer Zeedyk te onderhouden» den 26 Jan. MCCCCL.

Vlï.

y Claas Everfz., Jacob Claafz.enjacob
Saalruyifen, Schepenen in Diemen,
oorkonden en kennen, dat voor ons ge-
komen zyn die eemeyn Waren van
den landen, behoorende tot der dyckaatfie binnen den
bannen van Diemen, als Gysbert Lap van Wcefp,
Arent Hoop van Muyden , Claas Heyn Janfz. voor
den Bindelmeer , Isbrand Hendrickfz. voor 't Geyn,
Claafz.Jacob Pieterfzoon,voor Gaefp, Gysbert, Wil-
lem Lambertfoon , voor Overdiemen , Pieter Wjy
voor Bovenkercke, Bruyn Jacobfz. voor Nichtevecht,
Arent Gysberfz. voorCortehoef, GerritJacobfz.voor
l-oosdrecht, Jacob Claafz. voor Breukelreveen, Pe-
ter uyten Ham , voor de Pi oeftye, Heynnes , voor
Apcoude, Gysbert Oudekoop mit zynhulpere, voort
over 't fefte deel van Apcoude, en loeten, dey Iden, en
fcheyden nu aan tot eeuwigen dagen toe alfulken dyk,
als zy nu ter tyd binnen den voorfz. banne gemeen en
t'famen hebben. In den eerilen in drie derdendelen ,
te weten dat eene derdendeel Weefp met zyn toebe-
hooren , dat anderdeel Loosdrecht met zyn toebe-
hooren, ende dat derdendeel Apcou met zyn toebe-
hooren, in defer manieren , formen en voorwaarden,
waar'tfaak dat yemants derdendeel voorfz. dyckwa-
den, keel waden, fchelgaten , bolwerkingc ende an-
ders eenige laft, hinder, fchade, of kommer op qua-
mc, dat foude een ygelyk van hem, dien die dyck
cebuerde, felver weder opmaken, of gebeurde, ende
bolwerken, fonder hulpe van yemande, die in defen
voorfz. dyckaaiie behooren mocht, uytgenomen dat
gemeen werck. Voort foo overdroegen die gemeene
Waariluyden voorfz. dat dat derdendeel van Weefp
met zyn toebehooren hebben fal die drie Riethove,
overmits, dat zy geen vol derdendeel en zyn. Ende
waart fake dat eenig gebreck , ofte hinder aan den
voorfz. Riethove quame, of dar zy 't voorfz. derdendeel
weder afgewonnen werden,' of geen betalinge krygen
en koften, als van haar dykgelt, of paalgelt, gelyk die
ander hoven van den felven voornoemden derdendee-
len te famen, foofouden die drieder-dedeelen die fcha-
de ende onkoil betalen ende' uytreyken , ende maken
dat voorfz. derdendeel gdyke goet van hoven den an-
deren twee dcrdendeelen.

Loosdrecht met zyn toehehooren*

Van welke dyk voorfz. in den eerilen toegeloot
wort dat derdendeel over de Vecht, als Loosdrecht met
fyn toebehooren. In den eerften op Jan Coppsnfz.
wade acht roeden dycx en vierendeel min, en fes roe-
den een vierendeel min, van 't Noorteynde in. Eix
twee roeden ende een vierendeel, hoort op Kempen,
famen gekomen
van Jan Coppen. Item , op Claas
gehoort negen roeden ende drie vierendeel van een roe-
de, t'famen gekomen van Jacob Woerden. Item,
acht voet en een halve by 't Kruys, van Jan Coppen
gekomen. Item Korflegger 14 roeden, van Hanneken
Louwenfzoon gekomen. Item 11 roeden op Han-
neken Lpuwenflbon , ofloop van 't Oofteynde aan.
Item, vief roeden op Tanckenlant van 't Oofteynde
aan. Item, Schepelsdyk, van het Noorteynde aan
twee roeden. Item, feftehalve roede op zyts Land.
Item, 10 roeden 'op genswade van 't Zuyteynde aan.
Item, op ftucks dyk van 't Noorteynde aan drie roe-
den ende een derdendeel. Item derdehalve roeden op
Gerrit Jacobfzoon Hoydert. Item , twee roeden en
een vierendeel op verval bringenlant van-'t Noorteyn-
de aan. Item, 10roeden opren acker van 't Noort-
eynde aan. Item, des Papen feven roeden Kofterie,
en drie roeden op den Cofterien daaraan volgende.Item,

13 roeden op die Cofterievan 't Zuyteynde aan. Item

14 roeden op het Bloklant van het Noorteynde aan*
Item, 7 roeden op Papen wade. Item , een roede
ende een derdendeel op die Knippert van 't Wefteyn-
deaan. Item, op Blank Willem, van het Oofteynde
aan drie roeden en een derdendeel. Item, iês roeden
min een derdendeel. Heer Florisdykvan't Wefteyn-
deaan. Item, een roede op Thonis Haan. Item,
een derdendeel vaneen half morgen lands inne dicdçj-
le, en een zwat in die wyde weyde.

- fVeefp met zyn ΐοξΙώοωβΗ*

Voort is toegeloot dat derdendeel van Weeip met zyn
toebehooren. item, inden eerften op^Goer gens Ham
feftien roeden. Item, tien roeden op Thonis Ham van
't Noordeyndeaan, te famen gekomen van Goetgen·
Item,
ftucx waterdyk. licm vyf roeden op Hanne-
ken

-ocr page 8-

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK, L TIT,

ken LovcniToon ofloop , gekoomen van Hanne-
kcn Lovens. Irem, i f roeden op Rierkamp. Item,
opScbcrpelslant achtalve roede van'tZuyteynde aan.
Item » ro roeden midden op Gens wade. Item , drie
roede ende een derdendeel, midden op ftucx dycx.
Irem, vyf halve roeden midden op Vervalbrigen lant.
Item, midden op ten akker lo roeden. Item , mid-
den op die Cofterienwade iο roeden. Item, zy roe-
den midden op 't Blocklant. Item, acht roeden en
derdendeel op die Knyppert, van 't Oofteynde aan.
Item, drie roeden en een derdendeel op Blank Wil-
leins, van het Weil eynde aan. Item , fes roedeneen
derdendeel min, op Heer Floris dyk van 't Ooileyn-
de aan. Item, op ten Baartruyt akker een halve roe-
de. Item, een half morgen lants in die fes morgen.

Abcoude met zyn tochhooren. '

Voorts foo is toegeloor dat derdendeel van Abcou-
de met zyn toebehooren. Item, in den eerilen, Root-
gins elf roeden. Item, vier roeden op Jans Coppenf-
loon wade, hier of iiïer vierdalf gekomen van Jan
Coppenfz. ende een half van den Bagynen· Item, op
't Oofteynde van Thonis Ham feven roeden. Item ,
op Dirck Meefter kinderen Ham een roede, en an-
derhalf genomen van die Bagynen. Item, anderhal.
ve op jong Claas wade, gekomen van Jacob van
Woerden. Item, op Hanncken Lovenfz., ofloop van
't Noort eynde aan 14 roeden. Item, lyroedenop Ak-
ken lant van't Noort eynde aan. Irem, achthalve roe-
de midden op Scherpels dyk. Item, 11 roeden op Gens
waden van't Noorteynde aanr Item, een ftuckland
dyk van 't Zuydeynde aan drie roeden en een derden-
deel. Irem, vyf halve roeden op Vervallinbrigen land
van *t Zuydeynde aan. Item , op Zuyteynde van de ak-
ker acht roeaen en een derdendeel. Item, in Cofte-
rienwade, van'tZuydeynde aan 10 roeden. Item, 27
roeden op Blocklant van het Zuydeynde aan. Item,
acht roeden ende een derdendeel midden op ten Knip-
pert. Item, drie roeden ende een derdendeel midden
op Blanck Willem. Item, fes roeden en een derden-
deel min op Heer Floris dyck. Item, een half mor-
gen lants in de fes morgen.

Tot defe fcheydinge, deylinge en lootinge worden
die Waren voorfz. gebracht met vonnis der Schepe-
nen van Diemen, en des by Gcerte Pieter Ni voorfz.
als een Waartsman. In kenniflè der waarheyt, van
defen lotinge, hebben wy Schepenen voorfz. onfen ze-
gel hier aan gehangen, in't jaar onsHeeren i4fo. den
2öjanuarius.


viii. brief van Hertog Philips van Burgmdien, inhoudende, dat veortaan de oude dycken
niet meer fullen geβecht ■y ofte weggegeven wotden, maar als f aters tot befcher-
ming van de nieime fidlen dienen, den 11 Juni MCCCGLIL

Philips by der gratie Gods, Hertoge van Bour-
gondien &c. Grave van Holland &c., doen
kond allen luyden. Alfoo die Ridderfchap,
Edelen ende goede Steeden van onfen Lande
van Holland, ende ν riesland, ons hebben doen too-
nen, hoe in tyden voorleeden , als in onfen vooriêy-
de Landen, cenige nieuwe dycken, ofte inlaagen ge-
leyt, of gemaakt zyn geweeft, oro dc bcfchermenifle
ende verfekertheyc der voorfz. Landen tegen die Zee,
fommige finguliere perfonen om haar eygen bate zyn
gewoonlyk geweeft by ons te komen , ende middel
te vinden van ons te krygen in giften die oude dyken,
die fy doen Hechten , breken ende bouwen, gelyck
andere Landen, het welke grootelyk komt ten fwa-
ren laften , angften ende vreeien van den voorfeyde
nieuwe dykcn en inlagen, ende desgelyks van onfen
gemeenen Landen, overmits dat de voornoemde ou-
de dycken fchuldig ende oorbaarlyk zyn te blyven leg-
gen als flapcrs voor die nieuwe dycken, om daar op
te breecken die wateren ende vloeden , by onweeder
komende uytter Zee tegen die voorfeyde nieuwe dy-
ken, die fachteendè weeckevan aarde zyn, endenier
haaftelyk vaftelyk genoegh gefloten , omme te we-
der ftaan groote laft van water ende onweeder, ons
ootmoedelyk biddende hier inne te willen voorfien,
om die verfekertheyt van onfen voorfeyde Landen.
Soo is't, dat wy deefe faken overfiendeen wel gewe-
ien, willende en begeerende, als regt is, onfc voor-
feyde Landen wefende ende ftaande in goeder vaftig-
heyt ende befwaarniflê tegen die Zee, eyndelyk ge-
ilooten, overdraagen ende gelooft hebben, voor ons
ende onfc nakomelingen , Graven en Gravinnen van
Holland, ftuyten eyndelyk, overdragen en loven met
deièn brieve, dat wy van nu voortaan niet meer ceni-
ge oude dyken binnen den felven onfe Landen weg
geven, nog vervreemden en fullen , nog die laten,
of gehengen teilechten, breeken, nog bouwen inee-
niger wys, by wie dattet zy, maar willen en ordon-
neeren mits defen voorfeyde onfen brieve, dat die voor-
feyde oude dycken biyven leggen , als
ilapers tor bc-
fchermeniCTe van de voorfeyde nieuwe dyckcn ende
inlagen. Ende , of't gebeurde, dat wy hier na by
inadvericntie, onverhoets, of anders weggaven, ofte
dat hem ymand worde daar af bevonden te gebruyc-
kcn, ofte re bouwen eenige van de voorfeyde oude
dycken, foo willen wy dut die voorfeyde giften ende
bewint van geenre krachten, ofwaardenen zy, maar
hebben die als nu , in wat formcn, ofte om wat ree-
denen dat;die felve gifte, ofte bewint wefen mogte,
gerevoceert ende te niete gedaan, revocceren en doen
te niete mit defen voorfeyden brieve, als niet gefchiet
wefende. En waar y mand, die hier en boven die voor-
feyde oude dycken aantafteden, die willen wy gecor-
rigeert hebben, foo darter alle andere exempel aanne-
men. Ontbieden daarom me en beveelen, alswyern-
ftelyken mogen, onfen getrouwen Stedehouder cndc
Raade, onfen Renrmcelter Generaal, ende allen onfen
anderen Dienaren ende Officieren onfer voorfeyde Lan-
den , die het «angaan mag, ende elcks byfonder,
dat fy den inhoude van defen onfen brieve onderhou-
den en navolgen, fonder yets daar regens tc doen, of
laten gefchieden in eeniger wys : want wy hét alfoo
gedaan willen hebben. Des te getuygen hebben wy
onfen zegel hier aan doen hangen. Gegeven in onicr
Steede van Denremonde , op den 11 dag van Junio,
in het jaar ons Heeren i4fz. Aldus geteekent by
mynen Heere den Hertoge, A. de la Porte. Si^iV/a-
ta de exprejffo mandata Domini. J. de Mok fines.


ix. advys van Burgermeefleren, Schepenen, en Raad der Stad Amflerdam, op het volmaa-
ken, en onderhouden van het üaaPwerk te Tpefloot, diejiende tot executie van den
inhoud van den voorfz. Bri^ van Hertog rMtps, in dato den 2 ζ Julii
1440,
gegeven den 18 JuUi MCCCCLXVt

hWm

*

-ocr page 9-

8'- VANDENDIEMER. SPAKENBURGSEN-

Allen den geenen, Geeftelyck cn Wereltlyck,
die defen onfen tegenwoordigen brief lullen
fien, ofte hooren lefcn, doen
vvy Schout,
Burgermeefteren, Schepenen en Raad dei-
Stad van Amfterdam kond ende te weten, hoe dat
ömme die groore vloeden en opwateren, die in der
Zuyderzéie hoe langer, hoe meer, meerderen en op·
waiTen , over een deel jaaren een Ordonnantie ge-
inaackt is geweeft,omme den oorbaar en behoudenifle
van den Lande, dat men die Zeeburg tot Ypefloot,
daar het meeft van nooden ware, fterken en veftigen
rouden,mec bolwerken van hout en van y 1er daar voor
te maken, als eensdeels gefchied en gemaakt is. Maar
want de voorfz. Zeeburg noch niet overal bebolwerkt,
noch geveftigt en is, daar en alfoo het van nooden
is, foo is het wel vannoode, tot behoudenifle van de
dykagie, dat men die voorfz. platinge voorfz. voort
make : in welke platinge en bolwerken t'anderen ty-
de gemaakt, en die men noch maken fal, mede be-
vallen en dykplechtig geworden zyn feekere perfoo-
nen, die niet machtig en waren, noch ook noch en
zyn , haaren dyk tot haar felfs koft te bebolwerken,
dewelke hare dycken en bolwerkëli gemaakt en ge-
bolwerkt, en verlicht zyn gewceft van dengemeenen
Lande, en elk op een ftuk gefet, na dat fy elk vermog-
te, en moet desgelyks van den anderen, dykplichtig
weièndein den dyk, die men noch maken fal, mede
gefchieden > indien die voorfz. platinge en bolwerken
voortgaan fulicn. Ümme welcke faaken te volbreh-
gen en voortgang te doen hebbfen, hebben wy met-
ten Waaren van den Lande, dien wy daaromme by
ons meer dan tot vier ofte vyf reyfen ontboden heb-
ben gehad, van dcfe materie gefproken, endiegroo-
te bederfFelykc en onverwinnelyke fchade en verlies,
die by der inbrekinge van der voorfz. dykagie, ofte
foo gebeurde (dat God verhoeden wil) komen fou-
den, t'faraen overleyd, en eyndelyck foo verre met
malkanderen, na veele handelinge en fprake, die wy
onderlinge, en ook met eenige van de arme luyden,
aldaardyckplechtigwefende, gehad hebben, höewel
'die voorfz. arme lubden altyd onwillig bleven , een-
drachtelyk geraami en overdragen, dat men dievoor-
fchreve platinge en bolwerken continiierbn en voort
maken, ende de arme luyden, die aldaar dykplechtig
zyn, en des niet en vermogen, verlichten ial. En
alfoo die voorfz. platinge zyn gekomen tot een Bon
dyks, daar mede in bevallen en dykplechtig zyn defe
nabefchreve perfoonen , 'daar af overdragen is, datj
zy elck van hen maaken fullen alfoo veel als hier na

volgt, te weten , Claas Reynertzoon , hebbende fes
roeden dycks en een een vierendeel, met fes mergen
Lands, .anderhalf hDede platings. Item, Heyn Sy-
mons zoon van fes roeden dyks, met twaalf mergen
Lands, derdehalf roede platings. Item Melis Dirks
zoon, van drie en een halve roede dycks, mee acht
mergen Lands, een roede plating. Item, Lammetgen,
van vierdehalve roeden dyks, met derdehalve mergen
Lands, niet van de plating le maken, ten ware, dat hy
of zyn erven haar goed kennelyk verbeterden, en zy bec
vermogten, dan fy nu doen. Item ,Jacob Hannen zoon,
van derdehalf roeden dycks, met derdehalf mergen
Lands, een halve roede platings. Item, Jan Hey'n-
ricks zoon, van dardehalf roeden dyks, met fes mer-
gen Lands, een roede platings. Item, Willem Wil-
lems zoon, van vyfdehalf roeden dyks, met veertien
mergen Lands, twee roeden platings min een vieren-
deel. Ende oiöme dat dit werck van de voorfz. pla-
tinge voortgaan, en in zyn wefen, als 't gemaakt is,
gehouden mag worden, ióo dunkt ons van den voorfz.
Stede wegen, alfoo verre als het den Stede van Am-
fterdam en haaren poorteren aangaan mag, ter cor-
redie van mynen genadigen Heer van Bourgondien,
ende van fynen Edelen en wyfen Raden, gefteld te
Gouvernemente van fyne Landen van Holland , nut
en oirbaar te wefen tot behoudenifle van den dykagie
en van den Lande daar onder gelegen, dat defe voorfz.
perfoonen, ofte andere, die voormaals verlicht zyn
geweeil, óf die namaals by ons, en by die Waaren
van den Lande, elck na fyn vermogen , verlicht ful-
len worden, houden en maken fullen tot eeuwigen
dagen, voor hen en hare nakomelingen , ofte dat iy
die fpade daar voor fteken, en het Land naden Dyk-
rechten ruymen fullen, en dat fy, noch niemandvah
harent wegen dat en fullen mogen weeren, met gee-
nen rechten, noch aer contrarie doen in geenre ma-
nieren , hoe en in wat fchyn dat dat wefen en ge-
fchieden foude mogen j behoudelyk, dat de voorfz.
Waartsluyden in delen faake van den bolkwerken voor-
taan niemand betrekken fullen, die aldaar niet dyk-
plechtig en zyn. Allen ding fonder argelifl:. In
kennifle der waarheyd hebben wy der voorfz. Stede
fignetzegel ter defer fake hier aangehangen. Gegeven
den ï8 Julii, anno veertien hondert fes en feftig.

Item , Mynen Heere die Stadhouder , ende den
Heeren van den Rade, van myns Genadigen Heeren
wegen, hebben defen voorfz. Brief van Amftelredam-
me geconfirmeert, en daar op een transfix gegeven.

m

f

X. ACTE van het Hof van Holland tegen die geene, die onwillig zyn om haare portie te fur-
meren tot de Bolwerken te Tpefloot, den lo Oecemb, MCCCCLXFIL

ρ ten dag van huyden fo compareerden voor
ƒ ρ den Hove van Hollant die Waarfchappen
van Diemen, feggendeen proponerende by
den mont van Meefter Adriaan Bottyns, ha-
ren Advocaat , hoe dat over twee jaren, ofdaar om-
trent, met goeder voorfienigheyt enrypen Rade ^en
Ordonnantie is gemaakt geweeft, by confente van den
Hove, by der Stede van Amftelredamme,en by den
Waarfluyden van den Lande aldaar , omme die bol-
werken , die voor Ypefloot begonnen ende eensdeels
gemaakt waren, voort tedoen volmaaken ende dear-
me luyden te verlichten, ende elks na zyn vermogen
op z^n ftucke te fetten , welke Ordonnantie by der
voorfz.Hove, in den name van mynen Gcnadichften
Heere geconfirmeert is, gelyk die Brieven, die daar af
zyn, dat voorder inhouden ende begrypen. En om
dat cenige ingefetenen en ingelanden van Dièmen, ©n
daar omtrent, onwillig
Waren.haar portie, daar zy elks
op gefl:eld waren ende gefet waren, tot den bolwer-
ken te maaken , die nu al volmaakt zyn, te betalen,
niet tegenftaande. dat fy grootelyken by der voorfz.
Ordonnantie verfchoont en vedicht waren, foo hadden
die voorfz. Waarfchappen dit den voorfz. Hove te
kennen gegeven, van den welken'zy gekregen had-
den fekere openemandamenten, gaande aan dcnBailliu
vanÀmfterlant, of zynen Stedehouder in die faaken ,
uyt kragt van dén welken henluyden bevolen was, dat
zy regtdoenfouden na inhout der voorfz. Ordonnan-
tie , ten waar faak , datiy alfulke zwarigheyt daar innc
vonden, dat zy des niet by brengen en konden, dat
zy dan beyde die vooriz. partyen ons fouden ienden,
■daar ki dat huyden den dag op dienende was. Ende
concludeerden daaromme die voorfz. Waarfchappen,
dat die voorfz. ingefetenen en ingeknden
van Dicmca

Ü

cndc

f


-ocr page 10-

ende daar ontrent gefeten, bedwongen fullen zynelks
haar advenant aan den voorfz. bolwerken te gelden
ende te betalen , na inhoud der vooriz. Ordinantie,
ende dat by heur gebrecken , den Bailiu van Amfter-
lant, of zyn
Stedehouder in dier faken bevolen fal
zyn datuyt te leggen, en dat weder in te winnen, en
verhalen na den dykrechten, na het inhoud der voorfz.
Ordinantie. Waar tegensde voorfz. ingelanden ende
ingefetenen van Diemen feyden, dat het voorfz. bol-
werk fchuldig is op hcnluyden gebrocht te werden
metten fcventuyg, ende anders niet. Tegens welke
antwoorden die voorfz. Waarfchappen deden feggen,
dattet
niet fchuldich was mette zeventuyg berecht te
zyn j gemerkt dat den dyck, daar dat voorfz. bol-
werck gemaakt is , eenen bekende dyck is , daar af
elks zynen afgank en toegank weet, ende ook de Pri-
vilegiën gegeven by Hertog Jan van Beyeren zaliger
memorie , in een punte inhout, alfoo dat gefworen
Heemraders in der dyckaatfie voorfz. metten Heem-
raders uyten Geftichte van Utrecht, die waren, ofte
nu
fyn, of namaals komen fullen, fouden alle dycken

§elegen in de banne van Diemen, ende voorts alle die
yckaatfie in den Schependom van Diemen, floelen
ende uytgeven, ende deylen by heure eede , op den
genen die daar beft toe gerecht is, fonder eenig zeven-
tuyg daar op te brengen, gelyk dat vorder en breder
blyken mag by den voorfz. Hantveften, concluderen-
de daarom als boven. Op en tegens welke replyke
de voorfz. ingelanden en ingefetenen van Diemen, en
daar ontrent, dupliceerden ende feyden te blyven by
'c geen dat zy hiei* boven gefeyt hebben , met meer
redenen en allegatien , by beyde voorfz. partyen voor-
geftelt en geproponeert. Alles gehoort, en fonderlin·
geby den voorfz. Hove overgemerkt, dat die voorfz.
Ordinantie met goeder voorfienigheyt en rype rade
gemaakt is, en by mynen Genadigften Heere geconfir-
meert, is den voorfz. ingelanden van Diemen, by den
voorfz. Hove gefeyt, belaft ende bevolen , dat zyelks
haar porcie ende aandeel van den voorfz. bolwerken
uytreycken ende maken (uilen, ende betalen fullen na
inhout der voorfz. Ordinantie, ende by gebreeken van
dien foo heeft het voorfz. Hof vorder belaft ende bevo-
len, ende beveelt nog den Bailiu van Amfterlant, of
zynen Stedehouder in deier faken, dat fy elks van
hen, by gebreeken van den voorfz. ingelanden, die
voorfz. penningen uytreyken ende betalen fullen, en-
de die weder innen ende ontfangen fullen na den dyk-
rechte, ionder eenig zeventuyg daar te foeken, ofte
meer beveels van den voorfz. Hove te verbeyden,
want anders by hueren gebreeken, foo foude *t voor-
fchreven Hof daar anders inne veriien , by der over-
hant myns Genadigften Heere. Gedaan ende gegeven
in den Hage , onder fignet myns Genadigfte Heere,
dat men gepleegen heeft in dele zynre Landen te ge-
bruyken, hier aangehangen, opten lo dag Decem-
ba-, in't jaar ons Heeren, daar byen over wa-

ren Heer Willem van Alckemade, Ridder, ende Heer
Gerrit van AfTendelft, RaatfluydenvanHollant, ende
Meefter Hendrik van der Mye, daar over geroepen
na Inftruftie van den Hove , daar ik mede by was,
Poes,

EN BUNSCHOTER ZEEDYCK. Il BOEK. h HT,


XI. BRIEF mn Mammüiaan en Philips, Aerts-Hertogen vanOofiewryck, Graven van Holland

waar by de jon^e Èurgemeefler f Amflerdam geauthorifeert word, om met de
gemeene gefwooren JVaarslieden alle debólwercken,gdegenin de voorfz, Oyckagievan
Oiemen af tot Muyden toe te befchouwen &c, den ι Maart MCCCCLXXXF*

Maximiliaanende Philips, hy der gratie Gods,
Eerts-hertogen van Ooftenryk, Hertogen
van Bourgondien, van Lotteringen, van
Brabant, van Limborg , van Luxenborg
ende van Gelre, Graven van Vlaanderen, van Artois,
van Bourgondien, Palatynen van Henegouwen, van
Holland, van Zeeland, van Namen en van Zutphen,
Marck-Graven des Heyligen Ryks, Heeren van Vries-
land , van Salins ende van Mechelen , doen kond al-
len luyden. Alfoo die gemeene Waarfchappen, Heem-
raden ende Onderfaten van der dyckagie van Diemen
ons te kennen hebben doen geven , hoe tot anderen
tyden feekere Privilegiën ende Handveften gegeven en
gemaakt zyn geweefl, by wylen Hartog Philips van
Bourgondien, onfen Voorvader zaliger memorie, als
Grave van Holland, ende ook onfen Stadhouder ende
Raadsluy den aldaar, hoe en in wat manieren, dat men
den voorfz. dyck tot Diemerdamme ende Ypenfloot
onderhouden , regeeren ende bewaren foude. Ende
hoew'el die felve Privilegiën alle dagen nagevolgtende
geobferveert worden , foo is nochtans niet wel mo-
genlycken den voorfz. dyck tc onderhouden, over-
mits die grootheyt van die ftroomcn en wateren, die
alle dagen foo langer foo meer daar op "vallen, lbo
wel van buytenals van binnen'slands, maar is gefcha'
pen die voorfz. dyck weg te vloeyen , ende het ge-
heele Land, daar onder leggende , in te gaan, tot
grooten en onverwinnelyke prsejudicie van onfen voor-
fchreven Lande van Holland, ende onderfaten van dien,
ten zy by onfe provifie en remedie hier inne ende op
die voorfz. Privilegiën ende Handveften nog vorder
ende breeder verkmrt ende voorfien werde. Ende
want wy in der waarheyt hier van geadverteert zyn,
informatie hier ophebben doen nemen, ende hier inne
//. Deel.

voorfien willen met alie naarftigheyt, tot onderhou-
denifTe van onfen voorfz. Lande , Hoogheyt, Hecr-
lickheyt ende onderfaten van dien. Soo is 't, datwy
by advyfe ende goetduncken van onfen lieven en ge-
trouwen Neve,Ridder, Raad, Kamerlinck,Steede-
houder Generaal, den Heere'van Egmont, tot Baar
&c. ende andere die Luyden van onferRaaden, byons
gecommitteert in onfen Lande van Holland, Zeeland
ende Vriesland, belieft, geordonneert, geaccordeerc
en verklaart hebben, believen, ordonneeren , accor-
deeren en verklaren mitsdefen, op de voorfz. Privile-
giën ende Handveften voortyts gegeven, ende fonder
)r£ejudicie van dien, dat van nu voortaan die jongfte
ïurgermeefter van onfe Siede van Amftcrdam, met-
te gemeene gefworen Waren, uytgeven, maken ende
fchouwen fal alle Bolwerken gelegen in den voorfz.
dyckagie van Diemen tot Muyden toe, etl dat fy op
haar fchouwdagen geordonneert, die vollinge van aar-
de ende riet aan den Bolwerken gemaakt, nillen mo-
gen fchouwen en belaken , ende die van henluyden
belaackt ende quaad gekent worden, dat die belaack-
ten dyk onfen Schout van Diemen, metten Schepe-
nen aldaar, fal doen vollen ende maken na haren Dyk-
rechte, fonder eenige excufatie, dilay, ofte vertreck
daar op te neemen, ofte tegens te doen.

Item, foo wanneer in der dyckagie van Diemen ccw
nige waal, of waalfchuren vallen, dat als dan onfen
Dyckgrave van den dyk voorfz. gehouden fal wcfcn
dykvaart te doen, tot allen tydentufïchen Sunte Pe-
ters ad Cathedram ende Sunte Lambrechts dagen,
als hy des by den Waaren verfocht fal worden. Ende
of't gebeurde wanneer dat onfen voorfz. gemeente is
dykende aan de voorfz. dyk, dat men owrmits wa·
ter, onweeder , ofte vorfte niet dykea en mochte,

Β ca

A,


-ocr page 11-

ÎO

en die gefworen Waaren dat kenden, dat aïs dan on«
fen Dykgrave gehouden fal weien , de dykvaarc by
den Waaren tc ontfluyten, ende eenen anderen rede-
lyken dagtcrftont wederomme te beteykenen. Item,
fiillen onfe onderÎacen, die gehouden zyn den voorfz.
dyk te maken, van nu voortaan hare aarde mogen
halen om den felvendyk te vullen ende maken over al-
le in onfen Lande van Am Herland , foo wel buyten
als binnens dyks , ende die gelden ende betalen tot
feggen van Schepenen van Diemen voorfchreve. I-
tem, voort foo fal van nu voortaan onfen Bailliuw van
Amfterland , die by ons aldaar geilek fal wefen, alle
ongerechtige v/atergangen, gekent by den gefworen
Waaren, ende tot haren veribecken , ende anders niet,
toeftoppen ende toewerpen, tot kollen van den Lan-
den aldaar, foo dat een ygelyk by fyner rechten wa-
tergangen blyven , ende fynen rechten waterganck
met fynen zylen ende Iluyfen houde ende beware,
foo dat niemand eenen anders water onrechtelyk lo-
iê, als dat van ons by den voorfz. Privilegiën gefeyt,
geonderhouden en geachtervolgt is. Omme 't welk te
doen, wy den felven onfen Bailliuw geven volle magt,
en daar toe te mogen conilringeren allen anderen die des
van noden wefen fullen. Item, dat men allen iluy-
ien, aldaar leggende, foo redelyken bevint, dat het
gemeene Land geen reden en heeft van hem tc bekfefc
gen, en indien daar klachten vallen, wy iüllen daaf
inne voorfien, als dat behoort. Ontbieden en be-
veelen daaromme onfen Borgermeefter van Amfter-
damme, onfen Bailliuw van Amfterland, Dykgraven>
geiworen Waaren, en gemeene inwonende van Die-
men, en voort allen anderen Officieren, Jufticicren,
dienaren en onderfaten, wie zy zyn, dat fy onder*
houden en achtervolgen, doen onderhouden en ach-
tervolgen defen onièn beliefte, confent enaccoord en
verklaaringe, fonder daar tegens te doen, ofte dat te
breken in eenige artikulen, in wat manieren dat 't zy,
op alle het gunt, dat fy onfen toorne duchtende zyn,
en arbitralyck by ons gecorrigeert te doen worden,
als overtreders van onfen bevelen. Want wy dat al-
dus gedaan willen hebben, en onfen beliefte fulcks is,
des ten getuyge foo hebben wy onfen fignet, in ab-
fentie van onfen grooten zegel, hier aan doen han-
gen. Gegeven op den eerften dag der maand Maart,
in 't jaar ons Heeren duyiènd vier honderd vyf en
tachtig, na den loop van onfen Hove. Aldus ge-
fchreven onder de voorfz. copye,
collatione faSla cum
fua copia ^ concordat fer yacobumBanninck^ Secretarium
t^c. in teflimonium veritatis Jigno meo manuali hic appo-
fito^ en getekent, J. Banninck.

VANDENDIEMER-SPAKENBURGSEN-


Maximiliaan, by der gratie Gods, gekooren
Keyfer, altyd Vermeerder des Ryks, &c.
ende Karei , by der gratie , Eerts- Her-
tog van Ooftenryk, Prince van Span-
gien &c. Graven van Holland &c. allen den geenen,
die defen onfen brief fullen fien, faluyt. Wy hebben
ontfangen die ootmoedige fupplicatie van onfen by-
fonderen die Burgermeeiteren van onfer Stede van
Amilerdamme, in den name en van wegen den Heem-
raden en Waarfchappen van den Dykrechte tot Die-
merdamme en Ypenfloot, gelegen tuflchen der voorfz.
Stede van Amfterdamme en onfer Stede van Miiyden,
inhoudende, hoe dat, omme den voorfz. dyk wel te
bewaren, en immers foo veel als 't mogelyken ende
doenlyken is, alfoo men die houden moetjnet bol-
wercken, gemaackt van hout en yfer, overmits die
groote en iware wateren, aldaar Avefende, foo wel
binnen, als buyten 's Lands, wylen Hertog Philips
vanBourgondien, zaliger gedachte, by advyfe ende
goeddunken van fynen Stadhouder en Raade van Hol-
land, in die tyd wefende, den felven Heemraden en
Waarfchappen gegeven en verleent heeft diverfe Pri-
vilegiën, tot onderhoudeniiTe en confervatie van den
felven dyck. Ende alfoo die voorfz. Privilegien niet
genoeg en waren of en zyn, om den felven dyk wel
te onderhouden, foo hebben die Heemraden, Waar-
fchappen en de gemeene ingelanden van den voorl'z.
dyk ,van ons Keyfer,en van wylen onien feer lieven
Soon ( Heere en Vader van ons Karei ) die Koninck
van Caftilien, S. G. in den jaare vyf en tachtig ver-
kregen zekere andere poinóben en articulen, by for-
me van Privileeien, daar of henluyden behoorlycke
brieven gecxpedieert waren » welken originelen brief
'fichtent gefield is geweeft: in bewaarniflè van den Bur-
germeefter onfer Stede van Weefp, maar overmits
den overval en braridder voorfz. Stede, den felven ori-
ginelen brief verbrand, of genomen is, niet min heb-
ben de Supplianten daar af gekregen en gevonden ze-
ker copye, daar af de inhoude hier na volgt.

Bat inferïlo. Siet de voorige Num. xi.

ΧΠ. BRIEF van Keyfir Maximiliaan , en Karei, Aarts-Hertog van Ooflenrycky &c. Graven
van Holland éfc. waar by de voorenflaande Brief geconfirmeert word, den
21
Junü ΜΌIX.

: ί
il

Ende hoewel niet docniyck en is den voorfz. dyk,
die onlangs tot twee fl:eden en plecken ingebroken is,
te moogen onderhouden, dan met goeder policien,
keuren en ordonnantiën, en byfonderde voorfz.poin-
6len en articulen: niet te min, overmits den verlieiè
en afnemen van haren voorfz. originelen brief, 200
zyn ben de voorn. Supplianten beduchtende, dat men
hen namaals eenige moeyenilfe, of belet foude willen,
of moogen doen in den gebruycke en ufantie van de
voorfz. poinélen en articulen, dewelke zouden mogen
komen en redunderen tot grooter en onverwmnefyc-
ker fchade van onfen voorfz. Lande van Amfterland,
en den inwoonende van dien, alzoo zy zeggen: Ons
ootmoedelyck verfoeckende dezelve Burgermeefteren
van Amilerdamme, uytten name, als boven,henluy-
den hier op te willen voorfien met onie behoorlycke
remedien en provifie
3 fonderlinge dat ons believen
wille henluyden de voorfz. poinélen en articulen van
nieuws te gunnen en verkenen, naar inhoudderfelver
copye, en henluyden hier op te doen en expedieren
onfe opene brieve in behoorlycke forme. Doen te
weten, dat wy deiè zaake overgemerckt, en hier op
gehad het advys van onfen lieven en getrouwen, die
Stadhouder en Luyden van onfen voorfz. Raade in
Holland, dewelke by onfe ordonnantie en beveeledic
voorfz. fupplicatie mètter voornoemde copyen ,inhec
lange overgefien en gevifitcert hebben gehad. Wy
hebb en den felven Burgermeefteren onier Steede van
Amfterdamme uytter name, als boven. Supplianten,
genegen wefende t'harer voorfz. beèden en oegeerten
de voorfz. poinélen en artikulen, mitsgaders alle den
inhoude derfelver copyen hier boven geinièreert, by
goede en rype deliberatie van onfe feer lieve dochter
van ons Keyièr, en moeye van ons Karei, die Hef-
toginne Douariere van Savoyen, Regente en Gou-
vernante &c., en van onièn Prsefident en Luyden van
onfen heymelyken Raade, nefFenéhaar wefende, ge-
confirmeert en geveftigt, confirmeren en veftigen,
zoo verre zy die deugdelyken gebruyckt hebben, «n
van nieuws gegonncn, geoârayeert en gewillckeuri;,

gon^


-ocr page 12-

gonncn, oaroyeeren en willekeuren uyt fonderlingc
grade by defen onfe brieven, ommevan nu voortaan
en tot onfen wederroepen, daar af te genieten, ufee-
ren en gebruyken na haare forme en inhoude, gelyk
en in aller manieren als zy zouden mogen doen, ui-
dien zy den voorfz. originelen brief by onsKeyfer, en
wylen onfen voorfchreven Soon en Vader henluyden
voortyds daar op verleent, noch gantfch en gave by
henluyden hadden. Ontbieden en beveelen daarom
den voorfz. onfen Prrefident, ende Luyden van onfen
heyraelycken Raade, Praefident van onfe Luyden en
Grooten Raade , refiderende te Mechelen, den voor-
fchreven onfen Stadhouder en Raade in Holland, on-
fen voorfz. Bailliuw van Amfterland, en allen ande-
ren onfen Jufticieren, Officieren en onderfaten, ofte
haaren Stadhouderen, dien die aangaan zal moogen,
dat zy van defe onfe voorfz. gratie, confirmatie, gun-
fte en nieuw odroy, en van al den inhoude van dc^
fen, gelyck en in der manieren als boven verklaart is,
doen, laten en gedogen de voorn. Supplianten uytter
name als boven ruftelyk, vredelyk en volkomenilyk
genieten en gebruyken, fonder hen te doen , of la-
ten gefchieden eenig hinder, letfel, ofte moeyenifle
ter contrarie, want ons alfoo belieft. En des t'oir-
conde hebben wy onfen zegel hier aan doen hangen.
Gegeven in onfen huyfein denHageden een entwin-
tigiten dag injunio, in het jaar· onfes Heeren duy-
fend vyf honderd en negen. Op de ploye ftond ge-
fchreven, by den Keyfer en mynen Heere den Eerts·
Hertoge in haaren Rade, en getekent, Belrc.

II

EN BUNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK. L HZ


XIII. BRIEF van defelfde Maximüiaan en Karei, waar by de Burgermetftmn en drie Sche^
penen van Amfierdam, met den Bailliuw van Âmflelland worden geauthorifiert,
om de nafchouwe over den voorfz. Zeedyck van Amfierdam tot Muyden te moo^
gen doen, dem% Junii ΜΌΙΧ,

Maximiliaan, by der gratie Gods, gekooren
Keyfer, altyd Vermeerder desRycks,&c.
en Karei, by derfelvergratie, Eerts-Her-
toge van Ooftenryck , Prince van Span-
gien, &c. Graven van Holland &c., allen den gee-
nen, die defen onfen brief fullen fien, faluyt. Wy
hebben ontfangen die ootmoedige fupplicatie van on-
fen byfonderen, die Burgermeeiteren, Schepenen en
Rade van onfer Stede van Amfterdamme , inhouden-
de, hoe dat den dyk tuflchen Amfterdamme en Muy-
den door den overlaft van de wateren, ioo wel van
buyten , als van binnen , die foo langer, foo meer
aanwaflen, niet te houden is, dan by goede en naar-
ftige toefichte, foo dat wy , om daar in te vooriien,
den ingecrfden en onderfaten van den felven dyk diver-
fe Privilegiën en Ordonnantiën
gegonft cndc geeeven
hebben. Nu is waar, dai den voorfz. Dyk gekeurt
cn befchouwt word by onfen Bailliuw van Amfter-
land, alsDykgrave, den jongften Burgermeefter der
voorfz. onfe Stede van Amfterdamme en andere Waar-
fchappen en Heemraden, van den houte en yier -, en van
der aarde, by den Schout en Schepenen van den Dor-
pe van Diemen, by den wekken en den ingefetenen
van den felven Dorpe, ofte haarluyden vrienden en
magen den voorfz. dyk moet gemaakt worden. En
foo fy dan maagtaai en vrienden onderling zyn, foo
en werd den voorfz. dyk fulcks niet gemaakt als be-
hoort, gemerckt, dat al befchouwen zy den dyk al
boetfchuldig, zy hebben een onderling verftand, dat
zy daar niet of en geven ; want de boeten aan den
Schout van Diemen komen, daar zydat mede befte-
kenj en immers is bevonden geweeft, dat den felven
dyk onder gevult was met fnoode en lichte materie,
en boven wat aarde opgeworpen, daar door en an-
ders den felven dyk als nu fulcks tot twee plekken
inne gebroken is geweeft, dat die genoeg irreparabel
cn niet maakbaar en was, als dit al notoir is, ftellen-
de aldus het platte Land in grooten dangiere en pe*
rykel, dat faken zyn niet te permitteren, maar is van
ijooden fcherpelyk daar innc te vooriien, ten eynde
dat van gelyken niet meer en gefchied, noch meer-
dere ongerief daar op en gebeure. Niet tc min fy Sup-
plianten en mogen daar toe niet komen, fondereerft
te hebben onfe gratie en provifie, alfoo fy feggen,
ons omme defelve ootmoedelyk biddende, foncërlin-
ge, dat ons believen henluyden te verleenen en gon-
nen een nafchouw te mogen doen , van der aarde die
gemaakt word by den ingefetenen van Diemen ende
larc vrienden, en dit binnen acht dagen, na dat de
voorfz. Schout en Schepenen
van Diemen den felvcp
II. Hul
dyk gefchouwt fullen hebben, en op de gelyke boe··
te, als de voorfz. Schout van Diemen heeft, op de
geenen, die bevonden worden den dyk niet gemaakt
te hebben, als die uytgefet en gekeurt is, enhenluy-
3èn hier op te doen expedieren oniè openen brieven
in behoorlyke formen. Doen te weten, dat wy dc
fake Overgemerkt, en hier op gehad het advys van onfen
lieven getrouwen die Stadhouder en Luyden van on·
fen Raade in Holland, den felven Burgermeefterenj
Schepenen cn Raaden van onfer Stede van Amfter-
damme, Supplianten, genegen wefende t'harer voorfz,
bcede en fupplicatie, hebben in den gevalle, als bo·
ven, by goede en rype deliberatie van onfe ieer lievo
Dochter van ons Keyfer, ende moeye van ons Karei,
Vrouwe Margriete van Ooftenryck en van Bourgon-
dien, Hertoginne Douarierc van S^voym·» Regentc
en Gouvernante &c., cn van Luyden van onièn hey-
melyken Raade nefFens haar wefende, gegonnçn, gc·»
odroyecrten gewillekeurt, gonnen, oiroyeeren en
willekeuren mits defen onien brievc, dat van nw voor-
taan, en tot onfen wederroepen die Burgermeetteren
en drie Schepenen der voorlz. onfer Stede van Am-,
fterdamme, met onfen Bailliuw van Amfteriand fullen
mogen binnen acht dagçn, na dat den Schout cndc
Schepenen van Diemen den voorfz. dyck gefchouwc
fullen (hebben, wederom den felven dyck fchouwen
en anderwerf viiïteeren, ende dit ten laften van den
voorfz. Schout en Schepenen, die eerftwerf gefchou·»·
wen fullen hebben,en op gelyke boeten op henluyden tc
verreycken,als fy foude hebben mogen verreykcn op den
geenen, die den voorfz. dyk aangenomen fullen hebben
te maken, indien dieby henluyden befchouwt en boet-
fchuldig hadden gewefcn geworden, die niet gemaakt
te hebben , na uytwyfen den uytfette en keure van
dien: defelve boeten geappliceert en betaalt tc werden,
te weten, d'eene helfte t'onfen profyte in handen van
onfen voorfz. Bailliuw van Amfteriand, en d*anderc
helfte in handen van de voorfz. Burgermeefteren van
Amfterdamme, omme metter felver Burgerraeefters
helft te vervallen en furneeren de koften van devoor-
fchreve nafchouwinge. Ontbieden daarommc en be-
velen oniçn lieven en getrouwen, die Pracfident ende
Luyden van onfen voorfz. heymelyken Raade, Ptx^
fident en Luyden van onfen Grooten Raad, refide-
rende te Mechelen, den voorfz. onfen Stadhouderen
Luyden van onfen Raade in Holland, en allen ande»
ren onfen Rechteren , Jufticieren, Officieren, ofte
haren Stedehouderen, dien dit aangaan fal moogen,
dat fy laten en gedogen den voorfz.
Supplianten ende
hare nakomers m officie, defer onfervoorfï. gratie cn

Β t ^FQyf,

!


-ocr page 13-

/

11 VAN DENDIEMER-SPAKENBURGSEN.

odroye, gelyk en in al der manieren, als boven ver-
klaart ilaa:, ruftelyk, vredelyck en volkomelyk ge-
nieten ende gebruyken, fonder henluyden te doen,
of te laten gcfchieden eenig hinder, letfel, ofmoeye-
niiïe tercontrarien, want ons alfoo belieft. Des t'oir-
conde hebben wy onfen zegel hier aan doen hangen.

y

Gegeven in onfen huyfe in den Hage den acht en
twintigften dag in Junio , in het jaar onfes Heeren
duyfent vyf honderd en negen. Onder op de ploye
ftond gefchreven, by; den Keyfer en mynen Heerc
den Eerts-Hertoge in haaren ïtaade, ende getekent,
Belre.


XIV. RECOGNITIE 'van den Oyckgraaf en Heemraden, ofte Waarsluyden van Amfierhnt^

dair in β bekennen fuik behulp en by fiant henl. gefciet is om die Oycks-
coirdge te Oiemen te helpen bevangen, en te helpen maken, dat henl.
dat wt graden gefciet is van den drie Staten van den Geflicht van V-
trecht, en die Staten dair toe nyet gehouden en waren, of in geenen
tyden tot fulks wefen en feilen, in dato den 5 Juni ΜΌIX,

y Jan ClaaiÏe van Wefop van wegen
myns Genadigen Heere Bailliuw en
Dyckgrave van Amfterlant, Brundik
Ghysbertfe, Dirk Willemfe,, Jan Ys-
brantfe, Peter Claafle, Jan Tatick en Brundick Claaf-
fe,
en Peter Dirckfe, Scepenen, in den Dorpe van
Diemen , oirconden , en kennen , en certificeeren
voir de'waarheyd, dat voir onsgecomenen verfchee-
nen zyn in den Gerechte, Jan die Baftert Hendrick-
fe van Nyewenrode, Wairsman van Broekelen, Jan
Claafle , van Loenen , Aart Claafle, van Wefop,
Henrik Aartfe, van Apcou, Brundik Jacobfe, van
Nychtevecht , Willem Kuetinck , van Loosdrecht,
Jan Gerritfe, van Cortehoef, Aart Hoep, vanMuy-
den, en Jacob Vrankenfe , van Weefpkerfpel, ge-
fwooren Gemeen Lants Wairen, ofte Heemraet, van
der Dyckagien , ofte Zeeburg van Diemen voorfz.,
geleden cn bekenden, dat alfoe die durluchtige Hooch-
gebooren vermoegend Foril:, Heere , Heere, Fre-
derick , geboren Marcgrave van Baden , Biflx:op te
Utrecht, by de genade Goids, en die drie Staten des
Nederfl:ichts van Utrecht, tot hoeren begeerte, en
in hoeren wterfte node , Gysbert van der A, Came-
raar van denLeckendyk en van den Hynderdam, met
fchuten en gereetfchap van luyden van henl. gefcikt
hebben, om den Zeedyck en die Waer te mogen be-
vangen, en bedyken, dair zyluyden nochtans nyet
toe gehouden en zyn te doen, foe bekenden die voorfz.
Dycgraave en Waerfluyden, van hoere, en van der
Lants wegen, dat onfe Genadige Heer van Utrecht
met die Staten des Nederilichts, fulks guetelick en
onverbonden tot behulp van hcmluyden gedaani heb-
ben, des zy nyet fchuldig en waren re doen, enzulcs
tot geenen dage recht vermeten en feilen, bedanken
Jiemluyden van goede byilant, behulp, en vorderin-
ge hernluyden hier inne^edaan. In kenniflederwaar-
heyd heb ick Jan Claafl^ voorn., mits dat ick geen
zegel en gebruyke, myn gewoenlyk hantteyken hier
onder gefcreven 5 en
wy Brundick Gysbertie, Dirck
Willemfe, en Jan Ysbrandfe hebben onfe zegelen hier
onder aan gehangen. Ende want wy Peter Claafle,
Jan Tatick, en Brundick Claafle , en Peter Dirckfe,
Scepenen van Diemen voorn., felve geen zegelen en ge-
bruyken , foe hebben wy gebeden den voorfz. Brun-
dick Ghysberfe en Dirck Willemfe, en Jan Ysbrant-
fe, onfe mede Scepenen van Diemen voorfz., defen
brief voir ons mede te willen bezegelen, dewelke wy
Brundick Ghysbertfe , Dirck Willemfe, cn Jan Ys-
brandfe
voorn., ter bede van den voorfz. Peter Ciaas-
iê, Jan Tatick , Brundick Claafle , en Peter Dirck-
fe , gaerne gedaan hebben , hangende onie zegelen
voor hen en voor ons aan defen brief. Gegeven in 't
jaar ons Heeren ifop. op den f dag in Junio.

ν.


xv. brief van Philips van Bourgondien, Biffchop te Utrecht, aangaande zeekere infraitie
? ' tegen de oude Handvejien aan de Stichtfe Waarslieden igedaan, den ^ Novemb.

ΜΌΧΧΙ

' y Philips van Bourgondie , van Gods
genade Biflchop tutrecht, ende wy
Prelaten, Dekenen en Capittelen der
vyfGodshuyfen, gemeen Ritterfchap,
Stad en Steden des Nederfl:ichts van Utrecht, doen
kond allen luyden, foo onlanks leeden tegen ons ende
onfe Stichtfe Waaren,op den Zeedyk van eenige ze-
ker merkelyke ende kennelyke onbillyke rechtvorde-
ringe, ende onbehoorlyke nye manier , contrarie on-
fer goeder poflêflïe, ouder gewoonten ende Hantvef-
ten den Zeedyck beroerende, voorgcnoomen zyn,
waar op wy den eerfl:cn dag Odobris ifzo. ver-
leeden , Capittel generaal gehalde, ende onfe Sticht·
fchen Waren ontboeden ende bevolen hebben t'huys
te blyven , fonder onfen confent ook yetwes te con-
fenteeren,te contribueren tot eeniger uytfettinge,ofte
ook voor eenige Rechten , ofte Rechteren te vcr-
fchynen, dan daar fy na vermogen onfer pofleflie, ou-
der gewoonten, en den Hantveilen behoorde te com-
pareren , ende nadien wy, of onfe Stichtfche Waren
noch defer onbillyke moeyeniflTe geen verdrag hebben
Dioegen, ontbieden ende bevelen wy den ielven , on-
fen Waaren tot Apcoude jtot Nichtevecht, Cortehoe-
ve ende tot Bruekelen , andermaal, dat gyluyden nog
onfe gebod ende bevel achtervolgt ende voldoet,
en niemande, hy zy wie dat zy, tot eenige, hoedani-
ge uytfettinge, of iluytinge op ten Zedyk buyten on-
fen confent gefchiet zyn , of noch gefchien moegen,
contributie, affiftentie, of hantreykinge te doen, of-
te laten gefchien, dan alleen by onfen confente, en on-
fe meyninge daar op eerfl: gehoort , op de poene van
hondert nobelen, half tot ons Philips Biflchops , 'en
half tot'er Fabryken behoef van den Dom t'Utrecht,
en noch te ftaan tot onfer ende onfer drie Staten cor-
reétiej dan wes hinder, moeyenifle,of me^celyke after-
deel deri zeiven onfe 'Waren hier door aankomen , of
lyden mochten, zeilen wy Philips, Biflthop, en die drie
Staten voorgenoemt hemluyden dat als dan vryen,
en hier omme zoo voorftaan, als behooren zal, na allen
onfen vermogen, fonder arglifl;. In kennilïè der waar-
heyt, foo hebben wy Philips, Biflchopj'Utrecht, on-
fen, en wy Jacob van Appelteren, Domdeeken, van
weegen de vyf Godshuyfen t'Utrecht, onfen, ende
ik Berenr Uyten Enge, van wegen der gemeen Ritter-
fchap,

ΐΊ

r

t
r


i

-ocr page 14-

fcbap, mynen, en wy Burgermeyfter, Schepenen en
Raat van Utrecht, van wegen der Stad ende Steeden
des Nederilichisvan Utrecht, onfezegelen hierbene-
den aan doen hangen. Gegeven t'.Utrecbt, in 'tjaur
ons Heeren duyfent vyf hondei t eenentwintig, opien

ondergeteykent, Phihps.

----- -----— — delen brieft uythaugcnde vier

in November
waren

14 dach
Ende

aan

η

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. Il BOEK, L 7IZ

groote roede zegelen met hare fchilden ende wapc-

nen.


XVï. BRIEF 'van den Konifig van Spagne, Philips deft Tweeden, war by aan de gemeene
Landsgenooten, gelegen aan de Oofizyde van de Vecht te Muyden, defeheBand'
veflen gegmt, ende gecmfirmeert worden, die aan den Oycligraaf en Heemraden
.^an deWefierfchezjdevan de Feeht gegeven zyn, den
Augufl. hiDLXXVlL

Philips, by der gratie Godes, Koninck van Ca-
ililien, van Leon,Arragon,Navarre,Napels,
Sicilien, Maillorcque , Sardeinc, vandeEy-
landen, Indien , en vafte aarde,de zee Oceane, i
Aarts-Hartoge van Ooftenryk , Hartoge van Borgo-
nien, Lothier, Brabant, Limburch , Luxemburg,
Gelre en Milanen, Grave van Habsburg , Vlaande-
ren, en Artoys, Borggrave, Palsgrave, en vm He-
negouwe, Holland, Zeeland, Namen, enZuiphen,
Prince van Swave, Marckgrave des Heyligen Ryks,
Heere van Vrielland , Salins, Mechelen , van der
Stad , Steden , ende Lande van Utrecht, Overyflel,
ende Groeningen , ende Dominateur in A fie , en A*
frike^ aliç den gcenen die defen jegenwoordigçn lul-
len fienj faluyc. AHoo die gemeene Landgenooten,
gelegen aan de ooftzyde van de Vecht tot Muyden,
ons ootmoedelyck vertoont hebben, dat onder andere
fchoone Dykrechten, in den jare 1453, den Dykgra-
ve ende Heemraden van de weiterzyde van de ielve
Vecht, fckere Hand veilen verleend fyn , over den
dykkagie van de felve weilcrfyde, daar by onder an-
dere gecaveert werd , datter egene dycken lichïelyk
konnen devolveeren , tot lafte van de' gemeene Lan-
den, danby fpade-ftekingei ende alfoo die Supplian-
ten , die felfdc Privilegiën , ofte Handvegen, niet en
hebben, maar voor coftuyme mede gebruyken, en
naarvolgen, omme; door die middelen die Landen te
prseferveren voor perykel van inundatie, endeden groo-
ten aanilag van de Zuyderzee , waar door haar dyc-
ken dagelyk meerder aanparffinge van water lyden,
en overfulks verhoogt endeverfwaart moeten werden,
verfoeckende dat ons gelieven wilde hun die felfde
Privilegiën, en Handveiten mede te gunnen, omme
defelve aan de voorfz. ooftzyde van de Vecht, als te
weten van de Vecht af, tot aan den beginne van de
Ban van Naarden, mede te mogen gebruyken , ende
de Supplianten voornt. verleenen openen brieyen van
confirmatie, op de Privilegiën, Handveften, of Dyk-
rechten van de voorfz. w eltzyde, om door die middelen
den gemeenen Lande aldaar van onrcchtelyke koilen,
pleydoyen, en andere fwarigheden, die ter iaeke van
dien, âen Dykgrave en Heemraden gemoveert foude
mogen werden, te ontfetten, foo is 'c,dat wy die fa-
ke voorfz. overgemerkt, en gefien hebbende, die Privi-
legiën çnHandveften, of Dyckrechten van die van de
wefterzyde voornt., en onder andere zekere Uytfpra-
ke, ofte verklaringe, by die van den Rade in Hol-
land den 2f dag in Maart, in den voorfz. jare 143 3,
na den loop 's Hofs van Holland, over den dyk van
Diemen, en gemene dykagie, die onder die Schouten
en Schependomme van Diemen gelegen zyn, als haar
luyder Handveften en Dyckrechten, foo wel op de
fp^de-ftekinge van den dyck aldaar, als vooren, als
anders verleent, gegqnt ende geaccordeert, uyt den
pfchrifte by de voorfz. Supplianten daar van overge-
levcrt, en hkr op gehoort 'c advys, van onfea lieven
en beminden Nevc, den Prince van Oraneien, ende
Grave van Naflauw, 6cc., voor ons Stadhouder en
Capitcyn Generaal over Holland , Zeeland , Vries-
land, en Utrecht, verklaart , en geordonnecrt heb-
ben , en als Privilegien en Hnndvefien, tot conferva-
tie van de dyckagie van de ooitzyde van de Vecht
voornt., gegunt, geaccordeert en geoâroyeert heb-
ben, gunnen, accorderen ende odroyeren by defen,
dat die ielfde van de oofterzyde, 'Supplianten alhier,
voortaan fullen mogen onderhouden, gebruycken en
obferveren alle alfuicke Dyckrechten, als die van dc
weilerzyde voornt., lot eeniger tyd gegunt en ver-
leent zyn geweeft, enby henUiydentot noch toe zyn
gebruykt en onderhouden, die wy, voor looveel des
noots zy, hebben geconfirniecrt en confirmeren by
defen, en namentlyck de voorn. Uyrfprake en verkla·
ringe, vermeldende onder andere, dat of't gebeur-
de ymand voortaan, wie hy zy, eenige Landen fou-
de mogen kqpen, fubjeft en belart zynde met de on-
derhoud der voorfi. dyckagie, lullen alsdan alle des
koopers Landen en goederen, die hy fal mogen heb-
ben in defelve dykagie, 't zy vrye, ofte onvrye, hoç
defelve fullen mogen wefen, metten dykagie die tot
dien Landen behoord, belaft en befwaart wefen, en
bly ven, alfoo dat de kooper van allen iy ne Landen en
goederen gehouden en fchuldig fal weien,
den dyck
vooren te houden, ende doen maken, ten eeuwigen
dagen. En of 't vorder verongevielde, dat men den
dyk voorfz. metten gekochte Landen, en andere Lan-
den en goederen
des koopers, ia dc voorfz. dykagie
gelegen, niet houden, noch maken en mochte,
foo
lal hy die fpade lleken van alle fyne goederen en Lan-
den, gelegen in de dykagie ah voorfz , cn dien fal
men tcrilond dat recht van den Landen op hem vor-
deren , foo dat hy balling des Lands fal
worden ge-
leyd, als na den Dykrechte dat behoort, en daar op
't eynden fal men dat Land boefemen, en
brengen
aan den geenen daar die dyk af verkregen, genomen,
verdeelt, ofte uytgefproten mag weien, in
eeniger
wys, en lullen deielve alsdan de keuren hebben, of
fy den dyk met allen de Landen en goederen
voorfz.,
en met den heuren aannemen en houden willen, ofte
op die fpade fteken, en willen fy van dien en van al-
len heuren Landen en goederen die fpade ileken, en
men den dyck met recht niet verder te
boefemen en
weet, foo ial dan den onwilligen dyk voorfz. ecrll
komen en vallen op die gemeenen Landen, met alledc
Landen en goederen voorfz., en als eenigen dyk op
den gemeenen Landen in der manière voorfz. gekoo-
men lal wefen, foo fal dat gemeen Land den dyk aan-
nemen met fulke koilen en lallen, als die Dykgrave
met rechten, na inhoud der Handveilen cn
oude Dyk-
rechten , daar op binnen dien jaare gebracht fil heb-
ben , en dit alles tot oniên kennelyken
wederfcggen.
En ten eynde de Supplianten voornt. van defen onfen
oilroye en conlcnte wel en volkomentlyck genieten
mogen, ombieden, laiien ende bevelen onfe voorfz.
Stadhouder, die Luydcn van oniên Rade en Reke-
ninge in Holland , den Bailliuw , Schout, Borger·
mcclter cn Wethouders oniêr Stede van Muyden,
en
alle andere onfer Rechteren, Officieren, Juiïicieren,
en ondcrfaten, dien dit aangaan lal, dat fy
dc voorfz.
Supplianten van den elÎeûe en gehelen inhoude van
delen oofen letteren van
Oùroyç en Ordonnantie,

Β I lateo


-ocr page 15-

14

laten ende gedogen, in dier voegen en manieren als
vooren, ruilelyck, vredelyck en volkomentiyck ge-
nieten en
gebruycken, Tonder henluyden daar inne te
doen eenige verhinderinge, lerfel, ofte moeyenifle ter
contrarie} nemaar den felven Supplianten en haar na-
komelingen daar inne te helpen ilercken, en voor-
ilaan, en defenderen na behooren,doendedefe jegen-
woordige uytroepen, kundigen en publiceren, is 't
nood, daar en alfoo 't behooren ial, ten fine daar
van niemand ignorantie praetenderen en mag, en on-
fe voorfz. Ordonnantie by eenen yegelyk volkoment-
]yk geobedicert en onderhouden worde na fyn forme
en inhoude, want ons alfoo gelieft. Des t'oirconde
foo hebben wy defen zegel van onfen Leenhove van
Holland, 't welk wy in gelycke faaken gebruycken,
hier aan doen hangen. Gegeven binnen onfer Stede
van Weefp, op den 11 Augulli in *t jaar onfes Hec-
ren i f77. van onfen Rycke, te weten van Spangien
cn Sicilien 't , en van Napels 't 14. Op de ply-
aue ftont gefchreven, bydenKonink, ter relatie van
iynen Stadhouder en Capiteyn Generaal, ter Ordon-
nantie, engetekent, Partyck. Onder ilond gefchre-
ven. Aldus na collatie gedaan met de principale brie-
ven van 06troy , waar van de minute beruitende is,
by my ondergefchreven, is defe daar mede bevonden
te accorderen, by my geteekent, Partyck. Onder
ilond, gecollationeertdeie jegenwoordige copye, je-
gens fyn authentique copye , en daar mede bevondien
van Avoorde tot woorde te accorderen, den
6 JVIartii
ifp8. bymy. Secretaris der Stede Weefp, was on-
dertekent, V. Martenfz. Lager Hond, noch na col-
latie jegens de copye authenticq, gefchreven op fran-
cyn, is defe copye daar mede accorderende bevonden,
in Muyden den 20 December iö6p. by my, Secre-
taris, was getekent, C.Boye. Onder ilont, na col-
latie gedaan jegens fyne authentique copye, is defe
daar mede by my ondergefchreven Secretaris der Ste-
de Weefp van woorde tot woorde bevonden te ac-
corderen. Aftum Weefp defen 4 Junii i<>75. T'oir-
conde was geteeckent, P. Prins, Secretaris. Noch
ilont, na collatie jegens d'authentique copye is debo·
venftaande daar mede in allen deelen bevonden te ac-
corderen , by my, Secretaris der Stad Amfterdam,
den II Junii 1676. en getekent, J. Witfen.

van den d ie mer. spakenburg se ν·


XVII. DYCKBRIEF, of Reglement tujfchen de Gecommitteerden van de Staten van Holland

en van i trecht vaflgeflelt, aangaande den Oiemerdyck, en de behee-
ring van dten, in dato den ib Januar. en
5 Febr. MOXCI.

^ e Ridderfchap , Edelen , en Gedeputeerden
van de Staten van Holland en Weil-Fries-
land, repreiènteerende de Staten van den fel-
ven Lande, gehoort hebbende het rapport
van hare Gecommitteerden de Heeren, Mr. Pauls
Buys, jonkr. Abraham van Almonde, Mrs. Jooft de
Menyn, Willem Bardefius , Doélor Nicafius Sill,
Cornelis Hermanfe van Naarden, en Paulusvan Loo,
die op haarlieder Commiifie van denxivdefer, met
den Gecommitteerden van de Staten 'sLands van U-
trecht hadden gecommuniceert op de faake van de no-
dige reparatie en onderhoud van den Diemerdyk, en
gefien hebbende de pointen en articulen , die by de-
felve dies aangaande geraampt en goedgevonden waren,
hebben, in aanfieninge van de onvermogentheyd van
de ingefetenen, die de onkoilen van de voorfz. repa-
ratie van den Diemerdyk fouden mpeten dragen, en
dat fulks defelve daar inne fullen moeten werden geaf-
11 lieert, niet tegenftaande die'groote belailinge van
den Lande, defelve poinden ende articulen goedge-
vönden, ende tot opmaaking en confervatie van aen
voorfz. Diemerdyk, en de Landen daar onder gelegen,
bewilligt en geordonneert, bewilligen en ordonnee-
ren by defen t'gunt hier na volgt.

In den eerilen , dat den voorn. Diemerdyk alom-
me gemaakt fal worden op eenparige hoogte , fulks
als defelven dyk istenzuyden van de Yperiïooteriluy-
fe, immers niet minder als twaalf voeten hoog, tc ree-
kenen uyr het
düaglyks binnenwater.

Dat den felven dyk voortaan gemaakt fal worden
met buytendykfe aarde , mits dat men daar voor be-
talen fal tot difcretie van de Gecommitteerden.

Dat de aarde genomen fal worden ten miniien vier
roeden van de teede van den dyk.

Dat den dyck foo binnen als buyten al floyende fal
worden gemaakt, daar fulks eenigfints doenlyk is, en
voor al na binnen, als na den eyich en gelegentheyd

van de plaatfen.

Dat men dicht aan het paalwerk het riet fulks fal
ïeggen, dat het fal blyven tot een paar voeten boven
de daaglykfe vloet, en befwaarenhec felve voorts met
aarde cot de hoogte van den dyck.

Ende dat men het paalwerk fal beginnen te reparee-
ren, cn een proeve doen terplaatfe, en inde lengte
van etlyke roetalen, al tot difcretie van de Gecommit-
teerden , doende het paalwerk Haan in de hoogte van
drie voeten boven den gemeenen daaglykfen vloet ; en
den voet van den dyck fulks als boven met riet en aar-
de gemaakt en aangevult fynde, dat den dyck voorts
flooyende en loopende werde opgemaakt, in de hoogte
van den dyk als vooren.

Ende belangende de penningen, nodig fynde tot de
reftauracie van de paalwerken, en bolwerken van den
felven dyk, met het gunt defelve aankleeft , dat daar
toe fal worden bekeert en geemployeert de fomme
van feilig duyfent gulden , die binnen den tyd van
vier jaaren, by gelyke portien, of termynen daar toe
fullen worden opgebragt, ende bekeert, te weeten,
twee en dartig duyfenr gulden by de voorn. Staten
van Holland en Weil-Vrieiland, die gevonden fullen
worden en geafligneert op de verpondingen van de Ste-
den van Muyden en Wefop , mitsgaders de Dorpen
en Vlekken onder den felven dyck , en daar ontrent
gelegen , die voor al tot behoef van de paalwerken
fullen werden geemployeert , fes duyfent gulden by
de Staten van Utrecht, en de reileerende twee en
twintig duyfent gulden by den Waterfchappe foo van
Holland als van Utrecht, onder den felven dykbehoo-
rende.

Ende ten eynde de reparatien van den felven dyk
ordentlyk gedaan, en de penningen bekeert en ver-
ilrekt mogen werden, ten meeilen verfekertheyd, oor-
baar en dienftevan den Lande op de voorfz. geordon-
neerde werken, fulks als 't behoort, dat daar toe by
den Staten van Holland en Weil-Frie'fland , en den
Staten van Utrecht refpeólive , fpecialyk fullen wor-
den gecommitteert fekere bequaame perfoonen, tot
'vyve in getale, als drie uyt Holland, in welke een van
Amfterdam , een van Muyden, of Wefop, een van
Loenen, uyt des Heeren van Cronenburgs Gerechte,
ende twee uyt den Gellichte van Utrecht, welke
Gecommitteerdens fullen verkiefen en gebruyken een
Penningmeeiler tot de handeling, ontmng, enuytga-
ve van de voorfz. penningen, ter Ordonnantie van de-
felve Gecommitteerden : welke Penningmeeiler by de
Staten voornoemt, refpeélive fal worden geauthori-
feert de vooifz. contributien te innen en te executee-
reu, ook by parate executie, is *t nood, cn
zyae fom-

IP29


-ocr page 16-

fftâtîen en executien van de voorfz. penningen doen
dirigeeren over de Steden, Dorpen, en andere Vlek-
ken ónder den voorfz. dyck gelegen , ende Water-
fchappen Van dien , en andere OntFangers, daar op de
Staten voorn. refpóStive believen fal denontfang, ofce
betalinge voorn, te aiîîgneeren : alles met kenniflenog-
tans van de voorfchreve Gecommitteerden , niette-
genftaande eenige oppofitie, ofte appellatie ter con-
trarie.

Dat de voorfz. Gecommitteerden forgvuldige toe-
figt fullen hebben op de werken en beiladinge van
dien , fonder verbonden , of gehouden te fyn te vol-
gen den voet, ofte oude manier, in 't n>aaken van de
voorfz. paalwerken en aardwerk, van ouden tyden
gevolgt, maar fullen met advis van den geenen dies
veritaande goed onderfoek doen, niet alleen daar on-
trent 5 maar ook van andere werken daar buyren en
elders gemaakt, hoe en by wat wegen met den min-
llen koften, en meefte verfekertheyd de voorfz. repa-
ratie fal mogen worden gedaan, en fonderlinge daar
op toe leggen, dat de materialen van hout, en ande-
re op 't profytelykfte mogen werden gekoft.

Dat om de voorfz. Gecommitteerden te beter tein-
ftrueeren en t'onderrichten van de meeninge van de
Staten voorn., of heurluyder Gedeputeerden refpec-
tive, en fylieden naar al fodanige onderwyfinge ter-
llont in 't werk fouden mogen treeden, fal de famen-
komfte belegt worden binnen Amfterdam, Wefop,
of Muyden, omme verder aldaar op de voorfz. wer-
ken alfulks te befluyten , dat de Gecommitteerden
daar na in de felfde werken mogen doen treeden en
procedeeren.

En alfoo de oude Privilegien medebrengen , dat 'er
voormaal Heemraden Îyn gewceft, fal na de expira-
tie van de vooriz. vier jaren opgerecht worden een
Colleg ie van Heemraden, dienende tot regeeringe, en
beleydinge van dengeheelen dyk, met den appenden-
tien van dien 5 ftrekkende van Muyden, offoo verre,
ende ter plaatfe aldaar tot nog toe egeen opfigt van
Heemraden is geweeft.

Ende fullen defelve Heemraden ook kennifle heb-
ben van fluyfen en dammen, watertochten , en wa-
terloofingen, en over alle 't gunt verder 't Heemraad-
fchap aangaat, gelyk in andere Heemraadfchappen
word gebruykt, ende dat foo wel in het aardwerk,
paalwerk , als anderfints : tot welken fine by den
voorfz. vyf Gecommitteerden de oude Handveilen en
Privilegien, nopende het fchouwen, ende keuren van
den voorfz. Diemerdyck, geviiiteert fullen worden ,
en ook eenige andere Ordonnantiën van de omleggen-
de Landen, de materie van dyckagieenHeemraadfchap
aangaande , en uyt alle defelve te concipieeren cn te
ontwerpen alfulke andere nieuwe Ordonnantiën, als
fylieden bevinden en advifeeren fullen tot beleydinge
van de faake van de voorfz. dyckagie, ende inftitutie
van het voorfz. Collegie van Heemraden, den Lande
oorbaarlykfte en profytelykfte te fyn, omme de Sta-
ten voorfz. refpeaive alle t'felve binnen den tyd van
drie, of vier maanden eerftkoomende, gerapporteert
en voorgedragen fynde , daar op geftatueert en gc Je-
cerneert te worden naar behooren, tot beter belcyd
van de faken van de dyka^ie voorn., met 't gunt daar
af is dependeerende. Gedaan in den Hage den iSJa-
nuar. en f Februar.ifpi. Onder ftont. Ter Ordon-
nantie van de Staren. En was ondertcekent, C. de
Rechteren.

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK, IL BOEK. l TIT,


XVIIi. RESOLUTIE van de Ed, Groot Mog, Heeren Staten van Holland en PFefl-rrieJland,

waar by aan de jongjie Burgermeefler van Amfierdam gepermttteert
word, om neffens hem, of in zyn plaatfe een adjunct Heemraad op den
Diemerdyk te kiefen, den ly Oecemh. MD CXIL

De Ridderfchap, Edelen en Steden van Hol-
land , en Weft-Vrieiland, reprefenteerende
de Staten van den felven Lande, doen te we-
ten eenen jegelyken. Alfoo Burgermeefteren
•en Regeerders der Stad Amftelredamme ons vertoont
hebben, dat wylen HartogPhilips van Bourgondien,
als Grave van Holland, in den jare duyfent vier hon-
dert en veertig, geordonneert ende ingeftelt hadde
een Collegie van Heemraden ende Waarsluyden over
den Diemerdyk, gelegen tuflchen Amftelredam ende
Muyden, nopende het beforgen en befchouwen van
het paalwerk ende yfer werk aldaar, committerende in
het felve Collegie van wegen der Stad Amftelredamme
den jongften Burgermefter der voorfchreve Steede^
niet alleen, om tewefen deneerften Heemraad, maar
ook omme in abfentie van den Dykgraaf in der tyd,
zynde den Bailliuw van Amfterland, te wefen des Zelfs
Steedehouder, het welck die Keyferen Maximiliaan
ende Karei van Ooftenryk, als Graven van Holland,
geconfirmeert , ende die voorfz. authoriteyt vari den
jongften Burgermeefter voornoemt geamplieert had-
den , in den jare duyfent vyfhondert en negen, als te
fien was by de refpedive Privilegiën daar van wefen-
de, ende onsby copie authentycque vertoont. Ende
<kttct als nu ioo ware, dat de gewichtige occuri^-
^en,, foo het gemeene Land van Holland , als die
Stad van Arafl:elredamme in het particulier concerne-
fende, foo meeni^vuldig werdende waren, dat dik-
wils was en nog meer gebeuren foude konnen, dat de
vpoi^nocmdc jongfte Burgermeefter der voorfz. Steede,
met hadde, noch foude hebben Jconnen vaceereo,
om
op de vergaderinge van het voorfz. Heemraadfchap
ende van de Waarfchappen te compareeren, endede
fiiaken van het Heemraadfchap te helpen afhandelen,
mitsgaders foo op de ordinaris als extraordinaris voor-
vallingen te helpen refolveeren, die reekeningen te
hooren ende helpen fluyten, en voort te doen, fuicks
als een goet Heemraad van den voorfz. dyck behoort
te doen. Waar door foude konnen gebeuren, dat in
abfentie van den voorfz. jongften Burgermeefter, ende
buyten deifelfs voorweeten , genomen fouden mogen
werden , by den anderen Heemraden en Waarfchap-
pen van den voorfz. Diemerdyk, eenige refolutien,
den goeden burgers ende inwoonders der voorfchreve
Steede, onder den felven dyk grootelyks geland we·
fende, nadeelig , ende ook het voorfz. Heemraad-
fchap fchadelyk , het ware door gebreck van goede
onderregtinge, of ook door ander abuys ende misver-
ftant. Omme waarinne geremedieert te worden , no-
dig was, dat by Ampliatie van het voorfz. Privilegie,'
die Burgermeefteren van Amftelredam geauthorifeert
mochten werden, eenbequaamgequalificeert Perfoon
te mogen committeeren, het zy geduerende des felfs
leven, of jaarlyks, beneffens den voorfchreven jong-
ften Burgermeefter in der tyd , of foo verre den i3-
ven niet yaoeeren fowde konden, alleen van der voor-
fchreve Steei^ .wegen te compareeren, op alle foo
ordinaris, als extraordinaris Vergaderingen, van den
Heemraden van den W^rfchappen , van den voorfz.
Diemerdyk, en aldaar met deeerfte ftemmc te helpen
raden, ordonneeren ende refolveeren, op ende in alieo
faken ende eccuriemien a Jhetvporf^. Hepouaad-


-ocr page 17-

H

laten ende gedogen, in dier voegen en manieren als
vooren, rultelyck, vredelyck en volkomentlyck ge-
nieten en gebruycken, fonder henluyden daar inne te
doen eenige verhinderinge, letfel, ofte moeyeniiTe ter
contrarie 5 nemaar den felven Supplianten en haar na-
komelingen daar inne te helpen ftercken, en voor-
ilaan, en defenderen na behooren, doende defe jegen·
woordige uytroepen, kundigen en publiceren, is *t
nood, daar en alfoo 't behooren fal, ten fine daar
van niemand ignorantie prsetenderen en mag, en on-
fe voorfz. Ordonnantie by eenen ycgelyk volkoment-
lyk geobedicert cn onderhouden worde na fyn forme
en inhoude, want ons alfoo gelieit. Des t'oirconde
Γ00 hebben wy defen zegel van onfen Leenhove van
Holland, 't welk wy in gelycke faaken gebruycken,
hier aan doen hangen. Gegeven binnen onfer Stede
van Weefp, op den 12, Augulti in 't jaar onfes Hee-
ren if77. van onfen Rycke, te weten van Spangien
cn Sicilien 't 22,, en van Napels 't 24. Op de ply-
que ftont gefchreven, bydenKonink, ter relatie van
lynen Stadhouder en Capiteyn Generaal, ter Ordon-
nantie, engetekent, Partyck. Onderilondgefchre-
ven. Aldus na collatie gedaan met de principale brie-
ven van Odroy , waar van de minute beruitende is,
by my ondergefchreven, is defe daar mede bevonden
te accorderen, by my geteekent, Partyck. Onder
Itond, gecollationeertdefë jegenwoordige copye, je-
gens fyn authentique copye , cn daar mede bevonden
van woorde tot woorde te accorderen, den
6 Martii
ifp8. bymy. Secretaris der Stede Weefp, was on-
dertekent, V. Martenfz. Lager ftond, noch na col-
latie jegens de copye authenticq, gefchrevenop fran-
cyn, is defe copye daar mede accorderende bevonden,
in Muyden den 20 December ió6p. by my. Secre-
taris, wasgetekent, C.Boye. Onder ftont, na col-
latie gedaan jegens fyne authentique copye, is deie
daar mede by my ondergefchreven Secretaris der Ste-
de Weefp van woorde tot woorde bevonden te ac-
corderen. Aélum Weefp defen 4 Junii i<>76. T'oir-
conde was geteeckent, P. Prins, Secretaris. Noch
ftont, na collatie jegens d'authentique copye is debo·
venftaande daar mede in allen deelen bevonden te ac-
corderen , by my, Secretaris der Stad Amfterdam,
den II Junii 1676. en getekent, J. Witfen.

VANDENDIEMER. SPAKENBURGSEN-


XVII. DYCKBRIEF, (f Reglement tuffchen de Gecommitteerden van de Staten van Holland

en van itrecht vafigeflelt ^ aangaande den Oiemerdyck, en de behee-
ring van dien, in dato den 1« Januar. en
5 Febr. MOXCL

Π

fl ^ land, reprefenteerendede Staten van den fel-
ven Lande, gehoort hebbende het rapport
van hare Gecommitteerden de Heeren, Mr. Pauls
Buys, Jonkr. Abraham van Almonde, Mrs. Jooft de
Menyn, Willem Bardeiius, Do6lor Nicafius Sill,
Cornelis Hermanfe van Ν aarden, en Paulusvan Loo,
die op haarlieder Commiifie van den xiv defer, met
den Gecommitteerden van de Staten 'sLands van U-
trecht hadden gecommuniceert op de faake van de no-
dige reparatie en onderhoud van den Diemerdyk, en
gefien hebbende de point en en articulen , die by de-
felve dies aangaande geraampt en goedgevonden waren,
hebben, in aaniieninge van de onvermogentheyd van
de ingefetenen, die de onkoften van de voorfz. repa-
ratie van den Diemerdyk fouden mpeten dragen, en
dat fulks defelve daar inne fullen moeten werden geaf-
iilieert, niet tegenftaande dicgroote belailinge van
den Lande, defelve poinóten ende articulen goedge-
vönden, ende tot opmaaking en confervatie van oen
voorfz. Diemerdyk, en de Landen daar onder gelegen,
bewilligt en geordonneert, bewilligen en ordonnee-
ren by defen t'gunt hier na volgt.

In den eerilen , dat den voorn. Diemerdyk alom-
me gemaakt fal worden op eenparige hoogte , fulks
als defelven dyk istenzuyden van de Yperflooterlluy-
fe, immers niet minder als twaalf voeten hoog, te ree-
kenen uyt het daaglyks binnenwater.

' Dat den felven dyk voortaan gemaakt fal worden
met buytendykfe aarde , mits dat men daar voor be-
talen fal tot difcretie van de Gecommitteerden.

Dat de aarde genomen fal worden ten minilen vier
roeden van de teede van den dyk.

Dat den dyck foo binnen als buyten al floyende fal
-worden gemaakt, daar fulks eeni.

if

igfints doenlyk is, en
fch en gelegentheyd

voor al na binnen, als na den ey
van de plaatfen.

Dat men dicht aan het paalwerk het riet fulks fal
leggen, dat het fal blyven tot een paar voeten boven
de daaglykfe vloet, cn befwaarenhet iêlve voprtsmet
aarde tot de hoogte van den dyck.

Ende dat men het paalwerk fal beginnen te reparee-
iren, en een proeve doen terplaatiê, «n inde kngce
van etlyke roetalen, al tot difcretie van de Gecommit-
teerden, doende het paalwerk flaan in de hoogte van
drie voeten boven den gemeenen daaglykfen vloet ; en
den voet van den dyck fulks als boven met riet en aar-
de gemaakt en aangevult fynde, dat den dyck voorts
flooyende en loopende werde opgemaakt, in de hoogte
van den dyk als vooren.

e Ridderfchap , Edelen , en Gedeputeerden
de Staten van Holland en Weil-Fries-

van

Ende belangende de penningen, nodig fynde tot de
reftauratie van de paalwerken, en bolwerken van den
felven dyk, met het gunt defelve aankleeft , dat daar
toe fal worden bekeert en geemployeert de fomme
van feftig duyfent gulden , die binnen den tyd van
vier jaaren, by gelyke portien, of termynen daar toe
fullen worden opgebragt, ende bekeert, te weeten,
twee en dartig duyfent gulden by de voorn. Staten
van Holland en Weft-Vrieiland, die gevonden fullen
worden en geafligneert op de verpondingen van de Ste-
den van Muyden en Wefop , mitsgaders de Dorpen
en Vlekken onder den felven dyck , en daar ontrent
gelegen , die voor al tot behoef van de paalwerken
uilen werden geemployeert, fes duyfent gulden by
de Staten van Utrecht, en de refteerende twee en
twintig duyfent gulden by den Waterfchappe foo van
Holland als van Utrecht, onder den felven dykbehoo-
rende.

Ende ten eynde de reparatien van den felven dyk
ordentlyk gedaan, en de penningen bekeert en ver-
ilrekt mogen werden,tenmeeftenverfekertheyd,oor-
baar en dienfte van den Lande op de voorfz. geordon-
neerde werken, fulks als 't behoort, dat daar toe by
den Staten van Holland en Weft-Friefland , en den
Staten van Utrecht refpeétive, fpecialyk fullen wor-
den gecommitteert fekere bequaame perfoonen, tot
vyve in getale, als drie uyt Holland, in welke een van
Amfterdam , een van Muyden, of Wefop, een van
Loenen, uyt des Heeren van Cronenburgs Gerechte,
ende twee uyt den Geftichte van Utrecht, welke
Gecommitteerdens fullen verkiefen en gebruyken een
Penningmeefter tot de handeling, ontfeng, enuytea-
ve van de voorfz. penningen, ter Ordonnantie van de-
felve Gecommitteerden : welke Penningmeefter by de
Staten voornoemt, refpeótive worden geauthori-
feert de vooifz. contributien te innen en te executee-
reujook by parate executie, is 't nood, cn zync fom-

Qia*


-ocr page 18-

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK. L T2T,

«âtîen en exccutien van de voorfz. penningen doen
dirigeeren over de Steden, Dorpen, en andere Vlek-
ken ónder den voorfz. dyck gelegen , ende Water-
fchappen van dien, en andere Ontvangers, daar op de
Staten voorn, refpeftive believen fal den ontfiing, ofte
betalinge voorn, te afligneeren : alles met kenniifenog-
tans van de voorfchreve Gecommitteerden , niette-
genftaande eenige oppofitie, ofte appellatie ter con-
trarie.

Dat de voorfz. Gecommitteerden forgvuldige toe-
figt fullen hebben op de werken en beiladinge van
dien, fonder verbonden , of gehouden te fyn te vol-
gen den voet, ofte oude manier, in 't maaken van de
voorfz. paalwerken en aardwerk, van ouden tyden
gevolgt, maar fullen met advis van den geenen dies
veritaande goed onderfoek doen, niet alleen daar on-
trent 5 maar ook van andere werken daar buyren en
elders gemaakt, hoe en by wat wegen met den min-'
ilen koften, en meefte verfekertheyd de voorfz. repa-
ratie fal mogen worden gedaan, en fonderlinge daar
op toe leggen, dat de materialen van hout, en ande-
re op 't profytelykfte mogen werden gekofr.

Dat om de voorfz. Gecommitteerden te beter tein-
ftrueeren en t'onderrichten van de meeninge van de
Staten voorn., of heurluyder Gedeputeerden refpec-
tive, en fylieden naar al fodanige onderwyfinge ter-
ftont in 't werk fouden mogen treeden, fal de famen-
komfte belegt worden binnen Amfterdam, Wefop,
of Muyden, omme verder aldaar op de voorfz. wer-
ken alfulks te beiluyten , dat de Gecommitteerden
daar na in de felfde werken mogen doen treeden en
procedeeren.

En alfoo de oude Privilegiën medebrengen , dat 'er
voormaal Heemraden iyn gewceft, ial na de expira-
tie van de voorlz. vier jaren opgerecht worden een
Collegie van Heemraden, dienende tot regeeringe, en
beleydinge van dengeheelen dyk, met den appenden-
tien van dien, ftrekkende van Muyden, of foo verre,
ende ter plaat fe aldaar tot nog toe egeen opiigt vaij
Heemraden is geweeft.

Ende fullen defelve Heemraden ook kenniiTe heb-
ben van fluyiên en dammen, watertochten , en wa·»
terloofingen, en over alle 't gunt verder 't Heemraad·
fchap aangaat, gelyk in andere Heemraadfchappen
word gebruykt, ende dat foo wel in het aardwerk,
paalwerk , als anderfints : tot welken fine by den
voorfz. vyf Gecommitteerden de oude Handvelten en
Privilegiën, nopende hec fchouwen, ende keuren van
den voorfz. Diemerdyck, gevifiteert fullen worden ,
en ook eenige andere Ordonnantiën van de omleggen-
de Landen, de materie van dyckagiecn Heemraadfchap
aangaande , en uyt alle defelve te concipieeren en te
ontwerpen alfulke andere nieuwe Ordonnantiën, als
fylieden bevinden en advifeeren fullen tot beleydinge
van de faake van de voorfz. dyckagie, ende inilicutie
van het voorfz. Collegie van Heemraden, den Lande
oorbaarlykfte en profytelyklle te fyn, omme de Sti-
ten voorfz. refpeaive alle t'fclve binnen den tyd van
drie, of vier maanden eerilkoomende, gerapporteert
en voorgedragen fynde , daar op geftatueert en gcde-
cerneert te worden naar bchooren, tot beter belcyd
van de faken van de dykagie voorn., met 't gunt daar
af is dependeerende. Gediian in den Hage den i8Ja-
nuar. en f Februar. ij-pi. Onder itont. Ter Ordon-
nantie van de Staren. En was ondcrtcekent, C. de
Rechteren.


XVIIi. RESOLUTIE van de Ed. Groot Mog, Heerm Staten van Holland en JVefl-Vriefland,

waar by aan de jongjie Burgermefier van Amfierdam geperrnmeert
word, om neffens hem, of in zyn plaatfi eenadjunB Heemraad op
den
Oiemerdyk te kiefen, den ιη Oecemb, ΜΌ CXIL

De Ridder fchap, Edelen en Steden van Hol-
land, en Weft-Vrieiland, reprefentecrende
de Staten van den felven Lande, doen te we-
ten eenen jegelyken. Alfoo Burgermeefteren
Λη Regeerders der Stad Amftelredamme ons vertoont
hebben, dat wylen HartogPhilips van Bourgondien,
als Grave van Holland, in den jare duyfent vier hon-
dert en veertig, geordonneerc ende ingeftelt hadde
een Collegie van Heemraden ende Waarsluyden over
den Diemerdyk, gelegen tuflchen Amftelredam ende
Muyden, nopende het beforgen en befchouwen van
het paalwerk ende yfer werk aldaar, committerende in
het felve Collegie van wegen der Stad Amftelredamme
den jongften Burgermefter der voorfchreve Steede^
niet alleen, om tewefen deneerften Heemraad, maar
ook omme in abfentie van den Dykgraaf in der tyd,
zynde den Bailliuw van Amfterland, te wefen des/elft
.Steedehouder, hetwelck die Keyferen Maximiliaan
ende Karei van Ooftenryk, als Graven van Holland,
geconfirmeert , ende die voorfz. authoriteyt van den
jongften Burgermeefter voornoemt geamplieert had-
den , in den jare di^fent vyfhondert en negen, als te
fien was by de reipcdive Privilegiën daar van wefen-
<ic, ende ons by copie authentycque vertoont. Ende
<kttct als nu foo ware, dat de gewichtige occunw-
tien ,, foo het gemeene Land van Holland , als die
Stad van Amftelredamme in het particulier concerne-
rende, foo meeni^vuldig werdende waren, dat dik-
wils was en oog
meer gebeuren foude konnen, dat de
voornoemde jongfte Burgermeefter der voorfz. Stcede,
niethadde, noch foude hebben Jconnen vaceereo,
om
op de vergaderinge van het voorfz. Heemraadfchap
ende van dc Waarfchappen te compareeren, ende (fc
faaken van het Heemraadfchap te helpen afhandelen,
mitsgaders foo op de ordinaris als extraordinaris voor-
yallingen te helpen refolveeren, die
reekeningen te
hooren ende helpen fluyten, en voort te doen, fulcks
als een goet Heemraad van den voorfz. dyck behoort
te doen. Waar door foude konnen gebeuren, dat in

abfentie van den voorfz. jongften Burgermeefter, ende
buyten deflelfs voorweeten , genomen fouden mogen
werden , by den anderen Heemraden en Waarfchap-
pen van den voorfz. Diemerdyk, eenige refoluticn,
den goeden burgers ende inwoonders der voorfchreve
Steede, onder den felven dyk grootelyks geland wc-
fende, nadeelig , ende ook het voorfz. Heemr.iad·
fchap fchadelyk , het ware door gebreck van goede
onderregtinge, of ook door ander abuys ende niisver-
ftant. Omme waarinne geremedieert te worden , no-
dig was, dat by Ampliatie van het voorfz. Privilegie,
die Burgermeefteren van Amftelredam geauthorifcert
mochten werden, eenbequaamgequalificeert Perfoon
te mogen committeeren, het zy geduerende des felft
leven, of jaarlyks, beneffens den voorfchreven jong-
ften Burgermeefter in der tyd , of foo verre den
i3-
ven ruet vaoecrenioude konden , alleen van der voor-
fchreve Steedï wegen te compareeren , op alle ibe
ordinaris, als extraordinaris Vergaderingen, vaadea
Heemraden van den Waarfchappen , van den voorfau
Diemerdyk, en aldaar met de eerfte ftemmc tehelpcn
raden, ordonneeren eode refolveeren, op ende in alitse
faken ende occurjrentien, Mc vooriïs. Heptnraad-«ode

Wastf-


-ocr page 19-

komen endc te zuyvercn, op pœne van parate execu-j
tie 5 ak naar Dykrechten van het voorfz. Heemraad-
fchap.

I I 1.

Dat haare oppoiïtien, doleantien, appellatien, re-
formatien, of andere foorten van provocatien aan ce-j
nig Hof of Collegie van Juftitie , in de Provincie van
Holland en Weil^-VrJefland , of van Utrecht, van,
of tegen het voorfz. Reglement, en defucceiïïveuyt-
giften , in conformité van dien te doen, niet zullen
worden geadmitteert, en dat dienvolgende alle pro-
cedueren, tegen de vooifz. geordonneerde Zeedycks-
meetinge ende verftoelinge ondernomen , van nu af
aan zullen worden geilek ende gehouden buyten ef·
fed, en dezelve gefcuden, als offe niet voorgevallen
waren eeweeft.

I V:

Endc wyders, dat aan Dykgraaf ende Hecmraaden
ran de voorfz. Zeeburg en Diemerdyk, door de Hce-
ren Staten van beyde Provinciën zullen werden gegeven
behoorlyke brieven van Oftroy.

V.

Alles ftadhoudende, tot dat tuflchen de Heeren
Staten van wederzyds Provinciën anderfints mogte
worden goedgevonden ende verftaan , ongepriejudi-
cieert het recht van uytboefeminge over de landen,
onder den dykpligtigeji ring, te weten die van Outers-
dorp , Buytenkerk en Overdiemen, alle onder den
Ban van Diemen, de landen, benoorden de Gaafp en
fmal Weefp, en zulks tuflchen de Weefper Vaart en
den Zeedyk, tot aan de Stad Weefp toe, en van
Weefp langs de Vecht tot Muyden toe , alle inde
Provincie van Holland gelegen , de voorfz. Waar-
fchappye van den hoogen Zeeburg competerende, en
de Geinterefleerdens hare behoorlyke defeniie : des dat
onder het recht van de voorfz. uytboefeminge nietbe-

freepen zullen zyn zodanige landen, dewelke buyten
ien ring gelegen , zoo in de
Provincie van HoUand,
als in de Provincie van Utrecht, wel niet dykpligtig,
maar egter contribuabel zyn.

Dat van defe Refolutie ende Conventie kennis ge-
geven zal worden , aan den Prasfident ende Raaden
van den Hove van Holland ende Weft-Vriefland, en
dezelve door haar Ed. Groot Mog. aangefchreven,
ende gelaft, alle de procedueren, door de erfgenaamen
van Adam Damen, tegen het Collegie van Dykgraaf
ende Heemraaden, van den voorfz. Zeeburg en Die-
merdyk , voor den zeiven Hove ondernomen, en nog
ongedecideert hangende, op te houden ende te laten
buyten vervolg.

I!

V I I.

Dat ook van defe voorfz. Refolutie en Conventie,
copye zal werden gezonden aan het Collegie van ge-
melte Dyckgraaf en Heemraaden van den Zeeburg
ende Diemerdyk, met laft, om dezelve aldaar door den
Secretaris te doen regiftreren, en hun voortaan naar
den inhoude van dien exaélelyk te gedragen.

VIII.

Ende op dat het voorfz. Collegie van Dykgraaf en
Heemraaden van Diemer-Zeeburg, in het toekomende
met volk geruftheyd moge continueren , in de exer-
citie van hunne fun£tienen Privilegiën, daar aan fpec-
terende, is wyders geconveniecrt, dat door de Hee-
ren Staten van Holland ende Weft-Vriefland, aan dc
Prœfîdenten en Raden, zoo van haaren Hoogen Raa-
de, als Hove Provinciaal, en door de Heeren Staten
's Lands van Utrecht aan den Prsefiderende en andere
Raden van den zei ven Hove, hier van copye zal werden
toegezonden, ominsgelyksaldaargeregiftreert te wor-
den , en te ilrekken tot derzelver narigtinge : met wel-
ke voorfz. Conventie alle de differenten , ter oorzaa-
ke als in het hoofd defes gevallen, zullen cefleren, ende
werden gehouden voor geterm-ineert en uyt de weg
geruymt.

Aldus gedaan en geconvenieert, op het Raadhuys
binnen de Stad Weefp, en byopgemelte Heeren Ge-
committeerden wederzyds getekent, op den f Junii
17205 en was geteeckent, A.Fabricius 1720, P, Mar-
cus ,
J. Groot, H. V. Nellefteyn, J. Tacts van A-
merongen en Johan Schagen. Lager ftond, in ken-
nifl^e van my, geteeckent, M. Luis.

VANDENDIEMER-SPAKENBURGSEN.


XXIII. RESOLUTIE w» tie Staten van Holland, waar by het 11. en v. ArtyL van dé

voorfz. Conventie geinterpreteert en geampUeert worden, den i^O£ïob.
MO CCXX.

De Heer Penfionaris Fabricius , heeft ter Ver-
gadering gerapporteert de Confideratien en
het Advis, van de Heeren haar Ed. Groot
Mog. Gecommitterden, hebbende ingevol-
ge en tot voldoeninge van derzelver Refolutie com-
miflbriaal ,van dato den
15 Septemb. 1720 ,geëxami-
neert dc miflive van Dykgraaf en Heemraaden van den
Zeeburg en Diemerdyk, gefchreven tot Amflierdam,
den 11 Septemb. bevorens, houdende, dat zy uyt de
Conventie , tuflchen de Heeren Gedeputeerden van
Haar Ed. Gr. Mog. en tuflchen die van de Heeren
Staten 's Lands van Utrecht, den f Junii laatfl:ledcn
gefloten, om uyt de weg te leggen de differenten,
die ter occafie van eenigeproceduuren,door de erfge-
namen van Adam Damen over zeker vakdyks, tegens
haar voor den Hove van Holland geëntameert, een ge-
ruymentyd hadden getrotteert, hadden gefien, hoe-
danig het recht van uytboeiêminge het Collegie van
Dykgraaf en Hoog-Heemraden van den Zeeburg en
Diemerdyk, ingevolge van de Uytfprake van Hugo
vanLanoy 5 in dato den
21 Maart en by Her-

tog Philips van Bourgondien , als Grave van Hol-
land , den 2i dito daar aan volgende geconfirmeert,
competerende , voortaiin foude worden geëxerceert
alleen over de Landen, die in den dykplichtigen ring
gelegen zyn, ende niet over foodanige Landen, die
buyten de gemelde ring in de Provincie van Holland
en Utrecht gelegen, alleen waalplichtig en contri-
buabel zyn. En alhoewel zy haar verfekert hielden,
dat de intentie van Hooggemelde Heeren Gedeputeer-
den van beyde de Provinciën niet was geweefl:, eenige
inbreuk, ofte alteratie te maken omtrent de Privile-
giën en het Recht aan het Hoog-Heemraadfchap,
bereyds in den jaare 1455. verleent, en den
7 May
1Ö70. door Haar Ed. Gr. Mog. felfs geconfirmeert,
fy echter niet fonder reden beducht waren , dat by
aldien het v. artykel van gemelde Conventie met rdic
bewoordinge, foo als het felve nu was, bleef gecou-
cheert, of fonder nader interpretatie, of ampliatiege-
ëlucideert, in plaatfe van daar door de differenten uyt
de weg te zyn geleyt, fy in tegendeel onderhevig
ibuden zyn aan nieuwe proceduuren en meerder
moeyelykheyd, en aldus belemmert hetwelwefenvaa
den Zeedyk na behooren te kunnen verforgen, 't ièl vc
veiTolgens aanwyfende in drie jrefpeélten , met ver-
foek, dat Haar Éd. Gr. Mog.,/ tot evitatie van alle
cavillatien en misduydingen in het tocJiomendc, en
tot wceringe van alle verdere koiklyke proceduuren,

Li

iW

4

Ί"
ïa

foQ


Β

Hl

/

«ilâ·.

-ocr page 20-

EN BUNSCHOTER ZEEDYCK. //. BOEK. /. ΊΙΤ

foo nadeclig aan de beforginge der dyken, by nadere
Refolutie en forme van alteratie, ampliatie, of an-
ders geliefden
te declareren, dat de bewoordinge,
den t in het ii. en v. artyk. der voorfz. Conventie
vervat, in fig comprehendeert enbegrypt, alle vaile
goederen, binnen den dykplichtigen ring gelegen.

Dat ook den felven dykplichtigen ring van Weefp
langs de Vecht, niet alleen ging tot Muyden, maar
Jangs de weftzyde van de Vecht door Muyden, tot
den hoogen Zeedyk toe.

Dat ook de refervatie van defeniie aan de Gcinte-
refleerdens, zyn opücht niet had omtrent het boefem-
recht felfs, maar alleen fyn relatie hadde, by aldien
in de maniere van uytboeieming de betrekkelykheyd
van eenige Landen , die onderden dykplichtigen ring
niet mogen gelegen zyn, Avierd geëxcedeert.

Ende dat de Heeren Staten van Utrecht door Sticht-
fe Heemraden, tot de voorfz. te doene interpretatie,
of ampliatie verfocht zynde, daar toe fcheenen te in-
clineren.

Waar op gedelibereert zynde, en geconiïdereert,
dat het oprechten van de voorfz. Conventie principa-
lyk zyn oogmerk heeft gehad, het wegruymen van de
trotterende, en het voorkomen, foo veel als doenlyk
was, van nieuwe diiFerenten enproceduuren, is goed-
gevonden en verftaan, by forme van interpretatie en
ampliatie te declareren,aat de bewoordinge,
Landen^
in het ii. en v. artyk. der gemelde Conventie ver-
vat 5 in fig comprehendeert en begrypt alle vaile
goederen, binnen den dykplichtigen ring gelegen.

Dat ook den felven dykplichtigen ring van Weefp
Jangs de Vecht niet alleen gaat tot Muyden, maar
ook langs de weftzyde van de Vecht door Mayden,
tot den hoogen Zeedyk toe.

En vermits in het v. artyk. van de gemelde Con-
ventie klaarlyk is ter neder gefteld, dat het recht van
uytboeiêminge over de Landen en alle vafte goede-
ren, aan het Heemraadfchap van den hoogen Zeeburg
en Diemerdyk competeert, en echter de Geinterel-
feerdens niet behoord te werden benomen de defen^
fie, nopende de exceflen als anders, die daar omtrenc
fouden mogen werden begaan.

Is goedgevonden en verftaan, dac omtrent de re-
fervatie in 't gemelde artyk, vermeld, geen verande-
ring fal werden gemaakt.

En is wyders goedgevonden, dat van defe Refolu-
tie by miflive kennilTe ί al worden gegeven aan de Hee·
ren Staten 's Lands van Utrecht., mee veribek, om
met haar Ed. Gr. Mog. dien aangaande te willen con-
curreren , en in den haren gclycke Refolutie nemen,
en dat haar Ed. Gr. Mog. gaarne by refcriptie fullen
vernemen, wat by defelvö dien aangaande fal wcfen
gerefolveert, foo als Haar Ed. Gr. Mog. oock ten
ipoedigfte fullen te gemoet fien de ratificatie van de
Heeren Staten van Utrecht op de gemelde Conven-
tie, om defelve ter executie te doen leggen , en fal
de Refolutie van de Heeren Staten 's Lands van U-
trecht defen aangaande, als mede de Ratificatie op
de meergemelde Conventie ingekoomen zynde, defe
Refolutie mede worden toegefonden aan beyde de
Hoven van Juftitie, en den Dyckgraaf en de Hoog-
Heemraden van den Zeeburg en Diemerdyk, om te
ftrekken tot derfelver narichtinge.


XXIV. RESOLUTIE 'υαη de Staten van Utrecht, vervattende eenMi^ve van de Staten

van Holland van den^i^ OM. ijio. van den fikden inhoud, als de
voorgem,
Refoluti&^ in dato den OM, M Ό CC XX»

Ontfangen en gelefen een miflive van dc Hee-
ren Staten van Holland en Weft-Vriesland,
gefchreven in den Hage den if Odober
ijio. aanlangende eenige veranderinge in
*t II. en v. articulen van de Conventie, den $ Junii
laatftleden tuifchen wederzyds Gecommitteerden ge-
maackt, te doen, luydende de voorfz. miflive als
volgt.

Edele Mogende Heeren , Bysondere goede
Vrunden, Nagebuuren en Bondgenoten.

Door den Heer Penfionaris Fabricius in onfe Ver-
gaderinge gerapporteert zynde de confideratien ende
het advys van dc Heeren onfe Gecommitteerden,
hebbende ingevolge en tot voldoeninge van onfe Re-
folutie commjiToriaal van den i? Septemb. 1720. ge-
ëxamineert de miflüve van DycKgraaf en Heemraden
van den Zeeburg en Diemerdyk, gefchreven tot Am-
fterdam den 11 Septemb. daar bevorens, houdende,
dat zy uyt de Conventie, tufl'chen de Heeren onfe
Gedeputeerden en tuifchen die van U Ed. Mog. den
f Junii laatftleden gefloten, om uyt dc weg te leg-
gen de diiFerenten, die ter occafie van eenige proce-
duuren door de erfgenamen van Adam Damen, over
zeeker vack dycks, tcgens haar voor den Hove van
Holland geëntameert, een geruymen tyd hadden ge-
trotteert, hadden gefien , hoedanig het rçcht van
uytboefeming het Collegie van Dykgraaf en Hoog-
Heemraden van de Zeeburg en Diemerdyk, ingevol-
ge van de Uytfpraak van Hugo van Lanoy , in dato
den II Maart I43<5, cn by Hertog Philips van Bour-
gondien, als Gi^ave van Holland, den
zz dito daar
//. Deel.

aan volgende geconfirmeert, compctercnde , voor-
taan foude worden geëxcrccevt, over de Landen,
die in den dykplichtigen ring gelegen zyn , en niet
over foodanigc Landen, die buyten den
gemeenen
ring in de Provincie van Holland en Utrecht gelegen,
alleen waalpiichtig en contribuabel zyn.

Dat alhoewel zy haar verfekert hielden, dat de in-
tentie van Hooggemelte Heeren Gedeputeerden van
beyde de Provinciën niet was gewecft eenige inbreuk,
of alteratie te maken , omtrent de Privilegiën cn het
Recht aan het Hoog-Heemraadfchap, bereyds inden
jaare i45<5. verleent, en den 7 May 1678. door ons
felfs geconfirmeert, fy echter niet fonder redenen be-
ducht waren, dat by aldien het v. artykel van ge-
melde Conventie met die bewoordinge , foo als het
felve nu was, blee^gecoucheert, of fonder nader in·
terpretatie, of ampliatie geëlucideert, m plaatié van
daar door de dificrenten uyt dc weg te zyn gclcyt.
zy in tegendeel onderheevig fouden zyn aan nieuwe
proccduuren, en meerder moeyelykheyd, cndç aldus
belemmert het welwcfcn van den Zeedyk na behoo-
ren te kunnen verforgen, 't felve vervolgens aanwy·
fende in drie refpeden, met vcrfoeck, datwy, tot
evitatic van alle cavillatien en misduydingen in het
toekomende, cn tot weeringe van alle koSelyke pro-
ceduuren , foo nadeelig aan de beforginge der dylcen,
by nadere Refolutie en forme van alteratie, amplia-
tie, of anders geliefden te declareren, dat de bewoor·
dinge ,
Landen , in het 11. en v. artykel der voorfz.
Conventie vervat, in fig comprehendeert en begrypt
alle vafte goederen, binnen den dykplichtigen ring
gelegen.

Dat ook den felven dykplichtigen ring van Weefp

C % hni$


-ocr page 21-

20'- VANDENDIEMER. SPAKENBURGSEN-

langs dc Vecht, niet alleen ging tot Muyden, maar
langs de weftzyde van de Vecht door Muyden, tot den
hoogen Zeedyk toe.

Dat ook de refervatie van defènfie aan de Geinte-
reifeerdens zyn opficht niet had omtrent het boefem-
recht felfs, maar alleen zyn relatie hadde, by aldien
in de maniere van uytboeieminge de betrekkelykheyd
van eenige Landen, die onder den dykplichtigenring
niet mochten gelegen zyn, wierde geexcedeert.

Ende dat U Ed. Mog. door de Stichtfe Heemraden
tot de voorfz. te doeneinterpretatie, of ampliatiever-
focht zynde , daar toe 1'cheenen te inclineren.

Hebben wy na deliberatie, engeconfidereertzynde,
dat het oprechten van de voorfz. Conventie princi-
palyk zyn oogmerk heeft gehad op de wegruyminge
van de trotterende, en het voorkomen, loo veel als
doenlyk was, van nieuwe difFerenten en proceduu-
ren , goedgevonden en verftaan, by forme van inter-
pretatie en ampliatie, te declareren, dat de bewoor-
dinge ,
Landen , in het 11 en v. artyk. der gemelde
Conventie vervat, in fig comprehendeert en begrypt
alle vafte goederen, binnen den dyckplichtigen ring
gelegen.

Dat ook den felven dykplichtigen ring vanWeefp
langs de Vecht, niet alleen gaat tot Muyden, maar
oock langs de weftzyde van de Vecht door Muyden,
tot den hoogen Zeedyk toe.

Dat vermids in het v. artyk. van de gemelde Con-
ventie klaarlyk is ter neder gefteld, dat het recht van
uytboefeminge over de Landen en alle vafte goede-
ren, aan het Heemraadfchap van den hoogen Zeeburg
en Diemerdyk competeert, en echter de Geinterei-
feerdens niet behoord te werden benomen de defen-
fie, nopende d'exceflen als anders, die daar omtrent
fouden moogen worden begaan, hebben wy goedge-,
vo<nden en verftaan, dat omtrent de refervatie, in hec
gemelde artykel vermeit, geen verandering fal wor-
den gemaakt.

En wyders, dat van dele onfe Refolutie by miffi-
ve aan U Ed. Mog. kennilfe fal worden gegeven,
met verfoek, om met ons dien aangaande te willen
concurreren, en in den haaren gelyke Refolutie ne-
men, en dat wy gaarne byrefcriptie fullen vernemen,
dat by U Ed. Mog. dien aangaande fal weien gere-
folveert, foo als wy ook ten fpoedigfte fullen te ge-
moet fien, de ratificatie van U Ed. Mog. op de ge-
melde Conventie, omme delelve ter executie te doen
leggen. Daar mede

Edele Mogende Heeren , Bysondeue goe^
de Vrunden, Nagebuuren en Bondgenoten,
bevelen wy U Ed, Mog. m de befcherminge Godes.
Gefchreven in den Hage den if O^ilob. 1720. La-
ger ,ftond , U
Ed. Mog. goede Vrunden , Na-
gebuuren en Bondgenoten,
de Staten van Hol-
land en Weft-Vriefland 1 ter Ordonnantie van deiel-
ve, wasgetekent,
Simon van Beaumont.

Waar op gedelibereert zynde, is goedgevonden te
verfoeken en committeren de Heeren van Nellefteyn,
van Natewifch en Ubing , om gedachte miflive tc
examineren en daar van te rapporteren.


XXV. RESOLUTIE, ds n)omn, waar by de voorfz, gemaakte Conventie y met de opgevolgd

de Interpretatie en Ampliatie, peapprobeert en geratificeert uvord, den 7

Novemb, MOCCxt

Gehoort het rapport van de Heeren van Nelle-
fteyn , en andere Haar Ed. Mog. Gecom-
mitteerden , die ingevolge van de Refolu-
lutie cominiiToriaâl, fig hadden begeven na
de Stad Weelp, en aldaar in conferentie waren ge-
weeft met de Heeren Gecommitteerden van de Hee-
ren Staren van Holland en Weft-Vriefland, rakende
eenige differenten, concernerende den Diemer Zee-
burg en Zeedyck Sec. uyt de weg te leggen, en ten
dien eynde op approbatie en ratificatie van de Heeren
haare Principalen hadden aangegaan de Conventie,
luydende als volgt.

Fiat infertk. Siet hier voor op Num. xxi i.

Waar op gedelibereert zynde, zyn welgemelte Hee-
ren Gecommitteerden voor hare genomen moeyten in
defen bedankt.

Ende daar op vorder gehoörd zynde het rapport
van de Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteerden den
25 Odober 1720. op de mimve van de Heeren Sta-
ten van Holland en Weft-Vriefland , in den Hage
gefchreven den If 06tober 1720 , concernerende die
iaake, ende ten voorfz. dage alhier in 't breede geno-
tuleert, hebben Haar Ed. Mog. na deliberatie goed-
gevonden, gedachte Conventie te approberen en ra-
tificeren , gelyck die geapprobeert en geratificeert
word by defen, met die veranderinge in 't n. en v.
artykelals by gemelde miffive word verfocht, ende
dat dien aangaande aan de Heeren Staten van Hol-
land ende Weft-Vriefland fal worden afgefondèn de
mifllve hier navolgende.

Edele Groot Mogende Heeren , Bysondere
goede Vrunden, Nagebuuren ende Bond-
genoten.

Wy hebben ontfangen en in oniè Vergadering ge-
leien
ü Ed. Gr. Mog. mifllve, den if van de voor-
ledene maand van Odoberuyt 's Gravenhage aan ons
gefchreven, waar by U Ed. Gr. Mog. ons commu-
niceren, dat door den Heer Fabricius in hare Verga·
deringe zynde gerapportecrt, de confideratien en ffèt
advys van de Heeren, hare Gecommitteerdens, die
geëxamineert hadden eene miffive van den Dykgraaf
en Heemraden van den Zeeburg en den Diemeidyck,
den II September daar bevoorens gefchreven, op het
fubjeft van eenige difficulteyten , haar voorgekoo-
men omtrent de expreffien , gebruyckt in 't cou-
cheeren van het 11. en v. artykelen van de Con-
ventie , tuflchen de Heeren Gecommitteerden van U
Ed. Gn Mog. ende die wegens defe Provincie op den
f Junii defes jaars Î720, gefloten binnen Weefp, be-
duchtende, dat by aldien het felve 11. en v. artyk.
met die bewoording, foo als 't felve was, bleefuyt-
gedrukt, of fonder nadere interpretatie , of amplia-
tie geëlucideert te worden , fy onderhecvig foudbn
worden aan niéuwe proceduuren en meerder moeye-
lykheyd, ende aldus belemmert het Avelwefen van den
Zeedyk na behooren te konnen verforgen, ende dac
wel in drie rdpeften, by haar aangewden , met ver-
foei: , dat U Éd. Gr. Mog. tot vermydinge van alle
cavillatien en misduydingen in toekomende, en van
sroceduuren, foo nadeelig aan de beforginge dér dy-
cen, by nadere Refolutie en forme van alteratie, am-
pliatie , of anderfints wilden declareren, dat de be»
woordinge,Lalden, in 't li.en'v. artykelen van dc
voorfz. Conventie vervat, in fig begrypt alle de va-
lk


-ocr page 22-

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK. l TIT. 21

fte goederen, binnen den dyckplichtigen ring van
Weefp iangs de Vecht, en gaat niet alleen tot Muy-
dcn , maar langs de weftzyde van de Vecht door
Muyden, tot aan den hoogen Zeedyk toe.

Dat ook de reiervatie van defeniie aan de Geinte-
refleerdens haar opficht niet hadde omtrent het boe-
femrecht felfs, maar alleen daar op fiet , by aldien
of ingevalle in de manier van uytboefemen in de be-
trekkelyckheyd van eenige andere Landen, onderden
dyckplichtigen ring niet gelegen , wierde geëxce-
deert.

Ende dat wy door onfe Heemraden tot de voorfz.
te doene interpretatie, of ampliatie waren verfocht,
en daar toe fchenen te inclineren.

Dat U Ed. Gr. Mog , na gehoudene deliberatie,
confidererende, dat het oprechten van de voorfz. Con-
ventie principalyk zyn oogmerk heeft gehad , op het
wegruymenvan de trotterende, en 't voorkomen van
nieuwe differenten en proceduuren, hadden goedge-
vonden, en verilaan in den haaren, by forme van in-
terpretatie en ampliatie te declareren , dat de vooriz.
bewoording,
Landen , in 't ii. en v. artyk. van de
gemelde Conventie vervat, in fig comprehendeerten
begrypt alle vaile goederen, binnen den dykplichti-
gen ring gelegen.

Dat ook den felven dykplichtigen ring van Weefp
langs de Vecht, niet alleen gaat tot Muyden, maar
ook langs de weftzyde van de Vecht door Muyden,
lot den hoogen Zeedyk toe.

Dat vermids in 't v. artyk. van de gemelde Con-
ventie klaarlyck was ter neder gefteld, dat het recht
van uytboefeming over de Landen en alle vafte goe-
deren aan het Heeniraadfchap van den hoogen Zee-
burg ende Diemerdyk competeert, ende dat de Ge-
interefleerdens niet behoort te worden benomen de
defenfie, nopende d'exceflen als anders, die daar om-
trent foudcn mogen worden begaan, U Ed. Gr. Mog.
hadden goedgedacht en
verftaan, dat omtrent de re-
fervatie in 't voorfz. artykel vermeit, geenc verande-
ringe fal worden gemaakt.

Ende wyders, dat van defelve U Ed. Gr. Mog.
Refolutie by miÎTive aan ons kennifie foude worden
gegeven, niet verfoeck, om met U Ed. Gr. Mog.
dien aangaande te willen concurreren, en in de^i on-
fen nemen gelycke Refolutie, en verder, dat U Ed.
Gr. Mog. gaarne by refcriptie fullen vernemen, wat
by ons defen aangaande fal worden gerefolveert, en ook
ten fpoedigften te gemoet fien onfe ratificatie op de
gemelde Conventie , omme defelve ter executie te
doen leggen.

Waar op wy dan moeten feggen, dat wy ingeno-
men hebbende de coniïderatien en het Advys van dc
Heeren oniè Gecommitteerden, die met die van U
Ed. Gr. Mog. tot Weefp gebeibigneert, en devoor-
fchreve Conventie aldaar, op ons behagen, gefloten
hebben, en die ook onfe Heemraden en Waarslieden'
over de voorfz. poinden van de Conventie, waar om-
trent het Heemraadfchap iig hadde befwaart gevon-
den , alvoorens hebben gehoord , en daar by over-
wogen de reden en de noodfaakelykheyd van de voor·
fchreve interpretatie en ampliatie van de voorfz. 11,
en
v. artykelen, beneffens U Ed. Gr. Mog. declare-
ren, van refolutie enverftand te zyn, dat het woord.
Landen , ook in fig begrypt alle andere vafte goede-
ren, binnen den dykplichtigen ring gelegen.

Dat den felven dykplichtigen ring gaat van Weefp
langs de Vecht, niet alleeen tot Muyden, maar ook
langs de weilzyde van de Vecht door Muyden, tot den
hoogen Zeedyk toe.

Eiide dat de refervatie van defenfie in 't v. artykel
geileld , aldaar behoord te werden gelaten, fonder
daar inne verandering te maaken, overmits, als U
Ed. Gr. Mog. wel remarqueren, in 't felve v. artyk.
van gemelde Conventie klaarlyk is ter neder gefteld,
dat het recht van uytboefeming over de Landen en
andere Vaile goederen aan 't voorfz. Heemraadfchap
competeert, en dat echter aan de Geintereifeerdens
niet mag worden benomen de defenfie tegen exceflen,
die daar omtrent foudcn mogen worden gepleegt.

Alle 't welcke dan oock by ons foodanig gereibl-
veert en vaftgeilelt is : zynde het voor ons eene by-
fondere fatisfiidie, te fien U Ed. Gr. Mog. met ons
in het felve verftand en refolutie te concurreren, en
alfulks die facheufè (aak uyt de weg geruymt, ende
met eenen geapplaneert defe oneffenheden, die
het
volkomen accompJiilement van de voorfz. Conventie
tot noch toe hadden opcehouden.

Wy fullen Ed. Gr. Mog. Heeren hier noch dit
maar by voegen, dat doordien de voorfz. Conventie
by ons voorheen noch niet zynde geapprobeert ge-
weeft , ofte gediend hebbende in onfe Vergadering,
wy hebben gelooft onfe approbatie, ofte ratificane
daar toe te konnen geven, in dier voegen ais of de-
felve Conventie met de voorfz. ampliatien
eeflooten
ware geworden. Waar mede &c. Accordeert met
de voorfz. Refolutien, G. Voet van Winflen.


XXVI. RESOLUTIE 'uan de Staten van Holland, aangaande de Ratificatie en verdere

cutie van de voorfz. Conventie, demz Oecemb. MD CCXX,

De Heer Penfionaris Fabricius heeft ter Verga-
deringe gerapporteert,de confideratienende
het Advys van de Heeren , Haar Ed. Gr.
Mog. Gecommitteerden , hebbende inge-
volge en tot voldoeninge van derfelver Refolutie oom-
miflbriaal, van dato den 14 November laatftlcden,
gecxamineert de miftive van de Heeren Staten'sLands
van Utrecht, gefchreven aldaar den
7 Novemb. 1710,
tot refcriptie op de miiïïve van haar Ed. Gr. Mog.
van den 1 f Oftob. bevoorens, rakende de interpre-
tatie en ampliatie, by de miflïve van Dyckgraaf ende
Heemraden van.de Zeeburg en Diemerdyck van den
ί
ï September daar re vooien, aan Haar Ed. Gr. Mc^.
verfocht over het verftand van de
woorden, va»Lan-
den , en recht vm uytboefeming
, begrepen in het 11.
«n v. artyk. van de Conventie, tuflchen dc Heeren
Gecommitteerden van de refpeâtive Provinciën op den
f Junii laatftlcden gefloten. Dat Hooggemelde Hee-
ren Staten 's Lands van Utrecht, met het dcciaratoir
en ampliatie, by Haar Ed. Gr. Mog. in haarevooriz.
miiTive dien aangaande gedaan, foodanigen genoegen
hadden genomen, dat fy bereid warende voorfz. Con-
ventie in dier voegen te approberen, ofte te radfi-
ceren, als of defelve Conventie met de voorfz. am-
pliatie gefloten was geworden. Waar op geddibe-
reert en in achtinge genomen zynde, dat in defen nu
niet meer cjuam te refteren, als te executeren, het
geene dat m de gemelde Conventie was vervat. Is
goedgevonden en verftaan,dat tot volle accompliflement
en executie van de voorfz. Conventie, de aótevan ra-
tificatie van dien en de opgevolgde interpretatie en
ampliatie, fal werden gefonden aan dePra:iidenten:en
Raden rm den
Ho0|M Rade en HoVe Provinciaal
alhier, omme te ftrdcken tot derfelver narichtinge,
en boven dien den Hove Provinciaal aangcfehrevencn
gdaft, alle de proceduuren, door de erfgenamen van
Adam Damen tegen het College van denDykgraaf en
Heemraden voornt., voor haar ondcrnoinen, ende

C 5 noch


-ocr page 23-

noch ongedecideert hangende, te doen ophouden en
laten buyten vervolg.

Dat copye van meergemelde Conventie en opge-
volgde interpretatie, ofte ampliatie, nevens het hier
vooren gemelde Odroy, mede fal toegefonden wor-
den aan den Dykgraaf en Heemraden van den Diemer
Zeedyk, met la li, om defclve in den haare te regi-
Iheren, en na den inhoude van dien fig te gedragen.

Ende laatftelyk, dat defe Refolutie, nevens eenaf-
fchrift van de aûe van ratificatie en oflroy, ende re-
rpedive miiTivens, hier vooren gemelt , tot bylage
dienende, by miiTive fal werden toegefonden aan de
Heeren Staten 's Lands van Utrecht, met verfoeck,
dat defelve in den haare gelycke ordres gelieven tc
ftellen, en gelycke aflchrit'ten van de afte van ratifi-
catie , o£troy en miffiven aan den Hove van Utrecht,
aan'Haar Ed. Gr. Mog. te laten toekomen.

VAN DENDIEMER. SPAKENBURGS Ε N-


XXVII. RATIFICATIE, als vooren, vm de voorfz. Conventie en opgevoede Interpretatie

ende Ampliatie ^ voor de Staten van Utrecht, den 13 December
MOCCXX.

De Staten van Holland en Weil-Vriefland, al-
len den geenen, die defen fullen fien, ofte
hooren lefen, ialuyt , doen te Aveten , dat
wy , hebbende gefien en geëxamineert de
Conventie, tuflchen de Heeren onfeGedeputeerden,
en de Heeren Staten 'sLands van Utrecht, tot weg-
neminge van de diiïerenren over den Diemer-Zeeburg
cn Zeedyk ontdaan , op den f Junii 1720. binnen
"Weefp gefloten, als mede de interpretatie en amplia-
tie van dien, by onfe Refolutie van den if Oótober,
en by de Heeren Staten 's Lands van Utrecht op den
7 November daar aan volgende gearrefteert, noodig
geacht hebben, dat, omme meerder kracht daar aan
te geven, defelve Conventie , Interpretatie en Am-
pliatie , by wederzyds Heeren Staten in forma diende
te worden geratificeert , ende defelve ratificatie te-
gen den anderen uytgewiflelt en overgelevert. Soo
i5 't, dat wy, ommepreuven te geven van onfe fin-
cere meyninge, en om te voldoen aan het geene in
de gemelde Conventie , Interpretatie en Ampliatie
van dien is vaftgeftelt, defelve Conventie en yder ar-
ticul van dien, als mede de opgevolgde Interpretatie
en Ampliatie hebben geaggreëert, geapprobeert en
geratificeert» foo als wy defelve aggre^ren, appro-
beren en ratificeren by defen, belovende ter goeder
trouwe en oprechtelyck, dat wy alle defelve onver-
brekelyck" fullen nakomen en doen nakomen, onder-
houden en obferveren, vanpoind tot poinót, in con-
formité van den inhoude van dien, fonder yets daar
tegens te doen , ofte te gedogen, dat fulcks van ye-
mand gedaan word, direftelyck, of indireârelyk, op
wat wyfe en maniere het felve foude mogen wefen.

Gedaan in den Hage, onder het kleyne zegel van
den Lande, den 13 December 1720.


Ί

XXVIII. OCTROY van de Staten van Holland voor' den Oyckgraaf en Heemraden^van den

Oiemer-Zeeburg en Zeedyck, omme -voortaan haare fmÙie^ te exerceerm»
conform de voorfz. Conventie en Interpretatie &c. den 13 December
MD CCXX.

ο Staten van Holland ende Weft-Vriefland,
doen te weeten. Alfoo tuflthen de Heeren
onlê Gedeputeerden, en die van de Heeren
Staten van Utrecht, ten aanfien van de be-
heering van den Diemer-Zeeburg en Zeedyk, en tot
wegneeming van de reeds ontilanc, envoorkooming
vnn verdere diiferenten, die deswegen in het toeko-
mende fouden konnen ontftaan, op den
f Junii des
jaars 17Z0. binnen de Stede Weefp is geflooten ze-
kere Conventie dien aangaande, als medç op den if
Oélober daar aan volgende een nader interpretatie en
ampliatie, dienende tot elucidatie van defelve Con-
ventie , waar na een yegelyk, die daar aan gelegen,
ofte daar toe betrekkelyk foude zyn, haar in het toe-
komende ftipt ende exaótelyck ioude moeten gedra-
gen, beyde vnn woord tot woord hier na geinfereert.

Sict hier vooren Num. xxii. en

xxi ii.

Soo is 't, dat wy, omme den Dykgraaf en Heem-
raden van den voorfz. Diemer-Zeeburg en Zeedyck
voor het toekomende in volle geruilheyd te ilellen,
omtrent de exercitie van hunne fundie, en de Privi-
legiën , daar toe fpederende, de voorfz. hier voorgem.
en opgevolgde interpretatie en ampliatie, als mede dc
dykmeetinge, op hare ordre gedaan, en by defelve
op den 12, May 1711. geapprobeert, en welcke ge-
houden werd, als of in defen van woorde tot woor-
de was geinfereert, in allen deelen hebben geappro-
beert en geratificeert, approberen en ratificeren de-
felve by defen, authoriferende en odroyerende den
gemelden Dyckgraaf en Heemraden van den voorfz.
Diemer-Zeeburg, en Zeedyck, omme haare voorfz.
fundie ende Pn vilegien, daar toe fpederende, conform
de voorfz. Conventie en de opgevolgde iivterpretatie
en ampliatie voortaan te exerceren : ende lailende al-
len en een yegelyk, die daar aan gelegen en daar toe
betrekkelyk zyn, haar daar na te reguleren. Gedaan
in den Hage onder onfen grooten zegele, hier
aao
doen hangen, op den 13 December 1720.

Fiat infertio.

xxi ii.


XXIX. MISSIVE van de Staten van Holland aan den Hoogen Raad, hebbende tot bylage de

voorgemelte flukken, breeder bydefelve vervat, deni^ Febr. MD CCXX.

extra£t authenticq ons gerefolveerdc, fubdato 13 De-
cember 1720 , als mede copye van de Conventie, ter

, ---------,-----, ------- faake van de diiferenten en proceduuren, door de erf-

Wy fenden UL, hier nevens toe by Sgenamen van Adam Danijsn, over zeker vakdycks

tegens

e Staten van Holland ende Weft-Vrieiland,
Edele , Erentfeste , Hooggeleerde,
Vroaie, Discrete, Lieve, Getroü-
we.

D

f

J Γ

Γ S

-ocr page 24-

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK. ƒ. ΤΙΤ,

regens den Dykgraaf en Heemraden van den Diemer-
Zeeburg en Zeebek, voor den Hove van Holland
geentameert, tuflchen de Heei'en onfe Gedeputeer-
den en die van de Heeren Staten's Lands van Utrecht,
op den f Junii des Vóorledenen jaars tot Weefp ge-
floten , en de nader interpretatie ende ampliatie van
dien, begrepen in onfe Refolutie, in dato den if
Oélober laatftleden 5 om te ilrekken tot UL. narich-
tinge. Daar mede wy UL. in de befcherminge Go-
des bevelen. Gefchreveri in den Hage den 18 Fc"
bruarii 1721. Onder ftond, ter Ordonnantie van
de
Staten i ende was geteeckent, Simon van Beaumont,
Defuperfcriptiewas
, Edele jErentfeste, Hoog-
geleerde, Vrome, Discrete, Lïeve,Getroit-
we.
Den Praefident en Raden van den Hoogen Ra-
de in Holland.


XXX. MISSIVE, als monn^ aan den Hove van Holland, den 18 Febr, MOCCXXL

e Staten van Holland ende Weft-Vrieflandj
Edele , Erentfeste , Hooggeleerde,
VroO
xMe , Discrete , Lieve , Getrou-
we.
Wy fenden UL. hier nevens toe by
extraéfc authenticq, ons gerefolveerde, fub dato 13
Decemb. 172-0, als mede copye van de Conventie,
ter fake van de differenten en proceduuren, door de erf-
genamen van Adam Damen, over zeker vale dyks» te-
gens den Dyckgraaf en Heemraden van Diemer-Zee-
burg en Zeedyck, voor UL. geentameert, tuflchen
de Heeren, onfe Gedeputeerden, en die van de Hee-
ren Staten 's Lands van Utrecht, op den ƒ Junii des
voörledenen jaars tot Weefp gefloten, en de nader in-
terpretatie en ampliatie van dien, begrepen in οηίβ
Refolutie, in dato den üótober laatftleden, ende
begeeren, datUL. alle de voorfz. proceduuren, voor
UL. als noch ongedecideert hangende, fullen doen
ophouden en buyten vervolg laten. Daar mede wy
UL. in de befcherminge Godes bevelen. Gefchreven
in den Hage den 18 Februarii 1721. Onder ftond,
ter Ordonnantie van de Staten} en was getekent, Si-
mon vanBeaumont. De fuperfcriptie was,
Édele,
Erentfeste , Hooggeleerde , Vroome , Dis-
crete , Lieve , Getrouwe.
Den Prasfident en
Raden van onfen Move.

D


XXXL MISSIVE van de Staten van Holland aan de Staten van Vtmht, waar by alk de

voorgem. fiukken worden toegefonden, den 20 Fèbrmr. MD CC XXL

Edele Mogende Heeren , Besondere Goe-
dé Vrundên , Naöëbüuren ent Bondgenoo-

ten.

Byonfc Refolutie van dato den ij December
des jaars 1720, daar van extraél: authenticq
hier nevens is gevoegt, goedgevonden zyn-
de, dat tot accompliflement en executie van
de Conventie, tüifchen de Heeren, onfe Gedeputeer-
den, ende die van U Ed. Mog., op den f Junii des
fel ven jaars binnen de Stad Weefp gefloten, totweg-
neeminge van de reeds ontftane, en voorkominge van
de verdere differenten , ten aanfien van de behee-
ringe van deif Diemer-Zeeburg ende Zeedyck, ende
de nader interpretatie en ampliatie, dienende tot elu-
cidatie van delelve Conventie, de afte van ratificatie
van dien, als öiede het Oélroy voor den Dykgraaf en
Heemraden van den felven Diemer-Zeeburg en Zee-
dyk foude Wérden opgemaakt, en dat defelve Refo-
lutie nevens een affchrift van de voorfz. aóte van ratifi-
catie en oftroy, als mede van onfe miflSvens aan de

Prasfidenten en Raden van den Hoogen Rade en den
Hove Provinciaal alhier, over het voorfz. fubjeâ:ge-
fchreven $ foude werden gefonden aan U Ed. Mog.,
met verfoek, dat U Ed. Mog. in den haaren gelyke
ordre geliefden te ftellen,en gelyke affchriften
van de
gemelde 'aéte van ratificatie, oétroy ende miflive aftö
den Hove van Utrecht aan ons geliefden te laten toe-
komen, hebben wy ten dien eynde alle de voorfè. ftuk·
ken U Ed. Mog. by defen wel willen tocfenden, ea
te gelyck verfoeken, dat U Ed. Mog.
van harezydc
insgelyks aan ons de voorfz. gerequircerde aflchriiten
van aâ:e van ratificatie, oarroy en miflïve gelieven
herwaarts over te fchikken, het welk verwachtende.
Edele Mogende Heeren , Besondere Gob-
de Vrunden , Nagebuüren en Bondgenoten,
bevelen wy U Éd. Mog. in de befcherminge Godes,
Gefchreven in den Hage den zo Februarii 1721. La-
ger ftond, U
Ed. Mog. Goede Vrunden, Na-
gebuuren ejj Bondgenoten, de Staten van Hol-
land en Weft-Vriefland, ter Ordonnantie van deiêlve,
en was getekent, Simon van Beaumont.


XXXIL RESOLUTIE van de Staten ν anUtrecht, aangaande alk de voorfz. fiukken, den ii

Maart MOCCXXL

Ontfangen en geïefen hebbende een iniifivevan
de Heeren Staten van HoUand ende Weli-
Vriefland , gefchreven in den Hage den 20
Februarii 1721 , hebbende tot bylage een
cxtraÖ: uyt de Refolutie van Welgemelte Heeren Sta-
ten, van den 15 December 1720. en een affchrift van
de a£te van ratificatie en het o6troy van den voorfz.
^tum, als mede van de miffives aan den Hoogen Ra-
de en deu Hove van'Holland en Weft-Vriefland van
œn voorfz. dag, alle concernerende de faake van den
Diem^-Xieeburg en Zeedyk, enluydende degedach-
ie miiüvc CD bylagen, als vol^t.

Fiat inferiio. SkP hkr mor Nura. xxvï , xxvii,
XXVIII, en volgende.

Waarop gedelibereert zynde, is goedgevonden te
verfoeken en committeren de Heeren van Nellefteya
en andere Haar Ed. Mc^. Gecommitteerden tot dc
Diemer-Zeeburg en de Zeedyk, om de voorfz. tnif-
five en refpeftive bylagen te examineren, en voorts
richtig te maken, 't geene daar uyt proflueert, om
aan de Heeren Staten van Holland en W-cft-Vri6iÏan4
t&'konnen worden overgefondenr

XKml·


-ocr page 25-

VANDENDIEMER. SPAKENBÜRGSKN-

e Heeren van KeîleÎleyn,en andere Haar Ed.
' Mog. Gecommitteerden j tot de' faken van
den Dienher-Zeèblil-g en Zeedyk , die inge-
volge van de Refolutie commiiTöriaal, den
12 Maart 1711. gedecerneert, Hadden geëxamineert
de miffive van de Heeren Staten van Holland ende
Weft-Vrieiland van den ao Februarii 1721. met de
daar in leggende Refolutie van Hooggemelte Heeren
Staten van Holland en Weft-Vriefland, van den i j
December 172.0, als mede het affchrifc van de aâ:e
van ratificatie en Oftroy voor Dykgraaf en Heemra-
den van den felven Diemer-Zeeburg en Zeedyk, van
den voorfz. 15 December 1720, mitsgaders der-
felver miffives aan den Hoogen Raade en Hove van
Holland, de dato den 18 Februarii 1721, alle bree-
der in Haar Ed. Mog. Notulen van den voorfz. it
Maart 1721. geinfereert,enaldaar te'fien, hebben ter
Vergadennge gerapporteert, dat fy Heeren Gecom-
mitteerden", die conform het geconvenieerde en ge-
approbeeerde den 7 November 1720, voor foo veel
de Conventie ende Interpretatie aangaat, hadden be-
vonden. Ende dien volgens daar op gedelibereert zyn-
de, is goedgevonden en veritaan, dat tot accomplif-
fement en executie van de voorfz. Conventie, opge-
volgde Interpretatie en Ampliatie, de a£i:e van Ratifi-
catie, hét Ódroy voor den Dyckgraaf en Heemra-
den van denDiemer-Zeedyk en Zeeburg, fullen wer-
den opgemaakt, en copye van de gemelde Conventie
en Interpretatie, ofte Ampliatie van dien, fal worden
geionden aan den Hove Provinciaal van Utrecht, om
aldaar te worden geregi.ftreert, en te ilrekken tot der-»
felver narichtinge.

Dat ook copye van meergemelte Conventie en op-
gevolgde Interpretatie, ofte Ampliatie, nevens het
hier vooren gemelde Oólroy mede fal toegefonden
worden aan den Dykgraaf en Heemraden vandenDie-
mer-Zeedyk) en met laft, om defelvc in den haaren
te regiftreren, en na den inhoûden van dien fig te ge-
dragen.

Ende laatftelyk, dat ingevolge van 't verfoek, by
de Heeren Staten van Holland ende Weft-Vriefland
gedaan, aan haar Ed. Gr. Mog. fullen worden toe-
gefonden defe Haar Ed. Mog. Refolutie, nevens de
aéte van Ratificatie ,en copye van ^t Oólroy en der mif-
five aan den Hove Provinciaal j luydende gedachte
miflÏve, afte van ratificatie en oélroy, als mede de
mifliive aan den Hove Provinciaal te fchryven , die
by Haar Ed. Mog. mits defcn worden gearreileert,
als volgt.

Fiat infertio. Siet hier na Num. xxxiv, xxxv, en
xxxvii.

XXXIIL RESOLUTIE , als vooren, tot accompUJJemnt en executie van de voorfz. Conven-
tie &c: den
26 Maart ΜΌ C GXXL


XXXiV. RATIFICATIE, ds vooren, van de voorfz. Conventie, en opgevolgde Ampliatk

en Interfretatie, den ζβ Maart MOCCXXL

e Statefi van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, 'die defen fullen Gen, ofte hoo-
ren lefen, faluyt, doen te weten 'j dat wy,
hebbende gefien en geëxamineert de Con-
ventie , tuiTcheii de Heèren Gedeputeerden van de
Heeren Staten van Holland en Weft-Vriefland, en
die van defe Provincie, tot wegneeminge van de dif-
ferenten over den Diemer-Zeeburg en Zeedyk ontftaan,
op den f Junii 1710. binnen Weefp gefloten, als
mede de interpretatie en ampliatie van dien, by onfe
Refolutie, op den 7 November daar aan volgende

fearreftcert, noodig geacht hebben^ dat, ommeer-
er kracht daar aan te geveii, derfelvér Conventie,
Interpretatie eh Ampliatie by wederzyds Heeren Sta-
ten in forma dienden te AVorden gératificccrt^ en de-
felve ratificatien tegëns dem anderen uytgewiflelt en
overgelevert. Soo is 't, dat wy, omme preuven te
geven van onie fincere meeninge, en om te voldoen
aan het geene in
de gemelde Cdnvcntie, fnterpreta-
tie en Ampliatie van dien is vaftgeftelt, defelve Con<·
ventie. Interpretatie en Ampliatie hebben geaggrfc-
ëert, geapprobeert en geratificeert, foo als^wy de-
felve aggreëeren , approberen en ratificeeren by de-
fen, belovende ter goeder trouwe en oprechtelyck,
dat wy alle defelve onvei-brekelyk fullen nakomen en
doen nakoomen, onderhouden ende obferveren, van
poin6t tot poinót, in conformité van den inlioudevan
dien; fonder yets daar tegens te doen, Ófte laten ge-
dogen, dat fulcks van yemand gedaan word, direc-
telyk, of indiredelyk, op wat wyfe en manieren hec
felve ibude mogen wefen. Gedaan tot Utrecht .on-
der het kleyn zegel van den Lande, op den
z6 Mar-
tii 1721. Was geparapheert, F. B. van Ameron-
gen, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van myne
Hooggemelde Heeren die Staten; en was getekent,
G. Voet van Winflèn.

fc'- <
ï


XXXV. OCTROY, als vooren, voor den Oykgraaf en Heemraden van den Diemer-Zeehurg

en Zeedyk, omme voortaan haare fmBie te exerceer en volgens de gemaak-
te Conventie en Interpretatie^ den 26 Maart MOCCXXL

r'

t Staten van den Lande van Utrecht, doen
te wetèn, alfoo tuflchen de Heeren
Gede-
puteerden van de Heeren Statein van Holland
en Weft-Vriefland, en defe Provintie, ten
aanfien vah de belKèringe van den Diemer-Zeeburg
én'dé Zeedyk, en tot wegnéminge van de reedsont-
ftiine, en voorkooniinge van de verdere differenten,
die des -ivegenà in het toekoomende fouden konnen
ontftaan, op den 5 Junii des jaars t7Îo. binnen de
Steede Weefp is geiïooten zekere Conventie, zynde
defelvc by ons op den 7 November daar aan volgen·
de nader gèinterpreteert en gèamplieeit, dienei^Jetot
elucidatie van defelve Conventie, waar na een yege-
lyk, die daar aan gelegen, ofte daar toe betrekkelyk
foüde zyri, iig in het toekoomende ftipt en exaéte-
lyck foude moeten gedragen, beyde van Woord toE
woord hier na geinfercert. ί ^

Skt hkr ^me» ^Num* xxii. cn

Ende

Fiat infirtÏQ.

XXII f.


-ocr page 26-

pmp

EN BÜNSCHOTER ZEEDYCK. IL BOEK, I. ΊΙΤ.

Endc t'onfer Vergadering voorgekoomcn ende ge- ons kenniiTe foudc worden gegeven , mee verfoeck.

om met Haar Ed. Gr. Mog. dien aangaande te willen
concuireren, en in den onfen nemen gelycke Refo-
lutie, en verder , dat Haar Ed. Gr. Mog. gaarne by
refcriptie fullen vernemen, wat byonsdeièn aangaan-
de fal worden gerefolveert ,enoock ten fpoedigften te
gemoet fien oniè ratificatie op de gemelde Conventie,
omme deiêlve ter executie te doen legden.

Waar op wy ingenomen hebben de confideratien
en het Advys van de Heeren onfe Gecommitteerden,
die met die van Haar Ed. Gr. Mog. tot Weefp ge-
befoigneert, en devoorfchreve Conventie aldaar, op
Haar Ed. Mog. behagen, gclloten hadden , cn dia
ook onfe Heemraden en Waarslieden over de voorfz,
poinden van de Conventie, waar omtrent het Heem-
raadfchap fig hadde befwaart gevonden, alvoorens
hebben gehoord , en daar by overwogen de reden
en de noodfaakelykheyd van de voorfchreve interpre-
tatie en ampliatie van de voorfz. 11. en v. artykelen,
op den 7 November voorfz., beneffens Haar Ed.Gr.
Mog. hebben gedeclareert, gelyk wy declareren mits
deien, van refolutie en ver ftand te zyn, dat het woord,
Londen, ook in fig begrypt alle andere vafte goede··
ren, binnen den dykplichtigen ring gelegen.

Dat den felven dykplichtigcn ring gaat van Weefp
langs de Vecht, niet alleen tot Muyden , mimr ook
langs de Aveftzyde van de Vecht door Muyden, tot den
hoogen Zeedyk toe.

Ende dat de refervatie van defenfie in 't v. artykel
gefteld , aldaar behoord te werden gelaten, fonder
daar inne verandering te maaken, overmits, als Haar
Ed. Gr. Mog.welremarqueerden, in 't felve v. artyk.
van gemelde Conventie klaarlyk is ter neder gefteld,
dat het recht van uytboefeming over de Landen en alle
andere vafte goederen aan 't voorfz. Heemraadfchap
competeert, en dat echter aan de Geintercfleejdens
niet mag worden benomen de defenfie tegen excefi^n,
die daar omtrent fouden mogen worden gepleegt.

Alle *t welcke dan oock oy ons ibodanig is gcrer
folveert en vaftgeftelt, en het voor ons eene byfoni·
dere fatisfadic is, tc ficn dat Haar Ed. Gr. Mog. met:
ons in het felve verftand en refolutie concurreren, en
alfulks diefachcufe faak eenmaal uyt de weg gcruymt,
en met eenen geapplaneert defe oneffenheden, die het
volkomen accompliflement van de voorfz. Conventie
tot noch toe hadden opgehouden.

examineert ïynde eene miöive van de Heeren Sta-
ten van Holland en Weft-Vriefland, ^gefchreven den
If Odober 1720, waar by Haar Ed. Gr. Mog. ons
communiceren, dat door den Heer Fabrrcius in hare
Vergaderinge zynde gerapporteert, de confideratien
enadvysvande Heeren, hare Gecommitteerden, die
geëxamineert hadden eenc miffive van den Dykgraaf
en Heemraden van den Zeeburg en den Diemerdyck,
den 11 September daar bevoorens gefchreven, op het
fubjeót van eenige difficulteyten , haar voorgekoo-
men omtrent de exprelÏien , gebruyckt in 't cou-
cheeren van het ii. en v. artykelen van de Conven-
tie , tuflchen de Heeren Gecommitteerden van Haar
Ed. Gr. Mog. ende die wegens defe Provincie op den
j-Junii defes jaars 1720, gefloten binnen Wecfp, be-
duchtende, dat by aldicn het felve 11. en v. artyk.
met die bewoording, foo als 't felve was, bleef uyt-
gedrukt, of fonder nadere interpretatie , of amplia-
rie geëlucideert te worden , fy onderheevig fouden
worden aan nieuwe proceduuren en meerder moeye-
lykheyd, ende aldus belemmert het welwefen van den
Zeedyk na behooren te konnen verforgen, ende dat
wel in drie refpeden, by haar aangeweiën , metver-
foek, dat Haar Ed. Gr. Mog. tot vermydinge van alle
CAvillatien en misduydingenin't toekomende, en van
de proceduuren, foo nadeelig aan de bcforgingeder dy-
ken, by nadere Refolutie en forme van alteratie,am-
pliatie, of anderfints Avilden declareren, dat de be-
vfoovànygct Landen y in 't 11. en v. artykelen van de
voorfz. Conventie vervat, in fig begrypt alle de va-
llc goederen, binnen den dyckplichtigen ring van
Weefp 'langs de Vecht, en gaat niet alleen tot Muy-
den , maar langs de weftzyde van de Vecht door
Muyden, tot aan den hoogen Zee^k toe.

Dat ook de refervatie van defeniie aan de Geinte-
reileerdens haar opficht niet hadde omtrent het boe-
femrecht felfs, maar alleen daar op fiet , by aldien
of ingevalle in de manier van uytboefemen in de be-
trekkelyckheyd van eenige andere Landen, onderden
dyckplichtigen ring niet gelegen , wierde geëxce-
deert.

Ende dat wy door onfe Heemraden tot de voorfz.
te doene interpretatie, of ampliatie waren verfocht,
en daar toe fchenen te inclineren.

Dat Haar Ed. Gr. Mog., na gehoudene delibcratien,
confidererende, dat het oprechten van de voorfz. Con-
ventie principalyk zyn oogmerk heeft gehad , op het
wegruymenvan de trotterende, en 'c voorkomen van
nieuwe differenten en proceduuren, hadden goedge-
vonden, en verdaan in den haaren, by forme van m-
terpretatie en ampliatie te declareren , dat de voorfz.
bewoording, in 't 11. en v. artyk. van de gemelde
Conventie vervat, in fig comprehendeert en begrypt
alle vafte goederen, binnen den dyckplichtigen ring
gelegen.

Dat ook den felven dykplichtigen ring van Weefp
langs de Vecht, niet alleen gaat tot Muyden, maar
ook langs de weftzyde van de Vecht door Muyden,
tot den hoogen Zeedyk toe.

Dat vermids in 't v. artyk. van de gemelde Con-
ventie klaarJyck was tej neder gefteld, dat het recht
van uytboefçming over de Landen en alle vafte goe-
deren , aan het Heemraadfchap van den hoogen Zee-
burg ende Diemerdyk competeert, ende dat de Ge-
int er eÎTeerdcns niet behoort te worden benomen de
defenfie, nopende d'exceÎTen als anders, die daar om-
trent fouden mogen worden begaan , Haar Ed. Gr.
Mog. hadden goedgcdacbt en verftaan, dat omtrent
de refervatie in 't voorfz. artykel vermeit, geenc ver-
anderinge fal worden gemaakt i endewyders, dat van

Soo is 't, dat wy, omme den Dykgraaf en Heem-
raden van de voorfz. üiemer-Zec-burg ende Zeedyk,
voor het toekomende in volle geruftheyd te ftellen,
omtrent de exercitie van hunne Einótie en de Privile-
giën, daar toe fpefterende, de voorfz. hier vooren
gemelde Conventie cn opgevolgde Interpretatie ende
Ampliatie, alsmede dcdykmetinge op haar ordre ge-
daan, en by defelvc op den
12 May 17 u. geappro-
beert, en welke gehouden word, als of in defen van
woordc tot woorde was geinferecrt, in allen deelen
hebben geapprobeert en geratificeert, app'roberen eqi
ratificeren defelve by defen, authoriferende en oc-
troyerende den gemelden Dvkgraat ende Heemraden
van den voorfz. Diemer-Zeeourg endc Zeedyk , om
haar voorfz. fundie en de Privilegiën, daar toe fpe-
élerende , conform de voorfz. Conventie en opgo-
voJgde Interpretatie en Ampliatie, voortaan tc exer-
ceren, en laften alle en een ygelyk, dié daar aan ge-
legen cn daar toe betrekkelyck zyn, haar daar na te
reguleeren. Gedaan t'Utrecht onder onfen grooten
zegele, hier aan doen hangen op denaöMartii 1721.
Was geparapheert, F. B. van Amerongen, vt. On-
der ftond, ter Ordonnantie van myne koogffemelde
Heeren de Staten ·, endc was getekent, G. Voet var)
Winflen. Hebbende onder uyt hangen het gemelde

defelvc Haar Ed. Gr. Mog. Refolutie by miiÏlve aan zegel in rooden waiTche aan een francyne ftcerte.

Ρ

-ocr page 27-

register van den

XXXVI. MiSSlVE , als vooren, w-aar by alle de voorgem. Stukken aan de Staten van Holland

worden toegefonden, den z6 Maart ΜΏ CCXXL

26

ni

Edele Groot Mogende Heeren, Besondere
Goede Vrunden, Nagebuuren en Bondge-
nooten,

y hebben tot voldoeninge van 't ver-
fock , by U Ed. Gr. Mog. miffive,
den zo Februarii katftleden aan ons
gedaan, op huyden mede goedgevon-
den, tot accompliiTement en executie van de Conven-
tie, tulTcJien de Heeren Gedeputeerden van U Ed.
Gr. Mog., en die van onfe Provincie .denyjunii
1720.
binnen Weefp geiÏoten, tot wegruyminge en wee-
ringe der verlchillen over de beheêringe van de Zee-
burg en Diemerdyk, defelve Conventie mêt de daar
opgevolgde Ampïiatie en Interpretatie te fenden aan
onfen Hove Provinciaal, tot deiÏelft narichtinge.
Gelyk wy oock hebben doen depecheren het Oftroy
voor de Heeren Dykgraaf en Hooge Heemra'den van
de gemelde Zeeburg, waar in de voorfz. Conventie
en Ampïiatie begrepen zyn; 'twelkwy aan haar heb-
ben toegefonden, alles breder gemelt by de Refolu-
tie, met de copye van de miiïive aan onfen Hove, en
van 't Oélroy hier nevens gaande. Ende dewyl aan
de volkomentheyd der meergemelde Conventie nu
niets verders ontbreekt, als het uytwiiïèlen der aétens
van ratificatie, foo fenden wy de onfc hier by aan U
Ed. Gr. Mog., met vrundelyck verfoek, dat U Ed.
Gr. Mog. de hare mede aan ons gelieve te laten ter
hand koomen. Waar mede &c.


XXXVII. MISSIVE, als ^uooren, waar by alle de voorfz. Stukken aan het Hof van Utrecht

ivorden toegefonden, den 26 Maart ΜΏ CCXXL

i

Edele, Erentfeste, Vroome, Hooggeleerde, vincie, op den 5 Junii 1720. tot Weefp gefloten,
seer V00RSIENIGE Heeren. en onfe nadere interpretatie ende ampïiatie van dien,

begreepen in onfe miirive,aan de WelgemelteHeeren
y fenden U Ed. hier nevens toe by ex- Staten van Holland en Weft-Vriefland, gefchreven
tra6b authenticq
ons gerelolveerde, fub den voorfz. 7 November laatftleden, om by U Ed.
dato den
7 November 1720, conti- te worden geregiftreert, en te ftrekken tot derfelver
nerende de Conventie ter faake van de naricht^ Hier mede
, Edele, Erentfeste, Vroo-
differenten en proceduuren, door de erfgenamen van
Adam Damen, over zeker vak dycks, tegens Dyck-
graafen Heemraden van de Diemer-Zeeburg enZee-
dyk, voor den Hove van Holland geentameert, tuf-
fchen de Heeren Gedeputeerden van de Heeren Staten

me , Hooggeleerde , seer Voorsienige Hee-
ren,
beveelenwyUEd. in de befchermingevanGod
Almachtig. Gefchrevent'Utrecht den
26 Martii 1721.
F. B. van Amerongen, vt. Uwer Ed. goede Vrunden,
de Staten van den Lande van Utrecht. Ter Ordon-

van Holland en Weft-Vriefland, en die van defe Pro- 'nantie van defelve. G. Voet van WiniTen.

x
X

X
<

Cu
η

π)

3

«t>
3
η
O

o
•-t
Ο-
ίο

3

Û-
ρ

3

P-

tu

3

Cu
ρ

3

Cl


C
TT

CL,
rT
a

Cd

n>
c

(t>

D ■

8 ^^

O-

ίΐ

« J

^σς

r^ 3

^ ^a Q-

Ü3 S

O Ό
■<

η '
—t
PT
η
•t

ïC.

»

<

O

^gl-S
§
ζ

«

o

t!

Sik
SS

ο
tr

η

rr

CTQ
rt

5« ·

8

^^ a

00 ^
. a

CL
o

UI

§ I ®

3 Si ^ M

, s δΐ «ib

C3

Ö

η

I ^ g
^ϋ^-
^ Si

^ ^ a

-^•fl

. n>

a

. · ftk Ci

M « 3

Os S^^
8

. « π»

O ?

η CfO n> ^ Π)

02

Ou Cu 3

m

t-K

O

o

a
η
D

(τ)
3

ο
<

a>

■η

co
^

ρ

Sd"

O cr

η ^
3

O) ÇS, 5».

3
pp

π)

3

η

π)

a

π)

ta
3

α-

gf- 5 ON «

o\

co

a.

rt)

a

ON

po
<

Ό

w Os·^ ^ ο

-Λ V.»» φ. OO M

\0 UJ

φ. OS

r

©n

-m
vo

, ' JXJ

tu

Ο
·—»

co
H
tn

p3

ι f

θ ^C^S· SS Ν ^ a-

i-i-i^^lr

51· s rï - -

^ SN ^ «3 n. ^^ C5

» ^ i S'?


d I

-ocr page 28-

•Scö π aV-Si^

>
ο

«υ ÜC

-u

c

<υ ^

^ ^ OJ

Oj ϊί

c Ui CJ

O OJ ÖJ3

Ν
ΰΐ

C ϋ ej

^ c "

σ

(U
Λ
υ
<u
D-
ιυ

i-) T3

Sg

JT-S

is

y -o

υ c

e s „

tiJ3 CJ Ό

> c

CJ

S ΰ

s "

rt Ό

" tu

S

ο

ε

C ■

<u

Cl-.

rt
«

tUD

"O

C L)
>>

t^ -D

-τα
c
α

t)

C
>

ο
ο

-Sld

C £

^ rt
=11

.£ s ^^
se

Ö flj c
cj, O -r;, c

td
Q

<5
>

Di

H

co

»-H

Ü
W

OJ ^

F

D.

O
U

2 ^

Ή

„ Isît

« c

ο
·^T3
υ M C

x: c ,
>

O
O

(L) H

S

" 5 -d S
5 ^WO^

^ ^ α ë

ω

Ρί
«

Q

ζ
ο

«H ^

s δ

>

>—t
en
ζΛ

c»îiOîjcaj<Drî4j
oO >Ό lujo-a >Ό

u
Q
Ζ
ο

cq

ω

PQ :2

ζ ζ
ω w
« ö
ω ο

il

" S

ω

ϋ

ο

S

C c

c ~ <L)
i

ε τ ^ ^ -

« Uh ο «

û β ο " ^

^ g > Ό ο

ε Ui Λ c s
rt 2 ^ «
S^-g g

< ÙÛ-UtiJ >

Ζ
U

μ

go g

·

>
X

χ
χ

>

Χ
Χ

χ

KO

Γ·»

Η
ο

s>

ο a

W §
iJ Ο

1

Ó i M π" è

s Mfh ο

^ Oh g « c ^

b

c

.y

T3

> 5-"
C

31

rt iJ U

ω C

> tj Χ) ^
c
ο

4J

-c

ι

s
I

Ό V

'••'i "S

den Zeidyk, gelegen tuffchen de Ste^
Jen Amfierdam en Muyden, welke volgem
de Refolutien van de Heeren O^ràaf en
de Hooge Heemraden van den Zeeburg enn
deOiemerdyk , isgemeeten in prefentie van
derfelver Heeren Ordinaris Gecommitteerdens
met den Secretaris, ende bevonden na den
Diemerdykmaat voor d'onderfiaande
; aI$

D

479

20

14

3

7

9

6

2

4

!

I

8

4

1

6

4

6

5

4

5

i 4

I

R. V. a

ναυ «iimcruam voor aiverilen na
het Oy/kregifier van den 4 Juny
1598.

als de meeting Ao. 1678. van de dray·
boom. , . ..

defelve voor de" volgende ier lengte van R.
131. 3 .. ^ conventie van den 13 Juny 1697
tn een altyd duurend onderhoud aangenomen
buyten de tujfchen geleege Bonnen, welke de
ôtad voormaals tot 'er lafien hadde.
Poverswale of Waade , toekomende het ge-
meene Land ...

Amfterdam^ na de meeting van Ao '167^
Overvegt . . ^ ^ / '

Amfterdam, als boven
Overvegt . . . ] ' ^

Amfterdam
Abkouw . . .
Loenen en Breukelen

Amfterdam
Loenen en Breukelen

XXXVIir. REGISTER

Amfterdam
Muyden en Weefp
Overdiemen en Boverkerk

"RöëdênT763.


-ocr page 29-

Bylmeer, Gain en Gaafp

Amfterdam . ...

Overvegt ....
Michicl Servaas * . . .
Muyden en Weefp . .
Overdiemen en Boverkerk
Gain , Gaafp en Bylmeer . .
Loenen en Breukelen . . . .
Abkouw . . ' .

Amfterdam ....
Overvegt

Amfterdam voor fes bonnen van Ao. 1598.
Jan van Ingen voor Paap of Jan Buyk
de gemeene Waarfchappye voor Gerric Ang-
ften of Klaas Theufen , verlaaten door
Dirk Vyfhuyfen
Overvegt . * . .

■de gemeene Waarfchappye voor Gerrit Ang-
ften
als boven
Amfterdam
Overvegt . . . .
de gemeene Waarfchappye voor Gerrit Ang-

ften als voren ....
Jan van Ingen 1 voor Paap Schans àry roe-
Gysbert Grotert i den
Loenen en Breukelen

de gemeene Waarfchappye voor Gerrit Ang.

ften als voren . . , .
Loenen en Breukelen

Abkouw . . ....
Overdiemen ....
Buyterkerk ....
Gain, Gaafpen Bylmeer

Amfterdam, /« 4 bonnen
Overvegt

Amfterdam, in ζ bonnen «

DIEMER ZEEDYCK,

R.

V.

S

4

4

I

i

5"

3

' 4

3

, 4

3 4

3

' 6

3

i ^

4

9

2

4

14

3

1

6

I

6

9

9

6

6

9

9

1

6,

2

2

10

I

6

I

5

S

6

t

2

. 9

2

, 9

5

' 6

t

5

8

3

(O

}

lm, //,

Roeden. 107. 3,

7. Ίΐτ,

IL BOEK,
(3)

Barthol: Kromhout *s Erv: voor Klaas Bruyn:

Amfterdam . . . .

Buyterkerk ....

Amftcrd: voor de Hoefilag: van Outersdorp

Volgen de Buytenkerker Hoeven
genaamt ^amtïjerften tot R.
als

Plaats en Schey-
païens merken,

D AM-
WERK.

10

2

3

3

S

I

4-

4

3

4
8
I

3
9

3
3

R.

de gemeene Waarfchappye
Michiel Servaas
de gem: Waarfchap:
voor ζ Hoeven
defelve voor Jan Kies, W.
Rynier Courrier Erven
Marren Willemfz. Erv:
in 2 bonnen
Ryer Hergen
Klaas Brouwers Wed:
Nicolaas Heuvink 's Wed:
Poulus Poulufz. Erven
Gysbert Grotert

Jacob Willemfz. Boels Wed: M. L.
Kornelis Verniers
Rynier Courrier 's Erven
Nicolaas Heuvink 's Wed:
de gemeene Waarfchappye voor

Dirk Vyfhuyfen
Jan van Ingen
Nicolaas Heuvink's Wed:
d'Erven van de Wed: Ab: Sadelaar
Jacob Kromhout
Marren Willemfz. Erv: R.

verdeeld tot..

.. t.6.X

27

R. V. D.

6
8
6
3

I

6

Kornelis Verniers, in 2 bonnen
Michiel Kokiie . *

dus Roeden. 15. 6,

Roeden, if, 5-,

D i


-ocr page 30-

REGISTER V
R. V. D.

x' 6'

I. K.

w.

F. Ph.

10

I. Ph^
W.
O. V.

3

14

4
3
3

I

1

3

2

4

I

R. Ch.
M. hW.

0. ^B.
G. G. B.

α G.

1. Κ.

G. G. Β.

Β. οΚ.
Χ
Χ

χ

Β. uK.
Μ. L.

Jan Kies, nu de gemeene Waarfchappye .
Poulus Poulufz. Erven ,
in 2 bonnen tot

R.. 3' 6.. enR.. 7*··
gnîjefelîaat ijegaal 7.

Οοβ aan R.. 8. 7. 5
fFefl aan ... 1.10. 7

Jan Pronk s Erven ^ nu degem: Waarfchappye

Overvegt . ...

In dît bon , het gemeene Landshuys als
àe pfien van opfcheeping.

Reynier Courrier ^s Erven

Muyden en Weefp ...

Overdiemen en Boverkerk

Gain, Gaafp en Bylmeer

GysbertsGrotert, nu Dirk van Nek

Jan Kies, nu de gemeene Waarfchappye .

Gain, Gaafp en Bylraeer

Boverkerk . , . .

Amfterdam voor Out er s dorp

Buyterkerk , . . .

C4)

Meyntjè Lamberts Wed: îacob Will: Boel,
nu Jan vanlngen en de Wed; Nic: Heuvink

Roeden. 59. 3 .

A Ν D Ε Ν

(5)
R. Ch.

M. S.

DC DC
OC

L. bB.

M. eW.
O. hR.
G. G. B.

O. V.

K. K. Mh.

W.
M. S.
W.

R, Cb.
M. ^W.
O. HB.
G. G. B.

oc oc
00

Rynier Courrier 's Erven
Michiel Servaas
Abkouw

Loenen en Breukelen, àe
daar inné gereekend.

3. J

Overdiemen en Boverkerk
Gain, Gaafp en Bylmeer

Overvegt

____________. f wx 4. aviva w

nu de gemeene Waarfchappye
Michiel Servaas

't Gemeene Land , of de Waarfchappye

R. V. D.

3

6

3

6

7

]

7

1

^ I

8

I
I

8
8

12

>

^ Ζ

I

2

6

6

1
f

I

S

4

S

4

9

4

8

9

gin öit fton U ^aaï βϋ. 87

Roeden. 73, 3.

Rynier Courrier 's Erven
Muyden en Weefp
Overdiemen en Boverkerk
Gain, Gaafp en Bylmeer
Abkouw


-ocr page 31-

(7)

DIEMER ZEEDYCK»

II. BOEK. I. Ί1Τ.

29

Loenen en Breukekn , ·. . .
Overvegt ....

Gemeene Landvoor Emmitgis Horn
Michiel Servaas . . .
Rynier Coutrier 's Erven
\ Gemecne Land
voor Treyn Snoekt
Overvegt , . . ,
Nieu\ver-a . , . .
Abkouw . · . .
Hollands Dardendeel

Kornelis Klaafz. Mois Erven , of Pieter de
Bok, nu de gemeene Waarfchappye

3n tót δοη öe Paal

R. V. D.

8 9,

ο

L· ^B.
O. V.

w.

|Μ· S.
R. C
e.

w.

ο. ν

Ν. Α.

dc dc
oc

Hf.

κ. κ. Μ.

W~

4

17

2

23

Όοβ aan R.. 3 . 5 . 8
Wefl aan ... .20...1. 4

M. S.

Michiel Servaas

8

i

0, V.

Overvegt, Land-dyk voor de volgende

1

10

N. A.

Nieuwer*a . . - . . .

5

OC OC

Abkouw . . . , ,

6

3C

Hï.

Hollands Dardendeel

9

Roeden.in, 6,

W. *c Gemeene Land voor Stuyk'j· .

I. K. Jan Kies, nu de gemeene Waarfchappye .
in dit bon (Γafloop na TDtemen,

't Gemeene Land voor Stuyk

Jan Kies, nu de gemeene Waarfchappye .
dit en de twee volgende bedragen K., 12.9
even als de % prceeien Ao. 1598.

Gysbert Grotert . . .

-Jan Kies, nu de gemeene Waarfchappye .

*t Gemeene Land voor Tryn Snoeks

____Jan Kies, nu de gemeene Waarfchappye .

W. defe βααΐ nu hier minder belafly

maar op [yn voorgaande bon meerder.

26

19

26
7

(

7

R. Ce. Rynier Coutrier *s Erven j in 2 perceelenge-
melleert met de voorenfiaanden na Ao. 1598
buyten de kantteekening

3n tót iion öe Paal 10.

Ooft aan R.. ii. 11.·
TVefl aan
....13. 6 ,

R. V. D.

9, 6

W.

W.

L IC
W.

G. G.

JL K.

wr

W.
I. K.

2

5
2
9

10

'j

3

L vl. Jan van Ingen, in 2 perceeïen
N. Hw. NicoIaasHeuvink's Weduwe, cum fuis .
P. Pb. PouIus Poulufz. Erven

W.

P. P^

Roeden.if7, 4. loi

L Pb.

Jan Pronk *s Erven, nu de gem: Waarfchapp:
Poulus Poulufz. Erven,
in een bon Ao. 15*9 8;
ï> 3


-ocr page 32-

VAN DEN

(9)

(8)

REGISTER
R. V. D.

Jan van Ingen . . . 37 ^

Οοβ aan R. .36. 6. 9
aan...... 6. 6

Nic. Heuvink ""s Wed. voor R.. 3 . 6...]

>in 15

Kornelis Verniers voor . . R., 11. 10. J

Rynier Coutrier's Erven . . 15"

Jan van Ingen, ctm fuis . . 29

Dirk Vyfhuyfen, nu de gem: Waarfchappye 13

gn bit bon be ^aal 12.

47
H

58 10
40

Οοβ aan R.. 8 . 4. 6
Wefl aan ... 4. 9. 6
Ν. Hw. Nie. Wmv'm^i^sWçà-.cumfms^ mzperceelen

I. K^. Se. Ib. Kromhout en de Wed: Ab: Sadelaars Erv:

I. K. Jacob Kromhout

bit bon behaal 13*

Οοβ aan R.. 5 . 4...
fVefl aan ...19. 4 · · ·

3

I. VI.

Ν. Hw.

Κ. V.

R. Ch.

I. νΙ·
D. V.

""W

J. Decker, cim fuis

18

9

^ Ί

6

6

S

3

3

«

3

3'

I. De.
P. Wh.

Pieter Willemfz. Erven met de volgenden
als Arend Kryts Erven tot R "
Michiel Kokfie . . tot .
Kornelis Verniers tot .
Arend Kryfs Erven tot .
Willem Peer 's Erv. tot .
Kornelis Verniers tot .

%n 't luoütettlïaanbe iion be paal 14»

Οοβ aan R. · 4. 4. 7
/F^/? ΛΛβ .... . 7. 4.
Pieter Willemfz. Erven met de volgenden .
als Kornelis Verniers tot
Michiel Kokfie . . tot
Kornelis Verniers . tot

P. We.

40

ae vojgenaen .
R.. 16.
7....I
.... i. 7····|
....21. IO..,.J

P. We.

55

8

^7

W.

IQ

3
5
2.

oc oc

DC

L. ^B.

I

Pieter Willemfz. Erven met de volgenden
buyten de 3 roeden van Ao. 1598·
ah
Mich: Kokfie in 2pre. totR.. 27 . 6. .■)
Cornelis Verniers . . tot.... 27 . 6. .1"

't Gemeene Land voor Akkersdyk

SEn bit hm be gaal 15-

Οοβ aan R. 37. 2 .. 6

ïVefi aan .....5 .. 6

O. V. Overvegt . . . .

M. Ε W. Muyden en Weefp . . . ,

O. eB. Overdiemen en Boverkerk , .

B. M. Bylmcer . ...

G. Gaafp of 't Karfpel

GAIN. Gain......

L. ^B. Loenen en Breukelen

Abkouw . . ...

Loenen en Breukelen, tot dus verre Land-dyk]

R. V. D.


Koeden.305 .6.1

Roeden. 159. 10.

-ocr page 33-

Overvjpgt

Oveïdiemeç en Boyerkerk

3!n tót bon &e Paaï B®.

ΟοβααηΚ^* i.6.'9
... 7. 5 . 3

Gaio , . . · . · · ' ·

GaaÎp . . , .

Muyden çn Weefp . . " . '

Byîmeerv op de Bamte een Huysje

Loenen en Breukeîen . , ' .

Abkouw ,, . . ^

De volgende voor Blank Willems Dyk tot
âïs de fFed, Anârks Muts, nu de gem:
Waarfch: vçor ^ ofte R,. i. 9....
Ji: Maarffen νοονψ. Bor-
feîaars Erv: nu
Willem

Kok , voor als boven R.. i. 9____

deJV€d:FrJVmmfz», η
Aag]e Bruynen en
het fVeeskwd van
Baftia: Lamkrtfz.
nu Korn:. Verniers τ
"Gysbert Gr of er t, nu
Jan van Ingcn voor i
de Stad van Amiler-
dam voor^
, S'hysTieterjzt nu Agatha

Schouten voor ? ofte R.. 1.9...

R. V. D.

27

Cio >
O.
V.

ο. bB.

•Gi^IN.

G.
M. ^W.
Β. M,
L.

oc DG
OC

BLANK.
WILM
R. 7.

3

X

9
3

Η
ΐφ

7

6

JnR.. . . 10 . 6

^inR— 10. 6

j

00..

Ü. D. Overdiemen .
GAIN. Gain . -

G. Gaaip . . .
Β. M. Bylmeer , . .
M. ^W. Muyden en Weefp ^ .

Abkouw ....
Loenen en Breukeîen
Overvegt . ...
Bylmeer -

Boverkerk . , ·

't Geraeene Land j de Nes Kolk

D I Ε M Ε R Ζ Ε Ε D Y C Κ. H. BOEK, i/. Ί1Ί.

31

R. V. D.

I

3
6

I

I
I

DC OC
OC

L. ^B.
O. V.
B. M.
B. oK.

W.

3
%

2,

I

9
3

I

3

7

I c

1

S II
3 II

GAIN. Gain.
B, M. Bylmeer

B.

O. V.

oc OC

oc
B. M,

B. oK.

Boverkerk

Overvegt

Abkouw

Bylmeer

Boverkerk

m


Koeden. 49. 1.6

43ustefanien R.. 7...

'Roeden. 89

iMà

. Λ

-ocr page 34-

.. :' 1

gn 't boorenjlaantïe hnn tje ^aalJftM^'

Οοβ aanV<,. 3. lo. 6
, . Wefl aan .
. . ι ·. «

Gaafp ...·,· · ,-· .

Boverkerk . . · ·

Bylmeer . .

Overdiemen . .. .
Bylmeer . » .

s

DC
OD

L.^B.

9'

Koeden. iB . i.

KNIP- de volgenden voor de Knippers-àjk tot .
PEKT
als Sixti Six, nu de gemeene Waarfchap-
R.
3. pye voor de i ofte . . R.. 1. 6 ....

Ù ar ten fVtllemfo. Boel 's
£rv:
nu J: van Ingen voor R.. ·.. 7t? · - · ·,
Annetje Jans, nu Dirk

Dekker voor 'R.....----

Ëaftiaân Wormer , voor R..... ----

Jan van Ingen, voor . . R.....

JSlicolaas Heuvink Wed:

voor . . R...... I ...

Gysbert Grotert, voor . ._R.....

dus te famen R.. 3.........

O. V. Overvegt ....

Abkouw . . · . . -
Loenen en Breukelen ' . . .
M. 'Muyden en Weefp

REGIS Τ ER VAN DEN
R. V. a

ι^τ
(x'O

h

G.
B. oK.
B. M.
O. D,
B. M.

0. ^B.

Overdiemen en doverkerk

t ^ 1 ■ ·

R.

2r

9

GAIN.
G.

Gain ; ; r;

: - ' ".'OU
Gaafp ^ . ' ;

^ ./.'y---,

• ■■ ■ ■ ·■·< - '

* ·

•I

6

Β. M.

Bylmeer : · j

-

1 - ··

t
I

W.^

'c Gemeene Land, Papendyk

7

• ' ·

B. oK.

Boverkerk . · . .

4

B. M,

Bylmeer . . * .

%

0. D.

Overdiemen . . ·

• *

3

B. oK.

Boverkerk· .

î ' .

3

B. M.

Bylmeer . ν

3

0. V.

Overvegt . . ' .

. ψ

5

8

oc oc

oc
L. Ββ.

Abkouw . ,
Loenen en Breukelen

« »

%
2

10

JO

M.

Muyden en Weefp

1» ■
> ·

I

S

B.

Boverkerk en Overdiemen

I

8

GAIN.

Gain

• >

6

G.

Gaafp ....

6

B. M.

Bylmeer

6

Roeden.

43 ·

5'


-ocr page 35-

DIEMER ZEEDYCK.

D.

R. V.

6 10

II

10
10
10

10
6
6

16

11
6
4

10

6
6

(14)

Kortenhœf . . > .

L. Ν. Loenen ' . : .

Β. Κ. L. Breukelea ...

D. =0, Dcmriken Outhuyfcn

P. D. Proosdy ; . . . .

B. ®K. Boverkerk ....

N. V. Nigtevegt . ; . ·

ac oc Abkouw ...
oc

B. K. L. Breukekn . . I

B. V. Breukele-Vccn . . I

oc pc Abkouw, ....
oc

B. K. L. Brcukeîen ....

B. oK. Boverkerk . . , ^

G. Gaafp · ' . . · .„

GAiN. Gain . · . . ,

^ti öït Boit öe Paal 40«. 18·

Οοβ ααηΚ,., , 10, η

JiOOS- ' ψθβααη.

PREGT. ...

0C OC Abkouw . . . ϊ

PC

II Dtd.

Roeden. 28. 3<

IL BOEK. L Ί1Ί.
(15)

Β. Κ. L. Breukelen : .

P. D. Prooftdy

oc oc Abkouw ^
oc

GAIN. Gain

oc oc Abkouw
oc

B. K. L, Breukelen

L. N. Loenen

B. oK. Boverkerk

oc oc Abkouw

DC

W. Gemeene Lands Kolk

GAIN. Gain

B. oK. Boverkerk

G. Gaafp ^

B. oK. Boverkerk

' O. D. Overdiemen

«

3r

R. V.

I

6

I

6

I

6

I

6

)

!

3

6

II

I

3

1

6

I

6

I

6

I

3

I

6

I

3

5

5

a

> .

B. M. Bylmeer

Roeden· 30. 2,

agîer deze volgen de Hoefflagen
van Overdiemen.

Ε


iiitàiiiéUiiaiiiâ^Màà^

MiWMÎlfe-ii^iaiafÎ

-ocr page 36-

R E ,G I S X E R

( v^"

Volgen de Hoefilagert van <©i)erbiettien/

wezende 30 Hoeven , daar vao: yeder|^
Hoef (van fchaars χ8 Mergen} moet
maken
voor d^eerfte rep fes voeten Zee-
dyk ,
voor de tweeàc reys agt voeten,
en
voor de derde reys^ dertig voeteoidyfek
tot d'Üytlands-dyken toe.

D,
4

R. V.

S.S.

W.
A. K^
I. D. D;

S. S.

1. M^.

4

4

W. K^

W.
W. M.

~ W.

4
3

10

A. κ^
A. Kh.
W, S.

dus de volgenden voor ider Hoef ^ fes
voeten Zeedyk.

Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye .

Arend Kryts Erven
-Jan Dirkfz. Dekker, nu de gem: Waarfchapp:

-Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye .

Jan Marflens Wed: voor V Kapittels handt
βaande de [[elf s Huys op de grond van de
gemeene Waarfchappye, daar voor jaar-
Ijks
/. 4 betaald werd

Willem Kok, nu de gemeene Waarfchappye

7 Wed: Andries Muts, nu de gem: Waarfchgpp:

i . . ,

rufchen defe is de Oiemerdammer Skys ge-
leegen, langs den Zeedyk

Arend Kreyts Erven

defelven fiog ...

iéi
(

dc Wed: Pieter Sloterdyk

5

Roeden. 6. lO. j

r cï

(17)

:K. v M^,: KlaasV van Maarfleni^ cum fuis

Κ. G. Β. Kornelis Gerretfz. Boel
SS

— W'-^^^ ' ^^ gemeene Waarfchappyp

A. Kk Arend Kryts Erven

P. T. Pieter Teunifz., nu Gerret Kok

H. .Hendrik van Heek

4

5

H. V.^ Hendrik Vierhuyfen , nu de gemeene Waar-
W. fchappye , . . . .

W. vdH. Wed: 1 an van der Hagen
S. S.

-—^ Sixti Six , nu de gemeene Waarfchapp^ye .

O. ^ W^. -Oergen van Waveren 's Erven, nu de gcmée-
W. ,ne Waarfchappye

li

7

4

A. K^. Arend Kryts Erven
S. S.

-Sixti Six, nu dc gemeene Waarfchappye .

M. G. Be. Michiel en Gerrit Bruyn's Erven > nu de ge*
W. meene Waarfchappye

P. M. cPieter Mentink . .

Mi S=.

W.

4 6

Martinus Schaap *s Erven , nu de gemeene
Waarfchappye-

volgen dc Hoeffagen van- 8 voef voor de rHoif.

Roeden. 8 ·

V 'A GEN

1· I

R. V.

3

V 7

2.

Τ .

3

f i

I

10

2.
3

7
9


•-ir

\ ■

.1

-ocr page 37-

DIEMER ZEE D Y C K.
R. V. D.

(i8)

Volgen de Hoefflagen, welke yeder Hoef
8 voeten Zeedyk maken.

D. D. Dirk Dekker

I. D. D. Jan Dirkfz, Dekker, nu degemeenc Waar-
W. fchappye
S S

— ^ ·--Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye

K. ά

I. Mw. Jan Marflens Wed:

W.^M. Wed: Andries Muts, nu de gemeene Waar-
W^ fchappye ....

vy

— Willem Kok, nu de gem: Waarfchappye

K. C.

Λ

Β

η
•t

Cl.
»

3

1

2

8

— Klaas Cok, nu de gemeene Waarfchappye
S S

-W7~ de gemeene Waarfchappye

D. D. Dirk.Dekker . . >

D. D. defelve Dekker, voor Ί ïVolfs Land .

S. _Sixti Six, *ΰοοΓ V IVolfs Land , nu de

W^ gemeene Waarfchappye

Κ. C_Klaas Cok, voor 't Ψolfs Land y nu de

W. gemeene Waarfchappye

A. S. Agatha Schouten, voorat fVolfs Land .

4

>
OQ

S
ο.

ο

V)
cr
Ο

a
a

S

Ν

η
η
α.


*»"

η
Ο
ο

5 9

i

4 4

5 4

5 4
4 3

8 8

8

6

1-»

Klaas Cok, nu de gemeene Waarfchappye

Α. S. Agatlia Schouten m^
IL Deel -

...---

Roeden. 5 .

IL BOEK. L TIT.

C19) R.

K. Klaas van Maarflen, cum fuis

1 Ε

-'^jr^-Jonker Edmond, nu de gem: Waarfchappye

A. K®. A. S.Arend Kryts Erven, en Agatha Schouten ;

f

A. K^ Arend Kryts Erven

Ε. Β. Everd Burgers

' W. S. de Wed:PieterSloterdyk

K. Klaas van Maarflen, cum fuis

K. G. B. Kor nel is Gerretfz. Boel

I. B^ Johannes BaÎlerd's Weduwe, nu de gemeene
Waarfchappye

P. J. Pieter Teunifz., nu Gerret KÔk

H. ^H. Hendrik van Heek
H V

-^ Hend: Vierhuyfen, nu de gem: Waarfchappye

S. S. .

— -yy — Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye .

Q· ^W®, Oetgen van Waveren 's Erven, nu de gemee-
W. ne Waarfchappye

A» B''^^_ Adriaan Bakker 's Erven ^ nu de gemeene

W, Waarfchappye . . .

W. Wed: Jan van der Hagen . ' ,

V. D.

4

4

10

4
%

7

4

8

I I

8

2
I

8

8

10
2

5

4

8
8

P. Τ, Pieter Teunifz., nu Gerret Kok :

Roeden. 6

i-iiiiïrMfeit ί-

Ε


-ocr page 38-

REGISTER VAN

R. V. D.

4

4

8

M. G.^^ Michiel en Gerret Bruyn 's Erven , nu de ge-
-^W^ meene'Waarfchappye

H. V^ Hendrik Vierhuyfen, nu de gemeene Waar-
--. fchappye . . · ·

A. Ke. Arend Kryts Erven

O. Oetgen van Waveren 's Erven, nu de gemee-

-W^^ ' ne Waarfchappye

c c

- Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye .

2

4

II

9
6

wr

K. c.
w.

A. S.
A. S.

10

5

3

4

6

8

6

S

11

8

K. vMc.
J. E.

A.

S. S.

' W.

M. G. B^ Michiel en Gerret Bruyn 's Erven, nu de ge-
W^ meene Waarfchappye

P. M. Pieter Mentink

M. S®. Martinus Schaap 's Erven , nu de gemeene
W. Waarfchappye

Volgen de Hoefilagen, welke yder Hoef
30
voeten Zetdyk maken.

I. D. D. Jan Ditkfz. Dekker , nu de gemeene Waar-
W^ fchappye ....

^- 'Willem Peer 's Erv:nu de gem: Waarfchapp:
SS.

— ^ ^— Sixti Six , nu de gemeene Waarfchappye .

1. P. D. Jan Dirkfz, Dekker, nu de gemeene Waar-
W. fchappye . · . .
SS

DEN

CxO

CîO)

Α. Κ». Arend Kryts Erven

w.

D. D.

I. Mw.

W. M.

W.
W. K.
" W."
K. C.

w.

S.

WT~
D. D.

D. D.

S. S.

5

4

5

X

4

~ Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye .

W,
't Gemeene Land of de Waarfchappye
voor

de Neffe . . . .
Dirk Dekker .....

Jan MariTens Wed: . . .
Wed: AndriesMuts, nu de gem: Waarfchapp:

Willem Kok, nu.de gem: Waarfchappye .

Klaas Cok, nu de gemeene Waarfchappye .

Sixti Six j nu de gemeene Waarfchappye .
Dirk Dekker

defelve Dekker, voor fFo/fs Land .

Sixti Six, voor 't Wolf s Land , nu de ge-
meene Waarfchappye

Klaas Cok, voor H W^olfs Land, nu de ge-
meene Waarfchappye

Agatha Schouten, voor Ί fVolfs Land . .

defelve Schouten nog . . .

Klaas van Maarffen, cum fuis
Jonker Edmond, nu dc gem: Waarfchappye
Arend Kryts Erven

Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye

R. V. ΊΧ

7

6

7

6

4

S

7

6

3

10

ζ

ι

10

I

6

5

S

5

6

7
3

3

7
6

3
3

1

I

I

I
I


Roeden. 29. i. 9

Roeden. S. 6. 7

-ocr page 39-

R. V. D.

1! 2-

DIEMER ZÊEDYCK. IL BOEK, L 7IT,

37

R. V. D.

Arend Kryts Ervea

Arend Kryts Erven en Agatha Schouten .
Arend Kryts Erven
Bverd Burgers

defe fcfteptóng/ öe Paal 19, h^ttt

Οοβ aan R......... η

TVefl aan.......... 3

Ide Wed. Pieter Sloterdyk
Klaas van Maarflcn,
cum fuis
Kornelis Gerretfz. Boel

Johannes Bafterd 's Wed:, nu de geraeene
Waarfchappye

Arent Kryts Ervea

Adriaan Bakker *s Erven, nu de gem: Waar-
fchappye ....

Pieter Teunifz., nu Gerret Kok

Hendrik van Heek
Hend: Vierhuyfen, nu de gem: Waarfchappye
Wed: Jan van der Hagen

Sixti Six j nu de gemeene Waarfchappye .
Arend Kryts Ervea

A. Ku
•A» Ke* a. S.
Λ. Kb.
E. B.

3
8

10

8

W. S.
Kr. Me.
K. G. B.
I. B''.

A. Kb.
A. B«.

2 1

9

9
10
8

10

W.

P. T.

H. ^H.
H. V.

W. vi^H.
S. S.

A.

10
8
6

4
4

Roeden. 2Ó. 11. 4.

W. vdH. Wed: Jan van der Hagen i
S S

—— Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye .
Vv.

_A. B^. Adriaan Bakker 's Erven , nu de gemeene

W. Waarfchappye

Κ. G. Β. Kornelis Gerretfz. Boel

A. K^ Arend Kryts Erven

H. vH, Hendrik van Heek

A. B«. Adriaan Bakker 's Erven , nu de genieene

W. Waarfchappye

M. G. B^ Michiel en Gerret Bruyn 's Erven, nu de ge-

W. raeene Waarfchappye

_H. V. Hendrik Vierhuyfen, nu de gemeene Waar-

W. fchappye . . .

A. K®. Arend Kryts Erven

S. S. Sixti

% %

% II

!

I ΙΟ

_ ixti Six , in i bonnen als van R..... 9 · · ·1

W. en, nu de gem: Waarfchappye R.. 5 . 8 ... f
H Re

-— Herg Reyerfz.f««i/«/i, nu de gem: Waarfchapp:

M. G: B^ Michiel en Gerret Bruyn 's Erven, nu de ge-
W, ^ meene Waarfchappye

P. M. Pieter Mentink

10

10

6

5
10

8

8
ΙΟ

5

ΙΟ

^· Martin Schaap 's Erv: nu de gem: Waarfchapp:

Roeden, S. 10

W.

Ej/nde van het derde Hotfflag,
Ε 3


-ocr page 40-

R. V. D.

6! 2-

χ

REGISTER
R. V. D,

VAN DEN

38

Volgen b'iaptlanïjisöpfteit tot r. . ios. 4...

-Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye

I. P. D. Jan Dirkfz. Dekker3 nu de gemeene Waar-

1

'w.

5

>·Κ.ΐι.

j

6
3

7

8

fchappye

F. B. Frans van Bergen j nu de gemeene Waar-

W. fchappye . . . .

I. D. D. Jan Dirkfz. Dekker , nu de gemeene Waar-

W. fchappye · .

D. D. Dirk Dekker ....
W Κ

--^ Willem Kok, nu de gemeene Waarfchappye

I. B^. Johannes Bafterd 's Wed:, nu de gemeene

\V. Waarfchappye

W. Pe. Willem Peer's Erven, nu de gemeene Waar-

W. fchappye . . .

1. E,__Jonker Edmond, voor Boefges Land, nu de

gemeene Waarfchappye

W.

W. Wed: Andries Muts, nu de gemeene Waar-

W, fchappye ' . . '

I. D. D. Jan Dirkfz. Dekker, nu de gemeene Waar-

VV. fchappye . ...

1

14

Roeden.6o. 4.

W. ^t Gemeene Land , als dat van St. Pieter .

I. 3n Dcfe ïje paal 20,

Οοβ aan R.. 4. 9. 6
JVefl aan ... 9. 2 . β

S. S.

8

Sixti Six, nu de genieene Waarfchappye .

D. D. Dirk Dekker voor Annetje Jans Wed: Dirk
Eyferman . ...

W. M. Wed: Andries Muts, nu de gemeene Waar-
~ W. fchappye . , . .

W. Kc. Willem Kokj cumfuis

KG ""

Klaas Gok, nu de gemeene Waarfchappye .

I 2.

>G

E. B.
L E.

I

3
7

14

W.

W. 'c Gemeene Land, voor Elbert V PFaale .
2.

A. K^ Arend Kryts Erven, . . ' .

W. S. de Wed: Pieter Sloterdyk, . · . ^

Εverd Burgers, . . .

Jonker Edmond , nu de gem: Waarfchappye

W.

K. G. B. Kornelis Gerretfz. Boel

W.

F. vj^

10

10

8

Roeden. 50. 2. 8

de Gemeene Lands NeiTe dyk

Volgen wederom de Gehoefflaagden van
^'tjcröicrtïen / tot 60 voeten Zeedj^k voor
yàer Hoef.

Frans van Bergen, nu de gem: Waarfchappye

L D. D. Jan Dirkfz. Dekker, nu de gemeene Waar-
W. fchappye ....

W. Pe. Willem Peer 's Erven, nu de gemeene Waar-
^W^ fchappye . ...

s. s^

w.

j

2 6

i

I 3

t

I 3

i

14,

^

j


-ocr page 41-

R. V. D.

4! 2-

W. Kc. Willem Kohj ^eumfuîs

I. D. D. Jan Dirkfz.-Dekker, lïü (fegemeetle Waar--'
Ψ. fchappye . *

Jan Klyn, ■

Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye ^
Wed; Padries Muts,nu de gem: Waarfchap:

1

I

J

Λ
I

Wed: Andries Muts,nu de gem: Waarfchap:
. Willem Kok , nu de gem: Waarfchappye
Klaas Cok, nu de gemeene Waarfchappye

Wed: Andries Muts, nu de gem: Waarfchap:

Sixri Six, in 2 bonnen tder de helft ^ nu de
gemeene Waarfchappye

h Gemeene Land ^ of de Waarfchappye ,

j

D. D. Dirk Dekker . . .

w. Ρ®. Willem Peer *s Erven, nu de gemeene Waar-
W' fchâppye . . . ^

W. 'M.

W.
W. K.
W. "
K. C.

>*

W
W. M.

s. s.
wr

M. Bc. Marten Willemfz.Boel 'sPrven, îum fuis,
in 2 bonnen ter belfie van

K C

I. Kç.
S. s.

w. '
w. M
WT
w.

10
II

4
3

3

9
3

6

f

5

XI

II

8

- Klaas Cok, nu de gemeene Waarfchappye

W.~

s. s.
wr

j

Roeden. 13. 11. 4

Sixti Six, in i bonnen ah van R.. i. α...
euR,, 1, 1 ο... nu de gem : Waarfchapp:

D. D, Dirk Dekker ^

D. D. defelve Dekker, voor Ί fFólfs Land

3
7

7
3

6
II

10

S. S._Sixti Shiy^oôr *ΐ felve 'Land, nu dè'geméè

W. . ne Waarfchappye

8.
8

K C. Klaas Cok, voor als boven, nu de gemeene
"W. Waarfchappye ....

A. S. Agatha Schouten, voor*t fVoîfs Land .

A. S. defelve Schouten ηοσ , ,

Κ. νΜ«. Klaas van MaarÎTen, cum fuis
IE.

y^ ' Jonker Edmond, nu de'gem: Waarfchappye

a 8
6

6

5 Ö

8 6

5

i

3

4

Roeden. 4,0. 4.

Α. Κ®. Arent Kryts Erven
Α. Κ. ® Α. S. Arent Kryts Erven en Agatha Schouten .

an Defe De Paa! 2 u

Οοβ aan R.. 2 . 4.10
ÏVefl aan ... 1.5.2

A. K«. Arent Kryts Erven

S δ. . .
——Sixti SiXj nu de gemeene Waarfchappye

M. B=. Marten Willemfz. Boel 's Erven

Ε. Β. Everd Burgers

Α. Κε. Arent Kryts Erven . . ;

W. S. de Wed: Pieter Slorerdyk .

35

DIEMER Ε Dly IBOEK, L ΊΙΤ.

R. V. D/


-ocr page 42-

40
(28)

κ. ν Klaas van Maarflen, cum fms
K. G. B. Kornelis Gcrretfz. Boel

I. Β.

w

Φ

W.

W. ^

~ w.
w. K^
w.

Α. Κη.
Λ. Β^.

Κ. G. Β.
Ρ. Τ.

Η. vH.

I. Ε.
W7~
Η. ν Η.
Η. V.
' W. ~
W. ^^Η.

S. S.

lO

10

3

8
8

4

4

W.

Α. Κκ

1η dit bon άΆβοορ hujtendyksna de Nejfe ^^c,
in beginà de Lanâ-dyk.

Johannes Bafterd 's Wed: nu de gemeene
Waarfchappye

Willem Peer 's Erv: nu de gem: Waarfchappye

- Willem Kok , nu de gemeene Waarfchappye
Arend Kryts Erven . .

Adriaan Bakker 's Erven, cum fuis ^ nu dege-
raeene Waarfchappye

Kornelis Gerritfz, Boel

Pieter Teunifz., nu Gerret Kok

Hendrik van Heek
-Jonker Edmondj nu de gem: Waarfchappye
Hendrik van Heek . . "
Hendrik Vierhuyfen, nu de gem: Waarfehapp:
Wed: Janr van der Hagen

Sixti Six, in 1 bmnen aU van R.. 1. 1. 4
eniS.. 2. 2. 8, nu de gem: Waarfehapp:

v · *

Arend Kryts Erven . ,

R: V. D.

Sixti Sh, nu de gemeene Waarfchappya .

W. 'VD H. Wed: Jan van der Hagen

« ·

S. S._Sixti Six» in 2 bonnen ider de helft, nu de

W. gemeene Waarfchappye

K. G. B. Kornelis Gerretfz. Boel

P. T. Pieter Teunifz., nu Gerret Kok

>

A. K®. Arend Kryts Erven

H. V H. Hendrik van Heek ' . :

A. B^ Adriaan Bakker 's.Erven, nu de gemeene

W. Waarfchappye ....
S. S.

— ^ Sixti Six, nu de gemeene Waarfchappye ,

M. G. B^. Michiel en Gerrit Bruyn 's Erven, nu de ge-
W. meene Waarfchappye . - .

I

12

jl· V^· Hendrik Vierhuyfen, cum fuis, nu de gemee-
W. ne Waarfchappye

A. Ke. , Arend Kryts Erven
S. S. .

- w'— ^^^^^ ^^ gemeene Waarfchappye .

H. RH.

- HergRyerfz.Ervenj nu de gem: Waarfehapp: i

"3 4
10

5
5'

M. G. B^. Michiel en Gerret Brüyn *s Erven ', nu de ge-
W. meene Waarfchappye

P. M. Pieter M^ntink " .

R Ε G I S Τ Ε R V Α .Ν DEN

R. V. D.

s.

W.

6 S

4
4

1

4
4

a

6
4


Roeden .31. 7.6

Roeden. 48 . 5 .10

-ocr page 43-

4t

R. V. D.

DIEMER ZEE DY C K.
R. V. D,

(jo)

M. Ss.^ Martinus Schaap 's Erven , nu de gemeene
Waarfchappye

Οοβ aan 3..... 8

JVefi aan....... 8 .

0é V. L. D.dOverJiemer Overlopen , groof kvonden,
dewyle na Ao.
1598. Ae dry vorenfiaande
Hoïffiagen meerder zyn klafi

Volgt de Banne van Muyden»

% ^M. Bruyn van Marken, nu de gemeene Waar-
W. fchappye,
Land-dyk behalven R., 2.6....
oud Taalwerk

Β Η

-—— Baarrjen Horft, nu de gem: Waarfchappye
E. B. Εverd Burgers

A. Kh Arend Kryts Erven
IK.

--^y-^— Jan Kies j nu'de gemeene Waarfchappye .

_K. RK Kiijam Renfelaar *s Erven , nu de gemeene

W. Waarfchappye

3En tót 6on be Paal 13·

Οΰβ aa» R..6f .io\ γ
fFefl aan........ r. 5

B. vM; Bniyn van Marken , in τ Bonnen ter h elf te^
W. nu de genieene. Waarfchappye

PB®

-Pieter Breda 's Erv:. nu de gem: Waarfchappye

9

6 2

H

29

39 10
4

#

Ί

j'

6;

II

8 10

I

i IQ

5

<1* R- ^E. Goverd Ryken en Harmen EÏeman, lÏu de ge-
meene Waarfchappye

'W.

IlL· Ocek

Roeden . 3:.

II. BOEK, L Ί1Ί.

CïO

W. M. 't Weeshuis tot Muyden , nu de gemeene

Waarfchappye

gn bit bm be Paal 24»

Οοβ aan R.. 4. 2 .10
PFefi aan ....17..... 2

A. De. Adam Damen 's Erven

V. Jonge' Jacob Vranken, nu de gemeene Waar-
W' fchappye ... . .

10

I

23

^ V^. Kornelïs van Velfen 's Erven , nu de gemeene
W. Waarfchappye

S. '_Teunis fan Sanders, ofreKornefis Jelifz., nu

W. de gemeene Waarfchappye

I. V.

- ^ '— Jan Vriefenburg , nu de gem: Waarfchappye

11
19

II

10
ζ

W. vR. de Wed: Arend van Ryn j nu de gemeene

W. Waarfchappye

K· vM. Kornelis vai\ Marken, nu de gemeene VVaar-

W. fchappye
E. G.

--—Elbert Gysbsrtfr., nu de gem: Waarfchappye

R· ^E. Goverd Ryken en Harmen Eleman, nu de ge-

W. meene Waarfchappye

Roeden.IIj.

P'· _Pieter Bï-eda 's Erven, nu de gemeene Waar-

W. fchappye . . . .

3n bit £>on be 25·,

Ooft aan R. i. 4.. 11

Wefi aan ... 5-.. j

F

W.

21


m

-ocr page 44-

41 VAN DEN

'vm

β. V M. Bruyn van Marken, in ^ bonnen ter helfte^ nu
W77~ gemeene Waarfchappye

S. W. de Stad Weefp ....

over de Tape land s weg.
1. S. Jacob Schepermans , nu de gemeene Waar-
W. fchappye . . . t

De. Frans Drinkuyt 's Erven , nu de gem: AVaar-
W. fchappye ....

7

8

10

11

8

W.
I. R.
W.
1.

W.
M. I.

II

31

P. B®^ Pieter Breda 's Erven , nu de gemeene Waar-
~ fchappye ... .

Jan Ruysi nu de gemeene Waarfchappye
Jannetje Jans , nu de gemeene Waarfchappye
Marretje Jacobs, nu de gem: Waarfchappye

W.

I R

— ^^— Jan Ruys, nu de gemeene Waarfchappye .

——Marretje Jacobs, nu de gem: Waarfchappye

2in bit iion be laaal ^a. 26.

Ooft aan i. 8 ....
Wefl aan . 3 . 4----

K. vM. Kornelis van Marken, nu de gemeene Waar-

W. fchappye.....

1 R

REGISTER
R. V. D.

8

17

20

8

-—-Jan Ruys, nu de gemeene Waarfchappye .

6
6
6

J.
W.

M.J^
W.

Roeden . 113 .. 8

Jannetje Jans, nu de gemeene Waarfchappye

Marretje Jacobs ^ nu de gem: Waarfchappye 3

(33)

K. V M. Kornelis van Marken j nu de gemeene Waar
W. "" i"chappye . . . .
M. I.

W^

W.

1. V w.

K. V M. Kornelis van Marken , nu de gemeene Waar-
fchappye . .

^-----Jochem van Vugt, nu de gem: Waarfchappye

T. MThomas Mulder 's wed: , nu de gemeene
" W. Waarfchappye . .

W. ° M. Wybrand de Mond ...

K. M. Kornelis van Marken , nu de gemeene Waar-
W. fchappye ....

II

I. Jochem van Vugt , m χ Bonnen ah van

W. R.. 8. 6____en van 4. 9... nu de

gemene Waarfchappye

13

#

S

9

5

2

5

%

17

11

8

I

p. i. H. Diwertje Jans Hagen , nu de gemeene Waar-
~ W. ' fchappye ....

^^ ' - Jochem van Vugt, nu de gem: Waarfchappye

W.

W.
1. B.

Isbrand Bruyn , nu de gemeene Waarfchappye

A. Τ Anthony TuUing 's Erven , nu de gemeene
W. Waarfchappye . . . .

M. I

Marretje Jacobs j nu de gem: Waarfchappye

Roeden. 30 .11 .

s

m

W.

3in bit bon be paal ^7^

Οοβ aan Κ.. 3 .H . 6
Ψεβ aan — 4. i. 6

R.

j

V.

4

3

4

4

8

1

1

1

3

11

10

Marretje Jacobs, nu de gem: Waarfchappye


-ocr page 45-

DIEMER ZEEDYCK.
R. V. D.

8

Waarfchappye
Adam Damen 's Erven *

Η
4

5

A. Di.
E. G.

Elbert Gysbertfz., uu de gem: Waarfchappye 14

W,

23

IX

Ί

15
15

tx Γ

rt

Ο

5
3

ο

•β .

*a

tx.
η

io
«

co

2
21

W.
S. ü. D

I

x

3

3

I

4
3
7

5

6
6

A. Όκ

6
6

Ί 6

—Dirk Meer, nu de gemeene Waarfchappye
W. de Ridder ofte de gemeene Waarfchappye

R. vKe. Rynier van Kuyk 's Erven , nu de gemeene
W. Waarfchappye
volgens refoluiie van den 1

July en 3 November 1706.
't Gemeene Land . , . .

gn bit bon öe Paaï 28.

Ooft aan R.. 2 . 6....
^'ς/? aan .iz , 6....

Dirk Meer, nu de gemeene Waarfchappye
W.

*c Gemeene Land

vo/gen b'Ilptîjpîîett ^van V Sinnigveld ter
langt e
van R. .38. 9. 6

Ryrner van Knyk \ Erven, nu W. als boven
de gemeene Waarfchappye
Dirk Meer, nu W
Eiberc Gysbertfz., nu W
Adam Damen Erven *
Anthony Tulling 's Erven, nu W
Marretje Jacobs, nu W
Anthony Tulling 's Erven
, bu W
Isbrand Bruyn, nu W

Jochem van Vugt , m t percee/en als van 2 j

vo£ti en 5? voet, nu W ._

■ iS·'·

A. Te, Anthony Tulling 's Erven , nu de gemeene

11, Tkei.

Koeden.iió.

II. BOEK, L Tir.

(3θ

Diwerrje Jans Hagen , nu W. in d'Vytdyken
Jochem van Vugt, nu W
Thomas Mulder's Weduwe, nu W
Kornelis van Marken, nu W
W. ^ M. Wybrand de Mond

Marrerje Jacobs, nuW
Elbert Gysbertfz., nuW
Pieter Breda 's Erven , nu W
Frans Drinkuyt 's Erven, nu W
Jacob Schepermans j nu W
Bruyn van Marken,
in 2perc. ter helfle, nu W
Pieter Breda's Erven, nu W
Elbert Gysbertfz., nuW
Kornelis vaM Marken , nu W .
Wed: Arend van Ryn , nu W
Teunîs Jan Sanderfz. of Kornelis Jelifz. nu W
|an Vriefenburg, nuW
'cWeeshuystotMuydenj nuW
A. D£. Adam Damen *s Erven

Jonge Jacob Vranken, nuW
Kornelis van Velfen 's Erven, nu W
*t Weeshuys tot Muyden, nu W
Bruyn van Marken,
imperc îerhelfle^ nu W
Fieter Breda's Erven, nuW"
Goverd Ryken en Harmen Eleman , nu W
Kiljam Renfelaar 's Erven , nu de gemeene
Waarfchappye
Î.K.A.K^ Jan Kies , nu de gem: Waarfchappye, Arend
W7E. B Kryts Erv: en Everd Burgers,
ider 1 voei^ dus
Baartjen Horft, nu W

Bruyn van Marken, nu de gem: Waarfchappye

S, U. D, ejnde van de Sinvigveldfe Hptbpj^CU

tot R. .38 . 9.. 6

de volgenden ^c.
F 2

43

R.

V.D.

5

6

5

8

I

6

11

I

2

I

II

I

4

I

9

7

2

I

i

I I

9

é

I

2

6

3

10

4

1

2

'y

3

6

3

4

2

3

3

1

10

4

S

3

1

2I

S

B-g"^ Γ

ffl

"· =· «

Φ = Ξ"

* re 5

Β·||!

. ** 3-

" a t

ril

ττ η
η. ·» 3

s 3 3
5; ^ >

ο < ^

κ κ r.

^ 3 —
2

t^ ^ f
ta s ^

3 (»
" ?r <

Ξ. 1 β

5 5,
tfi !» »

L

Roeden, <ί


-ocr page 46-

REGISTER
R. V. D.

VQor de Gaafper Landen &c.

I

M. S^ Martinus Schaap 's Erven, mi bonnen als van
4' 6 ... i?.. 1 , 4· ""

meene Waarfchappye
Η. "^tl· Hendrik Klaafz. Heynk^
cum fuis, nu de ge-
meene Waarfchappye

Hendrik Klaafz. van Baanbrug, nudegemeene
- Waarfchappye

Jan MariTens Jan , nu de gern: Waarfchappye

KornelisJacobfz.Mooyweer, cum fuis , nude
geraeene Waarfchappye

Alida Hymerix, nudegemeene

6
6
ΙΟ

9

ΙΟ

R.
B.

3
5

5
S

ζ

A. H.

W.

25

L'

E. S.

D. Ge.
W.

Waarfchappye
defelve
defelve
defelve
defelve
defelve

υ

jti defe Β.. .6.... fîaat bcg^aaU^o» 29«

Οοβ aan R.. 13........

JVefl aan . .. 12 ... 6....

Everd Smit . . . i

David Gomes Erven, nu de gemeene Waar-
fchappye . . · ·

Roeden. 50. 8· 6

44

(3θ

Β
C.

5 10 6*

6*

5

5
4

H. vB.

""wr"

I. M. I.
~ W.
K. I. M.
W.

8'
4

'Alida Hymerix, nudegemeene

"" ' . R.

ilio

1

V'

6

W.

S II

j

_D. Ge.
W.
Ε. S.

9
£

S
10

Waarfchappye
defelve
defelve
defelve

David Gomes Erv: nu de gem: Waarfchappye
Everd Smic

H. Ε G. H. Henrik en Gerrit Hooft

VAN D Ε Ν

C37)

R. V. D.

A. H.

4

7

10

6

10

10

10

8

5

7

I

7

10

W

Roeden. 31. ^

Alida Hymerix , nu de gem: Waarfchappye

H. ^G. H. Henrik en Gerrit Hooft
Ε. S. Evert Smit
P. M. Pieter Mentink
E. S. Everd Smit
H. Ε G. H. Henrik en Gerrit Hooft
Ε. S. Everd Smit
P. M. Pieter Mentink
H. ^G. H. Henrik en Gerrit Hooft
M. T. M y nardus Troyen
E. S. Everd Smit


-ocr page 47-

D I Ε M Ε R Ζ Ε Ε D Y C Κ. BOEK, L Ί1Τ.

45

Jacob Leeuw 's Erven

Leenderd de Wolf, nu Everd Kectel

Neelrje Melis . ,

Pieter Krobk

"David Gomes Erven, nu degemeene

R. I I

2
4

D. Gk
W'

I 6

5 ;

M. T.
H. «G. H.
E. S,

I

9

6

I

V

6

I

8

S

J

» W.

Waarfchappye
defelve
defelve
defelve

^defelve . * »
Mynardus Troyen

Henrik en Gerrit Hooft

Everd Smit

Leenderd dc Wolf, nu Everd
Keetel . . R.

defelve

defelve

defelve

defelve

Gy^bert Duyts

L. π W.
N. M.
P. K.

R.

V.

D.

(39)

R.

V.

D.

7

9

L. D W.

Leenderd de Wolf, nu Everd Keetel

9

I

W. G.

Weefper Gafthuys . . . .

1

6

3

ΙΟ

W. vR.

Wed: Arend van Ryn , nu de gemeene Waar-

1

ζ

W.

fchappye . . . .

I

II

9

0

9

L L^

Jacob Leeuw *s Erven

7

L VD G.

Johanna van der Gaffel, weduwe J: Paal, nu

Ryk van der Poort

7

3*

5

6

8

K. ^D.

Kornelis van Drofthagen . ,

3

II

L.

Leenderd de Wolf, nu Everd Keecel

3

II

G. ^nv.

Goverd van der Weppel

3

II

8

ι

K. L B.

Kors Janfz. Behouwerys

8

Λ

m

G. K.
W.

Gerbrand Klaafz. ^ nu de gem: Waarfchappye

8

6

3

7

)

E. P.

Eva Prins . . .

8

• 6

2

i n

bit ton De paal 30»

Οοβ aan ^...... 7 · lO

-

ÏVeftaan ........... 8

R. vD P»

Ryk van der Poort

8

5

4

A. r W.

Anna van Wyk, wed: van J: Wouterfz. Vos

I

5

6#

H. R;

Λ

Hendrik Root, m χ hmm ter helfte van

2

4

w. K.

Weefper Kerk ....

2

10

4

-

\ ·■

dt volgmàen ^c.

I,

2

/

F 3 Roeden.ιό

4

• 9


r"- --mmi·

fXÎW

-ocr page 48-

VAN DEN

REGISTER
R. V. D.

voor de Landeryen van Bloemendaal.
I. Jan de Nooy 's Erve

I. L^. Jacob Leeuw 's Erven
i^Henrik Hooft

16

R.. 4. 10 ... Λ

... ΙΟ . 1. 6 >
... 1. 6....

H. H. ^ defelve

defelve
Jan Gerbrandfz. Erven

Jacob Leeuw ^s Erven
Henrik Hoofc

defelve . .

I. G^
I. L^

H, H.

R.... 8....|

... 2.......J

D N. de Nooy 's Erve, en Braams^ in ^ bonnen ter
helfte van

W. K. Weefper Kerk

A. Dh. Adam Dame η 's Erven

H. H. Henrik Hooft . :

H. A. Λ. Huysfitten Armen aan de η: zyde tot Amilerd:
^Henrik Hooft . R.. 2. 4

defelve . » .....

10

9...
9---J

Koeden. 50. 3 . 4

H. H.

^^defelve

A. D®. Adam Damen 's Erven

46

C4O

4
4

C4O V. D.

P. Eb. Pieter Breda 's Ervcn, nu de gemccne Waar-
^ W. fchappye ....

8

5

7
9
9

9

Roeden. 31. 10.

H. A. A. Huysfitten Armen aan de nieuwe zyde tot Am-
fterdam . . .

H. H. Henrik Hooft ....
A.
De. Adam Damen 's Erven

L A. S. Jan Aardfz. Snoek , nu de gemeene Waar-

W. fchappye.....

Ε G

— ^ ' ~ Elbert Gysbertfz. , nu de gem: Waarfchappye

T. Mw. Thomas Mulder 's wed:, nu de gem: Waar-
W. fchappye ... . .

H. A. A. Huysfitten Armen aan de nieuwe zyde tot Am-
fterdam . ....

I. T^. Jacob Taten 's Erven

L Jacob de Ryk 's Erven
--— Jacob Bosfige, nu de gem: Waarfchappye

I. ^ Jacob de Ryk 's Erven . ' . .

_Ι· V· Jan Vriefenburg, nu de gemeene Waarfchap-
W. _ pye . . . . .

I Β

'-Jacob Bosfige, nu de gem: Waarfchappye

K. IX_Kornelfs Dolleman ^s Erven , nu de gemeene

W. Waarfchaypye


-ocr page 49-

DIEMER ZEEDYCK.
R. V. D.

H. A. A. Hiiysfitten Armen aan de nieuwe zydetot Am-
fterdam ....

T. Mw. Thomas Mulder's wed:, in i bonnen terhelftCi
SfT, nu de gemeene Waarfchappye

(4θ

11

6

R.' V K^. Rynier van Kuyk 's Erv:, in 2 bonnen ter helfte
"Wl nu de g^n^: Waarfchappye volgens· refolulie

van din 15 Jiily in 3 November 1706, buy-
ten d'Erfpagt volgcfis à^opdragt in Mujden
den 23 Lebniary
1703. ingegaan den 5 'De-
cember
1701. tot fol. óojaarlyks

IL BOEK. I. Ί1Τ,

47

R. V. D.

(43)


A. Tb. Anthony Tulling 's Erven , nu de gemeene
W. Waarfchappye

rXhomas Mulder 's wed:, nu de
T. Mw.
J gemeene Waarfchappye R.. i.

""W. 1

(^defelve . , K.. 3. 9 ....

10

A. M. d'Armen tot Muyden , nu de gemeene Waar-
fchappye . . · ·

3n tïit bon tje ^aal J^®· 31·

Ooft ααηΚ, τ . 4.. 8

Wefl aan ----- 5 · · 4·

T. Μ'^. Thomas Mulder 's weduwe , nu de gemeene
Waarfchappye

W.
D

w.

Κ. D^. Kornelis Dolleman 's Erven , nu de gemeene
Waarfchappye . . · ·

^"Adam Daraen 's Erven . R,. χ.......

3

"Thomas Mulder 's weduwe, nu

de gem: Waarfchappye R.. i. 10....

T. Mw.

W.

J

1. G.

II

W.

V. G.
W.
B. H.

3

defelve . . · ^ ·. 3
defelve . . .... 3
Jan Capiteyn, nu de gemeene Waarfchappye
Viflers Griet, nu de gemeene Waarfchappye
Beatrix Horft, nu de gemeene Waarfchappye

W.

K. V B^_Kornelis van Balen, nu de gemeene Waar-

W. fchappye . . .

IX

Β
12

P. S.

w.

de Koorn-moolen in de Stad Muyden.
Pieter Stam j nu de gemeene Waarfchap pye


Α. Dk idefelve

3 · 7 · · · ·

10 I

defelve . » ....4.6...,

T. M^. Thomas Mulder ^s weduwe , nu de gemeene
Waarfchappye

W,

M. Ν. Arofterdam, Muyden en Kaarden

M. I. D. Maria Jacoba Damen

K. V B. Kornelis van Balen , nu de gemeene Waar-
VV. fchappye ....

%n Uit fion tt Paal 0 O»

Οοβ aan R.. 9. 7 . 9
_ tVeflaan.'-'lo, 4. 3

II

8#

40

»9

-Beatrix Horft, nu de gemeene Waarfchappye

W,


Roeden. 30. 6,

Roeden. X08.

r

-ocr page 50-

VAN DEN

regi s τ ε r
r. v; d.

C4+)

- 'y' ViiTers Griet , nu de gemeene Waarfchappye

w.

^Huysfirten Armen aan de nieuwe
H. A. A. ^ zyde tot Amfterdam R.. 16. 11. ..

l^deielven . .....7 .11 ...

Thomas Mulder 's wed:, nu de

6

2' 4

I II

i

5

6

W.
i. me.

Λ

t. mw.

gemeene WaarfcHappye R.
-defelve . . . R-
Jacob Modees Erven . R.
L. T. S. Lambert Tymenfz. Schriek R.!

njoor de huysjcs in Muyden.

i. c.

6..

Jan Capîtyn, m 2 bonnen ter
helftejvan
. . R..

S. M. d€ Stad Muyden, i^piuiptjef-pOD^t

Roeden. ' 3Ó. 9. 6
by d'additien van Fo. i. tot F^.
43 inclufivéRoeden ■ 3231. 8 . f

dus de langte van den Zeedyk "Oiemer-djkmaatKo^à^iû, 3268. 5 . 6|

Na gehoor van àe Heeren Ordinaris Gecommiiteerde Hooge Heem-
raden
en den Secretaris rapport, (00 hchben, de Hecren Dykgraaf ende
Hooge Heemraden van den Zeeburg ende Diemerdyk de-voorenfiaande
Zeedjks-mtethigen gea^probeert , gelyk Haar defelve approberen by

deejen

4S

5

7

x4

10

4

3

I

I

I

deefent ommt voortam te dienên, waar na een tder Oykpli^tige^g zal
hebben te reguleren.
Adum op 't Gemeen-Lands-Ηuys den 12 May
1711,
in abfentie van de Heeren Jacob van H^iXznc^iXÎ^ù alsVykgraafi
en Johan Winckler als Hoog Heemraad van Kortenhoeff,

(Onderftond)
*

Gerrit Hooft, aïs jongfle BîîrgermeefleT van Amfierdam.
Hendrik Hooft 3 als Hoog Heemraad van Muyden.
Kornelis Verniers , als Ho»g Heemraad van We^»
Daniel Hooft, als Hoog Heemraad van Weefper-Kar/ptl.
Paulus Emtinck , als Hoog Heemraad van Àe Loosdregt.

Adriaan Wittert vander Aa, als Hoog Heemraad van Loenen.

*

Ryk Cafteleyn , als Hoog Heemraad van Bretikelen.

Johan GouiTet, ds Hoog Hemraad van Abkouw.

Johan van Soesdyck, als Hoog Heemraad van Nigtevegt.

Hendrik Luls^ als Secretaris van ''t voorn. CoUegie.

Na gedane collatie jegens het originclyk door voornoemde Heeren oü-
derrekende Regrfter van den Zeedyk,'beruftende in d« Sacriftie van de
Heeren Dykgraaf en Hooge Heemraden van den Zeeburg en Diemerdyk
in de Kerk tot Weefpj is defe daar mede accorderende bevonden, by
my ondergefchreve Secretaris van-de Heeren Dykgraaf en Hooge Heem-
raden voornoecnr, in Weefp den
7 Februarii., A^. 1715.

g.bürghoüt.

Secretaris.

ad-


-ocr page 51-

d i ε m Ε r ζ ε ε d y c Κ. IL BOEK, Ι. ΤΙΤ.

49

van F®.

zynde de langte van den Zeedyk tuflchen
Amfterdam en Muyden.

additien van de roetallen.

Ό. iR.

f63

6. van Fo. 15 R.

So

2

vanFo.goR.'

184

3

2

2 ·

107

3

16 .

6

10

7

31 ·

119

5

3 '

5

17 ·

8

I

8i

32 ·

IÎ3

S

4 ·

59

3

18 .

S

8

33 ·

90

II

5 ·

73

3

19 .

9

4

6

34 ·

ii6

S

6 .

III

6

20 ,

8

6!

; 7

35 .

35

7

6

7 ·

157

4 ίοί

21 .

20

I

1

, 9

36 .

50

8

6

8 .

305

61

1

i

X2 .

26

II

4

37 .

5

^

9 ·

159

lO

1

^3 ·

H

8

10

38 .

45

1

ζ

10 .

89

i

1 ·

14 .

óo

4

39 .

16

4

9

Il .

49

I

6

25 ·

50

2

8

40 .

50

3

4

iz .

xS

I

26 ·

23

II

4

41 .

32

10

13 ·

43

s

Z7 .

40

4

41 .

39

14.

28

3

28 .

31

ft

7

6

43 .

180

_ y

ΙΟ

2

Roeden

1800

4

29 .

48

10

44 '

3^

9

6

byR.

395

1

6

h

Roeden.

395

. 6

• 7Î

Roeden.

1072

. 6.I£

' . R.

1072!

6

II

tefamen R. . 3268 . 5*.

Siet van het Stoelen, uyigêcveu en deeïen der Zeedyk, de Privilegie van Hertog Jan van Beye-
ren &c. in dato den 27 July
1423 , als d'Uytfprake van den Heere Hugo van Lanoy &c, in
dato den
21 Maart 1436, en d'opgevolgde confirmatie van Hertog Philips van Bourgondien,
als Grave van Holland &c.

Het boek tot d'overboeking der dykplichtige Landen, is den iS January 1704, by deHoo-
ge Heemraden van Muyden en van Kortenhoef^ nevens den Secretaris onderteekent.

De Scheypalen en Ψ laatjes te doen maken en aanflaan, volgens de Refolutien van de Heeren
Dykgraaf cnde Hooge Heemraden jindatis den 12 Juny 1674, 3 November 1706, den

ïo February 1707. by refumtie gearrefteert.

Rakende het innen en executeeren van het Zeedycks-geld. Sïet heneden het 111. Boek. iv. Tyt. 11. Deel.

L

EERSTEN TYTEL.

tweede deel.

Van den Spakenburgfen, Bunfchorer Veen- en Velden-
dyck
5 als ook van het Zeewater.

BRIEF van Frederick ν an Blanckenheym, Bijfchop te Utrecht, aangaande den gemaakten Sfa^
kenburgfen Zeedyck, in dato den $ April MCCCCIX,

Frederick van Blanckenheym , by der genade
Goids BiiTcop te Utrecht, maken kond allen
luden, ende bekennen mit defen onfe opene
brieven voor ons, ende voor onfe nakoome-
lingen Biflcoppen te Utrecht, dat onfe burgers van
onle Stad van Amersfoort, die van der Eembrugge
met hoeren Gerechte, die van Zeldeft mit hoeren
toebehoren,boven en beneden desweges, die van de
Haar en Duyft mit hoeren toebehooren, die lantge-
noten, die in defen voorgem. Gerechten geërftende
gelegen xyn, van onfe beede en liefde wille, en niet

//. Deel,

j

van ccnigerhande rechtswegen, tot defen tyd eenen
dyk geflagen hebben voor die Zee tot Spakenburg, om
nootswille ons lants j ende bekennen mede, voor ons
ende voor onfe nakoomelingen Biflcoppen te Utrecht,
dat defe voorgen. van den vooriz. dyk te holden, of-
te maken,
of daar toe te gelden , voort meer onbe-
laft fullen wefen, en bliven tot eeuwigen dage, fon-
der eenigerhande argelift. In oirconde des brieft met
onfen fegel beicgelt. Gegeven tot Deventer in
jaar
ons Heeren 140P den f dag in der maant van April,

G

IL


-ocr page 52-

Wy Rudolpli van Dicphok, by der gena-
de Goids en des Heyligen Stoels van
Rome Eleét Confirmaat van Utrecht,
en \vy Burgemecfteren , Schepenen,
cn Raad der Stad van Utrecht, maken kond allen lie-
den met defe onfe opene brieven, alfledatdie burgers
van Amersfoort, die van der Eembrugge mit haren
Gerechten , die van Zeldrecht mit haren toebehoren,
boven en beneden des weges , die van der Haar en
Duyft mit hoeren toebehooren, die landgenoten, die
in defen voorgen. Gerechten gecrft ende gelegen zyn,
om onfer beden ende lieFten Aville, ende niet van eeni-
gerhande rechtswegen, tot defer tyd eenen dyck ge-
flagen hebben voor die Zee tot Spakenburg , om noit-
fake wille des lands , ende bekennen mede, ^at defe
voorgen. van den voorfz. dyck te holden , ofte ma-
ken, of daar toe te gelden, voort meer onbelail fullen
wefen ende bliven tot eeuwigen dage toe ; mit voer-
waarden, als defe dyck gema-akt is, foofullen wyden
dyck heeren op die lande van Bunfchoten, alfoo dat
! zy den dyk voort holden ende maken fullen tot eeu-
' wigen dage toe in zulken fchyn , dat die Schout en
Schepenen tot Bunfchoten elcker tyd fcouwen fullen
defen dyk te maken en te holden , als hy hen over-
gelevert werd. Ende gefchiede defe fcouwinge aldus
niet, foo fullen die lantgenoten uytten voorl'z. Ge-
rechten, alife een lantgenoot, die Λvy Eleót Confir-
maat voorgen., of onfe nakoomelingen, Biilchoppen
te Utrecht daar toe fetten, ende een lantgenoot, die
de lantgenooten van Utrecht daar toe fetten , ende
een lantgenoot , die de lantgenoten van Amersfoort
daar toe fetten, daar die dyck gebreekelyk is, doen
maken, op des lants coft, daar die dyk op geheert is,
ί en op den derden penning meer. Des te oirkonde,
|foo hebben wy Rudolph Eled Confirmaat, ende wy
Burgermeefters, Schepenen, en Raade der Stad van
Utrecht voorfz., onfe en onfer Stad fegelen aan defen
Brief doen hangen. Gegeven in het jaar onfes Hee-
ren 1433 Smte Gregorius avond.

50 VAN DEN SPAKENBÜRGSEN, EN BüNSCHOTER

IL BRIEF n}an Rudolph van Diephout, Bijjchop te Utrecht, rakende de onderhottdinge en fchou-
we van den Spakenbtirgfen Zeedyck , in den jaar e MCCCCXXXIiI. op Sinte
Gregorius avond.


IIL NADERE Brief van den voorfz. Bijfchop Rudolph van Diepholt , op het onderhouden en
fchouwen van den gemelte Spakenborgfen Zeedyk, in den jaar e MCCCCXXXV,
op Smte Servaas dag.

y Roedolph van Diepholt , by der ge-
nade Goeds BiiTchop tot Utrecht, en
wy Prelaten ende Capittuleti der vyf
Goedshuyfen , als van den Doem ,
van Oudemunfter, van Santé Peters, van Santé Jan
cn van Santé Marie tot Utrecht, en wy Borgemey-
fteren. Schepenen, en Raade der Stad van Utrecht,
maken kont allen luden mit defen openen brieve, al-
foo dat die borgers van Amersfoert, die van den Eem-
brugge mit horen Gerichte, die van Seldert mit ho-
ren toebehooren, boven en beneden des wegen , die
van der Haar cn Duyft mit horen toebehooren, die
lantgenoten, die in defen voerfz. Gerichte geèrft en
gelegen fyn, om onfer beden en liefden wille ,en niet
van eenigerhanden rechtswegen , tot defer tyd enen
dyk geilagen hebben voer die Zee tot Spakenborch,
om nootfaake wille des lants , en bekennen, dat defe
voerfz. van den voerfz. dyk te houden en te maken,
of daar toe te gelden, voert meer onbelaft zeilen we-
fen , weefen en bliven tot ewigen dage toe ; en wy
hebben den dyk voerfz. geheert, ende heeren mit de-
fen onfen brieve, alfoe die van Bunfcoten dat overge-j
geven hebben op die landen van Bunfcoten, alibedat
fy den dyk voert houden en maken fullen tot ewigen
dage toe, in fuiken fchyn, dat d.ie Scoute enScepenen
tot Bunfcoten in eiker tyd fcouwen feilen defen dyck
te maken en te houden , als h y heml. overgelevert
word. Ende gefciede defe fcouwinge aldus niet, foe
feilen die lantgenoten uten voerfz. Gerichte, alfe een
lantgenote, die wy Roedolph Biffcop voerfz., ofon-
fe nacomelingen Biifcoppen tot Utrecht daar toe iet-
ten , en een lantgenoot, die die lantgenoten van U-
trecht daar toe fetten, en een lantgenoot, die die lant-
genooten van Amersfoort daar toe fetten , daar die
dyk gebroekig is, doen maken op des lants coil, daar
die dyk op geheert is , en op ten derden penninck
meer. En defer brieven fyn drie aleens fpreekende.
Des t'oerconde foe hebben wy Roedolph Biflcop ,
wy Prelaten en Capittelen der Kerken, en wy Bor-
gemeyileren, Scepenen, en Raede der Stad van U-
trecht, onfe, onfer Kerke, en onfer Stad fegelen aan
defen brief doen hangen. Gegeven in 't jaar ons Hee-
ren I43f op Sun te Servaas dag.


CERTIFICATIE, inhoudende attefiatie van verfcheyde luyden, onder den Gerechte van Bun-

fchotén ge erft en geland, hoe die Spakenburgfe Zeedyck by die van Bun-
fchoten is onderhouden geworden , in den jaar e MCCCCLIX, des
maandags na St, Laurens dag.

IV.

' y Borgermeefters, Schepenen en Raad
der Stad van Amersfoort doen kond al-
len luden, ende fonderlinge den vroo-
n^en en eerbare Heeren Prelaten, De-
kenen, en Capittelen der vive Goitshuyfen binnen U-
trecht, den meene Ritterfcap 's Lands aan defe zyde
derYièlen, en Burgemeefteren, Schepenen, en Ra-
de der Stad van Utrecht, onfe lieve geminde Heeren,
cn goede Vrunden. Hoe dat wy hude in den dage
ende jare hier na befchreeven, ten veribeck en innige
begeerte der lantgenoten van Eemland, van de Haar,
end^e van Duyft écc. deels onÎè burgeren, ende ande-
ren in Eemland gefeten, om fonderlinge faken wille,
hen daar toe porrende , voor ons geboed doen komen
hebben feekere eerfame goede mannen, gegoed ende
geërft in den Gerechte van Bunfchoten , by name,
Gysbert Geryt, de Goeyers foon. Willam Goert,
Willam Meynfze, onfe burgeren, Jan Albert, Gifen

Abej>.


-ocr page 53-

AbenÎTc, woonendeindie Duyft, en Gerbert Claafzc,
woonende op die Haar by Bunfchoten , die weîcke
by haren eede, die wy volkomelik en lyflyk aan den
lieyiigen volilaeft van hen nanïen , voor ons geiêgc
cnde geruygt hebben in der fake roerende van den
Zeedyk re Spakenburg , foo die voorcyds by tyden
BiiTcop
Roedolft zaliger gedachteniflegeilagen, en op
de landen van Bunfchóten gehecrt is geweeft, eiks-
van henlieden in defe maniere hier na volgende. In
den
eerften,roo heeftgetuygt Gysbert Geryt de Go-
yertsfoon voorfz. ÓAi hem in tide voerfz. van fine lan-
de, dat hy in den Gerechte van Bunfchoten leggende
heeft, toegeflagen is geweeft vier roeden dyks voor-
gen. Item, foo tuygt Willam Goert5 Willam Meynf-
ze voorgen. by iïnen eede, dat hem wel kennelykis,
dat in tide voirfz. iïnen vader foo veel dyks voerfz.
toegeflagen is geweeft te houden van xvdaramatslants,
iu den Gerechte voirfz. gelegen, foo veel na beloop
gelyk andere lantgenoten in den felven Gerechte. 1-
foo tuygt by zynen eede , als voorfz. is, Jan

51

VEEN. EN VELDENDYCK. IL BOEIC L ΤΙΤ.

tem

Albert, Gife Abenfze, dat hem ten tide voorfz. ende
zinen vader van den voorfz. dyk te houden toegefla-
gen wert, van IX dammet lants ontrent achttien voet.
Item, foo tuygt by zinen eede , als voorfz. is, Ger-
berc Claafle , dat hem van den voorfz. dyk te hou-
den toegeflagen is geweeft van fes dammet lants, die
hy in den vooriz. Gerechte van Bunfchoten leggende
heeft, een roede en een voer. Ende deie voorfz.per-
foonen tuygden ook met hoeren eede , als voorfz. is,
dat zy en hoere voorvaders, den voorfz. Zeedyk, hen
aldus toegeflagen, als voorfz. is , altyd gehouden en
gemaakt hebben in manieren voorgen. tot Sint Gal-
len vloet toe left verleden. Ende want het Godlyk,
eerlyk, ende recht is , getuygenis der waarheyd te
geeven van rechtveerdigc faken , daar men het be-
geert j foo geven wy uwe vrome ende eerbare Wys-
heden te kennen y dit aldus naar waarheyd voor ons
gefeyt ende getuygt te wefen , als voorfz, is, gylie-
ve Heeren, ende eerbare , wyfe, goede vrunden, u
ten beften, of het foo gcbuerde na te moeten rech-
ten. Gegeven in het jaar onfes Heeren 14'sma-
nendags na St. Laurens dag.


V. COMPROMIS op den Maarfchdck van Eemlanden acht andere Arbiters, aangaande eeni-

ge dijfer enten wegens het maken en onderhouden van den Spakenêurgfin Zee-
dyk, den MayMCCCCLXVIL

11e den geenen die defen brief fullen iïen, of- van der pcene voorfz. , tot behoef des geenc die dit

feggen hout, en voldoet , foo ver daar eeniggebreck
inviel. En waart faak , dat defe acht Seggers niet
eens en worden , foo wcs die Maarfclialck voorfz. als
een Overman mi tier eenre fyde feyt ende uytfpreekt,
dat fal van waarden wefen. En op dat dit vaft ende
ftade is ende onverboken blyve en wel gehouden wor-
de , foo hebben wy Stad van Amersfoort, voor on-
fe burgers ende onderikcn dit
befcgek , mie onièr
Stads Secreet zegel,
foo fy dat aan ons begeert
hebben, ende des foo hebben wy Burgermceftcren,
Schepenen cnde Raaden , gemeente ende onderfatcm
der Stad van Bunfchoten , dit mede over ons en onfe
burgers ende onderlaten befegelt, mit onfer Stad ze-
gel i alle dink fonder arch en lift. Gegeven in het
jaar onfes Heeren , duyfent vier hondert iêvcn cn fef-
tig, op den feften dag in de Mey maant.

Ende die andere brief was aldus iprekende , van
woort tot woort.

Wy Burgermeefteren , Schepenen , Raaden ende

cn onderfaten zyn gebleeven, mit name aan Elias van
Weede, Klaas Jacobiê, Peter Dier, en Jacob van der
Koppel, burger t'Utrecht, en van de Stad wegen van
Bunfchooten, aan Frederik van Drakenborgh burger
t'Utrecht, Heffel Hendrickfe , Harmcn Jacobfe,
BartoutRyckoutfe, ende Jacob van Zuylen van Ny-
velt, Maarichalck in der tyd &c. als een Overman
van beyden partye daar toe genomen ende gekoren
is, roerende van de Spakenburger dyk, van alfulcke
twift cnde fcheel als fy onderlincx mit malkander

gen hebben die Stad van Amersfoort, mit hare bur-
gers ende onderfaten voorfchreve , ende die Stad van
Bunfchoten, mit hare burgeren ende onderfaten voirn.
overgegeven, en gebleven aan den Overman metten
acht Seggers voornoemt, by eene poene van duyfent
Vranckryckfe Schilden, en die voirn. gelden van de
pœne voorfz. fal gaan , die eene helft tot mynsgcna-
digs Heeren weege van Utrecht, ctidc die ander helft
IL Deel

yen mogen, na der ouder gewoonte, op die eenezyde, gemeene Oudermannen, van den ouden Raade, ende
cnde die Stad van Bunfchoten mit hare burgeren ende van den nieuwen der Stad van Utrecht, doen kond
onderfaten op die andere zyde. Inden eerften van allenlieden, dat onfe burgers ende onderiaten, geland
wegen die Stad van Amersfoort, mit hare burgeren ondei" den Spakei^urger dyk, onderden Gerechte

van Bunfchoten, Zeldert, boven en beneden, Duyft,
Hair cn Eemland , elcx met haren toebehoren, mede
gegaan ende getreden zyn in alfulcke geblyf, als den
opene brief, befegelt met zeegelen der Stede Amers-
foort ende Bunfchoten , daar defe onfen tegenwoor-
digen transficx brief doorgefteken is, in allen voor-
waarden , punólen cnde pœnen daar inne befchreven
innehout cn begrepen heeft, fonder argelift. Dest'oir-
conde hebben wy ter begeerte onfer borgeren ende
onderfaten voorfchreve, onfer Stad zegel aan dcfcn

daar over gehad hebben, gelegen tuifchen Spakenburg brief doen hangen. Gegeven in 't jaar onics Heeren
cnde den Lande van Gelre, en dit vooric ireve feg- duyfent vier hondert feven en feftig, op den Îèfticnden

dag in May.

En die darde brief was aldus van woordc te woor-
de fprekende.

David van Bourgong)c, by der gracie Gods, Bif-
fchop t'Utrecht, maken kond alle lieden , alfoo onfc
Steede van Amersfoort en van Bunfchoten overkomen
ende gebleven zyn elcx aan vier Seggers, met qamc
die Stad van Aaiersfport aan Elias van Weede, Klaas

A te hooren lefen, doen wy verftaan , Zeger
van der Wielen , Schout van wegen der
Keyferlyke Majefteyt, Andriesvan Schayk,
Hendrick Spruyt, en Jan Janfle van Weftrenen, Sche-
penen tot Amersfoort, dat wy van des Gericlits we-

fen gefien cnde over doen lefen hebben drie goede
rieven, die wy door den anderen gefteken, die wy
ganfch ende gave ongeraiêert, ongecancelleert ende
welbefegelt mit goeden zeegele, deneerften brief be-
fegelt mit der Stad van Amersfoort fecreet zegel, en
der Stad van Bunfchoten zegel, ende eene ander brief,
mitter Stad van Utrecht zegel befegelt, ende den dar-
den
brief befegelt mit Zaliger BïiTchop Davids zegel,
dair of de eerfte brief van woorde tot woordc aldus
(prekende was.

In manieren ende voorwaarden hier nabefchreven
zyn gebleven, die Stad van Amersfoort met hare bur-
gers en onderlaten, die geland zyn onderden Spaken-
burgfen dyk , en die daar onder beebben ende bevloe-

-ocr page 54-

VAN DEN SPAKENBÜRGSEN, EN BÜNSCHOTER

Jacobs fone, Peter Dier, endejacob van der Koppel,
als burger t'Utrecht, cnde die Stad van Bunfchoten,
aan Fredrickvan Drakenburg, HeiTel Hendricks foon,
Harmen Jacobs fone, ende Bartout Rycouts fone , en
onfe lieve getrouwe Raad en Maarfchalk van Amers-
foort, en Van Eemland , Jacob van Zuylen van Ny-
velt, als een Overman, roerende van de dyckagie tot
Bunfchoten, en van alles dat daar af roeren mag, ende
dat verpeent by eene poenen van duyfent Vranck-
ryckfe Schilden, foo als onfe Maarfchalk voorfchreve
mette acht feggers voorfz., dat uytfpreken ende feg-
gen fullen, half tot onfen behoef, ende half tot des
geenen behoef, die dat leggen hout ende voldoet, foo
die brieven daar af gemaakt, dat begrepen hebben.
Ende want dat voor nutfchap ende oirbaar onfer Landen
gefchiet is, foo hebben
wy om beede wille van byder
parthyen cnde onfer Stad van Utrecht geconfirmeert,
geconfenteert ende belieft, confirmeeren, confentee-
ren ende believen mitsdefen onfen brieve over allen on-
fen onderfaten, die daar onder bevloeyen mogen, na
der ouder gewoonte, en hebben wy onfen transfix
brief hier om door defe onfer Steeden brief van A-
mersfoort ende van Bunfchoten,ende door dé transfix
brief onfer Stad van Utrecht geileken, bevelen hier
om onfe lieve getrouwe Raad ende Maarfchalk voor-
fchreve, foo verre hier ymand onwillig inne ware,
ofverfuymig der pœnen voorfchreve werde, dat on-
fe Maarfchalck voorfz. nu , ofte in der tyd wefende,
dat uytpanden ende inwinnen fal op den darden pen-
ninck meer , alit van oudsher toebehoort ende van
ouds gewoontlyk is, het felvc daar van uytgefproken
en uytgefeyt fal worden, fonder argeliit, behoudelyk
ons, onfes Geftichts en malkanders fyns richts. Hier
waren over ende aan Gerrit van Zuylen van Blieken-
borg, Jooft Taats van Meerten, onfe mannen ende
meer goede lieden. In oirconde s'briefs befegelt mie
onfen zegel. Gegeven op onfen Slotetot Duerfteede,
in het jaar onfes Heeren, duyfent vier hondert feven
en feftig, op den drie en twintigilen dag in May.

En want wy Schout, ende Schepenen voorfz., de-
fe drie brieven aldus gefienen gehoort hebben als voor-
fchreve is, foo hebben wy des te oirconde elck onic
zegels aan defen brief gehangenjj gegeven in het jaar
onlês Heeren ι , vrydags na dartien dag.


VI. XIYT S PR AAK van den Maarfchalk van Eemlant over de voorfz. differenten, in gevol-
gen van het evengemelte Compromis, den τ Augufl.MCCCCLXVII.

gebleven hebben als een Overman, by eene pœne van
duyfent Vranckryckfe Schilden , na uytwy finge des
compromiiTe mitten acht Seggers, met name, Elys van
Weede, Peter Dier, Claas Jacobfe en Jacob van de
Coppel, Burgers t'Utrecht, als van wegen der Stad
van Amersfoort, Fredrick van Drakenburg, Burger
te Utrecht, HeiTel Hendrikfe, Bartout Ryckoutfe
ende Herman Jacobfe , als van wegen der Stad van
Bunfchoten, en want dan defe Seggers voornt. een-
drachtelyk niet eens en konnen werden, foo heb ik
Jacob van Zuylen van Nyvelt, Maarfchalck voorfz,,
als een Overman, met de acht Seggers van Amersfoort
en van Bunfchoten, uytgefondert Frederik van Dra-
kenburg, dit uytgefproken, en uytfpreek in den eerilen,
den dyk op die oude ilede met fulke voorwaarde, dac
die van Bunfchoten dien dyk ilaagen en looten fullen,
elks na groote fyns Lands, op den Lande en geërfden
van Bunfchoten, die te houden en te maaken, foo
hoog, foo goed, als die Gelderfche , endieGelder-
fche foo goed hebben , dat fy tegens hem aandyken
binnen een maand na Sinte Peters dag,
ad Vincula^
te vollen opgemaackt te wefen, ende waar 't faak,
dat die Gelrefche niet Ïtegens hem aandyken en wou-
den , foo foude men van ilonden aan die inlage leg-
gen by den Geërfden en de Seggers van Utrecht en
van Amersfoort, dat is re verilaan, dat die Overman
met dat meerendeel van de Geërfden van den Lande
van Bunfchoten, die daar dan komen fullen, die in-
lage wyfen fullen, daar 't totten meeilen oirbaar leg-
gen fal, en waar 't faak, dat fy daar niet toe en dee-
den, of eens en konde werden , foo fal die Overman
mitten Seggeren van Utrecht en Amersfoort dan by
haar waarheyd feggen, waar den dyck op 't nutile
gelegen fal wefen, en dan dien dyk van ftonden aan we-
der te ilaagen op
de geërfden van Bunfchoten, foo hoog,
foo goed, te maken, als die Gelreifche mgken fullen, den
alingen'dyk ten halven gemaakt vo^'or Sinté Lambert,
en ten vollen opgemaakt voor Sinte Viéfcorj en waar
't ook faak, dat defe inlage nu, ofte tot eenigetyd
gefchiedeby laft by node der GelreiTche , ofte die van
Bunfchoten, en met gehouden en konde werden, cn
die Overman mitten Seggers vóbriz. niet in-levende
lyve enSvaren, ofte eenig van hen , fpo foude die
Maarfchalck van Eemland, dan in der tyd wefende,
mitce vier Geërfden van Utrecht en
vaq Amersfoort

mit

Allen den geenen , die defen brief fullen fien of
hooren lefen, doen wy verftaan, Zegervan
deWeede, Schout, Andries van Schayck,
Hendrik Spruyt en Jan JaniTe van Wettre-
nen. Schepenen tot Amersfoort, dat wy van des Ge-
rechts wegen gefien en over doen lefen hebben. eenen
goeden brief, gantfch en gave, ongeraiêert, of ge-
cancelleert, en wel bezegelt met acht goede zegelen,
inhoudende van woorde te woorde aldus.

Ik Jacob van Zuylen van Nyvelt, Maarfchalk van
Amersfoort en van Eemland, doen kond allen luyden,
foo als ik een leggen aangenomen heb als een Overman,
naar uytwy finge eens compromiiTe daar af gemaakt, be-
zegelt metter Stads zegel van Amersfoort, over allen
góede burgeren en onderfiten, die geland ofte geërft
zyn onder den Spakenburgfen dyk, ende daar onder
beëbben en bevloeyen mogen na der ouder gewoonte,
op die een zyde, en die de Stad van Bunfchoten met
liare burgeren en onderfaten bezegelt hebben, op die
andere zyde, daar die Stad van Utrecht haar transfix-
brief door geiloken hebben met haar Stad zegel over
haar burgeren en onderfaten, die geland zyn onder
den Spakenburgfen dyck, in den Gerechte van Bun-
fchoten, Zeldert, boven en beneden , Duyft, Hair en
Eemland,
en elks met haar toebehoren, mede gegaan
en getreden zyn, in alfulck geblyf, als den openen
brief bezegelt is van wegen der Stad van Amersfoort
en der Stad van Bunfchoten, daar die Hooggeboren
Mogende Voril, David van Bourgogne, BiiTchop t'U-
trecht , mynen genadigen Heer, dit felve gelieft en
geconfenteert heeft over alle fyne onderfaten , die
daar geland zyn en daar onder beëbben en bevloeyen
mogen na ouder gewoonte, en fyn Genaden traqsnx-
brief hierom döor die Stadbrief van Amersfoort ende
van Bunfchoten, endoordentransfixbrief van Utrecht
door geileken ende bezegelt heeft, te houden en na
te gaan in allen fchyn, als die opene brieven daar van
houden en begrepen hebben, ruerende van alfulke twift
en fcheele,den lande aandragen, die buyten denPolre
van Bunfchoten leggen en daar onder beëbben en be-*
vloeyeh na'der ouder gewoonte op die een zyde, en
die van Bunfchoten met harè Polre en daar toebeho-
rende op'die andere zyde, als vaiï den Spakénburg-
ièn dycKj ilrekkënde van Spakenburg tót aan den
Lande van Gelre toe, foo als fy-dat famcntlyk aanmy

-ocr page 55-

vëèn. en veldendyck. IL BOEK, l fïT.

η

tien Vrankrykfe Schilden voorfz., daïir 't gebreck in
viel,
en dien dan daar voor te houden, te nemen in
den Stichte, waar men fy bevinden konde ; en waar
'tfaack, dat eenig in eenig der pœne breukachtig
worde, dat loof ik, Jacob van Zuylen van Nyvelt»
Maarfchalk voorfz. in der tyd my van ons Genaden Hee-
ren wegen, uyt te richten -, en waar 't faak, dat ick
Jacob van Zuylen van Nyvelt, Maarfchalck, ofte
Maarfchalck van Eemland in der tyd wefende ^ des
niet en deden, en die Geërfden myns Heeren Gena-
den te kennen gegeven hadden, daar fy, ofte eenig
iingulaar perfoon, die in den Polre van Bunfchoten
gelant zyn, daar in breukachtig waren, daar moch^
ten die Geërfden, ofte gefchikten van de Stad van
Utrecht, van Amersfoort, die van Bunfchoten en an-
deren , in den Polre geërft, dair voor houden ende
nemen in den Stichte, waar men fy bevinden konde,
ter tyd toe, dat fy daar van voldaen hadden. Item,
foo fullen alle onkoften, des Heeren gelden, teeringe,
zegel,brieven, gelagen anders, dat bewyilëlykis by
den Maarfchalk, ftaan te gelden ten halven cnde ten
halven. Voort foo fullen die Gedeputeerden hier een
uytfettinge of doen tuiTchen dit cn Sint Laurensdag
naaftkomende, ende die gelden te betalen dammaat
dammaten gelyk, tuifchen dit en onfen lieven Vrou^
Avendag, NativitaSf naaftkomende 5 en van defe fei-
ve gelden te beuren, heb ick, Jacob van Zuylen van
Nyvelt, Maarfchalk voorfz., als een Overman op die
een zyde, die geenen die buyten den Polre van Bun-
fchoten beëbben en bevloeyen mogen, na der ou-
der gewoonte by gefchikt, om die gelden te ontfan-
gen Peter Dier , en by die van Bunfchoten heb ik
gefchikt Gysbert Hamersvelt, en waar 't faak, dat hier
ymand onwillig in waar en niet en betaalde, ende my
die gefchikten dat te kennen gegeven hadden, dat fal
ik, Jacob van Zuylen van Ny veld, Maarfchalk voor-
fchreve, hem van myns Genaden Heeren wegen uyt*·
rechten op den derden
pennink meer, na uytwylin-
ge des compromiilè daar van bezegelt. Item, alle
defe voorfz. poinften fullen ftaan te houden en te vol-
doen by der poene van duyfend Vrankrykfe Schilden,
uytgefondert die fchouwe van tien Vrankrykfe Schil-
den, en om dat wy willen, dat defe onfe uytfpraak
vafte en ftade onverbroken blyve cn wel gehouden,
foo heb ik, Jacob van Zuylen van Nyvelt, Maar-
fchalk voorfz., als een Overman, en mede wy Seg*
gers, gelyk voorfe., die bezegelt met onfen zegelen.
Gegeven in het jaar onfes Heeren duyfend vier hon-
derd feven en feitig des tweeden dages in Augufto.

En wantwy Schouten Schepenen voorfz. allen ge-
fien en over doen lefen hebben als voorfz. is, fo hebben
wy des t'oirconde elk onfe zcgele aan defen brief ge-
hangen. Gegeven in 't jaar onfes Heeren duyfend
vyf honderd twee en dertig, vrydags na dertienden
dag.

inït ïiem daar toe gefchikt werden, die inlage leggen
by de geërfden , of by de vremde , daar tot gedepu-
teert van Utrecht, van Amersfoort en andere, foover
die geërfden daar niet toedoen en wouden> of deden,
binnen acht dagen daar na, als hem die Maarfchalck
van Eemland, ofte die Geërfden in der tyd daar af
in de Kerk een weec deden, en dien dyk dan aan te
taften en te maaken van Honden aan , ais hem die
Maarfchalk van Eemland mit die Seggers, dan in der
tyd wefende, wyfen en feggen fiillen, endanfoo ful-
len die Geërfden, die buyten den Polre van Bun-
fchoten mitte Lande daar toe behoorende , hem hel-
pen koopen half en half alfulck land en eerde, daar
men den dyck mede mnaken en houden fal, binnen
fes weken te betalen, nadien dat den dyk te vollen
gemaackt fal wefen, en daar fullen die Landen, die
buyten die Polre van Bunfchoten leggen en daar on-
der beëbben en bevloeyen mogen, na der ouder ge-
woonte , mit goeden cenen borge, binnen den van
Bunfchoten, voldoen, eerfy die inlage aantaftenende
maken fullen, dat fy dat vait en zeker zyn, en wes
profytten dat van den Lande komt en men niet en be-
hoefde tot de dyk, dat fullen fy half en half verhuu-
ofte bruyken, fonder eenige fchade malkande-

ren.

ren daarom te te doen, ofte argliiltefoekenj behou-
delyk, dat den Lande van Bunfchoten dan dien dyk
voorfz. nu en tot eeuwigen dage houden en maaken
fullen, by de pœne voorfz., foo hoog, foo goed, gelyk
voorfz. ftaat j en waar 't ook faak, dat ly den dyck
niet en maakten, of en hielden, en die poene voorfz,
geven wilden, foo foude die Maarfchalck van Eem-
land in der tyd, nochtans van myns GenadigfteHee-
re wegen > dien dyk doen maken op koilen van dien
van Bunfchoten, op den derde pennink meer, na in-
houd der uytfpraak, behoudelyk, oPerymand fynen
dyk waych worde, dat men dien mitten klockgeflag
toe fal doen flaan, na der ouder gewoonte en elck fy-
ne dyk dan voort aantaften cnde maken fullen in ma-
nieren voorfz. Item, foo fullen die Schepenen van
Bunfchoten defe dykfchouwenop haar fchouwdagen,
iilfoo hoog, alfoo goed, als die GelreÎfchen 5 en ye-
manden, die fy befchouden en haar dyk niet gemaakt
cn waar, dat fullen fy terftond beftaden op den der-
den pennink meer na der ouder gewoonte j en waar
't faake, dat binnen veertien dagen na der fchouwe
dien dyk, die befchouwt waar, niet gemaakt en wor-
de, foo fal die Maarfchalk van Eemland in der tyd,
dien dyck dan beftaden op des geenen koft, op den
derden pennink meer, en op tien Vrankrykfe Schilden,
daar 't gebrek in viel j waar't ook faak, dat die Maar-
fchalk van Eemland binnen veertien dagen defe niet
en dede,en die Geërfden mynsHeereGenade van U-
trecht dat te kennen gegeven hadden, en myns Hee-
re Genade daar niet toe cnde dede, ofte en fchikte,
foo mogen die Geërfden , of gefchickte dat befchou-
wen en beftaden op den derden pennink meer, en op

VII. OVERKOMSTE gemaakt hy de Stad van Uytrecht, dt Stad van Amersfoirt, en Bun-

fchoeten, mitten Landgenoeten in Bunfchoten, (ψ de Regeering van den Veeth
tn Vdd'dyck, in dato den
6 Jmii MOL

WyBurgermeifteren, Schepenen en Raid
der Stad Utrecht, ende wy Burger-
meiflïcren. Schepenen, ende Raid der
Stad van Amersfoirt, ende wy Burger-
ïncifteren, Schepenen ende Raid der Stad van Bun-
fchoten, oirconden mil defen openen brief, dat alle
de Lantgenoten van Bunfchoten, die aldair geërft en
gegoit zyn, in het Gericht van Bunfchoten, eenpaar-
lik, mmlick cnde gunftelick micc^n overcomenendc
overdragen zyn, dat fy op Sandc Peters dach tn die
vaften,alie jair by een kotnen ende kiefen zeilen, te
weten, die Lantgenoten van Utrecht, een van haar
Lantgenoten, die in 't Gericht van Bunichoten gelant
is} ende die Lantgenoten van Amersfoirt, twee van
haaren Lantgenoten, die in *c Gericht van Bunfcho-
ten oik geland zyn, en die Burgermeifter in der tyc
uyt die les nye Schepenen, ende die fes oude Schepe-
nen vaQ Bunfchoten zullen oik kiefen drie Lamgeqo-

Q} m


-ocr page 56-

ten van Bunfclioten , die clck hebben zullen zonder
argelift zelf twaalf dachmaat lants, ofte dair boven i
welke fes perfonen aldus gecoren wefende, hem zullen
laten eeden , elcx van zyn Burgemei iler in dertyd;
te weten, die Lantgenote van Utrecht van den Bur-
germeifter van Utrecht, ende die twee Lantgenoten
van Amersfoirt, van den Burgermeifter van Amers-
foirt, ende die drie Lantgenoetcn van Bunfchoten van
den Burgemeiiler van Bunfchoten in der tyd, om den
Veendyk op hairen eed te fchouwen j ende te doen
maacken in manieren nabefchreven, myc vorwerden,
of die Lantgenoten van Utrecht, of van Amersfoirt,
of van Bunfchoten , of eenigh van hem hair gefwoi-
ren nyet quamen op den dnghe voorfz. , of hem niet
en lieten eeden, of niet fcouwen en wolden op den
fcouwda^hen nabefchreven, zoe zullen nochtans die
felve geiworcn, die gecoii'cn ende geëdet zyn , half,
of dat meerdeel dair van die gheen die gecoiren ende
geëdet wairen, Icouwen , ende den dyck laten ma-
ken in manieren nabefcreven , t'welck als dan van
weerden wefen zal, of zy tefamen eendrachtelykge-
fcouwet ende dat doen maken hadden. Item, zoe
zullen defe fes gezwoercn aldus als voorfz. komen by
een tot Buntfcoten op St. Geertruden dach , om te
zien wes aan den dyck gebreck is, ende dan dair het

f;ebreck is, van ftonden aan den gheenen een weet
air af te doen, by twee van den voorfz. gefworen,
dat zy hoeren dyk beilaan ende maacken , dattct land
gheen gebreck ofte en criecht, of en liet, ende wie
zyn dyk dan niet en befloech binnen acht daghen na
die weet, ende en mai£te, dat zullen die gefwoeren
voorfz. als voorfz., dan befcouwen moghen, opeen
halven oirt van een gouden Rynfche gulden ,ende dan
voirt te bcihden op den derden pennink meer : welk
broick ende beltadinghe die gezwoiren inwinnen zul-
len mogen mittenOericht van Bunfchoten, of mit een
myns genadichs Heeren Pander , mit den oncoft aan
den gront, of aan dat gheen zy op den lande vynden,
als myns genadichs Heeren chyfe, ofte boete, welke
weet men doen zal in der Kercke tot Bunfchoten, en
die Lantgenoten van Utrecht ende van Amersfoirt fal
men die weet doen voir hoir hoift, of tot hoiren hu-
fe, elcx by hoiren gezwoiren die in der tyd gecoiren
waren, als voorfz. Voert zullen defe voirfz. gezwoi-
ren , als voiren den dyk fchouwen ten vollen op St.
Odolphus dach, ende wie iyn dyck dan niet gemaikt
en had tot kennige ende guetduncken der gefwoiren
voirnoemt, die zei verbuert hebben een oirt van een
gouden Rynfche gulden, en dan fullent die gezwoiren
belhden, op den derden pennink meer, van ftonden aan
zonder voirdertc fcouwen , cerdendyks, die befcou-
wet wair, op gelevert wair in manieren nabefchreven.
Welcke broicke ende beiladinge men inwinnen zei
mogen in manieren voirfz. Voirt zal die laatfte fcou-
dach wcfcn op Sanfte Bartholomeus dach, ende zoe
zal .den dyck te vollen gemaiét wefen by guetdunc-
ken der gefwoiren voirnoemt. Ende wie zyn dyck
dan niet volmaickt en hadt ten vollen, die zullen die
gefwoiren dan befchouwen mogen op een halven gou-
den Rynfche gulden , endair en teynden beftaden op
den derden pennink meer, ende dan niet vorder voirt
te gaan, of voir te fcouwen , eer den dyk, die eerit
beicouwet wair,ten vollen gemai£t is,'cn opgelevert
den gezwoiren binnen een benoemden tyd , dfe ge-
fwoiren daar toe gefet, of die gezwoiren zullen't dair
en teynden felfs laten maicken op den derden pennink
meer. Welcke broick ende beiladinge, ende den on-
coft men inwinnen zei moghen in manieren voirfz.,
Item, voirt zuilent die gefwoiren altyt in der Kercke
tot Bunfchoten laten weten ende kundigen, hoebreet
ende hoech men den Dyck maicken fel, op die broik
en fchoucïaghen voirfz. Item, voirt aliulckefchouw
als van ouds op den dyck geweeft is, ende noch is,
't zy by den Burgermeifter, Schout, of Gerecht van
Bunfchoten, die fel altyt van weerden bliven en we-
fen, niet tegenftaande defe nye ichouw voirfz. Voort
als die gefwoiren eenighcn dyck, die zy befcouwet
hadden m manieren voirfz. ende beftadct wair, ende
dan die gefwoiren zo goet zy gefet wert, niet op en
leverden op den gefettcn tyde, foe zullen die gezwoi-
ren mogen nemen ende ofpandcn alle alfulcke on-
coften, die zy dair om gedaan hadden, en om doen, ;vaa
den ghenen die den dyck aangenomen had ende niet
op en leverde , dair voir hy borge zetten zei, als hy
den dyck aanneemt, dair die gefwoiren meede tevre-
den zyn fullen, of die aanneeminge van hem ende
zal van geenre weerden wefen, ende zullen dan den
dyck weder op nye beftaden moghen. Oick zoe mo-
ghen die gezwoirens Scutters fetten aan den dyk, om
op den dykwech en den dyck te fcutten, die zydair
toe eeden zullen, ende tot allen tyden zoe moghen
die gefwoiren zelf, of oick twee van hem, oik aan
den dyck, ende op den dyck fcutten op alfulcke fcut-
gelt, als dair van outs op geftaan heeft, ofte die ge-
zwoiren dair op fetten , het welck zy eerft in der
Kerke tot Bunfchoten zullen laten kundighen. Item,
voort zyn die Lantgenoten voorfz. overdragen, ende
hebben hem overgegeven , dat die Schepenen van
Bunfchoten fcouwen zullen moghen , den Veltdyck,
altyt des daechs na Sande Lamberts dach, ende die
befhdenende doen maicken in alle manier, encracht
als zy gewoentlick zyn te fcouwen en te doen maic-
ken op Sanéte Vidoris dach. Alle dinch Zonder ar-
gelift. Ende want wy Lantgenoten voorfz. willen,
dat alle defe voorfz. pun6ten ende yegelick byzonder,
van ons gehouden worden, ende van den ghenen dair
defen landen voorfz. op comen moghen, ibe hebben
wyfamentlick gebeden, die Stad van Utrecht over
heuren burgeren ende onderfaten, die nu zyn, of co-
men moghen , die Stad van Amersfoort over hoiren
burgeren ende onderfaten, die nu zyn, of komen mo-
ghen , die van Bunfcoten over den huercn dit te wil-
len befegelen, ende een yegelick mit hair Stad zegel.
Ende want wy Stad van Utrecht, van Amersfoirt en
van Bunfcoten, weten, dat dit alles gefchiet is om
proufïyt ende nutfchap der landen voorl'z., foe hebben
wy ter beede der Lantgenoten een yegelick van ons
onfêr Stad zegel aan defen brief gehangen. Ende
want dit gefchiet ende belieft is als voirfz., foo heb-
ben wy Lantgenoten voorfz., om diemeerreveftenif-
iê gebeden onfen genadigen Heere van Utrecht die te
willen confirmeren, confenteeren, ende transfixeren.
Wantet tot nutfchap des Lands voirfz. gefchied is.
Gefchreven in 't jair ons Heeren i fο i den
6 dach in
Junio.

Ή,;

ϊ î; ίΐ:-;·ΐίό

VAN DEN SPAKENBURGSEN, EN BUNSCHOTER


ACCOORD gemaakt tujfchen de Gecommitteerden van Utrecht, Amerfoort en Bunfcho-
tm, aangaande den Schouwdag van den Feldendyck, den lo May ΜΌΧΧΧ.

I

aminge ende overcompfte gedaan en gemaikt Lande van Utrecht, by de Gefchickten van Utrecht,
in pr^fentie en tegenwoordigheyd van den Amersfoort, en Bunfchoten, roerende de fchouwe
Stadhouder, den eerften en anderen van den van den Veltdyck, gelegen tufTchen Spakenborch en
Rade der Keyf. Maj. Stad , Steden, ende de Eembrugge, te weten, als dat men den fchouw-

VUL

R

-ocr page 57-

VEEN. EN VELDENDYCK. IL BOEK, LJIT,

5$

dag, die plag te wefen op Sinte Vidoris dach, nu
voor het tegenwoordige jaar verleyt is, en gehouden
fui wefen op Sinte Jans-avond naaftkomende, en dat
het felvc gefchieden fal by den Schout en Schepenen
van Bunfchoten, mitsgaders by den Schout en Sche-
penen van der Eem, elk in zyn Gerichten na oude
gewoonten , op de verbeurte van twee Carolus gul-
den , in dien men daar ymand in bevind culpabel.
Welverllaande, dat men 't felveby den voorfz. Schou-
ten van ilonden aan beftaden en doen maken fal, op
den derden penninck meer. Des fullen mede die voor-
fchreven Schepenen, het fêlve des anderen daags ge-
houden wefen den voorfz. Schouten over te leve-
ren 5 als 't behoort. Ende boven defen fal men oick
gehouden ^veίèn den voorn. Schoiiwdach ten minilen
veertien dagen te vooren , al eer men fchouwen fal,
't felve te vercundigen in der Kerke van Bunfchoten,
en der Eem voornoemt. Aótum te Utrecht den la
May 15-30.


IX. SCHOUWBRIEF, njan den Stadhouder, Eerfle en andere Raden in den Hove "Provin-
ciaal van Utrecht, rakende de fchouwe van den Feltdjck, den
29 Λ-
pil ΜΌ XXXL

Alfoo overmits die groote ilroom ende opryfin-
ge van den Zeewateren, in voorigejaaren oor-
fpronckelykenfchadegedaan is, in hetover-
vloeyen en inbreecken van de dyken , ende
hyfondere in denVeltdyk, leggende inden Lande van
Eemland, daar toe ook overmits den voorleden oor-
logh luttel toeilchts gewecil is, waar by myn Hee-
re die Stadhouder , die Eerfte ende andere Raaden
der Keyf Maj., als Lantsfuril endeErf-heere'sLands
van Utrecht, de ingefetenen en Geërfdens onder den
felven dyk befchreven ende tot Utrecht gecompareert
zyn, die om een geregeltheyt op den voorfz. dyk te
maken voor den toekomenden tyt, te fimen gefproo-
ken, concepten ende advyfen in gefchrifte geilek en
overgefonden hebben , ftellende al tot belieften der
Keyf Maj. ende fynen Raaden voorfz., foo is 't, dat
by myn Heeren den Stadhouder en Raaden des Hoofs
Provinciaal van Utrecht voorfeyt, gefien de voorfz.
concepten , daar op ook gehoort den Maarfchalck
van Amersfoort ende van Eemland , de Burgermee-
llers ende Regeerders van Utrecht ende AmersfooiT,
van wegen der Keyf Maj., als Erf-Heeren s'Lands
van Utrecht, geordonneert ende geftatueert hebben,
ordonneren ende ibtueeren mitsdefen &c.

In den eerften, dat tot den voorfz. Veltdyk gecom-
mitteert fullen worden een Dyck-Grave ende vyf
Heemraaden, die hebben fullen die toeficht, fchieren,
keuren ende fchouwen op den voorfz. dyk, den fel-
ven fullen doen hogen endebreeden, daar henlieden 't
behoefliken ende van nooden duncken fal, ende daar
op haren behoorlyken eed ook doen fullen, te weten,
den Dyck-Grave in handen van die Keyf. Maj., of fy-
nen Stadhouder ende Raade voorfz., en die Heemraa-
den in handen van den Dyk-Grave.

ïtem , dat die Maarfchalck van Eemland fal zyn
Dyk-Grave van den felven dyk, en van die vyf Heem-
raden fullen die twee wefen van Bunfchoten , en die
diie uyt de andere polders, welke Heemraaden ful-
len alle twee jaren afgaan , en andere in haar plaatfe
geftelt worden.

Item, dat die van Bunfchoten voor de eerfte reyfe
den voorfz. Hove noemen fullen vier goede mannen,
daar uyt het Hof neemen fal twee, die den toeko-
menden jare Heemraaden wefen fouden, insgelyx ful-
len die andere polders oock noemen elcx twee goede
mannen, om daar uyt eene genomen te worden tot
Heemraden.

Item, dat van den Heemraaden uyt Bunfchoten al-
le jaar den een aanblyven fal, ende een vernieuwt, en
van den anderen polders des eenen jaars een , en des
anderen jaars die twee vernieuwt fullen werden , foo
dat met den nieuwen Heemraaden altyt eenige van de
ouden blyven fulkn, om te weten wat in den voorle-
den jare gefchiet fal zyn.

Ende en fullen niemgnd nominecren , ten ware hy
onder den felven dyk leggende] hadde tien Dammaat,
ende indien jemand in gebreecke ware met die voor-
fchreve nominatie alle jaren voor Sinte Peters dag
ad
Cathedram
te doen , ial van den Hove die reyfe daar
inne verfien worden.

Dat van nu voortaan den dyk by Dyk-Grave ende
Heemraaden befchouwt fd worden, op drie termynen
'sjaars, daar af die eerfte wefen fal veertien dagen naar
Geertrudens dagh, op het verbeuren van een Karolus
gulden.

Die tweede fchouwe op Odulphi, ende dat op het
verbeuren van twee Karolus guldens.

Die derde fchouwe op Bartholomei, op het ver-
beuren van vier Karolus guldens, al tot profyte van
fyn Keyf. Maj. en fyncn Dyck-Grave.

Ende indien eenigh gebreck bevonden word op die
fchouwdagen, ende die dyk niet volmaackt en ware,
fal Dyk-Grave ende Heemraaden acht dagen na eiken
fchouwe die nafchouw hebben, welteverftaan dat die
Dyck-Grave mee die Heemraaden op eiken ichouw-
dag, als hy gebreck gevonden heeft, gehouden ful-
len wefen die gebreken te befteeden, aleer fylieden
van malkander fcheyden, op het gewin van den Dyk-
Grave, dat is den devden pennink meer, binnen acht
dagen daar na gemaakt te weeien , op het verbeuren
van twintigh Karolus guldens, te betalen by dengee-
nen , die den dyck aanneemt ende niet en maakt en
ingevalle de geene, die befchouwt is,
fyn dyck Veifs
aanneemt te maken , ende niet en maackt, volgende
die beftaading, fal verbeuren twintig Karolus guldens
als boven, fonder dat als dan die Dyk-Grave dender-
den penningh meer hebben fal, het welke alfoo voort
in die andere fchouwdagen ende gebreken onderhou-
den fal worden.

Ende indien die Dyk-Grave , of Heemraaden den
Dyk niet en beftaden terftont, als die befchouwet is
en deeden maken als voorfz. ftaat, fullen Dyk-Gra-
ve ende elk van den Heemraaden verbeuren twintigh
Karolus guldens, tot profyte van denKeyfer,als Erf-
Heere 'sLands van Utrecht, en noch ftaan tot arbitrale
correótie.

Dat die Dyk-Grave ende Heemraden gehoudenful-
len wefen te doen verkondigen , veertien dagen voor
elcken fchouwdag, tot Utrecht en Amersfoort, met-
ten kloeke, en te fchryventot Buni'choten, ter Eem-
brugh , Baarcn , Eémenes buyten en binneodycx,
voor der Kerke aldaar, dat fy fchouwen fullen op al-
fulke dage, ende ook fenden die Ordonnantiën ende
Keuren, die fy op elcken fchoudagh ten profyte van
den Lande van nieuws gemaakt fullen hebben, opdac
eenen jegelyk magh weren, waarna hy hem fal regu-
leeren, en onwetens in geene fchade en komen.

Ende dit al by provifie, ende ter tyd van weeeen der
Keyferlyke Mayefteyt als Erf-Heere defe Landen an-
ders hier op gedifponeert -wert, Aldus gedaan, geor^


-ocr page 58-

VAN DEN SPAKENBÜRGSEN, BUNSCHOTER

rt ende geftatueert by myn Heeren den Stad- in fynen Hove Provinciaal van Utrecht ] den naafl:
, d'Eeriie cn andere Raaden der Keyf. Maj. leilen dag April Anno 1531.

dormeert
houder

X. SCHOUW BRI Ε F als vooreu , van den Feldtdyck en Veendyck, gearrefleert den 26 May

UT) XXKUL

Alfoo die gemeene Lantgenoten en Geërfden
onder die polder van Bunfchoten, woonach-
tig binnen Utrecht, Amersfoort, Bunfcho-
ten, Eenines, Baaren, enEembrugge, om
te verhoeden die onfpreekelykefchade, die zy,over-
mits den grooten ilroom en opryiinge van der Zee-
wateren, m den laatilen voorleden jare geweeft, ge-
houden bebben, mits overvlocyenende inbreekcn van
cfedyken, zoowel denVeltdydc, als Veendyk, leg-
gende onder die kerspele van Bunfchoten , dair toe
oick vermits voorleden oorlogen luttel toefichts ge-
weeft is, zy geconcipieert hadden zeekere poinóben
en articulen , om voortaan den voorfz. dyken daar na
te regeeren, en onderhouden, al op het believen en
behagen van myn Heere die Stadhouder, Eerile en
andere Raden der Keyf. Maj.alsLantfurft en Erf-heere
's Lants van Utrecht, dien degefchickten van de In-
gefctenen en Geërfden onder den felven dyck tot U·
trechc conipareerende, den Hove ichriftelyke over-
gebracht, en die approbatie en confirmatie van dien
neerilelyk verfocht hebben; foo is her, dat by myn
Heere den Stadhouder, die Eerile en andere Luyden
van den Rade des Hoofs Provinciaal van Utrecht voorfz.
geiien die voorfz. articulen en concepten, daar op oik ge-
hoort den Maarfchulk van Amersfoort en Eemland,
en gehad het advys van de Burgemeefters en Regeer-
ders van Utrecht, en Amersfoort, die van Bunfchoten
en Eemnes, Baeren, enEembrugge, van wegen der
Keyf. Maj. als Erf-heere 'sLandsvan Utrecht, geor-
donnccrt j en geftatueert hebben, ordonneeren ,
en
ilatueeren mitsdcfen 't gunt dat hier na volgt.

In den eerden , dat tot den voorfz. Veltdyck en
Veendyck onder Bunfchoten gelegen, van wegen der
Keyf Maj. gecommitteert fullen worden een Dyck-
graave en vyf Heemraden, eick hebbende ten minften
tien dammaat onder die dyckage leggende , die heb-
ben fullen die toeficht, fchiercn, keuren, en fchou-
wcn , op den voorfz. dycken, foo wel ten Velde,
alstenVeene, defelve fullen doen hogen , en bree-
den, naar henlieden tot profytc cnde welvaaren des
gemeenen lands behoeifelyk ej) van nooden duncken
fal, en daar op haren behoorlycken eede doen fullen,
te weeten, die Dyckgrave in handen van onfen Al-
dergenadigften Heere die Keyf Maj., of zynenStad-
houder ende Raaden voorfz., en die Heemraden in den
banden van den Dyckgrave.

Item, dat van den voorn. Heemraden, die eenewe-
fen fal van Utrecht, een van Amersfoort, twee van
Bunfchoten, ende dievyfde uytdievan Eemnes, Baa-
ren, ofre Eembrugge, bygebeurte: welke Heemra-
den fullen alle twee jaaren afgaan, en anderen in ha-
re plaatfen geftelt worden? behoudens dat 'er twee,
of drie van den ouden Heemraden in blyven fullen.

Item, dat die van Bunfchoten voor de eerfte reyfe
den voorfz. Hove nomineeren, en in gefchrifte over-
feynden fullen, vier goede mannen, daar uyt het Hof
uyt den naam van den Keyfer neemen fal twee , die
dat toekomende jaar Heemraden wefen fullen j insge-
]yks die van Utrechten Amersfoort, fullen elcktwee
goede mannen noemen, ende in gefchrifte den Raide
overfeynden , om uyt elcker twee een genomen te
worden tot Heemraad. Ende voor de eerlte reyfe ful-
len die van Eemnes twee nomineeren , om daar uyt
een Heemraad genomineert te worden
5 en als die af-
gaan fal, fullen die van Baaren twee nomineeren, en
daar na die van Eembrugge twee, om daar uyt t'elc-
ker reyfe een Heemraad geftelt te worden? en indien
iemand in gebreeke ware alle twee jaren die voorfz.
nominatie voorSt. Peters dage
a^ Catbsdram den Ho-
ve van Utrecht in gefchrifte over te feynden, foo fal
voor die reyfe by den Hove daar inne voorfien wor-
den.

Irem, dat die voorfz. Dykgrave en Heemraden al-
le jaar op St. Geertruyden dagby den anderen koo-
mcn tot Bunfchoten, en te famen op den voorfz.dyk
te Velde en te Veene gaan, om alle gebreken van dien
te beiïen, en remedieeren, naarhenluyden goed dun-
ken fil, en beftaden eer zy van malkanderen fcheyden,
en dat op die minite kollen , binnen fuiken korten
tyd, als henlieden goeddunken fal,op teleeveren,tot
welvaren en profytc van den Lande.

Item, indien zy in den Veltdyck eenige open wa-
den vinden, fullen, eer zy van malkanderen fcheyden,
dat beftaden op de minfte koften van den Lande, om
binnen fuiken korten tyd, als henlieden goedduncken
fal, een tonne hooch boven diegroentsweert,op het
gemeene lantskoft op te leeveren den geenen , die
den dyck voor hun land te vooren gehad hadden, om
die op haar ielfskoft voorts opte maken en volmaken,
in zyn gewoonlyke hoogte en breedte.

En indien Dykgraaf en Heemraden eenige open
waaden bevinden in den Veendyk, alfoo die ilaat tot
laften van den gemeenen Lande onder Bunfchoten ge-
legen , fullen zy die wade ten vollen doen maken,
beftaden, ende opleeveren opdat Gemeenlands koft ,
foo dat die Veendyck voortaan uyt eenre hand , tot
Gemeen Lands koftgemaaiit en onderhouden fal wor-
den.

Item, die open waad^ beftaat zynde, fullen Dyk-
graaf ende Heemraden den Hove van Utrecht-%te ken-
nen geven, hoe veel men op elcken dammaat te dier
cauie behoeven fal om te flaan, om by authoriteyt en
affiftentie van den Hove, die uytfettinge te doen, en
daar toe een Cameraar te ordonneeren, die behoorly-
ke reekeninge daar van doen fal.

Dac van nu voortaan by Dykgraaf en Heemraden
den dyk befchouwt fal worden op drie termynen 's
jaars, daar af d'een wefen fal op veertien dagen na
Geertrudis, op het verbeuren van vyf ftuyvers. De
tweede fchouwe op Odulphi, en dat op het verbeu-
ren van tien ftuyvers. Die derde fchouwe op Sant
Lamberts, op het verbeuren van een goude Carolus
gulden. Van welke breuken die Dykgraave uyt den
naam van den Keyièr die executie doen fal , twee
fchat in gelden, en drie fchat in pande, en den ont-
fang daar af hebben, en den Heemraden haren koften,
die zy in het fchouwen en op den dyk doen fullen,
oik daar afbetalen zal.

Item, indien daar eenige gebreeken gevielen in de-
fe voorfz. fchouwen , en niet volmaakt en waren na
behooren, binnen acht dagen na elcken fchouwdag,
fullen Dykgraaf en Heemraden dat doen maken op den
derden penning meer, en op diebreuke van acht Ca-
rolus gulden, tot prof y te van den Dyckgraafj en in-
dien ymand die befchouwden dyk aangenomen hadde
te maken , en niet en volmaeckte , als boven ilaat,
fal jegens die Dykgrave verbeuren tien Carolus gulden.

En indien die Dykgrave en Heemraden den dyck t*
eyude die acht dagen niet en beftaden, en deden ma-
ken, als vooj fz. ftaat, fullen elcken yan henlieden ver-
beu-

j


-ocr page 59-

beuren acht Carolus guldens, tot profytc van den Key-
ler, als Erf heer 'sLands van Ucrechc, cn noch ilaan
tot arbitrale correftie.

Dat die Dykgrave en Heemraden gehouden fullen
wefen fchriftelyk te doen vercundigen, veertien dagen
voor elcken fchouwdach, tot Utrecht , Amersfoort,
Bunfchoten , ter Eembrug, Baren , Eemnes, buy-
ten en binnendyks, voor de poorten , ofte kerkdeu-
ren 5 dat zy fchouwen fullen op alfulcken dage, ende
en ook fenden die Ordonnantiën en keuren, diezyop
eiken fchouwdach ten profyte van den Lande van
nieuws gemaakt fullen hebben , op dat een ygelyck
mag weten, waar na hy hem fal reguleeren, en on»-
wetens in geene fchade en koome.

Aldusgedaan, geordonneert, engeftatueertbymyn
Hcerc die Stadhouder, Eerfte en andere Raden van de
Keyf. Maj. en zynenHove Provinciaal van Utrecht,
al by provifie, enter tyd van wegen de Keyf. Maj. als
Erf-heere dezer Landen van Utrecht, anders hier op
gedifponeert werd, op den 2<SMay ifjj.

VEEN-EN VELDENDYCK. IL BOEK, L ΤΙΤ.


Xi. ORDONNANTIE njan Keyfer Karei, op de onderhoudenijfe van den Veen- en VeU-dyck,

in dato den i^OM. MOXXXIIL

Kaarle,by der gratie Gods, Room fch Keyfer,
altyt vermeerder 's Rycx Scc. alle den gee-
nen, die deefen brieve fullen fien, faluyt. Vani
wegen die gemeen Landgenoten en Geërfden
onder die dycken van Bunfchoten, foo wel ten velde
als te veen, is ons te kennen gegeven, dat fy de naaf-
te voorleeden jaaren door hoogvloeyen en opryfinge
van watere, feer groote fchade in haar landen en vrug-
ten 5 beeiten ende andere goeden door inbreecken
van den dycken gehad ende geleden hebben, en alfoo
op die felve dyken, ende byfondere op den Veendyk
luttel regiments ende toelicht geweeft is, hebben
die felve Landgenoten eenige articulen onderling gc-
raampt, ende die onfen lieven ende getrouwen Stad-
houder ende Luyden van onfen Raaden t'Utrecht over-
gegeven , begeerende van onfen wegen daar van con-
firmatie en approbatie , op den welken met den fel-
ven Landgenooten, befondere die principaalfte woo-
nende binnen onfen Steeden Utrecht, ^.mers^ôort en
Bunfchoten, by fekere onfe Raide diverfche coui.nu-
iiicatien gehouden zyn , mitsgaders ook gehoort on-
fen Maarfchalk van Eemland voor onfen intreft , alle
het welke in gefchrifte geilek is, ende daar van be-
geert onfe brieven van Ordonnantie, llatuyt en con-
firmatie in behoorlyker forme. Doen te weeten, dat
wy tot ernftige begeerte van de voorfchreve Landge-
nooten ende Geërfden onder den voorfchreven dyck
van Bunfchoten, genegenwefende toe haarlieJerbee-
de en fupplicatie voor ons, onfe nakomelingen, Har-
togen en Hartoginnen van Brabant, Graven en Gra-
vinnen van Holland, enErfheeren ende Vrouwen der
Stad, Steeden ende Lande van Utrecht , by advyfe
van onfen Stadhouder en Raiden voorfz. hebben geor-
donneert ende gellatueert, ordonneeren ende ilatuee-
ren mits defen ; inden eerften, dat die voorfz. Landge-
nooten -ende Geërfden onder den Veendyk te Bun-
fchoten, eens's jaars by malkanderen komen fullen,
te weeten op St. Peters
àiigadCathedram^ eenygelyk
ter plaatfe daar hy woonachtig is, te weeten tot U-
trecht, Amersfoort ende Bunichoten, en kiefen daar
elck uyt haar Landgenooten, die dat volgende jaar
Heemraad wefen fal, en toeficht hebben op den voor-
fchreven Veendyk,welkeHeemraaden fullen tenmin-
ften vyfcien dammaat lands hebben onder den voorfz.
dyk, ende fullen alle jaaren geëed worden by ons, of
onfen Stadhouder ende Raaden voorfz. in onlën name,
den felven Veendyk in goeden hoogte ende breete te
^oen maken tot des gemeen lands oirbaar ende profy-
tc , na den eyfch van dien. Item, dien eed gedaan
zynde, fullen die voorfz. drie Heemraaden t'elken op
Sint Geertruyden dag vergaderen te Bunfchoten , en
als dan met malkanderen gaan op den voorfz. Veen-
dyk, om alle gebreeken van dien tebefien, ende foo
■wat fy als dan openwadig vinden , beftaden, eer fy van
malkanderengaan, tenminften koften, op fuiken kor-
ten tyd den voorfz. dyk op te leeveien^ als dat mogelyk
//.
Diil.

is te doen , ende den Heemraaden goetduncken ialj
ende niet van malkanderen te gaan, alle andere gebre-
ken van den voorfz. dyk zyn mede verfien en bettaat,
ite weeten, te hoogen, te breeden, na henlieden goet-
duncken fal tot welvaren ende profyt van den gemee-
ne lande, ende dit al tot'kollen van den gemeenc
landen onder den dyk behorende. Item, als die tyd
aangekomen is van de beftadinge dat den dyk vooriz.
volmaackt foude wefen, fullen als dan die voorfchre-
ve Heemraden wederom tot Bunichoten komen, ende
befien, of die voorfz. dyk alfoo van hoogte en breete
volmaakt is, als fy den iëlven beftaat hadden. Item ,
als die dyk vooriz. alfoo gemaakt fal zyn, fullen die
Heemraden voorfz. eenen ommeflag maaken op het
gemeen land, wat eenygelyk dammaat daar toe gelden
ial, het welck iy ons, ontën Stadhouder ende Raa-
den voorfz. in onfen naam te kennen geven fullen, de
welcke ordonneeren ende committeëren fullen elckcn
van de voorfz. Heemraden , dat hy die omgeflagen
penningen ontfange en opbeure van fyne Landgeno-
ten , daar van hy geilek is. Ende indien iy weyge-
ringe van betalinge vinden, dat iuJlen
fy den Schout
en Schepenen van Bunfchoten mogen te kennen ge-
ven , die dat uyt onfen naam gehouden werden te exe-
cuteren uyt het land van den onwilligen, naar ouder
gewoonte. Item, dat die Heemraaden voorfz. alle jaa-
ren op Sinte Peters dag
ad Cathedram , als die nieu-
we Heemraaden gekooren zyn, gehouden fullen we-
fen reeckeninge te doen voor die gemeen Lantgenoo-
ten, van het gunt dat fyontfangen hebben ende weder-
om aan den dyk te koft geleyt, welken dag fy ons, of
onfen Stadhouder en Raaden laten weeten fullen , om
'daar ymand van onfentweegen byte fchicken, indien
het hem goet dunckt. Item, dat die voorfz. Heem-
raaden op Sinte Bartholomeus dag tot Bunfchoten
vergaderen lullen, ende gaan op den voorfz, dyk op
s'Lands kollen 5 in der manieren als boven gefchreven
ilaat. Wy hebben ook geordonneert cn geilatueert,
ordonneeren en llatueeren mitsdefen, dat die Schepe-
nen van Bunfchooten alle jaaren den Vekdyk fchou-
wen zullen op Sint Lambèrts dag, ende den Schout
aanbrengen fullen den geenen die zy befchouwt heb-
ben, om dezelve te executeeren na oudergewoonten.
Item , dat die weegen in onfen Gerechte van Bun-
fchoten gelegen, voortaan gefchouwt zullen worden
op Sinte Odolphus avont, ende die wateringeop May
avond, in alre manieren als dat van ouds te geichie-
den plag. En dit al by provific , op dat die voorfz.
dyken gemaakt ende onderhouden mogen wordêii,
ende zonder prasjudicie nochtans van het recht van
de
voorfz. Landgenooten om in toekomende tyden te mo-
gen fpreken. Dat die van der Duyft, Haar en ande»·
re Polderen, daar omtrent gelegen, mit die van Bun-
fchoten den Veendyk zullen helpen onderhouden, be-
houdens ook ons ende onfe nakomelingen ons recht
ende jHoogheyt. En indien in defen eenige duvllcr-

« mB


-ocr page 60-

VAN DEN SPAKENBURGSEN, EN BUNSCHOTER

niflegevielc, ofte verldaringe behoefde, hebben wy
het felve gereferveert aan ons , onfen erven ende na-
komelingen , voorfz. Ontbieden daaromme en be-
veelen onfen Stadhouder cnde Raade voorfz., en allen
anderen onfen Jufticieren, Dienaren ende Onderfaten,
dat fy de voorfz. onfe Ordonnantie volgen ende nagaan,
fonder daar tegen eenigfints te doen , ofte laten ge-
fchieden , want ons alfoo belieft. Des t'oirkonde
hebben wy onfen zegel hier aan doen hangen. Gege-
ven binnen onfer Stad Utrecht den i8 dag 0<5i:obris
in het jaar onfes Heeren if33, van onfc Keyferrykc
het vierde, en onfe Koninkryke van Germanien, Ka-
ftilien en andere ôcc. het i8. En aldus ftont boven op
de plycquevan defen brief gefchreven,by denKeyfer,
ter relatie van den Stadhouder , d'Eerfte ende andere
Raaden in den Hove van Utrecht » en onderteekent
J. D. Broeckhoven.


XII. ORDONNANTIE 'van den Hove van Utrecht , waar by de voorfz. Ordonnantie van

Keyfer Karei geconfirmeert en geam^lieert word, den 8 JmiiMO XXXV»

Alfoo den Hove van Utrecht by den Heemra-
den van den Veendyk tot Bunfchoten feke-
re klachten by gefchrifte gedaan zyn , dat,
nafy, volgende d'Ordonnantie van de Key-
ferlyke Majefteyt, die Veendyk tot Bunfchoten be-
ilaat hadden tc maken,en aangenomen was,die opte
leveren, het felve belet wert by eenige, die fig ver-
meeten, als den dyck eerft geleyd werde, noch van
eerden ten achteren te zyn, en om dies willen niet
gedogen en willen eenige van heur eerde aan den
dyk geoirbert, en denfelven daar mede gemaakt ende
onderhouden te werden, ten ware fy van den eerde,
die hen onbetaalt is, /betaalt en voldaan waren. Dat
ookdie geene, die eerde hebben onder, by en om-

Jcarren, dan alleenlyck met beurien op den hals, aan
den dyk gebracht te werden, foo fy met het beryden
behindert zyn fouden , dat lbo niet en behoort, want
als het gebeurde nïen den dyk haaftelyk repareren
foude, niet mogelyk en waar, den dyk uyt perykel
te houden. Voort dat als men eenige eerde tot den dyk
behoeft, en die men neemt, foo van het geene bin-
nen als buyten dyks legt, fulks ftaat tot kenniiTe van
den Gerichte, en het Gerichte fulks niet kennen en
willen, fonder voor heur vacatiën geloont te wer-
den , wie van den geenen , die in gebreken waren
heur eerde ten dyke gevoert, of geoirbert te werden,
dan met kennifle, die voorfz. koften dragen, ende tot
wiens be hoeve men die uytpanden foude. Insgelyks
foo men den dyck aanbeftaat te maaken, en % die
geene, die fulks aangenomen hebben, niet volbracht en
wert, dat men pœne en breuke ftellen foude, te ver-
beuren by den geene, die fulks te maken aanbeftaat en
op te leveren in gebreke ware. En dat van nood zy
tot onderhoudeniiTe van den dyk, als defelve wel ge-
maakt is, te verbieden allen geërfden en gebuuren,
woonende omtrent den dyk, geen beeften, paarden,
koeyen, fchapen, verkens, en kalveren op den dyk
te jaagen, daar door de eerde van den dyk afgetre-
den wert, op fekere groote poenen, te verbeuren by
den geenen, die de beeften toebehoren. En om fulks
onderhouden te werden, dat aldaar en omtrent den
dyk een fchutter en wachter gefteld werde, die eed
doen foude aan handen van de voorfz. Heemraden,
begeerende hier inne van wegen Keyferlyke Majefteyt,
als Erf-Heerc 's Lands van Utrecht, verfien te wer-
den. Welke klachten by den Heere gefien, fyn co-
pyen van defelve geibnden aan den Maarfchalck van
Eemland , die Steden van Utrecht en Amersfoort,
om met den ingelanden, onder den dyck gefeten en
by henlieden woonende, te communiceeren, ende tot
fekere dage tot Utrecht te koomen, of te fchikken
fekere haare Gedeputeerden met haarlieder advys en
goeddunken j en na de felve in het lange gehoort wa-
ren , is by myne Heeren de Eerfte Raad ende andere
Luyden van de Keyferlyke Majefteyts Raden tot U «
t'recht geordoiHieert, als hier na volgt. Eerft, wan-
neer men eenige eerde aan den voorfchreven dyk van
doen fal hebben, dat men die eerde na oudergewoon-
te ten naaften lande en minfte fchade fal mogen ha-
len met wagenen en karren, en indien den eygenaar,
ofte pachter dat beletrede, fal van nu voortaan verbeu-
ren, te weten, die geene , die een wagen belet deede,
dertig ftuy vers, die een karre belet deede, twintig
ftuyvers, eneenflee, tien ftuy vers} welke pœnen van
wegen deKeyf.Maj. tegensden onwilligen uytgepant
fullen werden by den Schout en Gerechte op den der-
den penning meer tot profyte van denfelven Schouten
en Gerechte. Ende die geenen, die noch feggen ten
achteren te zyn van die eerde, uyt haarlieder land in
den jaare xxix. aan den dyk gebracht, fullen haar ach-

ven. Item, wanneer quasftien verryfen en opgehee-
ven fullen werden by eenige, die niet gehengen en
fouden willen die eerde uyt baarland gehaalt te wer-
den , dan fouden willen, dat men die foo buyten als
binnens dycks half en half aan den dyk halen foude,
fullen hier van kennifle hebben die Schout en Ge-
rechte va h Bunfchoten tot koften van den geenen,
die hun onwillig maken, die eerde als voorfz. gegra-
ven en verdykt te werden, te weten, dat die Schout
daar van hebben fal vier ftuyvers, en die van den Ge-
rechte elks twee ftuyvers t'elker reyfe, en niet meer.
Ende gebeurde 't, dat Schout en Gerechtsluyden,
om die kenniiTe te dragen verfocht zynde, hun on··
willig maken, fullen fy tot eiker reyfe verbeuren ee-
nenCarolus gulden,tot behoef van den Maarfchalck
van Eemland. Item, dat als den dyk beftaat fal zyn,
ende die geenen, die eenige flagen aan den voorfz.
dyk aangenomen fal hebben te maaken, navolgende
zeker beftek, en hy daar van in gebreken blyft, fal
die felve voor defelve flag, die hy aangenomen heeft,
verbeuren fes Carolus guldens, die by de voorfz. Ge-
rechte uytgepant fullen worden, en niet te min fal
het flag anderwerf beftaat werden, en foo wes dat
dan meer beftaat wert, fal wefen tot laften van den
geenen, die dat flag eerft aangenomen en niet opge-
maakt en fü hebben. Dat van nu voortaan niemand,
die omtrent, of onder den dyk gefeten zyn, eenige
beeften, paarden, koeyen, fchapen, verkens, ofte
kalveren aan den dyck jagen en fal, op het verbeu-
ren van elk paard, ofte oude hoornbeeften, aan den
fel ven dyk bevonden, gefchut fullen werden, t'elker
reyfe twee ftuyvers, ende van allen anderen beeften
voorfz. eene ftuy ver, tot profyte van den fchutter, die
de beeften gefchut ial hebben. Item, fullen die van
den Gerechte tot Bunfchoten alle jaaren den Maar-
fchalk voorfz. noemen ende praefenteren vier goede
mannen, onder den Veen- en Velddyk gegoea, die
aan fyne handen eed doen fullen, om rèchtvaardigc
fchuttinge te doen, ende fullen die fchutters alle jaa-
ren vernieuwt worden, en voor haar falaris heboen,
dat fchutgeld voorfz. Ende indien eenige van de
fchutters voorfz. bevonden worden met yemand ge-

de-

trent den dyk gelegen, niet gehengen en willen, of terwefen vervolgen daar het behoort, fonder daarom
;edogen defelve eerde aan den dyk met wagenen, ofIhet maken van den dyk te beletten, op poene alsbo-


-ocr page 61-

VEEN. EN VELDENDYCK, IL BOEK, l ΤΙΤ, η

dcdingt te hebben, ofte verfocht zynde, weygerden
die fchuttinge te doen, ende hier van voor den voor-
fchreven Heemraden verwonnen werden, fal tot ei-
ker reyfe tot profyte van de Keyferlycke Majefleyt
verbeuren eenen Carolus gulden. Ende ten eynde
hier niemand van ignorantie en mooge al legeeren,
ordonneert en beveelt het felve Hof den voorfchreven
Heemraden , Schout en Gerechte van Bunfchoten,
ofte den geenen, die beft fal moogen vaceeren, die
felve Ordonnantie 'openbaarlyck op eenci;i Heyligei^
dag in de Kercke tot Bunfchoten tc publiceeren ende
verkondigen. Aldus geordonneert en geftatueert by
manière van provifie , te geduuren foo lange tot an·,
ders van wegen de Keyferlycke Majefteyt geordon-
neert wert, en onvermmdert die laatfte Ordonnantie
op den voorfz, dyk gemaakt, ende defelve blyvende
in haar kracht en vigeur, op den 7
Junii Aq. 3f.


XIII. SENTENTIE Arbitraal van den Bmfchooter Feen- ende Fèlden-Dyk , geapprobeert by

de Edele Mogende Heeren Staten "s Lands van Utrecht ^ den 15 A^mfflusl·
MDCIIL

Die Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen die defen jegenwoordigen fullen
fien, of hoorenlefcn, faluyt. Alibodiege-
meene Landgenoten van de Poires van Bun-
fchoten , Eemland, Duyft , Haar, S lage , Over en
Neder-feldert , Hont ende nieuwe Landen, foo tot
Utrecht, Amersfoort, als tot Bunfchoten woonach-
tig, ons by fupplicatie te kennen gegeven hebben,
dat feekere genomineerde Arbiters uyt krachte van de
Compromiflè by den Supplianten opgericht, ende on-
fe approbatie den zoMey leftleden d^aar op gevolght,
uytgefproken hebben haar luyder Sententie Arbitraal,
nopende 'c verfwaren ende 't onderhouden van de Dy-
ken der voorfz. Landen , luydende aldus.

Alfoo feeckere qua;ftie ende proces voor den Hove
van Utrecht over lange jaren is gefuftineert geweeft,
tuifchen den Gecommitteerden van den Ingeerfden
en Landgenoten eerft der vrye landen gelegen binnen
den benne van Bunfchoten,' mitsgaders in de buyten
Polders, als Duyft, Haar, Neder-ende O verfeldert,
die Hond ende die nieuwe Landen , Requiranten ter
eenre, en die Gecommitteerdensweygcnaars derdyk-
plichtige Landen in de Polre van Bunfchoten voorfz.,
en aldaar woonachtig, Gerequireerdens ter ander zy-
den, nopende het hogen, verfwaren ende onderhou-
den van den Veldendyk , ftreckende van beweften
Spaeckenborg af, tot aan de Eemlander dyk ontrent
't Huys ter Ècm, mitsgaders die taxatie ende voldoe-
ninge van de aarde , foo tot het eerfte maken en ver-
fwaren , als totter jaarlykfe ondcrhoudinge den voor-
fchreven Veldendyk van noode fuftinerende die voor-
fchreven Gecommitteerdens der vrye landen binnen
Bunfchoten ende van de buyten Polders, dat d'eyge-
naars der dykplichtige landen gehouden waren den
voorfz. Veldendyk luiks tc maaken ende verforgen,
datfe voor 't Winter water, ftormen en hooge vloe-
den genoegfaam beftand foude zyn, ofte ten minften
bewuligen, dat die voorfz.Dyke in dier forme gemaakt,
ende eeuwelyk onderhouden worde, tot koften van
alle die Polders vrye en onvrye landen, dammet dam-
metsgelyk, mits dat alled'aarde, footoc d'eerfteop-
naaakinge, als eeuwige onderhout der voorfz. Velden-
dyk foude mogen buyten koften der voorfz. vrye lan-
den gegraven ende gehaalt worden uytte voorfz. dyk-
plichtige landen , en dat d'opficht en regieringe der
voorfz. dyke voortaan ftaan foude aan den Heemraden
by den Ingelanden uytte refpeclive Polders tc verkie-
fen. Waar tegens die Gecommitteerdens der vooriz.
dykplichtige landien feyden, dat fyluydei) ongel^ou-
dcn waren die voorfz. Veldendyk hooger nog fwaar-
dcr te maken, als iy defelve van allen ouden tyden en
tot nog toe gewoonlyk zyn geweeft, tot fchouwe
vart den Schout ende Schepenen van Bunfchoten, fon-
der dat die buyten Polders voorfz. eenig gefag, ofte
récht
Van fervicuyt op te voorfz. heure landen, of het
maken van den dyk, oyt hebben gehad, prefenteren-
dc niet te min, orame vordere koften vaa proceflcn
te fchouwen , de voorfz. verfwaringe te willen toe-
ftaan, mits dat alle die koften, foo wel van de aarde,
als arbeyts-loon en gevolge van dien, fullen ommegc-
flagen werden over de voorfz. vrye en onvrye landen,
dammet dammets gelyk, fonder den ouden dykplich-
tigen yet vorder te befwaren. Ende na dien parthyen
ren weder zyden vermogens harerefpe£tive commifïle,
compromiflè ende de approbatie van de Ed. Heçren
Staten 's Lands van Utrecht daar op gevolgt, en aan
defe geattacheert, alle dc voorfz. heure qua^ftien ende
differenten, mette appendentienende dependentien van
dien,aling ende al aan ons ondergefchreven, als minr
nelyke Arbitrateurs abfolutelyke gefubmitteert, ende
verbleven hebben, ende dat wy partyen in 't lange ge»·
hoort , heure fchriftelyke pracfentatien, inftrudien,
ende andere verfcheyden munimenten overgçlcfen,
mitsgaders genomen hebben oculaire infpeâie van den
voorfz. Velden-dyk, ende daar beneiïens bchoorlykç
informatie op te watervloeden , ende fonderlin^ op
de hoge vloet van Alderheyligen Anno if70. Ende
op alles rypelyk gelet, wat in defen eenigfins te cön-
iÏdereren ftond, lbo verklaren eia arbitreren wy voor
defên onfen uytiprake, dat die
voorfz. Velden-dyk teri
langftcn binnen den aanftaande jare fal gemaakt
ende verfwaart worden, eerft beginnende van be-
weften Spakenborg, tot op fes roeden beooften den
hoeck aan Ebbenwaal, een voet hooger als die opper-
fte dckplancke aan de buytenkant van de Spuye tot
Spakenborg, l^reet op fyne kruyn tien voeten, die
buytengloeyinge anderhalve roede lang, wel gevult
onder die linie, ende binnen druypens tien voeten, te
meten ten wederzyden uyt den voet van den dykj van
daar voorts tot Tryn Pieter Janfz waal incluys, deur-
■ gaans noch een voet hoger , ende twee voeten brec-
'dcr op de kruyn, gloeyinge ende druypinge als vo-
ren : ende van daar voorts aan tot aan de Eemlander
dyk van gelyke hoogte, breette, glopyinge en druy-
pens , als voren van Spakenborg tot Ebben waal toe
gefcyt is, mits dat de voorfjL. dykdcurgaans benefFens
die waaien op fyne kruyn op twee voeten breeder fal
gemaakt worden, als hier voren gefchreven ftaat, bly-
vende die gloeyinge ende druypinge over al eenparig.
AVelverftaande, dat beneflcns die waaien, da,ar de voor-
fchreven gloeyingenfoobrect als voorfz. is niet bequa-
melyk konnen geleyt werdejn , dat in de plaatfe der
felver aldaar een kimminge, of ander voet fal wei'den
gemaakt, die foo beftant ende weerachtig zy, cils die
voorfz. gloeyinge, ter contentement van de tïecmrar
den , en dat die buyten-gloeyinge van den voorfz.
Veldendyk doorgaans belecht, ofte gekleet fal wer-
den met goede harde groene zoden, wel dicht in rnal-
kanderen gevoegt, des fullçn die koften van de voorf
fchreven verfwaringe, foo wel van de aarde, lepara-
tie, ofte noodige vernieuwinge van de iegenwoordi-
ge zylen,als arbeyts-loon, metten aankleven van dien,
totter voller opmaakinge yan de voorfz. Veldcn-dyk,
voor defe eerfte reyfe gedragen en betaalt worden.

H j d' '


-ocr page 62-

€0 VAN DEN SPAKENBÜRGSEN, EN BUNSCHOTER

d'eene heljftc by de Gcrequireerdcns voor de dykplig-
tige landen, elk voor 't
lyn in particulier, en darten
regard endc tot rederritie van de fervituyt daar mede
heure landen nopende *t maaken en onderhouden van
den voorfz. Velden-dyk tot nog toe belaft zyn ge-
weeft, en de andere hclfte gefamenderhand by deRe-
quiranten ende Gerequircerdens voor alle de voorfz.
Polders vrye en onvrye landen, dammet dammets ge-
lyk , behoudelyk dat alle de voorfz. Polders, vrye en
onvrye landen,den voorfz. dyk,naarde voorfz. eerfte
volmaakinge, voortaan met alle fyne dependentien ge-
lykelyk fu len onderhouden dammet dammets gelyk,
ionder eenige vordere pretenfien , of recht van fervi-
tuyt op den ouden dykpligtige landen te referverén,
dan alleene dat d'aarde tot d'eerfte opmakinge, ende
daar na tot het eeuwig onderhoud der voorfz. Velden-
dyk, gehaalt fal worden fonder yémants contradictie
ter naafter lage en minfte fchade van het land, mits
daar voren aan den Èygenaars betalende voor yeder
roede'vierkant een ipic diep , fes ftuyvers. En alfoo
de voorfz. verfwaringe , en vordere onderhoud der
voorfz. dyckagie, fonder wettige regieringe ende au-
thoriteyt niet en konnenwerden gedaan, en dievoor-
fchreven partyen ten wederzyden daar toe genegen
zynde, aan ons verfochten henluyden te willen
prx-
fcriberen eenige bequaame ordre , foo is 't, dat wy
voor onfen Advys en uytfpraake verklaren by deièn,
dat die voorfz. parthyen by voorgaande Oélroye ende
Approbatie van de Ed. Heeren Staten 's Lands van
Utrecht, alje dié voorfz. Polders te famen fullen eri-
geren onder eenè Waarfchappye, of Heemraatfchap,
en uyt de refpeftive Landgenoten derfelv er nomineren

ten, drie uytte gelanden onder Bunfchoten, als een
van Utrecht, een van Amersfoort, endc een van Bun-
fchoten , ende de andere twee uyt de buyten Polders
by gebeurce 3 na proportie van de grootte haarder lan-
den , van dewelke vervolgens alle jaren een afgaan,
ende een ander by de Landgenoten te verkiefen in fy-
ne plaatfe komen fal, welke vyf Heemraden byplura-
liteyt van ftemmen fullen verkiefen een bequaamen
Dykgraaf, aan den welken mette voorfz. vyf Heem-
raden beftaan fal die geheele Regieringe, foo wel van
den voorfz.' Velden-dyk beweften, als van den Veen-
dyk beooften Spaeckenborg, tot den Gelderfchen dyk
toe, die ook fullen nomineren ende committeren een
Penning-meefter, Secretarius, Bode, endeandereten
dienfte van 't voor/z. Heemraadfchap van noode, en
wat by de vooriz. Dykgraaf en Heemraden tot het
maaken en onderhouden der voorfz. Velden-dyk en
Veendyk, ofte andere gemeene Lands wercken, we-
gen ende wateringen, over die voorfz. dam metten en
fanden omme geilagen werd, mitsgaders alle boeten
endc vonniflen ter laake van de voorfz. werken, ofte
eenige derfelver metten aancleven van dien , te fullen
hebben parate executie , en inne gewonnen te wer-
den,naar Dykrecht, niet tegenftaaiide eenige oppo-
fitie, ofte appellatie, en fonder prie judicie van dien:
bly vende niet te min in fynder krachte ende weerde 't
voorgaande Accoort en over een komfteby de voorfz.
Partyen fpecii^k inne gegaan, ende gemaakt op de
onderhoudenifle en koften van den voorfz. Veendyk,
in date den
6 May Anno ifjS. Ende fullen die voör-
ichreven Dykgraaf en Heemraden alle jaars op May-
dagc, gaande vandenEenidyk af den voorfz. dykelan-
ges tot Spaekenborg, ende van daar tot den Gelder-
fchen dyk toe, die felve uytgeveh te maaken, verbe-
teren en onderhouden, fulks als fyluyden tot behou-
denifle der voorfz. dyken, en meeften dienfte van 't
land fullen verftaan te behooren, ende voorts twee-
maal des jaars, gaande als voren, doen generale Befchou-
winge , te weten , d'eerfte op Odulphi dag, en die
tweede op Lamberti, in vougen dat die dyken opde-
felve Schoudagen in conformiteyt van den uytgiftc
niet gemaakt zynde , acht dagen daar na gedaan fal
werden die wederfchouwe, en dan noch niet gemaakt
zynde, fal fodanige ongemaeckte dyk , of dyken by
den Dylcgraaf, ten overit'aan van den Heemraden, wer-
de'n befteet ende opgemaakt op dubbel gewin naar
Dykrecht, tot lafte van den gene daar inne gehouden
zynde, ende fullen die voorfz. Dykgraaf ende Heem-
raden ibrge dragen, dat die Slaag en Eemdyken ge-
lyke ende die felve ordre werden onderworpen, endc
dat den Gelderfchen dyke mede fulks werde verfwaart,
dat die voorfz. landen door die felve niet en werden
befchadigt, nog die voorfz. goede ordre en toefichc
gemaakt worde infructueux. Ende ofte faake ware,
dat defe onfe arbitrale uytfpraake eenige interpretatie
van doen hadde, foo reièrveren wy die felve aan ons,
volgende de macht en fpeciale laft ons diens aangaan-
de van Partyen gegeven. Aldus gearbitreert, en by
ons onderge'fchreven ^s minnelyke Arbitrateurs ver-
klaart en uytgefprooken, en daar van twee Adten al-
eens luydende gemaakt. Adum binnen der Stede A-
mersfoort, op den tweeden Augufti Anno 1605.
βίίο veiert, ende was onderteyckent, Johan Hen-
drickfz, Oytgens Colterman, Jacob Schaap, Pieter

vyf gequalificeerde Perfoonentot Heemraden, tewe-*h Aartfz.

Ende dat fy Supplianten wel geerne voorts fouden
procederen tot voltreckingevan dien, foo belangende
het uytfetten van de penningen , die men daar toe fal
behoeven, als anderfins, na breeder inhouden vandc
voorfz. Sententie, al ten eynde de voorfz. landen eens
verfeeckert, ende voorts geconferveert fouden mogen
Worden jegens alle inundatien ende water-vloeden,
maar beducht zynde dat eenige quaat-willigen daarte-
gen fouden mogen oppoferen , "ibo wanneer de voor-
Ichreven Sententie by ons niet en ware geapprobeert,
verfoeckende daaromme ootmoedelyk, dat ons foude
gelieven defelve te approberen ende te advoyeren : foo
is 't, dat wy het geene voorfz. aangemerkt, endebe-
geerende over al in den Lande van Utrecht ten meeften
nut ende oorbaar van denfelvén Lande, op deverbe-
teringe ende ofiderhoudinge van dyken ende kaden,
tegens alle inundatien ende watervloeden verfien ende
forgvuldige toeficht gedragen te worden , de voorfz.
Sententie Arbitraal hebben geapprobeert endegead-
voyeert, gelyk wy die advoyeren ende approberen by
delen ; ordonnerende eenen yegelyken dien fulks aan-
;aat hem daar na te reguleren, ende dit fonder praeju-
icie, ofte vérminderinge van ons recht ende gereg-
tigheyt in defen ende anderen iaaken. Des ten eenen
oorkonde hebben wy defen by onièn gefwooren Se-
cretarius doen ortderteykenen, ende met onfen groo-
ten zegel doen beveftigen. Gegeven op den zf dag
Augufti in het jaar ons Heeren löoj. Onder ftond,
ter Ordonnantie van myne voornoemde Heerén die
Staten. Ende was onderteykent, G. de Ledenberg.
En was onder uyt hangende een groot zegel van roo-
den waiTche, aan een dubbelde franchyne ftaart.


XIV. REQÜESTE en 4pPm6iermnt mn de Edde Mog, Heeren Staten ende Gedipitéerden^

rakeme de onderhouding van den Veen- en Feldendyk , ingevolge van de
voorfz. Arbitrale Sententie , den Jugufi. MOCLXFL en den xo
A^rilMOCLXFIL ^^

jian

-ocr page 63-

VEEN. EN VELDENDYCK. IL BOEK; L ΤΙΤ.

te kennen geven, dat de voor-gemelte Sententie Ar-
bitraal is continerende , dat haar tc doene omflagen,
boeten ende vonniifen fullen hebben parate executie,
en ingewonnen na Dycks recht, onvermindert deop-
pofitie en appellatie ter contrarie, fonder dat daar by
geëxpreifeert ftaat, dat de voorfz. executie fal mogen
worden gedaan door haarluyder Supplianten Boode,
ende 't felve gefchiedende door Schouten, ofte Pan-
ders, de penningen feer langfaam worden opgcbragt,
daar de wercken van den dyck niet na willen wag-
ten, ook tot meerder koften van de debiteurs uyt-
valt: foo verfoecken fy Supplianten, datU Ed.Mog.
by elucidatie, of ampliatie van de voorfz. Sententie
Arbitraal, believen te verftaan, dat haar Supplianten
Bode geauthorifeerc zy , omme voortaan alle der Sup-
plianten achterftallen, infchulden, boeten, vonniifen
cn reftanten, invougen als by de de voorfz. Sententie
Arbitraal, tc executeren. Het welk doende, &c.

In margtne flond geappmnEleert :

De Staten van den Lande van Utrecht, op den in-
houden defes gelet, en in acht nemende de motiven
en redenen daarby gededuceert, authoriferen den Bo-
de van de Supplianten, omme voortaan alle hunSi^-
plianten achterftallen, infchulden, boeten, vonniilm
en reftanten, in vougen als by de Sententie Arbitraal
hier inne geroert, te executeren naar behoren. En
nopende hun Supplianten vorder verfoek by defen ge-
daan, verfoeken en authoriièren de Heeren hare Ëd,
Mog. Ordinaris Gedeputeerden, omme daar op fulks
tc letten ende difponeren ( fonder overftemminge ) ge-
lyk defelve fullen bevinden ende verftaan noodig ende
dicnftig te wefen, tot confervatie en welftand van
hun Supplianten dyken cn landen, hier inne vermeit.
Gedaan t* Utrecht, den if Augufti Kïöö. Onder
ftond ; ter Ordonnantie als boven. Ende was onder-
teykcnt, Ant. van Hilten.

Folio verfo flond in margine»

De Gedeputeerden van de Staten *s Lands van U-
trecht, in krachte en vermogens haair Ed. Mogende
voorfz. Appoinflement van Auihorifatie , verfoecken
en committeren de Heeren Weede van Ratelis, àc.
van Bornewal, &c. en Borgermeefter Nellefteyn,
&c. omme dc geintereflêerden vóórhaar te ontbieden,
mitsgaders uyt faake ende ten fine als in deiê te indu-
ceren (is het doenlyk ) indien niet, tc rapporteren·
Gedaan t' Utrecht, den Z4 Augufti
1666. Leger
ftond : ter Ordonnantie als boven. Ende was onder-
teykent, Ant. van Hilten.

Noch lager fiond in margtne:

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van U-
trecht, uyt
Krachte van haarc Ed. Mog. Authorifatic
jtcr Befehryvinge .verleent den if AugulU
1666. ge-
hoort het rapport van dc bovengefcnreven Heeren
Gecommitteerden, die Parthyen voor haar hadden
ontboden endegehoorl, verftaan , dat den dyck van
Eembrug
af, ftrekkendenaZee, foo verre die tot op-
ficht ende onder de fchouwe van Schout en Geregtc
van Ecmbrugge behoort, fal moeten worden ver·
fwaart ende verhoogt, conform hare Ed. Mogende
ScBtewie Arbitraal van den jare 1603. Te weten,
op fyn kruyn ter breete van tien voeten , de buyten
gloeyingc anderhalve roede lang, wel gevult onder
dc linie, ende binnen druypenstien voeten, te meten
ten wcderzyden uyt den voet van den dyk, fulks en
gclyk den dyk beneden daar annex: ende dat den dyk
van Eembrug af, ftreckende na Amersfoort, op dc
kruyn fal breet moeten wefen ièven voeten, en gloc-
ycndc na advenant, dc ruygt cn groente ten beydcn

H J

Jan de B-d. Mog. Heeren Myn Heerm de Staten *s
Lands vm Utrecht.

Geven rcvcrentclyk te kennen den Dykgraaf
ende Heemraden van de Bunfchoter Veen-
ende Velden-dyk, dat de Landen gelegen
onder Bunfchoten , itéra in de Poires van
Eemland, Duyft, Haar, dc Slaag, Over-endeNe-
derzeldert, de Hondt, Borgermaaten ende Nieu-
we Landen, voor inundatie bewaart ende befchermt
worden, met den dyk genaamt den Veen- ende Vel-
dendyk, beginnende van de Duyfter-fluys beooften
Spakenburg tot aan Eemland toe, onderdiredie ende
opfichte van hun Supplianten , ende dan voort langs
Eemland , ende de Slaag, mitsgaders de Vuydyck,
onder de refpc£bive direétie en opfichte van de Poires
van Eemland, Slaag ende Neder-zeldert, dat aan-
gaande de opfichte ende gefag over de voorfz. Veen-
cnde Velden-dyk , in den jare 1Ö05. uytgefproken,
ertde by U Ed.Mog. geapprobeert ende geconfirnyeert
is, feékere Sententie Arbitraal hiér annex, dewelke
gemelte Dykgraaf ende Heemraaden is dienende voor
haar Inftruftie, waar by onder anderen gefeyt wert,'
dat Dykgraaf en Heemraaden fullen forg dragen, dat
de Slaag en Eemdyken (wefende dyken buyten haar
gefag gebleven ) gclyke ende defelve ordre werden
onderworpen , als op de voorfz. Veen- ende Velden-
dyk is geftelt en wert geobferveert, ten eynde de goe-
de ordre en toefichte gemaakt, nieten worde intruc-
tueus : *t is fulks dat fy Supplianten de voorfz. fórge
wél zyn dragende, maarby naarlatinge van de voor·
fchreve Poires geen middel, of macht hebben om de-
felve te kunnen conftringeren, waar door veelmaals
gebeurt, alfóo dc dyken aldaar by particulieren elcks
Vóór fyn land, ende niet by Poires ende Heemraaden
werden gemaakt, dat de voorfz. dyken door een
mans verluym komen door te breken, alle de voorfz.
Poires komen tc inunderen, cn dan nog defelve onge-
repareert en ongemaakt blyven leggen, ter tyd ende
wylen toe U Ed. Mog. daarover by hun Supplianten
verfocht, en by defelve ordre geftelt worde, 'twelk
liiet fonder verloop des tyts dunnende gefchieden,
óndertuifchen het land ook met Meerts water komt
te bêvloeyen, tot groote fchade van het felve, gely-
kerwys deie leile Winter een fchadelyk exempel daar
van vernomen is in den dyk van Eemland , wefende
fulks verder te bevreefen, alfooden dyk van Eemland
t'eynde de left gemaakten dyk foodanig is geconfti-
tueert, dat fy tegens een hoog water niet beiland fal
kunnen zyn, ende onaangefien alle aanmaningen als
noch alfo blyft leggen : het welk fy Supplianten de-
voirs halven niet hebben mogen naarlaten U Ed. Mog.
'by defen tc remonftreren, en in bedencken te geven,
of hier tegens geen ordre nootfaakelyk dient te wer-
den geftelt, en de Inftrudie van hun Supplianten fo·
dian% gcamplieéfl, dât fy geautÏiorifeert zyfi, omme
by naarlatigheyd van reparatien van de vôorfz. dyken,
defelve Éettilaodfc, Slasigfe, enVnydyk, nagedaane
iniinuatie binnen veertien dagen tc mogen doen maa-
ken, verbeteren code verfeeckeren, fulks dat fygely-
kc kracht van water met de voorfz. Veen- en Velden-
dyk fullen kunnen uytftaao,
en dtt tot laflie vm de
geene die daar in gehouden 2y η, met vorder Authorifa-
tic, omme de penningen daar toe noodig tc negotie-
ren , cn defelve met parate executie van de felve ( of
in cas van difpuyt over de gehorigheyt de$ dyks) van
beyde de difputerende parthyen ( behoudens deriêlvcr
onderling regres ) tc mogen innen, verfoekendc dat
y Ed. Mog. na derÎclve wysheyt, fodanige ordre be-
lieven te ftellen , als defelve ter verfeeckering van de
landen , cn afweeringe van perykel, follen oordelen
cn bevinden te behooren.

Waar by fy Supplianten noch verders ü Ed. Mog.

S'

-ocr page 64-

van den lekkendyck boven dams

6i

zydcn wel afgefneden: cn dit by provifie ^ en tötdat
anders fal welen geordonneert. Ordonnerende Schout
en Gerechte van Eembnigge, ende de verdere Gein-
rcrcfleerden van de refpedive Polders, te beforgen,
dat die géene die in 't verfwaren, maken ende on·
derhoüden der voorfz. dykeii gehouden zyn, daar toe
na behooren mogen werden gehouden. Authoriferen-
de by gebreke van diengeàielte Dyk-graaf en Heem·
raaden van de Veen- en Vddendyk voornoemt, na
drie
Sveeken dat de gcbrekigcfulksfal Z}7n gcinfinueert,
't felve tot koften van defelve gebrekige, op gewin
van den 'der-cien -penning , te mogen laten doen, ende
paratelyk de onkoften van dien executeren: en dat in
cas van deurbraak ^ Schout en Gerechte voornoemt,
mitsgaders de vordere Gcinferefleerden der refpeftive
Polders, gehouden fullen zyn binnen veertien dagen,
(na dat h/?nluyden by Dykgraaf ende Heemraadeii
voornoemt ial wefen gedenuncieert ) den fel ven deur-
braak te doen heelen, ende repareren, ten
ware door
vorft , hoogwater , ofte anderfins onmogelyk ware
binnen den voorfz. tyd fulks te konnen doen. Au-
thoriferende gemelte Dykgraaf ende Heemraden, by
gebreke van dien , na de voorfz. veertien dagen, dc
reparatie van den voorfz. dyk, tot coilen , ende ge-
win als voren, re mogen laten doen, mits dat Dyk-
graaf en Heemraaden voornoemt beforgen, datx:opyc
'van defe aan Schout ende Gerechte van Eembrugge',
mitsgaders aan de vordere GeintereiTeerden vanderef-
peftive Polders werde ter halid geilek. Gedaan te
Utrecht, den 50 Aprilis idöj. Onder Hond: ter Or-
donnantie van de voorfz. Heeren Gedeputeerden. En
was onderteykent, Ant. van Hilten.


resolutie genomm by Schout en Gerechte van Eemnes Binnenâycks\ door de Heeren
Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht ge-
approbeert, om des winters het Zeewater in'te laten kopen ^ den
19 Ja-

nuar. MDCLIX. - -

i '

xv.

Op huyden den iS Junii iCfj, hebben wy
Dirk Dierbout , Schout, Peter Cornelifz'.
Munfter, Borgermeefter, ende die van den
Gerechte van Eemnes Binnendycks een-
drachtelyk gerefolveert, dat men van nu voortaan de
Landen, in haar Gerechte gelegen ^ alle winter met
Zeewater door haar Iluyfe fal laten onderloopen, om
haare Landen daar door te beneficeeren, en weder-
omme na Lands oirbaar daar af te laten blyven, met
advys van den Gerechte aldaar in der tyd zynde, be-
looven wy ondergeichreven, voor foo veel in ons is,
te fullen achtervolgen. In kennifle der waarheyd by
ons onderteekent. A£tum
ut fiipra, Ende was on-
dertekent, Dirck Dierbout, Pieter Cornelifle Mun-
iler, Frans Janfze, Hendrick Cornelis, Jan Jacob-
fe, Buren Gysbertfe, Thomas Janife, en Peter Phi-
lipfen. ' ,

Wy'ondérgefchreven Landgenoten tot Eemnes Bin-
nendycks, approbeeren en ratificceren by defe deRe-
folutic'by die van den Gerechte op den 18 Junii i6f7
genomen, beloovende defelve te ilillen achtervolgen,
onder verband als narechten, Adum den ι;) Junii
16fj. Ende was onderteekent, Cornelis AdriaanÎê,
Jan Tonifze , Reyer Gysbertfe Schouten , Wouter
Albertfen, metfelaar, Aeltje Evertfe, Ryk Gysbert-
fe Schouten , Willem Willemfe Marck , Cornelis
Claafze, Aart Janflc, Willem Logen, Jacob Adri-
aanfe, en Willem Gerritfe. Onder ftont, geëxtra-
hèert liyt het Refolutieboeck van den Gerechte van
Éeriines Binnendycks, en accordeert daar medé, by
my. Secretaris aldaar; getekeni. Petrus Liefs.
i In margine ftont geappoinfteert. De Gedeputeer-
den van de Staten 's Lands van Utrecht, approbeeren
en ratificeeren den inhoude van defe Refolutie, eninter-
diceeren by provifie allen en een ygelyk^, die Gg dien
aangaande partye mochten komen te maken, het ef-
feÖiderfel ver Refolutie te beletten, op poene van hon-
dert goude Nederlantfche Ryders tegen denHeerevan
den Lande te verbeuren 5 edog voorbehoudens en on-
ver mindert een yegelyck fyn goed recht en gerech-
tigheyd. Gedaan tc Utrecht den'ip Januar.
Onder ftont, ter Ordonnantie als boven,
geteekent,
Ant. van Hilten. '


TWEE D Ε Ν . Τ Y Τ Ε L.

w

.^'in,.!·

ί .yp-TiL·,··.
: f.jj -,

Behelfende de Ordonnantiën, Refolutien, In-
ftruétien, &c. op den Lekkendyk boven

Dams, en in de Marflche 'tegen óver
^ Rheenen, als ook den Grebfcndyk.

- r■■'·■■,

•J .

EE.RSTE DEEL.

BetreiFende den Lekkendyk boven Dams, en de
; ; " beheering van dien. " ; ' '

t ·

-ocr page 65-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

Fan het recht van eygendom op de Rhiere de Lek^ fiet Matthieus lib. ii. de Nobiïit. c. x, xi. en voegdaay
by^ ah betrekkelyck tot den Lekkendyck
, lib. lii.' c. i. pag. 797, en 885. feqq. De Rejoïutient Appom-
tïmenten^ ξ^ο. rakende de aflojfmg der Capitalen^ tot laflen mn denLekkendyk genegotieert ^ als ook het οηφααΆ
van Lekkendyksgelden, fiet in het 111,
Boèck. Tyc iv.

I. SCHOÜ WBRIEF voor den Dyckgraaf en elf Hooge Heemraden van den Lekkendyck boven

den Nieuwen Oam, ingefielt by Bijfchop Johan van Diefi, des dittgs-
dags voor Sf, Martynsdag MCCCXXIIL

Î Johan j bi der glienaden Goeds en des
Stoels van Romen , gecoren BiiTcop
t'Utrecht, en wi die Ghemene Eccle-
ii en die Ghceilelicke Lude , en dat
■Gliemeene Lant cn die Stat vanUtrechc, maken cont
alien luden, dat wi hi rade eens edelen Prince , en
een? moeghenden Heere Willam, Grave van Hene-
gouwen, van Hollant, van Zeelant, en Heere van
Vrieflant, en bi rade van zinenGhemcncn Rade, en
zynre goeder lude van zinen lande, om groten fcade
en om groten noot, die wi ghehat hebben, en om
die grote vreze, die wi noch hebben, alfe van den
opwater, en van den Leckedyke, over een fyn ghe-
draghen in defer manieren , alfe hier na volghet.
In den eerfteoi zeilen wi hebben eenen Dyckgreve
cnelfHeemraders, daar of zeilen wi Johan, Biflcop
voorfz., en oijfe nacomelinghe zetten dien Dycgreve
cn drie Heemradere , die Ghemene Ecclefi twee
Heemrade , den Ghecilelicke Lude twee , en dat
Ghemene Lant twee , en die Stat Utrecht twee.
Deze elf Heemrade zeilen mitten Dycgreve voerfz.
alle jaar dien dyc koeren en fcouwen, mit alfulken
boeten, alfe die Heemraat wyit, van Ameronghen
nederwaarts ten Yfeldam toe, en van den Yfeldam
ten Meerndyc toe, en zo wanneer die Dycgreve der
Heemrade te doen heeft op dien dyc, zo zei hys alle
ontbieden tot eenre zeker tyd, en wie daar coemt,
daar zei hi mede fcouwen en rechten, en wat diemee-
ile partye wyft, dat zei recht bliven, ende die daar
gheboden waar en nyec en quame, alfo dicke alfe hi
daar nyet en quame, die verboerde viertich fcillinghe
ghoets ghelts, hem en lerte kenlike zuuchtei of dat
hi buten Lants waar, of in Heerfcaps gheboden waar,
of dat hi bedde vaft waar. En defe boeten zeilen
hebben die Dycgreve, en die Heemraat voerfz. even
ghelike te deylen. En die eerlte fcouwe zei wefen
alle j«rcn achte daghe naPincxfter, op een boete van
tien fcillinghe ghoets ghelts, en d'ander fcouwe zei
wefen alle jaren achte daghe na Sinte Jacobs-daghe,
op een boete van 'twintigh
fcillinghe ghoets ghelts,
cn de derde fcouwe alle jaren op Sinte Martyns-dach
in de winter, op een boete van viertich fcillinghe ghoets
ghelts. En tot allen tiden alfe li fcouwen, waar ee-
nich dyc die nyet volmaaét en waar, daar en zoude
die Dycgreve mitten Heemraat nyet overrieden, eer
hy volmaaâ: waar, en daar moeghen zi alfo veel ar-
beyders in zetten, als zi willen, en hen dund, dat
des Lants orbaar zy 5 en dien coilzel gheldendieghe-
ne, dies die dyc is, alfo verre alfe zyn ghoet ftrec-
ket, beyde van arbeyden, en des Dycgreve en der
Heemraden coft, dien zi daden, alfo langhe alfe zi
daar op legghen, en zonder dinftale, en nyet meer
tnoghen zi verteeren, dan horen daghelixfen cott,
dat is, den Dycgreve twalef groten , ende elcken
Heemraat fes groten desdaaghsj ende enhaddedie
ghene, die den dyc zine waar, fo vele goede nyet,
20 Zeilen die Heemraden op horen eed proeven, wt
wat Lande dat dat Land ghecomen is, daar defe dyc
op Icghet, en die ghene cËsdieeyghendomisvan dien
Lande, die zei daar of voldoen. En alfo voert van
Lande te Lande, ter tyd toe , dat den Dycgreve en
den Heemraat voldaan is, en al zonder dinitale. Voert

waar dat Îâke, dat een wal brake in yemants dyc,die

êhelovet waar van den Heemraat, daar zoude die
dycgreve mitten Heemraat en mitten ghemene Lan-
de op varen zonjder merren, ende dien dyc opmaken
te vollen dyc, op tes ghemeensLanrs coft, en leveren
dan de ghene des hi te voeren was. Waar oec dac
fake, dat een dyc fcoerde van Aromen, offonckcj
of wech brake mit ongheval, dat onfen Heemraat
dochte dat 't Lant ghevreeft waar , daar zoude die
Dycgreve mitten Heemraat opvaren, zonder merren,
ende dien dyc opmaken te vollen dyc, op des ghe-
meens Lants coft, en zonder dindale. Voert waar
dat fake, dat onfen Heemraat dochte bi horen ede,
dat enich oplaghe te doen ware binnen deiê fcouwe,
die oplaghe zoude dat ghemeen Lant op diken, tc
vollen dyc, en dan leveren den ghenen, die den an-
der dyc te voeren helden. Envandefen daghe voerr,
fo wat Lant dat nu dyc houd, dat en zei men niet
vry vercopen, ten zei beiiet bliven mitten dyc die 't
nu heeft, Alfoo groot aliê alle onfe Dycgreven ende
onfen Heemraat defcn voorfz. dyken van aarden fcou
wen zeilen nu tot Sinte Martyns Miflê in den winter
naaftcomende, alfo groot zei hi altoos bliven, zon-
der minren, mer altoes meeren, bi onlen Heemraat
voerfz. Voert fo waar die Dycgreve mitten Heem-
raat op yemants dyc coft doet, of arbeyders hucrt,
die gene des die
dyc is, mach daar ter ftede met een
fcatten ghelde betalen, dede hi des niet, ib iclt die
Dycgreve uy tlegghen, en nemen 't weder in tot des
Heren behoef in tween fcatten ghelde, of in drien
fcatten panden, en dat zei hi zelve panden, of doen
panden, tot zulken daghen, alfe hem die Heemraat
wyft, en in alle coft, die het ghemeen Lant doen
zei, daar en zei nyemant vry in wefen, noch over-
hoeve in behouden, en alle dat Lant dat Je&het tuA
fchen der Lecke en Octerfpoer iluze, en tuifêhen die
Lecke endeMaerndyc, endetuifchen Amerongen en
de Yfeldam, dat fel morghen ghelyk ghelden, als 'c
ghemeene Lant coft. Voert zo wnt die Heemraac
wyft , dat zei recht wefen, wie den Heemraat we-
derzeyt, alfo dicke alfe hi enwederzeyt, die verboer-
de teghen eiken Heemraat vyf pont ghoets ghelts, en
teghens den Here alfo veele, alfe teghens alle den
Heemraat. Ende alle ftukken voorlz. zeilen nyec
wezen, dan van defer tyd voerwaart, ende duurendc
tot eweliken daghen, zonder arghehft, ende behou-
den des Gheftichts recht. Ende om dat wi dit alle
ghemeenlic vaft en ftade willen houden ewelike mit
goeder trouwe, fo hebbe wi Johan, bi der ghena-
den Goeds, Biflcop t*Utrecht voerfz., voer ons en
voer oniê nacomelinghe, en wi die Ghemeene Eccle-
fi voorfz. en wi Gheeftelicke Lude, Jacob, bi der
ghenaden Goeds, BiiTcop van Zuden , die Abt ca
ghemeene Convent van Sinte Pouwel, die Abt cn
ghenacene Convent van Ooftbroec, Commandeur en
ghemene Convent van Sinte Katrinen, Gommcndeur
en ghemene Convent van den Duytfchenhuys te ü-
trecht, ende wi van den Ghemenen Lande, Ghifc-
brecht, Here van Yfelfteyn, Zweder,
Here van Ap-
coude, Johan van Woudenberch, Steven van Zulen,
en Everd van Heemfteden, Ridders, en wi Borgher-
meyfters, Scepenen cn ghemenen RMd der Stad van

Utrecht,


Vf

νίί

m

-ocr page 66-

-^TT·

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS

Utrecht, cn wi Steven van Zulen, Hendrick van de
Lecke, Hubrechc Sceyncke, Zwedcr van Vyanen,
Henrick van Loenreflote, Ernft van Sterckenborch,
Zweder van Blocmenftync, Wouter van Zulen, en
Henric van den Ryn , Knapen van den Lande van
Utrecht, defen brief open befeegelt mit onfenzeghe-
Icn. En om die meerre zekerhede, zo hebben wi
alle ghemcenliken voerfz. gebeden haren Willam,
Grave van Henegouwen, vanHollant, van Zeelant,
en Heere van Vrieflant, dat hi dcfen brief mit ons
bezeghelen wilj en wi Willam, Grave van Hene-
gouwen, van Hollant, van Zeelant, en. Heere van

Vrieflant, om bede wille ons liefs Heeren en Neven
haren Johans, bi der ghenaden Goeds, Biflcop t'U-
trecht voorfz., en om bede der Ghemeenre Eccleii
en ter Gheeftelike Lude, en tes Ghemeenen Lants,
en der Stat van Utrecht voorfeyt, hebben defen brief
alle t'oirconde mede doen bezeghelen mit onfen ze-
ghel. En waar dat zake, dat' defe brief nyet al vol
gezeghelt en worde , nochtans zoude hi alle grote
macht hebben , alfe of daar alle die zeghele aan wa-
ren. Dit was gheda'an t'Utrecht des dingsdags voor
Sinte Martyns-dag, in 't jaar ons Heeren dertien hon-
i dert eo drie en twintig. ^


II. DYCKBRIEF van David van Bourgondien , Bijfchop te Utrecht, ^ het onderhoud ende

beheering van den Lekkendyck boven den Nieuwen Vanty den z6 OBober
MCCCCXCIIL

'y David van Bourgoingne,by der gena-
de Goits BiiTchop t' Utrecht, maken
kont allen luden. Alfoo in voortyden
die nye Ordinantie by ons ende den
dryen Staten van onien Lande van Utrecht, op onfen
Leckendyck gemaiót is, numentlyk van fes punten
hyer na befchreven. In den yerften, dat die Came-
rair in der tyt van onfen Leckendyk, alle jaaren zyne
reekeninge doen falin Meerthe. Item, als onie Dyk-
grave en die gemeene Heemraden op Sant Mertyns
fchouwe onfen dyk fchouwen fullen , of dat zy des
Winters op onfen dyck liggen, van opwater, of van
ysgange, foe fullen onfe Dykgrave, ende die gemee-
ne Heemrade alle diegebreeken, die op onfen dyk zyn,
waill overfien, ende dat in fchrifte ftelien, en als die
Camerair in der tyt fyne reekeninge in der Meerthe
dair nae doen fal , foe fullen onfe Dykgraaf ende die
gemeene Heemraden dair dan in den Capittelhuyfe te-
genwoordig weefen, en openbaren aldaar alfulke ge-
breeken, als hen dunkt by haren eede, dat op ende
aan onfen dyk van noden te maken is, en loe wes dan
die drye Staten van onfen Lande mit onfen Dykgrave
ende den Heemraden mit malcanderen overcomen,
dat voir ons gemeene Land van noden te maken we-
fenfdl, dat fal den Camerair in der tyt bevelen tema-
ken, of men fal die werken beiladen te maken, aliïe
dat dan die drye Staten van onfen Lande en die ge-
meene Heemriiden alrenutile fal dunken tieweien, tot
onfes gemeenen Landts behoef. Item, of dan eenige
\verken op onfen dyk beilaat worden, in der maniere
voirfz. foe fullen onfe Dykgrave en gemeene Heem-
raden die gemalde werken fchouwen, en opnemen,
op die naallen fchouwdag, na dien dat die gebreken
gemaiÖ: behoren te welen op hoeren eedt. Item,
■dat men van defer tyt voirt nyemant wtiteken en fal,
dan op fchouwdagen , en dat fall gefchien in tegen-
woordicheyt der gemeene Heemraden, die dair dan
op den fchouwdach zyn ; gefchiedet anders , foo en
foude die wtilcking van geenre weerden wefen. Item,
voertaan en fal men geene wtftekinge doen van Cenige
onbetaalde hoeftgelden, dair die dach van betaalinge
of verjairt en verdaget is: behoudelyken die oude re-
llanten , die tegenwoordich zyn, fal men inwinnen
mit recht nae der ouder ge>voontcn. Item, of eenig
man, of wyf, onfen Dykgrave, of Heemraden broe-
kig worde , foe fal onfen Dykgrave den broeckigen
op ten felven fchouwdach , dair die broecken op ge-
fchiet zyn, of op ten naeilen fchouwdag daar nadoen
verdagen, mit eenen onfen vierden Pander, en befpre-
ken in tegenwoordicheyc alle der Heemraaden, die
dan dair op den fchouwdag zyn : ende wort dat recht
op den felven fchouwdach niet geëyndet, foe fal men
•den broeckigen weder verdagen te rechtte koomen
op ten naiilenichouwdach nac ,voor die gemeene

Heemraden, en alfoo voirt van fchouwdag tot fchouw-
dach, ter tyt toe dat die fake mit recht geeyndet is.
Welcke fes punten voorfz. nyet waill onderhouden
worden foe is by ons ende den dryen Staten van on-
fen Lande overcomen, ende gefloten, dat men deic
voirfz. fes punten voirtaan onverbrekelyken nae gaan
ende houden fall. Ende dair toe, dat een ygelyk , die
dyk te maken heeft, fynen dyk alfoe maken fal, dat
ons gemeene lant dair by onbelaft en onbeforcht bly·
ve, en dat tot loven en wyfinge van den Heemraaden.
Ende als onfe dyk geloeft is, worde hy dair nae wa-
dielyk , ofte dat hy fchoet , foe fal men dat weder
doen maken , op coil van ons gemeene Land , then
volre eerden , ende leveren weder den geenen , die
hy toebehoorden. Item , foe en fullen onfe Dykgra-
ve , noch den Heemraden in der tyt, geenen dyk, nog
werck op ten dyk aannemen , noch part of deel heb-
ben , mitten geenen die dyken, of werken aannemen
te maken, anders dan hoirs felfs dyk ende werk. En
of zy hier en boven eenige dyken, of wercken aan-
nemen the maken, of deel hadden, mitten geenen die
dyken, ofte werken aannamen te maken , foo en fal
men noch hem, noch den geenen, dair zy medeaan-
deel hadden van den dyken ofte wercken , nyet afge-
ven. Item, fal men alle jaren onfen Leckendyk fchie-
ren van Amerongen totten Nyendam toe, en daaraf
fal men een fchiercedel wthangen tot Amerongen,
binnen onfer Stat van Wyck, tot Honswyck, in het
Waall, ende aan die Vaart voir die Kerke, op dac
een ygelyk weten mach, die dyk heeft, woe hy
fy-
nen
dyk maken fall. Ende defen fchierdag fall men
altois houden den anderen dach in Meye ; ende die
geenen, die onfen dyk fchieren fullen, en fullennyec
meer hebben dan hoir wagenhuer ende coil. Ende
alfoo den Dykbrief innehout, ende die verclaringe van
denDykbrief,gemaickt en toegelaten by ons ende den
dryen Staten van onfen Lande, dat een ygelyck, die
dyk heeft, foe fynen dyck maken fallj^allbe men die
des Meyes fchieren fall : alfoo dattet die Heemraden
die naaite fchouwe en loven. Ende indien dan dair
iemant wair , die fynen dyck alfoo nyet gemaiól en
hadde, als voiriz. ilaat, foe fall onfe Dykgrave mit- '
ten Heemraden dair op in ryden, op des geens coit,
die fynen dyck niet gemaakt en hadde. Ende oniên
Dykgrave mitten Heemraden fullen den dyck befta-
den te maken , en fullen die geene betalen, die den
dyk toebehoirt. Ende wairt dat hy den fpade ftake,
die den dyk toebehoirde te maken, foe fal onfe Dyk-
grave metten Heemraden den dyk boefemen, na wt-
wyiïnge des Dykbriefs. Ende alle defe voirfz. pun-
ten en elk byfonderfal men naagaan, ende houden,
over ende ter tyt toe, dat wy en die drye Staten Van
onfen Lande, eens beters the rade fullen worden. En
dit ial al weien , beJioudeJyken den Dykbrief in fynre

vol-


-ocr page 67-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

ΑΙΓ00 diverfche klachten ende doleantien myn
Heere die Grave van Hoogftraten van we-
gen Keyf. Maj. , Grave van Holland ende
Erf-heer defer Landen van Utrecht, Stad-
houder Generaal, gedaan zyn geweeft op die gebree-
ken, wefende op die Leckenayk tuÎTchen Ameron-
gcn en den Yfleldam, daar door niet alleenedie Lan-
den van Utrecht, maar ook het land van Holland fee-
kere jaren geleden bevloeyc, en grootelyks befchadigt
is geweeft, daar van by diverfche CommiiTariirenvan
wegen Keyf Maj. informatie ende onderfoek gedaan
is, om middelen te vinden, dat die voorfz. dyk wel
geregeert, die vooriz. landen wel bewaaart foude
worden van inbreeken ende bevloeyen, ende dat men
voortaan den mergcntalen onder den dyk gelegen, niet
meer dan nootlyk is,foude befwaaren. Alle welke in-
formatie gefienzynde, feekere concept gemaakt, den
drie Staten des Lands van Utrecht getoont, haarlie-
der advys daar op gehad, ende by myn Heerén Stad-
houder, d'Eerfte ende andere Raaden der Keyferlyke
MajefteytinfynenHove Provinciaal van Utrecht,ge-
communiceert is geweeft, ende van weegen der Keyf
M^. geordonneert die poiniten ende articulen hierna
geichreven.

In den eerften, dat op den voorfz. dyk tuflchen A-
merongen ende den Ylieldam , en van daar tot den
Marendyk toe, zyn fullen voortaan een Dykgrave en
elf Heemraaden, elcks oud over de Zf Jaren, daar af
die Keyf Maj., als Erfhecredes Lands van Utrecht,
fetten lal den Dykgrave ende drie Heemraaden , die
vyf Capittulen ende Godshuyfen binnen Utrecht twee
Heemraaden , die andere van de Geeftelipkheyt van
Utrecht nog twee Heemraaden , die Edelen en Rid-
derfchapuyt den naam des gemeene Lands van Utrecht
ook twee, en die Stad van Utrecht desgelyken twee
Heemraaden.

I 1.

Alle welcke Heemraaden haren eed doen fullen in
handen van den voorfz. Dykgrave , ende fullen haar
officie bedienen tenminften vier, ofte vyf jaren lang,
fonder die buyten merckelycke faacken eer te verfetr
ten.

I I I.

Defe elf Heemraaden fullen met den Dykgrave voor-
fchreve alk jaar den dyk keuren enfchouwen, tot al-
fulken boeten als hier na volgt.

I V.

Ende fullen kennifle neemenen wyfenin alle faaken
op den dyk vallende, *t zy van dieften van hout, rys
aldaar geftolen, of andere berovinge van den dyk al-
daar gebeurende, vaninjurien, vechten, doodilagen,
of andere mefufen, die daar, hangende de fchouwda-
gen, of legerdagen, mogten gebeuren.

^v»

Die Dykgrave fal hebben tot iynen feeckeren wed-
de 'sjaars twee en dartig Carolus guldens, eick van
den Heemraaden ende Cameraar feftien Karolus gul-
denen , die Secretaris tien Karolus guldenen 's janrs,
daar vooren hy houden fal Regifter van alle fchierin-
gen, ordonnantiën, befteedingen van hoofden, me-
tingen van aanlagen , vonniflen ende dingtalen ende
yoorts al te fchryveo dat op die dyk ie befchryvcöyglt.
Il, Defî,

volcomenrc machte te blyven , fonder argelift. In in onièr Stat van Utrecht, in het jair onfes Heerçn
oirconde 'sbriefs befegelt mit onfen fegell, Gegçven 1493, op ten dach in Oûobri.

III. ORDONNANTIE van den Stadhouder, den Grave van Hoogfiraten , aangaande de hen

heering van den Leckkendyk, tuffchen Amerongen m ώη Weldam»
den^Augufi.MDXXXll '

V Τ,

Die Landmeeter fal hebben voor fyne wedde fes
Karolus guldenen, daar voor hy gehouden wert te
meten alle het gunt hem by den Dykgrave en Heem-s
raaden op ten Tchouwdagen belaft ffl werden j en-
de die reydende Boode fil gehouden zyn te doen
ende die bootfchappen, citatiçn ende ook die brieven
te dragen, die Dykgrave, Heemraaden, ofCameraai'
hem op die fchouwdagen beveelen iullen , daar voor
hy hebben fal drie Karolus guldenen 's jai|rs,

VII,

En mits defen iullen die voornoemde Officiers tot ko-
ften van den gemeenen Lande vaq hare vacatiën op
eenigevan de fchouwdagen niet meer mogen eyffchen.

Maar als die vooifz. Officiers metten klockgcfiagh
om noot van water, of ysfcharinge haar legerdagen
op den dyck fullen moeten houden, ίΐιΐ die Dykgrave
hebben ies en dartig ftuyvers s'daags, ende elck van
den Heemraaden ende Cameraar achtien ftuyvers, die
Secretaris twaalf ftuyvers, ende die reydende Boode
fes ftuyvers, al het welke tot laften van den Lande
betaalt fal werden by den Cameraar , daar van hy,
mitsgaders van de anderen penningen van fyn ontfang
gehouden wort eens jaars reeckeninge ende reliqua
te doen, in prseiêntie van den Gedeputeerden van de
Staten, voor iekere Commiflariflèn, die de Keyf
Maj., als Erf heere des Lands van
Utrecht j offynç
nakomelingen daar toe commieteren fal.

IX.

Ende wanneer die Dykgrave ende Heemraaden tc
doen fal hebben op den dyk, foo fal hy die al ont»
bieden toteenen feekeren dage, ende met dengeenen,
die daar komen, fal hy mede fchouwen en rechten, en
wat die meerder portie van hemlieden wyft, dat fal
men executeeren, ende foo wie van den Heemraaden,
die daar ontboden waren , niet en quame , foude al»
Ie dagen, als hy daar niet en quame, verbeuren driç
Karolus guldenen, hy en hadde wettelykeontfchult,
te weeten, dat hy buyten 's Lands ware, of in Keyf.
Maj. dienfte, ofte dat hy beddevaft waare ; en defe
boeten fullen hebben d'een helft die Dykgrave, endç
die andere helft die Heemraaden vooriz., cfFengelyck
te deylen.

X.

En de eerfte ordinaris fchouwdagfalwefen alle jaars
den cerften dinsdagh naar Maydag, op een boete van
drie Karolus gulden, op wekken ecrften fchoudagh
fullen Dy kgrave ende Heemraaden fchieren ende keu-
ren op alle diegebreecken, die elck Heemraad tenty-
de van fyn leger bevonden fal hebben, daar op alvoo»·
ren gehoort die gefwoorenDykmeefters, die ookby-
brengen fullen alle die gebreeken in den dyck ende
fchoeyingen bevonden, ten eyndc dat op alles voorr
fien mag werden, welke fchieringe en keuren, by-
fondere als men eenige groote nieuwe wercken fou-
den behoeven, eerft getoont fullen werdet^ άβη Stade
houder ende Raaden voorfz. om die te comm^upicjcc·
ren metten Staten yan den Lande , en als dan gepn-
bliceert te werden, om, foo verre die raak^n,dat aard#
werk, volmaakt te wefen op ^ie naaftvolgende Jchop^·
dag , dewelke gehouden fal werden naar .Sints Peters
ad vincula^op die boeten van fes Karolus guldeng?,

J Ui*


-ocr page 68-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS

X I.

Ende die derde fchouw fal zyn alle jaar desdings-
dag naar die elf duyient Maagden, op die boeten van
tien Karolus guldencn , ten welken dage ook ge-
fchouwt lullen werden die hoofden, kribben, fchoey-
ingen , by de voorgaande fchieringe geordonueerc,
fonder eenig verdrag, ofdiffimulatie. · ·*

XII.

Ende Tullen Dykgrave, Heennraaden, noch Came-
raar van fuiken dykwerck geen gefchenck, ofte jaar-
geld nemen, of diffimuleeren metten geenen, die ee-
nig dykwerk fchuldig zyn, of aangenomen hebben te
maken, het zy van particuliere perionen, of van het
gemeen Lands wegen befteed, op poene van arbitrale
correftie.

XIII.

Ende tot elcken tyde als fy fchouwen, fullen die
geene, die den dyk te houden hebben, haar afgang
cn aangang gehouden zyn te wylen, op de pœne van
drie Carolus ffuldens.

XIV.

Ende indien eenig dyck niet volmaakt cn waare,
daar cn foude die Dykgrave met die Heemràden niet
achterwaarts ryden, dan fouÎden fy daar alfoo veelar-
beyders in mogen fetten, of't werk hefteden en doen
maken binnen· zekeren tyd, als hun dunkt dat het 's
Lands oirbaar ware, ende die tyd overilreken, we-
der op het werk komen , en fien of na behooren ge-
maakt ware, en die koft fal gelden dies die dyck is,
alfoo verre als fyn goet ftrekt, beyden van ai bcyden
cn des Dykgraven en Heemraden en anderen Officiers
koften, die fy doen fullen in het wederkeeren, dat is
fuiken daegeld, falaris, als vooren gelchreven ftaat.

XV.

Dat men geenen dyk, aanlagen , hoofden, fchoeyin-
gen, of ander werk, aan den dyk behoorende, hou-
den fal voor gelooft, ten ware die Dykgrave, en alle
^ie Heemraden, op den tyd wefende, daar overge-
reden, of sepaiTeert waren.

XVI.

Indien yemand iyn dyck gekeldert liet, en die be-
deckte met fchoeyinge, ofte anders, dat Dykgrave
cn Heemraden op den fchouwdag die kelders niet fien
en mochten, fullen fy, niet jegenftaande, dat over-
ryden, weder mogen keeren tot allen tyden als het
hun aangebracht, of gekondigt fal worden, ende die
kelder , ofte dyk beitcden en vol opdoen maken, al
tot koften van den geenen, in wiens dyck fulcke be-
drog gefchiet ware , die daar boven den Dykgrave,
Heemraden en andere Officiers, wederkerende, lou-
de betalen haare daggelden, ende boven die boeten
van twintig Carolus guldens, daar van die aanbren-
ger hebben fal een derdendeel, arbitralyk gecorrigeert
worden aan fyn lyf, ofte anders na gelegentheyd van
de faaken.

XVII.

Ende cn hadde die geene, tot wiens laften die dyk
ware, foo veel goets niet, foo fullen die Heemraders
op haren eed proeven en onderfoecken, van wien dat
dat Land gekomen is, met die dyk belaft, ende die
geene, dies 'die eygendomme ware, fal daar af vol-
doen, ende alfoo voort van Lande tot Lande, ter tyd
toe, dat die Dyckgrave en Heemraden voldaan zyn,
cn al fonder dingtale, of dilay,
X V 1 I I.

Item 5 waar het faake, dat 'er eenig waternood
quame, alfoo dat den Dy%rave en Heemraden, of-
te dat meeftendeel van dien des nood dochte, foo
fullen fy fonder eenig vertreck by zekeren gefwooren
boode een wete doen doen aan alle Schouten, ofte
tot haaren^huyfen, gelegen binnen der voorfz. 1'chou-
we, en de Schouten fullen dan elk in hun Karfpelen
terftond die kloeke liaan, en indien iy des in gebre-
ken zyn, fullen boven die hoogftc boeten arbitralyck
gecorrigeert werden.

XIX.

En wanneer binnen den voornoemden fchouwe die
kloek geflagen fal zyn, om ten Lekkendyck te koo-
men, lal uyt elcken hiiyfe, onder den Lekkendyck
ftaande , die man felfs in perfoon tedycken koomen,
met fchup en fpaey, bylen en andere inftriimenten,
daar toe dienende, als dat gewoonlyk.is, daarvan
niemand uytgefcheyden en fal wefen , dan die beede-
laars, en die geene die kranck, of foo oud zyn, dat
iy niet machtig, of bequaam en zyn in perfoon tc ko-
men , die welke, en desgelyken die weduwen en weè-
fen, die elk in heuren iteedeneenen fterken weerach-
tig man gehouden fullen zyn te fchikken, al op die
poenen van acht Carolus guldens, te verbeuren byee-
nen yegelycken van dien, die des voorfz. is, in ge-
breken waar, en foo dikwils als het felve gebeuren
foude: ende dit niet jegenftaande eenig verding, of
oorlof, dewèlcke fy ter contrarie verkregen hadden,
of fouden mogen maken en verkrygen van den Dyk-
grave, eenig van die Heemraden, Panders , of an-
dere, wie dat zy, den welken mits defen fcherpelyk
verboden werd, fuiken oorlof te geven, ofte ymand
van den dyck na huys te laten gaan, eer die water-
nood ceiTeert, of yets tegens die voorfz. Ordonnan-
tie te doen, of attempteeren, op die pœne van fes-
tien Carolus guldens, te verbeuren by den Officier,
t'elker reyfe fy contrarie doen fouden , die amende
voorfz. te bekeeren die twee deelen tot Keyferlycke
Majëfteyts behoef, ende het derdendeel tot behoef
van den aanbrenger", ofte denunciateur.

X X.

Voort ware het fake, dat'er eenige waye brake in
ymands dyke, die gelooft ware van den Heemraden,
daar fouden die Dykgrave en Heemraden met gemeen
Landen opvaren, fonder menen, en den dyck opma-»
ken, ten vollen dycke, op des gemeen Lands koften,
ende leveren dan den geenen dies hy te vooren was.

XXI.

Waar ook dat fake, dat een dyk fchote van ftroom,
of verfonke , of wegbrake niet ongeval, daarom den
Heemraden dochten , dat het Land mede gevreeft
ware, daar fouden die Dykgrave met die Heemraden
fonder merren opvaren, ende den dyck opmaken ten
vollen dyk, op des gemeen Lands kofte.

XXII.

Als men eenen gemeen werk aan den dyck ial he-
fteden, het zy nieuwe hoofden, kribbingen, of an-
ders , fal by die Dykgrave en Heemraden te vooren
een befteck by gefchrifte gemaakt werden, met goe-
der verklaringe van de lengte en dickte van de ryfen
en palen, ende hoe wyd die van eenftaan fullen, om
daar na het werk te hefteden ente doen maaken den
geenen, die het aannemen fal, fonder eenig verdrag,
ende indien die aannemer dies in gebreeke wer(ë,
foude verbeuren vyftien Carolus guldens, die eene
helft jegens die Dykgrave, d'ander jegens den Heem-
raden, endeniet te min arbitralyck gecorrigeert wor-
den, en foude die Dykgrave dat verfonke doen maken
tot koften vari den aannemer en fyne borgen.

XXIII.

Item, dat Dyckgrave, Heemraden , Cameraar,
Dykmeefters, noch geen Officiers van den dyk eenig
part, deel, ofte gefchenck fullen mogen hebben in
wercken, die by den Dyckgrave hefteed fullen wer-
den , op pœne van elck te verbeuren twintig Carolus
guldens, tot Keyferlyke Majefteyts profyte daar van
den aanbrenger hebben fal een derdendeel, ende bo^
ven dien fullen die Officiers arbitralyck gçcorrigeert
worden.

XXIV.

' Dat men alk die boomen, ftaande op cn aan den

dyckj

f


-ocr page 69-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

dyck, op een halve roede na afhouwen fal, op een
boete van acht Carolus guldens, en dac men voortaan
geen boomen na den dyck ftellen en fal, op gelycke
boeten.

XXV.

Dat die Dyckmeefters toeficht hebben fullen, dat
alle hoofden, fchoeyingen ende kribbingen wel fonder
eenige kelders gemaakt fullen werden na die keure en
fchieringe, ende indien bevonden word, dat ly daar
mede iimuleeren ende dat niet aanbrengen, fullen be-
talen dat dobbel van de boeten, die de aannemers,
iiet waar landman , ofte eygenaar , fchuldig waar,
d'een derdendeel tot profyte van den aanbrenger, die
andere tweedeelen ten profyte van denDyckgrave en
Heemraden half en half, en boven dien arbitralyk ge-
corrigeert werden.

XXVI.

Dat die Caraeraar, ofte Dykmeefters , metten gee-
nen daar fy rys af koopen, goede fchriftelyke voor-
waarden maken fullen, om den vollen band te leve-
ren, ende dat ïy'van dien anders geen rys ontfangen
fullen, op die poene van twintigCarolus guldens, en
ook, dat men die Cameraar en Dykmeeiters daar op
haren eed laten doen, dat fy van defen noch eenige
andere wercken, der dyckagie aangaande, geen ge-
fchenk, of corruptien nemen fullen.

XXVII.

Dat die Cameraar niemand, aan den dyck gefeten,
eenige daggelden geven fal, of in rekeninge brengen,
dan den geenen, die felfs met den hand werken, uyt-
gefondert drie gefwooren Dykmeeiters, die uyt bevel
van den Cameraar toelicht iullen hebben op alle die
werken, ende in lafte en noode het befte doen, rys
te koopen, en voorts anders gehouden fullen wefen
op hare daggelden, van fes ftuyvers daags, te 'ryden
daar men henlieden behoeft.

X X V I I L

Voorts waar het ilike, dat die Heemraden dochten
by haren eede, dat eenige generale oplage te doen
ware over den gcheelen dyck, die op age fouden fy
doen maken tot des gemeen Lands koften ten vollen
dycke, en dan leveren den perfoon, die den felven
dyck te vooren hielden , maar indien eenige dycken
in het particulier te lage bevonden worden , fullen
Dykgrave en Heemraden den geenen, tot wiens la-
ilen fuiken dyck ftaat, mogen belaften met een kade
te maken , ende den dyk te hoogen na behooren.

XXIX.

Ende alfoo groot, hoog en breed, als die Dykgra-
ve en Heemraden den Lekkendyk, van aarden eens
gefchiert en gekeurt hebben , fal geregiftreert wer
den, op dat die dycke in dier grooten altyd magbly-
ven , fonder die te mogen minderen, maar altoos

meerderen, by der Heemraden Ordonnantie.

XXX.

Voort foo waar die Dykgrave metten Heemraden
op ymands dycke koften doed, arbeyders huurt, die
geene, dies den dyk is, mag terfteede met eenfchat-
te gelde betalen, deede hy des niet, foo fal 't die
Dykgrave verleggen , en winnen hçt weder iu, twee-
fchat aan gelde, ofte driefchat aan pande, eo dat fal
hy felfs panden , of doen panden tot fuiken dage als
hem die Heemraden wyfen.

XXXI.

Ende wat Land belaft is metten dycke, en fal men
niet vry mogen koopen, noch verkoopen, het fal al-
tyd befet blyven met den lafte van den dyk, en men
fal geen Land meer, dan met een hoofddyk, bela^
ften mogen.

XXXII.

Soo wat Heemraden wyfen, die dykagie aangaan
de, fal men van ftonden aan mogen executeren, nier
jegenftaande eenig beroep , ende fonder pracjudicie
van dien, ende foo wie Heemraden ter caufe van ha*
re officiejnjurieert, die verbeurde jegens eiken Heem-
raad vyf Carolus gulden, ende jegens die Hcere alfoo
veel, als jegens d^ieHeemraden, ende daar enbovi·
arbitralyck gecorrigecrc worden na gelegentheyd var
der faaken.

XXXIII.

Dat die Cameraar ial binnen 's jaars executeeren
den geenen, die haar Lekkendyks-geld niet betaalt
en hebben, endeen fal niemand deurfteken, of den
Dykgrave overleveren, ten ware den Dykgrave hetr
fyn geld voor al opleyde.

Alle welke poinden en articulen myn Heere, die
Stadhouder Generaal, en Raden voorlz. van wegen
die Keyferlycke Majefteyt geftatueert, geordonneert
en bevolen hebben , ftatueeren , ordonneeren en be-
veelen mits deiên onverbrekelyck achtervolgt en on-
derhouden te werden, ende dat die
Dyckgrave ende
Heemraden daar naarftelyck toefien, en den overtrc»
ders van defen fcherpelyk ftraffen en punieeren, ende
ingevalle fy eenigfints breukig, of négligent bevon-
den werden , dat den Procureur Generaal van den
Hove jegens henlieden procedere ende beware' t rechç
van den Keyfer. Dit al by provifie en geduurendç
ter tyd toe by den Keyfcriyke Majefteyt, als Erfr
Heere defer Lande , anders hier op verfien werde.
Aldus gedaan binnen der Stad Utrecht den achtften
dag Augufti, Ao. een duyfent vyf honderd twee eq
dertig î en gepubliceert en gelefen ter pr^fcntie van
de Praelaten ende Gedeputeerden van de vyf Gods-
huyfen, Ridderfchappe en de twee 3urgermeeftcrcn
der Stad van Utrecht, den negenden dag der voorfz,
maanden jaare. Ondcrteykent, F. de La Laing.


ORDONNANTIE vau wegm der Keyferlyke Majefipt, by maniere van provifie gemaakl

hy mjm Heere die Grave van Hoochftraten , Stadhouder van Hol-
, land, Zeeland , ende der Landen van Utrecht^ op zeekere gebrekent
bevonden op den Lekkendjck en den Hinderdam ^ daar na me Camer
raar van den felven hun voortaan remUeren fal, ende dit, na dat
defelve Grave van Hoochfiraten al het j elfde gecommuniceert heeft den
me Staten van den Lande van Vtrecht, gdyk hier na volgt, indo'
to den ^^ Otioher ΜΏ XXKIIl

IV.

erft, foo die wercken en reparatien van den
Lekkendyk, en de hoofden groot enveelzyn,
ende dat dç fluyfen, ofte duykers in den Hin-
derdam dick moeten gevifiteert en gerepareert
wefen, ende dat die Staten van den advyfc zyn, die
Jaften van dien eenen alkene te laten, daar toe fy wel
//.
DcfL ^ ■ *
eenen geheelen man behoeven, foo wert geordon-
neert , dat die Cameraar van dien, anderen egeen dien-
fte, ofte officien en fal mogen voeren,
of exerceren,
dan het felve Cameraarfchap, dat hy gehouden fal
weien te bedienen in perfoon,en dat voorden tydvaa
drie jaarcn aan een, na dac het Cameraarfchap ga-

Ε

Î i Ψψί


jf
'f

-ocr page 70-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAM-S

vryt fal wefen, op dat foo veel te badt die wercken waren, ofte op termynen anders te betalen, op arbi-
van de voorfz. dykagien en hoofden geregeert en be- jtrale corredie, ten eynde 's Lands werk te bat ge-
leyt mogen worden, ten ware dat 't die Cameraar
j raaackt werde, ende dat men magneemen arbeyders,
mitsdoende.

Die Cameraar fal voortaan gehouden wefen te koo-
3en het rys, dat men aan den felven Lekkendyk be-
loeven fal, goed en kuftbaar, op de mate van acht
palmen dikte in den band, en op fuiken lengte als die
op den ftryck vatlen en gehouwen werden, fonder
die te kubben, of te korten, en die te leveren fon-
der eenige vracht, ofte byfondere de onkoften daar
van te rekenen, op den Lekkendyck, ter plaatfe daar
men die van doen lal hebben, en'in fuiken quantiteyt
als het van nooden fal zyn, en daar op maken eude
befchry ven goede vafte voorwaarden en conditiën, on-
der den handteykene van deverkooperc, een of twee
Heemraden, ofte twee andere goede mannen van ge-
loove, in abfentie van dien.

Item, die leveringe fal gefchieden in prsefentie van
een van de Dykmeeiters, die geëed fuilen werden tot
defelve leveringe, trouwelyken te fien, die den Ca-
meraar daar af certificatie onder haar hand ^houden
werden te leveren, daar na die Cameraar die betalin-
ge doen fal.

Item, dat men van nu voortaan geenpaalhout, of
ilaken en koopen fal metten rys in een koop, maar tic van Dykgraveende Heemraden, cn die van de
clks byfonder koopen, na fyn prys en op fuikemateen St^en ^aar eeril over geroepen.

belleek, als hy befpreken en bevoorvvaarden fal, en
die laten leveren en ontfangen by een van de Dyk-
meefters, als vooren , en liever te koopen elfe Ha-
ken , foo verre die vry gelyker zyn, dan willigen.

Item, dat defe Cameraar alle die noodryfen , die
tegens die winter cn by provifie gekocht en gelevert
fullen werden, als vooren, trouwelyken doen bewa-
ren fal en beihden , ende die weder uytleveren by
getale, ten eynde, dat die niet geftoolen noch ver-
nielt en werden.

Item, dat defelve Cameraar voortaan op goedebe-
fproken voorwaarden, in het openbaar beftaden fal den
minften aanneemende, in praefentie van den gefchik-
ten van de drie Staten, die wercken van de voorfz.
dykcn, foo wel aanlagen, gefchoten dyken, als an-
dere, ende neerftelyken toefien, dat die gemaackt
werden volgende'defelve voorwaarden, met goede
lange en ilerke ftaken, wel geladen en gefonken met
aarden, uyt den grond op , ionder eenige
kelders,
ofte loofe werken en anders, tot 's Lands oirbaar en
confervatie van den dyk.

Item, desgelyks die hoofden, die beftadelyk zyn,
ook te beftaden als vooren, ende die profytelycker
anders gemaakt fullen werden by daggelden, daartoe
te fien, dat die groot en f\yaar genoeg uyt'er grond
aangeleyt, opgetogen en geladen werden, alfoo het
behoprt, defelve van onderen breder aanleggende, en
foo opgaande, ende boven fmalder bly vende, dan on-
der, en dit foo vroeg in het jaar te doen als doenlyk
fal wefen. ,

Item, dat defelve Cameraar terftond, als eenige aan-
lagen volmaakt fullen zyn, gehouden wert die Dyk-
grave en Heemraden dat fonder vertoeven aan te bren-
gen ende denuncieeren, om die op te nemen en den
eygenaar over te leveren tot ontlaiHngc van den Lan-
de, foo het behooren fal.

Item, dat hyook geen geichoten dyken cn fal ma-
gen aanvaarden, noch doen maken, tot koften van den
Lande, ten zy, dat die eerll by den Dykgrave ende
Heemraden voor gefchoten dyken gelcent, ende hem
geordonneert werden te maaken, en de Ordonnantie
van dien overbrengen op fyn rekeninge, daar hy van
den felven verantwoorden fal.

Item, dat hy insgelyks goede toeficht hebben fal
op allen arbeyders, in daghuuren werkende, die hy
«11c acht dagen betalen lal in gelde, fonder die met

Tot Dyckmeefters teftellen goede, getrouwe, ex-
perte peribonen, hun dies verftaande, omtrent den
dyck woonende, ende redelyck gegoet, by den Dyk-
grave by advys van Heemraden en de Cameraar, die
by den Dykgrave in prxfentie als vooren geced ful-
len werden, op alfulken falaris, als hun by den Dyk-
grave en Heemraden en ook die Staten toe getaxeert
fullen werden.

Item, dat niemand, felfs dyck te maken hebben·
de, Dykmeefter fal mogen wefen, noch eenige dyc-
ken
fal moogen anneemen, noch part, noch deel in
eenige aanneminge, ofte beftadinge hebben, op poe-
ne van vyf en twintig Carolus guldens, en arbitrale
correétie.

Achtervolgende de voorgemelde Ordonnantie van
den Lekkendyck, foo fal die Cameraar doen betalen
allen mergentalen, onder den dyck gelegen, fonder
yemand daar inne te verfchoonen, foo wel die mer-
gentalen , die Schouten van 's Keyiêrs Gerichte tot
noch toe gebuert hebben, ende andere, ten ware
fy
toonden vryheyt met zegel en brieven deugdelycken
verkregen.

Alfoo Heer Albrecht van Leeuwenberg tc rekenen
heeft van defen Cameraarfchap van de jaaren xxvi,
XXVI1. en xxvi 11 ,foofaldiebetalingevaniynloopen-
de renten van nu voortaan gefurcheert bly ven, totdat
hy defelve rekeninge gedaan fal hebben, of dat men
uyt fake van dien , foo wel aangaande defelve re-
keninge, indien hy defelve niet doen en foude kon-
nen, als op die quytinge en atterminatie van defelve
fyne fchulden, met hem tot ontlaftinge van de Landen
by de Staten by advys van den Hove gcappoinéleert
fal wefen.

Den Griffier, Secretaris, ofte andere, egecn bc-
talinge meer te doen, fy en leggen over die declara-
; tien van die parcyen, aie iy de Staten, defen Lek-
kendyk aangaande, gedaan fullen hebben.

^Als die Deputaten gefonden worden op den Lek-
kendyk , foo cn fal 'er uyt eiken Staat niet meer we-
fen, dan een, die elke hebben fullen twee en dertig
ftuyvers daags voor wagenhuur, koften, teeringen
en anders j indien eenige van de Staten meer Depu-
taten begeeren, dat fal wefen in elke Staat op fyneo
koften, ten ware in-groote faaken, ende dat by ad-
vys van den Hove meerder getal geordonneert wer-
de.

itCfflfl

δδ

daar het Land wel af gediend zy, ende ten diencyn-
de word geordonneert die eerfte uytfettinge alfoo te
maken, dat die Cameraar foo veel penningen hebben
raag, dat hy den arbeyders met gereede penningen
in manieren voorfz. betalen raag.

Item , want om het onderhoud van deie voorlz..
poincten van nooden fal wefen gefurneert te zyn vaa
gelde, en die omgeflagen penningen promptelyken re
innen, dat daaromme die Dykgrave, als hem eenige

onwillige perfoonen by den Cameraar overgeleverc
werden, gehouden fal wefen den ièlven Cameraar
binnen veertien dagen fyn geld op te leggen na den
dykrechte, fonder langer uytitel, ofte iimulatie, of
by gebreke van dien, fal die Cameraar het felve mo-
gen doen uytpanden by authoriteyt van den Hove.

item, alfoo gefeyt wort, dat voortyden fommige
hoofden geleyt zyngeweeft, meer tot particulier pro-
fyt, dan van het gemeen Land, dat men daarom de-
felve hoofden vifiteren fal, en foo verre die bevonden
werden niet nut, noch den Landenoodelyken, die af
te keuren, en dat voortaan egeen hoofden meer van
nieuws geleyt en fullen werden, dan by Ordonnan-
Dvk

-ocr page 71-

EN DEN GREBBENDYCK, II. BOEK. II. TIT.

item 5 dat die Camcraar van den Lekkendyck fal
hebben te wedde, te weten, voor iynen ontfang en
bewind van den Lekkendyk, xxv. Carolus guldens,
en voor den ontfang en coeficht van den Hinderdam
jaarlyks ook xxv. Carolus guldens, en daar toe voor
fyne vacatiën, als hy op defelve dyckagien van den
Lekkendyk, ofte Hinderdam by ordonnantie van den
Hove, ofte van den Dyckgrave en Heemraden va-
ceeren fal, of foo dicke, als't noodwefen fal, eenen
gouden Carolus gulden 's daags, en dit op fyne affir-
matie, ende al by maniere van provifie, tot dat by
den Keyfer,daar op gehad het advys van de Staten,
anders geordonneert fal weien.

Werd ook den Cameraar bevolen en geordonneert
alle onwillige Hoeftalen, tot noch toe in der rekenin-

fe van den Hinderdam gettelt, die niet bewyfen cn
onnen met zegel en brieven, of deugdelyke titulc
daar af bevryd te zyn, diefelvc onwillige Hoeven tc
doen betalen ende te doen executeeren. Ende werd
geordonneert den Stadhouder, Pnefident ende Ra»
den den iêlven by behoorlycke provifie daar inne te
aiïïiteeren.

Aldus gedaan t'Utrecht den zz Odobris, Anno
I f 3 3. Ondergetekent, A. de La Laing.


V. ORDONNANTIE van Keyjèr Karei, op de beheering van den voorfz. Lekkendyck m den

Hinderdam, gearrefieert den May ΜΌ XXXVIL

van vier jaaren, fonder die buyten merkelyken zaken
eer te verfetten.

I Γ.

Item, die voorn. Dykgraaf ial aan den Heyligen
zweren, in handen der Key. Maj., als Erf-heerede-
fer Landen, of zynen Gecommitteerden, rechte fchou-
we te voeren, na 't oordeel en wyfingevan de Heem-
raaden , ende fich naar defe Ordonnantie in als regu-
leren.

I I I.

Item, zoo wanneer die Schoudag gekomen is, foo
zal die Dykgraaf mit zyn Heemraden aan fchouwen,
op dat overlte eynde , en die uyterfte palen van zyn-
re fchouwe, en aldaar een oirdel eyfchen van den Heem-
raden , of den dag alfoo hoog belegen is, dat hy die
fchouwe aantaften ende voeren mag van des Heeren
wegen, welcke Heemraden wyfen zullen, dat hyic
voeren mag, want hy dat mit regt bedinget.

Item , die Dykgraaf als hy die fchouwe aangetail
en aangevangen heeft, zal van den dyk niet gaan, nog
ryden, hy en heeft eerft eenen van den gefworen
Heemraden tot een Dykgraaf in zyn plaatfe gefet, of
die fchouwe geveril, als r^t is.

Item, waart fake, datter een Dykgraaf ont brake,
ende die fchouwe aangekomen ware, zoo zal die Erf-
heer van den Lande terftont eenen anderen Dykgraaf
fetten, want des Lands noot is, op datter geen ver-
fuym 5 ofte gebrek in en kome.

Item, ende ook fal die Dykgraaf een oirdel eyfchen
van den Heemraden , indien daar eenige boeten op
ten dyk verfchynen, ofte hy deiêlve eyfchen en mie
rechte nemen mach, die welcke wyfen fullen, dat
hy fulks wel doen mach, als hem die verfchynen en
toegeweefen werden , ende alle defe elf Heemraden
fullen mitten Dvkgraaf voorfz., alle jare den dyck
fchouwen ende fcueren, tot alfulcken proufyteii ende
boeten,als hier na volgen.

V I 1.

Ende fullen kenniifc nemen ende wyfen in allen Îâa-
ken , op ten dyk vallende, 't zy van diefte van hout,
rys, aldaar geftolen, ofte andere bcrovinge aldaar
gebuerende , van injurien, vechten, dootflagen, of
anderen mefufen , die daar hangende de fchouwe,
of
leegerdagen gebueren moeten.

V I I L

Item, die Dykgraaf fal hebben op alle ordinaryic
Schoudagen, tot vyftienSchoudagen toe, naar ouder
gewoenten, naagaande den ouden Dykbrief, alle jaren
twee en dertig Carolus guldencn , en eiken Heem-
raat ende die Cameraar die houden zullen mogen agt,
ofte negen Schoudagen, fonder meer, zullen hebben

Kaarle, by der gratie Gods, Rooms Keyiêr &c.
allen den geenen, die defen onfen brief fullen
iien, ihluyt. Alfoo onlen feer lieven Ridder
van onfer Orden , Raat, Kamerling ende
Stadhouder Generaal onfer Landen van Holland ende
van Utrecht, die Grave van Hoogftraten , ende tot
hem eenige uy t onfen Rade van Holland vobrfchreve,
by hem genomen tot fyne adfiftentie , ons in onfen
Secreten Raaden geordonneert, by onfe vruntelycke
lieve Vrouwe ende Sufter, die Koninginne Douaricre
van Hongaryen en van Bohemen, en Eertshertoginne
van Ooftenryk , van onfer wegen Regente in defen
onfen Nederlanden, vertoont en rapport gedaan heb-
ben van den arbeyd, vliet ende neerftigheyd by hen-
luyden aangekeert, omfeekere klachten ende gebree-
ken , gevonden op 't ftuk van den Leckendyck en den
Hinderdam, in onfen Landen van Utrecht, te remedie-
renen te brengen in goeder geregeltheyd, tot verlich-
tinge van onfen gemenen onderfaten aldaar , en ons
tot dien eynde gecommuniceert fekere articulen by
forme van Ordonnantie, eerftbyden drie Staten onfes
voorfz. Lands van Utrecht, of huerendaar toe Gede-
puteerden geconcipieert, en daar na by onfen voorn
Stadhouder, endengeeneby hem tot zynre afliftentie
daar toe genomen als vooren, naar dat fy feeckere
Ordonnantie in de jaren lyji, en i5'33, leftleeden,
by provifie gemaakt by den felven Stadhouder en den
Luyden van onfen Rade t'Utrecht, gevifiteert hadden,
gecorrigeert, ende na exigentie geamplieert ende ge-
reftringeert, zulcke als van woorde te woorde hier na
volgt.

In den eerften, dat op ten dyk tuifchen Ameron-
gen ende den YiÏeldam , ende van daar tot Maren-
dyk toe , een Dykgraaf endeelf Heemraden voortaan
zyn zullen, daar af die Key. Maj. als Grave vanHol-
lant ende Erf-heer s'Landsvan Utrecht, fettenfal den
Dykgraaf ende drie Heemraden , die vyf Capittelen
ende Godshuyfen binnen Utrecht twee Heemraden,
die andere van der Geefteiikheytvan Utrecht, noch
twee Heemraaden, die Edelen en Ritterfchap uyten
naam des gemeenen Lants van Utrecht, ook twee
Heemraden, ende die Stad van Utrecht desgelyksook
twee Heen>raaden, welcke voorfz. Heemraaden elks
tot een goede hoeve lands onder den zeiven Lecken-
dyk gelegen, ofte totvyftich gulden jaarlyks aan goe-
ie erfrenten geg-oetende geerft fullen wefen, enelcks
out wefende over die fes ende twintig jaren, alle wel-
ke Heemraden hueren eed doen zullen , in handen
van den voorfz. Dykgrave, endezweeren, datzyby
den Dykgr.ive gelaaden wefende, op ten Leckendyk
komen fuUen , uytgefondert allen nootlyken faken,
ende metten Dyckgraaf aldaar rechte fchouwe voe-
ren, ende recht oerdeel tuifchen twee man dinetalen

w/t7(fn . fn r.ill»^ 1_______ λ- · . i· .O

wjkn , co fullen huere officien bedienen den tyd 1 eiken Schoudag vyf en twintig ftuyvcrs, en op die

I I k

-ocr page 72-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

leger- cnde alle andere extraordinarife dagen , zal die
Dykgraaf hebben 's daags fes etx dertig ftuyvers, ende
elcken Heemraat en die Cameraar achtien ftuyvers 5
cnde zoo wie van de Heemraaden niet len kompt, en
zal niet hebben, en nochtans verbueren drie Carolus
guldens, ten ware dat hy wettelyke oorfaalce hadde,
te weten, dat hy ware buyten 'sLants, beddevaft, of
in dienft van den Heerevan den Lande wekke boe-
ten zullen hebben , d'een helft die Dykgrave, ende
die andere helft die Heemraden prsefent zyndc.

< I X.

Item, die Secretaris fal 's daags hebben, op die or-
dinaryflc fchoudagen twintig ftuyvers, en op die leger-
en alle andere extraordinarife dagen twaalf ftuyvers,
daar voor hy regifter houden zal, van alle fchierin-
gcn, ordonnantiën, beftadingen van hoofden , me-
tinge van aanlaagen, vonniflen ende dingtalen, en by
zynen eede aanteykenen die Heemraden, op elketyd
praefent zynde, om den Cameraar over te leveren, en
die betalinge daar na te doen, ende voorts al te fchry-
ven, dat op ten dyk -te fchryven valt.

X.

Item, die rvdende Bode , zal hebben 's dangs op
die ordinarife Schoudagcn acht ftuyvers, en opleger-
en alle andere extraordinarife daagen 'sdaags zes ftuy-
vers, ende zal gehouden zyn te doen die boetfehap-
pen, citatien , ende ook die brieven te'dragen, die
de Dy kgraaf j Heemraden, of Cameraar bevelen zul-
len.

X L

Item, die Landmeter zal hebben op die ordinaryfe
Schoudagen , als men hem van noode hebben zal,
'sdaags tien ftuyvers, daar voor hy gehouden werd te
meten, alle hetgeene hemby den Dykgraaf, Heem-
raden cnde Cameraar öp te voorfz, d^aagen belaft zal
"worden.

XII.

Item , wanneer die Dykgraaf die Heemraden te
<3oen zal hebben op den dyk , zoo zal hy die ontbie-
den toteenen zeekeren dage, en metten geenen die al-
daar komen fchouwen ende rechten, en wat die meer-
der partye wyft voor recht, dat zal regt wefen, en
behoorlyken geëxecuteert werden.

XII 1.

En de eerfte ordinarife Schoudag zal weien , alle
jaren den eerftcn dyngsdng na Maydag , op een boe-
te van drie Carolus gulden, op weiken eerften Schou-
dag die Dykgraaf en Heemraden fchieren en keuren
fullen, op alfe die gebreken, die elcke Heemraat in
zyn leger bevonden zal hebben , welcke fchieringe
ende keuren, by fonder als men grote nyeuwe werken
Zoude aanleggen , ende aanbeftaden , eerft getoont
fullen worden den Stadhouder, Rade en den Staten
van den Lande , ende als dan gepubliceert werden,
omme, zoo verre die raaken dat eerdwerk, volmaakt
te wefen, op ten naaftvolgende Schoudag, die wel-
ke gehouden fal werden, *s daags'naar tranflatio Mar-
lini,
op die boete van zes Carolus gulden , ende die
derde fchouwe zal zyn , alle jare des daags naar Sinte
Martins dag in den wynter, op de boete van tien Ca-
rolus gulden, ten welke da^e ook gefqhouwet zullen
werden die hoofden, kribbmge en fchoeyingc by die
voorgaande fchieringegeordonneert, fonder enigvcr-
drach, ofte diftimulatie.

X I V.

Ende en zullen Dykgraaf, Heemraden, of Came-
raar van zulke dykwerk geen gefchenk , of jaargeit
nemen, of diftimuleren mitten genen, die eenigdyk-
werk fchuldig zyn , of aangenomen hebben te ma-
ken , het zy van particuliere perfoonen, ofte van het
gemeene Lands wegen beftayt, op pœne van priva-
tie van huere Officien ten eeuwigen | dagen , ende
daar cnde boven arbitralyk gecorrigeert te werden,
daar van den aanbrenger hebben zal van het gemeene
Land, tien Carolus gulden.

XV.

En tot allen tydenals zy fchouwen zullen , diege-
ne die den dyck te houden hebben, hueren afganck
en aangank gehouden zyn te wyfen, op die pœne van
drie Carolus gulden.

XVI.

Item, die eerde buytendyks fal men mogen halen,
ten naaften lande en minfte fchade , foo verre die daaç
te krygen en te halen is, om te bezigen ter plaatfen,
daar menfe aan den dyk nootelyk behoeven zal, ende
indien buytendycks aldaar geen aarde te bekomen en
ware, zoo zal fe gehaalt werden binnensdyks ," ten naa-
ften lande en minfte fchaede, en ofgebuerde datbin-
nendyks geen aarde onbefayt en ware te krygen , fal
men als dan'tbefayde lant ook mogen aantaften, mits
betalendedat koorn, tot taxatie van Heemraden, mits-
gaders oik die aarde,foo men vanouds geufeert heeft,
ionder dat by defen dies aangaande yet van nyews ge-
ftatueert werd.

XVII.

Item, indien enig dyk niet volmaakt ende ware,
daar en zouden die Dykgraaf ende Heemraden niet af-
terwaarts ryden, dan zoe veel arbeyders daar in mo-
gen fetten, ofte 't werkbeftaden en doen maken bin-
nen feekeren tyd, als hemdochte dat 's Lants oirbaar
waar, en dien tyd overftreken weder op 't werk ko-
men , en beften , of na behooren gemaakt ware, en
die koft fal gelden dies die dyk is, alCbo verre als fyn
goet ftrekt, beyde van arbeyden en onkoften des dyks,
ende des Dykgraafs en Heemraden en andere Officiers
dag gelden , die zy hebben zullen in het wederke-
ren , dat is huer dagelycks falaris, als boven gefchre-
ven ftaat.

X V I I L

Item, waart fake, dat die Dykgraafop eenen Schou·
dag op eenen ftuck dyks een fchup , of fpade vonde
fteken, 200 dat die dyk aper lage, en niemants des fel-
ven dycks beheerde, ofte en bekende , dat by zyn
iwaar. Zoo zal die Dykgraaf fuiken dyk doen dyken,
ofte beftaden om den minften pennink, ende leggen
daar des Heeren geit in.

X I X.

Item, als dan zal die Dykgraaf een oerdel eyfchen
van de Heemraden, want hy coft en geit moet uyt-
leggen, om den felven dyk te dyken , wes daar van
s'Heeren gerechtigheyt is, die welke wyfen fullen,
dat zoo waar die Heer, ofte E)ykgrave een pennink
uytleyt, daar fal hy twee andere voor bueren en heb-
ben.

X X.

Item, voert zal die Dykgraaf een oerdel begeren
van den Heemraden, want hy dien dyk aper en onge-
heerd vind, en niecnant en bekent, dat hy fyn is, wat
hy fchuldig fal wefen voortaan daar inne te doen, die
wyfen fullen, dat hy die feeven daar op mit Rechte
doen dagen fal, dat is te verftaan, vier boven en drie
beneden, die naaft aldaar an geërft zyn, om den voor-
fchreven dyk te geven, op ten erve en bofem daarhy
met regt op hoort. ί

XXL

Item, zal ook die Dykgraaf een oerdeel begeren vaa
den Heemraden, hoehy dieièven met recht verdagen
fal, die wyfen fullen, dat hy die fee ven dagen fal mit
eenen gefworen Bode, mitfegel en brieve aan hueren
perfoonen, ofte aan huere gewoenlyk woenftad, en
al zoo driemaal van veertien dagen tot veertien dagen,
t€n ware dat zy tegenwoordig waren op ter fchouw,
zoo mocht hyfc dagen aan huere perfoonen.

XXII.

Item, zoo wie van de feeven niet en komt en met
rechte verdaegt is, die zal verbueren twee Carolus

guï-


-ocr page 73-

/

gulden voor clckc reyfe.

XXIII.

Item, zoo wie van den zeiven Teven op den derden
veertien dagen daar niet en quame, en mit rechte ver-
daagt ware als voren, die zal alle die onkoften, die
tot dier tyd toe op ten dyk gedaan zyn, daar die fei-
ve op gedaachc is, gelden ende betaalen , ten ware
dat hy hem verweeren konde als recht is.

XXIV.

Item , waart zaake, dat der feven ontbrake ten
derden veertien dagen een, twee, ofte meer, foo fai
die Dykgraaf dan voor eiken eeiien anderen doen da-
gen, die daar naaft aan geërft waren, aan die? zyde
daar 't gebreck der feevene i? , ende die zullen dan
dien dyk terftont geven, ende en deden zy des nier,
zoo zal hy 'top ter geenreerven leggen, die daarvan
in gebreke ware, fonder wederfeggen, en daar zal die
Dykgraaf zoo veel af nemen , daar hy die laften ende
oncollen mede betalen mach, als recht is.

XXV.

Item, zoe wanneer die feven verdaacht zyn , als
voor gefcyt is, ende op ter fchouw gekomen zyn, zooi
zal die Dykgraaf terftont eenen yegelyken van den |
vooriz. zeven uytreyken fes ftuyvers's daags, ten wa-|
re die qualiteyt der perfoonen meer eyfchede, als dan |
fal 't felve ftaan tot difcretie van den Dyckgraaf ende
Heemraden.

XXVI.

Item, als die feven al vergadert zullen zyn op ten
dyk, die verdaagt zyn als recht is , om den dyck te
geven, zoo zal die Dyckgraaf in den eerften henluy·
den den eed afnemen, dat zy den dyck heeren en ge-
ven zullen op ten erve en bofeme, daar hy met rechte
op hoort, naar huere vyf finnen.

XXVII.

Item, op wat erve die zeven den ongeheerden dyk
geven, of leggen, fal vaft en ftedich blyven, fonder ye-
mants wederleggen, en zullen voort daar inleggen al-
le alfulke erven, als uyten laatften boefem gckortien,
ende daar den dyk op gegeven is, en alzoo voort van
bofem tot bofem, ter tyd toe, dat Dykgraaf alfoo veel
heeft, daar hy die onkoften die op ten dyk gedaan zyn
mede mag gelden en betalen , en van gelycke fal ge-
fehien , allen den genen dyk hebbende,ende niet zoo
veel goets daar toe om den dyk te onderhouden, cn
die oncoften daar op lopende mede te betalen, ende
dat al fonder dingtalen, dilay of vertreck.

XXVIII.

Item, die Dykgraaf, elke Heemraat, Secretaris
ende Bode zullen hebben eiken Rechtdag, ter tyd toe
die dyk gegeven zal wefen, elk 's daags als dat boven
van de le^er-ende extraordinarife daagen ftaat.
XXIX.

Item, die Dykgraaf fal een oirdel eyfchen van den
Heemraden, want hy die koften aan den felven dyk
geleyt heeft, waar hy die felve koften weder halen
lal, die welke wyfen fullen, eerft aan den reeJe goe-
den , ende waar des niet genoeg, foo fil men dat er-
ve terftont verhueren om reet geit, ende nemen daar
die jaarfchaar af, ende des ook niet genoeg , foo fil
hy verkopen alle alfulke erve en goet, als die zeven in
den dyk gegeven hebben, om 't meefte gek, alsregt
is, ter tyd dat hy alle zyne koften wederom heeft.

XXX

Item, zoo wanneer alfulke goet, als die zeeven in
^en dyk gegeven hebben , mit recht verkok is, foo
fal die Dykgraaf aan de Heemraden een oerdel vrae-
of hy daar af niet meer fchuldig en is te doen
met rechte, die wyfen fullen, dat hy met rechte daar
^n weetc af doen zal, tot huere gewoontlyke woen-
?·Λ·^* verre die zelve woenltad onder die Jurif-
dittie van den dyk gelegen is, ende en hadde hy zyn
woenftad daar niet, foo zoude die Dykgraaf metten

Heemraden die weet in der naafter Kerke, lot drienty-
den ende in drien Gerechten doen doen, als regt is,
om felfs die koop te mogen nemen, en 't felve gocc
noch te vryen en te befchudden, ende en komt daar
niemant om dat goet en erve te befchudden, zon zal
hy den koop geven zynen kooper, ende vragen den
Heemraden dan een oerdel,wiedat vooriz.goet waa·"
ren zal, die wyfen zullen, dat die Furft van den Lan·
de daar een waar of weefen fal ten eeuwigen dagen,
en die Dykgranf zal hembriven af geven, beiègeit mie
desFurften en der Heemraden zegel, waaraf die Heer
hebben fal vier Carolus gulden, die Dykgraaftwin<»
tig ftuyvers, ende die Heemraden elk acht ftuyvçrs.
XXXI.

Dat men geenen dyk, aanlagen, hoofden, fchoeyin*
gen, óf ander werk aan dendykbehoorende, houdea
lal voor gelooft , ten waar dat die Dykgraaf en alle
die Heemraden op den dyk vi^elende, daar over gereden,
of gepafleert waren.

XXXII.

Indien yemant zyn dyk gekeldert liet , en die be-
dekte met fchoeyinge , ofte anders, dat Dykgraaf en
Heemraden die kelders op ten Schoudag niet Îîen
en
mochten, nier tegenftaande dat overryden, zullen fy
weder mogen keeren , tot allen tyden als 't hen aan»
gebrochr, ofgekundigt zal worden , en die kelder,
of dyk te beftaaden , en vol op doen maken, al tot
lafte van den genen, in wiens dyk fuiken bedroch ge-
fchiet ware, die daar en boven die Dykgraaf, Heem-
raden ende andere Officiers weeder keerende , huere
daggelden betalen fullen, als boven van de extraordi-
nariien dagen gefcyt is, ende boven dien noch geldea
twintig Carolus gulden, daarvan die aanbringer heb-
ben fal een derdendeel, en die Dykgraaf en
Heemra-
den die andere twee deelen.

XXXIII.

Item, waart fake, datter enig water noot quame,
alfoo dar den
Dykgraaf cn Heemraden, of't meerer-
deel van dien des noot dochte , foo zullen fy fonder
enig vertreck by den gefwoeren Bode een weete doen
doen, allen Schouten, of rot hueren huyfen, gelegen
binnen der vooriz. fchouwe, ende die Schouten zul-
len dan terftont elck in huer Kerfpel en Gerechte die
kloeke liaan, ende indien zy desin gebreeke zyn ,ful-
len boven die hoogfte boeten arbitralyk gecorrigeert
worden, met welke klockeflach die helft van elcken
Kerfpel en Gerechte, die re vooren daar toe gejoot ftil-
lenzyn, gehouden fullen weien terftont op ten dyk te
komen, ende indien 't meerder noot word, fal mendie
kloeke andermaal ftaan, en als dan fal die ander helft
mede gehouden zyn te komen, ende als men die noocr
kloeke ftaat en zal niemant geexcufeert zyn.
X X X Î V.

Ende wanneer binnen die voorfz. fchouwe die klok-
ke geftagen fal zyn om te Lekkendyk te komen, ial
uyt eiken huyfc, onder den Lekkendyk ftaande, uyc
welken een viertel Lands, endaar en bovengebruykt
werd, elck felfs in perfoon komen, ofte eenen weer-
achtigen man fchikken met fchuppen , fpaden, by-
len , ofte andere inftrumenten , daar toe dienende,
als dat gewoonlyk is, al op die pœne van acht Caro-
lus guldens , te verbeuren by een yegelyck dte dei
voorfz. is in gebreke waar, en foo dik wils als 't iel»
ve gebeurenioude} ende dit niet tegenftaande ccnig
verding , ofte oirlof, 't welk zy ter contrarien ver-
kregen hadden, of fouden mogen maken, ofte ver-
krygen van den Dyckgraaf, Heemraden, Panders,
ofte Schouten, wien dat zy, den welken mits de
fen fcherpelyken verboden word, fulke oirlof te ge-
ven, ofte yemand van den dyk na huys te laten gaan,
eer die waternood cefleerde, ofteyet regens dicvpor-
fchreve Ordonnantie te doen, ofte te attenteren , op
die pcenc van feftien Carolus guldens, te vprbçurçn by

EN DEN GREBBEN DYCK. IL BOEK, ILTIT.


-ocr page 74-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

de voorfz. Officiers t'clker reyfc zy contrarie deden;
die amende voorfz. tc keeren, die twee deelen tot
behoef des Furften van den Lande, en 't derdendeel
tot behoef van den aanbrenger, ofte denundateur.
XXXV.

. Waar 't fake, dateer eenig way brake in yemands
dyk, die gelooft ware by den Heemraden , daarfou-
den Dykgraaf en Heemraden met 't gemeen Land op
varen, fonder marren, ende die dyck opmaken ten
-. vollen dycke , na ouder gewoonte, op des gemeen
, Lands kofte, en leveren dan den geene, dies hy te
vooren was.

... X X X V L

Item, waar 't fake ook, dat eenigen dyk fchoote
van ftroom, ofte verfonke, ofte weg brake met on-'
geval ,daarom den Heemraden dochte , dat 't Land
mede,gevrecil ware , daar fouden die Dykgraaf ende
Heemraden fonder marren op varen, en den dyk ten
vollen dycke opmaken, na ouder gewoonte, op des
gemeen Lands kofte, als vöoren.

XXXVII.

Als menfen gemeen werk aan den dyck beftaden
fal, 't zy nieuwe hoofden, kribbingen, ofte anders,
foo ial by de Dykgraaf cn Heemraden te vooren een
befteck by gefchrifte gemaackt worden, met goede
verklaringe van der lengte en dikte van de ryfen en pa-
len, en hoe wyd die van een ftaanfullen, om't werk
daar na te beftaden eft doen maken , den geenen die
het aanneemen fal·, fQnder eenig verdrag j èn indien
die aanlegger des in gebreke waar, die foude verbue-
ren veertig Carolus guldens, die een helfte tegens die
Dykgraaf, ende d'ander helft tegens die Heemraden,
ende niet te min arbitralyk gecorrigeert werden, en
daar en boven foo fal die Dykgraaf't felve terftond
doen maken, tot koften van den aannemer ende fyne
boreen.

XXXVIII.

ïtenrt, dat Dykgraaf, Heemraden, Cameraarnoch
geen Officiers van den dyk, eenig part, deel, ofte
gefchenk fullen mogen hebben in werken, die by den
Dykgraaf beftaat fuHen werden, noch eenige dyken
aannemen, ofte maken fullen mogen, dan haar felfs
dyk, op pœne van elks te verbeuren twintig Carolus
guldens, tot profyte van den Furft van den Lande,
daar van d'aanbrenger een derdendeel hebben fal, en
boven dien fullen d'Officiers arbitralyck gecorrigeert
worden.,

XXXIX.

t)at men alle die boomen, ftaande op een halve
roede na aan den dyk, foo dat zy, ofte die takken
van dien op ten fel ven dyck druypen, af doen hou-
wen fais op een boete van acht Carolus guldens, cn
dat men voottaan geen boomen, foo na aan den dyck
ftellen fal, o.p gelyk-e boete.

X L.

Dat die Cameràar felfs perfoonelyck die ryfen ko-
pen ende ontfiingen fal, en goede fchrifteiycke voor-
waarden daar af maken, cn de dag van leveringe be-
teykenen, om die t'ontfangen en den vollen band te
leveren, en dat hy van dien anders geen rys ontfan·
gen en fal, o.p die pœne van twintig Carolus guldens,
ende ook dat men den Cameraar daar op zynen eed
laat doen, dat hy van defen noch enige andere wer-
ken der dyckagien aangaande , ^cen gefchenk of cor-
ruptie nemen zàl.

X L I.

Item dat àie Cameraar -niernhnt aan den dyk ge-
feten eenige dachgelden geven, of in zyn Reekenin.
ge brengen en zal dan den genen die felfs metten hant
werken.

X L I I,

-Voirt waart zaake, dat den Heemraden by hueren
ccde vaö node dochte , eenige generale opflaagen tc

doen, over den geheelen dyk, die oplaagcn ibudcn ty
doen maken tot den gemeenen Lands kofte ten vollen
dyke, ende dan leveren den perionen die den felven
dyk tevoren hielden, maar indien eenige dyken't in par-
ticulier te leeg bevonden werden, iullen Dykgraaf en
Heemraden den genen tot wiens lafte fuiken dyk ftaat,
mogen belaften, met een kade te maken, en den dyck
te hogen naar behooren, en alzoo groot, hoog ende
breed , als die Dykgraaf en Heemraaden den Lecken-
dyk van eerde eens gefchiert ende gckeurt hebben,
zal geregiftreert worden, op dat die dyk in dier groo-
te altyd blyven mag, fonder die te mogen minderen,
maar altyd meerderen by der Heemraaden Ordonnan-
tiën.

X L I I I.

Voirt foo waar die Dykgraaf mitten Heemraden op
yemants dyk kofte doet, arbeyders huyrt, die geene
die den dyk is mach ter ftedemit eenen Schat te gelde
betaalen, ende dede hy des niet, zoo zal die Dykgraaf
verleggen en winnen't wreder |in tweefchat aan gelde,
ofte drie fchat aan pande, ende dat zal hy felfs pan-
den , ofte doen panden, tot fulcken daage als hem die
Heemraaden wyfen fullen.

X L I V.

Ende wat Lant belaft is metten dyk, en fal men niet
vry mogen kopen, ofte verkopen, ten zal altyd ver-
bonden bly ven mitten laften van den dyk, ende men
fal geen Lant meer dan mit eenhooftdyk belaften mo-
gen.

X L V.

Item, zoo wie die Heemraden ter cauiè van huerc
officien wederfpreekt, of injurieerc , die zal verbeu-
ren tegens elk van den Heemraden vyf Carolus gul"«

den, ende tegens den Heere alfoo veel als tegens alle
die Heemraden , ende daar en boven arbitralyK gecor-
rigeert werden naar gelegentheyt van der zaake.
X L V I.

Voort zoo en zal die Cameraar geen andere officie
op ten Lekkendyk mogen hebben, en fal't felveCa-
meraarfchap tuflchen die Staten naar ouder gewoonsc
by oerdene ommegaan , van drie jaren tot drie jaren,
en 't felve nu ook by provifie ende fonder prsjuditie
van Heer Aelbert van Leuwenberg, ter tyd toe hy
zyn reekeninge gedaan zal hebben , ofte mitten Sta-
ten geaccordeert zyn.

X L V I I.

Item, die Cameraar en fal geen paalhout, oftefta-
ken koopen met die ryfen in eenen koop, maar elck
byfonder na fyns prys, en op fuiken maten en beftck
als hy befpreken en bevoorwaarden fal, en die oock
ielfs ontfangen, al in maten en manieren als boven
van den ryfe gefeyt is, en liever te koopen elfe fta-
ken, foo verre die krygbaar zyn, dan willigen.
X L V I I L

Item, dat die Cameraar alle die noodryiên, die te-
gens den winter en by provifie gekocht en gelevert
lullen werden, als vooren tróuwelyck doen bewaren
en beftaden fal, ende die wederom uytleveren by ge-
tale, ten.eynde, dat fe niet geftolen, noch vernielt
en worden. ;;>

X L I X. !

Item, dat die felve Cameraar voortaan op goede
befproken voorwaarden , geconcipieert by Dykgraaf
en Heemraden, eerft in gewoonlyke plaatfe gepubli-
ceert zynde, in 'c openbaar beftaden fal den minften
aannemende, in prœfentic van de Gedeputeerden van
de drie Staten, die welke op te werken van die voor-
fchreve dyken, foo wel aanlagen, gefchoten dyken,
als andere gebreken, neerftdyken toefien fal, dat die
gemaackt worden, volgende die felve voorwaarden,
met goede lange en fterke ftaken, wel geladen ende
gefonken mit eerde uyt die grond op, fonder eenige
kelders, eflooiè werken, en andas tot Lands mr-

baar


-ocr page 75-

EN DEN GREBBENDYCK. //. BOEK. Il ΠΤ. 73

toe geordonneert zal werden, die 't felve communi-
ceren fil den gemoien Staten, om die by der voorfz.
Keyf Majt. volkomentlyken gehoort, daar op gedif-
poneert te worden als't behoren fal.

L V I I.

Item, dat men niemant eenige betalinge doen zal,
hy en legge over die declaratien van den dienften en
partyen, die hyden Staten delen alleenlykçn aangaan-
de gedaan fal hebben.

L V I I I.

Als die Deputaten van den Staten gefonden wer-
den op ten Leckendyk, foo cn lalder uyt eiken Staat
maar een wefen, die elk hebben fullen vyf en twin-
tig ftuy vers daag?, voer wagenhuyre, coilen, terin-
ge ende anderfins, en indien enig van de Staten meer
Deputaten begeren, dat zal wefen elke Staat op zy-
nen koll, ten ware in groote merkelyke zaken, den
gemeenen Lande aangaande.

L I X.

Item, die Cameraar van den Leckendyk fal hebben
te wedde 's jaars vyf en twintig karolus gulden, en
daar toe voor zyn vacatie, alshy by ordonnantie van
den Keyfer mitten Dykgraaf ende Heemraden op ten
Leckendyk vaceren, ofte foo dicke als het van node
wefen fal, 's daags achtien ituyvers, als voorfz. is, en
men zal hem geen vacatiën paiïêren, dan
hy Ipecifica-
tie als vooren, en by affirmatie van eede.

L X.

Item, dat die Cameraar voortaan 'sjaars eens zyn
Reekeninge foo wel van den Leckendyk als Hinder-
dam fchuldig fü zyn te doen , in die Mecrte, voor
CommiiTaris, of Gecommitteerde van de Key. Maj.,
ende in praefentie en tcgenwoordigheyt van den Sta-
ten, Dykgraaf ende Heemraden, twee Gedeputeer-
den der Stad van Wyk, twee van den gemeen bue-
ren van Amerongen, twee van Schalkwyk , twee
van Honswyk , twee van Tul en Twaal, ende twee
van die Vaart, die welke uyt elke Vlecke by den ge-
meenen bueren daar toe gedeputeert fullen werden,
ende allen anderen die 't gelieven zal daar by te ko-
men , dies fal de Cameraar gehouden wefen dach en
plaatfe van zync Rccckeninge voorfz. te doenverkun-
digen, acht dagen te voren op eenen fonnendag, onder
dieMifle, ter plaatfe daar men die fchiercedullen ge-
woonlyken is voor die Kerkdueren op te flaan, en fal die
Cameraar reekenen fonder eenige reftanten over te
leveren , ende die over die Reekeninge zyn, fullen 'c
profyt van den gemeenen Lande doen, fonder fimula-
tie} ende ingevalle vantwiit, ofiswarigheyt, dillen
die differenten geaccordeert werden by den Gecom-
mitteerden der Key. Maj., en die gefchikten van de
Staten tot ten felven Reekeninge geordonneert.

L X I.

Item , die geibhikten van den voorfz. Staten fullen
by Dykgraaf ende Heemraden geloont worden naar
ouder gewoonten, te weten elk een taake wyn 's daags.
Prelaten ende Dykgraaf dubbelt, en die gefchikten van
Wyk elcx daags tien ftuyvers, en die gefchikten van
den Dorpen elcx fes iluyvers.

L X I I.

Item, alle de geene die eenigen dienft doen , ofte

nantie van den Leckendyk, fal die Cameraar doen be-
talen , alle die mergentalen onder den dyk gelegen,
fonder yemant daar inne te verfchonen , zoo wel die
niergentalen die de Schouten van 'sKeyfers Gerechten
tot nog toe gebuert hebben , als anderen , ten ware
vryheyt toonden mit zegelen brieve, ofanderfints
dcuchdelyken verkregen , om het welke te doen die
gene die fulke vrydom prsBtenderen , gehouden fullen
wefen haarluyder befchey t,al?iè zullen willen exhiberen,
binnen eenre maant over te brengen, in handen van
fcekcre CommiiTaris, die van wegen Keyf, Majt. daar

Achtervolgende den ouden Dykbrief en d'Ordon-1 vaceren in faken van den Leckendyk, of Hinderdam,

fullen buyten ontfang van dien betaalt worden, mits
overbrengende behoorlyke fpecificatie ende decla-
ratie.

Soo is 't, dat de voorfz. articulen in onfen vooriz.
Secreten Rade gevifiteert, en rypelyken daar op ge-
let, wy de felve als deugdelyk'ende in redenen ge-
fondeert, ook mede tenderende tot welvaart ende con-
fervatie van den gemeenen Lande, geconfirmeert,
geratificeert en geapprobeert hebben, confirmeren»
ratificeren en approbeeren by deiên, willende, dac
defelve van nu voortaan onderhouden ende geobfei»

Κ vçcri

baar en confervatie van den dylc.

L.

Item, desgelyks die hoofden, die beftadelyk zyn,
ook te bella(ien als vooren, en die profytelyker an-
ders gemaakt waren, fulks te doen doen by daggel-
den , en daar toe te fien, dat die groot en fwaar ge
noeg uyt ten grond aangeleyd, opgetogen en gela-
den werden , als 't behoort, dié felve van onder bre-
der aanleggende, en foo opgaande en boven fmalder
blyvende, dan onder, en dit ibo vroeg in 't jaar te
doen maken, als 't mogelyk zy,oftedoenlyck wefen
fal.

L I.

Item, dat die felve Cameraar terftont als enige aan-
lagen volmaackt zullen zyn, gehouden werd, den
Dykgraaf ende Heemraden fulks fonder vertoeven aan
te brengen, en denuncieren, om die op te nemen,
en den eygenaar over te leveren, tot ontlallinge van
den Lande, foo behooren fal.

L I I.

Item, dat die felve Cameraar geen gefchoten dyk-
ken ial mogen aanveerden , nog doen maken , tot
kofte van den gemeene LanJe , ten zy die eerit by
Dykgrave ende Heemraden voor gefchoten dyck ge-
kent , ende hem geordonneert wert te maken, ende
dat hy d'ordonnantien van dien overbrcnge op zyn
reeckeninge, daar hy van den felven verantwoorde.

L I I I.

Item, dat hy insgelyks goede toeiïcht hebben zal
op allen arbeyders, in dach-huy ren werkende, die hy
alle acht dagen betalen fal in gelde , fonder die met
waren, ofte op termynen anders te betalen, op arbitra-
le corrcdie, ten eynde dat 'sLands werk te bat ge-
maakt mag worden, en dàt men mag arbeyders krygen
daar 't Land wel af gedient zy, ende tot dien eynde
wert geordonneert die eerfte uytfettinge alfoo te ma-
ken , dat die Cameraar foo veel penningen hebben
mach , dat hy den arbeyders mit gereede penningen
in manieren voorfz. voldoen en betalen mag.

L I V.

Item, want om d'onderhoud van den punólen voor-
ichreven van node zal wefen gefurneert te zyn van gel-
de, ende die ommegeflagen penningen promptelykte
innen, fil die Dykgraaf als hem enige onwillige per-
foonenby den Cameraar op die ordinarife Schoudagen
overgelevert werden, den felven Cameraar gehouden
wefen fyn geit op te leggen na Dyck-rechte, fonder
langer uytilel, ofiimulatie, ofby gebreke van dien,
fal die felve Cameraar by den Keyfer, ofte den Hove
daar toe geauthorifeert, 't ièlve mogen uyt doen pan-
den na Dyk-rechte.

L V.

Item , alzoo gefeid werd, dat in voortyden fommige
hoofden geleyt zyn geweefb, meer tot particuliere
profytc dan van den gemeene Lande , ende foo verre
die bevonden werden niet nut, nog den Lande nootelyk
die af te keuren , en dat voortaan geen hoofden van
nieuws geleyt fullen werden , dan by exprcfle ordi-
nantie van Dykgraaf, Heemraden, ende die Staten van
den Lande, daar eerft over geroepen.

L V I.

-ocr page 76-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

veert werden, in aller manieren alsfy hier voren gein-
corporeert ftaen, ende bevelende den Dykgr-ave ende
Heemraden boven genoemt, tot gelegener tyd en plaat-
fe te procederen ter publicatie der felver , ende van
^defen
onfen tegenwoordigen brieven van Confirmatie,
mit ook den voorn. Luyden van onfen Rade t'Utrechr
totter regiilraturc van dien, op datter nyemant igno-
rantie van en prictendere. Indien nochtans hier na-
maals enige qua: ft ie, ohe duyfterheyt uyt verrefe,
daar af referveren wy aan ons en onfe nakomelingen,
Erf-heeren 'sLands van Utrecht d'interpretatie, mo-
deratie ende verklaringe. Des t'oirconde hebben wy
onièn zegel hier aan doen hangen. Gegeven in onfer
Stad van Bruflèl den 25 dag van Mey , in den jare
ons Heeren duyfent vyfhondert feven ende dertig ,
van oni'en Keyferrycke 'i i 8, en onfen anderen Ry-
ken van Germanien, Cailillien 6cc.
'tzz. Ende op te
plycke was gefchreven, by den Keyfer in zynen Ra-
de , onderteykent, Herdinck. Ende was beiegeit met
een groot root zegel, oni dubbelden fteerte.

In dorfo ftonti op datum onderfchreven, is dieOr-
dinancie vande Leckendyk en Hinderdam, in'tblank-
van defen befchreven , voir myn Heeren den Grave
vanLalaing, Stadhouder, Eerfte ende andere Raden
van Utrecht, in praefentie en daar toegeroepen den
Gedeputeerden der vyf Godshuyfen , Ridderfchap,
en Stad Utrecht, als drie Staten defer Lande , ende
ook Dykgrave ende Heemraden van den dyk voorn,
verkondigt, ende foo defelve Ordinantie onder ande-
re verme de, dat die in den Hoeftalen vryheyt prse-
tenderen , heur bewys overbrengen fouden , in een
naaftvolgende maant, in handen der Gecommitteerden
'sHoofs van Utrecht, foo fyn by den felven Hovevan
nieuws gecommitteert, Meefter Rutgert van der Ker-
ke , en Frans van Nyenroode, Raden , om t' ontfan-
gen fulke brieven ende befcheyt, als onderhen fullen
willen bringen die vryheyt prastenderen, ende is den
Staten die daar prefent waren gefey t, zy dit den ab-
fenten voort feggen, en dat Dykgrave ende Heem-
raden , defelve Ordinantie op ten Leckendyk daar het
behoorde, fouden doen publiceren , ten eynde nie-
mant daar van ignorantie prcetendere , maar deièlvc
onderhouden mocht worden. Aldus gedaan t'Utrecht
den 2,7 Juny anno 1^57. my priefent, en was onder-
teekent , D. Jacobfen.


VI. EED w» tie Heemraden van den voorfz, Leckendyck , van den Cameraar , Secretaris^
Oyckmeeter, Oyckmeefiers ^ Waackmeefiers ^ en Nachtwakers, by de Ed. Mog. Heeren
Staten gearrefleert. '

van Utrecht houw en getrouw fyn fal, dat ik ook die
Dykgraaf en Heemraden van den Lekkendyk des O-
verquartiers van den Lande| van Utrecht gehooriaam
wefen, en na behooren obedieeren fal, dat ick goed
regiiler, of aanteyckeninge doen zal, van alle fchie-
ringen , ordonnantiën , belladingen van hoofden, of
andere wercken, meetingen van aanlagen, dingtalen
en vonniiTen, ook wat Heemraden op elcke fchouwe
praefent fullen zyn j ende dat ick my voorts regulce-
ren en dragen fal, als een goed en getrouw Secreta-
ris fchuldig is ende behoort te doen. Soo moet
my
God helpen en fyn Heylig Woord.

Eed van den Oykmeeter.

Dat fweer ik, dat ik die Staten van den Lande
van Utrecht, mitsgaders Dykgraaf, Heemraden, Ca-
meraar ende Secretaris van den Leckendyk 'sLands
voorfz. houw ende getrouw wefen en obedieren zal,
ende dat ik getrouwelyken meten zal al 't gene op den
voorfz. Leckendyk te meten valt, ende my by de
voorfz. Heeren ende Officianten belaft zal worden,
en voorts al doen dat een goede ende getrouwe Dyk-
meeter fchuldig is en behoort te doen. Soo moet myn
God helpen en zyn Heylig Woord,

Eed van de Heemradm.

at iweere en belove ick, dat ik die Staten
van den Lande van Utrecht, gehoorfaam fal
wefcn, endeadfiileren naar myn uyterfte ver-
mogen, tegcnsalle des gemeen Lands vyan-
den, en dat ik voorts alles doen fal, dat een goet ende
getrouw ïngefetcn van den voorfz. Lande zyn Hooft
cn Overfte fchuldig is, en behoort te doen, ende dat
ick op ten dyk komen fal, als die Dykgraaf my des
vermaant, of vermanen doet, en aldaar die fchouwe
helpen voeren , en goede toeficht tot welvaren ende
praefervatie van den gemeenen Lande draagen, ende
recht doen envonniflè wyfenzal, tufichen tweeman-
nen dingtalen , tot vermaninge van den Dykgraaf,
naar myn vyf linnen, beüe wetenfchap en verltand,
dat en fal ik niet laten om lief nog om leer,nog om maag-
Ichap nog fwagerichap, noch om geenrehande faac-
ken wille, ende voirts al doen , dat een goet Heem-
raat fchuldig is en behoirc te doen. Soo waarlyk hel-
pe my God en zyn Heylig Woort.

£ed van den Cameraar.

Dat fweer ick, dat ik die Staten van den Lande
van Utrecht houw en getrouw zyn zal, dat ik
ook
die Dykgraaf en Heemraden gehoorfaam fal wefen,
ende dat ik op den Leckendyk komen fal, als 't felve
my by den Dykgraaf bevolen fal worden, dat ik ook
lelfs perfoonlyk die ryfen koopen, ontfangen, en van
geen werken, die dyckagie aangaande , gefchenk, of
corruptie nemen fal, dat ik ook die ryfen koopen Tal
op fchriftelyke voorwaarden, in priiefentie van eeni^
ge van de Heemraden, cndie Secretaris, ende voorts
my gedragen als een goet getrouw Cameraar fchuldig
is en behoirt te doen , ende naar teneur van de Or-
donnantie van den Leckendyk my reguleren. Soo
moet my God helpen, en zyn Heylig Woord,
i

Eed van den Secretaris.

Dat fwccre ick 5 dat ick de Staten van den Lande

Eed van de Dykmeeflers,

Dat fweer ik, dat ik die Staten van den Lande van
Utrecht, mitsgaders Dykgraaf, Heemraden en Ca-
meraar van den Leckendyk 's Lands voorfz. houwen
getrouw wefen , ende haare Ed. bevelen obedieren,
ook het befte raden, en hetquaatfte weeren fal, ende
dat ik alle 't gene my by de voorfz. Heeren bevolen
en geordonneert zal worden, van ftonden aan doen
cn volbrengen zal 5 dat ik oolc geen dycken, nog wer-
ken vallende langens den Leckendyk zal aannemen^
foo wel van 't'gemeynLand als particuliere perfoonen,
maar datelyk 't igemeenen Lands befte, over al zoo
veel myn mogelyk is foeken, en voirts al doen en la-
ten zal, dat een goet en getrouw Dykmeefter fchuïdig
is en behoort te doen. Soe raoec my God helpen ende

-ocr page 77-

EN DEN GREBBENDYCK. IL ΒΌΒΚ. Il TJT.

η

zyn Hcylig Woord.

Eed van de Waakmeefler$»

Datfweer ik, dat ik die Staaten van den Lande
van Utrecht, mitsgaders Dykgraaf, Heemraden en
Cameraar van den Leckendyk 'sLands s^oorfz. houw
ende getrouw wefen , ende obedieren fal, ende dat
ik in tyde van waternoot op den dyk goede wacht
houden, toeficht dragen, en het beftemyne vooriz.
Heeren raden, ende het quaatfte weeren zal, en in-
dien cenige fwarigheyt op ten dyk mogte komen, dat
zal ik terilont myn Heeren te kennen geven , ende
voorts al doen dat een goede ende getrouwe Waak-
meetter fchuldig is ende behoort te doen, Soo moet

my God helpen en zyn Heylig Woord.

l^ed van de Nachtwaakers.

Dat fweeren wy, dat wy dciên nacht goede wach?
zullen houden, en onfequartieren, daar ons by Dyk-
graaf en Heemraden belaft is te gaan, heel deur gaant
ende of ons fwarigheyt mogte voorkomen, ofte yc-
mant vernemen en gewaar worden, die den Lecken*
dykfouden willen krenken, zullen geluyt liaan , endo
alle neerftigheyt voorwenden , dat zulks belet mach
worden, en voort$ ons in defer nacht opte wachte,
langensopden Leckendyk foo dragen, als goede ge^
trouwe Waackers fchuldig zyn eri behooren te doen,
Soo moet ons God helpen ende zyn Heylig Woordi


VII. INSTRUCTIE 'voor den Cameraar van den voorfz. Lekkendyk, by Dykgraaf en He^m^

raaden gearrefleert, en by Apofiilk van de Ed. Mogende jfjeeren Staten 's
Lands van Utrechtgeapproheert» den i^Januar, ΜΌLXXXVlll^

Geiïen by Dyckgraaf en Heemraden van den
Leckendyck van den Overftichte 's Lands
van Utrecht, zekere Ade van de Staten
van date den 4 January voorleden, by den
welken haar ongehoort de Staten, fittende over die
rekcninge, geordonneert hebben, dat die Cameraar
geen betalinge foude doen, dan by Ordonnantie van
de Gedeputeerden van de Staten, waar op gelet heb-
bende, verftaan die Dyckgraaf ende Heemraden, dat
defelve Ade isftrydende tegen d'Ordonnantievanden
Leckendyck, cn ook jegens den eed van de Heemra-
den , daar op gevolgt, en fchynt daar mede gefeyt te
worden, dat men die Dykgraaf en Heemraden wey-
nig in haar officie foude betrouwen. Ook hebben die
Dykgraaf ende Heemraden daar op gehoort die t'fa-
mentlyke Dykmeefters en Waakmeelters op ten Lek-
kendyk, die verklaart hebben, dat fc niemand be-
geren te foeken, dan den Cameraar van den dyk, en
al eer fy fouden moeten die A6le achtervolgen, fou-
den veel liever begeeren van haren dienfte verlaten
te zyn , ende foo daar mede uyt foude volgen, dat
die ryfen veel dierder gekocht fouden moeten wor-
den , dan die nu doen, hebben goedgevonden^ myn
Heeren , die Gedeputeerden van de Staten, te re-
monftreren, en defe Articulen doen concipieren, die
den Cameraar als Inftrudie voortaan dienen fullen.

In den eerften, dat den Cameraar geen werken aan
de hoofden beginnen fal, voor en al eer by de Heem-
raden oculair infpeétie genomen fal zyn, of fulks van
noode fal wefen gedaan te worden , ofte niet, die
ook metten Cameraar ftaat maken fullen, hoe verre
die uytfettingc voor elcken jaare ftrecken mag, ende
neerftelyk letten, dat die niet geëxcedeert en werd.

Hetielve gedaan zynde, fal die Cameraar in prsefen-
ticvan drie Heemraden, koopen foo veel ryfen en poo-
ten , als men tot 't fclve werk van noode fal hebben,
en fal die koopcedulle by de voorn. Heemraden ende
Secretaris van den Leckendyck ondcrteyckent wer-
den.

Item, als die leverantie van den rys gefchiedis, fal
by drie Heemraden, op dat geen
error calculi meer en
valt, het facit van de ryfen gemaakt worden, ende
den Cameraar onder defelve generale cedulle Ordon-
nantie verleent worden, dat hy die leverancie daar na
betaalt, en fal die by de Heemraden en Secretaris ook
geiekent worden,;

//. Dal

Belangende die cedullen van den arbeyd, fullen by
drie Heemraden gevifitcert, en by haar daar op Or-r
donnantie verleent worden, als boven.

Voorts in alle andere voorvallende faken, fal die
Cameraar altyd moeten hebben Ordonnantie, getee-
kent by drie Heemraden en den .Secretaris, dies eq
fullen in die faaken piet begrepen zyn nieuwe wer-»
ken, dan fullen die volgende den teneur van de Ordon·?
nantie van den Leckendyck altyd gedaan worden meç
believen van de Staten.

Vinden ook de Heemraden nodig en feer goed, dat
die Cameraar terftond na Martini Tyn reekening doen
fal, dewyle die faaken van den jaare als noch
zyn i^
verfchcr memoriç, ende de Heemraden af en4e aan*
gaan.

Ende op dat goede ordre onder die Heemraden ge-
louden mag worden, fullen alle maand
per vices ^vm
30ven af te rekenen, drie gehouden zyn te vaceren ovep
*t gunt voorfz. ftaat, endb of yemand van de voorfz»
drie Heemraden uy tier Stad ware, fal een van de naaft?
volgende drie in plaatfe van de afwefendç füccedereni
en was ondertekent, H. van Enfçhede,

Apoflille hy myn Ed. Heeren die Staten op ds Remonflran^
tie van den Dyckgraaf ende Heemraden doen flellen^

Die Staten, fittende op de rekeninge, gefien dcie
Remonftrantie en gelet op de fwarighedeq, in defelve
geroert, hebben verklaart, en verklaren by deiên, die
poinótcn by den Dyckgraaf en Heemraden açhter de
voorfz. Remonftrantie gefteld, goed te vinden, en ver-
ftaan , dat defelve poinden , foo die leggen , on-
derhouden fullen werden, foo wel by de Heemraden,
als Cameraar, en dat by provifie, tot dat anders by
de Staten fal wefen geordonneert, ordonnerende den
Cameraar die voorfz. Remonftrantie mette poinéten
voor in fyn eerfte rekeninge achter fyn Commiifie te
regiftrereh in plaatfe van Inftruftie ; behoudclyk, dat
hy hem in de faken van den Hinderdam reguleren fal
na de Aéfce van den 4 Januarii voorfz., te weten^ dat
hy geen hout, ofte andere materialen, noch geen,d,er·
hande dingen , den voorfz. Hinderdam betreffpnde,
betalen fal, dan mits daar toe hebbende belieftcniffè^
ofte Ordonnantie van de Gedeputeerden van de Sta-
ten. Gedaan t'Utrecht den 18 Januarii eii^c
was ondertekent, J. St^ick,

Vllh


-ocr page 78-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

Aden, voor de Heemraden van den Lecken-
dyk's Lands van Utrecht, ;'t zy in faaken
daar den Dyckgraaf eyiTcher is ^ ofte in an-
dere faaken, den Leckendyk aanklevende, en gerech-
tigheden van dien toucheerende, ende tot noch toe
die Procureurs in 't procederen op verfcheyden wyie
hare termynen gehouden hebben, ende partyen onze-
ker geweeit zyn, hoe veel fy hare Procureurs, foo
voor haar falaris, als tot behoeve van den Heemra-
den, Secretaris ende Bode, die in der fiiken befoi-
gneerden, fouden betalen, omme waar inne te voor-
iÏen,rende op dat «voortaan op het falaris een fekeren
taux ende ordre gevolgt mag worden, hebben dte
Heemraden ten verfoecké van de Procureurs gefta-
tueert, 't gunt hier na volgt. ' ^^

Fm den Heemraden en haar falaris.

Den Heemraad, befoigneerende binnen der Stad U-
trecht, 't zy hy iït over die rolle, ofte over dieexa-
minatien van getuygen, of dat andere verbalen voor
hem gehouden worden, fal voor elke daggeld hebben
eens 8 ftuyv.

Als een Heemraad is op ten Lekkendyk, 't zy op
te ordinaris fchouwdagen, ofte op dycklegers, ende
hy ten verfoeke van partyen befoigneert, of vaceert
in faken voorfz., fal hebben 's daags löiluyv.

Item, een Heemraad, reyfende expreiTelyk ter re-
quifitie van partyen op ten Lekkendyk, ofte elders
in 't Sticht van Utrecht, fal betaalt worden, als een
Raadsheer ten Hoof by de nieuwe Ordonnantie toe-
geleyd word , te weten, boven vracht van ichuyten
wagen, met een dienaar, binnen die Steden van de Pro-
vincie vier gulden, en ten platten Lande drie gul-
den, desfullen zy op haar eygen koften teeren.

Item, als eenig Heemraad ten verfoeke van den
Dykgraaf, ofte andere partyen gecommitteert word,
omme cenigfe proceifen, wefende in ftate van wyfen,
te vifiteren, en van die aan het Collegium te rap-
porteren, fal hem betaalt worden idftu

Ten ware die fake feer groot en fwaar ware, ia
fuiken gevalle geloont worden tot taxatie van
Collegium.

Fan den Secretaris en fyn falaris.

Die "Secretaris fal van alle faken, die voor de Heem-
raden %'eventileert werden, maken een rolle, en men
fal hem voor yder prsefentatie, die op te rolle geprœ-
fenteert word, mitsgaders van partyen dingtalen daar
by te teykenen, betalen 2 ftuyv.

Item , fal hebben voor yder requefte te appoinae-
rcn i ftuyv.

Dan indien daar meer dan een gedaagden zyn, fal
hebben 4ftuyv.

Item, voor een fimpel procuratie, die men voor
den Secretaris paiTeert, lal hem betaalt worden 3 ftuyv.

Voor een procuratie met ratificatie, fal hem betaalt
worden . 4 ftuyv.

Voor een fpeciaal procuratie f ftuyv.

Voor cautie die voor hem gepafleert word, fal hem
betaalt worden ζ ftuyv..

Voor elcke acle fal men hem betalen van gelyc-
ke i ftuyv.

Sal hebben voor een fchriftuur teapoftilleeren, daar
van gediend word voor àe Heemraden i ftuyv.

rv.
in
het

depofitie te fchryven , en van yder comparitie, ofte
verbaal aan te teykenen <ï,ftuyv.

Dan wanneer hy met yemand van-de Heemraden
ter inftantie van partyen reyft op ten Lekkendyk,; of
in den Stichte van Utrecht, 't zy om oculair infpe-
clie, ofte informatie te nemen j fal hebben gelyk die
Heemraden. . ' '

Gelyck hem ook betaalt fal worden gelyke falaris,
als die Heemraden hier vooren toegeleyt is, foo wan-
neer hy is op ten ordinaris fchouwdag endykleger, en
befoigneert met yemand van de Heemraden.

Item van 't groiferen van de informatien, fal hem
•betaalt worden voor yder blad te collationeren en au-
thentiferen daar inne begrepen 2, ftuyv.

item, fal die Secretaris door. bevel van de Heemra-
den teekenen die billietten, daar men die getuygen
mede doet verdagvaarden, en fal hem daar voor be-
taalt worden " 2 ftuyv*

Item, voor een proces te furneren en het furnifle-
ment te teykenen 3 ftiiyv.

Van een fententie interlocutoir, op befchreven ding-
talen gevallen, fal hebben 8 ftuyv.

Voor een fententie définitif if ftuyv.

Ten ware,partyen begeerden, die geextendeert en
in francyn gefchreven te hebben, in wekken gevalle
men hem daar voor betalen fal , 50 ftuyv.

Voor 't didum van een fententie fal men hem be-
talen , als die by partyen, die de fententie meeft vor-
derlyk is, eens gelicht fal zyn 4ftuyv.

Van 't fchryven van een executoriaal 3 ftuyv.

Ende die Dyckgraaf fal betaalt worden voor een
executoriaal te bezegelen ^4 ftuyv.

Van een ade van koften word den Secretaris be-
taalt ^ 3 ftyy V.

Van het lichten van de lacken 4 ituy v.

Fan de Procureurs en haar falaris,

In den eerften, dat myn Heeren die Heemraden
believen willen te accepteren Jan Ewoltfz. van Olt-
huys, enHenrick van Sermont, dat fyals Procureurs,
voor haar Ed. fullen mogen poftuleren en geëed wor-
den , en dat geen Procureurs ongeëed voor de Heem·
raden fullen mogen poftuleren. r

Ende fullen die Procureurs fweeren, dat fy die Sta-
ten van den Lande van Utrecht, Dykgraaf en Heem-
raden van den Leckendyck t'allen plaatfén eere en re-,
verentie bewyfen fullen} dat fy in geen faken dienen
fullen, die fy weten onrechtveerdig te zyn, 'tzydat
hen daar van bleecke in den beginne van den procef-
fe, ofte daar na
5 dat fy neerftelyck en getrouwelyck
hare Meefters dienen fulJcn , ende haarlieder faaken
reverentelyk en fonder injurie bedingen en befchryr
ven i dat ly te vreden fullen wefen mitten tax van de
Heemraden} dat fy geen onbehoorlycke uytwegeOj
ofte dilayen foeken, noch geen overkomfte maaken
fullen^ portie nochte deel in der fake hebben, ende
generalyk, dat fy hen in en overal dragen fullen, als
goede en getrouwe Procureurs fchuldig ;syn ende ber
hooren te doen.

Defe navolgende poinéten fal men by provifie in
treyn brengen en oblerveren, ter tyd toe ten eerfte^
bykomfte anders, en op als geordonneert fal worden.
Adum t'Utrecht den 14 Februarii if84.

Ende op dat te beter partyen mogen geiyft worden^
verfoeken die Procureurs, dat myne Ed. Heeren be^

νΐΐί. REGLEMENT by Oykgraaf en Heemraden <uan den Lekkendyk kraamt, op hetfalarts

van de Heemraaden, Secretaris, Frocur 'eurs en Bode,

Ifoo dageîyîcs veel partyen dingplichrig wor- tuygen te hooren binnen der Stad Utrecht, en hare

Item 5 fal die Secretaris betaalt worden voor de ge- I lieven willen ordre tç ftellen, dat voortaan altydtwee

vap


-ocr page 79-

EN DEN GREBBENPYCK. IL BOEK. IL ΤΙΤ. η

van de Heemraden, van boven van de oudfteaf te
tellen, gecomtnitteert fullen worden, die van maand
te maand over die
examinai ie van alle getuygen, mits-
gaders over 'c appoinéleren van alle requeilen mogen
itaan.

Ende fullen die Procureurs henluydcn reguleren na
den ftyl en manier van procederen, als by de Ordon-
Jiantie van 't Hof van Utrecht geftatueert is.

Item^ om die koften van partyen te fchouwen,
fullen de Procureurs voor den Secretaris mogen die
rolle houden, en alle proceflen aldaar in ftate bren-
gen, om gewefen te worden, welverftaande, wair
eenige fwarigheyd valt, fal die Secretaris die Heemra-
den , die 't haar maand is, over die fake nemen, en
voor haar die rolle houden.

Item, een Procure,ur fal hebben van 't maken van
een requefte, groot, ofte kleyn 8 ftuyv.

Item, een Procureur, reyfende uytter Stad U-
trecht, fal hebben voor yder termyn, die hy op ten
Lelckendyk houd, daar voor hy vaceren moet twee
dagen ,. daags na ouder gewoonte achtien ftuyvers

36ftuyv.

Van 't quoteren van de fchriftuuren 2 iluyv.

Item, lal een Procureur hebben van 't maken van
een Calendrier 6 Iluyv.

Voor. een billet te maken en te doen teykenen, en't
dub beid daar van procureur ad vers te doen leveren,
fal den Procureur betaalt worden
 4 ftuyv.

Voor yder getuyge te produceren 4 ftuyv.

Item, van't lichten van de facken van partyen, en
daar van recepiflen te geVen 3 ftuyv.

Item, van 't maaken van yeder blad van koften

2 ftuyv.

Van de koften te verifieren 3 ftuyv.

Item, fal die Procureur geloont worden van yeder
blad van fchriftuur te copieren i ftuyv.

Item, wanneer een Procureur reyft met ymand van
de Heemraden in commiiîîe, ten verfoeke van par-
tyen op den Lekkendyk , ofte elders in 't Sticht, fal
geloont worden als die Procureurs van denHovc van
Utrecht.

1

Fan dm Bode,

De gefworen Bode van den Lekkendyk fal bctaaiç
worden voor yeder exploiét, die hy foo buyten, als
binnen der Stad Utrecht, ten verfoeke van den Dyck-
graaf, ofte partyen doed <5 ftuyv.

Wel verftaande, indien hy veribcht.worde om een
exploi£t alleen, verre van fyn refidentie in 't Stichc
van Utrecht te doen, fal geloont worden tot taxa-
tie van de Heemraden} dies fal hy by den eed, in 't
accepteren van fyn officie gedaan, verklaren in fyn
relatie, om hoe veel faken hy dien dag uytgereyft is,
en waar hy exploiâren gedaan heeft, omme daar na
iyn falaris getaxeert te worden.

Item, reyfende met een Heemraad in commiiîîe,,
ten verfoeke van partyen, fal geloont werden als een
Pander van den Hove van Utrecht.

Item, fal die Bode betaalt worden voorydçr relatie,
die hem van partyen, aan wienhy explolóben, fomma-
tie, of andere weten doed, afgevordert word,
2 ftuyv.

Ende als die Bode ten verloeke van partyen eenige
fchriftuuren copieert, fal hem voor yder blad betaalt
worden χ ftuyv,

Ende indien partyen begeeren » die by hem geau·?
thentifeert te fullen worden, iïü die Bode daar voor
betaalt worden die fomme van 2 ftuyv.


IX. MEMORIE van 't geem hy de Gecommitteerden uyt de drie Staten 's Lands van Utrecht

geannoteert, en op den ij Oecemb. MOCL gerapporteert is t op het infiellen
van de Commi£ie voor den toekoomenden Oyckgraaf van den Leckendyck^
mitsgaders op het drejjeeren van de InflruBie voor den Oyckgraaf ende Beem^
raden, nodende het employ van de penningen, dk hy de Éeeren Staten alle ja-
ren uytgejet worden op yder mer gen, onder den voorfz. dyck refor ter ende, om^
me daar op ter naafler Vergadering ingebracht en geformeert te worden : ende
't geen daar op is gerefolveert by de Ed. Mog. Heer en Staten op den "^a-
nuar, MOCIIL r / j

Aangaande den Dyckgraaf,
I.

Ifoo het veele inconvenienten fubjeft en ook
incompatibel is , dat een en defelfde perfoon
ial helpen repreiènteeren den Heere, of Prin ■
ce Souverain van den Lande, en ook wefen
dc'iTelfs.dienaar, ofte Officier, en dat na natuurlyke
reedenen ende ook rechten noodfakelyk onderfcheyd
moet wefen tufTchen den Heere ende zynen dienaar,
tuflchen den Souverain Prince , en zynen Officier,
aangemerkt ^cene egale nog goede regéering kan we-
fen, daar de dienaar mede wil weien Heer, en de
Officier mede wil w^efen Souverain , foo foude men
in de Commiffie van den toekoomenden Dykgraafftel-
len, 4at hygeduurende zyne bedieninge van den Dyk-
graaf-ampt niet en fal mogen Avorden befchreven,
nog jn de Vergadering van de Heeren Staten, als een
Litmaat derfelver compareeren
5 en dit, ingevalle de
Heeren Staten tot den voorfz. Dykgraaf-ampte ko-
men te committeeren eenen perfoon, gequalificeert
omme in de.Staten te mogen compareeren, anders is
h onnodig.

Ji verklaart ^ dat het Officie'van het Dykgraaf-ampt

ende van het Schout-ampt van Utrecht, ah die geconfer
reert Julien worden aan de perfoonen , gequalificeert ende
geroepen zynde omme in de Staten te compareeren, defelve
comparitie in de vergadering van de Staten, nog derfelver
Ordinaris Gedeputeerden niet en fullen beletten, mits dat
als iet gejprooken en gehandelt fal worden^ dievoorfz. Of-
ficieren en Officien aangaande , fyluyden gehouden fullen
wefen te vertrekken^ tertyd toe die fake afgedaan , en zy^
luyden weder innegeroepen fullen worden \ ende nopende ds
andere Officien^ is de verklaringe dien aangaand in ad·
vis gehouden,

1 I.

Belangende het traftement van den toekoomenden
Dykgraaf, ende eerft nopende de beleening van der
felven ampte, aangemerkt de Heeren Staten van poe
geftelt zyn, als vaders van den Vaderlande , en φεη
volgende (gelyk ook den eed fulks mede brengt) ge-
houden zyn alle hare Regeeringe te dirigeeren totge-
mepe welvaart, en oirbaar van alle hare ojiderfat'en,
ende daar tegens overleyt, dat de Qijiciers, de Ojffi-
cien van haren Prince, of Heere gekogt, of beleenç
hebbende, ieftimeeren defelve met allé deprofyten,
die zy daar op weeten te pradifeeren , ende fc pre^-
ken, hen luyden vryelyk te competeercnj het


-ocr page 80-

V"

78 VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS

ftrekttot concuiÏie van de onderdanen, foois nietdien-
lyk, nog oirbaar 't voorfz. Officie wederom te ver-
koopen, of in pandfchap uyt te geven.

... l. '

Fiat conform dit Artykel. ν

I I Γ.

Dan foo de Heeren Staten haar laten bedunken, dat
de dubbele vacatiën, die den Dykgraaf alomme vol-
gende den Dykbrief, ende nagevolgde Refolutien van
de Staten competeeren , mitsgaders het gewin van op-
legging van penningen, teroorfaak van den dyk, con-
form den Dykbrief vallende, en andere emolumenten
tot den voorfz. ampte koomende , voor traitement
niet genomen en foude wefen, foo foude men hem
van dc boeten, die den Heere van den Lande toekoo-
men, nog mogen toeleggen een vierde, of derde part,
ofte de helfte, al ter difcretie van deHeeren Staten, des
cn fal hy geene boeten van ymand mogen trekken,
dan die hemby vonniife van dc Heemraden, conform
den Dykbrief, worden toegewefen, daar van hy ge-
houden fal Λvefen in zyne reekening te vertoonen, en
te verantwoorden.

Hier op fal gedifponeert ivorden^ als men eene reekenin-
ge van den toekoomenden Dykgraaf geften Jal hebben, en
middelertyd fal het Dykgraaf-ampt bedient worden op al-
fulke gagie, en profyten, ah den Dykbrief mede brengt.

En dat hy voorts gehouden fal wefen ilriételyk te
achtervolgen ende na te koomen de Ordonnantie van
den Lekkendyk, mitsgaders de Inllrudie by de Hee-
ren Staten voor den Dykgraaf en Heemraden op het
cmploy van de uytgefette penningen te maken, ende
generalyk alle het geene hem by de Heeren Staten,
of derfelver Ordinaris Gedeputeerden belaft en bevo-
len fal worden.

V.

Dit alles foude men mogen brengen in de Commiiîîe
van den töekömcndeh 'Dykgraaf.

Fiat conform defe Jrtykuïen, en zy de Commise voor
den toekoomenden Dykgraaf hier na gedreffeert.

VI.

Hier by ftaat ook te overleggen, en te refolveren,
aangefi'en den Öykbrief feyt, dat het Camèraiirfchap
van den Lekkendyk van drie jaaren tot drie jaaren,
ttirnos, by de drie Staten fal worden vergeeven, ende
dat apparentelyk van den Dykgraaf-ampte in diervoe-
gen mede gedisponeert foude zyn geweeft, en hadde
die pantfchappe van die van Soudenbalg fulks niet be-
let 5 ofte die Staten niet en verftaan 't Dykgraaf-ampt
op de bovengefchreeven conditiën mede by beurten te
laten omgaan.

Die Staten vinden niet goed de veranderingen per turnos^
te doen, maar verfiaan , dat daar een bequaam perfoon
by de Gemeyne Statèn toe gecommitteert fal voorden.

Aangaande de Jnfruöïie voor Dykgraaf en Heemraden.

Alfoo een ygelyk gewent is na den ouden Dykbrief
te rechten , ende gerecht te worden , foo en is niet
dienlyk, daar mne iet te veranderen, maar defelvc te
laten in zyn geheel en vigeur.

Fiat conform defen Articule met nieuive vermaaning
aan Dykgraaf en Heemraden ^ ende Cameraar , van
goede objervantie.

Dan nopende het employ van de uytgefette pennin-
gen , dunkt voor eerft, dat men de huysluyden be-
loort te ontlaften van het dubbelt geld , 't welk den
Dykgraaf gewoonlyk is henluyden onder dekfel van
overleeveringe ende opgeleyt geldafte neemen, maar
dat men de uytgefette penningen
vao den onwiliigen
by parate executie, door de Bode van den Lekken-
dyk foude doen innen, gelyk alle de Staten pennin-
gen geïnt worden, daar mede den Cameraar wel ge-
rieft foude konnen wefen.

Is nopende de inninge van het Lekkendyksgeld verfiaan,
dat menvoor''t eerfie volgen fal den ouden Dykbrief ^ en no-
pende de oplegging by den Dykgraaf te doen^ is verfiaan
ende geordonneert, dat de opleg^inge niet anders-gedaan
fal mogen imrden dan conform den Dykbrief ^ ende dat na
voorgaande Ordonnantie van de Heemraden^ endeterpre-
fentie van defelve^ alfoo wel van kleyne , als van groote
partyen η ofte fommen , mits dat den Cameraar van foo^
danige overleeveringe alshy fal doen ^ gehouden falwefen^
te leveren dubbelt, by hem onderteykent in der Staten Ka-
mer e^ ende hier mede fal ceffeeren de Refolutie'in den ja-
re ifpi nopende de oplegginge van kleyne fommekens ah
doen genomen.

I I I.

Dat men den Dykgraaf, Heemraaden, ende Came-
raar refpedive ftridelyk doe obferveeren het xxxvii,

XXXVIII, XL, XLVI,XLVII, XLVII I, XLIX, L, LI,
Lii, LUI, Lv, Lvii, Lvi
II, Lix, LX, en Lxrr
Articulen van den Dykbrief, ende dienvolgende van
de wercken aan den dyk vallende, te doen maaken
een pertinent beftek , ende het felve na voorgaande
uytfchryvinge by Dykgraaf ende Heemraden,·» of der-
felver Gecommitteerden, ter prsefentie van de Gecom-
mitteerden van de Drie Staten, binnen Utrecht voor
der Staten Kamer te befteeden den minft eyflchende,
ende het werk gemaakt zynde, behoorlykte doen op-
nemen. i

- ' r ■

Fiat conform defen Artykel.
I \ V.

Ook alle onnodige reyfen cn commiiîîen, foo veel
mogelyk, te vermyden.

Fiat conform den inhouden van defen Artykel»
' ' < V. "

);:iEnde aangaande de materialen van rys, palen,&c.
die men in voorraad, cn tot zeekere reparatien, die
niet bequaamlyck hefteed konnen worden , behoeven
fal, dat men deii Cameraar belafte die te koopen met
gereed geld, in wekken gevalle men acht, dat die
minder koften fullen.

Fiat ^ ah voor en.

V L

En voornaamlyk den Cameraar te belaften, dathy
uyt de eerfte penningen van defe uytfettinge lofle alle
de renten totlaften van den Lekkendyk opgenoomen,

Fiat^ als voor en. -

V I I.

Voorts alfoo het eerfte artykel van den Dyckbrief
inhoud de inftelling van elf Heemraden , en dat die
dienen fullen den tyd van vier jaaren, 't welck is een
gelimiteerden tyd, die (foo men verftaat) by alle de
Heemraden word geobferveert, uytgefondertbydien,
die gefteld zyn by den Heere van den Lande en by de
Ridderfchappe, foo foude oock goed zyn, dat men
het felve artykel foo wei by de cene, als by dc ande-
re, deede onderhouden.

Fiat conform den Dyckbrief voor yder Heemraad com^
miffte vüor vier jaren ^ endefeyndede vier jaren fal
de refpedlive Leden vryflaan den haaren by nieuwe
commiffie te continueren, of andere in haar plaatfe
te committeeren.

VUL · ^ ' ,

Het VII, Artyk. van den Dyckbrief fèyt, dat'die
Dykgraaf en Heemraden fullen kennilTe neemen ende
wyfen in alle faken, op den dyck vallende, het zy

vaa


-ocr page 81-

EN DEN GREBBEN DYCK. IL BOEK. ILTI7, 79

van diefte van hout, rys, aldaar geftolen, ofte ande-
re beroovinge,aldaar gebeurende,van injurien, vech-
ten , doodilagen,
ofte andere mefufen, die daar, han-
gende de fchouw- of legfcrdagen, gebeuren mochtenj
ende
dit behalven de kennifle, keuringe, enjudica-
ture van andere dyckfaken, in den Dykbrief op ver-
fcheyde plaatfen uytgedrukt, die ook van importan-
tie konnen wefen. Ende het xii. Artyk. feyt, wat
die
meerder partye wyfen voor recht, dat fal recht
wefen, en behoorlyck gecxecuteert worden. Ende
want in Collégien ibodanige Jurisdidie exerceerende,
niet en behooren toegelaten te worden vader en kind,
broeders, fwagers, en diergelycken, malkanderen in
bloede, of maagfchap foo na beftaande, als wefende
het felve al te periculeus en fufpe<5t voor paityen, die
voor het Collegie van Dykgraaf en Heemraden iets te
doen fouden mogen krygen, foo diend daar mede in-
né geremedieert.

Fiat conform defen jïrtyk. mits dat die geene, die m
dienen, haar tyd uyt fullen mogen dienen, ende dat
men daar na dit Avtykel niet iveder te buyten gae.


X. RESOLUTIE *uan Dyckgraaf en Heemraden van den Lekkendyck bovendams, nopens het

gaan van de Schouten en Huyfltiyden ten dyck, ten tyde van kloc^eβag j c^r.
dén 14, yanuar, MO CXL,

Die Dykgraat en Heemraden van den Lekken-
dyk bovendams, op huyden date onderge-
fchreven , in der Εφ Mog* Heeren Staten
Kamere vergadert zynde, hebben goedge-
vonden en gereiolveert j aliTe dat de Schouten van de
Dorpen en Gerechten, onder denvoorfz.Lekkendyk
leforterende, ten tyde van klockeilag te dyke fullen
komen , met den geenen, die vier mergenLands, of
meer, onder haren Gerechte zyn gebruykende, ofte
een weerachtig man in yeders plaatfc, fonder yemand
te verfchonen, oftet'huys te houden, daarvan fyluy-
den hen by eede fullen hebben te expurgeren, en dit
alles op pœne als in de Ordonnantie van den Lecken-
dyck.

Van gelycken is goedgevonden, dat de Schouten
hare opgefetenen, die gehouden zya te dyck te gaan,
aanftonts op geweer fullen ftellen, te weten, d'eene
helfte op griepen, en d'andere helfte op fpaden, en-
de daar bcneiFens yeder op een goede fcherpe byle,
omme alfoo gewapent in tyde van waternood te dyk
te compareren, op pcene van by eenyder, die met
alfulken geweer (als hy op gefteld ial zyn) nieten
compareerden, op yder moniteringe te verbeuren ee-
ne gulden, tot welken eynde de Schouten gehouden
fullen zyn op de monilerrollen, by hcnluyden over te
leveren, achter yeders naam uyt te drukken het ge-
weer, daar op een yeder is gefteld. Ende ten eynde
niemand hier van ignorantie fal hebben te pra?tendee-
ren , laften en ordonneren onfen Exploiaeur defen
onder den bedryve van den Lekkendyk, aan alle de
Schouten te infinueren, en zyn wedervaren pertinente-
lyck en fchriftelyk te relateren, mits daar van genie-
tende fynen behoorlyke falaris i ordonneren van gely-
ken defe Refolutie, henluyden geinfinueert zynde,
hare opgefetenen defelve datelyk kundig te maken en
voor te lefen. Aârum t'ütrecht, in der Ed. Mog,
Heeren Staten Kamere, den i^ Januarii
1640. Ter
Ordonnantie van de voornoemde Dykgrgaf en Heem·
raden. G. de Blanckendael.


XI. RESOLUTIE, ûù het voorfz. fuhjeB» genomen by den voorfz. Oyckgraaf en Heemraden,

den 8 Januar, MOCXLV. en geapprobeert by & Heeren Gedeputeer*
den van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, den
14 Fe^
brrnr. MOCXLF.

ï.

Is goet gevonden) omme allcproceflen voor te ko-
men , dat alle teerkoilcn op dyklegeringen val-
lende, voortaan niet meer onder den naam van
voor- en nawachten fullen werden omgeflagen,
maar dat een yeder van de Heemraden van 't dyckle-
ger t'huys komende, en doende rapport, fal inbren-
gen pertinente fpecificatie van de teerkoften by hen-
luyden en de Schouten in yeder Quartier verteert, en
de wagen-en fchuytvragten in 'tgaan en wederkeeren
na- en van yeder (Quartier gedebourfeert, die by het
Collegie gevifiteert, ende daar van Ordonnantie op
den Cameraar fal werden verleent, omme uytten ge-
mcenen omilag betaalt te worden : gelyk mede uytten

femeenen omflag betaalt fullen worden de koften van
e waackers, die gedaan fullen worden voor 't flaan
van de kloeken, en na het fcheyden van de Heemra-
den op het dykleger, fonder dat defelve op de Schou-
ten refpeftive voortaan omgeflagen fullen worden,
cpde dat de Schouten met de Heemraaden in yeder
^artier mede fullen teeren tot lafte van het gcmcene
Land. ®

'u g^^ï'efolveert, ten aanfien dat de Schouten
op het dykleger van alle teerkoften voortaan vry ge-
houden lullen werden, dat defelve cot lafte van haar-
luyder Dorpen van nu aan niet meer fullen mogen
bréngen als haar ordinaris daggeld, een dag voor gaan
ende een dag voor komen d^aar by gereeckent, op
pœne, dat by foo verre de Schouten contrarie defeç
quamen te doen , dat 'c felve op Dorps reeckeninge
refpeótivelyk fal worden geroyeert, ende dat men de-
fe Refolutie elk Gerechte 1'al laten iniïnueren,

"4·

I

III.

Van gelyken is goed gevonden, dat allen ende ee-
nen yegelyken, die vier mergen Lands, ofte meer,
onderden Leckendykreforterende, endeLeckendyks
geld betalende, gebruycken, voortaan de kloeke ge»
dagen fynde om te dyk te komen , gehouden fal lyq
*t Ïelve klockeilag te pareren ende te dyke te komen,
niet tegenftaande haare huyfen onder den ring vandcm
Leckendyk niet en fyn ftaande, maar daar buyten.

I V^·

Dat ook allen den genen die vier mergen Lands on-
der den Leckendyk als voren gebruyckende zyn, ge»·
houden fullen welen re dyck te komen, niet tegen·
ftaande fyluyden haar in fraude van de Ordonnantie
een hond of twee quyt gemaakt hadden.

Item, werd geordonneert, dat allen ende een yege*
lyk, die onder den Leckendyk reforterende zyn, m
ten tyde van hoogwaier, ^^skaringe e» dykleger meç

hm


-ocr page 82-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

hare wagens ende peerden op ontboden worden, om
te dyk te komen , gehouden fullcn zyn te komen ter
plaatfe fyluyden op den dyck ontboden zyn , op pœ-
■iie van op yeder wagen te verbeuren , foo

meenigmaaldefclve in gebreke gevonden worden, en
lal een yegelyk met fyn wagen en peerden alfoo ontboden
zynde, voor yeder dag dat hy in den dienft is, den nagt
in den dag mede begrepen , door denCameraar betaalt
worden drie guldens. Onder Hond : geëxtraheert
iiyt het Refolutie-boek van Dykgraaf en Heemraden
van den Leckendyk bovendams : en is bevonden te
accorderen. Lager: in kennifle van my : onderteec-
kcnt, Johan de Goyer. In margine Hond: de Ge-
deputeerden van de Staten 's Lants van Utrecht, ge-
let op den inhouden defer, approberen defelve by de-
fen ; ordonnerende allen ende eenen yegelyken, dien
fulks aaiigaan mach, hem daar na te reguleren , daar
ende foo dat behooren fal, op de pœne jegens de ref-
pedive contraventeurs , onwillige , ofte gebrekigen
naar gelegentheyd van der faakete ftatueren ende exe-
cuteren , foo men ten meellcn dienfte en welftand
van den Lande fal bevinden te behoren. Gedaan te
Utrecht, den i4February i54f. Onder ilond : ter
Ordonnantie als boven. Or^erteykent , Ant. van
Hiltcn.


.XIL RESOLUTIE, waar by de voorenftaande Refohtie is gerefumeert en geéhcideert by den

Dyckgraaf en Heemraden y den ii Januar. ΜΌ CXLF. engeappro-
beert, als 'uoorenjen 14 Febrmr. ΜΌ CXLV.

ebben goedgevonden op de refumptie van de
Refolutie, op den 7 Januarii laatftleden by
Dykgraaf en Heemraden van den Lekken-
dyk bovendams genomen, defelve Refolu-
tie nader te verklaren.

Ende eeril op 't i. poin6b, dat defclve Refolutie
genomen is , omme voor te komen de exorbitante
fpecificatien,dcwelke fommigeSchouten totlaile van
hare Dorpen fyn inbrengende, nopende de daggelden,
vrachten, als teerkollen , op dyklegers vallende, en
by het felve verftaan, dat men de Schouten tot laile
van 't gemeene Land fal laten teeren , uyt oorfaake
dat de'Schouten uyt haar ordinaris daggeld de teer-
koilen overdag en nagt vallende, niet en konnenfup-
porteren.

Op 't 11. ροϊηθ: is by naarder refumptie goed ge-
vonden, 'tfelve poin6t daar in te altereren, dat voor-
taan de daggelden van de Schouten niet betaalt fullen
werden by haarluyder Dorpen, nemaar byden Came-
raar van den Leckendyk, aan de welke iy haarluyder
fpecificatien fullen hebben te leveren.

Op 't III. poinct verklaren Dykgraafende Heem-
raden, by de lelie claufule niet te willen comprehende-
ren de Stad van Utrecht ende de vryheyd van dién,
foo defelve verftaan, dat de Stad mette vryheyd exempt
zyn van ten Leckendyk te komen.

H

Het IV. poinót is in conformité van den Dykbrief
art. XXXIV nopende vief mergen , ofte een viertel
Lands, alleen de leile claufule daar by gevoegt, omme
de fraude van 't voorfz. viertel Lands te voorkomen.

Op 't V. poinft, van dat de pœne open gelaten is,
fouden ( onder correctie ) verftaan , dat men defelve
behoorde te arbitreren , by 't eerfte klokgeflach op
acht guldens , ende by tweede klockeflach als ook de
nootklok op dubbelde boeten , ftellende niet te min
't felve totdifcretie van haar Ed. Mog. Onder ftond;
geëxtraheert als boven, ende accor^ert in kennifle
van my, onderteykent, Johan de Goyer. In margi-
ne Hont: de Gedeputeerden van de Staten 'sLands
van Utrecht, confirmeren haar met den inhouden van
defe naarder verklaringe ende pœne daar by geadvifeert.
Gedaan t'Utrecht , den 14 February i64f. Onder
ilond : ter Ordonnantie als boven , onderteyekent.
Ant. van Hilten. Gecollationeert de bovengefchre-
ven twee copyen tcgens haaie principaalen , gea-
poftilleert als boven, ende is daar mede accorderende
bevonden, by my, Johan de Goyer.


ΧίΠ. SCHIERCEDÜLLE van den voorfz. Lekkendyck, gemaakt hy de Heer en Dykgraaf en

Heemraden van den felven dyck^ den 29 Jidii MOCXhV. en
geapprobeert by de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren
Staten 's Lands van Utrecht, den 6 Augtifi. MOCXhV.

IVerckm, V gemee»e Land acwgaande.
J.

'li den eerden, word den Cameraar geordonneert
alle hoofden, kribbingen cnbarmen, aan en om-
trent den Lekkendyk gelegen, en tot laile van
de Domeynen van den Lande ilaande, te houden
in goede reparatie, ende alle gebieken, die daar aan
zyn, ofte komen mogen, te doen beteren en reme-
dieren na behooren, volgende d'Ordonnantie van den
voorfz. Lekkendyk, en de Refólutien dien aangaande
genomen en noch te nemen.

Item, hebben Dyckgraaf en Heemraden goedge-
vonden, tor ontfettinge van den periculeufen dyck
boven Wyck, genaamtBemmelsdykjen,"^ daar boven
van de Weert van de Domeynen een bolleken uyt te
doen leggen in de lengte van omtrent acht, a tien
dykroeden, ende de muur voor den voorfz. dyk om-
trent drie roeden opwaarts aan te verlengen.

Werken y particuliere Ge'érfdens aangaande.
I I L

In den eerften, word geordonneert, dat alle gc-
hoefilaagden en dyckgenoten tegens yder fchouwdag
van den Lekkendyk de ilenken en kuylen, die inden
felven dyk zyn, met aarde vullen, en aan den boven
kant van hare dyken drie ryen fooden fetten fullen,
foo dicht, dat die den anderen raken, yder foode ten
minilen een halve voet dik en een voet breed.

I V.

Item, werd geordonneert ; dat voortaan niemand
eenige ryfen, balcken, boornen, fteen, ofte andere
materialen op de hoofden, rys- en aardewercken van
den Lekkendyk fal mogen fetten, ofte leggen, fon-
der voorgaande confent van de Heeren Dyclvgraaf,
Heemraden, Cameraar, of ten minilen van de Dyk-
meefters van yder Quartier, op de verbeurte van de-
felve materialen j edoch, dat geen confent fal mogen
werden gegeven, om eenige ileen, ofte andere fwa-

rc

Mém


-ocr page 83-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

rc materialen op de hoofden, ofte andere ryswerken
. te leggen, daar doör defelvc werken foudcn kunnen
worden befchadigt. ^

Item, alfoo men bevind, dat verfcheydc boomen
foo na aan den dyk worden gefet, dat den drop van
defelve boomen boven op den dyk is vallende, foo heb-
ben Dyckgraaf en Heemraden voornt. goedgevonden
te ordonneren, dat voortaan geen boomen binnen
nochte buyten dycks gefet fullen werden, als op het
minrte ccn halve dykroede van den voet van den dyk
gemeten, op pœne van tien iluyvers overyder boom
te verbeuren, en dat de boomen , die bevonden wor-
den niet lbo verre van den voet van den dyck gefield
te zyn, by den Hecre Dyckgraaf fullen worden gea-
moveert, "tot koilc vande contraventeurs, onvermin-
dert de voorfïi,. pœne.

V I.

îtem, alfoo verfcheyden afwegen en damilegenfoo
leeg, qualyk gemaakt en onderhouden worden, dat
tnen defelvc in tyde van waternood niet Avel en be-
quaamlyk kan gebruyken, foo werden alle de eyge-
naars of bruykers derfelverfcherpelyk belaft en bevolen,
die alfoo te hoogen, maken en onderhouden, dat men
defelve afwegen, ofte damilegentot allen tyden , fon-
der remmen fal kunnen gebruycken , op poene van
tien Carolus guldens te verbeuren , ende dat den
Dykgraaf, by gebreke van dien, 't fclve fal maken tot
des gebrekelyken kollen) en op zyn Ed. gewin, vol-
gende d'Ordonnantie van den Lekkendyk.

VII.

Item, werd geordonneert, dat de veerluyden , foo
tot Wyk als op 't Oudflykerveer, 't veer aldaar ver-
leggen, ofte alfoo gebruyken fullen, dat de hoofden,
fchoordyken en fchoeyhigen daar door niet befchadigt
cn werden , op pœne foo ter contrarie bevonden
word, defelve fchade tot koilen van de veerluyden,
*t zy of die by henlieden, hare arbcyders , ofte de
peribonen ende beeften, 't veer gcbruykende, ge-
daan fullen wefen, wederommc verbetert en gereme-
dieert fullen werden na behooren, cn daar en boven
verbeuren tien Carolus gulden.

VIII.

Item, werd geordonneert, dat een yegelyck zyn
dyken, die in den voorleden jaare gefchoeyt zyn ge-
weeft, defen jaare wederommc fchoeyen en repare-
ren fal.

I X.

Gelyk ook eenyder gehouden fal zyn,fyn afgefak-
tc, afgevallen, ofte ontrepareerde dycken met aarde
cn fchoeyinge op die behoorlycke breette, volgende
die meetinge, te repareren, en alle kuylen endellen
boven op den dyck met aarde te vullen ende effen te
maken j na behooren.

X.

Item, alfoo verfcheydc pcrfoonen haar ondcrflaan
de tuynen, op de voet van den Lekkendyk buyten
dyks (taande, op te breken, verbrengen en fteelen,
tot groot ongeryf van den dyckgenoten, foo vinden
de Heeren Dyckgraaf en Heemraden goet, allen en
ccn ygelyk te interdiceeren hen voortaan te onder-
itaan, eenige tuynen op te breeken en verbrengen,
ofteâclen, op pœne van arbitrale corrcdiej permit-
terende mitsdien alle dykgenoten , defelve tuynen be-
goten te mogen houden naar haar Ed.laatfte fchouwe,
ten cyndedeecnc met des anders beeften niet bcfwaart

//. DitL

8i

ende befchadigt en werden, mits en onder conditiën
dat defelve tuynen open fullen moeten ftaan, en paf-
fabel wefen , wanneer Dj'kgraaf en Heemraden die
fullen willen paiferen.

X I.

Item, wert een ygelyck geordonneert beneden
aan fyne op- en neder wegen , foo veel ioden , ofte
eerde te fetten , dat men daar mede in tyde van noot
den dyk vierkant fal kunnen maaken , op pœne van
drie Caroli guldens te verbeuren , en fu ien van nu
voortaan geen nieuwe op- ende nederwegen over
den anderen mogen gemaakt worden, maar fullen ten
minften moeten leggen drie dyckroeden van den an·
deren.

X I I.

Item, dat geen verkens geringt, ofte ongerirtgr,
peerden, veullens , koeyen, of kalveren op den dyk
fullen hiogen weyden , het fy die by een herder ge-
hoedt werden ofte niet, maar fullen gefchut en voor
elcke beeft betaalt worden twaalf ftuyvers, en foo dc
fchutters niet altyd by de hant zyn, fullen by allen
dienaren van de voorfz. Dykgraaf en Heemraden, en
alle andere geintereffeerde perfonen gefchut,. en in het
fchuthuys mogen gebragt werden.

XIII.

Item, dat geen fchippers de ankers van hare fché-
pen in de dyken, hoofden en fchoeyingen van den voor-
fchreven dyck fullen mogen vaft maaken , op pœne
van drie Carolus gulden, ende de ankcrS te verbeu-
ren.

X I V.

Item, dat men alle dyftelen, brantnetelen ende an-
dere ruygte op ende aan beyden zyden van den dyk
ftaande, tegens elcken fchouwdag afmayen ende den
dyck bloot maken zal, op pœne van drie Carolus
guldens.

X V.

Item, fullen alle Geërfden en Dykgenoten gehou-
den fyn des lentens, en ook alfê de gelcgentheyt des
vereyft, en henlieden by Dykgraaf en Heemraaden
geordonneert wort, hare dyken luiks tc effenen, gely-
ken en eggen, dat men defelve bequaamlyk fal
kunnen
paiferen op pœne van drie Carolus guldens te verbeu-
ren.

XVI.

Gelyck ook mede gehouden fullen zyn' die van
Schalkwyck, tegens ieder fchouwdag op den Lec-
kendyk vallende, tegelyken, cfïcnen en eggen haren
neerweg, op pœne voorfz.

Aldus geichiert en geordonneert by Dykgraaf ende
Heemraden van den Leckendyk bovendams, op 't be-
hagen van de Ed. Mog. Heeren Staten, ofte der iel·
ver Gedeputeerden, op den zpjuly i(54f; Ter Ordon-
nantie van den voorn. Dykgraaf en Heemraden, Jo·
han de Goyer.

In margtM fiont geapfdnöïeert.

De Gedeputeerden van de Staten 'sLands van V*
trecht, vermogens hare Ed. Mog.appoinârementvan
AuthoriÎatieen Refolutie,den4July löjj.terBefchry-
vingegenomen, gehoort deleaure van defeSchicrce-
dulle, approberen den inhouden van dienby defe. Ge-
daan t'Utrecht den ö Augufty iö4f. ter Ordonnantie
als boven , Ant, van Hilten.

XIV·


-ocr page 84-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

Dykgraaf ende Heemraden van den Leckendyk
bovendams, bevindende dat de laften van den
Leckendyk, gecaufeert Γοο door de twee in-
bi eucken, als de fware werken, die men ge-
nootfaakt is geweeft tot verfeeckeringe ende ontiet·
tinee van den dyk van tyd tot tyd te maken ende te
onderhouden, cxceiTyf groot zyn, hebben goet ge-
vonden eenige uythaar Ed. Collegie te committeren,
die ibuden befoingneren op middelen, waar door den
dyk, foo veel mogelyk, foude konnen worden ont-
laft: by welke Gecommitteerden rapport gedaan zyn-
de, hebben gemelte Heeren Dykgraaf ende Heemra-
den, mede gehad hebbende advis van de Dykmee-
ilers ende Dycksveritandigen, aangaande de ryswerc-
ken, foo in reguard van de werckcn, als anderfints,
beraamt dc poinden hier na volgende.

Dat men in conformité van den Dykbrief articulo
Lv. de onnoodige ryswerken nier langer fal in repara-
tie Kouden, ende vorders delibereren van jaar tot jaar
op de vifitatie van de werken, welke noodig of niet
noodig zyn. ^ ^

Te maaken een Secretarye in de Staten Kamere, de
Heere van Wulven verfocht , om de Heeren Gede-
puteerden aan te wyfen , waar defelve bequaamelyk
foude konnen worden gebracht, ende indien 't goet
gevonden wort een kaÎTe in de Revifiekamer daar toe
tc gebruyken j en den Secretaris gelail re muakeneen
Inventaris van de chartres en anuere papieren, den
Dyk raakendc, om neffensdefelve in de Staten kanje-
re bewaart te worden.

I I I.

Den eerften woensdag in yeder maant fonder Be-
fchryvinge te vergaderen , 's morgens ten tien uren
precies, ten ware de Heere Dyckgraaf oordeelde
nootfaaketc wefen, in welken gevalle de abfente Hee-
ren fullen worden verfchreven : en fulien de buyten-
Heeren voor hare vacatie hebben daags fes guldens,
ende de binnen Heemraden twee guldens, ende fullen
de vacatiën van de ablenten de priefenten gelykelyck
accrefceren : ten ware op den eerlten woensdag Be-
dedag ware, in welcken gevalle de Vergaderinge fal
^wefen ibnder verfchryvinge, den eerften woensdagh
daar aan volgende : en fullen de prefente Heeren ge-
houden wefen voor hare daggelden af te doen ende te
voltrecken alle faaken op de Vergaderinge voorko-
mende, ende foo lange te continueren , tot dat alle
defelve faken afgedaan zyn, en ten minften op yeder
dag befoingneren twee uren: ende fullen de Heemra-
den die na tien uren compareren, geen daggelden ge-
nieten , nemaar deielve dc prefente Heeren als vooren
accrefceren.

I V.

Dat alle maant op yeder Vergaderinge, fullen wor-
den gerefumeert, deRefolutien op voorgaande Verga-
deringe/genomen. ^

Dat alle fpecificatien ende andere bewyfen, daarop
Ordonnantie fal worden verfogt, in 't Collegie op een
ordinaris Vergaderinge fullen dienen, en deielve Or-
donnantie aldaar verleent worden} welke Ordonnan-
tie verleent zynde^ de Secretaris expedieren fal, om
defelve op de naaftvolgende Vergaderinge in 't Colle-

fie gebracht, en aldaar geteyckent te worden by drie
kernraden ^ cn fullen de gene die Ordonnantie ver-
foecken, by eede moeten verklaren hare fpecificatien
en bewyfen oprecht en deugdelyk te zyn, ende den
Leckendyk alleen aan te gaan.

'1

V L

Dat men op de fchouwdagen op geen faakènfal be··
foingneren, of refolveren, alsdie de fchouweraaken*
ende fullen alle andere aldaar voorkomende faaken gé-
bracht ende afgedaan worden op de naaitvolgende or-
dinaris Vergaderinge : ende fullen de Heemraden, die
van de fchouwe abfenteren, careren hare daggeit ende
leges , ten ware met confcnt van 't Collegie, diedc
Heemraden die compareren, fullen accrelceren.

VIL

Dat foo wanneer eenige wercken gemaakt iyn, de-
felve opgenomen , ende met eenen by den Cameraar
ftaat en fpecificatie gemaakt fil worden van de vaca-
tiën , daggelden, verteeringen, en alle andere onkoften
over 't felve werck gevallen: welke fpecificatie ende
ilaat op de naaftvolgende ordinaris Vergaderinge by
den Cameraar gebracht, aldaar gevifiteert, ende Or*
donnantie daar op verleent fal worden.

VIII.

Dat de generale fpecificatien , ofte memorieft ende
anderfins, niet anders fullen werden gemaakt, als by
Dykgraaf en vier Heemraden, alsfe uyt yeder tour een,
neffens den Cameraar ende Secretaris: welke fpecifi-
catie mede op de naaftvolgende ordinaris Vergaderin-
ge in 't Collegie gebracht, aldaar gevifiteert, ende
Ordonnantie daar op verleent fal worden. ^

IX.

Dat de werken die noodig bevonden worden om te
onderhouden, 't onderhoud van dien fal worden open-
baarlyck aanbeftaat, en met het Collegie fullen wor-
den opgenomen.

X.

Dat van penningen, die tot afiegginge vnn capitalen
en laften op den dyk ftaande, fullen worden uytge·
fet, de Schouten geen overhouven fullen genieten,
nemaar iullen daar inne contribueren mergen mergens
gelyk, die Leckendyks geit betalen.

X I.

Dat geen capitalen op den dyk ftaande,fullen Wer-
den afgeloft, anders als uyt penningen die den dyk in
voorraat heeft, fonder dat eenige penningen fullen wor-
den gelicht, om andere af te loiTen. ~

X I L

Dat geen commiiîîen op den dyk, of elders fullen
worden verleent , als in 't Collegie, en fullen fonder
foodanige commiffie te hebben, geene daggelden of
andere onkoften worden gepafleert.

X 1 1 I.

Dat het derde anicule van de Refolutie , by Dyck-
graaf en Heemraden den
8 January 1645. genomen>
ende by de Ed. Mog. Heeren Staten den 4 February
daaraan volgendegeapprobeert, word geinterpreteert,
dat uit elke huylen onder den Leckendyk ftaande , uyt
welken een viertel Lands en daar cn boven
gebruykc
word, · *t zy defelve Leckendyksgeld betalen, of nier,
elk felfs in perfoon op den. dyk fal komen, ofte een
weeraftigen man fchicken: en fullen by 'teerftekloc-
kegeilag d'een helfte van deken Kerfpel en Geregte,
die te voren daar toe geloot lullen zyn, gehouden
wefen terftont op den dyk te komen , ende indien
'c
meerder noot ware, by het klockegeflag, de andere
helfte, ende als men de nootklock ilaat, fal niemanc
geëxcufeerc zyn : alles in conformité van den Dyck-

- ' brief

XIV. POINCTEN ende Jrtkulejt, dienende m ontlaftingt van denLekkendyk bovmdamSi k


-ocr page 85-

EN DEN GREBBENpyCK, If. BOEK. Il ΤΙΤ.

Dyk- en Waakmeeftei's, fulks mçumberende, gchou^
den fullen wefen te refponderen voor de materiakn,
die volgens den voorfz. inventaris fullen ontbreecken ,
en daar en boven gecaiTeert, ofte anderfins gemulc-
teert worden, fulcks Dykgraaf en tieemraden fulle^
arbitreren.

XXI.

Dat met confentvanden Heere Dykgraaf voortaan.
de reftanten van den Leckendyck, by de Schouten
overgelevert, na dat defelve behoorlyk volgens ordre
en goetvinden van Dykgraaf en Heemraden fullen we-
ien gemaant, niet fullen worden opgeleyt op dub»
belt geit: nemaar fullendefelvesr^ftanten als dan y^or-s
den gevordert, en de onwilligièn geëxecuteerç met
vier Ituyvers op yeder gulden meer ; aife drie ftuyver§
op defelve gulden ten behoeve van de Heere Dyckr
graaf, in plaatfe van 't recht van oplegginge, en de
refterende eene ftuyver ten behoeve van den Came- ·
raar, voor iynontfang van de reftanten, waar voor der»
Cameraar ook gehouden fal wefen die reftant-cedullp
felfs tot fyn koiten te fchrvven ende over te ievcree.

XXII.

Dat foo wanneer den Dykbode by Dykgraaf ende
Heemraden wort geauthprifeert, tot het invorderen en
executeren van de voorfz. reftanten, den felven Dyk-
bode gehouden fal wefen defelve invórderinge en exe·
cutie te doen } mitsgaders de overgeleverde pennin-
gen aan den Cameraar te betalen binnen twee maan-
den na de aiithorifatie : op pœne dat den Dykbode
ende fyne borgen daar voor fullen moeten rcfpopderen,
en geëxecuteert worden.

X X I I 1.

Dat de reftanten die de Schouten overleveren, fuir
len worden gemaant in voegen als vojgt : te weten,
de eerfte reyfeby publicatie en.affixie van billetten, op
alle Dorpen ende Plaatfen, daar men gewoon is affi-
xié te doen, om biiuienveertiend.igen te betalen, en
na de veertien dagen hooft voor hooft, of aan dehuy-
linge van de gebreecjcigen , latende aan yeder huys
een memorie, waar voor de maningegefchiet, om als
noch binnen veertien dagen daar aan volgende te ber
talen, ter expiratie van welke veertien dagen depver-
leveringe fal gefchieden, ende de gebreekigen als darj
mette pœne van vier ftuyvers op de gulden als voren
fullen worden overgelevert, om geexecutecrt te wor-
den, en fal de eerfte maninge komen tot laftevan den
dyk, en de andere manipge fot koften van den ge-
breeckigen.

XXIV.

Dat de reekeninge ial worden geftelt in diftinÖie
)often ^e namen van de Heeren die in com miffieheW
)en gevaceert, hoe lange de commiffie heeft geduert,
en wat daggelden 9 extraordinaris verteeringen ^ vrag-
ten en anderfins die daar over zyn gevallen.

XXV.

Alfoo by experientie bevonden is, dat de fchouwe
der hoofdenkribbingen ende vordere werken, die
volgens den Dy kbrief, ofte Ordonnantie van den Lek-
kendyk, jaarlyks moet worden gevoert daags na St.
Martyns dag in de winter, bequamcr en met meer-
der dienfte van 't gemeene Lana, vroeger dient ende
behoort gedaan te worden, is goet gevonden ,en ge-
refolveert, dat defelve fchouwe alle jaar fal wor.dcn
gedaan den eerften dynsdae naar Vidoris.

XX VI.

pat voortaan geen pampieren , pennen, inkt, ofte
diergelyke, meer tot lafte vap den Leckendyk inreer
keninge fal worden gebracht, 'of gepafleert : nemaar
fal den Cameraar en Secretaris, foo veejelks van nood-
de heeft, op haar tradement refpeófcive felfs laften.
ΧΧΫ li.

Pat den Secretaris jaarlyks fal genieten tot centracr
tement de fomme van

L ι ^a^

brief geftatueert j het welk by ade aan de refpeö:ive
Schouten fal worden geinfinueert, ende voorts defel-
veaóte gepubliceert en geafHgeerc , ter plaatfe daar
men gewoon is publicatie ende affixic te doen.

XIV.

Dat foo Avanneer een Heemraat in fyn tour niet kan
vaceren, een ander Heemraat des felfs plaatfe fuppleert,
't daggeit maar eens fal genoten worden : ende inge-
valle den Heemraat, wiens tour het is, geen ander
Heemraat in fyn plaatfe verfoecKt ende verwilligt, den
Dykgraaf als dan een Heemraat tot fuppletie van de
plaatfe fal mogen verfoeken , welken Heemraat liet
daggelc fal genieten.

X V.

Indien den leften tour geoordeelt wort gefuppleert
te moeten worden, defelve fal worden gefuppleert by
de andere touren , van de oudfte touren af te reeke-
nen,
per vices y te weten van de Heeren die de eerlle
tour bekleeden van boven af, ende foo voorts van
tour tot tour: des dat de daggelden, die by fuppletie
van den leilen tour fullen worden getogen , eens 's
jaars onder alle de Heemraden gelykelyk fullen wor-
den ecdeylt.

XVI.

Dat in de leverantie van ryfen fullen worden geprse-
fercert die gene , die onder' den dyk contribueren of
woonen, indien defelve perfoonen hare ryfen willen
leveren, fulks Dykgraaf en Heemraden hebben gear-
bitreert, of daar naar fullen arbitreren.

XVII.

Als in daghuyren wert gewerkt, fullen de Heeren
in wiens tour het is, alle avont de geleverde ryfen
opteeckenen, ende t'eynde de weeckede memorie van
dien onderteykenen, ende aan de Heeren in de vol-
gende tour ende weecke overleveren , 't welk alfoo
van tour tot tour fal worden gecontinueert, tot dat't
werk volmaakt fal zyn, ende fal als dan defelve me-
morie in Collegie worden gelevert op de eerilvol-
gende Vergaderinge.

XVIII.

Dat foo wanneer verfocht wort advys van Dyck-
graaf en Heemraden , in faaken den Lekkendyk niet
raakende, als mede eenige dingtalen tuflchen privé
perfoonen, voor Dykgraaf ende Heemraden worden
gehouden, de vacatiën , daggelden ende andere on-
koilen daar over te vallen, iiillenkomen tot laftevan
de gene die 't advys vérfoecken , en de dingtalen tot
lafte van partyen, engeenfints tot lafte van den Lec-
kendyk : nemaar fullen partyen haar mogen fonder
hare koften addreflçren op de ordinaris Vergaderinge
binnen Utrecht.

X t X.

Dat als Dykgraaf ende Heemraden goet vinden ee-
nige werken te beftaden, de beftecken veertien dagen
voor den dag van de aanbeftadinge gemaakt, en bin-
nen acht dagen daar naar, ten overltaan van de Dyk-
meeilers, gevifiteert, en in foodaniger voegen gedref-
feert fullen worden, als men de aanbcft:adirige fal doen:
ende fal als dan den Secretaris gehouden wefen, ten
minften vierdagen voorde aanbeftadinge, het dub-
belt van 't beftek, of beftecken, aan de Cameraar te le-
veren, ten eyndeeen yeder (des begeerende) daar .toe
■acces ende vifie iâl mogen hebben.

XX.

Dat de materialen, gccneuytgefondert, diejn tyden
van watersnoot op den dyk in voorraat moeten wefen,
aanderefpeftive Dyk- ende Waackmecfters, yeder in
haar Quartier, onder inventaris fullen worden gele-
vert, die fyluyden gehouden fullen wefen te çnder-
teykenen , en op *t naar volgende Dykleger , yeder
in fyn Quartier, defelve volgens den voorïz. inventa-
ris aan de Heemraden in't felve Quariier vertoonen
.aldaar in voorraat te wefen: op pœnedat devoorfï.

//. Deel.

t
ν,·

■tl

-ocr page 86-

van den lekkendyck boven dams'

'i

daar van hem alle half jaar dc helfte fonder Ordon-
nantie by den Cameraar betaalt, ende den Cameraar
inTeekeninge gepaiTeert fal worden: voor welk trac-
tement den Secretaris gehouden fal zyaalle befoingnes,
den dyk ende
't Collegie van Dykgraaf en Heemra-
den raakende , geene uytgeibndert, waar te nemen
en te voltrekken , fonder daar buyten eenig falaris,
daggelden, paardhueren , vacatiën, hondertfte pen-
ning, leges van maninge der reftanten, uytfchryvin-
ge van dykleger, nog ook y et van de Dorpen onder
den dyk behoorende, veel min van het ligten van de
Ordonnantiën van leveranciers, aannemers van werc-
ken, Dykmeefters, Waackmeefters en anderen, on-
der wat pretext het foude mogen weien, diredelyk
of indireftelyk, te vorderen ofte ontfangen : oppœne
dat het gene by hem ter contrarie ontfangen is, hem
dubbelt aan 't vooriz. traftement fal worden gekort :
uytgefondert foo wanneer eenige dingtalen tuflchen
partyen worden gehouden , waar van hy lyn falaris
volgens Ordonnantie fal genieten : beheltelyk mede
dat den Secretaris, foo wanneer 't volle Collegie ver-
gadert, 'tzyopden Dyk, of binnen Utrecht, ende
anders niet, boven het voorfz.traftement fal genieten
foodanig daggeit, als een van dc Heemraden, die bin-
nen Utrecht refideren.

InfiruEiie voor den Dykmeter^i ende Dykboode.
Γ.

Dat den Dykboode die mede is Dykmeter , jaar-
lyks tot een traélement fal geniéten de fomme van

daar van hem alle

half jaar de helfte fonder Ordonnantie by den Came-
raar betaalt, ende den felven ( mits overbrengende
quitantie ) in
reèkeninge gepaiîeert fal worden : voor
welk tracement den Dykbode en Dykmeter fal doen
de dienften hier na volgende.

I I.

Eerftelyk fal den felven Bode en Dykmeter gehou-
den wefen te meten ente exploiderén alle 't gene hem
op Schoudagen, Legerdagen, en tot allen tyden by
Dykgraaf, Heemraden, Cameraar "en Secretaris fal
worden belaft ende geordonncert, ende pertinent re-
gifter houden, en verfocht zynde, relatie leveren van
alle 't gunthy door ordre als voren, fal hebben geëx-
ploióleert.

^ I 1 L

Item, fal gehouden wefen alle miiîîven, die op den
naam van Dykgrave en Heemraden worden gedepe-
fcheert, als mede de aden van uytfchryvinge vandyk-
legers, terftont na denontfang, en de ailen vanuyt-
fchryvinge van Schoudagen, Schieringen, uytfettinge
van LecKcndyks-gelt, eh alle andere aften, geen uyt-
gefondert, foo haaft hem het felve is aangefeyt, per-
foonlyk ten huyfe van den Secretaris te halen , ende
doorhem, of anderen die hy fal employeren, tot fynen
koften ende pericule, foo haaft doenlyk is, feekerlyk
te beftellen , publiceren en riffigeren,' ter plaatfe fulks
vercyfcht wort, en tot noch toe gebruykelyk is ge-
Weeft, ende daar van fchriftelyke relatie, ofrecepiflè
aan den Heere Dykgraaf leveren, te weten, van dèii
eérften Aprilis tot den leften Septembris incluys, in
drie weeken, en van den eerften Oóbobris tot dén lef-
ten Marty, binnen vierweecken , na denontfang van
de voorfz. niiflïven ende a£l:en, inhoudende aan wien
cn op wat tyd hy diegelevert heeft, met d'antwoor-
de daar op gegeven, 'daar antwoord nobdig is. ^^

' ' Item, fal gehouden wefen (ψ 't vôorfï:. tradement
te'manen by publicatie ende afnxié van billètten (die
hem gedrukt fullen wot-den gelever^t ) dereftanten van
*t Leclcendyks-gelt, die de Schouten fullen overleve-
ren, om binnen veertien dagen na de publicatie aan
den Cameraar te komen betalen, en na de veertien
' dagen , ten huyfe van de gebreeckigen hooft voor
jhooft, latende aan yeder huys een gedruckte memo-
rie, met fyn hant onderteyckent, inhoudende waar
voor de maninge gefchiet, om als nog binnen veer-
tien dageh te betalen , op pœne van overleveringe en
executie, voor welke lefte maninge" hooft voor hooft
'den Exploiteur fal worden geloont, als een Pander,
ende conform dè Ordçnnantie van den Hove van U-
trecht : mids dat de eerfte maninge by publicatie fal
moeten zyn voltogen des fomers binnen veertien da-
gen , en 's winters binnen drie weeken j en de twee-
de maninge binnen fes weecken in de voorfz. fomer-
maanden, ende in twee maanden in de voorfz. win-
termaanden, na dat den Bode de billetten en reftanten
refpeétive fullen wefen gelevert, waar van den bode
by den ontfang van de aden en reftanten recépifleaan
den Cameraar geven, en van fyne maningen fchrifte-
lyke relatie binnen den voorfz. tyd weder aan den Ca-
meraar leveren fal.

V.

Item, fal dèn Dykbode gehouden weiên, foo haaft:
hy is geauthorifeert tot het executeren van de voorfz.
reftanten, defelve inne te vorderen en te executeren,
mitsgaders de reftanten aan den Cameraar te voldoen,
by provifie binnen drie maanden na de authorifitie ;
ten ware Dyckgraaf en Heemraden in der tyd, na-
maals anders ordonneerden, op pœne dat na den fel-
ven tyd den Dykbode ende fyne borgen daar voor ful-
len worden geëxecuteert, en fal den Dykbode voor
't invorderen en executeren geloont worden, conform
dc voorfz. Ordonnantie. ;

"V I.

Item, fal den Dykbode en Dykmeter op alle Schou-
cn Legerdagen, foo wanneer hy met 't Collegie van
Dykgrave en Heemraden reyft, hebben daags vier
guldens, ende als 't Collegie binnen Utrecht verga-
dert, daags eene gulden tien ftuyvers ; mitsgaders als
hem belait wort de Heeren op extraordinaris Verga-
deringe te convoceren, twee guldens daags 5 waar
voor hy gehouden is geduerende de Schou- eii Le-
gerdagen , als de Vergaderinge J continuelyk preïènt
te wefen, en de Heeren te dienen» en alles te doen 't
gene hem als dan by Dykgrave, Heemraden, Came-
raar en Secretaris bevolen fal worden.

VII. :

Item, als eenige dingtalea voor Dykgrave ende
Heemraden, 't zy Collegie , of partyen aangaande,
vallen, fal den Dykbode doen alle citatien,
iniinuar
tien, en alle andere exploiden die hem bevolen fullen
worden, daarvan pertinent regifter houden, midsga-
ders relatie leveren, en daar voor genieten fyn falaris,
conform 't gene de Panders van den Hove volgende
de voorfz. Ordonnantie genieten. " ;

VIII. '

Item, fal als Dykmeter voor het doen van de xien-
jarige metinge, genieten^de fomme van hondert gut
dens. : V ' f Λ '

ί· .. ■■ I Χ. ν . "

Dat voortaan by de overleveringe der reftanten'dc
Schouten ende Gadermeefters fullen móeten exprefïè-
ren'dewoonplaatfevan de gene, dieövergelevertzyn,
ten eynde den Exploideur ende Dykbode deièlve ge-
voeglyker en met minder moeyten, als voor deièn,
fal konneri invorderen: ende fal den Dykbode, indien
de overgeleverde perfoonen onder drie Geregten on-
der den dykjbehoorende, land gebruyken, genieten
enckel falaris, te weten, eene fummatie ende execu-
tie, en ingevalle fy onder meer'Gerechten land ge-
bruyken, dubbelt falaris.

X. ' - "

Indien den Dykbode eenige van de voorfz. poinc*
ten niet en achtervolgde , code de exploiden hem

by


-ocr page 87-

EN DEN GREBBENDYCK. tl. BOEK. II. TIT. M

by dcfen belaft, binnen den tyd op ycder refpeörivc-
lyk gepraefigeert, nieten quame te doen, falden Ca-
meraar en Secretaris, foo veel elcksaangaat, ter Or-
donnantie van Dykgrave ende Heemraden, een ander
in plaatfe van den Dykbode, tot het doen van deex-
ploiden ende andere dienften , tot koften van den
Dykbode, datelyk gebruyken, welke koften van het
voorfz. trafteraent fullenworden afgetogen, endeden
Dykbode gekort, enfal daar en boven den Dykbode
worden gecorrigeert, of gemulfteert, tot arbitragie
van Dykgrave en Heemraden.

X I.

En behouden den Dykgrave ende Heemraden aan
haar, om defe Inftruótie, of Ordonnantie t'allen ty-
den te mogen augmenteren, veranderen , of vermin-
deren , fulks haar Wel-Ed. van tyd tot tyd fullen goet
vinden, waar na den Dykboode ende Dykmeter haar
gehouden fullen wefen punftuelyk te reguleren.

X I 1.

Omme defe voorfz. poinden, nefFens de bedenkin-
gen , die d'een of d'ander daar op fouden mogen heb-
ben, aan de Ed. Mog. Heeren Staten over te geven,
zyn op huyden gecommitteertde Heeren van Weede
ende van Wulven , Heemraden. Aétum t'Utrecht
den
6 Marty i6fo. Ter Ordonnantie van den Dyk-
graafende Heemraden van den Leckendyck bovens-
dams, Johan de Goyer.

In margine was geappo'm5leert ;

Die Staten van den Lande van Utrecht, gehoon;
de leilure van defe poinden, beraamt tot verminde^
ringe van de laften, op den Lekkendyk bovendams
vallende j mitsgaders het mondelyk rapport van de
Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteerden, die vol^
gens Haar Ed. Mog. Appoincleraent, van dato den
8 May leftleden , waren geauthorifeert, ommc de-
felve, benefFens dc redenen van befwaarniÎFe, confide-
ratie en dedudie van den Cameraar , Secretaris ende
Dyckbode rcfpedive wel te examineren, hebben na
itcrativedeliberatienop alles dien aangaande genomen,
goedgevonden te approberen, gelyk Haar Ed. Mog,
approberen by defen , alle de poinâren en artïçulen
hier inne gefteld ende begrepen j ordonnerende allen
en een yegelyk, fulcks incumberende ende rakende,
henluyden daar na te reguleren, daar en foo dat be-
hooren fal. Authoriferende voorts mede by defen dc
Heeren Dykgraaf en Heemraden van den boven ee-
melten Lekkendyck, omme Haar Ed. Mog. te be·
richten en adviferen , nopende het traö:eraent voor
den Secretaris ende Dykbode refpeftive t'accorderent
voor hare moeyten en dienften in 'r exerceren van
defelvehare ampten. Gedaan t'Utrecht den zjulii
löfo. Leger ftond , ter Ordonnantie , als bovçn,
Ende was onderteykent, Ant. van Hilten.


XIV. POINCTEN en Articulen , beraamt hy de Heeren Dykgraaf ende Heeemraden van den

Leckendyk bovensdams, dienende tot redres , nopende 't gaan van de SchoU"
ten ende Huysluyden te dyk, in tyde van yskartnge of hoogwater, den τ De^
cemb. MOCLVUL en ^approbeert hy de Ed, Mog, Beerm Staten 's
hands van Utrecht, den 2 Veçemb, MJ) CL IX,

I.

In den eerften $ dat de Schouten en Gerechten
van de Dorpen en Gehuchten, onder denLekken-
dyck reforterende , waar van de ingefetenen ten
tyde van hoog water te dyck moeten gaan, ge-
houden fullen wefen voor de eerfte reyfe binnen acht
dagen na de publicatie en infinuatie van defen, ende
voortaan alle jaar voor den eerften Oélober, door
haarlieder Schouten , onder den Secretaris van den
Lekkendyck, over te leveren pertinente cedulle van
alle de perfoonen, in hare Geréchten woonende, die
vier mergen Lands, ofte daar boven zyn gebruyken·
de, 't zy derfelver Landen onder haar , ofte andere
Gerechten zyn gelegen, en Lekkendyksgelden beta-
len, ofte niet.

I I.

Welke cedullenby de Schout en twee Schepenen,
ofte daar geen Schepenen en zyn, by twee Buurmee-
fters, uyt den naam van 't geheele Gerecht fullen
werden onderteykent, en geichreven, als volgt:

Cedulle van de perfoonen, onderden Gerechte van
N. woonende, drie mergen Lands ofte meer gebruy-
kende, 'c zy onder *t felve, of andere Gerechten ge-
legen.

Eerfte beurte :
Jan N. met een fpade

ende byl,
Pieter met een griep
ende byl.

Tweede beurte:
Maarten met een fpade

ende byl.
Willem met een griep
ende byl.

, ij.

Ende foo voort vervolgens elck fyn naam en toe-
naam.

Perfoonen, onder den voorfz. Gerechte, woonen-
de, cn vier en meer mergen gebruykende, die vry-
dom pretenderen.

A.ldus by de voorfz. Schout en Gerechte by ge-
fchrifte gefteld, cn verklaart by den eed ia 't accep-
teren van hunluyder ampten gedaan, geene van de»
felve cedullen gelaten te hebben, die vier mergen
Lands en daar en boven gebruyken, ende onder den
voorfz. Gerechte woonende zyn. T'oircondeby den
Schout en twee Schepenen uyt den nanro van 't Gc'
recht onderteyckent, op den . , . ,

I 1 L

Ende of eenige van de Schouten en Gerechten tot
eeniger tyd in gebreke bleven, van foodanige ceduUo
te leveren, fal ofte fullen defelve Schouten ende Ge-
rechten t'elkens verbeuren fes guldens, daar van den
gebrekigen Schout en de gebrekige Schepenen yder
de helfte fullen laften, en evenwel gehouden ?:ynbin-
nen acht dagen, na dat henluyden fulks tot haarlieder
koften fal wefen aangefchreven, als noch foodanige
cedulle onder den voorfchreve Secretaris over te le-

veren.

I V.

Ende en deden iyluyden alsdan fulks noch nïet, fal
den Heere Dykgraaf met twee Gecommitteerde Heem·
raden, nefFens den Cameraar, Secretaris en Dykbode,
in 't Gerecht, dat in gebreke blyft, reyfen, ende
defelve cedulle fel ver doen maken, tot der gebrekigen
koften, foo van wagen- en fchuytvrachten, als van
vacatiën , verteeringen en anderiints, daar over val»
lende.

V.

Voor welke pœnen, vacatiën en vorderc onkoften,
de Schout voor d'eene helfte, en de Schepenen
voor
d*ander helfte fullen worden geëxecutcert.

V I.

Ten ware de Schout bewyfenkonde dathy deSche»
penen
om defelve temaken, verfcheyden reyfen haddç
aangemaant ende verfochc, ofte datdc Schepenen bç"
wyfen konden, dat fyluyden de cedulle tyaçlyk ge^
I maakt, cn onder den Schout ondertcykcnï 1 bthm^

h } ύψ


-ocr page 88-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

digt hadden, öm onder den gemelten Secretaris te le-
veren , in wekken gevalle den gebrekigen Schout,
ofte Schepenen voor het geheel geëxecuteert Tullen

worden. ' ^^ ^ '

■■ ^ V I I.

En of 't gebeurde dat eenig Schout ofte Gerechte,
cenig perfoon, ofte perfoonen in hare Gerechte woo-
nendc, verfwegen hadden, fullen de Schout en Sche-
penen verbeuren vyfen twintig guldens , de Schout
cn Schepenen elcks de helfte laftende, van allewelc-
ke voorfz. boeten de cene helfre fal hebben de Heere
Dykgraaf, en de ander helfteden aanbrenger, ende
fal des felfs naam fecreet gehouden werden, mids dat
fulks blyke.

V I I 1.

De Secretaris van den Leckendyk fal een pertinent
regifter houden, ende alle jaar de cedullen vervolgens
aan den anderen, daar inne regiftreren enookauthen-
tiferen.

I X.

Ende wanneer de kloeken geilagen fullen worden ,
fal den Secretaris de geteykende cedullen aan de Hee-
ren Dykgraaf en Heemraden overleveren, omme daar
na de monfteringe te doen,

X.

Ende wanneer het dykleger fal weien gefcheyden,
fullen de Heemraden op de eerlle Vergaderinge daar
na de monfterrollen weder overleveren , met de aan-
teykeninge van de boeten, die op 't dykleger 2yn ge-
vallen.

XL

Welke boeten achter de cedullen, ten regifter fuir
Icn werden geregiftreert, ende daar op executoriaal
gemaakt worden, om geëxecuteert te werden.

XII. Γ '

De Secretaris ial mede ( foo haaft Dykgraaf énde
Heemraden gerefolveert hebben om de kloeke tcdoen
ilaan) aan den Dykbode leveren foo vele aéten, als hy
daar toe van noode fal hebben , en daar onder ilellen
de Dörpen en Gehuchten, die te dyk moeten komen^
met de Quartieren aan den dyk, daar fyluyden te dyk
moeten
gaan.

' X I I 1.

Welke aéten den Dykbode behandigt zynde, fal
dcfèlve gehouden zyn defelve aanitonts en in aller yl
in 't werk te ftellen, en om fulks tevcerdiger te mo-
gen doen,· daar toe mede andere getrouwe perfoonen
re mogen gebruyken tot
zyne koihn, ende daar van
binnen vier en twintig uuren daar na behoorlyke re-
latie aan den Heere Dykgraaf overleveren.

X I V.

Ende ten eynde het klockegeflag en de weeten
na behooren geichieden mag, ibo fal den Dykbode
de weete doen in alle de Gerechten, ofte Gehuchten
aan de Schouten : en vonde hy die daar^ niet, noch-
te h^de hy hen binnen Utrecht niet gevondenfal
hy de weet doen aan een van de Schepenen, ofBuur-
meefters:

X V.

' Wekken Schout, Schepen, ofte Buurmeeiler de
weete alfoo gedaan zynde, fal gehouden zyn aan-
llonds de kloeke in fyn Dorp te doen ilaan, en door
de Gerechtsbode de weete doen doen aan de-huys-
luydcn, ten eynde fyluyden weete moogen, wat het
flaan· van de kloeke beduyt en fyluyden m allcryh
te dyk moeten gaan. »

XVI. ^ .

Ende of eenig Schout, ofte Schepen , de weetej
doorjden Dykbode, oftë die hy daar toe employcer-
de, gedaan Svare, in gebreke was blyvende de kloe-
ke te doen ilaan, ende de huyfluyden te'doen verwit-
tigen door'den Gerechtsbode, lal foodanige gebreki-
ge, ibo dikwils fulks gebeurde, alken vervallen in
foodanige boete, als alle de huyfluyden, die uyt des- *
felfs Gerecht te dyk moeten komen, verbeuren, als ,
fy ontboden zynde, niet en komen. .

XVII. '

Enderalfoo de dycklegers fomwylen eenige dagen

aan den anderen zyn duurende, en fommige huyfluy-
den gewent zyn den anderen te verloflen over den an-
deren, ofte den derden dag, foo fullen niet alleen dc
Kofters gehouden zyn alle morgen ten feven uuren de
kloeke op den dag van verloifinge te flaan, nemaar
oock de Gerechtsboden de wederpartye daar van te
waarfchouwen, totter tyd toe het dykleger fal zyn
geëyndigt.

XVIII.

Ende wanneer de kloeken alfoo geflagen, ende dc
huyfluyden aangefeyt fal zyn om te dyk te gaan, fal
een yder, die 't fyn beurt is, ofte alle, nahenluyden
gelatt fal zyn, aanftonds fonder eenig vertrek, ekk
met fuUi geweer, als fyluyden by haarluyder Schou-
ten te vooren opgefet fullen zyn, op den dyk bege-
ven , ter plaatfe haar leger is, op poene als in de Or-
donnantie van den Leckendyck van den jaare if 37.
fonder nochtans, dat henluyder Schouten mede ten
dyke fullen komen, of dien aangaande yets tot laile
van den dyck, ofte van hare Gerechten, fullen mo-
gen inbrengen.

X I X.

Ende op dat onder de huysluyden , te dyk zynde,
goede ordre mag worden gehouden, fullen defelve
gehouden zyn te pareren en gehoorfamen de bevelen,
niet alleen van de^Hccren Dyckgraaf, Heemraderi,
Cameraar, Secretaris, Dykmeefters , en Waakmee-
fters, nemaar ^ook van degeenen, die by Dykgraaf
èn Heemraden, in tyde van nood tot harer aiïiiten-
tié mochten worden geauthorifeert, op pœne vanby
den wederfpannigen t'elke reyfe te verbeuren fes Caro-
lus guldens, boven arbitrale correólie na gelegentheyd
van faken.

. Ende fullen de Dyk- en Waakmeefl:ers , yeder in
hare Quartieren, goede acht op de huyfluyden heb-
ben, ten eynde die by de hand blyven , ende haar
wachten wel waarnemen, en alle nachten de wach-
ten na behooren uytfetten.

XXL

Item, fullen geene huyfluyden, ofte huurlingen
eenig wachtgeld-van hare Schouten, ofte Dorpen ge-
nieten, ten reguarde fyluyden de ronden doen, maar
fullen de hüyfluyden op haar eygen koften, ende de
huurlingen op haar daggeld te dyk komen en de wach-
ten doen, op poene, dat de Schouten fulks op hare
reekeninge ial werden seroyeert. "

X X I 1.

t Dat geenige van de huyfluyden,'de .wacht heb-
bende, uyt fyner wachthuys fullen mogen gaan,' )an·^
ders als om de ronden te doen, ofte door laft aan den
dyk te arbeyden)iVoor en aleer de wacht fal zyn ge-
fcheyden, alwaar 't dat fy tot Amerpngen, Wyck,
den Noordt, tot Schalckwycki Honswyk, Twaal,
op Rietveld, ofte de Vaart, en alfukks deun by de
hand waren wonende, en haar beurte om uyt te gaan
al over was, op pœne van gelykç fes Garolus guldens
als voren. '

. XXIIL rt ^

Dat geenige van de huysluyden, te dyck zynde,
foo lange het dykleger duurt, niet en fullen vermo-
gen dronken te drinken, fulks dat^fy onbequaam zyn
om de wacht, of andere dienft te doen, op poene vaij
drie Garolus guldens te verbeuren. ^

'"· XXI V· .i'j jij

Ende op dat 't felve te beter belet imag worden,
fullen geenige weerden , ofte weerdinnen, yeder van
de huyfluyden, te dyk zynde, cn t'haren
huyie lo-


-ocr page 89-

ËN DËN GRËBBENDYCK. tl. ÈOEk. il.ttt. δ?

gereilde, tuflclien nacht en dag tneer drank moogen
tàppenj ofte verkoopen,
als yder voor acht ftuyvers,
op pcene van óver elcke reys fy daar op achterhaalt
werden, te verbeuren drie Çarolus guldens.

X X V.

Item, fullcn de Dyk- en Waakmeefters elk inbaar
Quartier gehouden zyn, foo dikwils het dykleger isj
pertinentelyk aan te teykenen, en aan de Heeren van
't Quartier over te leveren de perfoonen in de Quar-
tier en van de Nóordt^ Honswyk, en in Tul ende
Twaal, langs den d)rck woonende, die vier mergen
lands, en daar boven in *t gebruyk hebben ^ ende wel
onder 't klockegeflag ( overmits iyluyden aan den dyk
en op Rietvelt woonén en by de hand zyn ) niet ge-
fteld, en alleenlyk van de nachtwachtenvry zyn, en
niet te min gehouden in tyde van nood aan 4en dyek
tc arbeyden, fonder daggeld te genieten.

XXVI.

Welke huyfluyden, ofte een knecht, ofte arbey-
der van harent wegen, in tyde van nood aan den dyk
mede fullen moeten arbeyden, als 't begeert fal wor-
den.

X X V I Î.

Ten wekken eynde aan de Noordt en tot Hons-
wyk in 't midden van den fchoordyk, den hoorn ial
worden geMaÎên, en Voorts in den toorn aldaar
, en in
Twaal de kloek fal worden geflagen.

X X V 1 I I.

Ende den hoof η alfo6 geblafen ende de kloeken al-
daar geflagen zynde , fullen de huysluyden j aldaar
Woonende, gehouden zyn, datelyk te komen ter plaat-
fe daar 't nood is om te arbeyden, elck met goed ge-
weer, op pcene van fes Carolus guldens boven arbi-
trale correfticé

X X ï X.

i)at ööck geehigc huysluyden, ofté daghuurders,
tedyk zyndè , uyt hare klederen, ofte buyten haar
logementen fullen
gaanflapen, foo lange het dykle-
ger duurt j op pcene van drie Carolus guldens te ver-
:)euren.

XXX.

item, aïfoo fomwylen gebeurt» dat eenigvakdyks
door wind, of anderfints werd afgeflagen j fulks dat
'tfelve met rys , rietj dack , ofte anderfints moet
worden beflagen, en daar toe alle de huysluyden niet
van noode en zyn, en ook alle niet even bequaam en
zyn tot fulck werck, als vereyft, fullen Dyckgraaf,.
Heemraden, Cameraar, Secretaris, Dykmeefters en'
Waakmeeiters, die prasfent zyn, vry liaan , om al
foodanige perfoonen daar toe te gebruycken, alsdc'
felve daar toe bequaam fullen achten, fonder dat daar-
om fal behoeven te
Worden geloot, en of van 't een
Dorp meerder als van't
ander wierdegecommandeert,
en dat tot dien eynde, op dat elders eenig nood worden-
de, volk by de hand mag blyven, fonder dat degee-
ne, die gecommandeert worden < weygerig fullen mo-

gen zyn, op pœné van fes Garolus guldens ende ar*
bitrale cörredie na gelegentheyd van faken.
XXXI.

Dat ook niemand j hy zy wie hy zy ^ dé Heerén Ùyk*
graaf, Heemraden, Cameraar, Secretaris, Dykmeé*
Iters, ófte Waakmeefters, ofte den geenen , die by
Dykgraaf en Heemraden tot harer afliilentie worden
geauthorifeert, over 't geene voorfz. en fal moogeii
injurieren, laileren, fchelden, ilaan, oftequalykbe-
jegenen, 'tzygeduurende'tdykleger, ofdaarnajop
pœne vaii arbiiralyk daar over gecorrigeert te worden*

XXXII.
Ênde fullen de meefters ende vrouwen Vöor haar

knechts en huurlingen moeten inftaan.

XXXIII.

, Sullen oock de Dyck- en WaakmeefterSj aïs ihet
paarden gewaackt moet worden , geen volck mogeti
gebruyken, die te voet in de wacht gehouden zynj
ofte voor haar felven, ofte voor anderen te dyk zyn^

XXXIV.

Dat oök geenige boden, ofte andere arbeyderiSj irt
des Heeren dienlt gebruykt wordende , voor andere
huyfluyden eenige wachten fullen mogen waarnemen^
of door de monfteringe paiTeren, foo lange fy in des Hee-*
ren dienft zyn, anders als met confentvan de
Heeren*
XXXV.

Uytgefondert, dat de geene, dit de Voor^ en tii*
wachten doen, fullen tydinge van 't Water t'Utrechi:
aan de Heeren mogen brengen, mits als fyluyden ovef
nacht na Utrecht gaan, dat een ander haar plaatfe iii
de wacht waarnemen fah

Aldus geadvifeert by próvifie en tot eeh proef, oji
den
1 Decembris i6f8. Onder fl:ont, in kcnnifl<j
van my, getekent, Jöhan de Goyér.

/» margtné was gmppmSlmt aldusί

jDe Gedeputeerden van de Staten Lands Vari tj*
trecht, vermogens.de Refolutie van authoriiatie defeij
aangaande, bjr de Welgemclte Heeren Staten den ή,
Augufti defes jaars 16fp. op Haar Ed.Mog.befchry*
Vinge genomen j hebben na de gedane examinatici
leéture en correétie, mitsgaders deliberatie daar over
gehouden, goedgevonden defe nevensftaande poinÖrea
en articulen te approberen, en lauderen ^ ge yk Hare
Ed. IVIogi defelve approberen en lauderen by defcni
omme dienvolgens by allen ded geenen, defelve ra··
kende, en fulks incumberende, daar, en foo dat be·*
hoort, in *t werck gefteld, en gepradifeert te wor*
den, na derfelver forme en inhouden? ordonnerende
henluyden refpedive fig daar na te reguleren, op de
pœnen en boeten daar by jegens de contraventeursj
ofte ongehoorigen derfelver geilatueeft. Gedaan tc
Utrecht den ζ December Onder ftond^ ter

Ordonnantie als boven j ende was onderteykent, Anr^
van Hilten.

I- .llf.Hil'rii il· i'

XVI. ELUClDATlE ehdê verklarinze *van Wdgem: Dyckgraaf en Heemraden ί vàH het eerfii

Artkul van de voorfz. PoinBen^ den iOecemb,i()^^i gearrefleerti iù
dato den i6Janmr> MOCLX/

■ i- Ml

D Dykgraaf ende Heemraden van dén Lec-
kendyk bovensdamS, op huyden in der Èd.
Mog. Heeren Staten Kamere binnen Utrecht
vergadert zynde, hebben verftaan tot nader
elucidatie en onderrichtinge der Schouten , dewelke
gehouden zyn, in conformité van 'teerfte articule van
de poinöen ende atticuÎen , gearrefteert den ζ De-
cember voorleden j onderden Secretaris televe-
icn de ccduUeû ν»η alle de pcrfonen onder haarluydcr

Gerechten woonendà ^ die tén tyde vàfi höóg ^atef
te dyk moeten gaan, ende vièr jmergen lands, ofte
daar en boven zyn gébruvckende, 't
ty defelve lan-
den in 't geheel, of tén deéle, onder haarlüyder Ge-
rechten zyn gelegen , ofte t^eencmaal daarbuytén^
Leckendyks-gelden betalende^ ofte niet, dat defelve
Schouten de voorfz. cedullen gehouden uiHen zyn té
formeren in defer voegeft, te weten> dat zy ée'ne
et-
duUc fiiUea mzhsû van dé perionen onder hare Oe·

rtcfe^


-ocr page 90-

u

rechten wooncnde, en aldaar eenig land, 't zy een,
twee, drie, vier ofte meer mergen gebruykende, on-
der den ring van den *Leckendyk gelegen , met ex-
preifieVan de quantiteytvan het minder getal, als van
vier mergentalen v 'en daar beneflFens een .tweede ce-
dulle van'de perfoonen buyten haarluyder ' Gerechten
wöonende, die onder haar Gerechten eenig land zyn
gebruyckcnde, met expreïTic ak boven, ende van de
namen ende woonplaacfcn der felver perfoonen, voor
foo veel die onder eénige Gerechten van den Lecken-
dyk-zyn-woonende, uytgefondert de inwoonders der

Stad Utrecht en de vryheyd van dien, ende devoof^
fchreven cedullen alfoo gelbrmeert, onder den voor-
noemden Secretaris binnen acht dagen naar infinuatie,
van nieuws te leveren, op pœnc als by voorgaandé
Ordonnantie over de gebreekige.Schouten geftatueert:
belaftende Johan van Galen, h^arenExploiteur ,defen
aan de refpedive Schouten in 'aller^yl te iniïnueren,
en dubbelt daar van ter handen te ftcllen, en daar van
fyn wedervaren te relateren. Aft'um t'Utrecht den
lójanuar. 1660.'Ter Ordonnantie van de voornoem-
de Heeren DykgraafenHeemÎaden,'Johan deGoyer.

van den lekkend y ck boven-dams

'3 i Γ f.


ΐΛ .Jl:

XVII. RESOLUTIE van weÎgemelte Oykgraaf en Heemraden, over 't maken van nieuwe mon*

flerrolkn van perfoonen, welkers land onder den Lekkendyk behoort, den
8 Februar. ΜΌ CL XXL

ii> "

Ifoo Dykgt-aaf encÏe Heemraden van den Lek-
kendyk bovensdams, op de leftledene dyk-
legers bevonden hebben , dat verfcheyden
/ Schouten ende Gerechten hare Monilef-ce-
diilen nlët en hebben geilek en overgelevert, in cónr
formité van de ordre ende refolurienby haar Éd. Mog.
voor'defen geapprobeert , en dat daar door is gccau-
feert, dat veel minder getal van huysluyden te dyck
kómen als' wel behoort. Soo is 't, dat Dyk^-aaf en
Heemraden voornoemt goet gevonden'hebben by de-
fen te ordonneren , en wel fcherpclykeri" te belaften,,
alle Schouten ende Gerechten , weder' een nieuwe
Monfter-rolle in te leveren , van alle perfoonen, die
éenig land onder hare Gerechten gelegen, Lecken-
dyk geit betalende, fyn gebruykende , fonder ónder-
fcheyt, ofdefelVe min, of meer als vier mergen in
gebruyck hebben, of vrydompretenderen, ofnier,
cn dat in navolgende maniere. " " '

Eerft de namen van alle de perfoonen , onder haar
DiilriÖ: woonende, ende aldaar vier mergen, of meer
gebruyckende, en die tot nog toe gewoon zyntc dyk
te komen.

Ten tweeden, de namen van de geenen, die inba-
re Gerechten woonachtig, aldaar minder als vier mer-
gen fyh gebruyckende.

Ten derden, de namen van die geene, die in haer
Diftriól: woonende, als vooren, buyten het felve cenig

À

land gebruycken. ^ ^ ' j , , i,

Ten vierden , de namen van die g'eene 'die elders
woonachtig 2,yn, ende onder haren Geregte landen
gebruyken, met uytdruckingevan dePlaatle, daar'de-
felve fyn woonende. . ^ f

Ten vyfden , de namen van alle die geenedie lan-
den onder den Leckendyk zyn gebruykende, ende
vrydom, ofte exemptie praetenderen fy defelve in
haar Dorp woonende, haar land buyten hef felve ge-
legen mochte fyn^,of elders -^oonende, 'tland onder
haar Geregte is gehoorende. ' , ' , : « f,^
' .Ende dit alles met pertinente'expreffie van
het gér
tal der mergentalen, die elks is'gebruyckende. '

Ende de voorfz. hieu;wre té ihaken Monfter-röllen
onder den Secretaris van den Leckendyk te; Icvcfeij',
ten langften vier dagen voor den achften Marty
eerftkomende, op pœne van byjeder Schout
en Ge-
rechte, (die daar vanin gebreekè blyven) tc verbeu-
ren twaalf CarôlÎ guldens. j ' ;

Audoriferendejoachim Vervóorn , .haren ^ExpÎpiç-
tëur ^ dcfe'Refolutie aan de Schouten ,· cn Gcregtért
metten eerlten te infinueren , ende dubbelt van dien
ter handen te ftellen, mitsgaders fyn wedervaren tc
relateren. Aftum den achtitén February
1671, Ter
Ordonnantie van de Heeren Dykgraaf, ende Heenv-
raden van den voorfz. Leckendyk , Johan 'de Goyer.

.. ■) av.: ; ·


XVIII. FLACAAT en Reglethent van Watenecht, op den Neder-Rhyn, gearrefleert by' de Ed.

Mog. Heeren Staten's Landsvanütrecbt, den x^Januar MOCLXIL

Die Staten van den Lande van Utrecht, allen
den genen die defen voorkomen fal, doen te
weten. Alfoo over lange, en nochdagclyks,
meer ende meer befpeurt is geworden , dat
de riviere de Neder-ryn door het kribben tegensfand-
bergen ièer verlamt, ende vervolgens door het af- en
inftorten van de fanden gecaufcert word , dat de bo-
'dem.
Van de voorn.'riviere fodanig van tyd tottyd word
verhoogt, ende ondiep gemaakt, dat defelve op ver-
fcheydene plaatfen , by een gemeen water, nauwe-
lyks navigabel is; ende te beduchten ftaat, dat fonder
nodige remedie die in fulker voegen fal komen te vcr-
' kndendat daar dóór niet âlleen veroorfaakt fal wor-
den den fchadelyken "Ondienft van defen Lande , als
"Zynde de voorn, riviere by tyden van oorloge, en an-
dere ongelegentheden,gewceft eenebyfondere vaftig-
.. heyd voor defe, ende aangrenfende Provinciën j maar
fulks ook is gerekend tot merkelycke verhinderinge
van dei Commercien , die in fodanen ongeval niet en
konnen worden gedreven, ende voortgefet, als wel
• tot gerkf van de goede ingefctenen behoort^ en
no-
dig is. Soo is 't, dar wy, na gehouden rapport, éh
ingenomen bericht van onfe Gecommitteerden, mee
de Gecommitteerden van de Ed. Mog. Heeren Sta-
ten des Vorftendoms Gelre en Graaftchaps Zutphen,
in conferentie geweeft, cn nader vertoont zynde,
dat de Provinciën het concept Reglement van Water-
recht, ten opfichte van de voorn, riviere de Neder-
ryn , hadden geapprobeert, ende uytgéwiÎTelt:'^wy
tot voorkominge van vordere onheylen , ende voor-
hoedinge van wydere inconvenienten, dienftig ende
nodig geacht hebben, 't felve Reglement van Water-
recht vaft tc ftellen, en tc doen emaneren
by onfen
Placate, gelyk 't felve geëmaneert word,
in nianie-
ren hier navolgende.

L

Dat van nu voortaan geene hoofden , kribben , of
ridfen, tegenseenige fandbergen, of fandfcharcn, die
niet hooge wateren niet inunderen , ' ende daar door
notoirlyk veele ondiepten in de ftroomen worden ge-
caufeert, fullen mogen van nieuws gelegt, ofte oude
verlengt,
noch verhoogt worden, maar alleen in fui-
ken

ff;


-ocr page 91-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

ken ilaat verblyven , als defelve tegenwoordig wor-
den bevonden, mids dat aan de tegenzyde van ioo-
dane bergen, ofte fandfcharen ook geene hoofden,
kribben, of ridfen geleyt, ofte gehouden Tullen mo-
gen worden , als alleen defenfivc , om defelve voor
vordere afbreuckcn ende afftortinge te praeferveren,
ende wyders niet ; ende ingevalle bevonden mochte
worden
, dat eenigewerckenfoo lang ftroomwaerts in,
tegens foodane iandbergen, ofte landfcharen voor de-
fenuytgeleyt mochten zyn, dacdaar door oogenfchyn-
lyke ondiepte in de üroonj veroorfaakt wierde, fal men
deielve werken op foodane lengte doen korten, als de
Gecommitteerden van beyde Provinciën, na genomen
oogenfchyn , ende advis'van Hooft- ende Kribmee-
ilers, fighdes verllaande, fullen oordeelen te behoo-
ren.

I I.

Ende om vordere inftortinge van 't iànd te verhin-
deren , fal men de fandfcharen beneden aan den voet
bebarraen, ende voorts foo hooge het water by win-
tertyd , en yskaringe, aan de findbergenkomt te (taan,
mee goed levendig wecriholt, foo veel eenigfinsdoen-
Ivk is, bcrouwaarden.

I I I.

Dat ter plaatfe, daar de i.iviere geheel breed, ende
ondiep is, de Geërfden, ten beyden zyden leggende,
lullen worden geordonneert, gelyk fy geordonneert
worden mids defen, van hare relpeótive Landen over-
cnde tegens de ondiepten eenige ridfen te leggen , en
tuifchen beyden te bepoten, om daar door de riviere
wat te benauwen , ende d'ondiepten en fandgrinden
te verdry ven i en of yemand van de Geërfdens ware,
die geene middelen haddc om d'onkolten van foodane
kribben, of ridfen , nevens de bepotinge, te kennen
dragen, ofte weygerachtig fouden wefen 't felve te
doen, fullen gehouden zyn binnen twee maanden na
de Publicatie defes fig aan de Gecommitteerden van
beyde Provinciën, daartoe gecommitteert wordende,
hare meeninge bekent te maaken, anderfinds gehou-
den weien na verloop van vier maanden , in cas van
bequaam water, ofte uytterlyk binnen 'sjaars, hare
werken , ( met communicatie van de gemelte weder-
zydfe Gecommitteerden j te voltrekken-, edog foo ee-
nige onvermogende, ende boven vermoeden onwilli-
ge perfoonen gevonden mogten worden, die haar bin-
nen den voorfz. tyd van twee maanden , aan de refpec-
tive Gecommitteerden niet en qiiamen aan te geven,
fiil in fuiken geval 't geene voorfz. volbracht worden
tot koften van 'c Land, mids daar tegens genietende
den aanwafch.

I V.

En alfoo in de Provincie van Gelderland, ook el-
ders , tot nog toe een obfervantie geweeft is , dat een
yeder van iyn olthoevig land heeft mogen kribben
ter halver diepte, of brèette van de ftroom, uy tgeno-
nien tegens Steden, Kerken, of Schoordyken, ende .
dat door foodanig kribben, het rechte Vaarwater, of
de loop van de ilroom fulks wort benauwt , dat niec
alleen de ftroom wort geftut, en opgehouden j maar
ook de fchepen, en houtvlotten, daar door niet alleen
met groot pericul konnen paiferen, principalyk ter
plaatfen daar van beyde zyden van de Ilroom foodani-
ge lange kribben worden uytgeleyt ·, foo wort hier
mede geftatueert, dat van nu voortaan niemand verder
fal mogen kribben, als tot het derdepart van de rivie-
re, ten ware op plaatfen daar de breeite, ende wech-
neminge van de ondiepte des ftrooms, fulks anders
foude mogen vereyifchen.

Dat ook tuflchen de kribben, ridilngen, en andere
werken, die van beyde zyden van de ftroom tegens
malkanderen worden uytgeftèecken, ten minften fal
moéten blyven dediftanrie , ofte breettevan ontrenc
tuifchen de veertig en vyftig roeden ftrooms.

Ende op dat niemand hier van onwetentheyd voor
te wenden hebbe , ordonneren wy by defen de, PrasÎîn
derende ende Raden van onfcn Hovej midsgaders dc
Maarfchalcken, Schouten, en allen anderen Jufticic-
ren, en Officieren van de Stad , Steden , cn Lande
van Utrecht, dat fy defe jegenwoordige Ordonnan-
tie en Placate ter gewoonlyker plaatfe doen publice-r
ren, ende affigeren: ten eynde eenen yeder, fulcks
aangaande, iïg daar na precifelyk hebbe te reguleren,
't felve te achtervolgen , en iia te komen 5 dies ten
oirconde hebben wy defe met onfe gewoonlyke para-
phure, ende fignature van onfen Secretaris beveftigt,
en ons cachet onder op het fpatium doen drucken.

Gegeven t' Utrecht den 14 January i66i. Was
geparapheert, Jafpar Schade, vt. Onder ftond: ter
Ordonnantie van myne voornoemde Heeren de Staten
'sLands van Utrecht. Geteeckent, 4nt. van Hilten,
Hebbende ter zyden een gedrukt cachet.


XïX. RESOLUTIE van den Oykgraaf en Heemraden van den Lekkendyk bovendams , by de

Ed. Mog. Heeren Staten geapwobeert, dienende tot beter nakominge van
verfchey^e Artictden van aen Oykbrief van het jaar 132^, en Ordonnant
tie van Keyfer Karei van het jaar liS? , gearrefieert den 21, Mav
MOCLXXXIK ^ J

cgens de Heeren Dykgraaf, ende Hoo-
ge Heemraden van den Lekkendyck
bovendams, ter Vergadering zynde
ingebracht, ende gelefen Ex'traö: uyt
derfelver Refoluticn van den zi deicr lopende maand,
houdende als volgt.

De Heeren van Someren en andere Haar Ed. Mog.
Gecommitteerden , hebben in gevolge en tot vol-
doening van derfelver Refolutie Commiiforiaal van
den 5 Oâiob. laatftleden, ter Vergadering gerappoi -
ϫert, dat het xvii. Art. by den Dyckbrief van den
jaare ij-jj. gearrefteert, ende ingevoert zynde, in
plaatfe van de inrydende fchouwe, in de Ordonnantie
van dcnjaare 1515. vervat, in het toekomende pun-
ctueiyiv ^hoorde te werden geobferveert,, medebren-
gendc, dat Dykgraaf en Heemraden , op de onvol-
maaKte^^yken fop v.eelç wrbeyders fulîçn mogen fctten,
ofte 't werk aanbeftecden, en doen maken binnen ice-
kcrentyd, als hun goeddunkt, dat 's Lands oirbaar
zy , cn dien tyd overftreken fynde, dat Dykgraaf ende
Heemraden weder op 't werk fullen komen , ende
beiicn, of het na behoren gemaakt zy, en dat die dc
koften iiil gelden , diens den dyk is, alfoo verre als
iyn goed ftrckt, beyde van arbeyders en onkoftendes
Dykgraafs en Heemraden, en andere Officiers daggel-
den , die fy hebben fullen in het wederkeeren.

Van geiyken, dat volgens 'txi 11. Art. van den ge-
melten Dykbrief van den jaare 15(37, de eerftc ordina··
ris fchouwe behoorde gedaan te worden den eerften
dingsdag na Meydag ; de tweede ordinaris fchouwe
i daags na
Tranflaï^s Martini, of den eerften dings-
dag na den
4 july in yder jaar> ende de derde ordina-
ris ichouwe volgens het xv. Art. van het Reglement
y^n den jitare ï6fo, den eerften dingsdag «a Viiloris,

M m^


-ocr page 92-

5IO

fullcndc dcfelve gefette -fchouwdagen prccifelyk wer-
den geobferveert, ten ware om zeer praegnante ende
onvermydelyke reedenen, by het Collegie van Dyk-
graaf ende Hooge Heemraden voor die reyfe anders
wierde geoordeelt.

Belangende het xlv. Art. van den voorverhaalden
Dykbrief, dat imand de koften van zyn aanbeiladen
dyk met een fchat in gelde fal mogen voldoen, mits
betaalende de boete voorfyn nalatigheyd geincurreerti
en dat anders den Dykgraaf in dubbelt geld, ofte in
drie dubbelt aan panden fulks fal verleggen en weder

innen.

En fal in het toekomende op alle voorvallende la-
ken, daar geen boete geftatueert is, alvoorens defelve
uyt te fchryven, by Dykgraaf en Heemraden een boe-
te werden gearbitreert en vailgeilelt.

Dat in regard van de ilagen op den dyk, dewelke
fiiet langer zyn dan tien roeden , en daar onder, de boe-
ten van drie, fes, ende tien gulden op de voorfz. or-
dinaris fchouwen , ende die van 't fandpad, tot drie
guldens vallende, fullen blyven, als van oudsj maar
dat in het toekomende de dykflagen , die boven de
tien roeden tot twintig roeden toe iyn, en
foo voorts
van tien roeden tot tien roeden, de boetens by de Or-
donnantie geftatueert, fullen wefen verhoogt.

Sullende yordersjaarlyks inde uytfchryvinge van de
St. Jans fchouwe, by een Art. apart werden geftelt,
dat de dycken, waar van de fchoedingcn in 't najaar
moeten worden vernieuwt, van 'thout fullen werden
ontbloot, ende vierkant dorfeerende opgemaakt, en
met fooden befet, op pœne daar toe ftaande.

Waar op gedelibereert fynde, is goedgevonden en
verilaan , hier op te verfoeken het goedvinden ende
approbatie van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands
van Utrecht.

Hebben Haar Ed. Mog. goedgevonden te verkla-
ren , het felve haar wel te laten gevallen , en alfulks
te approbeeren, als geapprobeert word mitsdefen j
fullende aan welgemelten Heeren Dykgraaf en Hooge
Heemraden , defe Haar Ed. Mog. Refolutie tot der-
felver narichtinge werden toegefonden. Onder ftonr,
accordeert met de voorfz. Refolutie, en was geteec-
kent, J. v. Liichtenburg.

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS


XX. PLAÇA AT van Maximiliam van Bourgoingnen ^ Heer van Beveren » Stadhouder &c.
, ende Raden in den Hove van i'trecht, tegen het fleelen van ryfm , wajfende

op de Vytterweerden in de Leek, den 7 O^tob, ΜΌ LV.

'aximiliaan van Bourgoingnen, Heer van Be-
veren , van der 'Veer , Stadhouder, Prae-
fidenten Raden'sKeyfers inden Hove van
Utrecht, den eerften Deurwaarder, ofte
Pander in den felven Hove hier op verfocht, filut.
Alfoo de Keyferlyke MajeÎleyt, onfen Aldergenadig-
ilen Heere , ontrent der Stede van Wyk by Duurfte-
de leggende heeft zeckereUytterweerden, om dewel-
ke te bewaren ende befchermen voor het aflchuuren
van den ftroom , zynë Majefteyt felve groote koften
gedaan heeft, in het maken van zeekere fware hoof-
den , ende nog daaglycks foo grooter foo meerder fal
moeten doen. Ende want wy verftaan, dat de ryfen,
waifende op de voorfz. Uyttcrweerden ,daaglyksgefto-
len, en afgenomen worden , al tot groote ichade en-
de intereft van zyne Majefteyt, Om waar inne te
remedieeren, foo is 't, dat wy u beveelen , daar toe
committeerende by defen , te trekken binnen der
voorfz. Stede van Wyck, ende elders, daar het van
nooden wefen fal, ende daar men gewoon is publica-
tie te doen , en aldaar by voorgaande klockluyding
openbaarlyk van wegen zyne Majefteyt verbied en in^·
terdiceert een ygelyk, van wat qualitcyt, of condi-
tie hyzy, eenige ryfen jWaiTende op de voorfz. Weer#
den, tefteelen, neemen, of weg te voeren, op poe-
ne van telker reyfe , en by een ygelyk van den gee-
nen, die ter contrarie van defen bevonden fal worden
gedaan te hebben, te verbeuren de fomme van twin-
tig Keyfers gulden, en daar boven arbitrale gecorri-
geert te worden, 'anderen ten exempel. En ioo ver-
re de voorfz. ryfen By eenige jongeren genomen, en
geftolen mochten worden, fal de voorfz.boete pecu-
nicelé verhaalt ende geëxecuteert worden op den goe-
de van hare ouders : de voorfz. boeten teemployeeren
in drie deelen , te weten een derdendeel tot profyte
van zyne Keyf. Majeft., 't tweede tot behoeven van
den aanbrenger, en het derde, van den Officier, die
de executie daar van doen fal. Des te oirconde heb-
ben wy het fegel by forme van Placaat hier aan doen
hangen, denyOâipb. ifff.


XXI. PLACAATde Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht, waar by verhoeden

word het fieck agter de kribbing van de JVeerd van Juffr. van Oofirum op
te trekken, den 2 Septemk M Ό CXXXIIL

Die Staten van den Lande van Utrecht, doen
kond allen luyden, dat voor ons gecompa-
reert en vericheenen zyn de Heeren Dyk-
graaf en Heemraden van den Lekkendyck
bovendams , ende verklaarden , wat vlyt, neerftig-
heyd, en forge Haar Ed., ampts- en eedshalven, tot
welftandvan den gemeenenLande, deifelfsinwoonde-
ren, ende ontfet der Srichtfe fchoordyken in haren
bedryve algereets aangewend , gedaan , en gedragen'
hadden ende wat voor een hoogte van fand hem in
korten tyds herwaarts , door het maken van zeekere
nieuwe kribbinge aan Baroort, by onfén voorweeten
en confent aldaar uytgeleyd, hem geopenbaart, en
■achter defelve kribbinge tot merckelyk ontfet der
fchoordyken daar beneden gelegen, gefet hadde, en
;hcm nog vorder ioude koomeniçletten, verlengen.

en verhoogen, en dat om het ielve te beter ten eiFec-
te te brengen, fyluydenhet felve fand hadden doen be-
heeren, endebefteecken ; en alhoewel niemandy^f»»-
dum
jus Gentium^ dyk- en waterrecliten, behoorde,
of vermochte henluyden hier inne verhinderinge, of
indracht te doen, dat nogcans eenige perfoonen haar
hadden laten geluften, inkleynachting van haar Colle-
gie, ende totufurpatie en infraârie vande Hoog- ende
gerechtigheyd van onfen Lande en Geftichte van U-
trecht, 't felve fteck tot meermalen op te trekken,
en over oever te werpen} ende alfoo het felve waseen
fake van groote confequentie, endegevolgé, foover-
Ibchten de gemelte Heeren Dykgraaf eri Heemraden
'vanden Lekkendyk bovensdams, by ons daarin fulks
verilen, en geremedieert te werden , als wy oordeel-
den Qorbaarlyk te fyn^ endeden dicnft van het Land

,te

'"ii


i&l

A

-ocr page 93-

9*

EN DEN GREBBENDYCK. Il BOEK. IL ΊΊΤ.

te requireeren. Soo is 't, dat wy 't geene voorfz.
overgemerkt, willende daar inne voor 't toekoomen-
de voorfien, en de Hoog- en gerechtigheyd van on-
fcii Lande
prxferveeren, ende bewaaren, goed ende
oirbaaar gevonden hebben, van nu voortaan allen en
ygelyk, van wat ftaat en conditie die foudeh mogen
wefen, by defen wel fcherpelyk te verbieden en be
veelen, hen te wachten tot eeniger tyd 't fteck, ag-
ter en beneden die kribbinge van de weerd van juftr.
van Oortrum, by de meergcmelte Dykgraaf en Heem-
raden af'geleyt, doen fteecken, ofte nog te ileeken en
poten , op te trekken, en over oever te werpen, op
pœne van anderen ten exempel aan den lyve gellraft
te worden , na exigentie van de fake. Ende foo y-
mand eenig perfoon, of perfoonen , die het voorlz.
fteck foude mogen koomen op te trekken, ende ver-
nietigen , in handen van onfen Dykgraaf weet te ke-
veren, die fulkn wy door onfen Cameraar van den
Lekkendyk doen betalen drichondert Carolus gulden}
en of het gebeurde, dat ymand foodanig perfoon na
defen op de da;id attrapeerde , die fig daar over ter
weere wilde ftellen , en foeken te aufugeeren, ende
dat den felven den voorfz. handdader daar over quaa-
me te
quetfen, ofte om het keven te brengen, foo
fal den felven beweerder van het voorfz. fteck daar
over ongemoeyt blyven , ende niet te
min genieten
tot
een vereering twee hondert gulden voor yder per-
foon ; ende op dat het optrekken ende befchadigen
van 't voorgeroerde fteck, ende 't geene na dute de-
fes by, ofce van wegen Dykgraaf en Heemraden als
nog tot defenfie ende ontiet van de Stichtie fclioor-
dyken foude mogen worden gepootet, ende geftoo-
ken, te beter voorgekoomen, geweert eiide gedefen-
deert mag werden, fooverfoeken en auihorifeeren wy
den voorn. Dyckgraaf ende Heemraden hier öp
fonderlinge regard te neemen, ende het felve met al-
fulke afliftentie van borgcren en huysluyden, als fylic-
den fullen noodig achten, en naar tyd en gelegent-
heyd lal vereyftchen, te weerenen defendeeren, mits-
gaders jegens de contraventeurs van defen te procede-
ren , als na rechten ende behooren j ordonneerende
ende belaftende onfen Mnarfchalken, Schouten, ende
Officieren den voorfz. Dykgraaf ende Heemraden, des
verfochtfynde, alkvoorderinge, hulpe, byftand,eQ
afliftentie te bctoonen, alfoo wy ten dienfte ende vor-
dering van de Hoog- ende gerechtigheyd van den
Lande bevinden te behooren. Ende ten eynde nie-
mand hier van ignorantie hebbe te practendeeren, cn
dat het felve mag koomen tot kenniflè van een yge-
lyk , foo authorifeeren wy den voorn. Dykgraaf ende
Heemraaden, defen alomme in de Steden en ten plat-
ten Lande , onder den voorfz. Lekkendyck gelegen,
na voorgaande klockluydinge ter gewoonlyke plaatle
te doen publicceren, en dubbelt daar van te doen af-
figeeren. Aldus gedaan en gegeven binnen Utrecht
onder onfe paraphui e en fegele ende fignature van on-
fen gefwooren Secretaris,op den 2f September 1655,
In kennifle van my, Ant. van Hilten.


XXlL PUBLICATIE "υαη de Heeren Gedeputeerden van dè Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands

Oan Vtrecht , tegen het befchadken van de kribben, gelegen langs den
Heymeûberg , als mede het aarmeeckhout daar ontrent, den April
MDCCf^IL ^

De Gedeputeerden van de Staten *s Lands van
Utrecht, hebben ( ten eynde Haar Ed. Mog.
kribben , gelegen langs den Heymenberg,
als mede het aanfteeckhout daar omtrenc,
niet werde befchadigt, ofte benadeelt } goedgevon-
den te arrefteren de Articulen hier naavolgende.

L

Eerftelyk, dat niemand eenig hout, ofte fteckhout,
als mede teenen, tabacxpylen, deckgargen, &:c.niets
uytgefondert, van de voorfz. kribben lal mogen ne-
men , of aan defelve eenige moetwilligheyd plegen,
waar door gemelte kribben ende hout foude worden
benadeelt, endegefchonden, op pœne van na exigen-
tie van laaken geftraft te worden, foo fal worden be-
vonden te behoren.

I L

Öat ook geene fchippers, of andere, hare touwen^
of anckers aan de voorfz. kribben fullen hebben vaft te
maaken , op pœne van drie gulden t'elkens, en foo
menigmaal als defelve bevonden worden luiks gedaan
te hebben , te verbeuren, en dat daar cn boven ge-
melte fchippers, of anderen, aanftonts fullen gehou-
den zyn dc gedane fchade weder te herftellen.

lil.

Dat niemand eenige. paden fal mogen maaken door
de ridfingen , leggende onder den Hof van ... .
Bronckhorft , nochte op de kribben, op verbeurte
van dnc gulden , foo menigmaal yder menlch ( nie-
mand uytgefondert ) daar over komt tc gaan, ofte
tc ryden met tochtpaarden , als anders.

IV.

. Dat niemand ( uytgefondert den Hooft-QÉcierder
btedeRhenen, ende de Opiienders op defe kribbin-
gen , by Hair Ed. Mog. aangeftelt ) van de Veen-
gritt at, tot den Hack toe, langs den berg met eeni-
iL· Deel.

ge netten, ibo boven als beneden de kribben, ftï mo-
gen viflèn, of eenige aalkorven voor ofte op de voor-
iz. kribben mogen leggen, op de boeten van tien gul-
den, boven verbeurte. V.ÙT de aecken , fchuy ten, mids-
gaders alkck netten ert vifch-inllrumenten , daar me-
de gevift word, van wat nature die ook mogen zyn.

Dat geen fchapers hare fchapen vati, de Veengrift
af, tot onder aan den Hack toe, langs den ondervoet
van den berg, fop boven als beneden dc kribben, ful-
len mogen, laten wcydcn ofte drincken, op de boete
van fes ftuyvers ekkc reysvan yder fchaap te verbeu-

ren.

V L

En hebben Haar Ed. Mog. tot Opfienders van dc
voorfz. kribben ende houtgewafch , daar op ftaande,
aangeftelt Aert ende Teunis van Bronckhorft, die by
defen worden geauthorieert om de transgrcllèurs van
defe Haar Ed: Mog. Ordres.ende Articulen,, fonder
eenige conniventie, of verfchooninge , te beboeten,
ende die jegens het eerfte Articule van defe Publicatie
komen te pecceren, deklve a;mftonts aan Haar Edele
Mog. bekent te maaken, om na gelegentheyd vanfaa-
ken te worden geftraft , foo fulks behoort.

VIL.

Ende fulkn de vdorfchreve refpeârive boetens ko-
men ende geappliceert worden ,dc helft .aan den Offi-
cier, ende de helft aan de Opfichters, ende de ou-
ders gehouden zyn voor haar kinderen in tc ilaan.

Ende op dat een yder daar van kennifïe kryge, flii
defen worden gepublicecrt. endç geafligecrc tot Rhe-
nen , Wyck , cn aan de Grebbe.

Aldus gedaan ènde gearrefteert tot Utrecht deien
if April 1707. Was geparapheert, D. V. Vcld-
huyicn, vt. Onder ftond , ter Ordonnaiitic van de

M % Voorfz,


-ocr page 94-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS

voorfz. Héeren Gedeputeerden. Was geteeckcnt, druckt het cachet van Hooggemelte>Heeren Staten ia
P. Voet van Winflen. Hebbende op't fpaiium ge- rooden waiTche. »

XXIII. PL AC A AT, als vooren^ waar by verboden word eemgfand, oj aarde van den 'voorfz,

Heymenberg fonder confent te haleny den ^ Novemb.MO CCXiF.

r^ e Gedeputeerden van de Staten *s Lands van
• Utrecht wordende bericht, dat daaglycks
Ê veel fand van den Heymerberg, gelegen by
Rheenen werd afgehaalt, en alfulks gaten in
den voet van dien berg gemaakt, Avaar door met brok-
ken komt neder te ftorten, tot merkelyk nadeel ende
gevreesde onheylen voor defelve, ende kribben daar
leggende, hebben, om daar regens te voorfien, goed-
gevonden allen en een ygelykdoor defente waarfchou-
wen 5 ende te verbieden van geen fand, of aarde van
gcmelten'berg te halen , anders dan ter plaatfe, die
haarlieder door denOpfichter der kribben, Aart Bronk-
horft fal worden aangewefen , op pœne van vyf en
twintig gulden te verbeuren by dengeenen, diefulks
contrarie bevonden fal worden te doen, of na defen
gedaan te hebben } te appliceeren gemelte poene de
cene helfte voor den Officier, die dc calange fal doen,
ende de andere helfte ten behoeven van den aanbren-
ger, en authorifeeren by defen den voornoemde Aart
Bronckhorft, om aan dc fandhaalders de behoorlykc
aanwyfinge en plaatfe, van daar fy het fand fullen ha-
len, te doen fonder benadeeling van de kribben, ea
den voorfz. berg, ende de contraventeurs van dien
voor ons aan te doen klagen ; en fal denfelven vervol-
gens op zyn aanbrengen geloof hebben. Enteneyn-
dc defe onfe meyninge aan een yder, dien het raakt,
kenlyk zy, verikan wy, dat defen binnen de Stede
Rheenen ende de Grebbe, en daar om heen fal wor-
den geaffigeert. Gedaan te Utrecht den p Novemb.
1714. Was geparapheert, J. van Nellefteyn , vt.
Onder ilont, ter Ordonnantie van de voorfz. Heercn
Gedeputeerden , ende was geteekent, P. Voer van
Winifen. Hebbende op het fpatium gedrukt het ca-
chet van welgemelte Heeren Staten in een'rooden ou-
wel , met een papiere ruyte overdekt.


XXIV. ORDONNANTIE, rakende 't Sand-pad op den Leckendyck Bovendams ,

hy de

Gedeputeerden den 11 Oecemb. jÇlO CL X. en
met eenige verandering en ampliatie gerenoveert, den 1 OSÏober
MOCLXXXIF.

geanefleert
mk Boven-

Ifoo de Heeren Dy kgraaf ende Heemraden van
den Leckendykbovensdams, by authorifatie
van dc Ed.Mogi Heeren Staten 's Lands van
Utrecht, tot diende van den gemeenen Lan-,
"de hebben doen maken en leggen een Sandpad op den,
voorfz. Leckendyk, van Amerongen af tot den YiTel-j
"dam'toe^ ten cynde *t'felve fandpad na behoren foude
mogen werden onderhouden, en voor alle befchadin-
"gebevryd : Γ00 hebben'Dykgraaf en Heemraden voor-
noemt , gearrefteert en geordonneert dc poinélen en
articülen hier na volgende, \yaar na een yeder (fulks
incumbcrende) hem iïil hebben te reguleren, op de
"pœnen en boeten hier na geftatueert.

· i

In den eerften , werden alle voerluyden., huysluy-
den, of allen anderen wel fcherpelyk geinterdiceert
'met hare wagens ende peerden op, ofte over 't voor-
fchreven zandpad te ryden.

1 I. i

Gelyk mede allen en een yegelyk verboden word
met eenig pcerd, ofte peerden op ofte over het felve
zandpad te ryden, of ook eenige oiïèn, koeyen ( i ) kal-
'üermy verkens, fchapen, of andere beeften daarover
te leyden, ofte te dryven.

ML

,(2) Weherflaande nochtans , dat^uan de boeten wy
gefleJt fullen werden die geene, die met, hare fchapen ^ ofte
verkens, uyt ofte na haarlieder hoffiede langens den dyck
komen te dryven , foo iioanneer zy bevonden -werden
,by'de voorfz. beeflen gepelt te hebben eenen herder^ de-
welke héhoorlyke neerficheyd doet omme de voorjz. fcha-
pen en ver ekens van'^t voorfz. fandpad tewseren, en voort
te dryven^ tot welken eynde den voof'Jz. herder hm
al-
tyd op^ ofte aan de zyde van het fandpad fal hebben te
hegeven, op poene van contrarie bevonden werdendey ah
'dan in de boeten mede gehouden te fuUenwefen. '

"·»ϊί·

mÊÊÊÊm

IV.

De pœnen en 'boéten daar innc yemand foude mo-
gen komen te vervallen , fullen komen tot proufyte
van die geene die de bekeuringe doen fal. ^

C 3 ) Autoriièrende tot de bekeuringe defes^ allè
Officianten van den voorfz. Leckendyk, dewelke over
de beboetinge fullen geloof meriteren, alleen onder den
eed aan 't Land gedaan : gelyk mede by defen geau-
thorilecrt werden alle de Geërfdens , Dykg^enoten,
en Bruyckers van de hoflieden langens den Lecken-
dyk gelegen; mits dat defelve ten minften met een
getuyge de overtredinge van defe Ordonnantie fullen
komen te bewyfen.

V L

En alfoo dikwils beeften, fchapen en verekens be-
vonden werden langens den Leckendyk te
weyden en
te vroeten, fonder eenige opficht van herders; en dat
niemand bekennen wil zynebeeften te zyn: foo wer-
den by defen insgelyks geauthorifeert alle de voorfz.
Officianten en gemtereiTeerdens, de voorfz. beeften in
't naaft gelegene Schuthuys, of hofftede daar ontrent
gelegen, te mogen brengen, ende daar foo lange aan
te houden, ter tydde boeten fullen weien betaalt.

V I L

En by foo verre niemand de gefchutte, ofte aange-
houdene beeften komt te loifen, en de boeten te be-
talen binnen dentyd van drie dagen, dat in fuiken ge-
valle de bekeurder de voorfz. aangehoudene, ofte ge-
fchutte beeften fal mogen verkopen in de naaft geié-
gene Stad ofte Dorpe, by klockluydinge, ten over-
Itaan van ,twee,,of ten nâinften een van den voorfz.
Gerechte, omme daar aan de boetennefièns de koftea
daar over gevallen te verhalen*

VIJL

(4) En of het s^urdt f dat ymmd mogte/midM


-ocr page 95-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

ée em^ of de ander over de kade reedt! , of dreeve^ ende
fulks niet am en bracht^ fal den felven^ indien hy daar
'uan mag werden overtuygt, als voorfz., de boete, foo
wel ah de ovefijder, hebben te betalen.

I X.

Indien ymand met een paard ^ op of over het fandpad
rydende , daar over werd bekeurt, ende om de boete te
ontgaan, den fchutter komt te ontryden, fal hy dm contra-
'venteur mogen vei'volgen^ en ter eer fer plaatfe ^ daar hem
fal konnen aantreffen^ arrefteeren : en mrd den Schüut
van de plaatfe geordonneert, den voorfz. Schutter dien
aangaande , alle mogelyke hulpe ende afpflentie te doen^
die in cas van contradiElie met verklaaringe hy eede, als
voor en ^ geloof meriteeren fal

X.

Ende of bevonden mer de ^ dat voor ifnands hoffleede
eenig fafidpadwas omgevroet ^ fonder dat de vertkens^ die
V filve hadden gedaan^ daar op waren geattrapeert^ fiö
fal den Schutter den geenen, wor wiens hoffede fulks is
gefchiedi mogen beboeten in een fomme van eene gulden vier
fiuyvers, ten ware hy verklaarde, wiens verkens de voor-
fchreve omvroetinge hadden gedaan, Ende fal den geenen^
die bevonden fal worden dam tmte gehouden te fyn, het
om^evroete fandpad binnen drie dagen wederom infynvoo*
rigen fhat maken ^ en her β ellen ^ op pœne dat by nalatig'
heyd van V felve den Heere Dykgraaf het fal doen tot des
gebreekige lafle^ en zyn wel Ed. gewin»

X L

(f) Ende fal een yder, die met fyn wagen cn peer-
den, ofte peerde, op of over het voorfz. fandpad
buyten nood komt te ryden , telken reyfe verbeuren
een boete van twee gulden tien ftuy vers j voor een of-
feofkoeye, eene gulden vyf ftuyvers, voor een var-
ken twaalf ftuyvers, voor een fchaap fes ftuyvers.

En op dat niemand hier van eénige ignorantie fal
hebben te practendeeren , foo authorifeeren en laften
wy by deiènonfen Exploiteur, omdefen aanftontste
publiceeren, en te affigeeren,
{6) in alle de quartieren
*üan den voorf. Lekkendyk 3(7) eH daar van een dubbelt aan
di refpeSlive Dyk-en iVaarmeefiers ^ mitsgaders aan de
Schutters ter handen te feilen.
( 8 ) Aldus gearrefteert
den lOâob.
16S4. Onder ftont, ter Ordonnantie
van Welgemelte Heeren Dykgraaf en Hooge Heem-
den , J. Huyflen.


( I ) Kalveren. Dit word in de Ordonnantie van den 8 Novèmb. 1660 alleen gevonden.

{z) Dit art. fiaat alleen in de voorfz. Ordonnantie van 1660.

) De Ordonnantie van den t OUoher 1684. tuyddldtts. Authorifeerende tot de bekeuringc defes boven de
Schutters alle Officianten van den voorfz. Lekkendjrk,- gelyk tócde by defen gcauthorifeert worden alle de
Geërfdens, Dykgenoten ende bruykers van de Hoflieden langs den Lekkendyk gelegen j ende fal een y-
der aanbrenger op fyn eed geloof werden gegeven, en daar op fonder meer getuygen , ten waare fig dc
geaccufeerde met eede purgeerde, recht worden gedaan.

(4) geen met curfyf in het ν iii^ ix, Artimlen gedrukt is t word alleen gevonden in de Ordonnantie van den

(f) De Ordonnantie van \(i6o Art. viii. luydaldus. En zal een yder, die met zyn wagen en peerden op,
óf over het fandpad buyten nood komt te ryden, t'elken reyfe verbeuren eene gulden vyf ftuyvers5 voor
een paard, 't welk op het fandpad fal worden bevonden, twaalf ftuyvers j voor een oiTe, ofte koeye acht
ftuyvers, een hockeling, of pincke, half gêldj voor een vercken acht ftuyversj edog als fy by de kop-
pel gedreven worden, twee ftuyversj een baggel lialf geldj voor een fchaap twee ftuyversj ccn lammer
halfgeld.

( 6 ) Defe woorden flaan alleen in de Ordonnantie van 1660.

(7 ) Ώφ woorden worden alleen gevonden in de Ordonnantie van 1684.

( 8 ) Inde Ordonnantie van.ióóo luyd het flot aldus ^ Aldus gearrefteert binnen Utrecht den 8 Novemb. 1660*
Onder ftont, ter Ordonnantie van Dykgraaf ende Heemraden van dén Lekkendyk bovendams; Johan dc
Goyer. In margine ftont aldus geappoindeert. De Gedeputeerden van de Staten 'sLands van utrecht,
approbeeren den inhoud defer, om by .een Vgelyk nagekomen te worden, op de poenen jegens de contra-
venteurs van dien geftatueert. Gedaan t'Utrecht den 11 Decemb. löóo. Ter Ordonnantie, als boven,
Ant. van Hiltcn.

XXV. PLACAAT van Maximiliaan van Bourgoingne , Stadhouder &c. nopens de cmfervatie

van het Lynpad langs den Leckfiroom, gemefteèrt den 15 Afril MJ) LII h

Maximiliaan van Bourgoingne, Heere van Be-
veren, van der Veere , &c., Stadhouder
Generaal, Pr^fident en Raaden 's Key-
fers in den Hove van Utrecht, den eer-
ftcn Deur waar dier, ofte Pander in den felven Hove
hierop verfocht, faluyt. Alfoo ons by de Regeerders
der Stad Utrecht is te kenvien gegeven, dat, hoewel
na gemeen rechten, het gebruyck van alle oeveren,
ofte boorden van ftroomen gemeen en publicquezyn,
om defelve by een yegelycken ten gerieven van den
vaart der rivieren gebruyckt te mogen werden, als
men fiet ende dagelycks bevint fulcks in alle rivieren
gcobferveert te zyn , ende dat ten dien eynde op
de boorden van defelve rivieren onderhouden wor-
den zekere lynpaden , daar over de fchippers ende
Koopluyden haarlieden fchepen en fchuyten opwaarts
Jegensftroom en anders doen trekken met paarden;
dat oock op den Rhynftroom, lopende voor by defen
Utrecht, van allen ouden tyden een lyn-
paü gelegen en onderhouden is geweeft, in fulcker
^çftyn, dat over dertig, veertig cn langer jaarendc
fchippers, frequenterende den voorfz. Rhynftroom,
haarlieden fchepen van Schoonhoven voort opwaarts
tot Arnhem en Geulen plagen op te trecken over den
voorfz. lynpad, dewelke van fulke privilegie is, dat
foo verre ymand defelve behinderdc, ofte bekommer-
de, dat in fuiken gévalle de fchippers daar door ge-
interefleert zynde, het felve ten naaften Tollen ende
Steden te kennen plagen te geven, om daar inne ge-
remedieert te worden , ofte anders dat den felverj
fchippers geoorloft was metter daad fulcke gebreekc
terftond te remedieeren , ende alle hinder en letfel te
weeren en afdoen. Dat defen nogtansal niet jegenftaan··
de foo de voorfz. Rhynftroom , overmits de oorlo-
gen , die tuifchen dé Lande van Utrecht en Gelrc
plagen te wefen, niet foo feer gebruyckt en is, waar
door de vöörfz. lynpad eensdeels vergaan en onklaar
geworden is, de bruycjccrs ende hiiyrluyden op veelc
plaatfen de Uy tterweerden, daar het lynpad overgaat,
m fuiken fchyn bepoot, betuynt en opgegraven heb -
ben, dat men het felve lynpad niet lichtelyk, of bc-
quamelyck gebruyckeo en mag, wgar4opràc 3ta4

M Πί^ο


-ocr page 96-

94

en Lande, die te vooren mctrer vaart en frequentatïe
der Rhynilroon voornoemt, feer profpereerden, feer
geinterciTcert en verargerl zyn, en noch meer fou-
den, ren zy hier inne voorfien werde.töi welvaren
der voorlz. Stad, Steden en Lande van Utrecht, üe-
Avelke aangemerkt en hier op gehoort hebbende den
drie Stalen. 's-Lands van Utrecht , wy u Deurwàar-
dep, oFPiUider voornoemt committeren en ordonnee-
ren'te trekken ter noodlycker plaatfen,· daar men ge-
woon is publicatie te doen, en aldaar met voorgaan-
de klockluydinge openbaar van wegen Keyf. Maj.,
onfer aldergcnadigilen Heere, beveelt een yegelyck,
wie h,y zy, alle hinder, impediment en letfel in het
voorfz. lynpad gedaan, by dewelcke het felve lynpad
verduyilert, ofte eenigilnts onklaar gemaackt is, te
weeren en af te doen binnen den tyd van fes weeken
naaitkomende, op poene , dat de voorfz. tyd over-
llrcken zynde, gepermitteert en toegelaten fal zyn
de voorfz. impedimenten en letfelen af te doen, ende
den lynpad klaar te maken, iulcks dat daar op twee
paarden malkander bequamelyk en fonder belet Tullen
mogen gemoeten en wyken ; beveelendc voorts een
yegelyk het voorn, lynpad in defelve gefteltenifle tc
onderhouden, en geene impediment, ofte letfel daar
inne meer te doen, ter contrarie van het gunt voorfz.
is, op poene van t'elker reyfe te verbeuren tot pro-
lyte. van Keyf. Maj. fes Carolus guldens , dewelckc
realyk en metter daad gecxecuteert fullen worden je-
gens den overtreders van defen Placaten, en dat men
evenwel het voorfz. impediment en letfel afdoen en
weeren fal : wel verftaande, dat foo wie hem jegens
het vooriz. afdoen en weeren foude willen oppofee-
ren, dat zy het felve binnen tien dagen na Publica-
tie van defen, peremptoirlyk en fonder langer dilay den
voorfz. Hove te kennen fullen geven, om, henlieden
gehoort, voorts geappoinéteert en geordonneert te
werden na behooren. Des t'oirconde hebben wy hec
zegel van Juftitie van den voorfz. Hove, in forme van
Placate hier op doen drukken, den vyftienden Apri··
lis een duyfent vyf hondert drie en vyftig.

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN D'AMS


waar

XXVI. RESOLUTIE van de Edele Mogende Heeren Staten 'sLands van Utrecht ,

hy de Vïffcherye in de Leek aan de Heeren Oyckgraaf ende Heemraden
van den Lekkendyck bovendams , geaccordeert word^ den
5 January
M Ό C L XXli

Voorgedragen zynde, dat Haar Ed. Mog.
recht van viifcherye inde riviere de Leek,
door wangebruyck cn occupatien van ande-
ren by verloop' van jaaren eenigen indracht
is lydendej waar öp gedelibéreert', is defelve vilTche-
rye in de riviere de Leek vergoft en geaccordeert,
gelyk defelve mits defen vergoft en geaccordeert word
aan de Heeren Dykgraafen Heemraden vandenLec-
kendyk bovendams, authoriferende defelve uyt' den
naam en van [wegens Haar Ed. Mog. het gemelde
recht van viiTcherye in defelve riviere de Leek na be-
hooren te onderhouden en maintineren, ende fal den
Rentmeefter van de Domeynen van_ tyd tot tyd van
'defe Haar Ed. Mog. RefoÎutié mcmo.rie hebben te
niaken.


XXVII. RESOLUTIE rakende het begeeveh van eenige Heemraads-plaatfen op den Lekkendyck

boven- én benede'ndams, Byleveld^ en Lange Vliet-^ den April en/L
May ΜΌCCVI

11

Gehoort't rapport van de Heeren vân Karsber-
gen, en andere Haar Ed. Mog. Gecommit-
teerden, die ingevolge van Haar Ed. Mog.

______ Refolutie commiilbriaal van den 5 Novemb.

i/of, met den anderen in conferentie waren geweeil,
' nopende 't geene by de Heer.en der- Stad Utrecht den
2f April 1703. ter Vergaderinge van Haar Edi Mog.
was overgebracht, rakende de begeevinge van de
Heemraadsplaatfen op den Lekkendyk boven en be-
neden dams, en die van Byleveld en de Langevliet,
die van advys waren, dat den Heere van Natewifch,
als hebbende bekomen de commiffie wegens de Con-
venten op den Lekkendyk bovèn dams, daar inne
behoorde te blyven continueren, fyn léven lang ge-
duurende, en dat na defen by overlydeh de voorfz.
Heemraadsplaatfen, foo wel àls die van den Heere
van Heeswyk, èn van den Maarfclialk Pool Beneden
dams, onder de kleyne atiipten behoorden te worden
gefteld, en öp den tour van ydér Lid by Haar Ed.
Mog. Avorden vergeven, en dat in 't toekomende de
begevinge van dê'Heemraadfchappen van de Langc-
vlièt en Byleveld behoorden te worden gelaten aan
die van de Leden, die het recht tot de refpeitivé
Rentmeeftersampten hebben bekomen: waar op ge-
delibereert zynde, hebben de Heeren van het eèrlle
I^idverftaan, dat de begeevinge van de Heemraads-
plaatfen op
dcö Lekkendyk b'ovèn dams, wegens de

ii"
i

' i

Lfit'

I; 4

s ·'

1%

Conventen behoorde te blyven aan de Heeren Gede-
puteerden, en dat Hg in 'c vordere confirmeerden met
het rapport van de Welgemelte Heeren Haar Ed.
Mog. Gecommitteerden, feggende de Heeren Ede-
len en Ridderfchappe, haar volkomentlyk te confor-
meren met het voorfz. rapport, en de Heeren Ge-
committeerden der Stad Utrecht het voorfz. rapport
over te neemen.

Extract uyt 'de Refolutïen van de Ed. Achtbare Heeren

Burgermeefieren en Froedfchap der Stad Utrecht.

g

Dingsdag den 4 May 1706.

Noch geiipórd het rapport van de Heertn de Mi-
lan en de vordere Gecommitteerden, geëxamineert
hebbende het genotuleerde ter beichryvinge den
zz
April I70(S, rakende de Heemraadfchappen van den
Lekkendyck boven- en beneden damsmitgaders van
^Byleveld en de^ Lange vliet, heeft de Vfoedfchap na
deliberatie en gedane omvrage haar eenparig gecon-
form'eert met het advys van de Heeren Edelen en Rid-
.derfchappe , op het gerapporteerde door de Heeren
Haar Ed. Mog. Gecommitteerden den 22 April ter
Vergaderinge van Staten gedaan, en ten felvea dage
genotulcerc. ^ - 5

:: ^ ^-...t-- . -I:·· Λ... .


XXVIII.

r- -i 41

hrr
|i|f:

#1

h

ft

itàÊÊÊÊÈm

-ocr page 97-

95

A
'V

EN DEN GREBBEN DYCK. IL BOEK. IL ΤΙΤ.

XXVIII. LYSTE van de Heeren Oykgraaven mn âen Lekkendyck hovmàams.

By het opgeeven van de Lyfle der Prooflen ende Deekencn der Fyf Capitîekn, hebben wy nodig geoordeelt den Lefer
voor af te verwittigen^ dat defelve Lyfle in allen deelen niet volmaakt was , hoewel moogelyck volmaakter als zy
ergens te vinden [oude zyn^ immers dat mennufoo in't lefenvanoude gedenkftukken, als anders ^ van tydtot tyd ge-
makkelyk konde aanvullen^ 'tgeen daar aan ontbrak. Het felve willen wy alhier eens voor al herhaalt hebben^
ten opfichte van defe^ en de volgende Lyfien^ die nog in dit werck fullen voorkoomen.

BEERNT WT den enge, word ds

Dyckgraaf vermeit op den f Septemb. I4if.
in zekere
Machtbrief van Sweder van Culcm·
borch 5 Bijfchop te Utrecht , die in een gefchree-
ven boek in kkynfol. gevonden word^ waar op aldus
gejchreven fiotit. Liber Officiatorum ^ ReceJJüumE-
pï(copi de Bla?ikenheym.
HENDRICK DE WITTE, word gevonden als
Dyckgraaf in het jaar 14165 en is gettorven den
i6 Septemb. I4ff· Volgens aantekening van den
Hr. Borgemr. Booth, in het Geilacht-regifter van
de oude de Witten te Utrecht.
JAN VAN RENESSE, word vermeit in het jaar
1443, volgens gctuygenis van Buchel. in zeeker
gelchreven Geilacht-regifter. Men vind hem ook
in een
Copyeboeck van Brieven der Stad Utrecht^ §.
vanHeerlykheden^ erven^ landen,^ watergangen^ we-
gen , dycken , dammen , en fluyfen , buyten Vtree ht ^
Ut. H.

JACOB PROEYS, Heer van Amelisweerd, in het
>/ jaar 14ÇÎ, volgens aantekening van
dam p. ipb.

JOHAN VAN ZULEN VAN NATEWISCH,
word gevonden als Dyckgraaf in zeker inftrument
van den 7 julii J4f9 : by
Matthaus de Nobilitat.
lib.
9. c. 1. pag. 8p8. en van den 27 Februar.
by
Matthaus de Jure Glad. cap. 11. pag. 34)·. en in
zekere brief van pandfchap des vooriz. Dyckgraafs*
ampts, van den 4 Oftob. 1476,
hy Matth. de Ju-
re Glad. cap. 52,./?. fx7.
EVERT ZOUDENBALCH, Dyckgraaf, op den
II April 1497, in zekere brief van pandfchap des
voorfz. Dyckgraaf-ampis, te vniden in
het Tweede
Regifler van faken ^ roerende de Stad^ Steden en Lan-
de van Utrecht beginnende Kersmiβ'e
1547. en eyn-
digende den leflen Julii x^jz. fol
93. f.beruflende
ter Staten-Kamer.
Hy noemt fig Dyckgraaf, Heer
van Urck en Emeloirt, ende Ambachtsheer in de
Weerd, in een brief van verpachting van bruggeld
in deWe^rd, van oen jaare 1503»
hy Matth<çus
deFmdation. Ecclef. lib.
i. cap. ly. pag. 331. Is in
den jare if30. overleden.
EVERT ZOUDENBALCH, Soon van den voor-
noemden Evert Zoudenbalch, is den ρ Novemb.
if 30. door het Hof van Utrecht by provilie tot
Dyckgraaf aangeilelt voor den tyd van vyf maan-
den, behoudelyck, dat hy middelertyd commiflie
van de Keyf. ^/laj. verwerven fal, volgens Appoin-
ftement, ftaande op zeeker Requcft dieswegen
door hem aan het Hof geprsefenteert, ftaande in
het
Eerfle Memoriaalboek 's Hoofs van Utrecht^ fol.
23. Is in den jaare iffo. overleden.
HEER JAN ZOUDENBALCH, Ridder, heeft
ten verfoecke van fyn moeder, en by authorifatie
van den Hove, al nochtans by provifie, en fonder
prsejudicievandengeenen, den welken het beleen-
de Dykgraaffchap by het overlyden van Heer Evert
Zoudenbalch, laatfte Dykgraave,toegekoomen en
beftorven is, den eed gedaan , op den 20 Odob,
Î volgens aanteekening in het
l'weede Memo-
ria0lhoek
'j Hoofs van Utrecht, foL 16j. Wegens
deflelfs kranckheyd is Johan van de Hair by het
Hof van Utrecht op den 10 Novcmb. iffQ, ge·

fubftitueerc om de fchouwe des daags na St. Maf-
ten te doen,
fol. 366. Doch op den p Decemb.
iffo. heeft Johan van Neck, als Subftituyt Dyk-
graaf van den Heer Johan Zoudenbalch,
cum fim^
den behoorlyken eed gedaan aan handen van Frans
van Nyenrode, Raad, Scc. by
Matthaus de Nobi'
litat. lib.
2. cap. 42. p. En op den 28 April

iff2. heeft Heer Johan Zoudenbalch voornoemt
gerevoccert de lubftitutie voorfz. en heelt felfs als
Dykgrave den behoorlyken eed gedaan aan handen
van myn Heer den Pricfident Mr. Adriaan van der
Burch, by
Matth. d. loc. (alwaar door een druck-
fout ftaat,
renoveerende in plaats revoceerendei
en Adriaan van Buren, in plaats van Adriaan van
der Burch.
) Hy word noch als Dykgraaf vermeit
op den if Januar. Jfff, in de
Refolut'ien van de
Staten van den Lande van Utrecht.
Is den 11 De-
cemb. i5f8. overleden.
GERARD ZOUDENBALCH , Heer tot Urck
en Eineloort, Dykgraaf, fchynt den voorn. Jan van
Zoudenbalch opgevolgt te zyn, fonder dat men de
nette dag kan melden. Daarna op den 4.May
15-82.
hebben de Gedeputeerden van de Staten van den
Lande van Utrecht, Jonkheer Gérard van Zouden-
balch, Heere van Urck en Emeloort , als Dyck-
graaf van den Lekkendyk van het Overquartier van
den felven Lande verdragen van den eed ende ver*
binteniiïe , daar mede hy den Koning van Span-
jen', als geweeft hebbende Heer van den Lande
Van Utrecht, eenigfints verbonden moci^te zyn
geweeft, ende hebben hem daar na den nyeuwen
eed, by de Staten gearrefteert, afgenomen % ende
gehouden voor gecaiicert alfulken commiflie , ,als
hy op den naam van den voorfz. Konink foudemo->
gen hebben. Hebben mede den voorfz. Dykgraaf
belaft ende expreflelyk geordonneert, dat hy geen
fchouwe meer op den naam van den Koninck cn
fal doen, maar op den naam van de Staten van den
Lande van Utrecht Scc. Op den
16 Junii ij-py
is Johan van Fiadracken den felven gefubftitueert,
om nadoode van Zoudenbalch te continueren, vol-
gens ade van CommiiÏïe, ftaande in
hçx derde Re-
gifler van Commiffien en Infrudtien, fol i if,

beruflende ter Staten kamer. De Subftituyt Dyk-
graaf word gemelt op de fchouwe gedaan den 8
May ifpp. Defe Gérard van Zoudenbalch is in
Junius ifpp. overleden. Wyders is op den
21 Fe-
bruar. 1600. by de Staten gerefolveert, dat men
die pandfchappe terftont ililloflèn, ende niet te min
de Vrouwe van Urck die emolumenten tot den eer-
ften May daar aan excluys laten genieten, autho-
riferende die Ordinaris Gedeputeerden, ornme het
iêlve met het geenc daar aan kleeft, te ciFcâ:uercn.
Welke Refolutic genomen is op het vyfde poinâ:
van de Befchryving jegens dingsdag den 5 Novem-
ber ifpp. Iprekendè aldus. Itemj alfoo jonck-
heer Gérard van Zoudenbalch, Heer tot Urck en
Emeloort zalr., in fyn leeven Dyckgraaf aan den
Lekkendyck voorn, , cenigen tyd geleden in den
Heere geruft is, ende dat het felve D3?ckgraafampt
2,yn Ed. Voorouders eertyds in pandÎchap vergoil
is geweeft,
tc delibereren en refolveren, hoe die
Staten in 4e bedicninge viin d«ï vooriz. Dykgraaf.


-ocr page 98-

Kaarle, van Gods genaden Hertoge van Gelre
en van Gulich, ende Grave van Zutphen,
Heerc van Groeningen, der Omlanden ,
van Coeverden, en van Drenthe , allen den
genen, die defen onfen openen brief zullen zien, fa-
lut. Alfoo wy, ende die Keyf. Majt. onfe Alregena-
dichfte Heere , op te differenien ,'die in voertyden ver-
refen zyn tullchen den Gjeërfden ende Ingelanden van
den Marfche, in den Kerfpel van Reenen tegens die
Stad Renen over, en om defelve diiFerenten vuyten
wege te leggen , onfe Raden en Gedeputeerden bey-
den gelyck binnen der voorfz. Stad Renen gehad,
dienadeuchdelyke mformatie in defen genomen, mit-
ten anderen zoo verre gecommuniceert, dat zy by ge-
raeenen accoord een notule daar op geconcipieert en
infchrifte geilek,teiamen onderteykent hebben,van
woorde tot woorde aldus luydende.

Na dat lange tyd diverfche gefchillen ende qu£e-
flien geweeft zyn tuiTchen d'Ertgenoten, d'Ingelan-
is den i6Auguft. lyci. ter nominatie van de Hce-
ren Geëligeerden tot Dykgraaf verkooren, en heeft
den $ Decemb. den eed gedaan. Is den 2 Februar.
1703. overleed en.
STEVEN FREDERICK VAN DER CAPEL-
LEj Heer van Schalckwyck, in 't Lid der Hee-
ren Edelen, is ter nominatie van de Heeren Ede-
len en Ridderfchap, den 7 Maart 1703. Dykgraaf

Ichappe eoed fullen vinden te voorficn.
MAXIMILIAAN VAN BAAXEN , Heer tot
Coningsvry ende Hermeien, is na het overlyden
van Jonkr. Gérard Zoudenbalch, Heer tot Urck
cn Emeloort, mitsgaders de afloffing by de Hceren
Stat-en gedaan van aliulke beleeninge, als daar me-
de de
vGorfaten van den voorn. Zoudenbalch het
Dykgraafampt voormaals beleent hadden, op den
2 Februar. 1603. totDykgraaf aangeiteld, en heeft
den
I f April den eed gedaan.

FREDERIK VAN BAAXEN, is na de dood van
den voorn. Heer van Coningsvry den 2 3 Januar.
i5o6. tot Dykgraaf verkooren, en heeft den 4Fe-

* bruar. dèn eed gedian.

DIRCK VAN ZÜYLEN VAN DRAKEN-
BURG, is Dykgraaf geworden by afftand en re-
"iÏgnatie den ip Julü 1610, en heeft denjjuliiden
eed gedaan.

HENDRICK ZOUDENBALCH , is Dyckgraaf
geworden by afiland en refignatie, den 2,2, Maart
161 ρ, en heeft den 8 April den eed gedaan. Is
den 2 Mav 1667. overleden.
EVERARD VAN WEEDE , Heer van Dyck-
veld, Geëiigeerde Raad, is ter nominatie van de
Heeren Geëligecrden tot Dykgraaf verkooren den
27 Februar. iöó8, en den ójunii 1702» overlee-
den.

GODARD BARON VAN REEDE, Grave van
Athlone, Vryheer van Amerongen, Ginkel, Elft,

TWEEDEN TYTEL.

TWEEDE DEEL.

Van den Lekkendyck in deMarffche.

j^igaande het appelleeren van Senteniien, in de Marjfche geweefen. Siet hemden het v. Boeck. vii. Tyt. iv.
Deel.

r

[U

li

li'ïl Ί·,

wfg
i;

feworden, en heeft ten felven dage den eed ge-
aan. Is den 2f May
1707. overleeden.
FREDERICK VAN NASSAU, Heer van Leer-
fum, is ter nominatie van de Heeren der Stad U-
trecht, by verwiiTeling tegen de Prooftdye van. St.

' Jan , tot Dykgraaf verkooren , den 6 Üótob. 1707.
en heeft den 7 Oólob. den eed gedaan.

PIETER HAAK DE JONGH, Oud-Borgemee-
iler der Stad Utrecht, is, na dat op den
τι Fe-
bruar. 171 f. het Dyckgraafampt door Haar Ed.
Mog. vacant verklaart was, den 28 Maart daaraan
volgende ter nominatie van de Heeren der Stad U-
trecht tot Dyckgraaf verkooren j cn heeft ten fel-
ven dage den eed gedaan. Is den 23 Junii 1721.
overleeden.

JOHAN SERVAAS DE MILAN VISCONTI
toe Nyveld , Baron des H. Roomichén Rycks,
Heer van Veldhuyfen , Geëiigeerde Raad, is ter
nominatie van de Heeren Edelen enRiddçrfchappc
den 3 Decemb. 1721. Dyckgraaf geworden, endc
heeft ten felven dage den eed gedaan.

BRIEF van Karei, Hertog vanGelrCy vervattende zeeker accoord tnjfchen de Geërfden y In-
gelanden , en gemeyne gebtmren van den Marjfche, gelegen in den Kerfpel van Rhee-
nen, rakende het maken van buytenwercken y hoofden en kribben y en jchoordyck van
den Lekkendyck , van den jaare MCCCCXCL mitsgaders zeekere overkomfie
tnjfchen den Hertog van Getrey en Keyfer Karei y met de opgevolgde approbatie, in
dato den 26 A^ril en
8 JtiUi MD XXX.

den ende gemeyn Bueren, geërft in den 'Marfche ge-
legen in den Kerfpel van Reenen, om te maicken die
buyten werken, als hoofden, kribben en fchoerdyken,
overmids dat die ftroom van den Ryn dagelyks hoe
langer hoe meer 't land en dycken aan der felver Marf-
fchen gelegen vermindert ,· en te duchten waar, het
voirfz. Land te inunderen, ten zydat daar inne voor-
fien worde, is daaromme van wegen der Keyf. Majt.
als Hertoch van Brabant, Grave van Holland , ende
Heere der Stad, Steden, en Lande van Utrecht, en
myns Gen. Hertoge van Gelre geordineert informa^·
tie te nemen, om te verftaan, hoe ende in wat manie-
ren, ende tot wiens laften in voorgaande tyden den
felven dyk mit dat daar aancleeft plach onderhouden
te Avorden
5 en geilen eenen brief mit twee uythan-
gende zegelen in groenen waiTche gedrukt, in date des
woensdachs,
ρβ Dominicam ïnvocavitf in die vaften,
in den jare 1491. dair van d'inhoude van dien hier
geinicreert na volget.

Wy

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS


' κ

-ocr page 99-

EN DEN GREBBENDYCK. 11 BOEK, IL TIZ 97

ifer

zoe dat geordineert en in den voorgaande» jaire bc·
gonnen es mit aarde, engeruwairt mitrys, zoe dat be-
hoiren zal, ende die penningen, die ter caufe van dien
verfchoten zyn, ofte noch verfchoten zullen worden,
zoe by den Rentmeefter, van wegen der Keyi*. Maj-,
als by den Amptman van Tiel, van wegen myns G.
L. Heeren van Gelre, betailt zullen worden by den
Geërfden en Landgenooten inden iVleriTche, en dat op
die mergen mergens gelyk, gelegen onder die fchou-
we van der Merflche, in den Kerfpel van Rheenen,
nyemand uytgefondert, Geellelyke noch Wereldly-
ke perfoonen, hoe die zoude mogen zyn, ten wair
of yemand hem zoude weten te defenderen binnen jairs
mit eeniee brieven, genoegfamig zynde, om van de-
fel ve dykagie vry en exempt te weien, ingevalie van
dien zullen die Dyckgraven en Heemraden van den
MariTche vifiteren in rechte die zelve brieven, ende
indien zyluyden bevinden aliulcke perfoonen vry tc
wefen, ende nyet gehouden totten felven dykagie te
contribueren, zoe fal m?n als dan den iêlven laten
volgen hair vryheyd, ende doen rfftitueren tot laften
van den anderen Geërfden , alfulken penningen, als
bevonden lal worden uyt faicke als voiren by henluy-
den betaalt te zyn, ende zullen tot allen tyden, als
't nood es, geëxecutcert worden die penningen, die
opgebracht, ofte verichoten zullen wefen, ofte by
eenige belledinge belooft, tot reparatie der voorfz. dy-
kagie, ende dat op ten mergentalen, als voorlz.isby
den geenen, die van wegen der Keyf Majeil. ende
van wegen myns G.L. H. van Gelre dair toe gecom-
mitteert zullen worden, die gehouden zullen zyn re-
keninge en reliqua te doen, ende oick van de pennin-
gen, die zy ontfangen hebben uyt handen van den
Rentmeefter voorn., ende oick van^ den Amptman
van Tiel, als anders. Ende dat voor den geenen,
die ter auditie van derielver rekeninge van wegen der
Keyf. Majeft. ende myns G. L. Heeren vanGeJre dair
toe gecommitteert zullen worden, dair over geroe-
pen twee, ofte drie van den meeilen Geërfden, en-
de geguet in den voiriz. MariTchen. Ende omme tc
voirfien, dat in toekomende tyden gelyke quaeftie en
twift verhoed mogen worden, en tot welvairen ende
vant>
en Roelof voirfz. heeft die vurfz. panden ons verfekertheyd der voorfz. Lande, es geordineert, dat
Richters voirfz. tot oniengenedigen Heerenbehouf ge- die Dyckgrave en de Heemraden in dertyd gehouden
boden, als voirfz. ende wy en woudenfe niet aanne- zullen zyn, tot allen gewoontclycken fchouwdage tc
raen, en eygenen foe mit recht alinge dele voirfz. gel- vifiteren den dyck, aan de MariTche gelegen, ende
den na Dykrecht, foo'tverwilkoirt wasj ende ioo 't ^ te ordineren, hoe en in wat manieren die l'choordy-
Roeiof vurfz. toebracht had ten recht. Alzoedatdie | ken en andere gebreken, aan den buytenwerken mit
Gerichtfluyden , erfgenoten ende bueren in den Merf- hoofden , knbbingen , aarde, ofte ruwairt voirfien
fchen kenden en wefen voir recht, dat die vurfz. er- | ende gerepareert zullen worden, ten meeften profyt
ven, landen, goeden en pachten voir't vurfz. geit en ι en verièkertheyd van den Lande. Ende van defelvc
voir den gerichtlyk fchay. Roelof Maefle en zynen Ordonnantie, alzoe gemaackt, zullen zy adverteren
erven, gelyk en foo't vurfz. bevoirtwairt ilaat, valt den voorfz. Ingelanden en Geërfden, ende indien by
ende ftede wefen zullen , ende blyven mit recht, henluydcn dair niet in voorfien en word binnen den tyd

van veertien dagen, na dat zy die weten gehad zul-
len hebben, mit eenen gefwoiren bode, ofte in der
Kerke tot Rheenen, zoe zullen die Dyckgrave ende
Heemraden voorfz. 't zelfde doen betalen by den Ge-
ërfden ende Ingelanden, in der manieren hier voiren
verhaalt,
en fulks.als dat na dykrecht^bchoort. Ende
is oock geordineert, dat een yegelyck van den Ge-
erfden in den MariTchen zynen dyk mit anichot, mit
aarde, ende dyckfpoor fal mai eken en onderhouden,
fulcks als dat na ouder gewoonten behoort ende geu-
feertis geweeft. Aldus gedaan binnen die Stad Rhee-
nen, opten Aprilis, Anno ifjo. by ons fooil van
Bueren, Maarichalck, Gysbrecht van Hardenbroek,
Rentmeefter, ende Cornelis Anthonis, van wegen
der Keyf. Majefteyt, onfer Alregenadigftc Heer,
dair toe gecommitteert, ende Wynant van Arnhem^
Doftor in de Rechten, Willem Bor, Heer inDoir-
nick, Jooft van Zweeten, Amptman in der Neder»-
Betu, ende Willem van Hoemen, Keuckemceftcr,

Ν vaa

Wy Johan Freyfe van Dolre, van wegen den Hoog-
geboren Vermogende Furften , Eerweerdigen Vaders
in Gode , und Heeren, Heeren Davids van Bourgoin-
gnen, BiiTchop t'Utrecht, en Johan van Bra]cel,van we-
gen die Airendurluchcichften Vermogenften en ontfien-
iten Furiten en Heeren, Heeren Maximilianus, by der
genaden Goids, Rooms Koninck, Eerts-Hertogevan
Oiftenryk, van Gelre, en Grave van Zutphen &c. onfer
genediger liever Heeren, Richters in der MeriTchen,
in den Kerfpel van Renen, oirconden mit defen brive,
dat voor ons gekomen ende voer die Gerechtfluyden,
erfgenoten en buere nabefchreven , Roelof Maaiïc,
als een Hooft ende Dykmeeiler van den gemeenen
erfgenoten, gekoiren endegefetmiteener buerfpraak,
tcmakenedat hoift, die krib, het voirvliet ende an-
ders, in profyt der Meerfehen, ende verwilkoirtvan
den gemeen erfgenoten Geeftlyk en Weerlyk daar toe
geldende, wie'nietenbetailden, mocht Roelof voirlz.
doen panden over dwerfnacht na Dyckrecht, voirt
vairen op igelyk na xynen mergentalenj en hy heeft
toegebracht, dat hy mit recht heeft doen pandende-
ie nabefchreven elk om hoir erven, landen, goeden,
pachten verfchenen ende toekomende iti den Mer-
fchen, nemelyk der Heeren van der Horft voir een
ende twintig Rynfch gulden min eenen halven ftuver,
die JofFrouwe weduwe Florys Freyfz, mit hoiren kin-
deren voir vier en twintich Rynfch gulden, ende veer-
tien ftuyvers, Geryt van Thoirn, voir viertienden
halven Rynfch gulden. Wouter van Zulen , voir elf
Rynfch gulden ende drie ftoter, Lodewich van Leef-
dail Janfz: voir eenen Davidsgulden ende twaalf Itu-
vers, Gysbrecht van Someren voir elf Rynfch gulden,
ende vyf iluvers, beheltlyk Bernt van Wyck, zyns
rechts , elck en al voirfL ter goeder reekeninge.
En hy heeft die voirfz. pande voirt op geboden, die
weten doen doen tot Renen in der Kircken, endeden
koip doen bieden, ende mit allen recht uy tvervolcht,
foe hy fchuldig was te doen. Doe wort hem gewe-
ien voer recht, dat hy die pande ons Richters totbe-
houfonfer genediger Heeren vurfz. bieden zouden, ain
te nemen voir 't voirfz. geit, of hem te eygenen, want-
fe nyemant beftoirt en had, ende genen coipman en

beheltlyk eenen igelyk zyns tyns ende jair pachtsmit
recht uytgainde, funder argelift. Hier wairen over
en aan als Gerichtsluyden, Erfgenoten ende Bueren,
Hubrecht van Renen , Ghevert de Bruyn, Jan
Berntfz., Wouter Hack, Geryt Albertfz., Willem
Paniier, endeOth van Riel, en vele meer goidenluy-
dcn genoich. Des te oirconde de wairheyt foo heb-
ben wy Richters vurfz. onfe zegelen ain defen brief
gehangen. Gegeven in het jair ons Heeren duyfent
vier hondert een ende tnegentich , des woinsdaichs
ροβ Dominicam Invocavit. In de vaften.

Aanmerckende 't geene, dat in den voirgaanden
brief verhaalt en verklaart word, en meer anders ter
jnatcrie dienende, en om te voirfien van meerder quae-
üien en laften, dair 't voirfz. Land in zoude mogen
komen, es eendrachtelyck overkomen engeflooten,
dat ^n wegen der Keyf. Maj. ende myns G. L. H.
van Gelre, in den naam als voiren, volmaackt zal
worden den fchoordyck,
aao den Marfiche gelegen,
i/. Dcsl,

f Λ

LK

-ocr page 100-

Grebbe opΛvaarts in defe Provincie, of Sticht, ilrek-
kende is, (i )
mitsgaders mn de Landen , door defen
dyck inundeer ende in de JurisdiSlie van Rheenen gele-
gen
, zyn fal een Dykgraaf, ende vyf Heemraden, te
weeten, (z) Jonkr. Diderick Godart van Ooftrum,
Schout van Rheenen, jegenwoordig Dykgraaf, mits-
gaders Aart Boonfayer, JohanTol, Johan van Wyk,
Canoniek St. Peters te Utrecht, Burgermeefter Wil-
lem Roeft, ende Aart Rutgers, jegenwoordig Heem-
raden aldaar, defelve tot het voorfz. ampt mits delen
op nieuws committeerende voor den tyd van een jaar.

Dat den felven Dykgraaf de voorfz. officie fal be-
dienen
ad vitam^ ende uyt de Heemraden alle jaar een
by de Heeren Gedeputeerden van de Staten verandert,
en in deifelfs plaats geftelt fal worden een uyt degein-
tereiïèerde Gccrfdens.

van wegen onfer Genaden L. H. Hertogc van Gelre,
dair toe gecommitteert.

Doen rc weten, dat wy de voirfz. notule overdan-
kelyck hebbende, ende in confideratie, dat die poin-
élen, voorwairden en articulen daar inne onderfproo-
ken tot 's Lands gemeenen welvairt ende verfekert-
heyd zyn, dair benevens, dat fe de Keyf. Majeft.,
onfer Alregenadigfte Heere voirfz., mede bewilligt
ende geaccepteert heeft jdefelve poinólenen articulen
voirons en onfè erven en nakomelinge-n, zoe verre
als't ons aangaat, geconfirmeert,geapprobeert, ende
geratificeerthebben, confirmeren, approberen, ende

De Staten van den Lande van Utrecht, allen
die defen fullen fien, of hooren lefen, falut.
Alfoo wy zedert verfcheyde jaren herwaarts,
uyt het rapport van onfe Gecommitteerdens
tot opficht van den Grebbendyk hebben verilaan, het
perykel van overloop en deurbraak, 't welk by hoo-
ge wateren fig aan den felven dyk verfcheyde malen,
cn infonderheyd aan de Stichtfe zyde, oogenfchyn-
lyk heeft vertoont, en ons bekent is het groot ver-
erf, dat daar door een goed deel van onfe Provincie
foude overkoomen, boven die diverfie vanden Rhyn-
ftroom, die ten refpedle van de korte diilantie, ende
merkelyk verval tuiTchen defelve riviere , en de Zuy-
der-zee t'eeniger tyd mede foude te bevreefen ilaanj
foo is 't, dat wy niet meer ter harte nemende, als
het welvaren van onfe ingefetenen, in het particulier,
van de geheele Provincie in het generaal, omme
de voorfz. fwarigheden, foo veel doenlyk is, voor te
koomen, geordonneert en geftatueert hebben, ge-
lyk wy ordonneeren en ftatueeren by defen.

i'J

-4.

!

ratificeren mits defen, verklarende mede onfe eyntly-
ke meeninge te wefen, dat fe tot allen tyden alzoe
onderhouden ende geobferveert worden, als wy dat
allen de Geërfden en Ingelanden van den voirfchrevc
MeriTche, die ons bedwenckelyck zyn, bevelen tc
onderhouden} wel verftaande, indien namaals eenigc
difFerenten, ofte duyfterheyd hier inne verrefe, dac
wy en de voirfz. Keyf Majeft. de interpretatie dair af
aan ons referveren. Des t'oirconde hebben wy on-
fen zegel hier aan doen hangen. Gegeven in onfc
Stad Arnhem den 8 Jiilü» in 't jaar ons Heeren ifjo.
Ende onder in 't blanck, onderteykent, Charlae.

beboeten en executeeren , refpedivelyk fonder oog-
luyking, of verfchooning vanimand, en generalyk,
dat fy de verbeeteringe ende meefte verfeekeringe van
den dyk fullen bevorderen, en de verargeringe ende
verfwackinge van defelve weerenen νoorkoomen, al-
les na haar vermogen.

V I.

Item, fullen den voorfz. Dykgraaf en Heemraden
tweemaal des jaarsde fchouwe voeren over den voorfz.
dyk, te wee'teh, de eerfte fchouwe op Odolphi dag,
naar ouder gewoonte , én de tweede fchouwing op
Vidoris, een dag twee 5 of drie onbegreepen, ende
dat des morgens ten tien uren} welke refpedivefchouw-
dagen den Dykgraaf uytfchryven fal acht dagen tc
vooren.

V I I.

Item , fullen de dykpligtigen gehouden fyn den
voorfz. dyk, voor ioo verre haar refpedive vacken fyn

ra-

VAN DEN LEKKENDYC Κ BOVEN D A M S

TWEEDEN TYTEL.

DERDE DEEL.

BetreiFende den Grebbendyck.

ORDONNANTIE, aangaande het opficht en onderhouden mn den Grebbendyck op deSticht-

fe zyde, gearrefieert en geapprobeert by de Ed. Mog. Heeren Staten 's
Lands van Utrecht, in dato den 12 OBober MOCXXXVIL m
met eenige ampliatie ende verandering gerenoveert, dm
6 Februar^
ΜΌ CL XIIL

I I I.

Dat telken reyfe by afilervinge, of wettelyke vcr-
fchooninge van den voorfz. Dykgraaf, ofte van iniandl
van de Heemraden, deifelfs vacante plaats wederom fal
bekleed worden by een ander bequaam perfoon, by
ons, ofte onfe Ordinaris Gedeputeerden, als dan daar
toe tc committeren.

I V.

'T welk op dat ter goeder tyd foude mogen ge-
fchieden, fal den Dykgraaf, ofte in fyn abfentie den
oudften Heemraad , gehouden- wefen op haren eed,
ons te notificeeren, wanneer ymand van 't Collegie, 't
zy Dykgraaf, of Heemraad lal wefen overleeden, en
dat ten iingften binnen drie maanden na het overlyden
van den felven.

V.

Item, fullen de voorfz. Heemraden in handen van
den Dykgraaf voor de eer île reyfe , ende die namaals
aankoomende in handen van den Dykgraaf en Heem-
raden doen den eed, dat fy defe Ordonnantie in alle
I poinélen, voor foo veel henluyden elks aangaat, punc-
In den ecrilen, dat tot opficht en confervatic van tuelyk fullen achtervolgen, endoen achtervolgen, dat
den felven dvk , foo verre die van Heymenbere, ofte fy rechte fchouwefullen voeren, endede gebreekigen

^ , , ' . 1 r · · · 1 " η , I t . ^ O. , , ^ . "


-ocr page 101-

99

raakcnde, te onderhouden in foodanigen hoogte en-
de breedte, ende gloeyinge foo te lande als te water
Avaarts, als het felve nu gemaakt, ende by onfe Ge-
committeerden opgenomen is, en alle dellen en kel-
deringcn
ende afilootingen met goede aarde en fooden,
daar het nodig is, wel aanvullen, ende gelyck ma-
ken.

VIII.

Op pœne dat de geene, die op de eerfte fchcuwe
bevonden word daar inne gebreekig te fyn, verbeu-
ren Tal op yder roede dyks, daar innede faute bevon-
den word , cene gulden, en op de tweede fchouwe
dubbelde boete, teappliceeren eenderdendeeltenpro-
fyte van den Dykgraaf, en de twee derden deelenten
proiyte van de Heemraden voornoemt.

I X·

En fal de hoogte van den dyk doorgaans na 't wa-
terpas moeten koomen tot op anderhalf voet na aan
het bovcnfte flachtgebind van de fluys, en fal breed
fyn op de kruyn een en twintig voeten, ende aan de
waterkant afgloeyende tot op de breedte van twee roe
den.

X.

De Dyckpligtigen fullen gehouden wefen op de
fchouwdagen, op haare refpedive vacken te fchi eken
een bequaam perfoon, die aanwyfing doen iiil , waar
haar werk aan- en afgaat, ende aanhooren de Ordon-
nantie en fchieringevan de Heemraden, op pœne van
te verbeuren eene gulden, te appliceeren als boven.

X J.

Tn gevalle Dyckgraaf en Heemraden eenige faute
bevinden, daar over fy verftaan fullen volgens hetgee-
tie voorfz. is eenige boete verbeurt te fyn, fullen zy
niet uyt de Grebbe fcheyden, voor en aleer het werk
by henluyden iiil wefen aanbefteed, omme binnen fee-
keren korten tyd te worden gerepareert, ende fullen
ten eynde die tyd wederom koomen, en het felve aan-
befteede werck opneemen, indien het wel gemaakt is,
of anders de fauten deaanneemers aanwyfen, en dade-
lyk laten helpen , ende fal den Dykgraaf voor fyn va-
catiën daar over hebben drie gulden, en yder Heem-
raad cene gulden tien ftuyvers : alle welke onkoften
binnen tweemaal vier en twintig uren na infinuatie ful-
len werden gefurneert by de gebrekigen , op pœne
dat het den Dykgraaf fal uytlcggen , op zyn gewin
van den derden penning meer.

XII.

En ibo het gebeurde buyten verwachting , dat den
Dykgraaf en Heemraden hier innc verfuymig waren
geweeft , ende dat onfe Gecommitteerden , gaande
op de fchouwe van de befandinge des voorfz. dycks,
eenige merkelyke feuten, of defeóten in den dyk be-
vonden, fullen daar ο ver den Dykgraaf cn Heemraden
felfs beboeten, ende doen exccuteeren, na gelegent-
heyd van faken, ende henluyden ordonneeren, binnen
feekeren korten tyd, het werk te doen remedieeren,
op anderegroote pœne, ende, foo het Haar Ed. Mog.
goeddunkt uyt den haren te committeeren tot de re-
veue van dien, tot laftenvan den Dykgraaf en Heem-
raden voornoemt, die haar regres fullen hebben op de
gebreekige dyckpligtigen.

XIII.

Item^ fullen Dykgraaf en Heemraden kenniiîê nee-
men van alle berovingen, vergravinge, afreepinge,
omvroetinge 'van den dyk, en van alle andere mefu-
»en, tot nadeel ende verfwakking van den dyck gc-
^an, mitsgaders van de injurien den Dykgraaf, ofte
Heemraden, ofte ymand van henluyden , in het ftuk
van haar officie aangedaan, beboetende de dclinquan-
ten, ofte de geene, door wiens fchult, of negligen-
lie tielve is bygekoomen, na dat fy in confcientie na
gelegentheyd van faken fullen bevinden te behooren,
ende dcfelve toe reparatie yan dege-
daane fchade , ook by arreil in de Grebbe, by zoo
verre de perfoonen waaren woonende buyten defe Pro-
vincie.

X I V.

Ende fullen de Heemraden by den Dykgraaf op de
fchouwe op waternood, ofte om raad tc plegen, ont-
boden fynde, gehouden wefen te compareeren op ha-
ren eed, ende geconcludeert worden het gunt by de
meefte ilemmen word verftaan.

X V.

Item, fal den Dykgraaf op yder fchouwe, of an-
dere extraordinariife comparitie hebben des daags drie
gulden, yder Heemraad des daags cene gulden tien
Iluyvers, boven de vrachten van de Heemraden van
buyten verder koomende, als van Rheenen, 't welk
fal gevonden worden over de mergentalen indeSticht-
fe Neude, ende andere landen , die door den voorfz.
dyk konnen bevloeyen, (5 )
inden Gerechte van Rhe'
nen gelegen^ uytgefondert de landen, die in de Feengrift
contrihueeren.

XVI.

Item, ial aan de uyterfte ilyl van de Grebbefluys
gemaakt worden een peyl, cn als het Rhynwatertoc
defelve peyl fil fyn gefteegen , fullen den Dykgraaf
ende Heemraden gehouden zyn te gaan in de Greb-
be , ende by haar te ontbieden de opgeiètenen van de
Stichtfe Neude, (4)
ende andere landen^ die door den
voorfz. dyk , ah voor en ^ konnen hevloeyen^
die gehou-
den fullen fyn elk met een fchup ende byl te compa-
reeren , ofte een weerbaar man in hare plaatfe te fen·
den, ende daar te blyven, ter tyd toe het water we-
der onder de peyl is gefakt, om by Dykgraaf ende
Heemraden geëmployeert te worden, fulks den nood
vereyflchen fal, op pœne van over de abfentie van y-
der dag te verbeuren fes gulden , te appliceeren als
vooren.

X V I r.

Tot het ilaan van welken peyl Dykgraaf en Heem-
raden by defen worden geauthorifecrt, cngclail om-
me het felve te doen op haar eerfte fchouwe.
XVIII.

Item , fullen Dykgraaf ende Heemraden in fulke
gelegentheyd, fuffil'ante wachten ende rondai op en
over den voorfz. dyk ordonneeren , foo wel by dag
als by nacht, en wel letten, dat defelve haar devoir
doen, en toefien, dat'er by ongeluk ende fchelmerye
geen overloop, ofte inbreuke van water en koome te
gebeuren.

XIX.

Ende in gevalle die van Amersfoort, Leusden, era
Woudenberg,
cum fuis^ mitsgaders Vcenendaal, raad-
faam vinden voor haar fecuriteyt mede op den dyk te
koomen, ofte aldaar volk met eenige Gecommitteer-
den tot meerder befcherming van den dyk te fendenj
gelyk by henluyden meermalen voor delen is gedaan,
killen Dykgraaf en Heemraden met defelve Gecom-
mitteerden goede correfpondentie houden , om mee
gemeyn advis en hulp het befte te doen, en *t quaade
te weeren.

X X.

Item, fal de aarde iot behoef van den dyk, als des
van noden wefen fal, gehaalt mo^eti worden buyten
dyks, ter naafter plaatfe en minftelchade, mitsdelelve
betaalende tot feggen van onpartydigen.

XXI.

Item, fal geen dyckpligtig land vrygekogt mogen
worden, maar altyd moeten houden deii laft van den
dyck.

XXII.

( f ) Dat Dykgraaf ende Heemraden de^ 'watergangen
in haar fchouwe^ door de Grebbefluys uytwaterende ^ na
gedaam publicatie daags voor Odulphi avond fullen fchou*
wen»

H1 Wîh

EN DEN GREBBENDYCK. IL BOEK. Il ΊΙΤ.


-ocr page 102-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

Λ.

X X I I T.

Ï>at de iveieringe volgens oude Ordonnantie twaalf voe-
ten fal moeten breed ivefen, de maatgraaf tien voeten, de
kleyne maatgraaf feven voeten, de leygraaf tien voeten ,
de hutgraaf vyf voeten,

XXIV.

Dat na midden van April geen paarden^ beeflen^ fcha-
pen in de hoylanden fullen magen koomen^ als van diefelfs
befloten kampen heeft gelyk mede na den laatflen uipril
geen fchapen, of beeflen,, of paarden over de Puyfe ^ om
in de Neude
te weyden ^ gedrevenfullenvoor den ^ anders als
om in de befloten kampen te brengen, op poene van y der paard
eene gulden , een koebeefl tien fluyvers, een fchaap vyf
fiuyvers,

XXV.

Dat geen ver ekens y offchapen op- of onder den dykful-
len mogen koomen om te iveyden.

XXVI.

Dat de uytfettitige nu en voort, en alle jaar by Dyck-
graaf en Heemraden fal werden gedaan, fio ah fy heviH'
den fullen te
behooren^na gedaane publicatie en convocatie
der Geèrfdens,

X X V I ï.

(6) Behoudens aan ons, of onfc Ordinaris Gede-
puteerden de interpretatie , alteratie, vermeerderin-
ge, en verminderinge van defe onfe Ordonnantie.

{j) In margine Bont geappoindieert. De Gedeputeer-
den van de Staten ^sLands van Utrtcht^ gelet ende gede-
Ubereert hebbende^ op den inhoude van defe Ordonnantie^
mitsgaders fonderlinge nopende de veranderinge ende ver-
meer deringe van het i, xv, en xvi, als ook het xxii
Articulen refpedtive van defe Ordonnantie voorfz. appro"
beeren en ratificeeren defelve by defen , prout jacet^ voor»
behoudens en onvermindert een ygelyk fyn recht en gerecht
tigheyd. Gedaan te Utrecht den 6 Februar,\66\ Onder
flont 5 ter Ordonnantie '^ als boven ^ en was onderteekent,
Ant. van Hilten.


{i) De woorden met curfyf gedrukt ^ zyn in defe laat fie Ordonnantie ingevoegt.

\z) In plaatfe van defe, Dyk graaf en Heemraden, luyd de Ordonnantie van 1637 aldus. Jonkr. Wernard van Len-
nip, Schout tot Rheenen, jëgenwoordige Dykgraaf, mitsgaders Fulvio Portone, Henrick van Reumft,
Gillis van Stoutenbcrch , Frans Janfz. Brouwer , en Cornclis Adriaanfz. Achterberg, jegenwoordige
Heemraden aldaar, defelve tot het voorfz. ampt refpedivelyk , en henluyden tot een Heemraad adjungee-
rende, ende van nieuws daar toe committerende niitsdefen voorden tyd van een jaar, den Heer Deken Ja-
cob van Afch van Wyk.
{l) De woorden met curfyf gedrukt ^ zyn in defe laatfle Ordonnantie ingevoegt.
(4) Als voor en op mm. 5.

(f ) De XXII, XXIII, xxiv, xxv, xxvi. Artykelen met curfyf gedrukt^ fynby defe laat fis Ordonnantie hy ge·
koomen.

( (5 ) Dit xxvi I Artyk, is het felve met het xxi i van de voorgaande Ordonnantie , waar in nog dit xxi 11 Artyk,

te vinden is. Item, die jegenwoordige Dykpligtigen zyn defe navolgende.
Eerftelyk de gemeene Geërfdens beginnende van de Grebbefluys met
Cornelis Boonfayer met .........

Den Commandeur tot Rheenen . .... . .

Aart Boonfayer met . . . . . .

De erfgenaamen van Jan Dirckze met , . . ' . . .
De Heer van Emmichuyfen met . . . . .

Jan Bergeyck met ...... ...

SweerTonifze,i:ii»27^«, met .........,

De Borgermeefter Portone met . .... . .

De Heer van Duckenburg met . . . ....

De Heer van Alckemade met ..... . . . . ,
De Kerck met . ... .....

De nieuwe Brouwer, c^w^yöi/Vj, met . . . , ' . .

De Secretaris, cumfociis, met . . . ... . .

Frans Janfze met . . . ......

De Borgermeefter Vonck met ............ix.

Vrouw Tol met . . . . . . . . . xviii.

Dirck van Wyck met . . ' . , . . . . . .111.

Herman Jooften met . . . . . . . . . vi.

De Gemeene Geërfdens met ..... ....

Facit . . cLxxxix. roeden

(7) Het flot van de voorige Otdonnantie luyd. Aldus gedaan en gearreileert by provifie, op het behagen ende
approbatie van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht, den iz Odober 1637. Was gepara-
pheert, G. V. Hoolck vt. Was geteekent, Ant. van Hilten.

IL CONVENTIE over het toemaaken en verfwaar en van den Oyck tuffen Wageningen ende

de Grebbe, ende het maacken van een waterlofinge door den Slaper dyk, na
Amersfoort in de Eem en Zuyder-zee, gemaakt tuffchen de Ed. Mog. Hee-
ren Staten's LandsvanUtrecht en Geldenand, den iiJanuar.MDCCXIV,

XXIV. roeden
IX. roeden
VI. roeden
VI. roeden
VI. roeden
XXIV. roeden
IV. roeden
VI. roeden
XVIII. roeden
VI. roeden
III. roeden
IX. roeden
vr. roeden
VI. roeden
III. roeden
roeden
roeden
roeden
roeden
XVII. roeden

U

Alfoo den dyk , gelegen tuflchen de Stad Wage-
ningenen de Grebbe, op den 24 Febr. 1711.
omtrent twee hondert roeden beneden de
voorfz. Stad is doorgebroken , en daar door
geinundeert veele landeryen, foo in het Furftendom
Gelre, als in den Stichte van Utrecht gelegen, ende
dat tuifchen wedcrzyds Ingelanden qusellien endiipu-
ten waren verrefen over het toemaken, verhoogenen
verfwaren des voorfz. dycks, gelyck mede over het
maken der gerequireerde waterloofinge na Amersfoort
in de Eem en Zuyder-zee, door ende voor de Geërf-
dens, buyten denSlaperdykgelegen, geëyft, om foo
doende van haar veelvuldig wel- en regenwater te
worden ontlaft, lot infchickinge en adjulteringe wel-
ker

t

f
i

li


-ocr page 103-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

ker faake veele brieven en dedudien wederzyds waren
gewiflelt, ja felfs tuffchen Heeren Gecommitteerden
wegens de Provincie van Gelderland, uythet Veluw-
fe Charrier, en Provincie van Utrecht, op den ρ
Julii 1711. daarover tot Wageningen, en op den 17
Junii
171 3. tot Rheenen was geconfereert, ioo is op
huyden, dato ondergcfchrecven , tuflclien bovenge-
melte Heeren Gecommitteerdens, binnen de Stad
Wageningen vergadert, na dat fig alvorens op alles
ten wederzyden nauwkeurig hadden geinformeert, en
alle de Geinterefleerdcns hier over gehoort, getranfi-
geert en opgericht een bondig en onverbrekelyck ac-
coord, op coiKÜtien, endein manieren, als volgt:

Dat het maken, verhoogen en verfwaren des Greb-
bendycks, ende het maken der waterlooiïngc fal ge-
(àïxcà^n^ fmiuii^ femel^ ^ paripajfu.

Dat het doorgebrooken gat, of gaten in den dyck,
met goede kleyachtige aarde en zand aanftonds fullen
worden gemaakt, van buyten en van binnen met goe-
de taye zoden befet, en voor het facken een voet ho-
ger gebracht, als voor de laatile doorbraak zyn ge-
weeil.

I I I.

Dat den dyck, op die voorfz, hoogte en breette
gebracht zyiide, doorgaans fal worden gehoogt tot
op de hoogte van de peyl van de Grebbefluys, en ver-
breed tot op de breette van achttien voeten Rhyn-
lands op de kruyn, ende foo doende overal op egale
hoogte en breette worden gebracht, ende naderhand
worden overltort met een lage grof zand, ter hoog-
te van een voet, fullende dit werck moeten worden
begonnen met de maand van Maart aanftaande, ende
gedaan zyn voor den eerften Julii daar aan volgende.

Dat de aarde, zoden, zand en hout, foo tot op-
makinge der gaten , als verhooginge , verfwaring,
bezanding en verbreding des dycks fullende worden
gebruykt, tot asftimatie van vier onpartydigen, we-
derzyds twee te nomineren, promptelyk fullen wor-
den betaalt aan die geene, uyt wiens land het felve
fal worden gehaalt, iüilende insgelyks worden betaalt
de vergravene landeryen tot de waierlooiinge.

Dat alle onkoften van de wederopmakinge der ga-
ten in den dyck, verfwaring, verhooging, verbree-
ding en bezanding van den felven, als mede de beta-
linge van de aarde, zooden, zand en hout, en alle
andere , ioo hier toe ilaan aangewent te worden, ful-
len worden gelaft en gedragen half en half, d'eene
gerechte helfte by de exonererende landen, boven
den Slapcrdyck leggende, ende d'andere helfte by de
landeryen , beneden, ofte binnen den voorfz. Sla-
perdyck gelegen, ende door defelve promptelyk wor-
den betaalt, te weten, een gerechte derdendeel by
het aanvang des wercks , het tweede derdendeel,
wanneer het werck half ial zyn voltrokken, en het
laatile derdendeel, wanneer het werck volkomen fal
wefen cedaan.

VI.

Dat het opmaken der gaten, het verhoogen , ver-
breeden, verfwaren en bezanden des dycks, de leve-
rantien der noodigeaarde, zand, zoodenen hout pu-
blyquelyk aan de minft eyifchende fal worden aanbe-
ftadet, door Gecommitteerdens uyt de dykftoelen van
Wagenineen en Bennecum, van de Rheenenfe Nu-
de en Achterbergfe Hoylandcn, van den Slaperdyk,
en uyt de Veenraden, ingevolge beftecken en condi-
tiën, daar van, foo ras doenlyck, door die voorfz.
-Gecommitteerdens te formeren} alles op koften ende
tot laden ak voren in den v. articule is vermeit.

"4

m

β

V I I.

Dat den dyck, door de dykiloelen van Wagenin-
gen en Bennecum, van de Rheenenfe Nude en Ach-
terbergfe Hoylinden, jaarlyks fal worden befchouwr,
ingevolge den Schouwbrief, daar over ten aliereerilen
tearrefteren, en dat den dyk op de hoogte en breet-
te, als vooren in den 111. articule, eensopgelcverc
zynde, door de dyckplichtige, ofte gehoefllaagdens
altoos fal worden onderhouden.

VIII.

Dat foo tot Wageningen, als in dc Grebbe, be-
hoorlyckepeylen op egale hoogten fullen worden ge-
ilek door de Gecommitteerden, die d'aanbeftadinge
van het maken van den dyk fullen doen, als hier vo-
ren articule vi. is gefegt.

I X.

Wanneer by tyden van hoog water op de riviere
den Rhyn, het felve lal zyn gekomen aan depeylen,
in den ν 111. articule gemelt, lullen de refpedive dyk-
ftoelen van Wageningen en Bennecum, en van de
Rhenenfe Nude en Achterberglb Hoylanden, forg-
vuldig forge hebben te dragen, ende malkanderen de
behulpfame hand bieden, fonder aanfien van Ter-
ritoir, ofte Jurisdidie, dat'er geen doorbraak, ofte
infcheuringe in den dyk geraken, fullende gehouden
zyn, foo gauw het water aan de peyl is, daarvan aan
de Veenraden der Gelderfe cn Sticlitie veenen ken-
nifle te geven, die het dan niet alleen fal vryftaan om
mede op den dyck te koomcn, en oculaire infpeâ:ic
van alles te nemen, maar fclfs gehouden fullen zyn,
tot bewaring van den dyck de behulpfame hand te
bieden , edog op haar eygene kotten , fullende de
verteeringen en vacatiën, in die gelegentheden voor-
vallende, by yder Coliegie in den haaren privativelyk
worden gedragen, maar de onkoften van arbeydsloon
en materialen fullen worden gedragen by de dykftoe-
len van Wageningen en Bennecum, Rhenenfe Nu-
de , Achterbergfe Hooylanden , Veenendaal , lbo
Gelders als Stichts, ende Manen en Vclthuyfcn, die
door den dyk van inundatie worden bevryd.

Dat, ingeval het mocht gebeuren, het geen God
verhoede , dat *cr door fsvare overftroominge van wa-
ter een inbreuck, ofte infcheuringe in den dyck qua-
me te geraken, de dykftoelen van Wageningen ende
Bennecum, en van de Rhenenfe Nude en Achter-
bergfe Hooylanden, gehouden fullen wefen de voor-
ichrevc infcheuringe, of doorbraken, met aififtentie
en concurrentie van de Veenraden en dykftoel van
den Slaperdyk, foo gauw eenigfints doenlyck, we-
derom te laten bevangen, opmaken en heelen, mits
de Ingelanden, achter den Slaperdvk gelegen, mer-
gen mergentaals, nevens die Geerfdens, buyten den
Slaperdyk gelegen, tot die onkoften contribuerende,
edog fal niet tot andere gevallen mogen worden ge-
ëx tendeert.

X I.

Dat tot geryf van de Geerfdens, buyten den Sla-
perdyk gelegen, en tot loiHnge van derfelver water,
aanftonds een waterlofmge fal worden gemaakt uyc
de Veengrift, na den ro^en Haan , aldaar door drie
heulen, door den Slaperdyck te leggen, vervolgens
door de Schoonderbeeckfe-grift tot in de Broekiloot,
en dan door de Broeckfloot by Lambalgen in de Lun-
terfe-beek , en door de voorfz. Lunterfe-beek tot in
de Eem en Zuyder-zee, zullende 't maken defer wa-
terlofinge te gelyk worden begonnen met het maken
van den Dyck, en ook met alle deflelfs toebehoren
moeten gedaan zyn als in 't 111 Articule.

Dat de voorfz. drie heulen in den Slaperdyk zullen
zyn gemetfelt ophet maifieffte metfchuttingen, ende
deuren voorfien, en geleyd worden zoo diep met den
bodem in de grond, als de Gecommitteerden van den

Ν j Dyk.


-ocr page 104-

tot VAN DEN LEKKE ND YC Κ BOVEN DA MS

Dykftoel van Wageningen en Bennecum Tullen dienftig
oordeelen, zullende de voorfz. heulen doorgaans moe-
ten wyd zyn yder vier voeten , en hoog twee voeten,
alles binnenswercks ende Rynlandfe maat, ingevolge
beitecken, daar van te formeren j edog is geconve-
nieerr, ten opfichtevan den derden heul, dat daar aan
ial blyven een Hot, tot dat men fiet wat efFeót die
twee heulendoen, zullende de derde ook opengemaakt
mogen worden, als het water tot dienil der exonere-
rende Landen niet tyds genoeg afcreckt, en het felve
onder de peylenblyft, zoonogtans, dat de derde heul
niet fal worden geopent, als met voorkennifle van de
Heeren Staten 'sLands van Utrecht.

Ende nadien fommige Landen , foo Gelderfe als
Stichtfe, buyten Venendaal nodig hebben, 's winters
dras te leggen, en dat die van het Veen door te veel
water ligtely k fouden worden geincommodeert, is men
overkomen,, dat wederfydsGeintereiTeerdens, foo wel
Gelderfe als Stichtfe, malkanderen daar ontrent, met
liet fetten van bchoorlyke peylen , fullen foecken te
verftaan, nis mede ontrent het houden van behoorlyk
water in Venendaal by groote droogte, zullende , in
cas voorfz. Geintereiïèerdens malkanderen daar over
niet mogten verilaan, het felve bywederzyds Heeren
Gecommitteerdens na billikheyd worden gereguleert.

X 1 L

Dat binnen deSlaperdyk fal worden gelegt een kom,
met behoorlyke beddingen voorfien, wyd in de rond-
te acht roeden diameter, om daar in 't water te ver-
gaderen , en dat de floot, zoo van het Veen tot aan
de Slaperdyk , als van den Slaperdyk tot aan deLun-
terfe beek, fal worden uytgegraven tot op de welle,
ofte foo diep als eenigfints mogelyk, en boven wyd
zyn feilien voeten, ende onder in den bodem twaalf
voeten,alles Rynlandfemaat, foo nogtans, dat indien
bevonden word, dat die fioot geen water genoeg kan
trecken , men daar als dan noch een floot by fal ma-
ken.

X 1 I L

Dat de Lunterfe beek doorgaans van alle de fwaar-
ile kromtens en zandbancken , tot genoegen van de
Geërfdens, buyten de Slaperdyk gelegen, ende haar
water daar door cxonererende , zal worden gefuy-
vert.

X I V.

Dat het maken van de voorfz. waterloiïnge, met
alle des felfs toebehoorcn, publicquelyk aan de minil
daar voor eyflènde fil worden aanbeiladet , ingevol-
ge beitecken en conditiën daar van te formeren door
de Geintereflèerdcns, die de waterlofinge bekoiligen.

X V.

Dat de onkoften van het maken der waterlofinge,
leggen der heulen, graven van de kom ende flooten,
wegnemen der fwaarile kromtens en zandbanken uyt
de Lunterfe beek, bctalinge der te vergravene aarde ,
zullen worden gelaft mergen mergentals door alle de
Landeryen, buyten den Slaperdyk gelegen, die haar
water daar door exonereren, die gehouden zullen wc-
fen 't zelve promptelyk te voldoen.

XVI.

Dat binnen den tyd van een maand, na onderteke-
ninge dezes, of, zooras doenlyk, zooaan den Roden
Haan, binnen de Slaperdyk , als tot Woudenbergende
Amersfoort, door de famentelyke Gecommitteerdens,
hier voren inden vi Articule vermeit , behoorlyke
peylen zullen worden geilek, waar na men yJg in het
op- en toedoen der heulen zal reguleren, zullende de-
ze peylen worden geftelt op zodanige hoogte, dat 't
water, onder de peyl zynde, de Landeryen, binnen
den Slapei-dyk ge egen, niet werden geinundeert, of
eenige merkelyke ichade toegebragt, edog nogtans
zoo hoog, dat de heulen niet t'elkens hoeven te wer-
den gefloten, ende daar door belet, dat het water uyt
de leegfte Landeryen, buyten den Slaperdyk gelegen,
tydelyk kan worden geloft.

Ende indien daar na mogt bevonden worden, dat
dezelve peylen niet na beiî^oren mogten zyn geftelt,
dat men die peylen als dan, met gemeen concert, zal
veranderen en verftellen, na redelyk, en vereys van
zaken.

XVII.

Dat de voorfz. heulen noyt en zullen mogen wor-
den gefloten, ja felfs niet door ordre van de Heeren
Staten 'sLands van Utrecht, onder eenig voorwend-
fel, wat het foude mogen wefen, als alleen, wanneer
het zy door het oplopen van de riviere den Eem, of
veelvuldigen regen, ofte fneeuw het water boven dc
peyl is geraakt, ofby tydevanonvermoedelykedoor-
braken van den Grebbendyk , edog, foo gauw den
dyk wederom zal zyn bevangen , zullen de voorfz,
heulen wederom moeten worden geopent. Ende zal
niemand , wie het ook zy, vermogen tot het fluyten
van de heul, of heulen eenige ordre te geven aan dc
opzigters, veelmin by dezelve diergelyke ordres wer-
den gerefpeóleert Î welverftaande, dat den opzigter,
zonder eenige ordres af te wagten, gehouden zal we-
fen, zoo gauw 't water,'t zy tot Amersfoort, Wou-
denberg , ofte aan den Roden Haan , boven de peyl
komt, ende den Sluysbewaarder daar van verwittigt
word, of de Grebbendyck onverhopentlyck doorge-
brooken is, dc heulen te fluyten, ende dezelve aan-
ftonts wederom te openen, lbo ras het water onder
de peyl fal zyn geraakt, of den dyk bevangen.
XVIII.

Dat den Opzigter van de heulen en peylen aan den
Roden Haan, de Opzigter van de peyl tot Wouden-
berg, ende fchotbalken ende peyl tot Amersfoort, y-
der reys fullen worden geprefenteert by de Geinteref·
feerdens, foo boven als beneden den Slaperdyck, op
approbatie van de refpeébive Provinciën, op fekere
jaarlykiè emolumenten en inftruftien , conform defc
Conventie, door dc voorfz. Ingelanden daar toe te
reguleren, en naderhand by Haar Ed. Mog. ten we-
derzyden te approberenj ende fullen tot de voorfz.
Opiichtcrs mogen worden genomen, foo Avel Gel-
derfe als Stichtte perfoonen.

X I X.

Dat d'onkoften van 't onderhouden defer watcrloo-
finge met alle ap- en dependentien van dien , zullen
worden gelaft op gelyke voet als hier voren Articul
XV, aangaande 't maken der waterlofinge, te fien is.

X X.

Dat, gelyk het de exonererende Landen niet vry
fiti ftaan, eenige de minde veranderinge in den Greb-
bendyk , waterlofinge , heulen ,
öcc. te maken, als
met confent van de Heeren Staten 's Lands van U-
trecht, insgelyks ook dievoorgemelte Heeren Staten,
veel min de Geifrfdens binnen de Slaperdyk, of elders
gelegen, niet zullen vermogen eenige de minfte ver-
anderinge , belemmeringe , of yets diergelyks aan de
voornoemde waterlofinge, heulen , &c. het zy voor
een tyd, het zy vooraltoos, toe'te brengen , als met
unanim confent van alle de Geërfdens der exonereren-
de Landen.

XXI.

Dat oock -de Heeren Staten 's Lands van Utrecht,'
noyt eenige belailinge, ongelden, of eenig befwaar,
wat naam het oock foude moogen hebben, op de
voornoemde waterloofinge, of daardoor exonereren-
de Landen fullen mogen leggen, ofte laten leggen,
uytgefondert, dat men is overkomen, dat de lande-
ryen, boven den Slaperdyck leggende,^ en door defe
waterloofinge exonererende, jaarlyks aan den Came-
raar van de Eem voor Eemgeld fullen betalen eenc
ftuyver per Mergen, ende dit geduurende de eerftp
icsnaaft achter een volgende jaaren, iüllende na ex-
pira·


-ocr page 105-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

piratie van die tyd dc exonererende Landen de facul-
teyt hebben, om te konnen ende mogen kiefen , of
defelve de contributie van de voorfz. ftuyverpermer-
gen willen continueren, of betalen het
furplus ^ dat
men na examinatie van faaken fal bevinden, dat den
Eem van uytbaggering ende fchoon maken jaarlycks
meer fal hebben gekort, na de waterloofinge, als in
den tyd van tien jaaren daar te vooren, door malkan-
deren gerekent, "ende is tot naricht der exonererende
Landen geaccordeert, dat aan defelve ten eerften een
ilaatje fal worden gecommuniceert van 't geen de
fchoonmakinge van de Eem in de laatfte tien jaaren
gckoit heeft, gelyck haar in 't vervolg oock bekent
gemaakt fal worden, wat het felvc na de waterloo-
finge jaarlycks gekort fal hebben
î voorts is aan de
Geintereflêerdens by de exonererende Landen oock
Eoegeftaan, dat defelve den Eem fullen konnen lende
mogen komen fien en vifiteren, als het haar goed-
dunkt, na welgevallen.

X X I L

Dat door de Dykftoelen van Wageningen en Bcri-
necum, van de Rhenenfe Nude ende Achterbergfe
Hoylanden, door de Veenraden van de Gelderie en
Stichrfe Vecnen, door die van Manen en Veldhuy-
lèn het montant der mergentalen harer rcfpe6live Lan-
deryen, die door den Ryndyk van inundatie worden
bevryd, ende door defe waterlofinge ilaan te exo-
nereren, binnen den lyd van veertien dagen, na on-

uytgewiiTe t, om iïg daar na in 't dragen der onkof-
ten, foo in het maken en onderhouden der waterlo-
finge en 't opbrengen van 't Eemgeld te konnen re-
guleren.

X X I I L

D<it tot Ontfanger der voorfz. famentÏyke Polders,
door de Collégien , in den voorgaanden Articule ge-
melt, fal worden aangeftelt een 'bcquaamperfoon, op
InftruÖiicn, daartoe te reguleren, zullende denvoor-
fchreve Ontfanger gehouden wefen , zyn ontfang na
behoren te verborgen, en geen de minrte uytgaaf mo-
gen doen, als op Ordonnantie , door Gecommitteer-
den uyt alle de bovengemelte Collégien getecckent:
ende zal dit Ontfangerfchap roulleren van drie jaren
tot drie jaren, en de eerfte drie jaren gegeven wor-
den aan een ingefcten van de Provincie van Gelder-
land , de volgende aan een inwoondcr van het Sticht
van Utrecht, ende foo vervolgens.

XXIV.

Dat de voorfz. Collégien gehouden fullen zyn nu
en vervolgens jaarlyksmergen mergentaals om te flaan
de onkoften , jegenwoordig ende alle jaren te vallen,
die naderhand by de voorfz. Ontfangers fullen worden
geinnet, ende na behooren verrekent.

XXV.

Dat de exonererende Landen over de waterlofinge,
heulen, &c. niet alleen fullen hebbende fimpele vilie,
lbo dickwilsfulks nodig oordeelen, maar felts dencon-
tinuelen opficht, om foo op de fchoonmakinge als
onderhoudinge de nodige voorfieninge te doen, en
daar op ordre te ftellen, mids dat de beheeringe vol-
komen blyve aan de Heeren Staten 'sLands van U-
trecht, en dat geen de minfte veranderinge, ofnicu-
"wewercken aandevoorfz. waterlofinge, heulen, &c.
worden gemaakt, als na Haar Ed. Mog. voorgaande
confent, gelyk hier voor in Articulo xx kan worden
gefien , wordende de nodige reparatien onder geen
nieuWc werken gerekent.

XXVI.

Dat mdien by vervolg van tyden wierd bevonden,
dat door de gementioneerde heulen, het water uyt de
îaagfte exonererende Landen niet tydelyk konde wer-
den geloft , dc Heeren Staten 'sLands van Utrecht
;Us
dm meerder heulen en flooten van behoorlyclte

wydte, diepte, en hoogte fullen toeftaan, midsfulks
gefchiede fonder nadeel van de Landcryen, binnen den
Slaperdyk gelegen , ende tot larten van dc exonere-
rende Landen.

X X V I L

Dat yder Polder gehouden fal wcfen, iyne com·
miifiegelden, vacatiën, verteringen, &c. in den haa-
ren privativelyk te betalen, fonder datfulks tot gene-
rale larten van de exonererende Landen fal konncil
werden gebragt,

XXVIII.

Dat het de Heeren Gecommitteerden van de Pro-
vincie van Utrecht, ende den Dykrtoel van den Sla-
perdyk, Veenraden, ende die van Manenen Velt-
huyiên, vry fal Itaan, om ten allen tyden vifievandc
Grebbendyk te nemen, ende in defelve fauten bevin-
dende, daar van aan de Dykftoelen van Wageningetï
en Bennecum, en van de Rhenenfe-Nude en Achter-
bergfe Hoylanden, kennilTe te geven , die gehouden
fullen wefen, die detóen aanftonds te doen heritel-
len, en indien de voorfz. Dykftoelen daar in fuymach-
tig, of nalatig waren, fal de voornoemde Dyckrtoel,
Veenraden ende die van Manen en Velthuyfen, haar
mogen addreflèren aan de wedcrfyds refpeftive Collé-
gien van de Heeren Ordinaris Gedeputeerden , die^
na de voorfz. fuymachtige tot nakominge harer plicht
hebbende aangemaant, defelve daar toe fullen houden
en verplichten j en nemen de refpedive Heeren Ge-

dertekeninge defes , fullen worden overgelevcrt ende ' committeerden aan , alle de Geintercireerdens , 2.00

Gelderie als Stichtfe, yder in fyn Diftriót, op d'eer-
fte aanklagte, tot het nakomen van defe Conventie in
het geheel ende allen deelen te fullen houden en doen
houden.

XXIX.

Dat door de beeck, of floot binnen de Slaperdyck
te leggen tot dele waterlofinge, geen ander vreemt
water, binnen de Slaperdyk v^len^, fal mogen wor-
den ingeleyd, als het geene daar tegenwoordig door
loopt.

XXX.

Dat in de Lunterfe beek by Lambalgcn , omtrent
Woudenberg, en nog een bequaame plaats beneden
den Treeck, in plaats van bruggen zullen worden ge-
legt drie ileene heulen, brugs-en bcers-gewyfe, zoo
wyd binnen 'swerks, dat het water niet word opge-
houden , en zyn ordinaris loop houd, en op zodanc
wyfe, dat aldaar geen vaartuygen, of fchouwen kon-
nen door paflèren, dog foo numaals mogt worden no-
dig gevonden, nog een of meer diergelyke heulen el-
ders te leggen , delclve fal, of fullen worden gelegt,
daar de leydingen van het water zulks fal komen tc
vereyifen, te bekoftigen en t'onderhouden als in den
xix Articule, zonder dat hier door echter eenige be-
lemmeringc zal worden gemaakt in den fcheut van 't
water : ende zullen de exonererende Landen gehou-
den wezen de brugge , tot paifage hier en daar leg-
gende overderefpettive grift, flooten en beeken , te
verlengen op hare koften , zoo breed de voorfchrec-
ven 5 grift, flooten, of beeken als dan fullen Zyn.

XXXI.

Dat nog een opening te Amersfoort in de Buyten-
graft met ichotbalken zal worden gemaakt, ende een
bruggetje gelegt, om alleen te peerd en te voet tc
konnen werden gebruykt, regt over daar nu defchot»
balken in de beek leggen, om daar door het water in
de Eem te beter tedoen exonereren, mede tot koilen
als in den xv Articule.

Voorts ie geconditioneert, dat in dc grift, flooten
of beeken, beneden den Slaperdyk, geenfchuttingen
zullen mogen weien, en indien daar in althans eenige
mogten worden gevonden, dat defelve zullen wordco
gercinovcert.

XXXif,


-ocr page 106-

VAN DEN LEKKENDYCK BOVEN DAMS i ι

Ï04

X X X I 1.

En hebben de Heeren Gecommitteerden wegens de
Provincie van Gelderland verklaart, dat fyniet verder
confenteren in't geene hier voren, aangaande het ma-
ken , onderhouden , bewaren ende befchouwen des
Grebbcndyks is gefeyd, als wanneer de waterlofinge
invoegen voorfz. geilek, werde gemaakt ende onder-
houden. Referverende voor hare Geerfdens het regt,
om in geval in 't toekomende eenige veranderinge,
ftremminge, verminderinge of yets diergelyks door
ymand, wie het ookzy, buyten vry willig confent de-
ferzyds Geerfdens, het zy voor een tyd, het zy voor
altoos, inde voorfz. waterlofinge wierde gemaakt,
om als dan fig te bedienen van alle haar wel heeige-
bragte voorregten en privilegien, zonder ymands be-
Ipiering , ofte verhindering. Gelyk ook de Heeren

;

Βί

Gecommitteerden van Utrecht verklaren, dat indieii
aan de kant van Gelderland niet word nagekomen,
't geene bydeze Conventiebefprokenis, enwelvoor-
namentlyk'het onderhouden van den Grebbendyck,
dezelve als dan ook weder in haar geheel willen we-
zen , ende de heulen mogen fluyten, of weg nemen.

In waarheyds oirconde, is deze by wederzyds Hee-
ren Gecommitteerden onderteekent, zullende de ratifi-
catie daar van worden uytgewiflèlt binnen den tyd van
een maand , of eerder is 't mogelyk. Aldus gedaan
op den Raadhuyze binnen Wageningen den 11 Ja-
nuary
1714· Ende was geteekent, J. v. Arnhem,
W.
v. Haarfolte, L. v. Eek, O. Tulleken. F. Borrc
v. Amerongen, J. Taats van Amerongen, ende J,
HuyiTen.


IlL RESOLUTIE 'van de Edele Mogende Heeren Staten 'sLands van Utrecht , 'vervatten-^

de de approbatie op de voorfz. Conventie, den \%JanuaryMOCCXlV.

G bergen, van Natewifch, en HuyiTen, die,
ingevolge van de Refoluric CommiiToriaal
van den 16 November en 8 December 171 3.
op den 10 en 11 defer lopende maand January 17
14.
lot Wageningen hadden bygewoontde Conferentien,
gehouden met de Heeren Gecommiteerden van de Hee-
ren Staten des Quartiers van Veluwe, nopende 't toema-
ken , verhoogen en veriwaaren van den doorgebrooken
dyk, gelegen tuiTchen de Stad Wageningen en de Greb-
be , gelyk mede over 't maaken der gerequireerde water-
looiwge na Amersfoort in de Eem en Zuyder-zee, door
cnvoor de Geerfdens, buyten den Slaperdyk gelegen,
geëyft, &c. ende daar van overleverden een ichrifre-
lyk verbaal, midsgaders een overeenkomtte en Con-
ventie, by wederryds Heeren..Gecommitteerden on-
derteekent tot Wageningen, den ii January
1714,

ehoort het Rapport van de Heeren van Kers-
i'an Na

en beyde luydende als volgt.

Fiat infirtio. Siet de voorg. Num. 11.

Hebben Haar Edele Mog. de welgemelte Heeren
derfelver Gecommitteerden, voor de genomene moey-
ten in defen, bedankt; en voorts na deliberatie goed-
gevonden, de gedachte Conventie als boven, te ap-
proberen en ratificeren, gelyk die geapprobeert ende
geratificeert word by delen, ende verftaan, dat Ex-
trad van defe Refolutie by miiïive fal worden gefon-
den aan de Heeren Staten des Quartiers van Veluwe,
die daar by fullen worden verfocht, derfelver appro-
batie en ratificatie, foo fpoedig, als doenlyk zalzyn.
Haar Ed. Mog. mede te willen laten toekomen. On-
der ftond, ter Ordonnantie als boven. Geteeckent,
P. Voet van Winflen.


RESOLUTIE van de Ed. Mog. Heeren Staten van Gelderland J als voren y den i^Ja-

nmryMOCCXiF.

IV.

G ehoort zynde het rapport van de Heeren Jan
van Arnhem, Heer van Rofendaal totHar-
feloo, Landdroil van Veluwen, Willem van
Haerfolte, tot Yrll, Richter der Stad Arn-
hem en in Veluwen-Zoom, uyt deRidderfchap, Dr.
Lambert van Eek, en Ofewolt Tulleken, refpefti-
ve Borgemeefteren uyt de Steden Arnhem ende Hat-
tem, die volgens Refolutie CommiiToriaal van den

27 April ende 11 Oftober 171?. op den 10. en 11.
defer binnen Wageningen hebben bygewoont een na-
dere conferentie met de Heeren Gecommitteerden uyt
de Heeren Staten 's Lands van Utrecht, over her
toemaken, verhoogen en veriwaaren van den door-
gebrooken, en foo genaamden Grebbendyk, gelyck
mede over het maken der gerequireerde waterloofin-
ge door den Slaperdyk na Amersfoort in de Eem , en
vervolgens in de Züydcr-zee, door en voor de Geerf-
dens, buyten den Slaperdyck gelegen, geëyit, ende
daar van overleverende een Conventie, by wederzyds
Heeren Gecommitteerden binnen Wageningen op den
11. defer ingegaan ende onderteeckent, luydende als
volgt :

Fiat infertio. Siet hier boven Num. 11.

Hebben Haar Ed. Mog. defes Quartiers de Hee-
ren Gecommitteerden, voor hare genomene moeyte
in defen , bedanckt. Ende voorts, na deliberatie,
goedgevonden de bovengemeke T^onventie t'appro-
beren ende te ratificeren, gelyk die geapprobeert en
geratificeert word by defen ·, ende daar benevens ver-
itaan, dat Extrait van defe Refolutie by refcriptie aan
de Heeren Staten 's Lands van Utrecht op derfelver
Miiîîve van den
18. defer fal gefonden worden. La-
ger ftond,
proveroextrada. Geteeckent, H. W. V.
Ruyven. ^


V. RESOLUTIE van de Ed. Mogende Heeren Staten ' s Lands vm Utrecht, vervattende dt

Schouwhuief van den Grebbendyk, den 15 May lyi/^ h de Gecommitteerden
^uan de Provinciën van Utrecht en Gelderland gearrefieert, in dato den
15
Juny MOCCXIV. endoor de Heeren Gedeputeerden uyt kragte van autho-
rifatie geapprobeert, volgens Refolutie van de Heeren Gedhuteerden van den τ
Novemb, WDCQXV,

Tef

; r

-ocr page 107-

EN DEN GREBBENDYCK. II. BOEK. II.TIT. töj

Ter vergadering zynde ingedient en gelefende
Schouwbrict, in conformité van het vi i. Ar-
tyk. der Conventie , tuffchen wederzydfe
Heeren Gecommitteerden van de Provincie
van Gelderland en Utrecht, op den 11 Januar. 1714.
binnen Wageningen geflooten, door de Dykftoelen
van Wageningen en Bennecum, en van de Rhenenfe
Nude, en Achterbergle Hooylanden, over hec voe-
ren van nodige fchouwen over den Grebbendyck,
en het conferveren van den ièlvcn geformeert, gear-
refteert tot Veenendaal den if May 1714.

Scheuwbrief, in conformité van het ν 11 Artyk. der Con-
ventie tüjjchen uücderfydze Heeren Gecommitteerden
van de Provincie van Gelderland en Otrecht, op den 11
'Januar.
1714 hinnen Wageningen gefloten , door de
Dykfioelen van PFageningen en Bennecum, en van de
Rheenenfe Nude, en Jchterbergze Hooylanden , over
het voeren van nodige fchouwen over den Grebbendyck^
en het conferveeren van denfelven geformeert.

I.

De Dykftoelen van Wageningen en Bennecum, en
van de Rhenenfe Nude , en Achterbergfe Hoylan-
den, ofderfelver Gecommitteerden, fullcn by provi-
fie jaarlycks fimentlyck , fonder aanfien van territoir,
of Jurisdiólie, voerende fchouwe over den Grebben-
dyk, op den eerften donderdag na St. Janj en fal de
fchouw twee fondagen van te vooren, als van ouds,
en behoorlyk werden gepubliceert en geaffigeerc.

' Defe fchouwe fal het eene jaar beginnen gevocrt
te worden met hec kelderveniier aan de Vette Hen
by Wageningen, het volgende jaar met de Grebbe,
en foo vervol eens vice verfa.

III.

By defe fchouwe fal worden gefchouwt, ingevol- ■
gen van het billet alhier geinfereert, welke conform |
de publicatie van de fchouwen, ook fal gefchieden,
luydende het felve, als volgt.

Dyckgraaf ende Heemraaden van Wageningen
cnde Bennecum , ende van de Rhenenfe Nude , en-
de van de Achterbergfe Hooylanden , hebben ge-
chiert , ende chieren mits defen , dat men al hec
geen op den Rhyndyck doorgaans van de Grebbe
af, tot aan het keldcrveniter van de Vette Hen, op
den felven dyck is afgereupt, afgefpoelt, of afgefla-
gen, alle afgereupte, afgefpoelde , of nfgeilage ga-
ten ter beyde zyden vjan den voorfz. dyck wederom
fal opvullen en opmaken met nieuwe aarde, alfulcks
dat den dyck boven op de kruyn in de breedte van
feftien voeten Rhynlands mag bevonden worden, en
de gloeyinge aan de buytenkunten derdehalve voet,
op de voet refpecfcivelycki ende mede alle diilelen,
netelen, en andere omboel aan den dyk ftaande, af-
mayen, ende aan alle afwegen, foo wel binnen, als
buytendycks fetten twee heuvelen van aarde-, breed
drie voeten Rhynlands in deron Jte, hoog drie gelykc
voeten, en rondom meteen tuyη vooriien, waarover
dc fchouw fal gevoert worden, tegen aanftaande don-
derdag over acht dagen, die wefen fal den . .
• - . delês lopenden maand juny ....
als wanneer die geene, dewelke dan daar inne nala-
tig fyn gebleven, daar ο ver fullcn befchouwt wordeu.
Seggct voort.

I V.

pe voorfz, Dyckftoelen fullen vermogen boven de
ordmaire fchouw , nog extraordinaire fchouwen te
over den voorfz. dyk, wanneer fylieden 't voor
den behoud des dyks famen fullen nodig oordeelen,
mits daar van twee fchouwdagen van te vooren mede
behoorlyke publicatie en aöixie gdchiede.
II, Deeh

V.

Alle breuken, in die fchouwe vervallende, fullen iy η
tot profyte van dien Dykgraaf, in wiens Diilrict de-
felve voorvallen i ende aangaande het adjudiceerender
breuken, fullen de Heemraden alle hebben een con·'
cludeerende ftem, maar fü in die, gelyk in alle ande-
re voorvallen , defe fchouwe, of dyk eenigfints con"
cerneerende , worden geilemt niet hoofc voor hooft,
maar collegies-gewys.

De tantums der boetens op de quaad fchouwingen
fullen verblyven in yder fyn Diilriit, foo als dcfelve
voor defen daar gebruykelyk fyn geweeft.

Vorders fullen wederfyds Dykgraaf en Heemraden
naaukeurige kenniife neemen van alle vergraavingen,
beroovingen, afreupingen, en omvroetingen vandeu
dyk , en daar tegen , na dat den Dyckltoel fal fyn
vermaakt, verhoogt, en veriwaart, fcherpe publica*
tie laten doen, op feekere pœne na proportie van het
deliót daar toe te ftatueeren j welke bevonden fyndc
ook by yder Collegie in zyn Diilriéb, fonder aanfien
van perloonen, fal worden geëxecutcert.

VIII.

Dat alfoo het by den Dykftoel van Rheenen altoos
in gebruyk is geweeil, dat de fchouw- of dyckplig-
tigen op de tyden der fchouwe, iig op den dyk laten
vinden, hec lelve in het toekomende , voor foo veel
den Stichtfen dyk aangaat, fal blyven in volkomen
weerde; blyvendc op den Gelderfen dyk de fchouw-
of dykpligtigen daar van als van ouds gelibereertj ful-,
lende delen Artykel agter aan de publicatie tot Rhee-
nen te doen , in het affigeeren worden gevoegr.

I X.

Dat by tyde van hoogwater, het felve fynde geko-
men toe aan de als nu ioo tot Wageningen als in de
Grebbe gefielde peylen , in de bewaringen van den
dyk, fal geobferveert worden het i χ Artyk. van de Con-
ventie, op den 11 Januar. I7i4tuirchen de Gecommit-
teerden van wederzydfe Provinciën binnen Wagenin-
gen gefloten, fullende als van yder der Collégien, na
proportie derfelver mergentalen, een bequaam en na
gelegentheyd van fiaken noodig getal van arbeyders
op den dyk brengen, en foo lang noodig daar houden,
die by yder Collegie in den haren privkivelyk fullen
worden betaak.

X.

Dat defe Schouwbrief fal beginnen fynefFed te forr
teeren , wanneer den dyk, conform hec 11, en 111
artykel fal volkomen fyn gemaakt , gelyk mede dc
waterloofing en aankleven van dien, conform denijf
artyk. & feqq. der meergemelte Conventie, en bly^
ven in welen , foo lange de voorfz. Conventie ten we-
derfyden fal worden nagevolgt.

XI.

En ingevallen de voorfz. Dykftoelen eenige fouten
in den gefeyden dyk bevinden, daar door
fy verftaaij
fullen eenige boeten verbeurt te wefen , fullen fylie-
den niet van den anderen fcheyden, voor en aleer het
defe£t by hunlieden fal wefen aanbefteed, om binnen
fekeren korten tyd te worden gerepareert^ en fullen,
dien tyd geëxpireert fynde, wederom koomen., cn 'c
felve aanbefteede werck opneemen, indien wel ge-
maakt is, of anders de fouten de aanneemers aanwy-
fcn, en darelyk laten helpen , fullende de vacatiën >
wagenvrachten , als anders, van de refpedive Collé-
gien in de gefeyde vifitatien , niet mogen worden ge-
bracht tot laften van de geboetede , of gebreekige
dykpligtigen, maar by y der Collegie inden harenpri-
vativelyk: worden gelaft.

X I I.

Dat dc Heemraden ^oor den Dykgraaf, of in dcf-
Q fei§


-ocr page 108-

io6 VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN

felfs abfentie , door den oudilen Heemraad op de'
fchouwe op watersnood, ofte onraad te plegen ont-
boden fynde, gehouden Tullen wefen te compareeren
op haren eed, om als dan geconcludeert te werden,
't gunt ten meeften dienfte van den dyek bevonden
fal worden te behooren , blyvende den Dykftoel van
Wageningen en Bennecum gereferveert om by tyden
van dykleger, als anders, maar Γοο veel leeden uyt den
Jiaren op den dyk te houden, als fy na bevind van la-
ken fullen noodig oordeelen.

XIII. .

Item , fullen de opgemelte Dykftoelcn by tyden
van Dykleger, of dat het water tot aan de peylen is
geilegen, fuffifante wachten en ronden op en over den
voorfz. dykordonneeren, foo wel by dag als by nagt,
cn wel obfèrveeren, dat defelve haar devoir doen, en
toefien, dat 'er by ongeluk , of fchelmeryen , geen
overloop, ofte inbreuk van water over, of door den
iëlvendyk komen te gebeuren.

X I V.

'Ende fullen geeiie paarden , koeyen, fchapen, of
verkens op- ol· onder langs den dyk mogen koomen,
om te we-ydcn, of aldaar gehoed te worden, en de
fchaapers, of dry vers op haare fchuppen nier mogen
ruften, maar dry vende moeten heen dry ven, op pœ-
nc boven bet fchulrgeld en gedaane fchade, welcke
aanftonds moet werden vergoed , voor een paard ce-
nen daalder, een koey, kalf, of ander rundvee eenen
daalder, een verken een daalder, een bigge met haar
jonge verekens drie gulden, en een troep fchapen een
pond groot 1 alles voor yder reyfe, foo daar mogten
bevonden worden i wordende niet alleen de refpefti-
vefchutters, maar felfs dc dykbodens gelaft, daarop
nauwkeurig achtte neemen, en fulks fonder conni-
ventie wcrkftellig te maken j fullendedefe boetensfyn
tot prófyte van den Dykgraaf, in wiens Diftnót de-
ffelve voorvallen, behoudende de bovengemelteDyk-
ftoelen in volkomen waardt de Conventie tuflchen de
Heeren Gecommitteerdens van Haar'Edele Mog. de
Heeren Staten des Veluwfchen Quartiers, en Haar
Ed. Mog. de Heereii Staten van Utrecht op den 11
Januar. 1714 tot Wageningen gearrefteert, en ver-
volgens geapprobeert , ende geratificeert, werdende
het fclve , voor foo verre het den Grebbendyk is con-
cerneerende, gehouden als in defen geinfereert, ge-
lyk ook gereferveert en in obfervantie gehoudep fulleh
worden alle Ordonnantiën enCoftuymen in ydersDi-
ftrid, foo by Haar Ed. Mog. Gedeputeerden, alsby
de Dykftoelen geëmaneerr, en vanouds gebruykelyk
fyn geweeft, voor foo verre defelve defe bovenftaan-
de Artykelen niet lyn contrarieerende. Aldus gearre-
fteert by de gemehePykftoclen,en by derfelver Ge-
committeerden onderteekent. Adum in Veenendaal
den I f May 1714. Was onderteekent, S. Λ. Torck,
uyt den Dyckftoel van Wageningen en Bennecum.
J. C. van Eek,uyt den Dykftoel van Wageningen en
Bennecum. B. Smiflaart, als Dyckgraaf van Rhee-
nen. T. van Deventer, als Heemraad, D. v. Brie-
nen, als Heemraad.

Is na deliberatie goedgevonden te verfoeken encpm-
mitteeren de Heeren vanHeemftede,en andere voori-
ge Gecommitteerden, om gedachte Schouwbrief te
examineeren, en daar van te rapporteeren , en is het
felve niet te min by de Heeren der Stad Utrechi^over-
genomen.

Refolutie van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog.
Heeren Staten ''sLands van Utrecht^ waar by de voor-
fcbreve Schouwbrief geap^roheert word ^ in dato den i
Novemb.
mdccxv.

De Heeren Borgermeefteren der Stad Utrecht heb-
ben ter Vergadering ingebracht, en laten lefen de Re-
folutie van de Heeren hare Principalen , genoomen
den iSOélob. 171 f aanlangende denSchouwbriefvan
den Grebbendyk s Itiydende gedagte Refolutie, als
volgt.

Fiat infertio.

Waar op gedelibereert fynde , hebben Haar Edele
Mog. in kragte van Authorifatie de 14 Ocbober ter
befch ryvingegedecerneertjde geconcipieerde Schouw-
brief over den ^Grebbendyk, in Haar Ed. Mog. notu^
len van den 13 Juny 1714. geinfereert j als mede in
fpecie het xi Artyk. daar inne vermeit, gearrefteert,
en geapprobeert.


D Ε R D Ε Ν Τ Y Τ Ε L.

Vervattende de Dyckbrieven ^ Ordonnantiën ,
en Keuren, op den Lopikkerweerd,
of Lekkendyck, beneden den
Nieuwen-Dam.

L DYCKBRIEF.w» Biffchop Johan van Oiefly op het maken, fchouwen-, en onderhouden van

den Lekkendyck y beneden den Nieuwen-Oam, en T0dyck» des fondais na St»
Marie Magdalene
, MCCCXXFIIL

y Johan, by der genade Gods, Biflchop
t'Utrecht, maken kond allen luyden,
dat wy met onfen lieven Heere, Wil-
lem Grave van Henegouwen , van
Holland, van Zeeland, ende Heere van Vriesland, by
goeddunck^ van den Heer Jan van 1 Henegouwen,

Heeren Gysbrechts Heer van YÎTelfteyn, Hendricfc
van der Lecke 5 Sweder van Montfoorde, ende an·^
dcrc der geenre die geambagt zyn in Lopiltkerweer-
de, in \ Geftigt van Utrecht, overgedragen zyn , dac
^men dyken zal van Haaftregter Weer, langs den Y-
fuis
toc aan den 'Yfeldam, langes, der Lekken toe

Schoon-

\Φ'·


-ocr page 109-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. IL BOEK. III. ΤΙΤ- lit

Schoonhoven Waart, alzo veer als BilTchops fchou-
we gaat in Lopikkerweerd, mitter grote van alle den
Landen, dat onder die fchouwe legt, mergen mergens
gelyk, in aller manieren als ter geleeen is j want tet
mitter koe cn mitter kernen niet djacen en mag, als
men hier voormaals gedaan heeft j ende ontbieden hen
allen, die onder dele voorfz. fchouwe gelegen zyn en
geland , wel geboren Poorteren ende gemeynen , dat
elkerlyken van zynen Lande zynen dyk ontfae ende
maken doe, mergen mergens gelyk als vooriz. is, by
fchiringe en ftoelinge der Dykgrave en Heemradersj
en waar imand die dit wederitonde, en zynen dyk niet
aan en nam, nogreen maakte als voorfz. is, dat zou-
den wy houden aan zynen lyve en aan zynen goede,
gelyk aan den genen die ons ende onfen Landen be-
derven wouden. In oirkonden dezen brief bezegelt
met onzen zegel} gegeven ter St. Geerdenberge, des
zonnedages na St. Marie Magdalenen, in 't jaar onfes
Heeren 1328.

iOf


IL BRIEF van Biffchop Frederick van Blanckenheym^ waar by aan den Oykgraaf en Heemra-
den word aanbevolen de forge en opficht over den Lekkendyk beneden den Nieuwen-
dam, en Tjfeldyck, den May MCCCCV.

''Irederikjbyder genadenGoids, BiÎTchoptotU-
trecht, maken kond allen luden. Want ons
aangekomen ende kenlyk gemaakt is, groote
laft'en forge, die in onfen Landen gefchien

Dykgrave de kloeke doen ilaan om den laft te verval-
len mitren geenen , die daar onder gefeten fyn, be-
houdelyk ons en onfen nakomelingen Biflchopen toe
Utrecht, wanneer datwyof onfe nakomelingen voor-
fchreven die felve Dykgraaffchip tot eenen beteren
recht brengen moegen, dat mogen wy en onfe nako-
melingen doen fonder eenig wederfeggen , of hynder
des Borchgreve en fynre nakomelingen voorfz. Ende
die Dykgrave en fyn nakomelingen voorgenoemt ful-
len daar in allehulpe en vordernifièdoen na haren ver-
moegen, en geenrehande hinderniiTe fonder argeliil,
en hier op fal die Borchgrave fyn reversbriven geven.
Tn oirkcnd des briefs befegelt mit onfen fegel, ende
hebben gebeden eerbaren Prelaten en Capittelen on-
fer vyf Goidshuyfen, als van den Doeme, Aldemun-
fter. Sente Peter, Sentjohan, ende Sent Marien tot
Utrecht, ende onfen Ridderen ende Knapen, ende
onfer Stad van Utrecht, horen confent en wille hier
toe te geven. En wy Prelaten ende Capittelen van den
Doeme, Aldemunfter, Sent Peter, Sentjohan, en
Sent. Marien voerfz. ende wy Ridderen
cn Knapen,
en wy Borgermeiftere endeRait der Stad van Utrecht
bekennen, dat onfe lieve genedige Heere van Utrecht
voorfz. om nutfchap cn oirbaar fyns gemeinen Lands
defle voorfz. faken gedaan heeft, ende hebben daar-
om onfen wille, confent, ende volbocrt , daar toe
gegeven, ende geven mit defen brieve vaft ende il ede
te bliven in allen manieren als voorfz. is, ende hebben
des tot getuyge en oirkond defen brief mit onfen lie-
ven genedigen Heere van Utrecht voorfz. doen befe-
gelen j ende wy Ridderen en Knapen , want onfer
vele is, foo hebben wy gebeden Heeren Willem,
Heere van Abcoude, HeerenJohan van RyneiTe j Jo-
hanvanZulen, Melys Uten Enge, Ridderc, en Ja-
cob van Zulen Knapc, defen brief voor hem, en ons
mit onfen lieven genedigen Heere van Utrecht, fyn-
re Ecclefien ende Stad van Utrecht te befegelen. En
wy Willem Heere van Abcoude, Johan van Rynef-
fe, Johan van Zulen, Melys Uten Enge, Riddere,
lende Jacob van Zulen Knape, hebben om bede wille
Riddere ende Knechten voorfz. voor hem ende voor
ende wy Borgermeiilere ende Rait der Stat van

F

ons

Utrecht hebben mit onfen genedigen Here, fynre Ec-
clefien, Ridderen en Knapen voorfz., defen brief me-
de befegelt mit onfen fegel tot eenen getuge alre faken
voerfz. Gegeven tot Utrecht in 't jaar ons Heeren
I40f. des zödages in den Mcye.

mochten, als van den Lekkendyk, tuflchen den Nyen-
dam en Schoynoven , overmids gebreck eens nutten
Dykgrave, daar om wyook dikwyl mit ernft van den
Hooggeboren onfen lieven neven den Graven van Hol-
lant, ende mede van onfer Ecclefien , Ridderen, en
Knapen , Stat ende Steden verfocht fyn, als om te
verhueden die verfumenifle ende gebreke , die in den
voorfz. Dyck vallen mochten, ende om te verhueden
alfulken laft, fchade, en hynder, als ons ende onfen
gemeynen Geftichte daar afkomen mochten, foheb-
iaen wy aangeilen nutfchap en oorbaar ons gemeynen
Lands, en mit rade, wille ende confent onier Eccle-
fien, Ridderen, Knapen, ende Stad van Utrecht,
hebben wy S weder Borchgrave tot Montfoerde, on-
fen neve ende getrouwe die voorfz, onfe Dykgraaf-
fchap tuÎTchen den Nyendamme en Schonoven die
Lekke langes , en tuifchen den Nyendam en Haaft-
rechter were die Yifellangs, alfoo al? diefeÏve Dyk-
graaffchap van aks onfen Gefticht van Utrecht toebe-
hoort heeft, beleent, enverlyet, belenen en verlyen
mit defe onfe brieve tot eenen erfleen in alfulker ma-
nieren, dat die gene, die die Heemraden op ten dyk
voorfz.
fetten fullen, alfulke Heemraden fetten fullen,
die goede gelooflyke mannen , en wel gegoed fyn on-
der den Dyk voorfz. Ende weert datfy alfulke Heem-
raden fetteden, dieons,onfcr Ecclefien, Ridderen,
cn Knapen, onfer Dykgrave, en onfer Stad van Utrecht
Voorfz., niet nut nog oirbaarlyk en duchte te wefen,
of dat die Heemraden niet gefet worden als 't gewoen-
lyk is, of niet en quamen , en lieten hem eden als fy
fchuldig waren re doen
, foo fal men die felve Heem-
raden veranderen en verfetten, als des dan noot ware
by ons, onfer Ecclefien , Ridderen ende Knapen,
Dykgrave en Stad van Utrecht ter beller oirbaar fon-
der argeliil. Voort ware dat faak dat ymand verfumig
worde op ten Dyke, foo dat hy fynen Dyck niet en
maakte , als hy fchuldig ware te doen, of dat eenig
gebrpk ware op ten t)yk, daar die Dykgrave na wy-
finge der Heemraden om noyt wil des dycks gek in
uytlegede , foo wat boeten, of hem die Heemraden
daar af toe wyfen, dat fullen wy hem uytpanden doen
na wyfinge der Heemraden als recht is, of hy 's be-
geert tot fyne behoef. En ware ook dat kenlykenoot-
iaken op ten voorfz. dyck quamen, foo mochte onfe

ΪΠ. BRIEF van Bijfchop Rudólph van Dtephold , waar by de voorfz. Dykbrief van Bijfchop
Johan van Oiefl van denjaare geinterpreteert engeampUeert word , ^p St,
Marie Magdalem avmd, MCCCCXXXIF.

O %

IL Deel

-ocr page 110-

io6 VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN

y Rodolph, by der genade Gods, Bis-
fchop t'Utrechc, doen kond allen luy-
den, want die Dyckbrief van fulcke
fchouwe, als ons en onfe Kerke van
Utrecht toebehoort, in Lopickerweert inhoud van
woorde tot woorde aldus.

Fiat infertÏO. Siet hier hoi'm Num. i.

Ende ook die Grave van Holland, in defen Dyk-
brief genoemt, iynen brief, die iel ve overdracht in-
houdende in allen manieren, gelyk den Dykbrief, ge-
geven heeft, boven welke brieven op den felven dyk
langs der Lecke fulke argelift en quade gewoonte op-
gebracht zyn, dat onfe Dykgrave fyngeld, dat hyna
wyiinge der Heemraden uytleyd, niet weder inwinnen
tan, waarommè den voorfz. dyk langs der Lecke on-
gcfchoiiwt en ongemaakt blyftj en want hier mede
vele Landen, beyde in onfen Geftichte van Utrecht,
cn ook in de Graaffelykheyd van Holland geleegen,
grootclyks geweeft zyn t'eenmale verderfFelyk en ry-
dende te worden, en wy om defe groote vrefe als een
Overheer van
defer fchouwe langen tyd aangeroepen
cn vervolgt zyn, foo hebben wy raad daar op gehad
metterwysheyd ons Geftichts, Geeilelyk en Wereld-
Jyk, en ook miiter wysheyd des Nederweerts, in de
Graaffelykheyd van Holland gelegen, en hebben op
den Dykbrief, die hier van woorde tot woorde voor-
fz. ftaat, onfe interpretatie en verklavinge gedaan,
een jaar lang na datum defen tegenwoordigen briefs
in manieren hier na volgende.

In den eerften, dat die Heemraders haren eed doen
fullen , defen dyck mirten Dyckgrave te fchouwen en
te regieren, niet na quade gewoonte, maar na uyt wy-
iinge des Dykbriefs, hier voor van woorde tot woor-
de oefchreven , en na nood en nudfchap des dyks dat
gemeene Land mede te bewaren. En wes die Dyk-
grave uytleyd, na wyfinge der Heemraden, op ye-
mands dyk, dat zei gelden, die geene dies dat Land
waar, daar die dyk oplage, alfoo verre als al fyngoed
llrekt, binnen defer fchouwe gelegen , ende daar en
t'eynde voorvluchtig des Lands wefen, daar niet we-
der inne te komen, hy en hadde voldaan alle de gee-
nen die hy daar inne befchadigt| hadde ·, ende waar
't fake noch van fynen uytgeleyden géide gebrake, en
hy geen"Land gevinden en kende, dat uyt den fel-
ven boefem roerende waar, daar dat Land uytkomen
is, daar die dyck oplage, daar hy dat gebrelc van fy-
nen uytgeleyden gelde by wyiinge der Heemraaden
aan krygen mochte, en hy dan lyn fchyn foo dede,
foo fullen die Schouten van Lopick, van Jaarsveld,
cn Langeraak, mitten Hoogen Heemraad cn mitten
binnenlandfen Heemraad na rechter waarheyd proe-
ven , wat Landen uyt den felven boefem roerende
zyn, daar dat Land uytkomen is, daar die dyk op-
leyd en konden zy des onder hen niet vinden, foo
fouden zy een onderfoeck daar op doen van hoiren
gebuuren, ende die oudfte en vroedfte gebuur daar
op eeden die rechte waarheyd te feggen, wat Lan-
den zy weten, dat uyt den felven boefem roerende
zyn, daar dat Land uytkomen is, daar die dyck op
leyd, ende wes aldus gevonden werd , dat fullen die
Schouten voorfz. mitter Hoogen Heemraad doen be-
fchryven en bezegelen , ende dat fal die Hooge Heem-
raad den Dykgrave alfoo befchreven en bezegelt by-
brengen tot fyne vermanen, ende alle dat Land dat
men ter waarheyd bevind, dat uyt den felven boe-
fem roerende is, daar dat Land uytkomen is, daar
die dyck opleyd, dat fal betalen fuik gebrek , als den
Dyckgrave van fynen uytgeleyde geld gebrake, dat
liand dat laatfte uyt den felven boefem roerende is,
voor te gaan, ende wat Land uyt den felven boeiem
niet roerende is, daar of viy te blyven j ende waar
't fake, dat men geen en vonde, dat uyt den felven
boefem roerende waar, daar dat Land uytkomen is,
daar die dyck op leyd, of des Lands niet genoeg en
vonden, wes dan die Dykgrave van fynen uytgeleyden
gelde gebrake, dat fal hem dat gemeene Land beta-
len mergen mergens gelyck , tot redelyken dage by
fchieringe en wyiinge der Heemraden, ten waar, dat
fuik Land, daar die dyck op leyd, eenige Dorpen,
ofte Karfpelkerke fonderling toebehoorde, foo fou-
de dat Dorp a ofteKarfpel, dat gebrek van uytgeley-
den gelde (onderlinge betalen, en niet dat gemeene
Land. Geviel oock eenig twyffel op deiè fchouwe
voorfz., des die Heemraden niet vroed en waren, dat
fouden die Heemraden verfoeken aan ons en der ge-
meene Ecclefien van Utrecht, foo als die fchouw ons
ende onièr Kerken toebehoort. Ende,om dat groot
nood is defe voorfz.
dyck langs der', Lecke fonder· ver-
trek te maken en œ ichouwen, foo fal onfe interpre-
tatie en verklaringe voorfz. duuren een jaar lang,
na
datum defes tegenwoordieen briefs, of men hier 'en
binnen yets gevinden konde dat beter waar, dat wy
van die tyd af van defen dat befte voort iledigen
en
veftigen mogen.

β
m

■ In oirconde der waarheyd, foo hebben wy deiên
brief mit ons zegel doen bezegelen. Gegeven in het
jaar ons Heeren duyfend vier honderd vier en dertig
op St. Marie Magdalenen avond. En was gefchre-
ven in franchyn met een uythangende zegel van roo-
den waflche, daar van de circumfcriptie was :
Sigil-
lum Rodolphi de Diepholt, Dei gratia EpifcopiTrajeStenf,
Lager ftond. Gecollationeert jegens de principale
en accorderende bevonden by myj ende was onder-
teykent, W. DuylTel.


IV. BRIEF njan Bijfchop Rudolph van Oiepholt, behelfende een ordre, waar na de uytgeleyde
penningen fullen worden ge 'éxecuteert, des vrydag, na onfer Lieve Vrouwe dag Na^
tivitatis. MCCCCXL. . ^ .

Wy Rudolph, by der genade Gods BiiTchop,
wy Prœlaten , Deekenen, en Capit-
tulairenvanden Dom, van Oudemun-
fter , van St. Peter, van St. johan,
cn van St. Marie, en wy Borgemeefteren, Schepe-
nen en Raden der Stad utrecht, doen kond en ken-
nelyk allen luyden, datwy tot behoudeniife des dyks,
' gelegen by der Lecke tuflchen ,den Nieuwendam cn
Schoonhoven, met malkanderen overdragen zyn, voor
nutte en oirbaar onfes Lands, om fchade en^Jaften re
fchutten , alfoo dat die Dykgraavevoorlz. terilont'die
dyic aannemen en recht daar
op doen faJ, na uytwy-
fing des ouden Dyckbriefs, die tot St. Gccrtenberge
gegeven is ; want die Dykgrave van de Kerke van
Utrecht verleyd, en verleent is, naar uytwyiingeiyns
Leenbriefs. En alfoo den Dykgrave voorfz. aan ons
verfocckende ende begeerendeis, dat wy hulp en By·
ftant doen wouden , omme den onwilligen willig te
maken, foo dat die dyken daar mede bewaart waren,
want daar anders die alinge dyk verderfFelyk by worden
mochte, na laften en noden, die wydaaglyksvoor
oogen fien. _ Ende dat die Heemraden haren eed doen
fullen 'metten Dykgrave den dyk te fchouwen en te
regeeren, niet na quade gewoonte, maar na uyt wy-
iinge


-ocr page 111-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. IL BOEK. III. ΤΙΤ- lit

fîngedcsDykbriefs, hier voor vanwoorde tot woorde
bcichreven, en naar noot en nutfchap des dycks dat
gemeene Land mede te bewaren, ende dat hy zyne
banne en boeten , ende anders , die hem met recht
toekoomcn na uytwyfinge der Heemraden uyt mach
laten panden, ende die panden den Dvkgrave te lee-
veren in alle manieren, alsmen bovendams doet) dat
hy die banne en boeten van den onwilligen krygen
mochte. En of het geviel, dat die Dykgrave tot ee-
niger tyd op imands dyks geld uytleyde, naar wyfin-
ge der Heemraden, en hy dat niet krygen konde,
daar fullen wy hem hulpe en byftant in doen, foodat
hy zyn uytgeleydc geld van den onwilligen, en dat
hem met recht daaraf hoort, naar wyfinge der Heem-
raden weder krygen mach. En of die Dykgraafgeen
Land en vonde, die het met recht behoorde te gel-
den, foo fullen de Hooge Heemraden metten binnen-
landfchen Heemraad ende Schouten foecken , ende
daar alle hoir neerftigheyd in doen , op haren eed,
omme te vinden, wat Land in den dyk Doefemt,daar
dat geld op uy tgeleyt is. Ende dat zy vinden, fullen
ly by brengen , fonder imand daar inne te verfchoo-
nen. Ende of zy geen Land en vonden, of niet ge-
noeg , foo fal dat gemeene Land den Dykgraave lyn
uytgeleyde geld weder geven, naar wyfinge der Heem-
raden. Ende hier mede fullen alle wapeningen af, en
te niet wefen j dat is te verftaan, dat die geene, die
bruycker des Lands, of die nutfchap daar of beurt.

109

of gebeurt heeft, met recht dat felve gelden fal, en
in aller maten wefen, of hy daar eygendom af gehad
hadde. Ende wes Land den Dykgrave van de Heem*
raden gevroent is, ofte gevroent lal worden, dat zal
vry blyven, naar uytwyfinge des Vroenbriefsj dat is
te verftaan, dat vroeninge geen wapeninge is. Ende
waar 't dat eenige vreefe, of laft op dien dyck voof-
fchreve quame , foo fal die Dykgraave voorfz» daar
af een weet doen aan die Schouten, en alle die fchou-
we doen. Ende waar het dat fy op die weet op den
dyk nieten quamen, foo fullen die Heemraden wy feu
in allé manieren, of daar die kloek geilagen waare*
Ende defe weet fal die Dykgrave voorfz. doen doen
by den Pander, of by fynen gewaarden Bode. Ende
want wy deiê overdrachteende alle poinében daar inne
begrepen vaft en ftede houden, en doen houden wil-
len , als voorfz. ftaat, foo hebben wy Rudolph Bif»
fchop, w'yPrxlaten, Dekenen, en Capittulairen der
Kercken voorfz. En wy Borgermeefteren, Schepe-
nen , en Raden der Stad Utrecht voorfz. onfer Kerc*
ken en onfer Stads zegelen aan defen brief doen han-
gen, en gehangen. Gefchreven in't jaar ons Heeren
1440 des vrydags na onfer Lieven Vrouwen dag N'a*
tivitatis. Lager ftont. Gecollationeeit jegens zyn
principale copye authenticq, in Haar Ed. Mog. Ka-
mer beruftende, en daar mede accordeerende bevon-
den. In kennifle van my. Secretaris van den Lopik-
ker Weerd, en was onderteekent, J. van den Helm.


y. DYCKBRIEF van Biphop Rudolph van Oiepholt, op nieuws, aangaande de bebeering van

den Lekkendyck beneden dams, gearrefleert den 10 Augufl. MCCCCLIF.

Rodolph, by der genaden Gods, BiiTchop tot
Utrecht, doen kond allen luyden, dat wy
by rade en gocdduncken des Hooggebooren
Doorluchtigen Vorften 'sHertogen van Bour-
goingnen , Grave van Holland, &c., en anders der
geenre die dat aankleeft, bekennende en doorfiende
dat men mitten Dyckrecht, dat men een wyl tyds'
herwerder geplogen heeft in Lopickerweert, op ten
Yflèldyk en Lekkendyk, fonderlinge optenLekken-
dyk, vermits dagelyckfe verfwaringe van wateren in
der Lekke, foo verre onfe en onfer Kerckefchouw
gaat, die men den BiiTchopsfchouw heet, niet lan-
ger die Landen houden en mag, een nieuwe Dyck-
regtgeordonneert, gefet en gemaakt hebben, ordon-
neren , fetten en maaken mits defen onfen brieve in
der manieren, hier na befchreven.

L

In den eerften, foo fal men den voorfz. Yflèldyck
van Haaftrechtfer Weer langs der YiTel tot aan den
Yifeldam toe fchouwen, mit fuiken Heemraden ende
foodanigen rechte, als mfen tot haar toegedaan heeft,
foo des minfte van nooden isj en overmits dat totde-
fer tyd meefte van noode is den Lekkendyk te befor-
gen, foo ial men den voorfz. Lekkendyck fchouwen
van den Yifeldam tot Schoonhoven toe, en daar op
fullen wefen feven Heemraden, van welke Heemra-
raden wy Rodolph, Biifchop voorfz., en onfe nako-
melingen , BiiTchoppen tot Utrecht, altyd twee Heem-
raden fetten fullen, twee goede mannen van waar wy
willen, onfe Stad van Utrecht fal fetten eenen goe-
den man tot Heemraad, een van haren borgeren, al-
le drie in, ofte op eene myl na omtrent der fchouwe
gefeten, elke geërft ten minftentot eene hoeve Lands
binnen der voorfz. fchouwe. Die Deken en Capittel
onfer Kercke van St. Marie, in onfer Stad voorge-
noemt, of dat Capittel alleen, in uytweièns haar De-
kens, fullen eenen Heemraad fetten, eenen Canon-
nick CapituUardericlvcr onfer Kerke, foo Gerech-
te van Lopick haar is, ende die Heere van YiTelileyn^
in der tyd weiênde, eenen Heemraad in der manieren
voorfz., ende die geene, die die Gerechte van Lan-
geraak en Jaarsvelt haar zyn in der tyd, fullen oock
elck felve Heemraad wdcn , indien zy binnen der
voorfz. fchouwen woonen, ofte binnen een myle na
daar omtrent, anders mag die geene Van hen beyden,
die daar niet en woont, by goeddunken van ons, of
van onfe nakomelingen , Biflchoppen tot Utrecht,
eenen anderen Heemraad fetten in iyn ftede, gegoet
ten minften tot eene hoeve Lands binnen der fchou-
we voorgenoemt, aldaar woonende, of op eene my-
le na daar omtrent, foo dat het Land mogelyck daar
mede bewaart wefen fal 5 ende elck fal zyn Heemraad
mogen fetten en verfetten, fonder eenige dingtaal,
foo dik als 't hem belieft j behoudelyk, dat men im-
mer altyd houden fal de manieren voorièyt.

Ende mede dat elke Heemraad geced worden fal,
oock fonder dingtaal, aan desDykgraven handen vol-
komelyk recht te wyfen na fynen vyf finnen, 's Lands
oirbaar te proeven, dit Dykrecht onverbrekelyck te
houden, niemand daar inne te verfchoonen , en op
ten dyck te komen, als hy van des Dyckgraven we-
gen daar op geeyft word, en foo wanneer die Dyck*
grave der Heemraden te doen heeft; op ten dyk, foo
ial hy fe al ontbieden by haaren eede tot eenen zeke-
re tyd, en wie daar komt, daar fal hy mede fchou-
wen en rechten, en wat die meefte partye wyft, dat
fal recht blyven, ende die daar geboden ware en niet
en quame, alfoo dicke als hy daar niet en quame,
verbeurde hy eenen Vrankrykfe Schilt, hem en let-
tede kennelycke fieckte, ofte dat hy buytcn *s Lands
waar, of in Heerfchaps geboden, of dathy beddevail
lage : ende van deiên boeten fullen hebben die Dyck-
grave die een helfte, ende die Heemrade die daar ko-
men fullen, die ander helfte ; ende of 't gebrek of ver-
fuym viek by den geen en, die hareo Heemraads al-

O } du8


-ocr page 112-

io6 VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN

Β

die beftadinge gefchiet waar, noch zelve fynen dyck >
aanvatten ende verborgen machte maken, en gemaakt
te leveren ter derde fchouwe in der manieren voor-
fchreven.

VII.

Item, zal die derde fchouw wefen des dinsdagesna
Sinte Bartholomeus dag, en dan zal elck zynen dyck
gemaackt hebben tot volre eerden , alibo dattet die
Heemraden by hoiren eede looven , ende waart dar
yemants dyk alfoo niet gemaakt en waar, foo foude
die geene dien die dyk te maaken gebeurt, een boete
verbeuren van vier oude Vrankrykxe fchilden , ende
die Dykgrave ende Heemraden en fullen nochtans over
den ongemaakten dyk nietfchouwen, maarmanninge
daar in ichicren terftont foo vele tot nutfchap desLants,
by horen eede hem goetduncken fel, en achterwaarts
ryden ende dair op teeren , of zy willen, terHeem-
raats goetduncken, ter tyd toe dat die dyk vol ende
al opgemaakt ende gelooft zy van den Heemraden,
ende dat fal altefamen gelden die geene die den dyck
te maaken gebeurde als voirfz. is.

V 1 I 1.

Item, die tuyn fchouw en ruwerfchouw , fal alle
jaar wefen viertien dagen na St. Viótoris dng, en dan
ïèl elck iyn tuyn ende zyn ruwer gemaackt hebben,
zoo dattet den Heemraden loven by hoiren eede, na
den keur daar op geleyt, by eenre boete van eenen
Vrankfchen fchilde van elcken bruykwere , en men
zal ook dan in den ongemaakten dyk manningen fchie-
ren, ende .dair op,achterwaarts ryden ende teeren als
voirfz. ftaat, ter tyd toe dattet vol ende al gemaackt
en, gelooft wéfen M als het behöirt.

Λ.;,..;, .i

Item, zoo wanneer die Dykgraaf ende Heemraden,
op yemands dyk afterwaarts ryden als voorfz. ftaat,
foo'zullen zy hore nabefchreven dachgelt'.hebben, eii
daar toe ekksMaegges daar op mogen verteeren, die
Dykgrave viertien witte ftuyvers^ ende elk Heçmraaâ
feven witte ftuyvers, en niet meer ,'al te zamen te be-
talen , by die eeene die den dyk fchuldig hadden geweeft
te maaken, buten des gemenen Lands kofte.

rn ■ tvju: > X.' - ί '

ί Ende 2.00 wair die Dykgrave'mitten Heemraden,
op yemants dyk coft doet, - of arbeyders huirt, die
geene des die dyk zyn is, of die den dyck aangeno-
men ende verborcht heeft te maken gelyck voirfz.
ftaat, mach dair terftont met een fchattcn gelde beta-
len 3 dede zy des niet, foo fïil 't die Dykgrave uytleg-
gen ende nemen 't weder in , fonder eenige dingtaal,
in twee fchatten gelde, ofte in dpe fchatten panden,
waart datgepant worde, ende die panden veertien da-
gen verftondcn.

X i; > ï

Item, defe vier fchoudagen voirfz. fullen altyd vafi:
wefen, ten wair dat den Heemraad anders goetdoch-
te, foo zouden zy die fchoudagen fonder eenige ding-
taal redelyk mogen verfetten, tot nutfchap des Lands
by hoiren eede. * · - >

XI L

ί Item, wairt zaake dat een wael brake , of fteik-
boort fchoerde in ymants dyck , ' die gelooft ware van
den Heemraats, daar zoude die Dykgrave en Heem-
raden , m itten gemeenen Lande terftont op vaaren en
bly ven , zonder yemant daar in te verfchonen by hoi-
ren eede, ende den dyk weder op raaacken op des ge-
meen Lants coft, ende ten vollen dyk opleveren den
geenen dien die dyk te voeren zyn was, die dair die
dyk voirt houden zal ende maken gelyk voirfz. ftaat,
ende dat zal af wefen byeedender voirfz. Heemraden,
zonder eniger dingtaal. i

^ Γ X I I L

Item j wairt faake dat ί yemants dyk die gelooft waar
van den Heemraden,fchoote, fchoerde, ibnck, w^-

brake.

dus fetten ilillen, dat fy die niet en feirede als voorfz.
is, ibo fulpen wy, of onfe nakomelingen, BiiTchop-
pen, den ifelven Heemraad dan voort dat jaar mogen
ferten, onbekreunt [van den geenen die gefet foude
hebben; altyd te vcrilaan, dat die binnen der voorfz.
fchouwe gegoed wefen lal tot eene hoeve Lands toe,
aldaar woonende op een mylc na als voorfz. ftaat.

I I I.

Item, wat Land nu hoofddyk heefr, 't zy aan den
YiTeldyk, of aan den Lekkendyk, dat fal altyd voort
den dyk houden en maken, en waar defe Heemraden
niet Lands genoeg en vinden, den hoofddyk mede te
houden, temaken, endieDykgrave by fynen bannen
en boeten , of zy tot eenigcr tyd verbeurt werden,
aan te verhalen, foo fullen die felve Heemraden, die
men nu fetten fal, als zy geeed zyn, terftond wel en
getrouwelyk, fonder eenige dingtaal, foeken die ou-
de iloeiingc , na den ouden Dykbrief gemaackt, tot
St. Geertruydenberg in den jare dertien hondert acht
en twintig, begrypende, dat men mergen mergens
gelyk dyken fal, niemand uytgefondert, en dat bin-
nen 's jaars volbrengen by haaren eede, op dat men
klaar befcheyd daar by vinden en weten mag, ende
ook, dat die Heemraads elck Land fynen dyck toe-
fchieren mogen, ook fonder dingtaal, als dat behoort,
en noode is tot behoudenifledesgemeenenLands, en
alle wapeningen fullen af wefen, oock fal geen Land
meer, dan met eenen hoofddyk belail wefen.

1 V.

Item, foo fullen die Heemraden by den Dykgrave
alle jaaren op ten Lekkendyk wefen des eerften dags
na Meydag , ende by haaren eede fonder dingtaal,
alfulkeüietiren daar op. leggen van tuyn, ruwer aar-
den en anders, als den dyk nood wefen fal, en hem
des nut dunkt om dat Land mede te houden, en als-
dan fullen ook daar weien alle die geene die hooftdy-
ken hebben, of die bruyckcr der'Landen , daar cHe
hoofddyken op leggen, of yemand van-haarent we-

fen, 'elck by eene boete van eenen halven ouden

chilt, en ontfangen alfulcke keuren, als op haaren
dyk geleyt fullen worden, op dat zy haar dyken daar
na ter goeder'tyd maken mogen; ende haaren aan-
gang en afgang wyfenj desge ycks by 'derfelver boe-
ten lullen zy tot allen fchouwdagen oock aldaar we-
fen.

V. '

Item, foo fal die eerlie fchouwe wefen des naaften
dingsdags na St. Jansdag te middefomer, byeen boe-
te van een halve witte ituyver vnn elke roede dycks,
ende die dyk fal overal fyn oude en rechte hoogte en
breettc boven en beneden van aarde 'hebben, en die
fèlven altyd fonder dingtaal vermeerderen by de Heem-
raden, en niet verminderen.

y I. . - .

Item , die andere fchouw fal weefen des" dynsdaages
voor Sint Jacobs dag^dààr na by eeneh'^ftuver van
cicke roede dyks, ende wairt dat tot defen fchouwe
enig dyck ongemaakt waare, naa der keure daar op
geleyt , foo foude die Dykgrave, terildnt op den
Lekkendyk , fonder vorder eenig weet te ilaten doen
cyfchen den geenen dien die dyck toe behoorde, of
den Schout daar hy onder gefeten waar,' en van hem
loefte en borchtochte'nemen, dat die dyk ter derder
fchouw^gemaaktiial wefen ter volre eerden na den keur
als dat behoort, ende en dede die gene dien den dyk
zyn is, of die Schout daar hy onder'gcfeten ware die
loefte ende borchtocht niet als voirTzi is, foo foude die^
Dykgrave dien dyk terftont beftaden, te maaken ter
meeiter oirbaar ende ten minften coft, ende loefte en
borgtochte nemen van den geenen die den dyk alfoo
te maaken aanname, dat die dyk volmaakt zal wefen
ter derder fchouwe voirfz., behóudelyk dat die gee-
ne die den dyk toebehoort ^ binnen drie dagen nadien

-ocr page 113-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. IL BOEK. III. ΤΙΤ- lit

brake, oF fyn vierkant verloor, foo dat die Heemra-
den by haaren eede dachte den Lande vrefe daar in
gelegen te wefen, daar foude die Dyckgrave mitten
Heemraads fondermerrenopvaren, en dien dyk befta-
den te maken en doen maken ten vollen dyk, op 't
gemeen Lands keft , fonder dingtaal, maar waar 't
faake, dat yemands dyck , die van den Heemraden
niet gelooft en ware , walig worden, of fleekboord
daar in fcheurde, die geenen dien die dyck fyn waar,
die foude eeuwiglyk balling en landvluchtig wfcfen,
cn alle goed, dathyhadde, roerende en onroerende,
binnen der Ichouwe van den YiTeldyck en Lekken-
dyk voorfz., foude gaan in den dyk, alfoo dat men den
dyk daar mede weder maken itil foo verre dat reyckt,
en voort fal dat gemeen Land daar op komen, enden
dyk opmaken tot volle aarden, iondcr eenige ding-
taal , op 's gemeene Lands koft, aan een anderen
brengen, voort te houden, die foo veel Lands by den
Heemraden daar onder fettet , daar men den dyck
voort mede houden mag, en die Dykgrave fyn ban-
nen en boeten aan verhalen, of 't foo gebeurde.

X I V.

Item, waar 't faake, dat den Dyckgrave cnde de
Heemraden tot eeniger tydnooddochte, om dat Land
te hquden, een inlage te leggen, een hoofd, of ee-
nig nieuw werk te maken, loo fullen die Dyckgrave
en Heemraden drie fonnendagen tevooren in alle Ker-
ken, in der voorfz. fchouwe van den Yflèldyck ende !
Lekkendyck gelegen » een weete doen laten by den |
Schouten, cn t'famen eyflchen op ten vierden fonnen- '
dag op eenen benoemden iteede, dien den Heemraden
by harren eede bequaamîle dünken fal daar toe, alle
die geenen, die in defer felver fchouw van den Yifel-
dyck en Lekkendyk geambacht en geërft zyn, ende
hen die faaken te kennen geven, en by den meeften
ftemmen der geene die daar komen, die inlagen leg-
gen, die hoofden en andere nieuwe werken maaken
ter meeiter oirbaar, op des gemeene Lands koft, en al
fonder dingtaal.

X V.

Item, waar 't faake, dat 'er eenig waternood qua-
mb, alfoo dat den Dykgrave en den Heemraden, of
dat meeflendeel van de Heemraden, fonder die Dyk-
grave , indien zy gevoeglyk den Dykgrave foo gerin-
ge niet krygen en konden, des noods dachte, foo
fullen zy Ibnder eenige dingtaal by eenen gefwooren
zekeren boode een weete doen doen aan de Schouten
tot haaren huyfe, in alle Kerfpelen, gelegen binnen
der voorfz. fchouwe van denYiÏcldyk en Lekkendyk,
ende die Schouten fullen dan elk in haren Kerfpelen
terftond die kloeke flaan, en tot dien klockellage fal
eick huys, in der felver fchouwe gelegen, daar men
een viertel Lands uyt bruyckt, ofte daar en boven,
eenen weerachtigen man fenden op ten voorfz. Lec-
kendyk, met een fchoppe, fpade en ander gei-eedfchap,
die dienen mag den voorfz. dyk mede te houden , en
aldaar op den dyck blyven ter ftede,daar zyvande
Heemraden gewyft ware, ende foo lange den felven
Heemraden des by haaren eede nood fal dunken we-
fen, by eene keure, of boeten van twee oudeVrank-
rykfe Schilden tot des Dyckgrave behoef, foo dicke
yemand niet en ware tot fyne gefette ftede, als hem
die Dykgrave voort roepen fal, ende die Heemraads
fullen tot allen tyden dat volk weder van den Dyck-
grave oorlof doen geven , fonder dingtaal , geheel,
half, of dat vierendeel, nadien hen dunkt by haaren
eede dat men ontberen fal mogen} en desgelyks ook,
dat volk weder op ten dyk doen komen mitten kloc-
keflag voorfz., en hier in en fal niemand verfchoonl
wefcn, uytgefondert die broodfakken, die bedde vaft
leggen, d'ie uytlandig zyn, of die des Heeren chyn-
fen gekocht hebben; behoudelyk, dat die Dykgrave
in elcken Gerechte wel twee pcrfoonen, die gefwo-
ren zeker boode in elcken Gerechte ΛνεΙ een perfoon,
ende die Schout in fynen Gerechte een perfoon t'huys
houden mogen voor haaren arbeyd en koll, fonder
eenig verbeuren; maar des fal elk Schout mede op ten
dyk felve wefen, ofte eenen Onderfchout daar heb-
ben , die den Dj^kgrave en Heemraden bcfcheyd van
haaren luyden feggen mogen j en waar 't iaake, dat
eenig Schout de weete tot fynen huyfe gedaan wor-
de, by den gefwooren boode als voorfz. is, die kloe-
ke terftond niet en iloege, foo dat 't volck daar by
verfuymig worde, en op ter benoemder tyd en gefet-
ter ftede niet te dyk en quame, lbo foude die Schout
alle die boeten felve gelden, indien hy foo veel goeds
felve hadde, anders, of foo vcele da;fr aan gebrake,
foude gelden die geene, die de Gerechte zyn waren
en die de Schout gefet hadde, ende in defe boetenen
fal die Dyckgrave niemand verfchoonen in eeniger
wys.

X V I.

Item, waar 't tot eeniger tyd, dat yemand, die
hooftdyk aan den Leckendyk heeft, dochte, dathy
niet Lands genoeg en hadde fynen dyck mede te ma-
ken en te houden, ende hy daarom die fpade op den
dyk ftake, foo fal die geene, die alfoo die fpade fta-
ke, balling 's Lands wefen , ende verhelen alle fulck
Land ende goed , als hy in Lopitkerweert hadde,
dan foo fullen die feven Heemraden binnen den eer-
ften vier maanden tot oirbaar en behoudenifle's Lands
den ouden boeiêm en ftoelinge van den dyck trouwe-
lyken befoeken, om te weeten , wat Land voortyds
metten felven dyck belaft isgeweefl:, en vonden zy
niet Lands genoeg om den dyck mede te maken, te
hoeden, ende den Dykgrave fyn bannen en boeten
aan te verhalen, foo lal den dyk komen op 't gemeen
Land metten Lande dat'er toebehoorde, en men fal
dat aan een anderen brengen, in manieren ais boven,
voort den dyk te houden en den Dykgrave fyn ban·
nen cn boeten aan te verhalen.

X V ί I.

Item, yemand die aldus, of anders om fyn dycks
wille balling, of voorvluchtig geworden ware , die
en foude tot geenre tyd koomen binnen die
fchouwe
en begrype van den Yifeldyk en Lekkendyk voorfz.,
ende of hy tot eeniger tyd buyten confent van den
Dyckgrave binnen de voorfz. fchouwe quame, foo
fouden hem die Dyckgrave mogen aantaften en van-
gen , fonder yemants wederfeggen en den felven op
den dyk rechten.

X V I I Γ.

Item, foo waar dattet gemeen Land coft doet,
daar cn fal geen Land gelegen in der voirfz. fchouwe
van den Yieldyk en Lekkendyk vry in wefen, noch
overhoeven in houden , mer gelden mergen mergens
gelyk, fonder yemant daar in te verfchonen, ende het
geit dat men daar toe behoeft, fal men altyd uytfetten
londer dingtaal by den Ambachts-Heeren ende Lanc-
genoten ,die felve dair toe geroepen als voorfz. is, en
daar toe die 'er komen, fullen een vry geley hebben, an
ende of, ende en worde dat geit van ymant niet be-
taalt ten gefetten dagen, foo (oude die Dykgrave dat
uytleggen en weder innemen aan twee fchatten gel-
den , mit eenre boete van twee oude Vranckryckiê
fchilden , van eiken bruykwere,!fonder dingtaal.

XIX.

Item, fullen die Heemraden by hoire eede, alle
jair deseerften fonnendages in Meye, hoir reekcnin-
ge ende bewys doen , in tegenwoirdigheyt van
den
Ambachts-Heeren ende Lantgenoten, die felve dair
toe geroepen, mits in allen Kerfpelen , dat acht da-
gen te voren te laten kundigen ,om dairby te comen,
die'er bycomen willen, en die't aangaat, van't zelve
zy van den gemenen Lande gebeurt, cnde fy weder
in des gemenen Landf coften, eo oirber uytgegeven

iïcbben.


-ocr page 114-

io6 VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN

hebben, endc die daar comen feilen een vry geleyde
hebben aan en of, fonder argelyil.

X X.

i Item ί foo wat die Heemniders wyfen dat fal recht
wefen ende bly ven , wie den Heemraden wederfeyc,
alfoo dicke als hy hem wederfeyde, foo verbeurde hy
tegens elcke Heemraad , eenen oude Vranckrycxc
fchilt, endc tegens den Dykgrave foo, veel als tegens
alle die Heemraden.

XXL

Item, waar 't dat die luyden die tegens den ande-
ren dingplichtig worde om cenig ihick dycks, daar
van en fal 't gemene Land genen coH hebben, mer
die coil fullen gelden d>c geene die in den onrechren
vallen , dair voor die Dykgrave borgc nemen fal ,cnde
foo wanneer die Dykgrave ende Heemraden recht hou-
den tuiÏchen partyen, foo feilen zy hebben elks daags
voir hoiren coft ende dachgelt , die Dykgrave eenen
heelen overlanifche gouden Rynsgulden, en elk Heem-
raid eenen halve overlanifche gouden Rynsgulden,en
niet meer , ende befprake die Dykgrave ymant met
regie j dat fyn LanJ dykbaar waare, ende die vry en
quyt gewyil worde, ibôfoude die Dykgrave dengee-
nen die alfoo quyt gewyft waar, fynen coil geldenen
betalen fonder weygeren, by den Heemradersby hoi-
ren eede voorgefchreven.

X X I L

Item, nyemant en fil den Dykgrave ende Heem-
raden op den dyk mogen houden, fy en fullen voort-
ryden en fchouwen naar der manieren in deien brieve
boven begrepen, dan alleen van fulcken faken als den
dyk aancleven^ om dat Land te behouden,ende van
gene andere coft, of onraed in eniger manieren.
X X 1 1 1.

Item, alle defe voorfz poinélen feilen die Dykgra-
ve ende Heemraden belorgen en bewaren, by hoiren
cede tot nutichap ende oirber des gemeenen Lands,
ende dair feilen zy van hebben voir hoiren coit ende
arbeyt, die Dykgrave elck dages als hy op ten dyck
ryd eenen gouden overlantiche Ryns gulden, en elck
Heemraad als hyop ten dyk rydet des dages eenen hal-
ven gouden Ryniche gulden, ende niet meer, te be-
talen 't eemeene Land. ,
XXIV.

Item, alle gek dat men van den gemeenen Lande
iiytfetten fel tot nutfchap des voirfz. dyk, fullen die
Schouten elk in hoeren Gerechte ontfangen endeden
Heemraden leveren binnen veertien dagen na den ge-
fetten betaaldagen , en dair oF hebben voir coit ende
arbeyt een hoefgelt, ais van eiken hoeve een halve
witte ftuyver en niet meer, ende niemant en fel vor-
der eenige befwaringe maaken op len Lande, dan by
den Dykgrave, Heemraden, Ambachts-Heeren ende
gemeene Lantgenoten, in manieren voorfz. uytgelet
word, in eenigervs/ys, ook lullen die Schouten elcke
uyt horen Gerechten , alle alfulken banne en boeren
groot ende deen als die Dyckgrave verfchynen van
yemande in horen Gerechte gefctcn, den voirgenoem-
den Dyckgrave leveren binnen eenre maant, naadien
hem die felve banne ende boeten van den Heemraden
loegewyft fyn, ende daar of hebben van elcke cley-
ne boeten dat vierendeel, ende van allen grooten boe-
ten ende bannen dat fellendeel voor hoiren coit ende
arbeyt, mer des lel die Dykgrave by eenen gelworen
Jiode van defe bannen ofte boeten ter goeder tyd den
Schouten een weete doen doen j ende wairt faake dat
die Schouten des niet en deden, foo fel die Dykgra-
ve dat felve uytpanden , ofbyden gefworen Bode uyt
doen panden van den geene die het Ichuldig ware» na
wyfingen der Heemraden , fonder eenige weer , ofte
eenig hinder hem van yemande daar in te gefchien, en
Δάώ en fouden die Schouten niet daarvan hebben, en
liadde eenig Schout yet gebeurt ende dat binnen den

voorfz. tyd niet voort 'gegeven , dat foude hem die
Dykgrave aan dubbelden gelde uytpanden, of doen
uytpanden fonder verdrach, foo verre hy foo veel had-
de aan goede binnen der Ibhouw voorfz. , ende en
hadde hy foo veel niet, foo wes daar aan gebrake, fou-
de gelden die geene, die 't gerechte fyn waar, en die
den Schout gefet hadde , als dan die felve oick dat
uyt te panden , ofte doen uytpanden, als voirfz.
itaat.

XXV.

Item, alfoo wy altoos gefeyt en gehouden hebben
den Heere van Yfelfteyn ende fyn Onderiliten, me-
de gehouden te wefen in denDykrechtevan den Lek-
kendyk, overmits dattet Land van Yfelfteyn mede
bevloyt in den inbreeken van den Lekkendyck , dair
die Heer van Yfelfteyn ende fyn Onderfaten gemeent
hebben ongehouden roe te wefen. Soo is by den Ra-
de van onien lieven Heere den Hertoge van Bourgoi-
gnen, Grave van Holland, ende by den onfen geda-
dinkt en geflooten, dat die Heere van Yflelfteyn en
haare onderfaten voortaan gehouden fullen wefen te
doen en te gelden in der dykagievan den Lekkendyk,
en dat daar aankleeft, in der manieren hier na verklaart»
XXVI.

■ Eerft, waar't fake, dat in den Lekkendyk, tuf-
fchen den Nieuwendam en Schoonhoven, een wale
inbrake, of fleickboortfcheurde in yemandsdyk, die
gelooft ware by de Heemraden, ende die Dykgrave
en Heemraden die waal of ileickboord weder ordon-
neerden te maken en toe te flaan by den gemeenen in-
gefetenen van den Weerde, foó fullen dieHeerenvan
Yflèliteyn, in der tyd wefende, of haaren Schouten
in allen haaren Kerfpelen, gehouden wefen te komen
op die waal, of Ileickboord, ende daar, of by een-
dracht van de Landgenoten van Lopickerweerr , of
by lootinge aannemen temaken, dat rechte derden-
deel, en fullen haar luyden daar inne te werk ftellen,
alfoo vroeg en ter felvcr tyd als die andere werck-
luyden op haar tweedeel van wale, of ileickboord te
werke ftellen fullen, ende die onderfaten van Yifel·
fteyn fullen haar derdendeel alfoo groot en alfoo fwaar
maken, als die Heemraden die tweedeel op ten ande-
ren keuren en fchieren fullen, ten vollen dyk, en die
gemaakt wefende , foo fullen die onderfaten 's Hee-
ren van Yifelfteyn haar derdendeel overleveren byden
Heemraden, den gcenen, die den dyk te vooren toe-
behoorde , fonder vorder daar in belaft te wefen.
X X V I L

I Item, waar 't, dat ook tot eeniger tyd nood waar
een nieuwe inlage, ofte hoofde, ofte andere nieuwe
wercken te maken, en die geordonneert waren, me-
de daar over geroepen die Heere van Yflelfteyn ,
of
haar dienaars om des Lands behoudeniife , foo fullen
die Heeren van Yflelfteyn, in der tyd wefende,
of
haar dienaars ende haar onderfaten gehouden wefen,
dat derdendeel van dier inlage en hoofde, of nieuwe
wercken in der maniere voorfz. aan te nemen , te ma-
ken , en fullen haar derdendeel maken foo groot ende
foo fwaar, als die ander haar tweedeel van den felven
werken maken lullen, ende haar derdendeel daar
af
overleveren by den Heemraden, den geenen, die die
voort fchuldig lullen wefen te houden, fonder vorder
daar in belaft te blyven.

X X V I p.

Item, waar 't fake, dat eenigwaternood quamaan
den dyk, het zy van ys, of van water, foo dat het
van noode waar met machte op ten dyck ter weeren
te trekken, ende den Dykgrave nietten meeftendeel
van de Heemraden nood dachte, daaromme die kloe-
ke te ilaan, foo fullen die Dykgrave, of Heemraden
den Schout van Yflelfteyn in fyne tegenwoordigheyd,
ofte tot fynen woonftede by eenen zekeren bode een
weete doen, dat die Dyckgrave die klodic fal doen

üaan^


-ocr page 115-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. Il BOEK, ΠΙ ΤΙΤ, tij

flaan, ende tot wat tyden dat het gefchicden fal, en
foo fal, die Schout van Yflelfteyn gehouden wefen, dat
tcrftond voort te laten weten alle de Schouten in alle
Kerfpelen des Heeren van YfTelfteyn, en zoo zal die
Schout van Yflelfteyn en alle die andere Schouten des
Heeren van Yflelfteyn gehouden wefen overal in alle
Kerfpelen, en op die felve tyd als die Dyckgrave en
dat meeilendeel van de Heemraden die kloeke flaan
zullen, die kloeke te flaan in die Lande van YfTel-
fteyn, ende den klockeflag van den Schoute des Hee-
ren van YiTelfteyn zullen die onderfaten van dien vol-
gen, ende tot dien klockeflag zuilen des Heeren on-
derfaten van Yflelfteyn uyt elck huys in haare Heer-
lykheyd, gelegen binnen Lopickerwcert, daar men
een viertel Lands uyt bruyckt in Lopickerwcert, of
daar boven, eenen weerachtigen man fenden op ten
Leckendyk, metfchoppen, fpaden, ofte andere ge-
reedfchap, dienende om den dykmede te houden, en
op den dyk, daar des te doen zal wefen, blyvèn, cn
met, dat m en daar aan behoeft, doen des Lands oirbaar,
gelyk andere, die metten klockeflag op den dyk geko-
men waren, op een, boete van twee oude Vrankryk-
fche Schilden, ende als die Dykgrave en Heemraden
voorfz. haar volck oorlof geven, ofte minderen, zoo
zullen die Schouten des Heeren van Yflelfteyn haar
volck oock insgdycks oorlof geven en minderen, en
of't nood zy weder doen komen, en hier in en zal
niemand verfchoont wefen, uytgenomen de brood-
iakken, die bedde vafl: leggen , ofte die uytlandig
zyn, behoudelyk, dat elk Schout in fynen Gerecht
wel eenen perfoon t'huys houden mag voor haaren
koft, maar des zoo zal elck Schout op ten dyk zelve
wefen, of eenen Stedehouder aldaar hebben, die be-
fcheyt van zynen luyden zeggen mag. En als die luy-
dcn aldus op ten dyk by den klockeflag zullen wefen
gekpmen, en die Dykgrave zyn luyden mrtgeroepen
ïial hebben, zoo zullen die Schouten des Heeren van
Yflelfteyn gehouden wefen , in tegenwoordigheyd van
den Dykgrave en Heemraden haar luyden uyt te roe-
pen, op dat men daar by weten mag, wie verfuymig
■ware daar te wefen, en waar men die boete aan ver-

M

//. DegL

van Utrechts Dykgrave die een helfte, en den Hee-
re van Yflelfteyn cfander helfte, en waar 't, dat des
Heeren Schouten van Yflelfteyn dat niet en deden,
zoo zoude die Schout, daar aat gebreck in waar,
terftond met eenen knecht intrekken, leyftenop die
Vaart, tegensVyanen over, en uyt dieleyftinge niet
fcheyden, eer hy die voorfz. boeten betaalt hadde, en
waar *t, dat die Schouten, daar 't gebreck in waar,
niet en quamen leyften op die Vaart , als voorfz.
ftaat, zoo zal die Heer van Yflelfteyn» in der tyd
wefende, gehouden wefen binnen veertien dagen, na
vermaninge des vooriz. Dyckgrave, die vooriz. boe-
ten hem op te leggen, zondereenige onfchuldendaar
in te zoeken. En om die meerdere zekerheyd van al-
les dat voorfz. ftaat^ zoo zullen die Heeren van Yflel

XXIX.

Item, waar *t zake, dat tot eeniger tyd yemandj
die hooftdyck aan den Leckendyk heeft, dacht, dat
hy niet Lands genoeg en hadde* zynen dy]k af te ma-
ken en te houden, ende hy daarom die fpadeop den
dyk ftake, zoo zal die geene, die alibo die fpude fta-
ke, balling 's Lands weien, ende vcrliefen alle zulck
Land en goed, als hy in Lopickerwecrt hadde, éndc
die Heere van Yflellteyn en zal in zyne Hcerlykheyd
dien balling niet onthouden, noch' lyden te weièn,
te woonen, noch merren, des zoo zullen die zeven
Heemraden van den Leckendyk met vjf goeder eer-
bare mannen, die die Heere van Yflelfteyn, die in
der tyd wefen zal, uyt zyne Hecrlyckhcyd daar toe
zetten en voegen zal, binnen de eerfte vier maanden
den ouden boefem en ftoelinge van den dyk trouwe-
lycken zoecken, om re weten, wat Land voortyds
metten felven dyck belaft heeft geweeft, ende is 'r^
dat zy eenig Land vinden kunnen, tot den voorfz.
dyk behoorende, of dat voor daar in behoort heefr,
dat zullen zy daar in en daar toefchicken, en waar't,
dat dan des Lands niet genoeg gevonden en worde,
om den dyk mede te houden, cn den Dyckgrave zyn
bannen en boeten aan te verhalen, zoo zal diien dyck
komen op 't gemeen Land, metten Lande dat daar
toe behoorde en bevonden ware, ende zoo zal des
Heeren Land van Yflelfteyn dat derdendeel van dien
dyk houden en maken, of den koft daar of betalen,
dat hy zal koften te maken, en dat zetten op ten gc·
meencn Lande van Yflelfteyn , mergen mergens ge-
lyck, ende dat derdendeel van den profyte van djen
Lande en goede, dat in den dyck verlooren waarj
weder hebben en ontfangen.

XXX.

Item, alle onkoften van werken, gedaan op ten
Lekkendyk by des Heeren dienaren en onderfaten van
Yflelfteyn , inlagen, walen , fleickboorden j hooF·
den, noodweeren en nieuwe werken , ende daar toe
die koften van den daggelden daar op gedaan by den
Dykgrave en Heemraden, daar af zy haar derdendeel
gelden zullen by den Heer van Yflelfteyn, in der tyd

halen zal, ende wie daar niet en ware, dat zoude die wefende , gerekent en teefet zullen worden op ten
Dykgraaf of zyn Clerck teykenen en fchryven, om gemeenen Lande vanYifélfteyn, mergen mergens ge-
daar by te weten, wie boe'tfchuldig ware; en waar ilyk, en op dat die koften immer rechtveerdelyck en
't, dat eenig Schout verfuymig geweeft hadde die deugdelyk bygebracht en gerekent worden, zoo zul-
kloeke te flaan, en die luyden daar by verfuymig had- ;len die Heeren van Yflelfteyn, of haate dienaars ,daar
den geweeft ten dyck te koomen, zoo zouden die | over roepen die Landgenoten , onder hem geërft,
Schouten alle boeten zelve gelden, en die boeten die ; ende dat in allen Kerfpelen op eenen fondag in der
des Heeren onderfaten van Yflelfteyn daar in verbeu- Kerken, acht dagen te vooren eer raen rekenen zal,
ren zullen, die zullen die Schouten des Heeren van openbaarlyk doen kondigen , op dat een ygelyk daar
Yflelfteyn elck in haaren Gerechte uytpanden op den by komen mag, die wil en die 't aangaat, endiedaar
geenen, die die verbeurt zullen hebben, binnen eene komen ter plaatfedaar men die rekening doen zal, die
maand, na dat die luyden van den dyk weder t'huys , zullen een goed geleyde hebben, aan en af te komen
gekomen zullen wefen, ende daar af zullen zy bin-1 en te varen, des zoo en zal die Heere van Yflelfteyn,
nen veertien dagen daar na vry leveren des BiiTchops ; noch zyn dienaars geen andere koften brengen, noch

Iteyn tcrftond en in der tyd wefende, alle haar Schou- wy, of onfe nakomelingen, Biflchoppen tot Utrecht,
ten eeden, om te doen en te houden ,dat voorfz, ftaat. by rade en goedduncken der geenrc, den daar over ep

toe te radcjD gebeurt, eensbetcrs te rad<s worciöö^ «pi

I?

rekenen op ten gemeenen Lande, dan den kofte van
den dycke , inlage , walen , fleickboord , hoofden,
noodweeren en nieuwe wercken, met dat daar aan^·
kleeft, gelyck voorfz. ftaat} behoudelyk alle korten
binnen 's Lands, als van bruggen, weteringen, fluy-
fen, heulen, d^t zal blyven als't van oudsgeweefifc
Item, zoo wie van den ondereten vanYflelfteye

is.

hoofddyk heeft aan den Lekkendyk, die zal daar af
doen en zulk recht genieten, gelyck die andere § die
hoofddyck hebben in Lopickerweert, op ten felvCQ
Lekkendyck, na den Dykiecht, dat daar of is ende
welen zal.

Welke poinften voorfz.en elk byibnder zuijenwi^·
fen te verftaan, zonder argelift, ende van defcr tyd
voort geduurende tot eeuwigen dagen, ten ware, dat


-ocr page 116-

io6 VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN

mede by rade des Heeren van YÎTelfteyn, in der tyd
wefende-, zoo verre als zyne Heerlyckheyd aangaat,
nuttelyken en bet dienende tot behoudeniiledesLands
voorgeroert j ontbieden daaromme alle den grenen,
die onder defe fchouwe van Lopickerweert geambacht,
gelegen en geland zyn-, "welgeboren, borgeren, poor-
teren en gemeenten, en elck byfonder, dat zy van
zoo veel hen dat nu aankleeft, of in tyden toekomen-
de aankleven zal mogen , volkomelyck houden defe
Ordonnantie,van Dykrecht voorfz., zonder daar te-
gens tc doen
iti eeniger wys} ende waar 't zake, dat
yemand daar tegens dede, dat zouden wy cn onlè na-
komelingen , BiiTchoppen tot Utrecht, houden ende
verhalen aan haar lyve en haar goede, gelykerwys
als aan den geenen, die ons en ons Land verderven
wouden. In oirconde des briefs bezegelt met onfen
zegelej en ick Willem , Broeder tot Gelre , Heer
Van Egmonde, van YiTelileyn, en 's Lands vanMec-
helen , kenne, dat defe voorfz. Ordonnantie , zoo
verre die in de Heerlykheyd van Yflelileyn aangaat,
by mynen confente gefchiet is, ende daarom heb ick
voor my en voor myne nakomelingen en onderfaten
dit gelooft te houden en te doen onderhouden, ende
hebbe des te oirconde defe brief mede met myn Gen^
Heer bezegelt met mynen zegel, ende wy hebben
tot meerdere zekerheyd en veileniiTe gebeden onfen
lieven Heere, den Hooggebooren Vorfte, Hertoge
van Bourgoingnen, van Braband,êcc. Grave van Hol-
land 5 defen brief mede te doen bezegelen met zynen
zegel} en wy Philips, by der gratie Gods, Hertoge
van Bourgoingnen, van Lotryken, van Braband , en
van Limborg, Grave van Vlaanderen , van Artoys,
van Bourgoignen , Palatyn van Henegouwen , van

Holland, van Zeeland, en van Namen , Marcgravc
des Heyligcn Rycks, Heere van Vriefland, van Sa-
lins en vanMechelen, hebben om beden wil des Eer-
waardigen in Gode, ons liefs Neven , Heeren Ro-
dolph, Biflchop tot Utrecht, ende mede, want alle
zaken voorfz. by rade en goeddunken van ons, onfen
Stadhouder, Raden en Vrienden , gefteld ter zaaken
onfe Landen van Holland, Zeelanden Vriefland, ge-
fchied zyn,voorgrootennood, oirbaarenprofytonfer
Landen, en wy ook willen, dat van allen onfen ondcriâ·*
ten, geambacht en geërft in de voorfz. fchouwe van
Lopikker weert, Edele en Onedele, poorteren en ge-
meenten , zoo hen dat aankleeft, of aankleven fal mogen,
defe voorfeyde Ordonnantie van Dykrecht geheelyk,
zonder verbreken , ofargelift, gehouden werde, en
of yemand contrarie dede, dat zullen en willen wy^
onfe nakomelingen, Graven van Holland , houden
aan zynen lyve en goede, als aan de geenen, die on(c
Landen verderven woude, defe brief met onfen zegel
voor uythangende mede doen bezegelen, ende defe
brieven zyn vyf alleens fpreekende, als defe fpreeken.
Gegeven, gemaackt ende geordonneert in 't jaar ons
Heeren duyfend vier honderd vier en vyftig, op den
tienden dag der maand van Auguilo ; ende was ge-
fchreven in franchyn en bezegelt met drieuythangen-
ge zegelen van rooden waiTche. Wat lager ftond.
Gecollationeert jegens zyn principalen , gefchreven
en bezegelt als voorens, en is bevonden daar medetc
accorderen. Onder ftond. In kenniÎTe van my j en
was onderteykent, Jacob Antonifz. Sech, totMont-
fbort. By collatie jegens defelve copye authentycq
is defe bevonden daar mede te accorderen,' by my,
W.Duyfell. ' . ' ^ / ·


VI. ORDINARIS Keuren ap den Lekkendyck, henedensdams, hy de Heeren Oykgraafen Hoo^

ge Heemraden van den Lekkendyck, benedensdams, gearrefieert ^n % May
MOCXXIX. gerenoveert en gecorrigeert 'den i η April MD CLVIII.

Alfoo (t) d'Ordomantie , of d'or dinar is Keuren
op den Lekkendyk, benedensdam, in lange ja-
ren by publicatie niet zyn bekent gemaakt, isuaar
door defelve niet wel tot yders kennijfe hebben
konmn komen ^ ende by d'een en d'ander ^ defelve contra·
venter ende i ignorantie mordgepretendeert ^ hebbende Hee-
ren Dykgraaf en Hooge Heemraden van. den Lekkendyck^
henedensdams^ goed en modig gevonden ^ de voorfz. Or-
donnantie , of ordinaris Keuren te refumeren en te éluci-
der en , om voorts door den druck en publicatie bekent ge-
maackt te worden^ ten eynde een yeder ^ fulcks rakende^
fonder eenig pratext van ignorantie ^ ftg daar na pracife-
lyck regülere.

In den cerften, is gekeurt ende geordonneert, dat
men van den Nieuwendam tot Schoonhoven toe,
den buytenkant van alle dyken wel hoog fal ophalen,
en den geheelen <3yck boven op 't vierkant wel ver-
hoogen, en alle leegren opdycken na den eyfch van
den oinnenkant, 't laaglle na 't hoogfte.

I I.

Item , fal men de buytenrolle en de loop van alle
dyken, wel fchapswys naden eyfch met goede harde
aarde afmaken, en daar na befetten met bewaiTchen
icleyde zooden, (i)
dicht in 't vierkant, foo dat de
roede daar op geleyd zynde, defelve rolle eenpaarlyk
ial moeten raken.

III.

- ^ ïtem 5 den binnenkant van alle dyken , fal men wel
hoog boven 't vierkant opdyken, 't leegfte na 't hoog-
Hc, en vierkant daar tegens pphalcn, na den eyicb,-
en 't felve gedaan zynde, fal men de ( J )
kant noch
opfetten met kleyde zooden, ofte aarde, tot twee voe-
ten breette en een halve voet hoog.

I V.

Item, fal men de rolle, ofte loop van de dycken
binnens dycks, in 't midden wel vullen en kroppen
met goede harde aarde , ende befetten met bewai^
fchen zooden, alfoo dat de roede daar opgeleyd zyn-
de, defelve rolle overal eenpaarlyk raakt, (4)
wel-
ver fiaande^ ddt alle defelve rollen y afloopen ^ foo binnen^
als huytendycks y na advenant y der dykvoet hoogte^ fuh
len moeten hebben (y) twee dykvoet gloeying.

Item, alle neervoeten binnensdycks, eertyds ge-
keurt, fal men verhoogen, en alle flooten binnens-
dycks, op fchoordyken leggende, op en binnen de
derd'halve, en de andere dyken, op tweedykroeden,
af te meten van boven van den binnenkant, toedyc-
ken en mede verhoogen, na den eyfch als boven en
beneden, op verbeurte voör de eerile fchouwe van
roeygeld, en op de navolgende fchouwen een halven
oudfchild , wel verftaande , foo meenigen dag, als
defelve na de derde fchouwe, bevonden fallen wor-
den ongemaakt te zyn, foo meenigen halve oudfchild
fal daar over worden verbeurt.

VI.

Item, alle fchoeyingen en watervoeten , fal men
wel vaft en dicht pakken met goede ryiên, op de
hoogte van een voet, boven het hoog water van de
vloet, ende op de breette van fes voeten met eynde-
Ungen, en geen dwarsrys, het grove eynde ter Lec-

ker


-ocr page 117-

lende de tuynen niet wyder als twee roeyvoeten van
den anderen, waar van den buytenften tuyn fal ilaan
op een halve voet aan 't grove eynde van de ryien, cn
fal men door de tuynen, groote ftyve palen wel (6)
in de grond ilaan, (7)
fulks dat die palen ten minflen
drie 'vóefen in de grond komen ^ alles naar den eyfch
» ( 8 )
ende het felve wel beaarden^ ende meigroene fooden boven
σρ hefetten.

VII.

Item, op alle fchooren in defe fchouwe gelegen,
cn ook andere dyken , op geene fchooren leggende,
daar hier voor fpecialyk kleedinge gefchiert en geor-
dineert is, fal men alle ryswercken , gefackt zynde,
ende daar de dyken eenige holligheyd fyn hebbende,
opbreecken , ende de rolle buytensdycx met goede
harde aarde fchapswys afmaken en vullen, cn daar na
befetten met bewaflen kleyde fooden in het verband ,
ende 't felve alfoo gedaan zynde, fal men de voorfz.
rolle buytensdycx befpreyen met bladriet, en daar na
bekleeden met eyndelingen vierjarige rys, foo die van
de ilooven gekomen fullen zyn,wel dicht by den an-
deren gevoegt, jaa foo dicht als bofch aan bofch, al-
fo dat defelve de geheele rolle , of loop buytensdycx
volkomentlyk bedecken , van beneden van de water-
voet af, tot boven aan het vierkant van den dyk toe,
ende defelve kledinge doorpalen en doortuynen, met
foo veel tuynen , als daar toe vereyflchen fullen, we-
fende defelve tuynen geftelt twee roeyvoeten eenparig
van den anderen, ende niet wyder, waar van de be-
nedenfte tuyn fal ftaan aan de watervoet, ende debo-
venile aan het vierkant van den dyk , alles nochtans
na den eyfch, en fal men door defelve tuynen groote
ilyvc palen, ten minften viervoeten lang, wel diep in
de grond flaan tot een halve voet na boven den tuyn,
foo dat men defelve met de handen niet fal mogen op-
trecken.

VIII.

Item, foo waar men de Hoofden niét meer en on-
derhoud, fal elck fynen dyk bekleden, en fchoeyin-
ge maaken na den eyfch als boven.

(9) I ^·

Item, word eenen yegelyk geordineert fyn fteeg
foo te maaken ende verhoogen, dat men tot allen ty-
den, foo wel des winters als fomers, bequamelyken
aarde uyt fyn Land fil mogen halen , met wagens,
karren en lieden, cn de ftegen tuflchen gaawegen leg-
gende, fal men mede verhoogen, en aanmaacken na
den eyfch van de gaawegen, op de verbeurte van een
halve oudfchild, (10)
en dat na de tweede waarfchou-
winge^ den Dykgraaf de fieegen invoegen voorfchreve ^ fal
doen maacken tot kofien van den gebreekigen , op fyn ge-
win van den derden penning mesr»

Item, word geordineert ten beyden kanten van de
ftegen, die leggende zyn voor Heeren-wegen, huy-
iên, ofte woonfteden , (11)
ruym foo veel aerde te
brengen^ als men van doen fal hebben ^ om den dyk eenhal·
ve voet hooger en foo breed toe te leggen, als het fandpad
op den dyk ^ daar nevens gelegen^ en voorts fchaps-gewys^
of naar den eyfch van
V werk^ al voorSt. Jacob ichou-
we, op welke fchouwe, men defelve wel fcherpelyk
fchouwen fal, op de boete van een halven oudfchild,
ende op gelyke poene word verboden de heuvels vor-
der uyt te fetten , ende de ftegen dieper in te fnyden
in de breedte ofte vierkant van de dyken, als drie voe-
ten, ende alle ftegen , niet leggende voor 's Heeren-
wegen, ofte woonfteden, fullen op dc tuynfchouwc
toegedyckt moeten zyn, op de boete van een oud-
fchild op yeder fteeg, ende voorts t' eiken dage daar
naar een oudfchild, foo lange tot dat defelve toege-
dykc fullen wefen, mids dat de brcuckigc van dccer·
//· DeeU

k^eMvaaVt» en defelve doortuynen met foo veel tuy-
als daar toe na den eyfch behooren fullen, ftel-

nen

fte bekeuringe geinilnueert Π1Ι zyn.

XL'

Item, fal men alle leegten en holligheyd verhogen,
en alle hoogte ende ongelykheyd doordyken, fonder
defelve af te nemen, ende dyk met dyk te maken, op
de verbeurte van vier oudichilden ende arbitrale cor-
reâ:ic, wel verftaande daar defpooren opgereden Îyn,
fal men met de opgereden aarde de fpooren mogen
toeftoten en vullen.

X I I.

Item, achtervolgende de Refolutie van de Heercn
Ambachts-Heeren, Dykgrave ende Hooge Heemra-
den van den Lopickcrweerd , genomen op den rec-
kendagbinnen Yfelfteyη, in Augufto anno ifpz, ge-
houden, en nader verklaringe, vermids de doleantien
by verfcheyde perfoonen, over 't graven ende halen
van aarde, uyt haarluyden Uytterweerden gedaan,
daar op gevolgt, blykende by Aéle , in date den 2,
Augufti anno 1608. word eenen ygelycken gecon-
fenteert tot het maacken van eenig hoofd, dyk, ofte
nieuwe werken tot behoudeniife des Lands , aarde te
graven, ende halen buytensdycx, bcneffensende on-
trent elcx fynen dyk, ter naafter Land, meeften oir-
baar, endeminfte fchade van de weerden, mids defel-
ve betalende, alle van elcke roede op weyweerden fes
ftuyvers, op bouw- ende faayweerden vier ftuyvers,
van het eerfte boven fte fpith, ende van het tweede
en derde ipith half geld, des fullen die geene die aar·
de willen halen, gehouden zyn, foo wanneer fyluy-
den eene roede van het eerfte ende bovenfte fpith ge-
graven fullen hebben , ook het tweede ende derde
Ipith aldaar uyt te graven, aleer lylieden eenige voor-
aere aarde van 't bovenfte fpith fullen mogen graven,
ende 't felve gedaan zynde, en fullen op geen andere
plaatfen mogen graven, maar daar vervolgen, invoe-
gen voorens verhaalt, ten warç de aarde aidiiar onbe-
quaam bevonden werde.

X I I L

Item, word expreflelyk verboden buytendycx aar-
de te halen tuflchen den dyken de ilooten, ende ook
defelve floot aan de dykfyde te verwyden, dan word
toegelaten defelve op te maken, tot heyninge van de
beeften , en foo waar buytensdyks geen'floot en leyd,
word verboden aarde te graven , ofte te roeren op
twaalf voeten na 't eynde ichaps-wys} word ook^ wel
expreflelyk verboden , binnens-dycx aarde te haaien
binnen de vyfentwintig dyk·roeden op de fchooren,
ende op andere plaatfen, geen fchooren zynde , bin-
nen twaalf dykroeden, af te meeten van den binnenr
kant des dyks, op de verbeurte van een halven oudi·
fchild cn arbitrale correftie , op yeder poinâ: voor»
fchreve.

X I V.

Item, word de dykgcflaagden geordineert tot allç
fchouwdage, felfsop haare dyken te komen, ofte ye-
mand in hare plaatfe te fendep., ten minften achtieij
jaren oud zynde, om den aan endeafganck van haar·^
luyder dyken te wyien, op verbeurte van een halvea
oudfchild.

X V.

Item, foo wanneer Dykgrave ende Hooge Heem-
raden raad houden op yemands dyk, word verboden
by haaren Raad te komen op ( iz) //V» dykroeden na,
op de verbeurte van een halven oudfchild.

XVI.

115

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. IL BOEK, IIL ΊΙΤ.

Item, tot alle fchouwdagen, fullen dc dyken bloot
wefen , boven, buyten cn binnensdycx dc ruychte eii
gras afgemacyt, foo dat men den dyk wel beficn en-
de fchouwen fal mogen, ende fal niemand fynen dyck
binnen de breedte , die deielve is hebbende, mogen
beheynen cn betuynen, op verbeurte van een, halvci*
oudfchild.

Ρ i

XVll·


-ocr page 118-

ii6 VAN DEN LEKKEl^DYCK BENEDEN DEN

X V I L

Item , word verboden buytens-dycks (13) inde
rolle van den dyck, eenige bomen te planten, ende
de geenedie algereeds daar geplant zyn, lullen detac-
ken niet mogen' komen binnen de veertien voeten van
het vierkant van den dyk, ende word voorts geboden
alle geboomten, binnensdycx ilaande, een dyckroede
hoog op re fnoeyen j welverilaande, dat men de roe-
de ia) ftellen op het midden van den dyk , of anders
tot goedduncken van de Hooge Heemraden, op ver-
beurte van (14)
fis ftuyvers voor yeder boom.
X V I 1 I.

Item 5 fal niemand met eenige beeften den dyk mo-
gen beweyden, of doen bewcydcn, dan een yegelyk
lyn felfs dyk , mids den felven ibo beheynende, dat
daar door niemand fchade en lyde, en indien de Dyk-
grave, of yemand van fynent wegen, tot eenigenty-
de van den jaare beeiienvonde op yemandsonbeheyn-
den dyk, fal defelve naar hem mogen nemen, en dry-
ven daar 't belieft, mids blyvende binnen den Lopik-
kerweerd, en fullen de eygenars van de beeften, op
den derden dag de beeften mogen komen loiTen, alle
dckepaard, veulens, koe, vecrle, of vereken, met
een oudfchild , elke kalf of fch:iap mee een fchelling
vlaams, mids betalende de koften van 't houdenvan dien,
en indien de beeften op den derden dag ( i j- )
na Pu-
blicatie^ ter plaatfi van de aanhalinge
niet geloft wor-
den, fal den Dykgraaf daar mede fyn oirbaar doen,
en ioo yemand hem oppofeerde, ende den fchutters
de beelten ontweldigde, fal daar over arbitralyk ge-
corrigeert worden.

X Î X

Item, foowie den dyk van den Lopikkerweerd be-
rooft , fal verbeuren fyn lyf ende goed.

X X.

Item, en fd niemand ook ten tyde van 't klockge-
flach, noch tot andere tyden , eenige willigen, ef-
fchen, ftoven, pooten , tuynen, of diergelyke mo-
gen opbreeken , of omhouden , fonder bevel van den
Dykgraaf en Hooge Heemraden , op verbeurte van
twee oudfchild ende arbitrale correftie, mids niet-te-
min betaalende de gedaane fchade, tot taxatie van de
Hooge Heemraden.

XXI.

Item , is geordineert, dat die gene, die volgende
den Dykbrief, op klockengeflag gehouden zyn ten
dyke te komen, fullen moeten blyven aan, ofte op
den dyk , ter plaatfe daar 'thenluyden, by of van we-
gen Dykgrave ende Hooge Heemraden aangewefen
ende geboden lal zyn, en voorts doen het geene hen-
luyden, by ofte van wegen defelve belaft fal worden,
op pœne dat de gene, die fulks nieten dede, en hem
met woorden olte werken oppofeerde ende onwillig
toonde, verbeuren fal 't clkcn reyfe vyf oudfchilden»
ende.ook gecorrigeert worden, na dat hy hem in woor-
den , ofte werken fal hebben gedragen.

XXII.

Item, fullen de geene , die aan den dyk woonen,
Tehoudenzyn, het volck by klockgeilag ten dycke
comende, na hare gelegentheyd te logeren, op ver-
beurte t'elken reyfe van een oudfchild op yeder per-
foon, den welken fyluyden wel fouden hebben mo-
gen logeren, en geweygen fullen hebben ; fullen ook
gehouden wefen, op gelyke verbeurte, den felven tc
voorfien van ko ft ende dranck, indien fy fulks heb-
ben, alles om een redelyke pryfe, des fullen de gene,
die alfo gelogeert ende getradeert fullen fyn geweeft,
gehouden wefen haarluyder koft en dranck te betalen,
aleer fyluyden vandendykfcheyden, ende hen eerlyk
ende ruftelyk dragen, fonder yemand overlaft te doen
met woorden ofte werken , op pœne van vier oud-
fchilden, by yegelyk van hen te verbeuren, endear-
bitrale corredie, na gelegentheyd van de faake j ende
indien yemand weygerde, ofte in gebreeke bleef fyn
koft ofte drank te betalen, fal den Dyckgrave, des
verfocht zynde, de onbetaalde penningen uytleggenop
fyn gewin, en verhalen aan den genen, die principa-
lyk gehouden waren geweeft ten dyk te komen, vol-
gende den Dykbrief.

X X I 1 I,

Item, alfoo men bevonden heeft, dat die gene, die
aan ofte ontrent den dyk woonen, ende fcUs gehou-
den zyn by tyden van nood op den dyck te komen,
aannemen de plaatfe te bewaren, van vele woonende
in de Steden ende Dorpen van de Achterlanden, foo
word verboden alle den genen, die ten dyckc gehou·
den zyn te komen, hare plaatfe, ofte wachten te he-
fteden aan fodanige perfoonen, die aan den dyk ofte
elders woonen, ende felfs ook fubjed zyn ten dycke
te komen , gelyk mede alfulcke perfoonen , felfs den
dyk onderworpen, verboden word yemands plaatfe,
ofte dienfte aan te nemen , op pœne van twee oude
Vranckryckfe fchilden, foo wel by den aannemer als
hefteder te verbeuren.

(ld) Aldus gedaan ter Vergaderinge van de Hee-
ren Dykgraaf en Hooge Heemraden van den Lecken-
dyck bcnedens-dams, op Jaarsveld, den 2Ö January
10S2. Onder ftond , ter Ordonnantie van de Ge-
melte Heeren Dykgraaf ende Hooge Heemraden, en
was onderteeckent, Francifco de Vicq.


( I ) Defe voorreden word in de laat fie uytgave van den jaare i68i alleen gevonden.

{% ) Βΐώί. Dit woord vind men alleen,in de Keuren van i6%2.,.^ - . . ■

(^) In de voorige flaat^ binnenkant.

(4) Defi priode in cur/yf gedrukt^ is in de uytgave van ifijS daar by gevoegt.

If) In de keuren van \6{% paat ^ twee en een halve. ■ . -

(6) De keuren van i6z<) hebbe'd f wel diep. ^

(7) 'T'geen in curfyf gedruckt is^ is in de uytgave van löfS, en onder (8 ) in de uytgavs mn 1682 daar by geko-
men.

(p ) In de keuten van den jaare lózp word hier het navolgende Artykel tufchen gevoegt. Item, alle gaawegen,
in voorgaande jaren gefchiert, liil men voor dit jaar twee voeten verhoogen, mits bly vende twee voeten
berieden den binnenkant, ende aldaar laten de breedte van twee voeten.
< loyit'geen, alhier in cur/yf volgt, is in de keuren van i6fS daar by gevoegt.

( n ) De keuren van 1619 hebben hier alUenlyky foo veel aarde te brengen, daar mede men defelve ftegen wei

ruym fal mogei? toedycken, al voor &c. '

( 12), In de voorfz. keuren van 1629, op iês. ' " r* #

(15) De keuren van \6 tg hebben een weynig verandering^ aan den dyk te planten, eenigerhande geboomte, 'of

de takken derfelver te laten hangen binnen de veertien voeten aan't vierkant &e. » '
(14) In de keuren van 1629, en ftaat^ op verbeurte van een halve oudfchildè
(ij;) Ï>efe woorden zyn in de keuren van 16 f8 daar by gevoegt,

(lö) Hetfiot van'de ordinaris keuren van 1619 luyd aldus. Alle welke Ordinantiën, Kèuren^ enverbeurtei>
fullen ftaan tot interpretatie , difcretie, en^moderatie van de Hooge Heemraden. Aldus gekeurt ende ge-
fchiert 9 cn geordineert by, Dykgraave ende Hooge .Mecmraden n^rgenoemt, ορ den % May des jaars 1 Ózp

' · - ^ " ^ ^ ■ - ■ ' - - πη

-ocr page 119-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. IL BOEK. ÎIL ΤΙΤ.

tif

En was ondcrteykent aldus, Α. Ophogen, Dyckgraaf. G. v. Vliesdel. L. van Wynbergen. F. van Ny-
poort. J. van Baexen. V. Dimmer. Accordeert met 'zyn principale gefchreven inpampier, en ondeitfyc·
kent als boven , by my, Duyfel.
Het flot van i6f8 luyd. Aldus gedaan ter Vergadering van de Heeren
Dykgrauve en Hooge Heemraden van den Lekkendyk benedendams den lyAprii löfS. TcrOrdonnan»
tie van de gem. Heeren Dykgraaf en Hooge Heemraden. J. v. Helm.

VII. INTERPRETATIE <υαη de welgem, Dyckgraif ende Hooge Heemraden, of de morfz.
Keuren y in dato dm Auguft, MD CLXXXIIL

De Heeren Dykgraaf ende Hooge Heemraden
van den Lekkendyk, benedendams, hebben
(by refumptie van d'ordinaris Keuren, den
16 Januarii lóSi. met den druck gemeen
gemaakt,) goedgevonden en gerefolveert, delelvete
amplieren, en, tot interpretatie van de twee volgen-
<ïe articulen, daar by te voegen, het navolgende, als
by't XII. articul.

Dat, indiensyemand, binnen de vyftig dykroeden
buytendyks, lelfs eygen Land heeft, defelve alsdan
in foo een geval geen aarde uyt eens anders Land ver-
mogen fal te halen.

Ende by hec xv 11
woorden,
item word verboden buyt^udycb, in de rolle
van den dyck, eenige hoornen te planten
, by te voegen,
op verbeurte van een haJf oudlchild voor yeder boom,
boven d'amotie van defelve, latende de reft van dit,
ende andere ariiculen
in flatu. Adum den Au-
gufti 1685. tot Jaarsveld. Onder itond, ter Ordom
nantie van de gemelte Heeren Dyckgraaf ende Hoo-
ge Heemraden. Ende was getckeut, Francisco dç
Vicq,

Articul , in principio, na dc


VIII. PülNCTEN 'υαη redres ende reglement, beraamt by de Heeren Ambachts^heeren, VyL··

graaf ende Hoogen Heemraden van den Lopikker-ïVeert y tot vermindermgi
van de laflenenonkofien over dm voorfchreven Weert vallende, gearrejieert
den II December ΜΌ CL XFIIL ende gerejumeert den Semmkf
MOCLXIX.

gulden, welcke icS gulden de prasfente Hcci*eh faîàc»
créfceeren.

Voor welke refpedive fommen den Dykgrgaf cndç
Hooge tieemraden, mitsgaders den Cameraar en Se^
cretaris, alle befoignes in de Lopickerweerd fuUen
moeten waarnemen, fonder eenige vordere leges, va-
catiën , of verteeringen te prjetenderèn, of tot liijde
van de Weert te mogen brengen, uytgefondert alleen,
als by hoog water en yskaringedes nood vereyfchtop
den dyk te gaari, het welk lal verllrekken alleen voor
die dagen , aïs de huyfluyden ten dyk fullen zyn, of*
te dat volgens den Dykbrief befchryvinge vandeAm-
bachtsheercn word gedaan, ofte dat buyten den ring
en buyten deStad van Utrecht eenige commiifien, of
pfoceilen mochten voorvallen, als mede wanneer de
tienjaarige meétingc van den Leckendyk iï\l worden
gedaan»

Dat de verteeringen van de boden €n dienaars , dié
by den Dykgraaf ende Hooge Heemraden, foo voor
hetCollegié, als in het particulier, worden gebruykt,
onder de verteeringen van de Heeren fullen zyn be-
grepen, enby defelve fullen worden gelaft.

Dat dje twee Dykmeefters alle dienften mede fulleii
moeten doen op haar eygen kollen , fonder eenige
verteeringe tot lafte van het Land, ofte Collegie ie
mogen doen » des dat haar boven het jaarlyks tra.dc
ment van een hondert vyf en zeventig gulden, dat fy
nu voor deii goeden opficht op de arbeyders zyn ge-
nietende, ydér noch een byilag van vyf en twintig
gulden jaarlyks fal worden toegéleyd.

Eerftelyk, dat den Dyckgraaf jaarlycks fal wor-
den toegevoegt voor alle vacatiën, daggelden,
verteeringen en vrachten, niet uytgefondert,
een fomme van iês hondert gulden jaarlyks, des
dat gehouden fal wefenten minften tweemaal 's maands
den dyk te befichtigen, ende van alle defeden noti-
tie houden, omme die ter eerfter Vergaderinge van
het Collegie aldaar bekent te maken, ende yets van
meerder importantie ende haall occurrerende, fal hy
twee Heemraden op haar touren daar toebefchryven.

Dat yder van de H )oge Heemraden alle jaar voor
daggelden, verteeringen en vrachten fal hebben drie
hondert en vyftig gulden, des dat den felven daar
voor alle fchouwdagen, ordinaris ende extraordinaris
comparitien, als mede de voorfeyde tourbeurten, op
het aanfchryven van den Heere Dykgraaf, fullen moe-
ten waarnemen.

Dat den Cameraar in der tyd, boven fyn trafte-
ment van vier en twintig gulden , mitsgaders de fit-
dagen en leges van de reekeningen, tMamen tot acht
en negentig gulden beloopende, ende hem jaarlycks
in reekeninge werdende geleeden, noch tot een by-
flag fal hebben vyftig gnlden jaarlycks.

Dat den Secretaris voor fyne vacatiën, daggelden,
verceeringen en vrachten, foo ter faake van ordinaris
als extraordinaris comparitien en tourbeurten, fal ge-
nieten 's jaars drie hondert gulden, en dat boven lyn
jaarlyks traitement van fes en dertig en vier en twin-
tig gulden, mitsgaders fyne leges van fitdagen, hem
in reekeninge van ordinaris uytgift tot noch toe ge
pafleert, ook boven het iiilavis van fchry ven der twee
reekeningen, een voor het Collegie, en een voor den
Rendant, als mede het ordinaris ichryflbon, hetwelk
hy gewoon is jaarlyks by fpecificatie te declareren.

Alles met defen verftande, dat den Dykgraaf, of-
te y e mand van de Hooge Heemraden, Cameraar, of
ook den Secretaris, komende t'abfenteren , het zy
van ordinaris, ofte van extraordinaris comparitien'ert
tourbeurten, den felven voor yder dag vacatie, die
hem volgens de oude ordre op de refpedive fchoüw-
dagen en andere comparitien foude competeren, fal
wordèö gekort en by den Caraera^ir ingehouden fes

Doch alioo den jegenv^oordigen Dyckgraaf .ende
Secretaris haaré refped ive ampten
fituïo or^erofo hebi·
ben verkregen, foo fal gcduürende den tyd vah h^are
bedieninge, en langer niet, jaarlycks worden toeger
voegt aan den Héeré Dyckgraaf de fomme van fes
hondert gulden, en aan den Secretaris drie hondert
en vyftig gulden, mits dat met het ilerven, ofte ver?
laten van derfelver ampten delelve foinmen reëelycj^
en niéttér daad iallen komen te ceiïèercn en op te hour
den, fonder dat haare Succefleurs yets het minite der
fen
*t halveri füllen mogen , of korinen prjetenderen.
Aldus ^ed^ binnca Utrecht op ^den li Pccemb,

ρ J

im.

V

-ocr page 120-

io6 VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN

ï6<)8, en öp den dag van de reekeninge ge weeft den
28 September
i66p, binnen MontFoort gerefumeert
en gearrefteert, als wanneer de Heeren Heemraden
hebben verklaart in plaatfe van drie hondert en vyf-
tig gulden, fig te laten cohtenteren met drie hondert
guldenjaarly.ks, ende is het felve by de prsefente Am-
bachtsheeren, Dyckgraaf en Hooge Heemraden by
provific vaftgeitelt. Onder ftond, my priefentj cn
was getekent, J. v. Helm.


IX. REG-LEMENT^, gmrreftetrt by de refpeBhe'CoHegien vm Dykgraven 'ende Hoog Heem-
raden 'üan de Loopikker-Weert, ende van de Landen van Vïanen, op ap-
probatie van derejpeBiveOver-Heeren, ten fine om fichin toekomende daar
naar te reguleeren, gearrefleert den i May M Ό C LX Χ Χ IL

V I I.

Dat geen anntxie van Middelweerden fal moogen
gefchieden tegen fchoordyken ende outhoevig Land,
tot fchoor gekoomen, anders als mits blyvende van
defelve het ν oor verhaal de getal van roey talen , dat
ook niet jegenftaande de annexie door cenige werken
gedaan, ende anders niet, alle geannexeerde Middel-
weerden, altyd fullen houdende natuur van Middel-
weerden. Dat den Middelweerd beneden de Stad
Vianen fal blyven geannexeert aan deUytterweertvan
haar Excellentie van Bredenroode , genaamt myns
Heeren Weerd, en die annexie mogen werden ge-
confenteèrt j edoch , dat ten~reguarde van defelve
mede fal worden achtervolgt, het geen in het voori-
ge
vi. articul vart Middelweerden is geftatueert, mee
dien verftande nochtans ·,

Eerilelyk, dat foo wanneer eenige verdere affpoe-
linge aan de zyde van den Lopickerweertfoudekomen
te gebeuren tegens over de fteenoven, ofte wat lager
af, als tot noch toe gefchied is^ en dat men mitsdien
van die zyde foude oprdeelen genootiaakt te zyn ee-
nige werken uyt tefteken, tot ontfettingevanden dyk,
in fulcken gevalle aan de zyde van de Middelweerd
geenige defenfiej ofte bewaringe fal mogen gefchie-
den, voor dat de voorfz. fchoordyk^fal ontfetr wêfen,
ten ware, dat men notoirlyck en -oogenfchynelyck
konde iien, dat de voorfz. Middelweert quam af te
nemen, om welcke afneeminge voor te komen, als-
dan, ende anders niet, de confervatie van de voorfz.
Middelweert fal werden toegeilaan, gelyck defelve
toegeftaan werd by defen, onder expres beding, dat
diftantie der voorfz. roeytalen van de exempte plaat- geen fchoordyk, ofte outhoevig Land aan de andere

m

I

fen , fullen mogen werken, lbo fy tot de meefte ver-
fekeringc van het gemeene Land, en van de dycken
van dien, fullen bevinden te behooren, fonderymants
tegenfeggen. ^ ^

Dat voor fchoordyken werden gehouden foodanige
dyken, die niet meer als tien roeden Lands annex
den dyk voor fig hebben , ende dat defelve, krygen-
de aangroey van Land, evenwel 1'choordyken lullen
blyven, ter tyd toe het oude en nieuwe Land geko-
men fal zyn tot de breette van twintig roeden, en dit
alles op laag water. ^

Dat geen Middelweerden, noch opkomende zan-
den, noch oock de zanden aan Uytterweerden aan-
groeyende, binneh de hondert en vyftig roeden , en
hondert roeden refpeftivelyk van de exempte plaatfen,
voörens vermeit, fullen mogen werden bepoot, be-
iteken, befaeyt, ofte beplant.

i V I.

zyde daar door fil worden beledigt, of dat de ilroom
eenigiints worde overgefet, of dat aan de zyde van
Vianen daar door eenige grond fal worden aangewon-
nen.

Ten tweeden, dat foodanige bewaringe ook plaats
fal hebben, foo wanneer elders als van fchoordyk, of
outhoevig Land tegens de voprfz. Middelweert fal
komen gewerkt te werden.

V 1 I 1. 5 4

D.it de fteenoven, op de ftaart van de voorfchre-
ve Middelweert als nu ftaande, aldaar fal mogen bly-
ven , des dat den Dyckgrave en Hooge Heemraden
's Lands van Vianen de fteene hoofdinge, voor die
fteenoven uytftekcnde, t'haren koften (foo diep het
doenlyk is ) fullen doen nemen, tot foo verre, dat
tuiTchen de fteenoven en de rivier, boven op het lyf
niet meer blyven fal als de breette van vier en vyftig
voeten, te meten uyt het midden van de muur byde
fteenoven by de deur,' ende dat den Dyckgraaf ende
Hooge Heemraden van de Lopickerweert t'eynde af

m

■f

ven fal als de breette van drie en negentig voeten, te
meten uyt de noordhoek van het felve huys, en dat
defelve Itaan en^hoofdinge, alfoo afgenomen zynde,

alsdan

Dat van de Middelweerden, m de nviere zynde, de ftaart van die Middelweert'beneden de fteenwen
ende foodanige andere, die door eenige werken fou- t'haaren koften fullen mogen doen afgraven , 'οΓ^Γ
den werden geannexeert aan Uytterweerden met fal danigen diepte, als fy lieden bevinden fullen te beh^r
mogen werden gewerkt in de riviere, noch de kan- ; ren .ende dat ter breette , als op huyTn is afeefe
ten, ofte oevers van defelve bekramt, veel mm , dat fulks dat tuiTchen het huys en de rivieLiet mcfr^
fteenovensdaar opgemaakt, ofte fteen daar van uyt-' - ' ' ' ' · ' V^ct meeroiy-

gekroeyt, ofte geftort fal mogeii werdén.

I.

'η den «erften', dat met de poinften , alhier be-
raamt, als rakende alleen het Heemrecht, in'het
minften niet en word geroert, ofte gepra^judi-
cieert het poin£t van Souverainiteyt , ordinaris
Jurisdidic, ofte particulier recht ^ in en over de ri-
viere, ende alle het gcene daar aan dependeert, maar
dat alle het felve in hét geheel word gelaten, en in
foodanigen ftaat, als het van ouds is geweeit, fon-
der vermindering van yders recht dien aangaande.

iDat men op alle Uytterweerden in het leggen van
cenige hoofden, kribben en ridfen , het fetien van
fteenovens, ilorten van iken, bcpooten, beiteeken,
ofte eenig ander werk, hoe het genaamt foude moo-
gen werden, omtrent cenige Steden, Kerken, Schóor-
dyken, "of buyten gedykt outhoevig Land tot fchoor
gekomen, als mede omtrent Gemeene Lands Water-
molens, fal moeten bly ven hortdert en vyftig roeden
boven, en hondert roeden beneden, te meeten aan de
klagende zyde, en de roede gerekent op feilien voe-
ten j behoudelyck, indien de voorlz. Uytterweerden
binnen de voorfz. hondert en vyftig en hondert roe-
den refpedive quamen af te fpoelen, door ëenige wer-
ken , die uyt, ofte van de voorfz. geprivilegieerde
plaatien foùden mogen gemaakt, ofregeleyd worden,
dat in fuiken gevalle deielveUytterweerden metfteen,
ofte met kramwerk langs den oever fullen mogen ge-
dekt, bewaart en geconférveert werden.

III.

Dat de voorfz. refpeftive Collégien, blyvende ter

-ocr page 121-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. //. BOEK, IlL ΤίΤ.

alsdan in het vorder fal mogen worden bewaart, fon-
der dat buycen die voorfz. bepalinge eenige puyn, of
Heen in dc rivier fal mogen worden geftort, oppœne
van datelyke demolitie, tot wekken eynde den Dyk-
graaf en de Hooge Heemraden van de Loopicker-
weert t'allen tyden den ftroom aldaar fullen mogen
doen peylen ende befïchtigen, om te fien, ofte
cenige fteen verder uytgeftort is , doch fullen den
Dykgraaf ende Hooge Heemraden van Vianen den
inham, boven die ileenoven, voor verdere afval met
inftortingc van fteen, ofte bekramminge mogen be-
waren.

I X.

Dat de refpeébive Dyckgraaf ende Hooge Heemra-
den, vand'eene, of d'andere zyde, geene werken in
de riviere fullen mogen maken, om land, of grond
aan te winnen, maar alleen tot bewaringe van haare
dyken en van het gemeene Land, maar dat de grond
of land , dewelcke foude mogen gewonnen werden
door eenige noodige wercken, by defelve rcfpeftive
Collégien tot gemeene Lands koften uytgeleyt, fil
komen ende blyven tot voordeel van het felve ge-
meene Land, en onder de adminiftratie vandenDyk-
grave en Hooge Heemraden, die de werken hebben
uytgeleyt en bekoiligt.

Dat geen lange werken, die uyt nood geleyt wor-
den , fuilen worden uytgefteken over de helfte van de
rivier ; ende in cas die tegens een Middelwecrt aan-
fchieten, over de helft van de ftroom, tuflchen de-
felve Middelweert en het uytterfte Land, daar het
werk van uytgefteken word.

X L

Dat alle Geintereflèerdens wederzyds geoorloft fal
zyn te bekrammen de kanten van haare üyterweer-
<ien, te befteken de zanden daar aangroeyende, haar
oudhoevig land , of fchoordyck te befchermen en te
ontfetten met uytftekende werken, foo zy geraden
vinden fullen, tot haaren kollen, niet peccerende te-
gens het geen hier vooren is geilatueert.

X 1 L

Dat de refpe&ive Dyckgraven ende Heemraaden,
als ook particulieren in haare werken in of aan de ri-
vier, niet ftrydende tegens het geen voorfz. is, niet
en fullen mogen werden verhindert, noch henlieden
cenige fchade, ofte afbreuk gedaan, op pœne, dat,
indien fulcks door de refpeftive Over-Heeren , ofte
Collégien quame te gebeuren, defelve alles wederom
fullen moeten repareren, en de fchade daar over ge-
leden, met de koften daar op gevallen, refundercn.

X I I L

Ende in cas fulcks gefchiede by particulieren, dat
defelve by de refpeébive Collégien, of andere compe-
tente Rechters, vand'een, of d'andere zyde van dc
Leek, daar over arbitralyck en andere ten exempd
fullen worden geftraft, en niet te min gecondemneat
in alle fchade en onkolten daar door geleden , na dat
de informatien daar van by de klagende partyen Tul-
len Avefen overgelevert.

XIV.

Dat de interpretatie, vermeerdering en vermÏTide-
ring defer poinóten fal ftaan aan de refpcétive Over-
Heeren , daar, en foo wanneer die foude mogen wer-
den vereyfcht, en dat de decifie van alle difpuyten,
die tuifchen de refpeftive Collégien fouden mogerï
komen te ontftaan, fal werden gedaan by foodaanige
twee Arbiters, als wederzyds promptelyk na belang
der iaake fullen werden genomineert, die ( des nood
zynde) een vyfde fullen vermogen te afluraeren^ aan
welke vier Arbiters de refpeótive partyen, tot Ipoe-
dige wegneeminge van alle diiferenten, en voorkoo-
mingevan meerder ongemacken, gehouden fullen zyn
binnen de twee maanden nà de gedane nominatie ha-
re ftucken en bewyfen wederzyds te furneren , op
pœne, dat na den voorfz. tyd uytfpraak fal worden
gedaan op de ftucken en bewyfen van d'cene parrye
alleen, die wederzyds exaélelyk fal moeten nagekoo'
men en gepraefteert worden.

Aldus gearrefteert en gedaan by dc Heeren Karei
Parmentier, Heere van Heeswyck , Burgermeefter
Bartholomeus de Gruyter, JoanServaas, H.L. Spie-
gel , Joan de Cafembroot, en Steven van Esvelt, Hoo-
ge Heemraden van de Lopickerweerd ; en de Heeren
Jacques de THoome, Heere van la Faxe, Droflaard
van Vianen, en de Heer Peter Engenhoufch, Raad
en Rentmeefter van haar Genade, het Vrouweling
van Bredenroode, mitsgadersde Heeren Herman Ter
Stege , en Juftus de Gelder, Gecommittecrdens
ende Hooge Heemraden van den Lande van Vianen.
Op de Staart van de Middelweert, op den eerften
May 1082.

Wegens het Collegie van de Heeren Dyckgravc
ende Hooge Heemraden van de Lopickerweert, eni
ter Ordonnantie van defelve. Onder ftont, Francis-
co de Vicq.

Wegens het Collegie van de Heeren Dyckgraaf
.ende Hooge Heemraden 's Lands van Vianen, ende
ter Ordonnantie van defelve. Onder ftojit, C. vaij
der Laken,
Concordat^ J. C, Loten.


X. RESOLUTIE 'van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van

Utrecht , inhoudende zeeker verdrag en conventie tujfchen Gecommitteerden
van Holland en Utrecht > over hei fchouwen van den Beer » en zeeker fiuck
dyks, leggende digt aan Schoonhoven, in dato den
7 en i^Septemb, MIDCLXX^

Gehoort het rapport van de Heeren Gecom-
mitteerden defer Provincie, den defer tot
Schoonhoven geweeft fynde in conferentie
met de Heeren Gecommitteerden van de
Ed. Groot Mog. Heeren Staten van Holland en Weft-
Friefland , totbefliifing van het nabefchreven difpuyt,
ontftaan tuifchen de Heeren Dyckgraaf en Heemraa-
den van den Lopikkerweerd, en de Heeren Regeer-
ders van Schoonhoven voornoemt, met overleevering
van het verfpreck, en verdrag dien aangaande , op 't
behagen van hare refpeftive Heeren Committenten
beraaiat, ende op het papier gebracht, luydende als
volgt.

Tuifchen de Heeren Borgermeeftcrs cn Regeerders

der Stad Schoonhoven , en den Heere Dykgraaf etx
Hooge Heemraden van den Lopickerweerd, difpuyc
ontftaan fynde , over het voeren van de fchouwc van
zeeker ftuck dycks , ende een beer, gelegen in dc
gracht van de Stad Schoonhoven , hebben dc Edelf?
Groot Mog. Heeren Staten van Holland en Weft-
Friesland, en de Ed. Moe. Heeren Staten van U-
trecht, goedgevonden tot oeiliffing van *t felve, ecg
conferentie tuflchen hare wederfy.dfe Gecommitteer-
den ter contentieuier plaatfe aan te ftellen , ende ten
dien cynde den Heer Paulus van Swanenburg, ou4
Borgemeeftcr van de Stad Leyden, ende de;i Heetip
HendricJk van der Does, Oud-Borgemeefter der Sra4

Gorcuoï, i>ejdc-Cecomjniti^cr£lc FUden van we^n df

g?.


-ocr page 122-

gemelte Ed. Groot Mog. Hceren Staten van Holland j
en Weil-Friesland, ende den Heer Everard van Wee-
de, Heere van Dykveld, den Heer Dirck Borrevan
Amerongen, Heere van Sandenburg, ende den Hee-
re Cornelis Boot, Oud-Borgemeeiter der Stad U-
trecht, Gecommitteerdens van de Ed. Mog. Heeren
Staren van Utrecht, op den ~ Septemb. 1670. in de
Stad Schoonhoven verfcheenen zynde, isdefelvc Hee-
ren , ter plaatfe in qu^iHe , door de Heeren Borge-
meeiteren en Regeerders van Schoonhoven ende Ge-
committeerdens van Dyckgraaf en Heemraden van
den Lopickerweerd, gedaan behoorlyke aanwyfinge,
en voorts gegeven volkomen informatie en onderrich-
ting, van 'c geene ider van defelve tot adilruélie van
hare fuitenuen ende recht, vermeynde te ftrekkenj
en hebben gemelte Heeren Gecommitteerden naexa-
minatie van alle het geallegeerde , beft en dienftig
geoordeelt, tot -wegneeming van het bovengeroerde
difpuyt, en om voortekoomen alle onheylen enfwa-
righeden, die voor alle de Gcinterefleerdens in den
Lopickerweerd, daar uyt te vreefcn ftaan, met mal-
kanderen, op het behagen van hare refpedive Heeren
Committenten, teverl'preeken , ende verdragen, dat
in het toekomenden den beer, en het ftuck dycks in
quaeftie, te iamen ftrekkendeter breedte van deSiads
grachten, en met een heek van den vorderen dykge-
ièpareert, falblyven onder het opfigt, ende forge van
de Heeren Gecommitteerde Raden van Holland, of
Borgemeefteren en Regeerders der Stad Schoonho-
ven ; dog dat de Heeren Dykgraaf en Heemraden,
als dewelcke gehouden fyn te vigileeren voor de be·
waaringevan den geheelen ring van haren v/eerd, op
hare reipeélive ordinaris fchouwen, ende ook ten al-
len tyden fullen vermogen te koomen neemen inlpec-
tie van de gelegentheyd en conftitutie van denvoorfz.
beer, en het ftuck dyks; ren welcken eynde de ope-
ning van het voorfz. heek Haar Ed. Mog. niet fal
mogen -worden geweygert ; endeingevalle defelve ee-
nig defeét, of reden van bekommernifle daar aan, of
daar ontrent mogten komen te vinden, fullen daar van
kenniiTe geeven aan de Heeren Borgemeefters en Re-
geerders van Schoonhoven, ofte a-an de Edele Groot
Mog. Heeren Staten van Holland , en van Utrecht,
of wel derfelver Heeren Gecommitteerde Raden en
Gedeputeerden 5 en dat daar mede ook fullen wefen
geaflbpieert, ende komen te cellecren de adien ende
proceiTen , by den Dykgraaf van den Lopikkerwecrd
tegens den Bailliu, ende de Heeren Borgemeefteren
en Regeerders van de Stad Schoonhoven, en by den
gemelten Bailliu tegen den Dykgraaf en Heemraden,
mitsgaders derfelver fuppooften, rakende het voorfz.
ftuk dyks opgenomen en geëntameerr, met den gevol-
gen ende aankleven van dien.

Ϊ20

Naar examinatie van 't welke, hebben de Heerca
Ordinaris Gedeputeerden alhier, als daar toe byHaar
Ed. Mog. ter befchryvingegeauthorifeert, 't voorge-
melte verfprek en
verdro-g^proiit jacet ^ geapprobeert
ende verftaan, dat hier van extraâ: authenticq gefon-
den fal worden aan de Heeren Gecommitteerde Raden
van de Ed. Groot Mog. Hceren Staten van Holland
en Weft-Vriesland, mitsgaders aan de Hceren Dyck-
graaf en Heemraden van den Lopikkerweerd.

Refohitie van de Heeren Staten van Holland en TVefi'
Friesland^ in Haar Ed. Groot Mog. Vergadering ge
nomen ^^ op Woensdag den i^^Septemb,
1670.

Synde ter Vergadering gerefereért, dat tuiTchende
Gedeputeerden van de Heeren Gecommitteerde Ra-
den ter eenre, ende Gecommitteerdens van de Hceren
Staten 'sLands van Utrecht ter andere fyde, op ap-
probatie van wederfydfe Heeren Principalen, waren
uyt de weg gelcyd de differenten , origineelyk ont-
ftaan tuiTchen Borgemeefteren ende Regeerders van
Schoonhoven, ende den Dykgraaf en Heemraden van
den Lopikkerweerd, over het beichouwen van Îeeker
ftuksken dyks , onder de fortificatiën van dè voorfz.
Stad Schoonhoven gelegen, ende dat 't accoord daar
over gemaakt, door de Heeren Gedeputeerde Sta-
ten van de welgemelte Provincie van Utrecht, Vol-
gens hare Miiüvie van den 7 defer loopende raa^nd,
op voorgaande authoriiatie van de Staten, was geap-
probeert , hebben Haar Ed. Groot Mog. na voorgaan-
de deliberatie , haar 't voorfz. accoord , invoegen,
ende maniere , als 't felve in 't eynde defes ftaat geiif-
fereert, wel laten gevallen , ende dienvolgende 't fel-
ve insgelyks geapprobeert en geratificeert, gelyk hec
vooifz. accoord geapprobeert ende geratificeert word
by dclèn} daar van aan de welgemelte Heeren Staten
'sLands van Utrecht by refcriptie kcnnifle fal worden
gegeven, als na behooren.

VAN DEN LEKKENDYCK BENEDEN DEN


XL A PP 01Ν CTE M ENT, waar by de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Sta-
ten verflaan, dat een Heemraad van Stads wegen, in het Collegie
van den Lekkendyk benedendams ,Jeffie fal mogen neemen , fchoou
niet gegoed volgens den Oykbri^, den
χ Jp ü M Ό C XXHL

Alfoo van oldcn tyden tot nog toe geobferveert,
de Regeerders der Stad Utrecht, van we-
gen haar gemeen coi pus, een Hoog Heem η
raad hebben geftelt, ende als nog llellen op
den dyk van den Neder- of Lopikkerweerd, daarvan
den olden Dykbriefby den BiiTchop van Utrecht ver-
leent, mede brengt, dat de Heemraden binnen der
fchouwe , ten minften tot een hoeve lands moeten
weefen geerft, gelyks meer Dykbrieven op andere
Polders van gelyke contineeren, ende evenvsrel aldaar
niet en word geobferveert in regard van de Heemra-
den , die van wegen eenige Steden, ende Collégien
(grootelyks in den ring gegoed ) fyn geftelt , gelyks
notoir is onder anderen ten refpeiie van de geenen, die
als Heemraden worden geftelt van wegen de vyi Col-
légien, den Duytfchen Huys, en van andere Balyen
ende Abdyendes Geftichts van Utrecht, die dikwils
in den ring niet altoos en fyn geçrft -, en evenwelbc-
dugtwefende, dat den Dykgraaf van den voorfz. Ne-
der weerd , den Heemraad by de Regierders der Stad
Utrecht geftelt, ofte nog te ftellen, komende aldaar
van Stads weegen met fyne commiflie, foude moegen
objicieeren, dat hy in de fchouwe niet en waare ge-
goed volgens den voorfz. Dykbrief. Soo word om
luiks te voorkoomen , van wegen de Stad van Utrecht
verfogt declaratie van de Gedeputeerden der Ed. Mog.
Heeren Staten 'sLands van Utrecht , of het requifyc
van gcërft te moeten wefen in de fchouwe van den
ring in den Nederweerd, niet en behoort te ceiTee-
ren, in regard van de Heemraden, die geftelt worden
van wegen het corpus der Stad Utrecht, dewelke
fy
repreienteeren , ende die ongelyk meer als met een
hóeve lands in de fchouwe fyn gegoed , volgens de
ufantie onder andere fchouwen, en ook in den voor-
fchreven Nederweerd ten regard van andere Collégien
geobferveert, fonderlinge lbo de Stad van Utrecht

mm

οοίε

/,,


-ocr page 123-

Ν I Ε υ W Ε Ν D A M. IL BOEK. III. ΤΙΤ- lit

ook heeft de adminiftratie , ofte regieringe over de
goederen van de Conventen, die meedein denvoorfz.
Nederweerd grootelyks fyη gegoed. In margineftont
geappoindeert. Die Gedeputeerden van de Staten 's
Lands van Utrecht, gelet op den inhoud defer, con-
fenteeren, om reedenen daar by verhaalt, dat den Heem-
raad by die van de Stad Utrecht, ten fine hier inne
geroert, geftelt en nog te ftellen, fal genieten *t ef-
feâ: van fyn Commiffie hem daar toe verleent , niet
tegenftaande hy volgens de Ordonnantie van defchou-
we niet en is geeoed. Gedaan t'Utrecht den ζ April
1623. Ter Ordonnantie als boven: en was ondertee-
kent, Anc.
V. Hilten.


RESOLUTIE van de Ed.Mog.Heeren Staten * s Lands van Utrecht, waar by de Heem-
raden van den Lekkendyk beneden-dams, uyt een van de Drie Leeden van
Staten, aldaar compareerende, gedijpenfeert worden, van aldaar feflienmer-
gen Lands te befitten, in dato den 1% April MOCCXIK

XII.

p het gerepraefenteerde ter Vergaderinge ge-
daan , is na deliberatie goedgevonden en
veritaan, dat na defen alle de Heemraden,
die uyt een van de Drie Leeden van Staten
op den Lekkendyk beneden-dams fullen worden ge-
committeert, vry en gedifpenfeert iullen fyn van te
moeten beiitten leilien mergen Lands onder den felve
behoorende.

O


De Le fer voege hier by de Refolutie rakende de begeeving van eenige Heemraads-pUatfen op den Lekkendyk, boven en
beneden dams^ Byleveld , en de Lange Vliet, van den ζ ζ April en
4 May 1705. Siet den 11 Tyt. i Deel.
Num.
xxvii.

Conventie tujjchen de Staten van Holland en de Ce Provincie, aangaande eenige diff er enten met het Waterfchap van
Woerden^ en onder anderen over het verbreeden van den voorjz. Lekkendycky gefloten den ^May
171 f. Sietbc'
neden^
Tyt. xii. Num. xxxiv.

XIIL MERGENTALEN van den Lopikker Weerà,

Yflclfteyn
Benfchop

Polsbroek, Noord zyde
^ . . . . Zuyd zyde
Heeswyck
Blockland
Williscop
Hoencop
Lopick
Jaarsveld

Dyckveld en Rateles . ^

Cabauw

Sevender ♦

Die Vliet

Langerack

Zevenhoven

Die Schout van YÎTelfteyn felfs vyfde.
Die Schout van Montfoort felfs vyfde.
Die Schout van Benfchop felfs vierde.
Die Schout van Lopick felfs vierde.
Die Schout van Jaarsveld felfs vierde.
Die Schout van Polsbroeck aan de Noordzyde felfs
tweede.

Die Schout van Polsbroeck aan de Zuydzyde felfs
tweede.

Die Schout van Cabauw felfs tweede.

Mergen.
1024.
ziyz.

fZO.

6yz.

Uo.

782.
672.
2100.
872.
138.
248.
280.
100.
6^6.
100.
11400.

Die Schout van Zevender felfs tweede.'
Die Schout van Sevenhooven felfs een.
Die Schout van Williscop felfs tweede.
Die Schout van Blockland felfs tweede.
Die Schout van Heeswyck felfs een.
Die Schout van Langerack
felfs tweede;
Die Schout van Hoencoop felft tweede.
Die Schout van Vliet
felfs een.
Die Schout van Dyckvelt en Rateles felfè een.'

Onderden Lopikker Weerdfynelf duyfent vier hondert
acht en veertig mergen Lands, makende vyftien hoe*
ven een quartier.

71-11

143. 2
286' 4

Sfz-ir

fOO-tJ
8

643-ip

7ΙΓ-ΙΟ
8f8-i2
ϊΐ44-ΐ(ί
1717. 4
2003- 8
228^-12

Een Hollandfe duyt op de mergen maakt
Een oort ... j

Een oort

Een halve ftuyver
Een halve brafpenning
Seven duyten
Een ftuyver ·
Negen duyten
Een brafpenning
Drie grooten
Twee ftuyvers
Drie Stuyvers
Seven grooten
Vier ftuyvers


XIV. LYSTE van de Heeren Djckgraven van den Lopikker Pf^eerd, ofte Lekkndyck, beneden
dams.

HENRICK DEN ROVERE,Knapc,dien
Florens Grave van Holland die fchouwe be-
volen heeft van Lopikkerweert, blycken-
de by den gezegelden brief, waar by hy die
Heemraders van Lopickerweert doet groeten, en
ontbied, dat zy met hem fchouwen, wanneer dat
tyd is, ende des Lands orbare» ende hy 'sbegcret.
Gegeven in ons Heerea jare 1287. in St. Lucjieo
//.
Dtth

avond. Word Henrik die Rover van Montfoorde
genoemtjin den üytfpraakbriefvan Florens, Grave
van Hpllant, Zcelant, ende Heere van Vriefland,
tuifchen hem ende Jan van ReneiÏè, over het goei;
ter Ghoude en te Montforde, gegeven des woens-
dags na Sinte Bartholomeus dag, in *t jaar ons Hee-
ren 129,2. Haer Heinrik de Rover, Borchgrave
van Mpntfooj-tjword bet jElrfborchlceovan'cHuyi

Q.

Έ

S


-ocr page 124-

122

van Montfoorde, by twee Sdchtfe Leenmannen,'
ten tyde Willem, Biflchop te Utrecht, in den jare
ons Heeren iipö, viyda^ voor onfer Vrouwendag
te LichtmiiTe, toegewefen. ' ^ - ''
HEER" Ζ WEDER , Bórchgrave van Montfoorde.
Den felven bekent Aernd van Heurn,· als- BiiTchop
te Utrecht, beleent te hebben met het Dyckgraaf-
fchap ^an den Lopickerweerd , volgens_zeekere
vêrklaaring van den lojanuar. i 388, te vinden by
- Mahhamae'yure^GIad. cap. XI. i ;.

HEER^HENRlCK, Bórchgrave van Montfoorde,
word na overlyden vanzyn gemelte vader ,, Heeren
Zwëder,''door BiiTchop Aernd van^Heurn voorn,
met het voorfz. Dykgraaffchap verleyt, volgens dé"
evengemelte verklaring, te
vmdenhy Maitij.d./oc.
Ζ WEDER, BorchgmVe van Montfoorde, word na
overlyden van Heeren Henriks zyn vader^, by Bif-
fchop Frederik van Blankenheym den
16 May I40f
met het Dykgraaffchap beleent. Siet Mattk d.loc.
p,
141. & de Nohilitat. />.880. en^ denDykbrief ^bo·
' men Num. 11. \ ,

JOHAN, Domprooil te Utrecht, word na de dood
van Zweder van Montfoort, zyn broeder , door
BiiTchop Frederick van Blanckenheym den i8Fe-
• bruar. 1413 met het Dykgraafichap verleyd. Sier
Matthceus d. loc. p. 141,^« 14?. tïïàç:Lyfle van de
Prooflen van den Dom , in bet 1 Boeck. 11 Tyt. iw Deel.
Num.xii.p.i^i.
HENRICK, Bórchgrave tot Montfoorde, word.na
doode van zyn vader, Heer Johan van Monrfcort,
Ridder, by Rudolph van Diepholt , BiiTchop te
Utrecht, verleyd op den den 8 Maart
144p. Hy
word gemelt by
Matthaem d. loc. p. 1 f i.
JOHAN , Bórchgrave van Mbntfoord , Heer tot
Purmerende, word na overlyden. van Heer, Hen-'
riek zyn vader, by BiiTchop David^van'Böurgon-
dien met het DyckgraafTchap verleyd, op den
zi
May 1461.' S\tiMatt.d.loc.p.i^z.^^àç.Nob.p,%o^.
Jonkr. JOOST, Bórchgrave van Montfoort, word
na de dood van Johan zyn vader,' by KeyÎèr Karei
den 18 Maart if^o verleyd met het voorlz. Dyck-
graaffchap.
Ski Matth. de Jure Glad. cap. χι.ρ.
15 f. Van wegen defen Heere van Montfoort, word
als Dykgraaf van den Lekkendyk van den Lopik-
kerweerd gemelt Mr. Dirck Zas, in een Compro-
mis van'den i Decemb. i f34, by
Maïthaus de No-
hilit. lib.
3. En nog in een ander Inilrument van.
den 13 July if3p, by
Matthaus de Jure Glad. cap.
XI./I. löo. En in de Refolutien van de Staten van
deni^Julyi^^f. ' ,

Jonkr. JOHAN, Heere van Monfoort, word na de

Fan de Borggraven van Montfoort, als Dykgraaven van
re Glad.cap. xi., xxxii. éc lib, 3. de Nobilitat. cap,

j 'dood van Jonkr; Jooil zyn vader,^ of liever Jonkr»
Lodewyk van Montfoort Willemz., Droil 's Lands
, van Montfoort, 'ten behoeven van gemelte Johan,'
als nog onmundig zyndè verleyd, op den 18 Auguft.
, if4f.
Sitt Mattham de Jure Glad. c. χι. ρ.
JAN VAN MERODE , Baenderheer van Moria·
mez, als man en voogd van Philippote van Mont-
foort, word na doode van Heer Johan van Mont-
foort, Bórchgrave tot Montfoort, haren broeder,
by de Heerén Staten van den Lande van Utréchc
den April ifS^. beleent.
PHILIPS VAN MERODE, Baanderheer tot Pe-
, tershem ^ Heere' tót, Diepenbeeck , als man ende
■ voogd van Anna van Merode, word na doode van
Johan van Merode ende Philippote van Montfoort,
hare ouders, by de Heeren Staten van den Lande
van Utrecht , op den
8 December 1593 verleyd».
Van wegen defen Philips van Merode, word als
Dyckgraaf vermeit Bernd Zas., op den
29 April
1(523. In het Copyeboeck der Stad Vtrecht ^ geteeckent
met de letter F. fol. ±f6. ■

PHiLIPS, vry Baanderheer tot Merode, Marquis
tot Weilerloe, Grave tot Oelem, Bórchgrave tot
Montfoort, Villemont, Brevennes 6cc. Word na
doode van Philips van Merode ende Anna van Me-
rode, zyne ouders, by de Heeren Staten van den
Lande van Utrecht, op den
22 Maart 1628 beleent.
Ten tyden van defen Bórchgrave, word Godfchalk
„j.van Hal male,, als Lieutenant Dykgraaf vermeit, in
' 'dè Koopbrief der goéderen van Montfoort van den"
. 4 July 1648. Siet Matt. de Nob. lib. 3. cap. 1. />. 8 iz.

Dykgraven van den Lepikkerweerd^ of Lekkendyk hme*
den dams y federt dat de Ed. Mog: Heeren Staten dg"
'"fir Provincie het Dyckgraaffchap , te gelyck mei ^et
■"Borchgraaffchap van Montfoort den ^July 1548 aan^.
i gekocht hebben. · ·

GODSCHALK ' VAN · H ALM ALE , Hea· van

Heulefteyh , Lieutenant Dyckgraaf, volgens a6te.
' van den Bórchgrave, den
3 December 1047. Siet

lÜMthieus d. loc. ' ' ·

DIRCK PLEMP FONTAIN , is by reiïgnatic
Dykgraaf geworden, den 11 Februar. i<SfO} waar;
op Haar Ed, Mog.'den felven Commiille verleent,
hebben. Is den
4 Auguft. ió8o overleden.
HENRICK JACOB VAN TUYL VAN SE-
ROOSKERKEN, Heer van Zuylen , &c. is!
Dyckgraaf geworden den
24 Auguit. i($8o.
WILLEM VAN DER MUELEN , Heer van
Oudbroeckhuyfen, &c. is Dykgraaf geworden deii
26 May 1691·. '

den Lekkendyck\ benedendams^ Ret Matthasus de Tu-
l.p.88ö.ibqq. ' , '

χ

W A N^ t) Ε Ν Y S S Ε L D Y C KJ


iT'i'i 'li tiWii^

•éim

VIE R D .Ε Ν : Τ Y Τ Ε L.

Aangaande de Schouwe van den Yflfeldyck,
Λ Itrekkende van de Haaftrechter Wee-
re af, tot den Yfleldam toe.

Alhï&f i^ord voor geinfere&-t gehouden^ het geen in den voorgaanden l'ytel van de Oyckgraaven van den Ijekkendyk
hemden damsj envan den Tjfeldyk ^ in de Dykbrieven aldaar te. vinden is,, f

1. i RÊQÜ.ESTE, en Jppoméfement, van de Heeren Gedeputeerd van de Ed. Mog. Heeren Sta-

ten ïS: Lands ,van Mrecht, waar by zeekere Articukn van Watergraaf ende
" S 'Heemraden op de-fchouwe van den Tjffel worden geapprobeert ^ in-dato den
24

i.tO

v' si;

Ver.

t

-ocr page 125-

van den ysseldyck. 11. BOEK. IV. TIT.

Vcrtoonen met eerbiedinge Watergraaf ende
Heemraden van der Yiele in den Lande van
Montfoort , hoe dat zeerkleyne, ofte geen
Ordonnantie gevonden wordende op het
fchouwen van defelve Riviere, anders als dat in den
aare van * negen en negentig inne doen llellen is zee-
" cere korte Ordonnantie, by Hoogloffelyker memorie
Vrouwe Philippote van Montfoort, als fynde doen
ter tyd Vrouwe van Montfoort, invoegen cn altyd
gefchouwt is volgens defelve , ende byfonder op de
Publicatien en Ordonnantiën by Waterfchap en Heem-
raden ingefteit, en van den Stadhuyfe tot Montfoort,
AVoerden, Oudewater ende Linfchoten doen publi-
ceeren ; dan alfoo eenige contramineerders bevonden
worden, die de burgeren en huysluyden fyn opma-
kende, onime henluyden jegens de voorfz. Publica-
tien te oppofeeren, ende byfonder jegens de tweede
fchouwe , die by fommige jaaren hoognoodig is ge-
daan te worden j item, die grond op lommige plaat-
fen op geheel leeg water, (fulks op defen foomer wel
fes weken aan malkanderen is bevonden op diverfche
Hagen droog te leggen ) ende op de tweede fchou-
we geboden fynde uyt te werpen, 't felve by de ey-
genaars ende bruykers geweygert worde j foo is het,
dat de voorfz. Remonftranten geraadfaam gevonden
hebben , henluyden te addrefleeren aan UEd. Mog.
cn te verfoeken op defe by gaande Extra£l ende Pu-
blicatie uwer Ed. Mog. approbatie , 't welk de Re-
monftranten tot dienft van de Stede ende Lande
feer ernftelyk fyn verfoekende. Het welk doende &c.

* Schoon op beyde defe plaetfen duydelyk het jaar van 15P9, in de Refolutien van de Gedeputeerden van den 24 Jw
ny
1637 gevonden word s fchynt het egter genoegfaam fekerte zyn, dat het voorfz. Extrait een verkeert jaarheefty
cn de opfleller van dit Requefl daar door ook m^eydis. Gemerkt uyt het Leen-regifler, ter Staten Kamer beruflen-
de f klaar blyckt, dat Johan van Mer ode en zyn vrouw Philippote van Montfoort, al in het begin, of voor den
jaare 15ÎP3 overleden zyn j dewyl na de dood van die beyde, haar foon Philips van Merode in krachte van procu-
ratie van deniCjanuar. ifP3> met''t Oykgraaffchap van denLopikkerweerd beleent is opdenZ Decemb. ifç^gelyk
wy hebben aangeteekent in de voorgaande Lyfle van de Dykgraven van den Lekkendyk beneden dams. Siet de
voor-
gaande pag.
Konde mende Ordonnantie fèlfs, {die ik twyfele of wel meer te vinden is ) machtig worden, foo was
de foui haafl verbetert. Nu is 'er dan niet anders over, als waarfchynlyk te giffen, dat de gem. Ordonnantie is
Dan den ζ y Augufi.
ifSp. JVelcke mijjlag lichtelyk in het fchryven heeft konnen injluypen.

IL ORDONNANTIE, of Schowwbriefy gearrefieert by de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands

van Utrecht , op het fchouwen van den Ifildyck, flrekkende van de
Haafirechtfe ÏVeer tot den Tfeldam toe , in 'dato den 30 Aumâus
MOCLXXVL

Extrait uyt feckere Ordonnantie mn dato*dem\ Au-
gudusi^^f^. onderteekent y Philippote de Montfoort,

Item , dat de Tffel alk jaars ecne ^ ofte twçemaaîs gC"
maakt, ende ten eerfien nytgefchouiut worde ^ telken op de
boete van eenegulden, ende dat men het ongemaakte werk
fal befleden tot koflen van den breukigen.

Item, dat men bevorderen fal, dat de Tfek, daar d'ie
van IVHlescop ende Blockland beneden Benfcbopperfuys af"
laten ^ voorts gemaakt werde by den 'geenen ^ dien het
behoort ^ tot de Broekerfuys toe-, ende dat de TJfele benef'
fens de forte ende de Stede van Oudewater gediept worde.

Item^ dat men fchikke te bevorderen, dat hetonkniyd^
als die wiericken gefneden zyn, niet en dry ven in der T-
fele.

Leger ftont, geëxrraheert uyc de voorfz. Ordon-
nantie, endenaar collatie is daar mede bevonden teac-
cordeeren , bymy Secretaris rot Montfoort, ondercee-
kentj Jonathas de DuyfcL Onder ftont, gecollaiio-
neert jegens gelyke copye ende extraót, ende na ge-
daane collatie is defe daar mede bevonden te accordee-
ren , op den 2.4juny lö^j. Was onderteekent
van Cortenes. In margine ftont geappoinóteert.
Gedeputeerden van de Staten'sLands van Utrecht,
approbeerende den inhouden deierby proviCe voor de-
fe reyfe, ordonneeren allen den geenen, die fulksfou-
de mogen aangaan, henluyden daar naar te regulee-
ren, als 't bchooren fal. Gedaan te Utrecht den
Juny 1637. Onder ftont, ter Ordonnantie, als bo-
ven, getckent, Ant. van Hilten.

, J.

De

Die Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, die defen fullen llen of hooren
lefen, falut. Afoo in den jaare I4f4. Hee-
re Rodolphus van Diepholt, als doen Bif-
fchop tot Utrecht , gemaakt hebbende een nieuw
Dykrechtop den Lekkendyk, ftrekkende vanden Y-
feldamaf tot de Stede Schoonhoven toe, in 't begin-
fel van den ielven Dyckbrief heeft geftatueert en ge-
fey t, dat men den Yffeldyk, ftrekkende van den Haa-
ftrechtfcr Weer af tot den voorfz. Yfeldam toe, foude
fchouwen, met alfulke Hooge Heemraden als men tot
die tyd hadde gedaan, ende v/y bericht zyn, dat men
daar van geen Dykbriefoyt, immers foo lange men-
fchen gedencken kan, heeft geiïcn , maar dar den
voorfz. Yfleldyk van tyd.tot tyd is gefchouwt fonder
eenige Dykbrief, na ouden herkomen en gewoonte,
op feer lichte en onzekere boeten en breucken j dat
die Dykgrave geen authoriteyt noch conftrinétie heb-
bende , omme den gebrekigen en onwilligen te doen
pareren en achtervolgen die fchieringen en keuren,
by de Hooge Heemraden tor des Lands behoudeniife
gemaakt, en dc boeten ( hoe kleyn die zyn ) te exe-
cuteren , gemeUe Dykgrave ende Hooge Heemraden
in haarc refpedive Officien niet , ofte feer weynig
worden geacht, ende dat daaromme den voorfz. dyk
//. Deel.

feer onachtfaamlyck wort gemaackt en ondei houden,
en traaglyk by Dykgraaf ende Hooge Heemraden be-
fchouwt, ende dat gefchapen was, dat den voorfz.
dyk cn fchouwe gantfchelyck foude worden genegU-
geert,rot groote pra^judicie van ons recht en authori-
teyt, en merkelyke periculen van onfe onderfaren en
andere goede luyden, binnen den voorfz dyk gefeten,
gcërft en gegoed, die by hooge watervloeden inden
YiTel groote fchade daar door Ibuden hebben te ver-
wachten. Soo is 't, dat wy nodigachtende en begeeren-
de fulks te voorkomen, en daar tegens te voorficn , toe
behoudeniiïè van ons recht, ende het welvaren van
oniè goede onderfaten en andere, dewelcke daar aan
gelegen is, geordonneert, geftatueert ende gemaackt
hebben, gelyck wy ordonneeren, ftatueeren en ma-
ken mits deièn dit navolgende Dyckrecht, waarna
den voorfz. Yfleldyk , foo verre onfe fchouwe defer
tyd is ftrekkende, te weten, ten ooften van de Ba-
ronnye, of het Land van Yifelfteyn af, ten Weften
tot aan het Haaftrechtfcr Weer (daar de fchouwe van
Crimperderweert begint, ofteeyndigt; voortaange-
maakt, gefchouwt en onderhouden fal worden.

I

Alseerftclyk, dat de toeiîcht, fchouwen, fchie-

! ringen en keuren op den voorfz.d^k, met dengevol-

■M

Ε
til


?
'ftxs

m

m

ρ: 1

-ocr page 126-

114

van den ysseldyck

ge en toebehoortc deflelfs, fal wefcn by en aan den
Dyltgrave, diè wy nu geftek hebben, ende namaals
Itellen Tullen mogen, mitsgaders fes Heemraden, die
gefet zyn cn gelet fullen worden , als volgt. Alfe
een by ons als Burggrave van Montfoort, twee by
den Heere van Heeswyk, als een van defe de tweede
plaats, en d'ander de laatile, een by den Heer van
Willemskop, een by den Heer van Blokland, en een
by den Heer van Dykvelt enRateles, mitsgaders den
Secretaris en Dykboode by ons.

1 1.

Dat de voorfz. Dykgrave ende Hooge Heemraden
op den voorverhaalden dyk, niet alleenlyk op de na-
volgende ordinaris ichouwdagen , maar ook daar voor
en na tot allen tyden, als de nood vereyiTchen fal,
fullen mogen ordonneren alfulke werken, hetzy ver-
hoogingen, kaden en andere, als fyluyden by hun-
nen eede fullen bevinden en verdaan noodig en dien-
Itie te wefen tot behoudeniife van de Landen.

III.

Sullen mede goede toeiicht hebben op die fluyfen,
leggende in den dyk, en wel letten, dat die llerck,
valt en beilendig zyn, omme het water te keeren by
hooge fpringvloeden, ende indien fy pericul bevin-
den, ofvooriien ineenige der felver fluyien, defelve
mogen doen toeleggen, en een dam daarvoor flaan en
houden, ter tyd toe die iluyfe lal wefen hemiaackt,
ofte verzekert, alles na gelegentheyd van tyd, en tot
kollen van die Polder, ofte gemeene Landen, den
welke de iluyfe is toebehoorende.

1 V.

Dat tot dien eynde de Schouten , ofte Cameraars
van de Polders op die ordinaris fchouwdagen fullen
beforgen en doen leggen een bequame fchuyt, ofte
fchouwe, ontrent elke iluys, en by gebreke vanfulks
te doen, verbeuren een boete van drie gulden. '

" Dat niemand anders als de voorfz. Polders, ofte
gemeene Landen eenige fluyfen, heulen, duyker, of-
te zyl fal mogen hebben, noch leggen, noch eenige
openinge doen in ofte door den dyk, noch door de
Yifelkade, op de verbeurte van hondeitfilvere ducatons
en arbitrale correctie, boven vergocdinge vandefcha-
de, die de Landen daar door fouden mogen hebben
geleden j^en dat die geene, in wiens dyk, 'ofte kade be-
vonden rnochte worden die openinge gedaan te zyn,
gehouden fal worden voor den délinquant, ten min-
Iten medewerker, ter tyd toe hy fig by eede fal ex-
purgeren , dat hy niet aileenlyck fulcks niet gedaan,
noch daar toe geholpen heeft, maar dat hem niet ken-
Jyk is, hoedanige perfoon , ofte perfoonen aan het
feyt handdadig zyn, ofte zyn geweeil, ende fal de
Dykgrave, lbo haail als hy foodanige verbooden in-
ilrumenten'énde werken bevonden ial hebben, doen
uytgraven en die openingen vullen, en den dyk, ofte
kade dicht maken, tot kollen van den délinquant,
ofte delinquanten, foo die gevonden konnen worden,
.foo niet,^ tot kollen van de gemeene Landen, onder
den voorfz. dyk en fchouwe behoorende. «

V I.

Dat den voorfz. dyk gemaakt, onderhouden ende
gefchouwt fal worden op de hoogte, boven de hoog-
Ite fpringvloet, op fyn oude behoorlyke breette,
welverilaande, dat daar en foo verre cèn zandpad op
den dykmet ons believengeordineert en geleyt is, al-
hoewel dat op iommige plaatlen met' coniènt van den
Dykgrave en Hooge Heemraden van den dyk gegra-
ven cn gefepareert is met/een greppel ,, of voore, 't
zelve zandpad mede in den dyk fal worden gemeten
en gehouden, mits dat de voorfz, greppelj ofte voo-
re niet wyder fal mogen wefen als twee voeten, ende
cen'woet-diep, op de boete van eene gulden eene
iluyver.fc

i'a

V I I.

Dat die geene, die meer aarde, als uyt de voorfz*
greppel komen kan, van noden heeft, 't zy tot ver-
hoging van het voorfz. zandpad, ofte den dyk daar
toe goede harde bequame aarde uyt fyn Land, ofte
elders halen fal, ende niet van den dyk, 't zy op dc
binnen- ofte buytenkant, en alfoo geen dyk met dyk
' maken , op de verbeurte van vier oudfchild, en op
poene van arbitrale correólie.

VIII.

Dat een yder geoorloft fal wefen fyne dykilooten
op te graven tot bevrydinge van fyn Land, mitsfulks
doende met voorgaande kennifle van den Dyckgraaf,
j en brengen de helfte van de aarde op den dyck, op
' pœne, dat de geene, die bevonden fal worden den
dyk te na gegraven, en niet de helfte van de aarde daar
op gebracht te hebben, fal verbeuren en gecorrigeerc
worden, als vooren.

I X.

Dat die geene, die fyn dyckiloot begeert toe tc
dammen, ende een heyninge te fetten, gehouden fal
wefen die ilooten te'vullen , en dammen met fyn ey-
gen aarde, fonder den dyck te roeren, veel min af te
graven, en die heyninge te fetten in het midden van
de plaatfe daar de floot gelegen heeft, ende dat mee
voorgaande kennifle als vooren, en foo yemand be-
vonden mochte worden fyn heyninge te na aan den
dyk gefet te hebben, fal verbeuren'gelycke boete, en
ftaan tot corredie als boven. %

X.

Soo wie den dyck, om eenige boom, of boomen,
daar inne ftaande, uyt te roeyen, fonder confent van
den Dykgraaf ende Heemraden, komt tc roeren, of
graven, fal verbeuren een oudfchilt op yder boom.

X i.

Word verboden op de binnekant, ofte aan dc
zuydzyde van den dyk eenige boomen te planten, en
den dyk te graven, ofte roeren, op verbeurte van de
ί boom, ofte boomen, en een half oudfchilt op yeder
boom.

X I L

Alle boomen, ilaande op, ofte ontrent en hangen-
de over den dyk, fullen foo hoog moeten opgefnoeyt
wefen, dat men met een voeder koorn , ofte hooy
beneifens defelve boomen fal mogen ryden, fonder dc
takken te raken, wel verilaande, dat men die hoog-
te,fal meten feven voeten uyt de kanten van den dyk,
op de boete van een halve oudfchilt, en alle heynin-
gen, aan den dyk ilaande, fullen onderhouden wor-
den op de hoogte van fes voeren, op gelycke boete.

XIII. ^ ^

' Voor de fchouwdagen fal een yeder fyn dyck, ^als
mede de rolle tot de tee toe blooten en ledigen ofte
ontruymen van alle het geene de fchouwe, oftè ge-
iïchte foude mogen beletten, op de boetet van eene
gulden eene ftuyver.-^i' ·* ' » ■ i^i

X I V. ; '

Sal oock op de fchouwdagen de voorfz. dyck wel
vereiFent en gelyk gemaakt moeten wefen, het laag-
lle na 't hoogile, ende de flenken en dellen gevulc
met harde aarde, een voet bovën den naailen grond
en hoogte, op verbeurte alsrboven, 'ende fullen den
Dykgrave en Hooge Heemraden voor en na de ordi-
naris fchouwdagen mogen ordonneren, dat den voor-
fchreve dyk geefFent, de fpooren toegefl:ooten enbe-
quaam gemaakt fullen worden, alles na gelegentheyd
des tyds, op een boete > t^ir ^

i; X^V. ■ W -

De bruggen, leggende in ofte door den dyk, ful-
len tot alle fchouwdagen met goede harde-aarde aan-
gevult wefen tot boven de kiuyn, en de wangen» of
vleugelen van defelve bruggen, buyten ende binnen
aangeftampt tot beneffens de bovenkant van deièlvc


wan-

i 'k

-ocr page 127-

VAIN DEN YSSELDYCK. IL BOEK. ÎV. 7IT.

wangen, op de boete van een half oudfchik.

XVI.

De boete van de lekken, die t*allen tyden in des
gemeene Lands fluyfen bevonden fullen worden, lïil
weien een oudfchilc} behoudelyck, dat tot difcretie
van de Heemraden fal ftaan, of die lekken al te groot
cn onbchoorlyk zyn, of nier.

X V I i.

BenefFens alle (loepen, ofte ftegen, leggende be-
Beden de Stede Oudewater, fal men fetten foo groo-
te aardheuvelen buyten de breette van den dyk, dat
men by tyden van watersnood die holligheyd en laag-
ten van den dyk aldaar bequamelyck en ruym genoeg
daar mede fal konnen toedyken, en een voet hooger
maken als de dyken , boven en beneden gelegen, op
de boete van een oudfchik, en op de tweede fchou-
we twee oudfchilt.

XVIII.

Hebben voorts geordonneert en geftatueert, dat
den Dykgrave en Hooge Heemraden op den voorfz.
dyk alle jaaren fullen doen twee fchouwen, te weten,
deeerlte fchouwe in de maand van April, ofte begin
van May, en de tweede in dc maand van Auguitus,
of begin van September, na de gelegentheyd van de
fayfoenen fulks fal komen te vereyiTchen.

X Î X.

Welke voorfz. fchouwdagen alle jaaren fullen wor-
den verkondigt van de Raadhuyfen van Montfoort en
Oudewater, met voorgaande kennifle van Je Magi-
ilraat aldaar, en in de refpeólive Gehuchten met af-
fix ie van billetten, veertien dagen voor de rcfpeétive
ichouwdagen.

X X.

'Word den Dyckgeflaagden geordonneert tot allen
fchouwdagen felfs op haar dyken te komen, ofte ye-
mand in haar plaatfen te fenden, ten minften achttien
jaaren oud zynde, om den aan- en afgang van haar-
luyder dycken te wyfen, op verBeurte van een half
oudkhilt.

XXI.

Soo wanneer den Dykgraaf ende Hooge Heemra-
-den raad houden op yemands dyck, word verboden
by haaren raad te komen op fes dykroeden na, op de
verbeurte als vooren.

XXII.

Dat op de tAveede, ofte laatfte fchouwe het onge-
maakte , ofte gelaackt werk terftond fal worden aan-
beftaat 5openbaarlyck by den Dykgraave onder borg-
tocht,, om gemaackt te wc den binnen zekeren tyd,
tot koften van de gebrekigen, die ook gehouden fal,
of fullen wefen te betalen de daggelden van den Dyk-
grave ende Hooge Heemraden, Secretaris ende Dyk-
bode, die het aanbeftede werk fullen komen beiich-
tigen op den geftelden tyd, of 't fel ve gemaakt is vol-
gens de beftadingei edoch, foo de gebrekige ten fel-
ven dage, als de beftadinge gedaan-is, komt enpras-
fenteert het werck te maken, fal hem fulcks werden
toegelaten, mits alvorens betalende de boete, ende
Hellende borge voor de opmakinge van 't werk, des
hy ook gehouden fal weien, fulcks tot fynen kofte
den aannemer van 't werck te doen infinueren 5 ende
in cas de gebrekige fulks niet en dede, fal den Dyk-
grave hem doen (ommeren het beloofde loon voor het
aanbeftade werck binnen vier en twintig uuren te ko-
men betalen, beneffens de boete, en foo de gebrekige
alsdan betaalde, fal mogen volftaan met eens, ofte
enkel geld» mits daar by leggende voor de fommatie
cene gulden, maar by foo verre de gebrekige binnen
vier en twintig uuren na gedane fommatie niet en
betaalde, fal den Dykgrave alsdan het beloofde ar-
beydsloon met de korten uytleggen, en met dender-
den pennig meer voor fyn gewin, beneftens de verbeur-
de boete aan den gebrekigen executeren en innen, raet;

» -

f

' parate en korte executie.

XXIII.

Sal niemand met eenige beeften den dyk en de rol-
Ie van dien mogen beweyden, ofte doen beweyden,
dan een yegelyk fyn (èlfs dyk en rolle, mits dat daar
door niemand fchade lyde, ende indien den Dykgra-
ve, ofte yemand van iynent wegen tot cenigen tydç
van den jaare vremde, ofte andere beeften vonde op
yemands dyk, fal defelve na hem mogen nemen, en
die dry ven laten binnen de Stede Montfoort, en ful-
len die eygenaars van de beeften binnen drie dagen de
beeften mogen loifen , alfle elk paart, veulen, koe,
veerfe, of verken met een oudfchild, elk kult, ofte
fchaap met een fchelling vlaamfch, mits betalende de
koften van het houden van dien, ende indien de bee-
ften op den derden dag na de publicatie niet geioft en
worden, fal den Dyckgraaf daar mede fyn oirba.ir
doen, ende foo yemand hem oppofeerde en de fchut^
ters de beeften ontweldigden, fal daar over arbitra-
lyk gecorrigeert worden.

XXIV.

Soo wie den dyk, ofte rolle van dien afgraaft, of
berooft, fal verbeuren vyftigCarolusguldens, endaar
en boven arbitralyck aan den lyve gecorrigeert wor-
den na gelegentheyd der faken, ter difcretie van on-
fe Hooge Heemraden, en fal de gebrekigen des niet
tegenftaande den afgegraafden, ofte beroofden dyck,
of rolle, weder tot keure van onfe Hooge Heemra-
den ter voller aarde moeten brengen, cn daar boven
betalen de koften daar over te vallen.

XXV.

Ende foo wie den Dykgraaf ende Hoge Heemraa-
den, of ymant der felver in, ofte op de bedieninge
van heurluyder refpeótive Officien, komt onbeleefdc-
lyk te miiïeggen, of wederfpreeken, direólelykof in-
direélelyk, lal verbeuren tegens eiken Hoogen Heetp-
raad een outfchilt, ende tegens den Dykgraave foo
veel als tegens alle de Hooge Heemraden, ende daar
en boven arbitralyk gecorrigeert worden na geiegent-
heyt van de faake.

XXVI.

Dan foo ymant figby eenige fc hierin ge ,bekeunnge,
ofvonnifle van de Hooge Heemraden mogte befwaart
vinden, fal (ig mogen addrefleren aan ons, ofte onfe
OrdinarisGcdepütecrden, ommede planoen fonder fi-
gure van proces daar inne gedifponeert te worden,
verbiedende daaromme eenige andere procedueren , 'c
fy voor onfen Hove, ofteelders aan te leggen, op poe-
ne van nulliteyt, en verbeurte vanvyf cn twintig gul-
den.

X X V I i.

Alle welke boeten geappliceert fullen worden tot
profyte van den Dykgrave.

XXVIII.

Ende fal den fel ven Dyck grave daar boven op elcke
der voorfz. ordinaris fchouwdagen vacerende, hebben
voor fyn daggeit, ofte vacatie vier guldens, en yder
Hooge Heemraad, als mede den Secretaris twee, en
den Dykboode eene gulden.

XXIX.

Item , fal den Dykgwvebeforgen twee wagens, die
hem , ende de Hooge Heemraden met den Secreta-
ris ende Bode op de fchouwen fullen voeren, mits dat
hem voor yder wagen betaalt fal worden , op elcke
fchouwe drie guldens.

XXX.

Des fal tot lafte van die voorfz. Polders betaalt
worden voor teringe, of onkoften van den Dykgraaf^
Hooge Heemraden en Secretaris twaalf guldens eens,
op elke fchouwe, fonder boven de twaalf gulden ee-
nige vordere koften te mogen maken tot laite van het
Land, of andere geintereifcerden.

Q-}

XXXI.


-ocr page 128-

XXXI. I

Ende indien buyten de voorfz. ordinaris fchouw-j
dagen, op hoogc watervloeden, om 't water te kee-;
ren , om fchieringen, of andere nodige faken te doen,'
den Dykgrave by fynen eed nodig mogte vinden de.
vergaderinge, ofbycenkomfte van de Hooge Heem-
raaden, faï hy defeïve alle , ofte eenige derfelver mo-
gen daar toe doen befchry ven, ofte infinueeren, met by-
voeginge van de faaken, en defignatie van de plaatfen,
ende fullen de Hooge Heemraaden alibo befchreven,
ofte geinfinueert fynde, gehouden wefen op hunnen eed
tc verfchynen, tot i'ulcken plaatle entyd als den Dyk-
grave fal hebben gedefigneert, des fullen die Dyck-
grave en Hooge Heemraden, Secretaris ende dykbo-
de voor haare vacatiën &c. hebben als boven.
X X X 1 1.

Ende indien ymant van de Hooge Heemraden ab-
fenteerde oj) die ordinaris fchouwdagen , ofte andere
comparitien*, lal geen daggeit trecken , maar fullen haar
daggeit , ofte daggelden komen ten profyte van den
Dykgrave ende praefente Heemraden &c. met deAvel-
lie den Dykgrave fal fchouwen, regt houden, en op
dke faake relolveren.

X X X I ï I.

Sonder dat den Dykgrave gehouden fal wefen eenige
,defroyementen aan dc Hoge Heemraden te doen, of
verteringe van dcfelve te bctjialen.

XXXIV.

Welke daggelden, wagens, fchuytvragten ende te-
ringen fullen worden verdeylt over de Polders ende
gemeene landen van Heeswyck, Willemscop, Blok-
lant , Dykvelt ende Rateles, naar quantiteyt van y-
der der felver mergentalen , en over defelve omme-
geflagen worden mergen mergens gelyk, ende fullen
die koilen promptelyk betaalt ende verfchooten wor-
den by de Schouten van de voorfz. Polders, ten langs-
ten binnen veertien dagen naar vermaningc hy, ofte
van wegen den Dyckgrave aen henluyden gedaan ,
op pœne dat de onbetaalde koften met den derden
pennink meer voor fyn gewin, by den Dykgrave ful-
len mogen gevordert en verhaalt worden aan den gc-
breekigen Schout, ofte Schouten.

m?

mm

ΐΐ6

XXXV.

Des fullen defelve Schouten haare verfchooten pen-
ningen , met behoorlyke interefle van dien, naar adve-
nant den penninck twintig, mogen repeteren aan haar·
luyden refpedive Polders landen.

XXXVI.
Sal niemant den Dykgraaf, Hoge Heemraden, Se-
cretaris, nog den dykbode mogen arrefteren, befet-
ten , bekommeren, of eenig 't minfte belet geven in
faaken den dyk ende het fantpat betreffende.

Behoudende aan ons de vermeerderinge, verminde-
ringe ende interpretatie defes, daar, foo, ende wan-
neer die by ons nodig ende dienftig foude mogen be-
vonden worden.

Ende ten eynde alle de geene die defe is raeckendc
en aangaande, daar van goede kenniiTe mogen hebben,
enfig naden inhoud der felver refρeφvelyk reguleren^
gelyk wy ilriételyk bevelen by defen, foo hebben wy
onlen Dykgrave geordineert ende geaathorifeert, den
inhouden defer by den Secretaris van de voorfz. fchou-
we te doen publiceren van den Raathuyfe onfer Stede
Montfoort, ende Oudewater, met voorgaande ken-
nifle van dcMagiftraat aldaar, en inde refpediveGe-
huchten metaffixie vanbilletten. Gedaante Utrecht
op den 30 Auguftus
i6y6. Was geparapheert, F.
Rofa. Onder ftont, ter Ordonnantie als boven, ge-
teekent, J. v. Luchtenburg. Hebbende ter fyde ge-
druckt het cachet van Haar Ed. Mog.in roeden waf-
ibhe.

VAN DEN YSSELDYCK


III. ORDONNANTIE van Dykgraaf m Heemraden van den Tffeldyk , op het onderhouden

van het S andpad, firekkende van^ Montjoort tot aan den Lande van
' Haaflrecht, den rojmy ΜΌ C XLIX. en by de Heeren Gedepu-

' teerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's hands van Utrecht den

'' ' ' x^Auguflus daar aan volgende geapprobeert.

■ -r- . I. _

In den eerften fal het voorfz. fandpad gemaakt wor-
den op de breedte onder van fes, ende boven van
vier voeten vierkant.

II.

Sal men op het voorfz. fandpad in de breedte van
fes ende viervoeten effen, gelyk, ende hoog gemaakt
fynde , als boven, brengen goed fand, ende het felve
land over de voorfz. vier voeten breed verfpreyden,
cn ftroyen een halve voet dick, of foo veelmeer ofte
min, als na gelegentheyd behooren fal.

Nog fal men alle heyningen wel op fnoeyen, en
afkorten op de hoogte van vyf voeten, ende alle over-
hangende boomen wel opinoeyen, dat 'er een man
fonder raaken doorgaan kan.

-r I V.

Ende foo ymand het fandpad bevonden word te la-
ten beleyden met peerden, oflen, koebeeiten , fcha-
pen, of verkens jagen of dryven, fal verbeuren op el-
ke paart, offe, ofte koebeeil eene gulden , op elck
verken fes ftuyvers , ende elck fchaap drie iluy vers 5
ende fullen mogen bekeuren t'allen tyden ymand op
hec fandpad vindende, Dykgraaf, Heemraden, ende
ingelanden, die aan het fmdpad te.maken hebben,die
elk hier inne geloof fullen meriteeren. Ende of het
faake ware, dat ymand bekeurt iynde, 't felve quame
te ontryden, en daar na weder koomende, fullen als
dan foodanige perfoonen bekeurt en gearreileert wor-
den , tot betaalinge van de boete. En fullen de boe-
ten geappliceert worden, de eene helfte ten behoeven
van den Heere Dykgraaf, ende andere helfte tot pro-
fyte van die geene, die de bekeuring fullen doen. .

I

ii.'i' t%
• feW''.'·

Item, fullen DykgVaaf en Heemraden het voorf?;.
fandpad alle jaaren tweemaal fchouwen, deeerfterey-
fe half September, elke flag op een boete van .
ftuyvers, mits defelvefchouwe veertien dagen te voe-
ren doende verkondigen } welke boeten lullen koo-
men tot profyt van den Heere Dykgraaf.

V 1.

De tweede fchouwe fal men doen acht dagen daar
na op een boete van tien ftuyvers, ten ware defelve
fchouwe mogtekoomen op een onbequaamen dag, of
door regen, of anders belet worde: in welken geval-
le de fchouwdagen uytgeftelt fullen mogen worden
tot difcretie van Dykgraaf en Heemraden. .. .

. VII. .

Ende op defelve tweede fchouwe fal het ongemaakt
en gelaakte werk beileed, en by den Dykgraaf de pen-
ningen uytgeleyd worden, op denderden penning meer
voor zyn gewin, en defelve met de boeten en koften
daar over te vallen, realyk doen executeeren aan
dege-
reedfte goederen van den gebreekigcn.

mltiiÉliÉi


-ocr page 129-

Aldus gcordonneert en gearrefteert by Dykgraafen
Heemraden voorn, op den
20 Juny 1649. Ter Or-
donnantie van defelve, geteeckent. J. van Cortenes.

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van U-
trecht approbeeren defe Ordonnantie, voorbehouden^
en onvermindert een yder fyns recht ende gerechtig-
heyd, ordonneerende den geenen , iulks incumbee·
rende, henlieden daar na te reguleeren. Gedaan te
Utrecht den
2,4 AuguiL 16Onder ftont, ter
Ordonnantie als boven, getekent, Ant. van Hilten.

Î27

VAN DEN YSSELDYCK. II. BOEK, JF. ΊΙΤ,


IV. ORDONNANTIE gearrefleert by de Beeren Oyckgraaf ende Hooge Heemraden van de

Zuyd-TJfeUyk, waar na alle jaaren gemaakt , gefchouwt en onder^
houden fal worden het Zandpad, of^ den Tffel gelegen, geapprobeert
by de Heeren Gedeputeerden van de bd. Mog. Heeren Staten '5 Lands
van Vtrecht, in dato den
30 Augufl. MOCLXXVL

I.

In den eerften, fal het voorfz. zandpad gemaakt
en onderhouden worden boven op de breettevan
vier voeten vierkant, en alle afgefakte en afge-
trede kanten en wallen opgefet en aangevult.
1 I.

Alle gras en ruygt fal afgefchoeft worden, foo dat
defelve^yier voeten bloot, klaar en met zandbeftroyt
follen worden.

I I I.

Sal men op 't voorfz. zandpad, in de breette van
vier voeten, eiFen, gelyck en hoog gemaakt zynde,
als boven, brengen klaar zand, niet vermengt met
leem, ofte faverige aarde, en het felve zand over de
voorfz. vier voeten breed verfpreyden en verilroyen een
halve voet dik, ofte foo veel min, ofte meer, als na
gelegentheyd der plaatfen en flagen particulicrlyck
bevonden fal worden te behooren.

I V.

Sal een yder gehouden wefen iyne boomen, aan
Êet zandpad ftaande, op tefnoeyen leven voeten hoog,
op dat defelve by tyden van fneeuw, yfel en regen,
ten minften een mans hoogte
boven hec zandpad mo-
gen hangen, ende het felve onbekommert mag be-
gaan werden.

V.

Ende foo ycmand bevonden word 't voorfz. zand-
pad met paard, ofte paarden te beryden (uytgefon·
dert den Dykgraaf, en Hooge Heemraden, mitsga-
ders haarluyder Secretaris, die hier van fu41en wefen
vry en exempt) ofte met oflen, koebeeften, fcha-
pen en verkens te leyden , jagen, ofte dryven, fal
verbeuren op elke paard, os, ofte koebeeft eenegul-
den, elke verken fes , en elk fchaap drie ftuyvers, en
fullcn mogen bekeuren tot allen tyden, yemand op
het zandpad vindende, den Dyckgraaf ende Hooge
Heemraden, ofte yemand by Haar Ed. daar toe te
committeren, die elk hier inne geloof fullen hebben,
en meriterenj en of't faake waar, dat yemand be-
keurt zynde, het felve quame te ontryden, endaar
lu wederkomende, iid men foodanige perfoonen mo-
gen arretteren en aanhouden, om de boeten te vol-
doen , welke boeten komen fullen tot profyt van den
Dykgraaf.

V r.

Den Dyckgraaf ende Hooge Heemraden van den
voorfz. dyck, fullen het voorfz. zandpad alle jaaren
tweemaal fchouwen, d'eerfte reyfe op ofte omtrent
den eerften Oâober, op elke ilag een boete van tien
ftuyvers, mits defelve fchouwe veertien dagen te vo-
ren doende verkondigen daar, en foo fulks behooren
iali welke en navolgende boeten komen fullen tot
profyt als vooren.

VIL

Endedctweede reyiè veertien dagen daarna, op
een boete van een half oudfchild, en fal alsdan het
ongemaakte, ofte gelaakte werk befteet, en by den
Dyckgraaf de penningen daar toe uytgeleyt worden

op den derden penning meer, en deiclve met dcboe-
jeëxecuteert worden aan de gereetfte goederen

ten

vanHen gebrekigen, alwaar defelve bevonden fullen
worden.

VIII.

Ende alfoo bevonden word, dat de aannemers der
ilagen op de tweede fchouw tot groot ongerief ende
ondienfte haar aangenomen werken niet wel en be-
hoorlyk maken, foo lal daaromme een derde fchouw
worden gedaan by den Dykgraaf, twee Gecommit-
teerde Hooge Heemraden, byfynEd. te ailumeren,
met den Secretaris, tot laften en koften van de ge-
brekige op een boete van
xl i f. ftuyvers op elk flaff,
en fufien de gebrekige daar boven moeten betalen de
daggelden en vrachten, als by het laatfte artyk. defes
is geftelt.

I X.

En of't gebeurde, dat eenig ilagof ilagen van het
voorfz. fandpat na date van de voorfz. fchouwdagen,
t'eenigen tyde onbequaam gemaakt wierden, dat dc
felve niet wel, ofte naar behooren gebruykt konden
worden, foo fal den Dyckgraaf met twee Hooge
Heemraden, by iyn Ed. te aiïümeren , ende den Secre-
taris foodanigen
gebreekigen perloon ofte peribonen»
door den Boode doen aanfeggen, 't felve flag of ila-
gen te verbeteren, alles tot difcretie van Dykgiaaf
en Hooge Heemraden voorn., daar voor den Boode
ial hebben van de weten te doen binnen de Stad ende
vryheyt van Montfoort vier ftuyvers, tot de Bagyne
vliet toe fes ftuyvers, van daar tot Oudewater toe tien
ftuyvers, ende van Oudewater tot het eynde van dc
fchouw vyftien ftuyvers.van yder perfoonj ende in-
dien de gebreekigen fulx niet en deden binnen agt da-
gen , naar dat fydewete ontfangenfullen hebben, dat
als dan den Dyckraaf met kcnnifle van de felve twee
Gecommitteerde Heemraaden, met aiïïimtie van den
Secretaris, het felve flag, ofte flagen fal mogen he-
fteden, om gemaackt te worden tot koften van den
gebrekigen, en daar en boven by yder perfoon, en
op elk flag te verbeuren een boete van een oudfchild^
tot behoef als vooren,

X.

Den Dykgraaf fal op elke fchouwe, en alle andere
voorvallen voor fyn daggeld hebben t^elkens vier gul-
dens, yder Hooge Heemraad,tot fes in 't getal, en
den Secretaris elck twee guldens, en den Boode cene
gulden, en van twee wagenvrachten elk drie gulden,
dewellce betaalt fullcn worden tot laften van de Pol-
ders Heeswyk, Willeskop, Bloklant, Dykveltende
Rateles, mergen mergens gelyk, endaar anders voor
is geordonneert na advenant de Heeren die vacereOf
tot laften van den gebrekige.

X I.

Des fal tot lafte van de voorn. Polders mede betaalt
worden voor teeringe , of onkoften van den Dyck-
graaf, Hooge Heemraden en Secretaris, op elcke
fchouwe twaalf gulden, fonder cenige verderekoften
te mogen malieo tot laften vaa Jbet i-aad, oftcGein-

Î9-

-ocr page 130-

·ΐ2δ V A N DEN Y S S Ε L D Y C Κ.

tereflecrdens.

Ende fal men fig voorts reguleren na de Ordonnan-
tie, by ons op den voorfz. hoogeη Yfleldyk gemaakt,
ende gearrefteert by ,de Ed. Mog. Heeren Staten 's
Lands van Utrecht op den 30 Augull. 1676. Aótum
den . . Septemb.
167Ö.

In margine ftont geappoinétcert. De Gedeputeer-
den van de Staten 's Lands van Utrecht, approberea
defe Ordonnantie, voorbehoudens en onverminderc
een yders goed recht. Gedaan t'Utrecht den
20 Au-
guft. 167Ö. Onder ftond, ter Ordonnantie als boven,
getekent, J. v. Luchtenburg.


V. ORDONNANTIE, van de Hmen Gedeputeerden van de Ed, Mogende Heeren Staten*s

Lands van Utrecht, waar na voortaan gemaakt ende befchouwt fal
worden het Jaagpad langs de Riviere den Tjjel , beginnende van den
Lande van TJfe^teyn, tot aan de Boomgaarden by de Stede Oudewa-
ter, gearrefleert den loSeptember MOCCL

'n den eerften fal het voorfz. jaagpad, beginnende
van den Lande van YlTelfteyii, tot aan de Stede
Montfoort, gemaakt ende onderhouden moeten
worden boven op de breedte van vier voeten vier-
kant , ende alle afgefackte en afgetrede kanten en wal-
len opgefet en aangevult.

I I.

Nog fal het pad, beginnende aan de Williskopper-
kant van de Stede Montfoort, tot aan de boomgaar-
den van de Stede Oudewater, mede in maniere voor-
fchrevèn gemaakt ende onderhouden moeten worden,
iiytgefoiidert daar de kade goet en vaft isj het felvige
fal mogen fonder Tanden beitaanj ende dit alles ter di-
fcrëtie van de Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteer-
den tot het fchouwen van het jaagpad.

Alle gras en ruygtfal afgemayt ende gefchoeft moe-
ten zyn, foo dat het felve jaagpad vier voeten bloot,
klaar, eh met goet hart fant, niet vermengd zynde
met leenii, oftefaverige aarde j befpreytende bellroyt
fal moéten ende konnen zyn, ende dat een halve voet
dick.

IV.

Ter plaatfe een floot, ofte weteringe door 't voor-
fchreven jaagpad leyt , fal inen gehouden wefen te
leggen ende onderhouden een goede ftereke brug , ten
minften vyf voeten breed, ende met goede vaite leu-
nen ende een fpar, vervolgende tot op de gront, op
dat de lynen daar aan niet vaft raken, breken, ofbe-
fchadigt mogen worden.

Een yder fal gehouden weién fyne boomen, langs
het jaagpad ilaande , op te fnoeyen ten minften tien
voeten

hoog , op dat defelve by tyden van fneeuw,
hyfel en regen ten minften foo hoog boven het jaag-
pad mogen hangen, dat het felvige onbekommert met
een paard gejaagt kan warden.

En ioo eenige boomen, of heyningen langs 't voor-
fchreve jaagpad mogten ftaan, die fchadelyk ofte hin-
derlyk aan het voorl'z. pad bevonden worden, fullen
defelve móeten Worden geamoveert, ende die, fulcks
geordonneert zynde , binnen den geftelden tyd niet
komt te doen, fal verbeuren een boete van eene gul-
den eene ftuyver, en fal den Cameraar van 't voorfz.
jaagpad die alsdan doen amoverentot koften en laften
van de gebreeckigén.

Vil.

Én foo ymand bevonden word Îiet voorfz. jaagpad
met eenige achter-een-geftaarte j ofte handpaarden,
ende over fulks met meerder als een rypaart, te be-
ryden, of met paarden, olTen, koebeeften , fchapen
en verekens te leyden , weyden ofte dry ven , fal ver-
beuren op elk paard, os, oite koebeeft, een-en-twin-
tig ftuy vers, elke varken fes, ende elck fchaap drie
ftuy vers; ende fullen mogen bekeuren den Cameraar

van 't pad, den Schout ende Gerechte, ofte ymand
by haar gefamentlyk daar toe aan te ftellen, die elcfc
hier inne eeloof fullen hebben ·, en of het faake waar,
dat ymand bekent zynde, 't felvige quame'te ontry-
den, fal men den felven perfoon wederkomende, mo-
^en arrefteren ende aanhouden tot voldoeninge vandc
)oeten : welke boeten komen fullen ten profyte van
den Cameraar, Schouten, of ymand van den rGereg-
te, die de bekeuringe fal komen te doen.

VIII.

Alle de perfonen voor by wiens Land het voorfz.·
jaagpad is leggende , fullen gehouden zyn met ploe-
gen, eeren, als anderiints , van 't pad af te .blyven
ten minften tweevoeten, en daar het Land hoogerals
het pad is, een gruppel te graven van twee voetbreed
en eene voet diep, op een boete van eene gulden eene
ftuy ver. . n- .

I X.

De Heeren Gecommitteerden van de Ed. Mogende
Heeren Staten 's Lands van Utrecht, fullen ditja^pad
jaarlyks fchouwen en vifiteren in de maand van öei
tember, of Odober.

X.

En fal den Cameraar den fchouwdag/ ten minften
veertien dagen van te voren binnen de Steden Mont-
foort en Oudewater van de puye van den Raadhuy-
fe aldaar , doen af kondigen, en by affixie van billet-
ten doen bekent maken aan de poorten van Montfoort,
en op het begin ende cynde van de flagen, als mede
aan den Gerechtshujïfe van Williskop en Heeswyckj
op dat een yder fyne boomen ende heyningen behoor-
lyk affnoeye, de wallen bloote, endede afgetrede en
afgefakte wallen opiètte 5 ende fal aan yder van de
Gerechten drie exemplaren van defe Ordonnantie be-
ftelt worden.

X L

En foo het mogte komen te gebeuren, dat na da-
to van de fchouw eenige kanten, wallen, gruppels,
tacken van boomen , ôcc. t' eeniger tyd onbequaam
geraakt waren, of het jagen van het pad hinderlyck,
ial door den Cameraar fodanigen perfoon , of perfo-
nen door den Gerechtsbode van den Gerechte, onder
wien het defed bevonden word, doen aanfeggen hec
felvige te herftellen , verbeteren ende vermaken bin-
nen den tyd van drie dagen, en fal den Bode voor y-
der perfoon hebben fes lluy vers, ende indien den ge-

I

)ep.

ge-

breeckige fulks binnen den geftelden tyd nietten doet,
naar dat hy die wete ontfangen heeft, fal als dan den
Cameraar 't felvige mogen beftaden, omgemaackt tc
worden tot koften van de gebreeckigen, ende daar en
boven verbeuren by yder perfoon een böete van eene
gulden eene ftuyver.

X I L

Den Cameraar fal t* elkens tegen de fchouwdagen
moeten maken dat het voorfz. jaagpad voorfien is met
fand, op de breedte en dikte, als in't eerfteartykelftaat
uytgedrukt, ende wd toeûeo dac fulks geichiet ten
" ^ * "mÏQ·

-ocr page 131-

VAN DEN ysseldyck. IL BOEK. IV.TIT.

12^

mïnilen koften cn raeeften profyte van de Geinteref-
feerdens, ende fal ten hoogften yder roede niet meer-
der mogen komen te koften als twee ftuy vers en vier
penningen, waar onder fal begrepen zyn , dat foo
eenige quade plaatfen na dato van de fchouw bevon-
den wierden dat het fand mogte afgetreden, ofte ge-
fpoelt zyn, dat die by den Cameraar aanftonts fullen
moeten gemaakt worden, en (is 'c nodig) met puyn

beforet.

^ XIII.

Ten dage van de fchouw fal y mand van den Gereg-
te yder den aan- ende afgang van haarflag moeten ko-
men aanwyfenj oppœne vaneen oudfchilt by denge-
breeckieen Gerechte te verbeuren.

XIV.

Ende by aldienymand eenige bruggen, leunen, ofte
yets anders aan het pad quamete befchadigen, cn het
konde bewefen worden , fal den felvige, boven het
vermaken ende vergoeden van alle fchade daar aan ge-
daan, verbeuren een boete van vyf-en-twincig gul-
dens, boven arbitrale corredie , na bevindinge van
faken.

X V.

Het voorfz. jaagpad alfo gefant ende gemaakt zyn-
de, en by de Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteer-
den voor goed opgenomen, ende het verfchot daar
aan gedaan , geapprobeert, fal den Cameraar aan yder
Gerecht overleveren een memorie van 't getal der roe-
den die befant zyn onderyederDiilrid, ende hoeveel
op yder roede is omgeflagen, waar naar iy fig fullen
hebben te regulèrcn, ende defelvige penningen doen
colleéteren aan de mergentalen onder haar Gerechte
behorende, ende te maacken dat den Cameraar iyn
verfchote penningen weder heeft, ten minften naar
't overleveren van de memorie van verfchot binnen 'c
jaar.

XVI.

Ende fullen de boetens , hier by geroerc, worden
geappliceert de helfte ten behouve van den Cameraar
van het voorfz. jaagpad, ende de wederhelfte moeren
worden verantwoorr ten behouve van 't Land.

Ende referveren Haar Ed. Mog. aan haar de ampli-
atie, corredie, ende interpretatie, die deièn aangaan-
de fal mogen worden gerequireert.

En ten eynde niemant hier van eenige ignorantie
prietendere , iiü defen alomme » daar luiks nodig is,
worden gepublioeert ende geaffigeert, encfe fal den
Cameraar aan de Heeren Borgcrmeerteren ende Sche-
jenen der Steden Montfoort ende Oude water vcrfoc-
cen, dat defe van de puye van den Raadhuyien haarder
Steden, mag wordengepubliceert, alsmede hftjaar-
lyks aanleggen van de fchouw , ende de naam van de
beboetene. Aldus gedaan ende gearrefteert defen zo
September 1701. Was geparapheert , J. Tacts van
Amerongen, vt. Onder Itond : ter Ordonnantie van
de Gedeputeerden der Ed. Mogende Heeren Staten 's
Lands van Utrecht. Was geteekent, P. Voet van
WiniTen. Hebbende op 't fpatium gedrukt het ca-
chet van Hooggemelte Heeren Staten in roodenwaf-
fche.


VYFDEN TYTEL.

Rakende de fchouwe van het Waterfchap van
Heycop, genaamt de Lange Vliet.

I. SCHOUWBRIEF van Bijfchop Flmns van Wevelikhoven, voor den Oykgraaf en Heetn»

raaden van de JVaterfchap van Heycop , genaamt de Lange Vliet,
onfer Vrouwe avond conceptioms, M CC CL XXXV,

Horens , by der genade Gods, BiiTchop te U-
trecht, doen kond allen luyden, dat wy om
nootfaacken , ende om kennelyk oorbaar ons
Lands geconfcnteert, geoorlooft, ende macht
gegeven hebben,confenteeren, oorloven ende macht

fïven met defen brieve, onfe goede luyden van de
cclelien, Klooileren, Ritteren en Knapen van der
Stad van Utrecht, en van den Landen die geërvet
zyn totjutphaas beneden denRyn, inGalecop, in
Heycop, in Raven, in deRosweydéende tot Papen-
dorp, eenen waterganck te maaken en te doen graven
twee roeden wyt, ofte meer, dry vens waters, in onfen
Lande, aangaande in 't leege van Heycop, en ftrecken-
de van daar voort tot aan den ouden Ryn, ende foo
voort beneden der Hofftede ter Meer, ende der mo-
len die voorNievelt ftaat, tot beneden Roetershuys
van Lanskroon , en van daar voort tot in den ouden
Ryn,by den huyfetenHamme, ende door den ouden
Ryn voort om tot aan den Breudyk, ende aan diela-
^e Haar, en voort beneden der Kercke tot Breucke-
en door den Vechtdyk in de Vechte , foo waar dat
lem dat ons Lands voorfz. beft oirbaar dunkt te we^
fcn, met dusdanige voorwaarden, dat onfe luyden
voorfz. die wy defen waterganck gegeven hebben,
fuUen en mogen, fonder meer verfoccken aan ons, of
/ƒ.
Dfeh
onfe nakomelingen, Biflchoppen te Utrecht, te doen,
nieuwe iïuyfen en bruggen maaken in de Vechtdvk,
daar ly aan twee graven lullen ,en tot allen fteeden daar
fy gemeen wegen aan twee graven fullen. Voort ful-
len onfe luyden voorfz. nu, of namaals op eiken fyden
van de waterganck hebben een roede lands, meer of-
te min na des Lands oorbaar voorfe. daar iy eenen
dyck op maaken fulJen, foo hoog cn breet dat haar
water onfen anderen luyden en landen geen hinder en
doe. Voorts foo fal onlen Schout van Utrecht, ende
onlêr nakomelingen, BiiTchoppen te Utrecht, tot eeu-
welyke dagen Dyckgraaf wefen op den watergang
voorfz. cn wy fullen eenen Heemraad fetten, uyt ten
Karfpel van Vleuten, Maarfen, Breukelen, ofte Kok-
kengen , die wel gegoet is , en die Ecclefie van U-
trecht fal eenen Heemraad fetten, die Kloofteren een,
die Stad van Utrecht een, dieLandluydeneen, eneUc
van ons Vyfven voorfz. fal iynen Heemraad :CedeD,
ende mach (\'nen Heemraad tot alle jaar vcrfetten, of
hy wil. En die Dykgraaf ende elcke Heemraad fal heb-
ben voor fynen koft, alfoo dickwils als fy fchouΛVCπ,
een pond des daags. En onfen Dykgraaf voorfz., fal met
ten voorfz. Heemraders tot eeuwelyke dagen defcwa-
tergank, iïuyfen, bruggen en dyk vooriz. tweqwcrf
'sjaarsfchouwen, alle Meydagc en alle St. JLamberu

F

R dagc^


-ocr page 132-

Ι^ο VAN HET WATERSCHAP VAN HEYCOP

dage; endc eiken keur van dyk,bruggen,fluyfcn en
wacergank vooriz. fal ftaan op vyf fchellingen,en op
een flag van eene hoeve lands, en fal niet meer ftaan
dan een keur, en op elke brugge en iluyfe een keur,
cnde foo wes weteringe , dyk, bruggen ofte iluyi'en
bekeurt worde in eeniger fchouwe van de Heemraden
voorfz. , die fal ons Dyckgrave voorfz. mede be-
ftaden te maaken om den minftenkoft, of ter Heem-
raders fchieringej en lbo wes dat hyuytlegget als regt
is, dat hyfal weder innemen van den geenen die in den
breuck gewyft wort, aan twee fchatten gelden, ofte
aan drie fcatten pande. En na eiken principale fchou-
wen voorfz. , mag onfe Dykgraaf ende Heemraders
voorfz., alfoo lange als fy in der principale fchouwe
fchouwende iyn , een nafchouwe leggen, duncket
hem oorbaar te zyn, maar die nafchouwe ende fullen
2y niet eer leggen, dan op den vierden dag, noch
niet langer, dan op den achiften dag, en wes flagzy
in gebreken vinden in die nafchouwe, daar fullen zy
op blyven leggen teeren, ter tyd toe dat hy gemaakt
2y, en die koften en breuken fal men uytpanden den
geenen, daar het gebrek aan waar, aan twee fchatten
gelde, ofte drie fchatten pande. Voort foo mogen ons
JDykgrave en Heemraders voorfz. alle jaar een nood-
fchouwe fetten met hare nafchouwen, op ban en keur
in alle manieren als voorfz. is, dunkens hem nood te
2yn op haar eede, en die fullen zy in alle Gerechten
den Schouten binnens bans vyf dagen te vooren laten
weten. Voort foo mogen ons Dykgraaf en Heemra-
ders voorfz. nieuwe keure leggen op haren dyk , wa-
tergang, brugge en fluyfe voorfz:, haren dyk te bre-
den , ofte fmallen , te meeren , ofte minderen , te

te doen, haaren watergang te engen, tewyden, of-
te diepen, haar bruggen en iluyfen te lappen, uyt te
breken en te vermaken, half, ofte altemaal, alfoo
dikke als fy willen, fonder meerverfoeks aan ons, of
onfe nakomelingen, Biflchoppen t'Utrecht, te doen,
behoudelyk dies in alle poinften voorfz., dat die dyk,
bruggen en watergang voorfz. foo verwaart worden,
dat van den vooriz. water en watergang anders oniê
onderfaten en luyden geen fchade en gefchiede. En-
de of by wanrake , of anders, die dyk van de water-
gang voorfz. wadig en gatig werde, foo dat anders
onfe onderfaten fchade gefchiede van de voorfz. wa-
tergang , dat fullen zy onfen Dyckgraaf en Heemra-
ders voorfz. te weeten doen, en die lullen binnen eene
atmaal van die tyd die voorfz. waden en gaten doen
ftoppen, foo wel en vaft, dat hen geen fchade en ge-
fchie, ende en deeden zy des niet, foo mogen onfe
voorfz. onderfaten , die die fchade gefchiede, den
watergang en gaten voorfz. ftoppen , ter tyd toe dat
die gaten en waden weder gedyckt waren ten ouden
keur toe, hoog en breed, en onfe onderfaten voorfz.
haare fchade vergoeden , waar ter Heemraders fchie-
ringe voorfz., of die meerendeel van hen op haaren
eede. Voort foo fullen onfe luyden voorfz., aie in de
voorfz. watergang geërvet zyn, die luyden, die zy
haar erven afgraven, haar erven befcheydelyk gelden
en als 't landgang is, en dat te betalen tot mogelyke
dage. Voort foo zullen en mogen die voorfz. Heem-
raders in de voorfz. watergang viiTen en doen viiïen,
tot ter geenre behoef die defe watergang bekoft heb-
ben, en anders niemand tot eeuwelyken dage ; en tot
wat tyden dat zy viskorven , ofte anders yets in de
voorfz. watergang vinden, dat hen hinder doen mag,
dat mogen zy uytdoen, of doen doen, fonder meer
verfoeck aan ons, ofte onfe nakomelingen, Biirchop-
pen t'Utrecht, te doen. Voort foo mogen en zullen
die voorfz. Heemraders tot des Lands behoef, als
voorfz. is, de dycken en wallen op beyde zyden der
wateringe , alfoo verre als dat erve tot defe water-
gang gekocht is, bruyken en befigen tot haaren oir-
baar j ende foo wie dat buyren confent en wille der
Heemraders voorfz., de voorfz. dyk, ofte wal bruyk-
te , ofte in de voorfz. watergang vifte, ofte viskor-
ven in leyde, ofte dam infloege, ofte kennelyk hin-
der in dede , ofte die dyck aan twee groeve, of die
brugge, ofte iluyfe braake, die verbeurde tien pon-
den, alfoe dikke als hy 't dede, ende daar en boven
foude hy nochtans die fchade gelden, die hy gedaan
hadde, ende die ichade en de tien pond voorfchreve
fal en mag hem onfen Dyckeraaf voorfchreve van
onfent wegen uytpanden, oock waar zy gefeten zyn
in onfen Stichte, fonder ander beveel van ons, ofte
onfe nakomelingen, BiÎfchoppen t'Utrecht, te heb-
ben. Voort foo fal onfen Dyckgraaf voorfz. van ons,
ofte onfe nakomelingen wegen, Biflchoppen t'U-
trecht, fonder meer beveels daar af te hebben, nu en
tot eeuwelyken dage verbieden alle die Vecht door,
foo verre aliTe in onfen Stichte gelegen is, fchut en
weere te fetten en te maaken, en die daar nu in zyn,
ofte namaals inkomen zullen, uyt te doen, en zoo
wie fchutte, ofte weere in de voorfz. Vecht fette,
die verbeurde tien pond, alfoo dikke als hy het dede.

hoogen, oftelaagen, fchut daar op te fetten, ofte af jen daar en boven zal onfen Dyckgraaf voorfz. die

π

voorfchreve fchut ende weere uyt doen doen, ende
die koften ende die tien pond voorfchreve fal onfen
Dyckgrave uytpanden den geenen, die de fchut en-
de weere fetten, oock waar zy gefeten zyn in onfen
Stichte, zonder meer beveels van ons, ofte onfe na-
komelingen , Biifchoppen tot Utrecht, te hebben.
Voorts zoo zullen de voorfz. Gerechten, die in deie
voorfz. watergang weteren, haar water leyden, in quel-
dammen houden, als zy tot hier toe gedaan hebben,
tot dien dat zy in den nieuwen watergang komen.
Voort zoo zullen wy ende onfe nakomelingen, Bis-
fchoppen t'Utrecht, onfe voorfchreve luyden op defen
vooriz. dyk. Vecht, en watergang beter recht geven,
en defen brief verbeteren, als zy 't begeeren, alfoo
verre als zy het vinden dat ons Land voorfz. oirbaar
is, behoudelyk ons en onfe nakomelingen Heerlyk-
heyd. En onfe Dykgraaf voorfz. mag fchouwen op al-
le fchouwdagen voorfz. met drie Heemraaden, ofte
met meer, en zoo wes die Heemraad eendrachtelycfc
wyft, ofte die meerendeel van hen, dat zal recht we»·
fen en blyvenj en van alle de voorfz. breuken fal on-
fen Dyckgraaf tot eeuwelyken dage tot onfe en oniê
nakomelingen behoef, Biflchoppen t'Utrecht, heb-
ben en beuren twee deelen, en die voorfz. Heemraders
't derdendeel, alleargeliftuy^efet. Jn oirconde defer
dingen, zoo hebben wy , Florens, by der genade
Gods, Biflchop voorfz., onfen zegel aan defen brief
gedaan. Gegeven in 't jaar ons Heeren duyfend drie
honderd en vyf en tachtig, op onfer Vrouwen avond,
Comeptionis, ■ "


IL ACCOORD, tuffchen de Lanâgemoten van de Langt Vliet, en de elf Hoeven in den Lan'

de van TJfelfleyn, aangaande de uytwatering in de Lange f^et^ den ι Maart
M. C C C CIX.

Geeftelyk, ofte Wereldlyk aan de een zyde, en die
Landgenoten van de elf Hoeven, alfe gelegen zyn ip
^ ^ den Lande van Yfl!"elft^n, tuflchen den Raridyck ep
van rieykop, vanGalekop en van Jutphaas,! den Mecrendyck , tuifchen den Yflèldyk fn der
YC·

Jf^

ond en kennelyck iy alle Luyden, die defen
brief fullen fien, ofte hooren lefen, dat die
Landgenoten, die hooren in den watergang

κ

3

-ocr page 133-

of de lange vliet. IL BOEK, KTIT.

fel'-weteringc met haaren opftal, aan de andere zydc,
gunilelyken met malkandcren over een gedragen zyn,
alioo dat defe voorfz. elf Hoeven mede wateren fullen
in den watergang van Heykop, Galekop en van jut-
phaas voorfz. in alfulke manieren, poinden en voor-
waarden, als hier inne belchreven liaan. In den eer-
ilen, fullen de Landgenooten van de voorfz. elf Hoe-
ven een fteene brugge doen leggen en defelve beko·
itigen, in den dyk tot Jutphaas, daar den Dykgrave
cn Heemraden vanxlen watergang voorfz. nut en oirbaar
dunkt te wefen, en alfoo groot, alife den Dyckgra-
ve ende Heemraden voorfz. dunkt dat het nood en te
doen wefen fal, en voort hem zeiven helpen in den
watergang voorfz., foo den Dykgrave en die Heem-
raden voorfz. oirbaarlyckfte en befte dunkt re wefen.
Voort foo fullen die van de elf Hoeven voorfchreven,
mitten andere Landgenoten, die in de voorfz. water-
gang horen, van defe tyd voort tot eeuwigen dagen,
maken en gelden en haren hoefflag hebben, cn gelyk
tot allen verbanden ftaan, hoeve hoeve gelyk, enmer-
gen mergen gelyk. Voort foo fullen defe van de elf
Hoeven voorfz. den Randyk dicht houden op haaren
koften, alfoo verre als defe elf Hoeven voorlz. ilrek-
ken, foo dat anders geen water en kome in den voor-
fchreve watergang, dan van de elf Hoeven voorfz.
Voort zyn 't voorwaarden, waar'tfaake, dat zulcke
lafte in den Lande waar, dat defe van de voorfz. elf
Hoeven haar werck niet maken en mochten, foo fou-
den'tden Dykgrave en Heemraden voorfz. beiladen en
doen maken ter Heemraders fchieringe, ten beiten oir-
baar en ten tainften koften, code hem dan daar een
wete van doen, op koften defer van de elf Hoeven
voorfz., endc dat geld zullen zy dan betalen binnen
veertien dagen, na dat hem de wete gedaan is, by
zulke boeten als die fc hou we gelegen is. En waar het
faake, dat die Landgenoten van de elf Hoeven voor-
fchreve eenige van de poinden , ofte voorwaarden
voorfz. verbraken, en niet al volkomelyk en hielden in
alle manieren als voorfz. ftaat, foo mochte deiè Dyk-
grave en Heemraders voorfz. defe elf Hoeven vooriz*
uytfchouwen en afdammen, neftens der fteene brug-
ge voorfz., tot dier tyd toe dat fy die fchade gebe-»
tert hadden by den Dykgrave en Heemraders voorfz.^
en zulke boeten betaalt hadden, als hem daar over ge-
wy ft waren. En alle poinélen en voorwaarden voorfz.
zullen wefen zonder eenigerhande argelift j ende op
dat dit vafte en ftade blyve en onverbroken tot eeu-
wigen dage voor ons en voor onfe nakomelingen, foo
hebben wy gemeen Landg";riOten van de eU Hoeven
voorfz. gebeden Schout, Borgemeefters, Schepenen
en Raden der Stede van Yifelfteyn, haar Stads zegel
voorfz. over ons, aan defen brief te hangen , toe
zekerheyd en vefteniffe alre poinóïen en voorwaarden
voorfz., en wy Schout, Borgemeefters', Schepenen
en Raad der Stede van Yifelfteyn voorfz-., hebben
om bede wille der gemeene Landgenoten van de elf
Hoeven vooriz. onfer Stede zegel voorfz. uythangen-
de, aan defen brief gedaan. Dit gefchiede in 'tjaar
ons Heeren duyfend vier honderd en negen, op tem
eerften dag in de maand van Maart.


BRIEF van BiJJchop Frederick van Blanckenheynt, aangaande de fchouwe van de Langt
Viiet, op St. Agnieten avond, MCCCCX,^

geven ais voor een oude werice, den Ùykgraaf, en-
de
die Heemraders haâr daghuurèn af te hebben, als
die brief daar af inhoud, en dat geld fullen die Schou-
ten alle jaar uytfetten metten Heemraden , elck in fya
Gerechte met haaren banwerk, en dat geld fullen die
Schouten voort meer alle jaar den geenen ojpileveren, diö
Cameraarisvan den Watergang en van de Heemraders
voorfz., op elcke St. Jansdag te midden fomer, ofte
die Dykgraaf metten Heemraders mag den Schouten
uyt ten Gerechte, daar die gebreke aan waren, uyt-
panden aan twee fchatten gelde < ofte aan drie fchat-
tenpande, fonder dingtalen, tenwaar, dat die voor-
fchreve Schouten, daar dat gebrcck aan waar, be-
fchreven overgafyemand , dien hy met tVvee gebuu-
ren gemaant hadde, ofte niet af krygenen konde, ert
foo foude die Dykgrave dat uytleggen en uytpanden,
daar het gebreck aan waar, aan twee ichatten gelde^
of drie fchatten pande. Ende foo wes geld, dat men
daar boven den vier witten groot fettede, by den
Dyckgraaf en Heemraders, by de Deputaten van de
Eccleiien, Kloofteren, Ritteren en Knapen van de
Stad en van den Lande, die daar toe tot eiker tyd ge-
fet worden, daar men defe watergang mede behelpen
en houden foude, dat geld fullen die Schouten voorfz.
vergaderen van den geenen dien die erve bruyken,
elk uyt iynen Gerechte, en dat denCameraar voorfz.
overleveren ende betalen binnen eene maand na den
dage dat het geld uytgefet ware; ende
waar eenige
van de Schouten die dat niet endede, dat geld ial
onfen Dyckgraaf uytleggen, ende mag dat aan
twee
fchatten gelde, of drie ichatten pande metten Heem-
raden uytpanden aan den Schouten, daar dat gebrek
aan waar, fonder dingtale, ten waar, dat die Schou-
ten befchreven overgave yemand , dien hy met twee
gebuuren gemaant hadde en niet af gckrygen en kon-
de, en ibo ibude die Dykgraaf dat uytleggen, cn dat

R t wc-

ιπ.

Wy Frederick van Blanckenheym , by
der genade Gods, Biifchop t'Utrecht,
doen kond allen luyden, dat oniè goe-
de Luyden van de Ecclefien, Kloo-
fteren , Ridderen, Knapen van de Stad van Utrecht
ende van den Lande, aan ons verfocht hebben j hoe
dat Florens, by der genaden Gods ) Biifchop t'Utrecht,
onfen Voorvader , onfe voorfz. goede Luyden, die
geërft zyn tot Jutphaas , beneden den Rhyn, in Ga-
lekop , 'in Heykop, op Raven, in Rosweyde, ende
lot Papendorp, geconfenteert, geoirloft en macht ge-
geven heeft, in eenen openen brief, en daar wy den
goeden Luyden voorfz., overmits haars verfoecks,
meer macht gegeven hebben, na inhoud des briefs,
die Biifchop Florens, onfen Voorvader voorgen:, den
goeden Luyden voorfz. gegeven heeft, en wy con-
lenteeren, oirloven en volkomen macht geven onfen
goeden Luyden voorfz., alfulcke poinóten, als hier
na befchreven ftaan , want des Lands nood is, dat.
men de Gerechten van den watergang , alfe Jutphaas
teneden den Ryn, Galekop, Heykop, Raven,Roswey-
de, Papendorp, en de elf Hoeven, gelegen tuifchen den
Randyck en den Meerendyck, die mede ingekomen
iyn, een hoefflag geve van wateringe, van opftalj
en van bruggen, en dat voort meer gemeene werc-
ten bleven j hier op ioo hebben die Deputaten van
de Ecclefien, van de Kloofteren, van de Landgeno-
ten , by den Rade van de Stad, metten Dykgrave en
Heemraders over een gedragen j en want die fchouwe
van den watergang voorfz. metten opftal en bruggen,
verwaart en geichouwet moeten weien, en onder de-
fe voorfz. watergang gelegen zyn twee hondert en
fes en dertig hoeven Lands, dat elcke hoeve voorfz.
geven fal dek jaar vier witte groot, en daar fal men
alle jaar af doen die fchouwen met die naichouwen;
en defe voorfz. vier witte groot fullen die Landfaaten
//.
Vee/. ^

-ocr page 134-

1^2

van het waterschap van heycop

weder uytpandcn aan twee fchatten gelde, ofte aan
drie Ichatten pande, aandengeene die dat ervebruykt^
en waar 't ook, dat eenig erve ledig lag onverhuurt, of
dat de Landfaten daar af weg gevaren waren, of dat
die Landfaten alfoo veel niet en hadde daar men dat
voorfz. geld aan panden mochte, foo fonde die Dyk-
graaf een wete doen, den geenen, die dat erve toebe
hoorde, en die foude dan betalen binnen acht dagen,
na dat hem de wete daar af gedaan ware, alfulken geld
als dan op fy η voorfz. erve geiet ware , en dede hy des
niet, foo foude die Dyckgraaf in der tyd dat voorfz.
geld uytleggen ende betalen den Cameraarvooriz, tot
behoef des voorfz. Λvatergangs, en foo mag die Dyk-
graaf aan den voorfz. erve panden tweefchat geld, en
daar voor dat voorfz. erve bruycken, ofte den pacht
daar af heffen, ter tyd toe, dat men hem fyn geld,
dat hem daar af behoorde, gaf en betaalde, fonder
raecr dingtalen en verioecks aan ons en onie nako-
melingen , Biifclioppep t'Utrecht. Voort wanneer
onfen Schoute in der tyd, onfer Stad van Utrecht,
die een Dykgraaf is van defe watergang voorlchreve,
niet fchouwen en mochte , of en woude, als hy ver-
focht worde van de Heemraden des watergangs voor-
fchreve, ofte anders fyn Dykgraaffchap niet en ver-
waarde, na inhoud der brieven, die daar af gemaackt
2yn, foo fullen onfe Ecclefien ende gemeene Land-
genoten ten eeuwigen dage tot alre tyd als fy willen,
en alfoo dikke en menigwerf als gebrek gevalt aan onfe
Schouten als voorfz. is, macht en mooge hebben eenen
anderen Dyckgraaf te fetten , die dat jaar die Dyck-
graaffchap en fchouwen van den watergang met fy·
nen opftal en bruggen verwaren fal, na inhoud der
brieven. En die Dykgraaf fal moge hebben alle de breu-
ken 5 en keuren , die in fyn jaar verfchynen, in te win-
nen , al waar hy oock van den DyckgraafTchap, en dit
fullen hebben de voorfz. Dykgraaf die twee deelen, en
de Heemraders, die met hem arbeyden, fullen hebben
dat derdendeel j behoudelyk den Dyckgraaf voorfz.,
foo wes geld hy uytleyd en weder verpand, hem te heb-
ben, gelyk voorfz. ftaat. En waar 't faake, dat die
Schouten en Heemraders van de Gerechten voorfz. haar
banwerken. binnen 's Lands en binnen bans niet en
maaken binnen acht dagen na elcke fchouwdag ende
na elcke nootfchouwe, foo mogen onfe Dykgraveen
Heemraders voorfz. , den Schouten en Heemraders
uyt elcken Gerechte uytpanden een boete van een En-
gelfche Nobel, en die boete mogen fy panden aan de
Schouten goed, ofte eenige van de Heemraders, na
goeddunken ons Dykgrave ende der Heemraders des
watergangs voorfz., fonder meerverfock aan ons, of
aan onfe nakomelingen, Biflchoppen t'Utrecht. In
oirconde defer dingen, foo hebben Frederick, by der
genade Gods , BiiTchop t'Utrecht voorgen. , onfen
zegel aan defen brief doen hangen. Gegeven tot U-
trecht , in 't jaar onsHeeren ,,doe men fchreef,duy-
fend vier hondert en tien, op St. Agnieten
avond der
Heylige Jonckvrouwe} en was onderteyckent aldus,
S. per me Wtlhelmum D, Wye , Secrets. Om. 'ira-
jeEten.


IV. BRIEF van Johan mn Nyenrode, en Gysbert van Nyenrode, waar by aan de hantgemtm
n;an de Lange Vliet word verfekert, om in de fVaterfchap van de A altyd te fullen
konnen uytwateren^ des faturdags na St, Margrieten dag, MCCCCXXly,

y 5 Johan van Nyenrode, ende Gysbert
van Nyenrode, gebroeders, doen kond
allen luyden, dat wy gelooft hebben,
en geloven voor ons, ende,voor oniè
erfgenamen en nakomelingen, aan handen van der ge-
meene Landgenoten, die geërft zyn in de Gerechten
en Waterfchappen van. Heycop , van den Ouden
Rhyn, vanGalekop, van Papendorp, vanjutphaas,
vanRosweyde, van Raven, van denLynpade, ende
<ïic van de elf Hoeven, gelegen in den Lande van Yf-
felileyn,
aJiÏe waar 't, dat hen tot eeniger tyd eeni-
ge hinder, ofte gebrek geviel met haar Waterfchap
vander A, alioo allTe fy van ouds daar in en door ge-
watert hebben, dat fy daar niet in en noch deur we-
teren en mogen, na haar ouden rechten en manieren
en herkomen, dat wy dan der voorlèyde Landgenoten
in den Gerichten en Waterfchappen
voorfz. behul-
pelyk en vorderlyck wefen fullen na allen onién ver-
mogen, dat zy met haar Waterfchap voorfz.
vryelyk
in en door de 'Waterfchap van de A voorfz. weteren
zullen, alloo als zy van ouds daar in horen en door-
gewetert hebben, en daar en zullen wy hen tot geen-
re tyd hinderlyk noch verderffelyk in wefen, maarwy
zullen hen na allen oniên vermogen daar in houden en
helpen houden, duurende tot eeuwigen dage,
alle
ding fonder argeliil. In kennifle der waarheyd, zoo
hebben wy defen brief bezegelt met onfen zegelen.
Gegeven in 't jaar ons Heeren duyfend vier honderd
vier en t\vintig, des Saterdagsna St- Margrieten dag;
en wasondergefchreven aldus.
Concordatprincip, copier
cum Librii Originatibus , tefle me^ Jo. de Amerongettf
Not,


V. BRIEF van Gerrit van der Aj waar by hy den Watergang van der A verkoopt aanOyck"
graaf en Heemraden van de Lange Vliet, den
8 April MCCCCLlf

Ik, Gerrit vander A, doe kond en kennelyk allen
luyden, die defen brief zullen iïen, ofte hooren
lefen, dat ick belyde en bekenne, dat ick voor
my en myn Leenvolgers, erfgenamen, ende na-
komelingen, overgegeven, belieft endegeconfenteert
hebbe, overgeve , believe en confenteeré mits de-
fen brieve die goede Luyden', Dyckgrave, Heemra-
ders en Landgenoten, die onder den watergang van
de Lange Vliet geland en geerft zyn, alle alfulkevry-
heden , permiffien ende voorwaarden, als hier be-
fchreven itaan. In den eerften, dat die voorfz. Dyk-
grave, Heemraders en Landgenoten," mynen water-
gang vander A, alfoo wyd en alfoo breed 3 alfoo ver-
re en alfoo lang, als myn Gerechte ter A ftrekt ende
gelegen is, terftond vry aanvatten mogen,ende doen
diepen en graven mogen tot haren oorbaar en tot
al-
len nutfchappen haars Lands, en komen onbekroonc
en onbelet van my, ofte van myn Leenvolgers, erf^
genamen en nakomelingen, ofte van gemand anders
van onfentwegen. Voort zoo mogen die Dykgrave en
Heemraders voorfz. onbekroont en onbelet van my,
ofte myne Leenvolgers, erfgenamen en nakomelin-
gen , ofte van yemand anders van onfent wegen tot
eeuwigen dage daar fchouwe op leggen, en den fel-
ven watergang van der A fchouwen, als 't hen nood,
nutte en oirbaar
fal dunken te wefen, op fulkc keu-
ren

■ · κ


-ocr page 135-

ren en breuken, als gemeenlyck op te Lange Vliet
ftaan; behoudelyk, des dat alfulcke erven als ick nu
ter tyd hebbe en nu bruyke, dat is te verftaan, ne-
gen en twintig mergen Lands, die daar onder leg-
gen , daar af onbelail blyven zullen. Item, en zal
niemand in defelve watergang van der A fuyken, vis-
korven, ofte fchutte zetten noch leggen, op zulcke
keuren en breuken, als op ten Lange Vliet ftaan, en
daar en zal niemand bewind en toefeggens in hebben,
dan die Dykgrave ende Heemraders voorgen., die in
der tyd wefen zullen -, ende wes keuren en breuckén
die den Dykgrave en Heemraders voorfz. in den zei-
ven watergang van der A verfchynen zullen, die zul-
len en mogen zy uytrechten, gelykerwys in alle ma-
nieren als zy op ten Lange Vliet doen 5 behoudelyk,
dat ik en myn Leenvolgers, erfgenamen en nakome-
lingen in den zeiven watergang mogen viiTchen, buy-
ten fchouwdagen, met dryvende netten ende anders
niet, en alle defe voorfz. poinften en voorwaarden,
en elck byfonder, hebbe ick Gerrit van der A voor-
gen. gelooft, en gelove voor my en myne Leenvol-
gers , erfgenamen en nakomelingen , den voornoem-
de Dyckgrave, Heemraders, Landgenoten en goede
Luyden , die onder den zeiven watergang van de
Lange Vliet geërft en geland zyn, tot eeuwigen da-
gen vaft en ftaade te houden, zonder alle veroreken,
en dat ik noch myne Leenvolgers, erfgenamen ende
nakomelingen, nog niemand van onfer wegen hem in
de voorfz. watergang vander A hinder,letIel,moeye-
niiÏê, noch geenderhande aanfpraak, verdriet noch ver-
hinderinge doen zullen, nog doen doen, met rade noch
metdade, heymelyk noch openbaar,hoe dat het by-
komen, of gelchieden niag, in eeniger wyfe, fonder al-
le loosheyd en ai^gelift. En tot eenen vafte ware ge-
tuyge en oirconde, zoo hebbe ick Gerrit vander A
voorn., voor my en voor myn Leenvolgers, erfge-
namen en nakonïelingen, mynen zegel aan defen brief
gedaan. Gegeven in 't jaar ons Heeren duyfend vier
honderd twee en vyftig, op ten achtften dag van de
maand April j en ftond ondertekent afdus,
Concordat
princip. copia mm Libris Origimlibus | ms, Jo. de
Amerongm^ Not.

m

of de lange vliet. IL BOEK. F^TIT,


VL BRIEF van den felven, waar by hy belooft den Biffchop van Vtrecht om confirmatie vm
den voorfz. koop tefidlenhelpen verfoeken, den
8 April ML,CCCLII.

Allen den geenen, die defen brief zullen fien,
ofte hooren lefen, doe ick verftaan, Gerrit
vander A, als dat ik den Dykgrave ,^Heemra-
ders en goede Luyden, die onder de water-
gang van de Lange Vliet geland en geërft zyn, vry
yerkocht hebbe mynen watergang vander A, na den
inhoud des briefs, die zy van mydaar afhebben, zoo
hebbe ik gelooft en gelove voor my en myne Leen-
volgers, erfgenamen en nakomelingen, by myn eere
cn goede wille en trouwe, dat ik hand en mond daar
toe doen zal, ende hem alle vorderfchap, behulp en
nutfchap tot haren beften en oirbaar daar in doen zal,
buy ten mynen koften, voor onfe genadigen Heere van

Utrecht, om een confirmatie te verwerven, ende te
hebben van den zeiven watergang vander A voorfz.,
zoo wanneer zy, ofte yemand van harent wegen my
des vermanen, of doen vermanen, zonder eenig lan-
ger vertrek, ofte wederfeggen, en zonder alle arge-
lift. En des tot eenen oirconde deièr dingen cn ge-
lofte voorfz., 200 hebbe ik, Gerrit van der A, voor-
gen., mynen zegel aan dciên brief gedaan, in 'c jaar
ons Heeren duyiend vier honderd tw«e en vyftig, op
ten achcilen d^ in de maand van April j en ftond on-
dergefchreven aldus,
Concordat principe copia cm» Libris
OrigimUbuSy tefie me ^ Jo. de Amerongm^ Not,


VIL BRIEF van Hendrick van der A, waar by de koop door fyn broeder Gerrit van der A ge-
daan, geapprobeert word, op St. Thoma avond y MCCCCLIIL

Ik, Henrick vander A, doe kond allen Luyden,
dat ik belyde en kenne, dat het by mynen wille
en confent gefchied is, dat Gerrit vander A, my η
broeder, overgegeven, belieft en geconfenteert
heeft den goeden Luyden, Dykgrave en Heemraders
ende Landgenoten, die onder den watergang van de
Lange Vliet geland en geërft zyn, alle alfulke vry-
heden, poinâ:en en voorwaarden, als de open briefin-
houd en begrepen beeft, daar deiê myne tegenwoor-
digen brief doorgefteken is, en ick hebbe gelooft en
gelove voor my en myne erfgenamen en nakomelin-
gen , aan handen des voorfz. Dykgrave, Heemraders,
Landgenoten en goeden Luyden, die onder den felven
watergang van de Lange Vliet geérft en geland zyn,
als dat ik en myne erfgenamen en nakomelingen, hen
en hare erfgenamen en nakomelingen , alle die voor-
fchreve geloften, poinófcen en voorwaarden, die die
voorfz. open brief inhouden begrepen heeft, tot eeu-
wigen dage vaft en ftaade te houden , zonder ver-
breken, dat ick, noch myn Leenvolgers , erfgena-
men, nochte nakomelingen, noch niemand van on-
iênt wegen, tot eeuwigen dage in de voorfz. water-
gang hen geenen hinder , letièl, moeyenifle, noch
aanlpraak doen zullen, noch doen doen, heymelyk,
noch openbaar, in geenderhande wys, zonder arge-
lift. In kennifle der waarheyd, foo hebbe ick gebe-
den Hendrick Soudenbalch defe over my te bezege»-
len met fynen zegel j ende ick Henrick van Souden·
balch heb om bede wille Henricks van der A mynen
zegel aan defe brief gedaan. T'eenen oirconde ge-
geven in 't jaar duyfend vier honderd drie en vyftig,
op St. Thomas avond j en ftond onder aan geichre-
ven ,
Concordat princip* copia cum Libris Origimlibus^
tefie
m^ Jü. de Jmerongen, Νϋί.

VUL

-

BRIEF va;n Dirck van Swtten, Heer van Leyesikrch^ waar by hy als kfitter der ff^
fledevan Loenrefloot, aangenomen heeft van de fVaterfchap van de Lange Fikt ^
de onderhoudmge en fchouwe van den Cr ommen Anxter, onder het Gerechte va ff
Oucoo^, in denjaare MCCCCLXXXIF. op Ste. Andries avond, /ipoflek

l^k


3

-ocr page 136-

134 VAN HET WATERSCHAP VAN HEYCOP

'ck Dirck van Sweten , Heer van Leyenberch,
doen kond allen luydcn , dat ik minnelyk ende
vriendlyk overkomen ben, metter eemeynLant-
genoten, Gecilelyck ende Weerlyk , die geërft
zyn ende ΛνειεΓεη in de Lange Vliet. Alfoo myn
buere van myn Gerechte van Oudecoep in voorleden
tyden, die Waterfchap, die hem buerde te maaken,
van der Anxter , dewelke aangaat van het Aa hoeft
nedervvert,foo verre myn Gerechteilreckt, foo is 't,
dat wy die gemeyne Lantgenoten van de Lange Vliet
voorfz. gegeven hebben anderhalf hondert Rhynfe
gulden current ·, ende hebbe daarom gelooft, en ge-
loove voor my en myne nakomelingen, befitters der
Hofftede van Loenreiloot, alfoo dat ik myn buer in
myn Gerechte van Oudecoep voorfz. alfoo goed heb-
ben fal, dat zy den voorfz. Anxter tweewerve 'sjaars
opmaken en fchouwen fullen, na beboeren, ende dat
laten fchouwen metmynen Schout en Heemraden,die
daar toe van my geëedfullen wefen. Te weten, dat
die cerfte fchouwe wefen fal in 't eerfte van de maand
van Meye, en de andere fchouwe ontrent St. Lam-
bert, code foo voorts jaarlyks duerende totten eeuwi-
gen dagen. Ende waar't, dat ik, of myne nakome-
lingen voorfz. daar van in gebreeke vicie , ibo dicke
dat gebeurde, kenne ik verbeurt te hebben een pœne
van vyf en twintig oude Vrankrykfe fchilden, die een
helfte daar af tot behoef myns Genadigen Heere van
Utrecht, ende die andere helft tot behoeven des Wa-
tergrave en Heemraden in dertyd van die Lange Vliet
voorfz.} ende my'dat dan uytpanden mit mynen Ge-
nadigen Heere van Utrecht vierde Pander. Ende
des en fal ik my niet weren, of doen verweeren, mie
geenen Rechten, Geeftelyck nog Weerlyk, nog mee
geenerhande nye vonden, die men daar in vinden,
dencken, noemen, of verfieren mag in eeniger wys.
Ende ik bidde mede den eerweerdigen Vader in Go-
de , ende Heeren , Heeren, David van Bourgoin-
gne, Biflchop te Utrecht, mynen genadigen Heeren,
dit te willen believen ende confenteeren onder fynen
fegel en brief na beboeren , foo wanneer die Lanrge-
noten des aan zynre Genade begeeren. In kenniflc
der waarheyd foo heb ick myn fegel aan defen brief
gedaan. Gegeven in het jaar onfes Heeren duyfenc
vierhonder vieren tachtich, op.St. Andries avont, A-
poftel.


IX. BRIEF van Melis van Aemflel van Mynden , tot confirmatie van dm voorgaanden, den
Τ Februar. MOXFLi ^

'k Melis van Aemftel van Mynden, doen kond al-
len luy den, dat alfoo Heeren Dirck van Swee-
ten, mynen voorfate der Hofftede van Loenre-
iloot, mittengemeene Lantgenoten, fooGeefte-
lyk en Weerlyk , die geërft fyn ende weteren in de
Lange Vliet, minnelyk en vrundlyk overkomen is.
Alfoo in voorleden tyden , doe zynre buere van nu
myn Gerechte van Oudecoep die Waterfchap van den
Anxter buerde te maaken, welke aangaat van 'c Aa
hoeft nederwaart, foo veiTe dat voorfchreve Geregte
Ilreckt, foo is het, dat die gemeyne Lantgenoten van
de Lange Vliet voorfz. Heeren Dirck van Zweten
voorfz. daar van gegeven hebben anderhalft hondert
Rynfe gulden current. En daaromme hy onder zyn
zegel ende brieve gelooft heeft, ende ik nu insgelyks
mitsdefen geloeve voor my en myne nakomelingen,
befitters der Hofftede van Loenreiloot voorfz. alfedat
ik mynen buere in nivn Gerechte van Oudecoep voor-
fchreve foo goed heSbenfil, dat zy den voorfz. Anx-
ter twee werve 'sjaars opmaken ende fchouwen fei-
len, na beboeren, ende dat laten fchouwen mit my-
nen Schout en Heemraden, die daar toe van my geëed
fullen wefen. Te weten , dat die eerfte fchouwe we-
fen fü in het eerfte van de maand van Meye, ende
die andere fchouwe ontrent St. Lambert, en foo voert
jaarlyks duerende tot eeuwigen dage. Ende waar 't,
'dat ik, of myne nakomelingen voorfz. daar van in ge-
breeke viele, foo dikwils datgebuerde, kenne ik ver-
buert te hebben een pœne van vyf en twintig oude
Frankrykfe fchilden, alfe die een helfte, tot myns ge-
nadigen Heere van Utrecht, en dié andere helft tot
behoef des Watergrave en^Heemraden in der tyd van
de Lange Vliet voorfz.; ende mydat dan uyt te pan-
den mit myns Genadigen Heeren vierde pander. En
des en fal ik my niet weeren, noch doen verweeren,
mit geenen Rechten, Geeftelyknoch Weerlyk, nog
met geenerhande nyen vonden, die men daar inne vin-
den , dencken, noemen, of verfieren mach, te eeni-
ger wys. En bidde daaromme den eerweerdigen Vader
in Gode , Hooggeboren Furft ende Heere , Heere
Frederick, Biflchop te Utrecht, geboren Marckgra-
ve van Baden, mynen Genadigen lieven Heere, dic
te wille believen ende confenteeren, onder zyns Ge-
nade zegel ende brief na beboeren , foo wanneer die
Langenoten voorfz. des aan zynre Genade begeeren.
In kenniile der waarheyd, foo heb ik myn zegel aan
defen brief gehangen. Gegeven in 't jaar onfes Hee-
ren duyfent vyf hondert en feftien, óp ten fevcnden
dag in Februario. En was ondergefchreven.
Et ego
Wilhelmus ^ filius Johannis de l^rajedlo Superiori^ cleri-
cus Leodienfis Diœcefn , puhliciis facris Apoflolica Im^
periali auStoritatibus Notarius , quia pramiffis omnibus ξβ
fingtilis^ dum fie ut pramittîîur ξ^ agerentur una cum
pranominatis tefiibus prafens int erf ui, eaque ftc fieri vidi
audivi, ideo hoe prafens publicum infirumentum manu
propria fcriptum exinde confeci, fubfcripfi, publicavi
in ham publicam formam redegi ^ ftgnoque O nomine meis
folitis ^ confuetis fignavi^ rogatus ^requifitus in fidem
teflimonium omnium fmgulorumpriemÎjforum.


X. SCHOÜWBRIEF vaneen^ïVatergang de A^ gecorrigeert engerenoveert den 27 April

'y Floris van den Bongaart, Heere tot
Nyenrode, Jonkr. Arnout van Afe-
wyn, Heere tot Ru wiel, Jonkr. Har-
men Valkenaar, doen kont écnen y-
gelyken, dat alfoo van allen ouden tyden, altoos een
i'chouwe op dc watcrgange van der A, is geweeft,

·■· ·· »Λ

die welcke deurmÏsbruyk infekere!jaren, fonderlinge
in defen voor), troublen, niet geufeert ende agtervolgr,
endede Schouwbriefvan date 1438, den lesden dag
van de maant Oétobr. deur den ouderdom verdonkerc
is, hebben wy Arabagts-Heeren voorfz. ende naar-
korameren van onfc voorfaten , tot profy t van het ge-
mene

riüü


-ocr page 137-

tncne Land, ende ook deur diveife klagten, ons van
den Watergrave
ende Heemraden van de Lange Vliet, :
ende meer andere daar gebrek by hebbende, gedaan, be-
willigt , geordonneert, endefelve verligt, verbetert en
gecorrigecrc, alle dcvi^elke nagegaan ende agtervolgt
fal worden.

In den eerften , Γοο fal men alle jaar die water-
fchappe van de A fchouwen tweemaal des jaars, als
de eerfte fchouweop St. Peternellen dag, ende ande-
re op St. Lamberts dag , beginnende defe fchouwe
van Dirk Willemfezynen Hofitede, genaamt Gallech-
weert, totten Stadsweteringe toe, ende by openinge
van den Botterdam, tot deor Ciarenburgs Hoofdin-
gen.

Item, fal men mogen ordonneeren, alle jaar een
noot-fchouwe, tot de derde fchouwe ^ tot goetdun-
ken van :den Schout en Heemraden in der tyd , foo
verre het van noden wefen zal, ende zal men elcke
fchouw acht dagen te voren tot Breukelen in de Ker-
ke doen verkondigen.

Item, zal de A wyd wefen op het minfte een en
een halve roede, endiehoofdingen negen voeten wyd,
alles dryvend water.

Item, zal men die A alle fchouwdagen , wel
fchoon het kruyd uytfnyden, en op den opftal ha-
len , en ook alle befchuttinge en overhangende hoo-
rnen , poften ende talcken doen ruymen, invoegen
dat Schout en Heemraden des loven ïiulien, op poe-
ne, van dat fe zulks alfoo niet gemaackt en vinden-
de, elk in 't zyn zullen beboeten.

Item, of eenige ruyminge voorfz. by den bruyker,
of eygenaar des Lands niet gedaan en ware, ofte ook
in weygeringe bleven, zullen die Schouten en Heem-
raden in der tyd die ruyminge doen, ofte laten doen,
tot koften van den eygenaar, ofte bruyker des Lands,
cn zullen in zulken gevalle verbeuren een boete met
het geenc dat'cr geruymt word, mits dat fe al 'tzel-
ve zullen doen 'tot de minfte fchade, voor zoo veel
het zelve doenlyck zal wefen, op den opftal als an-
derfints.

Item, zal een yder van zyn flag, den aangang en] af-
gang, aanwyfinge doen op fchouwdagen, op pœne
van een boete, ende defelvige flagen wel met dikke
poften aftekenen.

Item, zal elke boete weien feven en twintig ftuy-
vers Brabants, daar van den Schout fal hebben twaalf
ftuyvers, die Heemraden twaalf ftuyvers, en den Se-
cretaris drie ftuyvers.

Item, zullen den Schout en Heemraden in der tyd,
die ongemaakte en beboete flagen, den geenen, die
fe toebehooren, een wete doen, omme die te maken
binnen drie dagen na de iniinuatie, eerder, ofte la-
ter, als Schout en Heemraden dat ordonneeren zul-
len , alles tot koften van den geenen, die het onge-
maakte flag toebehoort.

Item, zal men alsdan op dat zelfde ongcmaackte
flag andermaal fchouwen binnen andere drie dagen
daar na, ofte op zulcke dagen, als by den Schout cn
Heemraden daar toe geordonneert zal weien, en by zoo
verre zulcks alsdan niet te recht bevonden word ge-
maakt te zyn, zal 't zelve ongemaakte flag alsdan by
den Schout en Heemraden beftaat worden, tot koften
van die 't zelve toebehoorendc is, met die koften van
't opnemen van dien, alle welke koften den Schout
van 's Heeren wegen ίύ opleggen en verfchieten op
den derden penning meer, welke aan den onwilligen
geëxecuteert zal worden als 's Heeren accys.

Item, zal een yder Schout, daar onder die boeten
cn koften gevallen zullen wefen, met zyn Gerechis-
luyden, twee, ofte meer, zoo hem des believen zal,
mits hebbende Aö:c by Secretaris ondergeichreven,
ondertekent, die ddelve bqeten tot vermaninge ge-
houden zal wefen te executeren,
ende verkopingevan
de geëxecuteerde goederen te doen, zonder eenig
wederfeggen, ende by refiiys en weygeringe van dien,
zelve aan den onwilligen Schout, of onwillige Sche-
penen en Gerechtsluyden die zelve boeten mogen ex-
ecuteren, die welcke daar onder 't gebrek bevonden
word, gehouden zullen wefen die te betalen, zonder
eenige verichoninge, ofte die zelve boeten by den
Pander deur krachte van authorifatie te doen execu-
teren.

"ïy

Λ'

■I

ί'ϊ
!

Item, zoo wat boeten vallen in eiker Schout zyn
jaar, zal den Schout in der tyd daar van den ontfang
hebben, omme die in te manen en ma recht in te
winnen^ en voorts daar uyt te keeren aan Heemraden
en de Secretaris daar het behooren zal.

Item, zal den Secretaris van Breuckelen, op alle
fchouwdagen en tot allen tyden, goede pertinente re-
gifter houden vanVonniflèn, Aden en Refolutien,
dat by Heemraden gewefen, en by Schout en Heem-
raden geordonneert zal worden.

Item, zal fchouwe gedaan worden het eerfte jaar
by den Schout van Nyenrode , het tweede jaar by
den Schout van Ruwiel, het derde jaar by den Schout
van den Ham, het vierde jaar by den Schout van
Oud A , Nyenrodes Gerecht, het vyfde jaar byden
Schout van Valkenaar, ende het fesde jaar by den
Schout van Oudhuyfên, en zoo voorts jaarlycks hec
zelve achtervolgt worden , daar toe den Schout
van Nyenrode allé jaar benevens hem twee Heemra-
den zal hebben ende kiefen, als een voor den Otter-
fpoorbroek, en een voor Oud A, ende d'andere voor-
fchreve Schouten elck eenen Heemraad maakende
t'famen fes Heemraden, dewelket'famra over alle die
fchouwdagen en hoefflagen zullen fchouwen, fluy-
ten en wyfen, volgende defe Ordonnantie en Schouw-
brief, als dat van eeds wegen behooren fal, welcke
Heemraden van elck haar Schout in der tyd alle jaar
geëed fullcn worden op dciè Schouwbrief, dewelko
aldaar voorgehouden en opgeleien fal worden.

Item, fullcn alle die Schouten en Heemraden voor-
fchreven gehouden wefen jaarlyks die fchouwdagen,
elck fyn jaar, waar te nemen, op pœne van achicr-
blyvende te verbeuren een boete, ten ware datfe fiek
waren, ofte nodelyk buyten te doen hadden, en het
felve den Schout in der tyd een dag van te voren tc
kennen gegeven hadden, fal men in fulcken gevalle
voor die een reyfe een ander Landgenoot in die plaat-
fe mogen nemen , die welke daar toe by den Schout
geboden word, ende fulks niet fal mogen weygercn,
op pœne van een boete, mits dat den achterblyvende
defelve boete ial betalen, fonder eenig wederfeggen.
Item , of op die fchouwdagen eenige van de Schou-
ten, ofte Heemraden abfenteren deur merkelyke oor-
faken van fiekten als anderfints, fullcn die Schout en
Heemraden die fchouwe vervolgen ende volbrengen,
gelyk of fyluyden al t'iamen tegenwoordig waren.

Item, of't gebeurde, dat'er op die fchouwdagen
alle flagen foo wel gemaakt waren, foo dat 'er geen
flagen beboet en worden, fullen die Schouten ende
Heemraden t'famen van 't gemeene Land een dubbel-
de boete hebben en genieten, te weten twee gulden
veertien ftuyvers.

Ende dit alles t'famen by provifie cn oock onver-
mindert ons, en elks byfondere gerechtigheyd, van
die fchouwe deur den Botterdam tot deur Ciarenburgs
hoofdingen toe, als ook in alles anderfints.
Des tot
eenen oirconde, foo hebben wy Ambachts·Heeren
voorfz. defen elck doen onderteykenen by onien Se·
cretaris ondergefchreven, op den 17 dag Aprilis,
Ao. i<5o^. Onder ftond gefchreven, deur ordre van
de vooriz. Arnbachts-Heeren, getekent, by my, en
was ondertekent, AdriaanJanffen, Secretaris. On-
i der ftond, geëxtraheert uyt de Handveften van
dc
Lange Vliet | en accordeert dit geëxtraheerde 1 by my,

of de lange vliet. IL BOEK. V. TIT.


-ocr page 138-

1070 VAN HET WATERSCHAP VAN HEYCOP

Secrmns van de voorfz. Polder, op den 17 O6tober
iö8f», ende was ondertekent, Nic. van der Kemp,
i^Sj. Noch ftond daar volgende gefchreven. ^

Defe navolgende Gm-echten hebben elk een flag ^ leggende
in de Waterfchappe de Ja, en by henl gehoeffiaagt.

I. In den eerften, Hams Gerechte,
het Zuydeynde , hebben te ma-
ken

74 Roeden.

Valkenaar
Vyfhoeven
Gieltjensdorp
Otterfpoorbrock

44

190

238

84

6. Oud A

7

Ruwiel ....
8. Outhuyfen ...
- Defe accordeert met de gemelde Schouwbrief, ge-
ëxtraheert uyt de Handveften van de Lange Vliet,
by my, en was getekent, J. de Haas, Secretaris.


XI. RESOLUTIE van de Heeren Gedeputeerden van de Ed.Mog. HeerenStaten 'sLandsvan-

Utrecht , waar by geordonneert werd de fchoww over den gemelte Watergang,
als van ouds te voeren^ den ixMay ΜΌ CCXXIΚ

Op de Requefte van Henrick Block, Schout
van den Otterfpoorbroeck , ende Oud A
Nienrodens Gerecht, item, AdriaanEk)u-
blet, Schout van Oudhuyfen , verfoecken-
de als den pNovemb. 1725, alhier breeder ftaat geno-
tuleert, is geappoinóleert.

De Gedeputeerden van de Staten 'sLands van U-
trecht, gehoort het rapport van de Heeren van Na-
tewifch, ende andere haar Ed. Mog. Gecommitteer-
den ( den Heer van Deyl abfent iynde ) verftaan, dat
hier in niet kan worden getreden, ende ordonneren
de Supplianten de fchouwe hier by geroert, als van
ouds te voeren. Accordeert met de voorfz. Refolutien.
G. Voet van WiniTen.


XÏI. LYSTE van de Oorpen en Gehuchten onder de Lange Vliet behoorende.

Papendorp contribueert onder de
Polder van de Lange Vliet met. 240 Mergen
De elf Hoeven met . 176
Rosweyde . · f3

Nedereynd van Jutphaas . . 1376

Gaalkpp . . . ƒ12

'T Lynpad : . , . 141

Weftraven . ,, . . 288

Heycoop . ' . . . ' 424
Den ouden Ryn . . 424

Vleuten wegens Langeraak, de Straten,
en eenige Landen, leggende ontrent
het Huys ten Ham, ende totBreuke-
len, betaalt half molengeld, fulks't,
groot zynde 282 mergen, maar betaalt
voor
Ryppikkerweerc

141

70

384$*. Mergen

Te famen


XIII. PROVISIONELE Uytfpraakvan het 'HofProvinciaal van Utrecht, op het Oifferenttuf-

fchen het Capittel van den Dom en St. Marie, nopens het aanflellen
van Heemraden , foo in het Collegie van Byleveld, als Lange Vliet,
den 31 Maart MD CXLIIL -

- 'K ■.

Gehoort het Rapport van CommiiTariflen, en
gefien de verbaalen voor den fel ven gehou-
den } gehoort insgeLyk het rapport van fee-
kere CommiÎTariiTen, die partyen niet heb-
ben konnen accorderen. Het voorfz. Hof, fonder op
de geproponeerde exceptie te letten, verklaart, dat van
wegen de Vyf Ecclefien, foo op Byleveld, als Lan-
ge Vliet, geftelt fullen fyn, ofte worden, twee Heem-
raden, als een van wegen de Heeren Requiranten ,
en een van wegende Heeren Gerequireerdens, en dat
by provifie, en onvermindert partyen refpedive haar
recht ten principaal. Adum t' Utrecht den 31 Maart
1043.


XIV. RESOLUTIE van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht, waar by ver-

-,flaan is, dat aan Dykgraaf en Heemraden van de Lange Vliet, privative
competeertdejudicature van faken, haarlieder fchouwe aangaande y in dato
^ den iiMarty MOCLXIX,

Jovis den 11 Marty mdclxix.

Op de Requefte van de Heeren Dykgraaf en
Heemrade;n van de Lange Vliet, te kennen
gevende, dat fy luydenvan alle oude tyden
recht ende poiTeffie hadden gehad van te
fchouwen de watergangen, bruggen, en fluyfen van
de Lange Vliet, ende daar op keuren te leggen, ha-
ren dyk te breeden, ofte te fmalen, te meeren, of te
minderen, te hoogen, of te lagen , fchut daar op te
fetten, of af te doen, haren watergang te engen, te
wyden; of diepen, en fpecialyk haarlieden mede dat
Privilegie vergunt en gegeven is by Heer Florens,
BiiTchop van Utrecht,
dat zoo wés die Heemraad een·
drachtelyk wyft^ yfdie meerendeel van hem^ dat fal recht
wefen en blyven^' Ùlts
breeder vermogens die Hand-
veften daar van fynde in den jaarei 38f daar annex ;
dat naderhand by Haar Ed. Mog. Ordonnantie van 'c
Hof van Utrecht van den jare i f85,
Rubrica van Pra·
fideerende en Radm^ jirt,
xxv· wàs geilatueert, dat

' dp

J


-ocr page 139-

de Hecren Pr^fident endc Raden van het gemelde
Hoffouden kenniiTe neemen van aile iakenvan Policie^
ren platten Lande, aangaande van binnenlandfe dyka-
gien 5 dammen, iluyfen , watergangen, ende diergely- j
kc, dieby Appel, forme van fimpel querele, of an-
derfints aan hen komen fouden, onverkort nogtans
die particuliere privilegiën, die eenige Dyckgraven,
of Heemraden ter contrarie van defen mogten heb-
ben s ende alhoewel by dezelve Ordonnantie 't voor-
fchreve Privilegie van de Remonilrantenmedewierde
onverkort gelaten, echter diens onangefien proceflen
en difputen over de voorfz. Judicature fouden konnen
koomen te ontftaan, dewelcke lichtelyck by UEd.
j
]Vlog. appoindement konden voorgekoomen worden,
verfogten daarommc Haar Ed. Mog. declaratoir, waar ^
by defelve gelieven te verilaan, datdeHeeren Dyck-'
graaf en Heemraden, volgens hare voorfz. Handvef-
ten, kenniffe fullenmogen neemen van alle faken,ha-
Te fchouwe aangaande, en dat defelve Judicature haar-,
lieden privative was competeerende , of anderiints te i
declareeren , fulks en foodanig als Haar Ed. Mogende
fouden bevinden te behooren. Is geappoinéteert.

De Staten van den Lande van Utrecht, verfoeken

en committeeren, omme den inhoude defer çnde het
verioek daar by gedaan , te examineeren , ende van
Haar Edele bevindinge te rapporteeren, de Heeren
Schade, van Someren, van Zandenburg , van Dra-
kefteyn, Oud-Borgemeefter Foeyt ,en van der Voort,

MercurU 31 Marïii möclxix.

Op de voorfz. Requefte is geappoinéteert. Dc Sta-
ten van den Lande van Utrecht, gehoort het rap-
port van de Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteer-
den, in den voorenftaande appoinôemente vermeit,
verilaan, dat de Heeren Dykgraaf en Heemraden in
defen geroert, volgens hare Handveften, kennifle mo-
gen neemen van alle iaaken, derièlver fchouwen aan·»
gaande, ende dat de Judicature daar van, haarlieden
privative is competeerende, ende in cas yemand iïg
hier over mochte vinden befwaart » dat die hem dien
aangaande aan Haar Ed. Mog. fal hebben te addrefle-
ren. Gedaan te Utrecht den 31 Maart
1669. On-
der ftond, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren
de Staten, en was ondertekent, W. v. Veldhuyfcn.

m

of de lange vliet. IL BOEK. F.TIZ


Jllhier mord voor geinfereert gehouden de Refolutie, rakende het hegeeven van de Heemraadsplaatfen op den Lekken*
dyk boven- en beneden dams-y Byleveldf en Lange Vliet y den zijip'il en May 1706, Siet boven den
lï.Tyt.
1. Deel. Num.
XXVII.

Dewyl uyt de voorenfiaande Handvegen van de Lange Fliet klaar hlykt^ dat de Schouten der Stad Vtrecht in dertyâ
fyn gemeed Dyk- of PFaiergraven van de Lange Vliet y foo hebben wy onnodig geacht een lyfie van de voorfz. Wa-
ter graven alhier op te maken, dewyl wy van meening zyn om in het Deel der Stads Ordonnantiën te brengen een
lyfie van de Schouten der Stad Utrecht^ foo verre men defelve heeft konnen by een vergaderen, Jlleenlyk moeten
iny onfen Lef er berichten^ dat volgens de voorfz. Handveflen het felve altyd fonder eenige inbreuck in gebruyk is ge»
weefi tot op defen huydigen dag. Uytgefondert dat fonkr, Johan van Zuylen van der Haar , Heere van Zeven*
der ^ die van den zo Augufi. 160% tot den z? April »022. Hoofdfchout der StadVtrecht geweefi was y en hetfeU
'Ve ampt had afgefiaan aan ;ayn foon Dircky die kort daar na op den 6 Augufi. lózz. was komen te overlyden^ op
den 9 Maart i62f, {terwyl de Burgermeefieren van derLtngen en van Deuverden^ volgens Refolutie vande Vroed-»
fchap van den zo Septemb.
162,4 V openftaande Schout-ampt waarnamen ) door de Heeren Gedeputeerden tot Wa·
tergraaf van de Lange Vliet is aangefielt 5 en wel maar weynige dagm voor dat Jonkr. Henrik Vakkenaar, Heer
'van Duckenburg, volgens ύοΜΜίββ van Prins Maurits^ Hoofdfchout is geworden y te weten y op den
il Maart
1625. Dog met de dood van gemelte Johan van Zuylen van der Haar y die in den jaare 16^1 is voorgevallen y
heeft gem, ^onkr. Henrik Valkenaar y als Hoofdfchout ^ volgens Refolutie vm de Vroedfchap ziek weder in befit
van het voorfz. Water- of Dykgraaf-ampt ge fielt : fonder dat daar ontrent namaals eenige verandering ïs
gemaakt.
Al het welk te vinden is in de navolgende infirumentm*

Commise voor Jonkr. 'Johan van Zuylen van der Haar y
Heere van der Zevender de Haar y ^^c. tot het Dyk-
graaf fchap van de Lange Vliet y of van Heycop^, gege-
veti by de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mogende
Heeren Staten 's Lands van Vtrecht, den 9 Maart

mdcxxv.

Die Gedeputeerden van de Staten 'sLands van
Utrecht. Wy hebbenontfangen de Requef-
te aan ons gepreefenteert by Jonkr. Johan
van Zuylen van der Haar , Heere van Ze-
vender, de Haar &c.daar byden felven onsgeremon-
ilreert en te kennen gegeven heeft, hoe dat tegen-
woordig, vermits dehooge wateren, verfcheyde Pol-
ders onder de Lange Vliet behoorende, zyn geinun-
deert, zulks dat het hoognodig is , op verfcheydene
voorvallen ende fwarigheden daaglyks daar inne voor-
iien te worden. Ende gemerkt door het overlyden
van wylen Jonkr. Dirck van Zuylen &c. zyns Sup-
pliants foon zalr. was koomen te vaceeren het Dyck-
graaffchap van de Lange Vliet voorfz. ende dat hy
Suppliant *t felve ampt lange jaaren van te vooren be-
dient heeft, zulks dat hem alle gerechtigheden ende
gelegentheden van de voorfz. Waterfchap bekent zyn,
mitsgaders dat het felve tot collatie der welgem. Hee-
ren Staten is ftaande, foo ook daaromme vcrfochte,
/ƒ. Deel.

■ c

4
<

wy wilden hem Suppliant het voorfz. Dykgraaffchap
van de Lange Vliet, ofte van Heycop, in plaatièv^n
wylen zyn loon voorn, confereeren, ende hem daar
mede voorfien, nadien hy Suppliant dog onder de
voorfz. Waterfchap grootelyks geland en gegoed is.
Doen te weten, dat wy omme reedenen voorlz. den
voorn. Jonkr. Johan van Zuylen van der Haar, Hee-
re van Zevender, de Haar &c. tot de bedieninge van
de voorfz. Dykgraaffchappe van de Lange Vliet, of
van Heycop geilek , ende gecomnûtteert hebben,
flellen en committeren den felven daar toe by defen,
verfoekende ende ordonneerende allen en een ygelyk,
diedefefoude ra ogen aangaan, den felven daar voor te
kennen, ceren , en refpedeercn na behooren, Gew
daan te Utrecht den ρ Maart
%6tf. &c.

ExtraEl uyt de Refolutien van de Ed. Achtbaars Hei·
ren Borgmeefieren en Vroedfchap der Stad Otreckt»

Dingsdag den lÛFebruar, mdcxli.

Nadien den Heere van der Haar &c. die het Dyck-
graaflchap van de Lange Vliet, aan het Schout ampt
defer Stad notoirïyk ûependerende , tegen recht eo
Stads proteften, eenige jaaren geufurpeert hadde, ak
nu is koomen te overlyden, ioo fyn dc Heeren βο^

S ge


-ocr page 140-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

gemeefteren, cnde die het Haar Ed.believen fal te af-
fumeeren, gelall met den Heer Hoofd-Officier defer
Stad , ende geprailifeerde Rechtsgeleerden te over-
leggen, hoe zynEd. figgevoegelyckftin poffeiîîe van
*c voorfz. Dykgraaffchap faâ Ûellen.

Des WoensL·gs den ly Februar. ''s namens.

De Borgemeefteren ende Vroedfchap der Stad iU-
trechr hebbende voor Haar Ed. ontboden Jonkr. Hen-
rick Valkenaar, Heere van Valkenaar, Duyckenborg
&c. Schout defer Stad, hebben fyn Éd. iterativeljrk,
en gelyk voor dcfen meermalen gefchied is, aange-
'fegt, dat zyn Ed. als nog datelyk aanvange en conti-
nueere de poÎTeiîie als Dykgraaf van de Lange Vliet,
hem volgens de Handveften, en qualiteyt als Schout
der Stad Utrecht, com'peteerende, dewelke dienv>oi-
^ens aangenomen heeft fulks te doen by de gevoeg-
yklte middelen, als zyn Ed. in krachte van Inttruc-
tie, en Handveften daarvan zynde, bevinden faite
behooren. Ende is voorts de Vroedichap gecommu-
niceert de volgende Aâ:e, by den gera; Heere van
Duyckenburg te paiTeeren, ende te doen iniïnueeren.

Compareerde &:c. Jonkr. Henrick Valckenaar, Hee-
re* van Valkenaar, Buyckenburg, &c. ende verklaar-
de in qualité als Schout der Stad , en in gevolgen van
de Relblutien by de Heeren van de Vroedfchap ten
dien fine op gifteren genomen. Alfoo van alle oude
immemoria e tyden de Schouten der Stad Utrecht ge-
weeft zyn Dykgraven van de Lange Vliet, in krach-
te van de Handveften by de Biflchoppen van Utrecht
verleent, inhoudende onder anderen, dat de Schou-
ten der Stad Utrecht in der tyd ·, ten eeuwigen dagen
fouden wefen Dyckgraven van den Watergang van
Heycop, genaamt de Lange Vliet} dat hy comparant
daaromme nicc konnende voor
by weien , om 't recht
aan'Zyn Schout-ampt, volgens fyne commiiïie depen-
deerende,. waar te nemen , goedgevonden hadde hy
defen zyne verklaaringe te doen , dat hy hem daar
voor fal dragen, om luiks de Heemraden cnde den
Secretaris, mitsgaders den Cameraar van de Lange
Vliet 5 en anderen , die fulks foude mogen aangaan,
te doen verftaan, op dat voortaan m alle voorvallen-
de faken, daar toe den Dykgraaf word gerequireert,
'nieten worde gehandelt in zyn abfentie, verfoeken-
de hier van aóte, met inÎinuatie en relatie in forma.

Gelyk ook goedgevonden is, dat de Heeren van
Stadswegen ter Beichryvinge compareerende, aldaar
notificeeren fullen , dat den Heer van Duyckenburg,
als Schout defer Stad, figheeft geftelt in poiFeffievan
het voorfz. Dykgi'aafTchap van de Lange Vliet, vol-
gens dfe Handveften daar van zynde, aan het Schout-
ampt deier Stad onwederfpreekelyk behoorende, en
dienvolgens by de refpeébive Schouten doorgaans be-^
dient.

Extfaöl uyt de Refolutien mn de Ed. Mog. Heeren Sta-
ten 'i Lands van Vtrecht.

^ovis den i^Februar. mdcxli.

Verhaalden de Heeren Gecommitteerden der Stad
Utrecht, dat den Heere van Duyckenburg , als Schout
derfelver Stad, fig in poiTeiïie had geftelt van 't Dyk-
graaffchap van. de Lange Vliet, als volgens de Hand-
veften daar van zynde, aan het Schout-ampt der Stad
Utrecht onwederfpreekelyk behoorende, ende dien-
volgens by de refpeótive Schouten doorgaans bedient:
't welk de voorfz. Heeren Gecommitteerden in name
van hare Principalen hadden goedgedacht alhier ter
Vergaderinge te notificeeren.


S Ε S D Ε Ν Τ Y Τ Ε L.

Behdfende de Handveften &c. rakende het
Waterfchap van Byleveld.

Men houde hier geïnfereert zeeker Gefcheyd tujfchen de wateren 'van ByleveJd en Reyerscoop^ en die mn het Groet
PFatcrfchap van PVoerden en Rynland^ aangaande denHaenwyker Dam^ op St. Peters dag ad Cathedram .lioo
Siet kneden den
xi i. Tyt. Num. ix. ^

I.

HANDVEST van ff^ülem van Βψηη, Grave van Hólland^ en Jan van Beyeren, op dè
Waterfchap van Byleveld &c, in dato den i OM. MCCCCXIII.

illetn, by der genade Goids, Palensgra-
ve op ten Rhyn, Hertoge inBeyeren,
Grave van Henegouwen , van Hol-
land , van Zeeland, ende Heere van
Vrieilandj endéjohan, by derfelver genade, Herto-
ge in Beyeren, Ele£t van Ludiek, Grave van Loon,
cn Heere tot Woerden, &c. doen kond allen luden.
Want onfe lieve genïinde Heere en Vader, Hertoge
Aalbrecht, zaliger gedachten , dén goeden luden,
die geland zyn op Reynerskoop en op Bylevelt, tus-
fchen den Meerendyk en Haanwyker Ka, brieven ge-
geven had, inhoudende, dat zy wateren fouden in
den Rhyn, des zy onbruykgeworden zyn, endé ons
fulcke brieve, aliib zy daar afhaddén, overgegeven
hebben, ende gelooft, nimmermeer vorder daarom
te vervolgen, noch daar na te ftaan. Ende om dat
^y niet en
willen, dat die voorfz. goede luden daar
by verderflyk befchadigt fouden blyven, foo hebben
wy met goeden voorfien ons wel bedacht en beraden,
by goeddunken, confent en wille onfer Stede van Am-
fterdam, en voortallen onfeonderfaten der geene, die
in der Waterfchap van onfen Landen van Aamfter·
land gewatert zyn , overdragen en voorwaarden ge-
maakt mitten goeden luden, die geland zyn op Rey-
nerskoop ende op Bylevelt voorfz., en voort mitten
goeden luden, die geland zyn in Achthoven ende in
Maftwyk , gelegen tuflchen Merendyk en der Hee-
renvliet van St. Cathrynen t'Utrecht, in defer^ma-
nieren en voorwaarden hief na befchrevcn. Dats te
weten, dat\vyde voorn.goeden luden verkocht, ge-
gont en overgegeven hebben, verkopen , gonnen en
overgeven mits defen onfe tegenwoordige brieve om
een zekere fomma van gelde, die zy ons wettelyk en
wel betaalt hebben in ons felfs handen , den leften

pen-


-ocr page 141-

penning niitten eerften, als dat zy haar water van den
voorfz. Lande fullen brengen en leyden mogen overal
door den onfen,tot haare befteroirbaarenprofyt, van
uyttcn Rhyn tot in die Aemftel mit eenen water-
gang, die beginnen fal in den Rhyn, tuflchen Ba-
iterdam en de Haanwyker kade, en voort den ouden
Rhyn langs tot aan den Bruedyk, en voort door den
Bruedyk der Hollander meente langs tot Kockengen,
en voort door Kockengen achter aan Spengen byder
Ruger zyd winde, en van daar voort door der Hollander
weg op, ftrekkende door WilniiTe, en voort vandaar
door die "V^aver in die ouden Rhyn , en alfoo voort
op tot Coelbierstoe in die Aamftel, of daaromtrent,
by den gang defer watering voorfz. daar 't den goe-
den luden van Reynerskoop , van Bylevek, van
Achthoven ende van Maitwyk nutfte fal duncken.
Voort foo hebben wy den felven goeden luden ver-
kocht 5 gegont ende gegeven te oirbaren ende te ge-
bruyken alle meeren, iluyfen en watergangen, in den
onfen gelegen, die hen te baten mogen komen, haar
water mede uyt te brengen en te wateren in die Aam-
ilel, en voort tot in die Tye, en haar watergange ende
opftal te hebben en te nemen overal in den onfevoor-
Ichreve tot haare beiier oirbaar, en foo wes Land dat
zy fullen behoeven totten voorfeyden watergange en
opilal in den onfe, ofte anders eenige aarde, die zy
hiernamaals daar toe fullen befigen, mogen zy ne-
men en die te gelden om pennings waarde by de buu-
ren, en de landgang is, daar dat Land is gelegen, en
foo wes aarde die men uyt defer wateringe fal graven
nefFens der Hollander meent, en oock foo wes flyck,
dat men jaarlycks uytter voorfz. watering fal layken,
fullen zy leggen mogen opter kade, die gaat bezyden
der Hollander meent, fonder eenig misdoen, of koop
daar af te doen tegen ons, onfe erven en nakomelin-
gen , ofte tegen anders yemand, Voort waar 't faa-
iïe, dat die voorfz. kade tot eeniger tyd doorgefteken
worde van yemand, ofte anders ccnig onrecht water
in defe wateringe geleyd worde , dat mogen haar
Dyckgravc en Heemraders van der voorfchreve wa-
teringe toeilaan , ende alfulke breuken , als daar aan

dan gebreukt fullen zyn, panden en verhalen na wy-
iinge haarer Heemraders voorfz., fonder eenig ver-
beurcniiTe tegens ons, onfe erven, ofte nakomelingen
daar aan te doen. Voort waar 't, dat die voorfz. ka-
de gatig worde tot eeniger tyd, die mogen die voorfz.
Heemraders tot haare oirbaar doen maken en itoppen.
En want defe wateringe voorfz. gaan fal van uytten
Rhyn door Hermaalreweert, foo fal dat Land in Her-
maalreweert, dat boven der voorfz. wateringe gele-
gen is, en in den Rhyn te wateren pleeg, voortaan
wateren in defe wateringe, en daar toe gelden van ha-
ren Lande, mergen mergen gelyk, ende daar mede
fal dat felve Land quyt wefen en ontflagen van alle
onkofte en ongelde van der Waterfchap van den Rhyn^
cn desgelyks loo fullen die van Kockengen en Spen-
gen mede wateren in defen watergang voorfz. 5 want
defelve watergang gaan fal door haaren Lande, alfoo
verre als die van Reynerskoop , van Bylevclt, van
Achthoven en van Maftwyk genoegt, en willen5 en
op defen watergang fullen die geene, die geland zyn
in Reynerskoop, in Bylevelt, in Achthoven ende in
MaftWyk eenen Dykgrj^ve en Heemraders fetten, tot
allen tyden als hen dat nutte dunkt, ende die fullen
den felven watergang fchoon doen malcen en fch ou-
wen van uytten Rhyn tot in die Aamftel, rot haaren
oirbaar, fonder eenig toefeggen van ons, van onien
erven en nakomelingen. Voort foo en fullen wy, on-
fe erven, noch onfe nakomelingen geen water leyden
noch oorloven te leyden in der voorfz. Waterfchap,
dan nu ter tyd daar in is , uytgefeytdan eenen duy-
ker onder defe Waterfchap, en daar die felve Wa-
terfchap mede ongehindert cn onbefchadigt falwcfcn,
//,
DeeL

Voort waart, dat die goede luden voorn, en der Wa-
terfchap voorfz. eenig gebreck gefchiede van onfe on-
derlaten , ofte van anders yemand, ofte dat eenige
perfoonen keuren, ofte breuken, daar aan verbeur-
den , ofte eenig mergengeld, dat die Heemraders op
ten voorfz. Lande fetten fullen, by goedduncken der
Landgenoten voorfz., ofte by der meerdere partyen
van hen, dat fullen dieDykgrave metten Heemraders
panden, uytrechten en verhalen aan des geenen lyve
en goede die dat deden, na wyfinge der Heemraders
voorfz., foo waar en tot wat Sredenzydie perfonenin
den onfen bevinden konden, of anders waar dat waar,
fonder eenig misdoen, of verbeuren tegens ons, on-
fe erven en nakomelingen. Voort foo en fal niemand
mogen viflchen in defe watergang voorn., ten zy by
de gemeene Landgenoten, ofte by der meerdere par-
tyen van hen luden voorfchreve. Voort foo fullen die
voorfz. goede luden die gemeene wegen door mogen
graven en bruggen daar over leggen , alfoo hoog,
dat men daar door mag varen met eenen goede fchuy-
te, en die bruggen te houden op haaren koiltot eeu-
wigen dage, ende ook eenen d.im te maken ende te
flaan in den Rhyn nefFens de Haanwyker kade, fon-
der verbeurniife, ofte misdoen tegens ons, onfe er-
ven , oTife nakomelingen, ofte tegens yemand amiers.
Voort foo en fullen die goede luden, die geland zyn
in Rynerskop, in Bylevelt , in Achthoven ende in
Maftwyk, en oock alle die geene, die in defen wa-
tergang voorfz. fullen wateren, geen ongeld noch
mergengeld gelden noch geven metten geenen, die
in der Waterfchap van Afigdoem , en vun Ypenflooc
zyn gelegen, en uytwateren in die Tye j en desgelyks
en fullen die goede luden, die geland zyn in Afig-
doem, en van Ypeniloot, geen ongeld, noch mer-
gengeld gelden mitten goeden luden, die geland zyn
in Reynerskoop, in Bylevelt, in Achthoven, in Maft-
wyk en alle die met hen wateren voorfz., uytgciêyt
van de twee iluyfen, gelegen in den middeldam, bin-
nen onfer Stede van Amfterdam, en van eene
üuyie,
'oock in den onfen gelegen, op Ypenftoot, daaraf
'foo fullen die goede luden, geland m Reynerskoop,
in Bylevelt, in Achthoven, in Millwyk, en alledic

geene;, die met henluden in deler nieuwe wateringe
; lullen wateren, gelden en betulen dat vierdcndeel van
j allen onkofte en ongelde, dat na defer tyd on den
vootf-fz. drie ftuyfen te houden fal opkomen, ende dat
fullen die Dykgrave en Heemraders voorfz. jaarlycks
doenuytreyken by haaren Waarsman, die fy daar toe
fetten fullen, en d it te leveren by den felven Waarsinnn
na coftumen en gewoonten van 'onièn Lunde voorichre-
ve. Voort waar't, dat onfe Stede van Amfterdam
dochte, dat het nutte en oorbaar waar noch een nieu-
Iwe fluyfe te maken, totten drie fluyfe vooriz., die
nieuwe fluyfe fouden die goede luden van Reyners-
;koop, van Bylevelt, van Achthoven en van Maft-
wyk, buyten onfe onderfaten, ende geene die nu ter
tyd met hen wateren door de voorfz. Iluyfen tot Am-
fterdam en tot Ypeftoot, alleen en al geheel bekoften
gelden en betalen, en die fluyien te leggen, tuiïchen
onier Stede van Amfterdam en Ypefloot tot eene fte-
de, die wy hen buyten hare koft daar leveren en wy-
fen fullen j ende defe nieuwe fluyfe voorfz. en fal men
in geenrewys viflchen mogen tot eeniger tyd -, ende
als defe voorfz. nieuwe fluyfe aldus gemaakt fal we-
ien, foo fullen defe goede luden vooriz. ende onfe on-
derfaten , metten geenen die met hen luden wateren
fullen door den fluyien vooriz., tot eeuwigen dagedie
voorfz. vier fluyfen houden en maken, en van des dat
die voorfz. vier fluyfen jaarlyks fullen koften, te ma-
ken en te houden, daar of foo fullen die goede Juden
van Reynerskoop, van Bilevelt, van Achthoven en
van Maftwyk , mitten geenen die mit hen wateren in
die voorn» Waterfchap, dat rechte vierendeel geldc4i

3 i ç^

139

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK. Fl. ΤΙΤ


'1

-ocr page 142-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

en betalen in der manieren als van den onkofte van
de drie iluyfen voorn, voor ftaat verklaart , endedie
andere drie vierendelen die fullen onfe onderlaten niit-
ten geenen, die door de voorfz. iluyfen mede wateren,
jaarlyks gelden en geven. Voort waar'c, dat defe nieu-
we iluyfe tot eeniger tyd als zy gemaakt waar, daar
na behoefde vermaakt te wefen, foo fonde men die
voorfz, Iluyfe mogen opdelven en ontdekken , die
toegang daar af te doen dammen, of 't nood waar,
alfoo lange en ter tyd, dat zy volkomelyck weder
gemaakt waar , in den felvcnkolck te blyven, en die
dammen weder te doen opgraven, fonder verbeurte-
nifle tegens ons, onfe erven en nakomelingen, en ook
anders yemand. Voort foo fullen die goede ludenvan
Reynerskoop, van Byleveït, van Achthoven en van
Maihvyk met alle de geenen, die met hen wateren
in de voorfz. Waterfchap , eenen Waarsman fetten
voor haren Dykgravc ende Heemraders, alfoo dikke
als hem des genoegt, alfoo dat hy volkomelycken
macht Itil hebben met brieven daar af bezegelt, van
de Heeren Dyckgravc en Heemraders, gelyck of hy
gemachtigt waar voor den geenen, die die iluyfen en
den dyck fchouwen, ende daar men mee recht voor
machtigen foude, haar iluyfen te bewaren voor hen al-
len , alloo dat fy van eenige keuren, ofte verbeurte-
niiTcn quyt mogen wefen met eene boete. Voort foo
fullen die van Reynerskoop, vanBylevelt, van Acht-
hoven en van MalUvyk haar Landen achter en bezy-
den dicht houden, en ook dat dat water van Heykop-
pcr wateringe niet en kome in defer nieuwer Water-
fchap voorfz., tuflchen den eerften dag van April en
St. Martinus dag in den winter, uyigenomen nood-
vloeden, die komen mogen uytter Zee, uytrer Lek,
ofte uytter YiTel 5 behoudelyck, dat iy in den fomer
tot haare bceilen nooddrufte water mogen doen in-
komen uytter Yiïel, en anders niet. Ende waar't, dat
zy des niet en deden en hen daar af van ons, öfte van
onfen gewaarden bode eer wete gedaan worde op ee-
nen ionnendag tot Harmeien in der Kercke, foo ful-
len zy hem achter en bezyden dicht maken als voorfz.
ÎS, binnen acht dagen daar na eerftkomende, ende-
den zy des niet, foo fouden zy dan elkes dages tegens
ons verbeuren tien pond fulks gelds, als wy jaarlycks
nemen van onie renten, ter tyd toe, dat zy hem ach-
ter en bezyden dicht gemaakt fullen hebben als voor-
fchreve is; ende defe tien pond voorfz. en fullen niet
hoger mogen lopen, dan tot duyfend ponden, uyt-
gelèt of eenige open oirloge ( des God verbieden moet )
quame, tuifchen ons, of ten onfen, tegens den Ge-
dicht van Utrecht, foo en fullen zy niet verbeuren
van eenige poenen, ofte boeten voorfz. Voort foo
fullen zy al haar opftal fchouwen en houwen na keu-
ren en wyfinge haarer Heemraders. ' Voort foo heb-
ben wy gegeven en geven mits defen tegenwoordigen
brieve den Dykgrave en Heemraders voorfz. tot allen
tyden als zy fchouwen, of yemand die opter Water-
fchap, ofte opten fluyien van harent wegen te doen
hebben, ofte den geenen , die opter Waterfchap ar-
beyden fullen, een goed, vry.'^'vail, zeker geleyde,
te varen, te keeren, voor ons, onfe erven en nako-
melingen , uytgenomen onfe ballingen en openbaare
vyanden. Ende alle defe voorfz. poinden ende voor-
waarden, en elk poinét byfonder, hebben wy gelooft,
en geloven voor ons, onfe erven en nakomelingen,
den goeden luden, die geland zyn in Reynerskoop,
in Bylevelt, in Achthoven en in Maitwyk, en haren
erven en nakomelingen , en alle den geenen die met
hen Avateren, vaft en Itade te houden, çn niet te verbre-
ken, noch te laten verbreken, in eeniger wys, hoe
dat toekomen mag. Ende defen voorfz. watergang
hen te waren en tevryen tot eeuwigen dagen, en hen
luden daar in te houden en te ilerken in der manieren
voorfz., voor alle die geene, die hen daar hinder,
ofte let aan doen mogen in eenige manieren , hoe dat
het toekomen mochte, ende alle ding fonder argeliil.
In oircond en kentiifle der waarheyd alre voorwaar-
den en overdrachten voorfz., foo hebben wy na on-
fer rechter wetenheyd defen brief doen bezegelen met
onfen zegelen hier aan gehangen. Gegeven in den
Hage op ten eerften dag in Oófcobri, in 't jaar ons
Heeren duyfend vierhonderd en denien. Gecollatio-
neert tegen zyneorigineelegefchreveinfrancyn, waar
in lag een zegel van roden walTche, gehegt geweeft
zynde aan een fwart lint daar door geileken. Ende
accordeert defe, by ons ondergefchreve NotariiTen,
binnen Utrecht reiideerende. W.v. Galen, Nors,
J. v. Galen, Nots.


IL TRANSFIX cji Confirmatie njanjohan, Soon des Konings van Vranckrycky (^c, op het

voorgaande Handveji, op St. Catarine dag, MCCCCXIIL

"ohan, Soon des Konings van Vrankryk, byder
genade Gods, Hertoge van Thoreynen, ende
Grave van Pontieu, doe kond allen luden, dat
wy voor ons , onfe erven ende nakomelingen
geconfinneert en geveftigt hebben, confirme-
ren en'velligen mits defen onfen brieve, aliulke koop
als die goede ludenvan Reynerskoop, van Bylevelt,
van Achthoven en van Maihvyk aangegaan zyn met
onfen lieven en geminden Vader , Hertoge Willem
van Beyeren, Grave van Henegouwen, van Holland,
van Zeeland, en Heer van Vriesland, en met onfen
heven Oom, Hertoge Johan van Beyeren, Eledvan
Ludiek, en Grave tot Loon, en fulke gracien, gif-
te en gonile, als die felve onle lieve Vader en Oom
den voorfz. goeden buuren van Reynerskoop en van
anders den Dorpen voorn, gedaan hebben, aliTe van
uytten Rhyn in die Aamilel te wateren in allen ma-
nieren en voorwaarden als die principaal brief, die zy
van onfen lieven Vader en Oom voorn, daar af heb-
ben , en onfen tegenwoordigen brief doorileken is, i n-
houd en begrypt, cn geloven voor ons en onie nako-
melingen en erven die voorl'z. goede luden van Rey-»
nerskoop, van Bylevelt, van Achthoven etf van Mail-
wyk voorfz. en alle die geene, die met hen wateren
fullen, daar in te houden en te ilerken tegens eeneh
yegelyken die hen hinder en letfel daar in doen won-
de, fonder eenig argeliil. In kennifle hier af hebben
wy onfe iecreet zegel hier aan gehangen. Gegeven
in den Hage op St. Catharinen dag, in 'c aar ons
Heeren duyfend vier hondert en dertien. Aldus on-
derteyekent,
per domimm Ducem Grinant. Leger
ilond gefchreven aldus. Defe voorfz. copyenvanden
originelen en transfix brieven voorfz. gecollationeerc
weiènde tegen den felven cM"iginelen wel bezegelden
gantiche en gave brieven, by my, Valentyn van der
Voert, openbaar Notaris, en Secretaris t'Utrecht,
met Jan van Endhoven, myn Connotaris en Adjonél,
hier onder gefchreven, in de ScafFerie des Convents
van St. Catharynen t^Utrecht, in preièntie Henricks
van der Borch, Dykgraaf van Rèyerskoop en Byle-
velt, Henrick die Jonge, Cameraar, en Hubert van
Renen, Rentmeeiter, te St. Catharynen voorfchreve,
concordeert daar mede van woorde te woorde, be-
houden die correélie cn additie, tuiTchen de xix. en


-ocr page 143-

xx. rcgulen, in de eerfte zyde gefchreven. Oirconde
myns handceykens gefchreven des faterdags na
Ocu/i,
Anno vyfden honderdeen en twir\tig. Ondertekent,
Valentihm^ Not. Secret, pfatus. β. Noch Iceger
Hond aldus.
Et quia ego Joannes de Endovia^ Clericus
Leodtcnfïs Diœcefis^ pubUcm au^oritate ^pofloUca Nota-
rm^colhtioni^ 'ut prafcriUttir ^ affui φ mam ^ figno
meis proprits etiam fuhfcripfi ^ affirmavi.
Was ondcr-
teeckent,
Joamm Endovie , Not. β}. Onder eene
andere copye llont dit ondcrgefchreven. Naar geda-
ne collatie jegens zyn principaal getransfixeert door
den voorenilaandcn principalen brief met een fwart
lint, waar in lag een zegel van rooden waÎTche, aan
't voorfz. lint voor defen vait gcweeil zynde. Ende
accordeert deiè by ons 'ondergefchreve Notarifleu.
w. v. Galen, Nots. J. van Galen, Nots.

141

Β Y L Ε ν Ε L a IL BOEK. VL ΊΙΤ.


III. CONFIRMATIE van het voorfz. Handvefi, door Schout, Schepenen ^ en Raad van Am-

ferdam, den 22 Novemb. MCCCCXIII.

'y Schout, Schepenen en Rade der Ste-
de van Amftelredanime , doen kond
allen lucjen, want die goede luden van
Rcynefscoep, vanBylevelt, van Acht-
hoven cnde van Maftwyck , voirwaarden overdra-
gen , en eenen wetliken koop, mit onfen lieven ende
genedigen Heeren , Hertoge Willem van, Beyeren,
Grave van Henegou, vanHollant, vanZeelant, en-
de Heer van Vrieflant, ende Hertoge, Johan van
Beyeren , Eleét van Ludiek, Grave tot Loon ende
Heer van Woerden aangegaan ende overdragen 2yn,
alfe van uten Ryn te wateren in die Aemftel , ende
voirt in die Tye, gelykerwys ende in alre manieren
als die brieven, die iy van onfen Genadigen Heeren
voirfz. dair ofte hebben, inhouden, ende in alderhan-
den punten begrypen , foo hebben wy onfe confent
daar toe gedaan, ende doen mit de.fen onfen brieve,
Avant ons die voirwairden ende overdrachten voorfz.,
wail te dancke ende te wille fyn, ende geloven hun
dair in generwys bynder noch letfel te doen , ofte
doen doen tot eniger tyd, in wat manieren d;itrettoe
komen mochte, zonder arg en liil. In kenniflc der
wairheide, zoo hebben my defen brieve befegelt mit
der Stede zegelle van Amilelredamme hier aan ge-
hangen. Gegeven op ten twee en twintigllen dach
in Novemb. in 't jaar ons Heeren , duyfent vicrhon-
dert cnde dertien. Ende itond,
CoUatiomta concordat
principaîis copia cumfuo or iginali^ ita efl^
onder t. Fakit'
tinus, pneFatus Jft.
Lager ilond : Et ego Johannes de
Endovia, Notarim prafcriptus y collationi pr^efat a intcrfui
fic mdnu mea propria ίψ'ο meo folito fubfcripfi & affir-
mavi^
was onderteekent, Johannes de Endovia pra^dic-
tus Jft.
Noch ftont ondergeibhreve, gecollationeerc
jegens zyn principale, gefchreven in franchynjbeiegcic
met een zegel van groenen wafïe, in dubbelden iteer-
te beneden uyt hangende. Ende accordeert defe by
ons onderfchreve Notarifen, W. van Galen. Nots.
J.
van Galen. Nots.


IV. BRIEF van Eorens van Borfelenwaar by hy aan het fFaterfchap van Byleveld verkocht
heeft de breedte van vyf roeden hands , van Spengerveïd tot aan JVaverveen^ met
twee opJMlen aan heyde zyden, den
25 Oeiob. MCCCCXIII.

'y Florens van Borfelen, Heeren van St.
Maricns-dyk ende van Zuylen, doen kont
allen luden , dat wy verkoft ende over-
gegeven hebben, verkopen en overge-
ven mit defen brieve, den goeden luyden die gelan-
det fyn in Bylevelt, in Reynerscoep , in Achthoe-
ven cnde in Maftwyck, om een feker fomme van gel-
den , die fy ons vol eiïde al wel betaalt hebben, den
leften pennink mit den eerften, die rechte breedte van
vyf roeden hnds, dfoo als die gelegen fyn en begin-
nen aan Spengenrevelt, en voirt opftreckende tot die
Waverveen, een wateringe langs doerte graven, mit
twee opftallen, een aan eiker fyde, inder breedte van
vyf roeden voirnt., en die opftallen fullen fyalfoobreet
en alfoo hooge maken , als fy die mit der airden, die
iy uyt der wateringen ende uyt den fydel-floten gra-
ven fullen, tQt des lands orber maken mogen, alfoo
lange als dair onie lant begint tot WilniiÏerdyk toe,
mit zulken voorwaerden, dat fy de voirfz. opftallen
houden ende maken fullen tot eeuwigen dagen', op
hoeren koil als voirfz. is} ende ofte geviel tot eniger
tyd, dat die opftallen doorbraken, ofte gatich wor-
den van der Zeevloet, ofte van der Lekvloet, of an-
ders hoe dat by komen mochte , foo foude die S chou-
te,dien wy, ofonièerfgenamen gefettethadden, mît
twee bueren, den Heemraad van den Waterfchap
'i'oirfz. die in der tyd is, dat gebreck van de opftallen
te kennen geven, en dan fullen die Heemraid binnen
acht dagen dair na die opftallen tot nutfchap des Lands,
doen maken tot fynre grootte ende hoogte als voirfz.
is, en wairt dat die opftallen dan binnen de acht da-
gen voirfz. niet gemaakt en worden als voirfz. is, foo
lal die fclve onfe Schoure dat te biede fetten ende be-
ftadcn te maken ter befter oirbaar, cnde ter minften
koft, ende wes dat dan gecoft heeft, dat fal die Heem-
raid , den Schoute binnen veertien dagen daar nailt
uytreyken, ionder eenig langer vertreck, en wair'r,
dat dat dan niet en gefchiede, Ib mogen wy, onfe erven,
ofte Schoute in der tyd , binnen den onlen eenen dam
doen ilaan , in der watering voirfz. van onfer airde,
twaalf voeten breet, ter tyd toe dat die voorfz. coft,
onfe Schoute in der tyd aaiing en al wail betaalt is,
en als dan mogen de goede luden voirfz., dien dam
weder op doen, fonder verbeuren tegens ons, onfen
erfgenamen en nakomelingen j ende dcie bewaringe der
opftallen voirfz. , fal ilaan van halven April, tot St.
Martens dach in den winter, uytgeicheyden arg en
lift. In kenniife der waarheyt hebben wy onfen fcgel
aan defen brief gehangen. Gegeven in" het jaar ons
Heeren, duyfent vier hondert ende dartien , den vyf
en twintigften dag in Odob. Onder ftond: Gecol-
laiioneert jegens den principalen brief genoegfaam door
ouderdom vergaan, ende bevonden te accorderen, by
myn Secretaris van de Waterfchappe van Bylevelt,
onderteekent, De Blanckendaal.

''ff

k

V. SCHQÜ WB RIEF van Bijfchop Frederick van Blankenheym, aangaande het JVatcrfchaf

van Bykvetd, of St. Fauwds avond, Çonverfio, MCCCCXl Κ

S J Wf


-ocr page 144-

14» VAN HET WATERSCHAP VAN

Wy Schout i Borgemeeftcrén en Schepe-
nen der Stad van Utrecht, doen kond
allen luyden, datwy gefien, gehoort,
en gehandelt hebben, eenén openen
brief in franchyn gefchreven, ganfch, en gave, en-
de wel befegelt met fegéle hier inne benoemt, alfoo
als 't geleek, cnde wy het nauwite bekennen moch-
ten, ongecancelleert, ende ongeraieert , fpreekende
van woorde tot woorde aldus.

Frederik , by der genaden Goids, BiiTchop t'U-
trecht, doen kond allen luyden, dat Wy om nootfa-
ken ende kcnlyk oirbaar ons Lands, gecotifirmecrt,
geoorloft ende macht gegeven hebben, confirmeren,
cirloven en macht geven, mits defen tegenwoirdigen
brieve , onfen goeden luden van der Ecclefien, Kloef-
teren, Ridderen ende Knapen der Stad van Utrecht,
ende van den Lande die gcërft zyn op Reynerscoep,
op Bylevelt, alfoo als dat gelegen is , tuiïchen den
Meerendyk en Haenwyker Ka, ende voort op Acht-
hoeven ende op Maftwyk zoo dat gelegen is , tuf-
fchen den JVleerendyck ende der Heeren Vliet van
St. Katrynen t'Utrecht, eenen waterganckte maken
ende te doen graven, alloo wyt en alloo diep als hen
nutte duncket, tot hoere beüer oirbaar , over al in
onfen Geftichte dair fy des te doen hebben feilen.

Welken watergank aangaan zei aan den YiTeldyk,
voort op ftreckende door Reynerkoep , tot in den
Ryn toe, tuifchen Bafterdamme en Haanwyker Ka,
en voert den ouden Ryn langes tot aan den Broèdyk,
ende voort door den Broedyk der Hollander meente
langes tot Kockengen, ende voert door Kockengen
after aan Spengen by der Ruyger zydewin, en van
daer voert doer der Hollander weg , opitreckende
door WilniiTe, en voert van daar doer de Waver inde
oude Ryn, en alfoo voert op tot Koelbiers toe in de
Aemftel , ofte dair omtrent by den gank van deièr wa-
tering voirfz., dair den goeden luden van Reyners-
coep, van Bylevelt, van Achthoeven ende van Maft-
"wyk nutfte duncken zei, ende hoeren waterganck en
opftal te hebben ende te nemen over al in onfen Ge-
ftichte voorfz., tot hare beiier oirbaar.

1 J.

Ende wcs lant dat zy zeilen behoeven, totten voir-
fchreve watergank en opital in onfen Geftichte voir-
ichreve, ofte anders eenige aarde die zy hier namaals
dair toe te doen mogen hebben, die mogen zy nemen
cn die te gelden om pennings weerde by deo bueren,
en Jintgank is, dair dat lant gelegen is, ende dat te
betalen tot redelyken dagen.

I I I.

Ende foo wes aarde diemen uyt defer wateringe
voirfz. fel graven, nefFens der Hollander meente,
cnde oick foo wes flyck, dat men jaarlycks uter voir-
fchreve Avateringe zei ladicken , zeilen zy leggen mo-
gen op ter Ka, die gaet befiden der Hollander meen-
te, fonder enig misdoen, ofte koop dair of te doen te-
gens ons, ofte onfen nakomelingen BiiTchoppen t'U-
trecht, of anders yemant.

1 V.

Voert foo mogen hoer Dykgrave ende Heemraats,
hoere opftal en kade breden, of finalen, meren, ofte
minren,te hogen, ofte legen, fcuttèndair op te doen
fetten, ofte weder of te doen, hoeren watergank te
engen, ofte weyden, ofte diepen, hoer bruggen te Jap-
pen en te vermaken tot hoere oirbaar als zy willen,
zonder yet meer verfoecks van ons, of onfen nakome-
lingen BiiTchoppen t' Utrecht.

V.

Voert waart dat die voirfz. kade, of enige kade, die
defen voirgefcbreve watergank te hinder quame, tot
eniger tyd gatich^ ofte doprgeileken worden van ye-
mant, of anders enig onrecht water in defen voirfz.
waterganck quame, ofte geleyt worde , dat moegen
hoer Dykgrave ende Heemraats van der voorzeyder
wateringen toeflaan tot hore oirbaer , ende alle alful-
ke breuken als daar dan aan gebroeket feilen fy η, pan-
den cnde verhalen na wyfinge hoere Heemraden voir-
fchreven, fonder
enige verboercniife tegens ons, ofte
onfe nakomelingen Biifchoppen t' Utrecht, of anders
ymand dair aan te doen.

V I.

Ende want defe wateringe voirfz. gaen zei uyten
Ryn door Hermaalerweert, foo fel dat lant in Her-
maalerweert, dat boven der voirn. wateringe gele-
gen is, ende in den Ryn te wateren plag , voert aan
wateren in defe wateringe voirfz., en dan voert gel-
den mergen mergens gelyk , ende dairmede fel dac
felve lant voirfz. ontflagen wefen van alle onkoften en
ongelden van der waterfchap van den Ryn.

Endé desgelyks feilen die van Koclc^engen ende die
van Spengen mede wateren in defen watergank voirfz.,
want defe felve watergank gaan zei door horen lande,
alfoo veere als die van Reynerscoep, van Bylevelt,
van Achthoeven en van Maftwyk genoegt, en iy wil-
len.

VIII.

Ende op defen watergank zeilen die geene die ge-
lant zyn in Reynerscoep,in Bylevelt, in Achthoeven
ende in Maftwyk enen Dykgrave fetten, by der meer-
der partyen van hoeren luyden voirfz.

I

Voert foo zeilen zy fetten vyf Heemraders , dac
is te verftaan die Ecclefien van Utrecht een, de Com-
mendeur van St. Katrinen t' Utrecht, die in der tyd
wefen zei, van der Kloofter wegen een, die van Rey-
nerscoep een, die van Bylevelt een, en de Borchgra-
ve van Montfoerde een , ende dien Dyckgrave ende
Heemraders voirfz. zeilen zy fetten en ontfetten, alfoe
dicke als hun dat nutte ende oirbaarlyk duncken zei,
ende die Dykgrave ende Heemraats, zeilen des dages
hebben voer hoeren kofte als zy fchouwen, of als zy
van des Lands wegen, of van die voirfz. Waterfchap
te doen hebben, elcx een Stad pont, Stad paeye.

Ende defe Heemraats zal de Dyckgrave voorfz.
eden, recht te wy fen na hoeren vyf finnen, tot des Lands
oirbaar voirfçhreven ende na uytwyfinge der Hand-
veften.

X L

Voert zoe zeilen defe goede luden voirfz., alle de
gemeene wegen doergraven moegen, ende bruggen
dair over leggen, alfoo hoege dat men dair doer mag
varen mit eenre goeder fcuyte, ende die bruggen te
houden op hoeren cofte tot ewigen dagen.

XII.

Ende defen voirfz. watergank, opftal cnde kade,
die fal men fchoon doen maken ende fchouwen alle
jaare, dats te verftaan ,de eerfte fchouweop tentwin-
tigften daginMey, en de ander fchouwe op St. Vic-
torie dag, en een nootfchouwe tot alretyd, foo wan-
neer dat des noot is tot des Lands oorbaar.

XIII.

Ende die fal men in allen Gerechten bynnen Lands
den Schouten te voren laten weten, ende alle fchou-
wen mit hoeren nafchouwen, ende die naafchouwe
en zeilen noit korter wefen dan op ten vyftendag,en
niet langer dan op ten achten dag.

XIV.

Ende foo wes liage dat die Heemraad niet en loven
tot eeniger fchouwe, die verbuerde ter eerfte fchou-
we ef,n keur van vyf fchillingen.


xv^

-ocr page 145-

β y l ε ν ε l d. IL BOEK. VI ΊΙΤ.

m

Χ ν.

Ende ter ander fchouwe een keur van tjen fchillm-
gen.

^ X V 1.

Ende ter derde fchouwe een keur van een ponde
Stad paye.

XVII.

Ende die ilage zal die Dykgrave beftaden na wy-
finge der Heemraats om den minften kofte , en wif-
heyt daar voer nemen van den genen, die de ilage né-
men te maken, zoo dat die liage immer gemaikt wer-
den totter Heemraders love i ende die flage fal die
Dykgrave op die nafchouwe befien, mitten Heemra-
ders, op ter geene coftedie de ilage haar zyn, en alfo
rΏenig alier bekoert en beftaad werd , die feilen des
Dykgraven ende Heemraders cofte gelyk gelden, en
vynt die Dyckgrave die flage dan niet gemaikt ter
Heerorader love , foo mach die Dyckgave mitten
Heemraats afterwaart trecken, en in een herberge bli-
ven leggen teren , op ter geenre coilen die de flage
aangenomen hebben te maaken., ter tyd toe dat die
flage gemaikt zyn ter Heemraders love.

Ende defe watergank,opfl:alende kade voorfchre-
ve, fal men hoefflagen, ende die feilen houden alle
die gene, die in defer Wateifchap voorfz. zeilen wa-
teren, mergen mergens gelykhoeve hoevens gelyk,
ende die zeilen fchouwen die Dykgrave en Heemraats
gelyck voorfz. ilaat, ende elckèn flagvan eenre hoe-
ve lal weien een keur, endeibo wesmin dan een hoe-
ve is dat is een keur, ende foo. wes gek dat die Dyk-
grave uytleyt na wylinge der Heemraats, dat zei hy
Λveder inneaaen aan twee fchat geit, ofvierfchatte pan-
de, en dat fal hy den Schouten laten weeten daar dat
gebreck onder is, ende die Schouten feilen den Dyk-
grave zyn uytgeleyde geit twevoudig weder geven
Hnnen veertien dagan, ende hem zei ven voert rech-
ten mit horen binnen lands Heemraats aan vierfchat-
_ te pande, gelyk dat die Dykgrave doen zoude, en dat
verhalen aan den geenen die dat erve bruyckeden,
dair dat gebreck an wair.

X I X.

Ende waart dat eenige erve ledig lage, ofte onver-
huert. Ofte dat die Lantfaten dair of en weg geva-
ren waaren, of dat die Lantfaten alfo vele niet en had-
den, dat men dit voorfz. goet daar aan uyt rechten
mochte, zoo zoude die Schoute een wete doen, den
genen die dat erve toebehoorde, ende die foude den
Schoute dat twevoudige geit voirfz. weder betalen
binnen acht dagen, naa dat hem die wete dair ofte ge-
daan waar, ende en dede hy des niet, zoo fal die
Schoute hem dat gek vierfchat uy tpanden, en dat er-
ve daar voor bruycken, ofte den pachte daar of beu-
ren , ter tyd toe dat men hem fyn vierfchat geit we-
der geeft, fonder dingtale, of meer rechts dairom te
vervolgen.

X X.

, Ende waart dat die Schoute, den Dyckgrave zyn
twevoudige gek niet en betaalde, als voirlz. is, zoe
mag die Dykgrave mit zynen Heemraat, den Schou-
te dat voirlz. uytgeleyde gek uytpanden ende fchatten
als voirfz. is, ten waar dat die Schouten yemant be-
wyfen mochten, die zy gemaanc hadden mie twee
binnenlants Heemraders , ofte mit twee bueren, daar
zy niet of gekrygen en konde , ende die befchreven
overgaven , dat 'geven wy machte ende bevelen die
Dykgrave aan denonwilligen te panden ende te fchat-
ten in alre manieren als voirfz. is, zonder eenig meer
verfoeks aan ons, ofte aan onfen nakomelingen Bif-
fchoppen t'ütrecht voorfz.

XXI.

Voert foo mogen zy enen damme flaan i'ndenRyn,
nefFens Haanwyker kade tot hore oirbaar, zonder
verbeurnifle tegens ons, ofte onlen «akotnelingenBif·
fchoppen t' Utrecht. Voort foo en zal in delen voir-
fchreve watergank niemant viflchen, nog korven in
leggen, ten zy by den gemenen Lanrgenoien voorfz.,
ofte by der meere pertyen van hen.

'A·,
'ίΰ

Η

S

I

XXI h

Voert foo feilen en mogen die voorfz. Heemraats
tot des Lants behoeft, haar dyken, walle, opftalen
kade, op beyden zyden der wateringe, alfoo verre als
dat erve tot defer wateringe gecoft is, bruyken ende
befigen tot hoere oirbaar.

XXIII.

Ende foo wie buyten confente en wille der Heem·
taats voirgenoemt, den voirfz. dyke, kade, walle en
opftal bruyekeden, ofte in den voirfz. watergank vif.
fcheden mit eenige touwe, of viskorven in leyde, of
damme, of hoefde in floege, of hecken ontwee fage-
den, of braken, of hinder hier in daden, of die dy-
ken, of kade ontweegroeven, of bruggen te braken,
of die opter Heemradereed fprake, die verbeurde tien.
pont Stat paye voirfz. , alfoo dicke als hy dat dade ,
ende dair en boven foo Ibude hy nogtans dien fchade
gelden dienhy gedaan hadde, na wyfinge der Heem-
raats.

XXIV.

Ende dien fchade ende die tien pont voorfz. mag-
tigen wy en bevelen den Dykgrave mitten Heemraats
uyt te panden, ende te rechten als voiriz. ftaat van
onfer wegen , waar zy gefeten zyn,
ot daar n.en zy
bevynden mag in onfe Geilichte, of anders waar, zon-
der ander bevelinge dair of te hebben van ons, ofte
van onfen nakomelingen Biflchoppen t' Utrecht.

XXV.

Ende foo wes koeren, boeten , of brueken dar in
der tyd verfchynen als voorfz. is, des fal die
Dykgra-
ve
hebben die cene helft, en die Heemraats die andere
helft, die dat mit hen arbeyden.

X X V r.

Ende die Dykgrave ende Heemraats , zeilen heb-
ben alle kueren ende brueken die hen verfchynen m
hoere tyt, uytgenomen den Dykgrave zyn uytgeley-
de gek, na wy linge der Heemraats.

X X V I 1.

Voert zoo zeilen die Schoute en binnenlants Heem-
raats, elk in hoeren bedrive, hoer wateringe doen ma-
ken en fchouwen binnen hoeren ban, hinnen agi dagen
na eiken fchouwdage, ende waart dat zy des niet en
deden, foo mag die Dykgrave mitten Heemraats voor-
fchreve den Schouten ende Heemraats uyt eiken Ge-
rechte daar dit gebrek aan waar, uytpanden een boe-
te van eenen ouden fchilde.

XXVIII.

Voort foo wat mergen-gek dat die Dykgrave mit-
ten Heemraats by den gemeenen Lantgenoten, of by
der meere partyen van hen fetten zeilen, dat zeilen
die Schouten mkten binnenlants Heemraats, elks in
zynen bedryve, hoeren Cameraar in der tyd uytreyc-
ken binnen eenre maant, na dien dat hem die wete
dair of gedaan waarj ende die Schouten die mogen
mit hoeren binnenlants Heemraats , dat voorfz, mer-
gengek uytpanden ende rechten aan twevoudigen
gelde, of aan vierfchatten pande, aan den genen dair
dat gebrek aan waar, in alle manière gelyk voirfz, ftaat;
ende reykeden die Schouten dat voorfz. mergengelc
niet uyt als voirfz. ftaat, zoo zei die Dyckgrave dat
voirfz. mergengelt uytleggen ende weder heffen aan
tweevoudigen gelde, of^en vierfchatte pande? ende
dat uytpanfa ende fchatten mkten Heemraats aan den
Schouten daar dat gebrek aan wair, zonder dingtale» ten
waar, dat die Schouten ymant beweyfcn mochten, die
zy gemaant hadden , mit twee Heemraats, ofte mit
twee bueren, endaar zy niet of gekrygen en konden,
ende die befchreven overgaven, dat zoude die Dyk-
grave


-ocr page 146-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

grave uytleggen cn aan den onwilligcn panden endc
Ichatten in alre manieren als voorfz. is , zonder eenig
meer
verfoecks aan ons, ofte aan onfen nakomelingen
BiiTchoppen t' Utrecht.

X X 1 X.

Voort foo wes nye koeren, dat die Dykgrave mit-
ten Heemraat« cnde mitten Lantgenoten, of mitter
mcere partyen van hcnluyden voorfz. , ordineren tot
des Lants oirbaar voorfz, die mogen zy zetten cn leg-
gen na wyfinge der Heemraats, tot alre tyd als zy
des te doen hebben zeilen, ende die uytrechcen in allen
manieren als voirfz. is.

XXX.

En die Dykgrave mach fchouwen , op alle fchou-
wedagen mit dne Heemraats, en niet minder.
XXXI.

Ende wes die Heemraat wyiet eendrachtelyk, ofte
dat meere deel van hen, dat zal recht wefen en recht
blyven tot alre tyd, zonder yet meer verfoeks van
ons, ofte van onfen nakomelingen Biifchoppen t' U-
irecht.

X X X I L

Voort zoo zeilen wy ende onfe nakomelingen Bif-
fchoppen t' Utrecht , onfen voirfz. luden op defen
voirfz watergank, dyken, kade en opftal beter regt
geven, en onfe brieve hen verbeteren, als zy 't begeren,
tot wat tyden dat zy bevynden konnen , dattet ons
Lands oirbaar is.

X X X I I L

Voirt zoo hebben wy gegeven ende geven mits de-
fen onfen tegenwoordïgen brieve, den Dykgrave en
Heemraats voirfz., tot allen tyden als zy fchouwen,
ofte ymant die op te waterfchap voorfz., van hoere
wegen te doen hebben moegen, of die geene die op
te Waterfchap arbeyden zeilen , een goet, vry, vafte
cn zeker geleyde, te varen ende te keeren, voir ons
ende voir onfen nakomelingen, BiiTchoppen t'Utrecht,
uy t^enomen onfen ballingen, ofte openbaar vyanden.
XXXI V.

ren over en aan Heer Johan van Vynnen van Bever-
weerde, Heer Lodewyk van Moncfoorde, Heer jo-
han van Zulen, Heer Amelis Wten Enge , Heer
Hendrik van Zulen van Nyenvelt, Ridders, Willem
van Montfoorde, Jacob van Zulen van Nyenvelt,
Herman van Steenre, Evert Freyfe, en anders veelc
goeder luyden j en defer brix^ven zyn twee alleens fpre-
kende. En hebben des tot een rechten oirconde defen
brief doen bezegelen met,onfen zegel hier aan gehangen.
Gegeven t'Utrecht in het jaar ons Heeren duyiend
vier honderd en veertien, op St. Pauwels avond,
Converfio,

En want wy Schout, Borgemeefteren, en Sche-
penen voorfz. defen voorfz. brief tegen ditUytfchrift,
of
vidimus gecollationeert j ende daar mede concor-
deerende en over een dragende bevonden hebben, foo
certificeren wy dat eenen ygelyken mits defen, voor
de rechte waarheyd, ende hebben des t'oirconde de-
fer Stads fignet, het welk wy daaglyks gebruycken,
aan defen foef doen hangen. Gegeven in het jaar
onfes Heeren duyfend vyf honderd negen èn dertig,
op den achtften 'dag Martii. Was ondertekent, Ja.
vander Voort, in abfent. ffit. Ende was bezegelt
met een uythangenden zegel van rooden walTe, om
dubbelen fteerte. Onder ftond gefchreven aldus. Ge-
collationeert tegens dat origineel uythangende, beze-
gelt met een rood zegeltje, hangende aan een fwart
zyde lintje, en is bevonden daar mede te accorderen,
by my, was ondertekent, J. de Broeckhoven. La-
ger ftond. Defe vooriz. copye gecollationeert we·
fende met origineelen, gantfchen , gaven en wel be-
zegelden brieve, met een rood zegeltje uythangende,
bezegelt, aan een fwart zyde lintjen, by my, Va-
lentyn vander Voort, openbaar Notarius en Secreta-
rius der Stad van Utrecht, accordeert daar mede van
woorde te woorde. In oirconde myns handteykens
hier ondergefchreven, by my, en was onderteykent,
Valentinus. Gecollationeert jegens zeekere copye,
in francyn gefchreven, op een quohier van negen en
een half blad, continerende twaalf verfcheyde brieven
met een transfix door den eerften brief, achter mal-
kanderen gefchreven, geautentifeert en onderteykent
als boven, geintituleert op den omilag, Regiftervan
de Privilegiën en Handveilen van Bylevelt j' ende is
na collatie tegens diverfe copyen bevonden daar me-
de te accorderen, by my, ondergefchreven openbaar
Notaris, by de Ed. Hoven van Holland, Utrechten
Vriefland geadmitteeit, binnen Utrecht refiderende,
op den zFebruar. 1Ó24. H. v. Groenenberch, Nots.
Publ. iTt.

Ende alle poinólen en voorwaarden voorfz., ende
ekk poinót byfonder, hebben wy, Frederick, Bif-
fchop voorgen., gelooft, ende geloven voor ons en
voor onfe nakomelingen, Biifchoppen t'Utrecht, va-
ile, ftade en onverbrekelyck te houden den goeden
luden voorfz., en hen daar in te ilerken tcgens een
ygelyk , die hen daar eenig letfel, ofte hinder in doen,
in wat manieren dat het bykomen mag, fonder ee-
nig en alle argeliil 5 behoudelyk ons en onfe nakome-
lingen , BiiTchoppen t'Utrecht, onfer hoger Heer-
Jykheyd, als van doodflagen en van leemten. Hier wa-

VI. BRIEF van den Oykgraaf en Heemraden van ByleveU, waar by aan die van Gerverscop
word toegeflaan, om altyd aarde te mogen halen tuffchen den Indyk en Gerverscop,
om die brug daar mede te maken » op St. Martyns avond, MC C CC XX XV11.

Allen den geenen, die defen brief fullen fien, of
hooren lefen, doen wy verftaan, Lodewyk
van Montfoorde , Heere van Haferszoude,
Dykgrave, Johan van HaÎTelt , Canoniek
tot St. Peters t'Utrecht, Hughe, Commandeur tot
Hermalen, Thyman van Zulen, Rover van Ruweel,
enjan Vrefe, Heemraderj in der tyd van der Wa-
terfchap van Bylevelt, dat wy voor ons en voor on-
fe nakomelingen, Dykgrave en Heemraders, die na-
maals wefen fullen in der tyd van der Waterfchap
voorfz., by goeddunken , willeen confent van goe-
de luden, die geland zyn op Bylevelt, op Reyners-
ïcoop, op Achthoven en op Maftwyk, geoorloft en
geconfenteert hebben, oorloven en confenteren mits
defen opene brieve den gcraeenen buuren van Cer-
verskop, die nu zyn, ofnamaals wefen fullen in der
tyd, alfoo dat zy tot alre tyd, eeuwelyk duurende,
aarde mogen nemen ter meefter oirbaar, tuiTchen den
Indyk en Gerverskoop, vyf en twintig roeden van
de brug, die gelegen is t'eynden Gerverskoop, ende
drie voeten van de walle van der weteringe, aliTevan
de opftal van der weftzyde van der weteringe, om die
voorfz. brug daar mede te werven fonder argelift,
In oirconde des briefs bezegelt met uythangenden ze-
gel myns Lodewycks van Montfoorde , Heere*van
Hazerszoude, Dykgrave voorfz., dies wy famentlyfc
gcbruykcn op deier tyd. Gegeven in 't jaar ons Hee-
ren duyfend vier honderd zeven en dertig , op St.
Martyns avond in den winter. Ende was bezegelt
met een rood uythan£;ende zegel om dubbelden Aeex-

te^


-ocr page 147-

Alle den geenen, die defen brief fullen iïen, of
horen lefen, 4oen wy verftaan, gemeene buu-
ren van Gerverskoop, dat Λνγ lyen en ken-
nen mits defen openen brieve , dat ons die
goede Inden, die geland zyn op Byleveld, op Rey-
nerskoop, op Achthoven en op Mailwyk, een goede
nieuwe houtebrug op haaren koft geleyd en gemaakt
hebben t'eynden Gerverskoop, by der leger Haar by
Peter Colen huys ; des foo hebben wy met onfen vrye
wille wel bedacht ende beraden, hen weder gelooft,
cn geloven voor ons en voor onfe nakomelingen, als-
fe dat wy de voorfz. brug, alfoo wyd , hoog, breed
en diep, ende met fulke wangen , als zy nu ter tyd
gemaakt en ons overgelevert is,'in goeder rake hou-
den fullen op onfer koil, tot eeuwigen dage toe duu-
rendej ende waar 't, dat wy defe voorfz. brug niet
iilfoo goed en hielden tot alre tyd, alife voorfz. ilaat,
foo fullen ons die Dykgrave en Heemraders van By-
levelt, die wefen fullen in der tyd, èen wete daar af
laten by twee goede knapen, en foo fullen wy dan
die brug binnen de eerfte acht dagen daar na op on-
fen koil doen maakcn, in der manieren voorfz. j ende
waar 't, dat \vy des dan niet en deden, foo fullen die
Dykgrave en Heemraders van Bylevelt in der tyd die
voorfz. brug doen maken op onfen koft, met fuiken
voorwaarden, waar 't fake, dat wy gemeene buuren
van Gerverskoop , die nu zyn, ofte namaals weien
fullen in der tyd, defe voorfz. brug tot eeniger tyd
niet houden en mochten noch, en wouden, ioo mo-
gen wy de voorfz. brug laten vergaan en te niet wer-
den , maar dan voortaan foo en fullen wy tot geenrc
tyd den voorfz. goede luden, die geërft zyn op By-
levelt, op Reynerskoop, op Achthoven en op Maft-
wyk geen bekroen, lette, ofte aanfpraak doen, ofte
laten gefchien van ons, ofte van yemand van onfer
wegen, om die voorfz. brug weder te doen makenj
en alle argclift uytgefcheyden. En op dat dit vafte
en ftade blyve, 100 hebben wy gemeene buuren van
Gerverskoop voorfz. gebeden üirck van Zulen, Hee-
re Dirckxzoon van Zulen , Knape, defen brief over
ons te bezégelen met fynen zegel t'eenen oirconde,
en ik Dirk van Zulen voorfz. hebbe om bede wille
der gemeene buuren van Gerverskop voorfz, mynen
zegel uythangende aan defen brief gedaan t'eenen oir-
conde. Gegeven in het jaar ons Heeren duyfend vier
honderd zeven en dertig, des faterdags na St. Mar-
tyns dag in den winter. Onder ftond. Gecollatio-
neert jegens den principalen brief, bezegelt met een
kleyn groen zegelken om een dubbelde iteerte. En-
de accordeert, by my , ondertekent, de Blancken-
daal.

Β Y L Ε ν Ε L a //. BOEK. Vh TIT,

tt. Onder ftond. Gecolladoneert jegens den princi- boven, en is na collatie bevonden te accorderen, bf
palen brief, gefchreven in francyn, en bezegek als my, en was ondertekent, de Blankendaal.

Vil. ACTE, waar by die van Gerverscop beloovm , feekere boute brugge, by die van Byleveli
doen leggen t'eynde Gerverscop, altyd te fullen onderhouden, des Saturda^s na St,
Martyns dag, MCCCCXXXVIL


Vni. POINCTEN en Articulen, beraamt by de refpeêfive Schouten en Gerechten van Gervers-
kop en Indyk, dienende tot prafirvatie en behoudenijfe van haar lieder val-
brugge, leggende over de Riviere van Byleveld &c. geapprobeert by de Hee-
ren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten's Lands van Utrecht
den May ΜΌ CL VIII

Î.

In.den eerften fal niemand, wie hy zy, de brugge
mogen ophalen, ten ware defelve aldaar meteen
fchuyt nwchte door varen.

I I.

Dat de geene, die door de brugge moeten varen,
gehouden fullen wefen in het ophalen ende nedcrla-
ten van dien fediglyck te werck te gaan, en dat mits-
dien defelve in het ophalen van de brugge , de wippe
by de ketting fal moeten vaft en tegen houden, fon-
der de brugge foodanig tegen de llylen te laten aan-
koomen, dat die weder te rugge iluyt, ende fullen
insgelyks in het nederlaten van dc brugge de wippe
by de kettinge moeten vaft en tegen houden, fonder
de brugge foodanig te laten neder koomen, of vallen,
dat die weder opwaarts fpringt, of ftuyt.

lil.

Dat die geene, die door de brugge vaart, defelve
siet en fal mogen laren opftaan, nemaar fal gehouden
wefen die aanftonts, fohaaft hy daar door gevaren fal
fyn, wederom neder, of toe te doen, ook niet te-
genftaande hy die opgehaalt mocht vinden ftaan.

Dat niemand eenige moedwilligheyd met fnyden,
houwen, ftoten, fteeken, flingeren, of trecken&c.
aan de brugge fal mogen plegen, waar door defelve
tl eeniger wyfe gekrenkt, befchadigt, beleedigt, of
//,
ΒξξΙ

gefchent foude mogen worden, op psene van de na-
befchreve boete, boven de vergoedinge van de fcha-
de, en het recht van de Heeren van den Lande.

V.

Ende fal de geene , die in eeniger wviê contrarie
delesin het geheel, ohe deel komt te doen, boven
de vergoeding van de fchade, yder reyfe verbeuren
een boete van twee gulden, ende fullen defen aangaan-
de de fchippers, mitsgaders de ouders, foo vóórhaar
felfs, als voor hare kinderen en dienftboden moeten in-
ftaan, ende refponderen, t'appliceeren 'c eene vierde
part der voorfz. boete ten behoeven van den armen,
en de andere drie vierde parten ten behoeven des gee-
nen, die van de nabenoemde geauthorifeerde, en gc-
qualificeerde perfoonen , d'achterhaling ende
CKCCii-
tie telkens doen fal.

V I,

Dat de Schouten, Secretaris, Schepenen, Molen-
meefters , en Gerechtsboden van Gerverskop en den
Indyk 5 die nu zyn en namaals wefen fullen, mitsga-
ders hare gemachtigden te
fimen , ende yder in dcc
byfonder, geauthorifcert ende gequalificeert iyn, om
de contraventeurs van defen te beboeten, en jegcnis
defelve, in manière als by defen word gefeyt, en dan
voorts als na rechten procederen, en fullen van de bc-
yaane contraventien elk op haren eed volkooraen ge·
'oof meriteeren 5 ende indien fyde begaaac comravcn-

Τ tic


-ocr page 148-

tie felfs niet hebben gefîen, Πι! genoeg fyn, foo wan-
neer fy die met eenige getuygen probeeren.

Dat alle contraventeurs, niemand uytgefondert,
voor de boete ende vergoeding van fchade in deièn ge-
roert, aan hare perfoonen, en byhebbende goede-
ren fullen wefen arreftabel, ook convenibel, ende by
provifie condemnabel weien met de koften daaromme
gedaan, ter plaatfe daar men defelve eerft bekomt,
of achterhaalt.

VIII.

Indien den Gearrefteerden fyne goederen vervoert,
of weggelopen fynde, op den gepracfigeerden regtdag
niet en compareerde , 1'ulks dat mitsdien 't eerlle dé-
faut tegen den ielven wierde verleent, fal voor het pro-
fyt van dien by provifie gedecerneert worden namp-
tiiïiment van de geëyile boete, als mede van de ver-
goedinge, of betaalinge van de fchade, indien daar
eenige begaan is, alles
mm expenfïs.

I

Ende fullen de geene , die tot de beboetinge hier
vooren elk in het particulier geauthorifeert fyn, het
voorfz. arreft ende het prcefigeeren van den rechtdag
refpedive felfs mogen doen, ende daar van, als mede
van het wegloopen, of doorgaan van den contraven-
teur, en het vervoeren van fyne goederen'boven het
voorfz. arreft, op haren eed volkomen geloof gegeven
worden.

X.

Ende ten eynde niemand van het geene voorfz, is
ignorantie en hebbe te prastenderen, fal defe in de
Dorpen van Hermeien en Kockengen werden gepu-
bliceert en verkondigt. Adum op approbatie als voo-
ren defen lo May i6f8.

In margine ftont geappoinéteert, De Gedeputeer-
den van de Staten 'sLands van Utrecht hebbennage-
daane leóture, examihatie en corredie goedgevonden
defe poinden en articulen, ten fine als in delen teap-
probeeren , ^gelyk Haar Éd. Mog. defelve refpedive
approbeeren by defen, ordonneerende allen én een y-
gelyk, die fulks aangaan of raaken mag, daar en foo
dat behooren fal, henlieden daar na te reguleeren,
voorbehoudens en onvermindert eenen ygelyk fyns
rechts en gerechtigheyd. Gedaan te Utrecht den zf
May lÖfS. Onder ftont, ter Ordonnantie als boven,
en was onterteekent, Ant. van Hilten.


ACTE, waar by Oirck van Zuylen, Heere van Sevender ^ belooft zeekere fieene brug voor
het Huys te Hermeien leggende, te fullen onderhouden , op St, Martyns dag tran-
fatio, MCCCCXLIL

IX.

Ick Dlrck vanZulen, Knaap, Heere ter Zeven-
der, lye en kenne voor my en voor myn erfge-
namen, alfulken ftenen brugge, alfle die Land-
genoten des watergangs van Bylevek op haaren
koft geleyd hebben voor mynen huyle te Hermelen,
over haren watergang voorfz., dat ick en myn erfge-
namen die felve ftenen brugge foo hoog, foo wyd en
foo breed als die nu is, voortaan in goeden rake hou-
den fullen totten eeuwigen dage toe, op ons felfs ko ft,
cn buyten koft en fchade der Landgenoten voorfz. in
der tydj ende waar 't faake, dat wy die niet allbo in
goeden'.rake en hielden , als voorfz. ftaat, en die lieten
verderven en vergaan, foo bekenne ik voor my ende
voor myn erfgenamen, dat die Landgenoten voorfz.
in der iyd dan vry en onbelaft zyn van derfelverbrug-i
ge voorfz., ende heb daarom gelooft, en gelovevoor
my en voor myn erfgenamen, dat ick den voorfeyde
Landgenoten in der tyd daarom nimmermeer hindei^
lette , noch aanfprake doen ende fullen , noch doen
doen in geenrewysj alle ding fonder argeliftj en
op
dat dit vaft en ftade gehouden werde als voorfz., foo
heb ick Dirck vfln Zulen voorgen. mynen zegel iiyt-
hangende aan defen brief gedaan. T'eenen oirconde
gegeven in het jaar ons Heeren duyfend vier honderd
twee en veertig, op St. Martyns dag,
ΊναηβαΗο, in
den^fomer, ende was bezegelt met een groen uythan-
gende zegel om dubbelde Iteerte. Onder ftond. Ge-
collationeert jegens d'origineelen, bezegelt als boven.
Ende is na collatie bevonden re accorderen, by my,
en Avas ondertekent, de Blanckendaal.

j,

■r?


X. BRIEF van Schout en Schepenen van Ouder Amflel en Waverveen, aangaande het maken
en onderhouden van zeekere brug by de gebuuren, woonende tujfchen de Bylevelder
Weetering en de Ruyge ïVilnis, des Saturdags na St. Mauritius dag, MCCCCXLF.

voorfz. foude doen maken, daar fy die Waterfchap·
voorfz. af quydfchelden, voor hen en voor hare na-
komelingen , alfoo verre als in hen is ; behoudelyck
die Graaffelykheyd van Holland alle fulke rechten en
aanfeggen daar aan te behouden, alszy daar toe heeftj
alle dine fonder argelift. In oirkonde der waarhcyd,
foo heboen wy Schout en Schepenen voorfz. onièn
zegel aan defen brief gehangen, in het jaar ons Hee-
ren duyfend vier honderd vyfen veertig, desfaterdags
na St. Mauricius dag. Ende was bezegelt met
drie
groene uythangende zegelen om dubbelde fïeerten.
Onder ftond. Gecollâtioneert jegens d'origineelen
brieve, gefchreven in francyn, en bezegelt als bovenj
en is na gedane colktie daar mede bevonden te accor-
deren,
bymy. ondertekent, de Blahkcndaal.

' y, Geryt Egbertfen, Schout ter Ouder
Aemftel en van Waverveen, Thomas
Dirckxzoon en Klaas Williamszoon,
Schepenen tot Waverveen, doen kond
cn kenlyck allen luden, dat die gemeene Waterfchap
van Bylvelder weteringe een mennelaan gekocht heb-
ben tegens Jacob Janszoon, te bruycken en te befi-
gen, te ryden ende te gaan, alle de buuren die daar
woonen, tuffchen Bylvelder weteringe en de Ruyge
Wilnis en die Lange Meer, en die buuren fullen die
kan bruggen en maken uytten felven Lande daar die
laan voorfz. in gelegen is, onverfeyt van Jacob voor-
fchreve, of van fyne nakomelingen, welke menne-
laan die Waterfchap voorfz. gekocht hebben om een
aanfeggen, die buuren voorfz. hebben tot die middel-
ile brugge, 4ic de Waterfchap voorfe. den buuren

il

Xi.

ff

tv

ή
t' V

f ®

iÊÊÊÊOÊÊm

mÈÊÊm

-ocr page 149-

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK, VL Τ/3Γ. Hl

nen en Rade der Stede van Ainitelre-
damme, doen kond allen luden , dat
wy wel gefien en overlefen hebben ee-
ncn öns gcnadigen Heere open Placaatbrief van Bur-
gondien, wel bezegelt met zynder Genaden fignet,
gefchrevenin papier, en aldus onderteykent, by
my-
nen Heere dén Hertoge, ter relatie van de Raden van
Holland, Zeeland, &c. Baroen ; gantfch en gave, on-

fecancelleert en fonder eenige raiuur of fufpicie, ipre-
ende van woorde tot woorde als hier na volgt.
Philippus, by der grade Gods, Hertoge van Bour-

me

Ypenfloot, daar af fullen die goede luden, ^ie ge-

louden fal opkomen, met meer andere conditiën en
I/. DceL

Palatyn van Henegouwen, van Holland, Zeeland en
van Namen , Markgrave des Heyligen Ryks, Hee-
re van Vriefland, van Salins en van Mechelen, on-
fen Schout, Burgermeeiteren ende Schepenen onfer
Stede van Amilelredam, famentlyk faluyt. Alfer za-
liger gedachten onfen lieve Oom en Hertoge, Wil-
lem van Beyeren, als Grave van Holland, en Herto-
toge Johan van Beyeren, doe ter tyd Eleót van Lu-
diek, Grave van Loon ende Heere van Woerden,
voortyds met goeden voorfien,by goeddunken, con-
fent en wille onfer voorfz. Stede van Amftelredam,
ende voort alre onderfaten der geenre die in der Water-
fchapvan onfen Lande van Aamfterland gewatertzyn,
overdragen en voorwaarden gemaakt hebben metten
goeden luden, die geland zyn in Achthoven ende in
Maftwyk, gelegen tuflchen den Merendyk ende der
Heeren Vliet van St. Catharynen, en hun verkocht
cn gegonnen hebben, om haar water van den Lande
te mogen brengen en leyden overal door den onfen,
tot haaren beilen oirbaar en profyt, van uytten Rhyn
tot in die Aamftel,mct eenen watergang, die begin-
nen fal in den Rhyn, tuflchenBafterdam en deHaan-
wyker kade, ende voort den ouden Rhyn langs tor
aan den Bruedyck, en voort door den Bruedyck der
Hollander meente langs tot Kokkengen, en voort tot
achter aan Spengenby der ruyger zydwinde, en van
daar voort door der Hollander weg , uytftrekkende
door Wilnifle, en voort van daar door die Waver in
die oude Ryt, en alfoo voort op tot Koelbirs toe in
die Amftel, of daar omtrent by den gang defer wa-
teringen voorfz., daar den goede luden van Reyners-
koop, van Bylevelt, van Achthoven en van Mafl:-
wyk nutfte fal dunken, ende ook, dat die goede lu-
den, die geland zyn in Reynerskoop, in Bylevelt, in
Achthoven en in Mafl:wyk, en oock alle die geene,
die in defen watergang voorfz. fullen wateren, geen
ongeld, noch mergengeld gelden, noch geven met-
ten geenen, die in die Waterfchap van Azingdom en

Ypenfloot zyn gelegen, en uytwateren in die Tye,
ende desgelyks en fullen die goede luden, die geland
zyn in Azingdom en van Ypenfloot, geen ongeld,

noch mergengeld gelden metten goeden luden, die

feland zyn in Reynerskoop, in Bylevelt, in Acht-
oven, in Maftwyck, ende alle die met hen wateren
voorfz., uytgefeyt van de twee fluyfen, gelegen in
den middeldam binnen onfer Stede van Amilelredam-
en van een fluyie, ook in den onfe, gelegen op

XL

van zaliger onfe voorfz. Oomen daar af hebben, be-
grepen, welke brief en handveft onder andere in ee·
nen poinâie begrypt en luyd aldus. Voort waar 'r,
dat onfe Stede van Ainftelrcdamme dachte , dat het
nut en oirbaar waar noch eene nieuwe fluyfe te maa-
ken tot de drie fluyfen voorfz. , die nieuwe iluyfe
die fouden die goede luden van Reynerskoop, van
Bylevelt, van Achthoven en van Maftwyk, buyten
onfe onderfaten, en de geene die met hen nu ter tyd
wateren, door de voorfz. Iluyfen tot Amftelredammc
en tot Ypenfloot, alleen en al geheel bekoften, gel-

BRIEF van Philips van Bourgcndien voor het JVaterfchap van Byleveld , rakende het

gen van eenjuj/fe tuffchen Amflerdamen Tpefloot, den z'é AprilMCCCCLlF.

Schout , Burgermeefteren, Schepe- voorwaarden, in de brieyen en Iiandveften, die zy

gondien,vanLothryk,vanBrabandenvan Limborch, ; den en betalen, en die fluyfe te leggen, tuffchen on-
Grave van Vlaanderen , vanArtoys, van Burgondie, | fer Stede van Amitelredamme en Ypenfloot, tot ee·»

1· Λ . — -

land zyn in Reynerskoop , in Bylevelt, in Achtho- ove? een dragende metten principaalbriefvoorfchreve^
ven, in Maftwyk , en alle die geene die met henlu- des tot eenen oirconde en in kennifle der waarheyd^,
den in defer nieuwer wateringe fullen wateren, gel-
j hebben wy onfer Stede zegel van i'aaken aan defen
den cn betalen, dat vierendeel van alle onkoftenenon- : brief gehangen, in het jaar ons H^ren duyfend vier
gelden, dat na defer tyd op ten voorfz. drie fluyfen te honderd fes en vyftig, des anderen daags in Maart.

Onder ftond.

Deiç voorfz. copye gecoliationecrc
Τ 4 -.VC-

ne ilede,die wy hun buyten haaren kolt daar leveren
en wyfen fullen, welke nieuwe fluyfe aldus gemaakt
wefende, fullen defe goede luden voorfz. en onfe on-
derfaten metten geenen die met hen luden wateren
fullen door de fluyfen voorfz., tot eeuwigen dage die
voorfz. vier fluylën houden en maaken. Ende want
dan een wyl tyds een nieuwe fluyfe gelegen heeft buy-
ten der Wermoespoorte onfer Stede van Amftelre-
damme, gemaakt in der manieren als voorfz. is, wel-
ke fluyfe by noode van vloede, van waterflromen en
onweder ingevloeyen ende foofeer vergaan is, dat'er
geene ftal gebleven is, daar men een andere nieuwe
fluyfe, als wy verftaan, op begrypen en oorbaarlyck
leggen mag, waarom van nooden is hunluyden een
andere plaatfe en ilede, tuflchen onfer Stede van Am-
ftelredam me en Ypenfloot te leveren ende te wyiêii,
om die vergangen nieuwe fluyfe te mogen réformée-
ren en weder te maaken j foo is 't, dac wy u, oni^
Schout, Burgermeeflieren en Schepenen voorfz. oir-
loven, machtigen en confenterenmet defen onfebrie-

en te wyfen eenen bequame en nutfte ftede, tuifchen
onfe voorfz. Stede van Amftclredamme en Ypenfloot,
daar men defe fluyfe weder maaken ende leggen mag,
daar toe te roepen alle die geene, die daar over ge-
roepen behooren te wefen. Ende waare yemand die
hun hier tegens oppoferen, ofte eenige redenen ter
contrarie feggen, ofte hun vermeten wouden, dat gy,
onfe Schout, die eenen zekeren dag van oniên we-
gen beteykent en beveelt, tot dien dage te komen in
den Hage voor onfen getrouwen Stedehouder en Ra-
de, om den fel ven onfen Stedehouder en Rade die
oppoiitie en redene op te doen en te kennen te geven,
op dat dan by hun luden van onfer wegen daar innc
voorfien en geordonneert mag worden, als fy bevin-
den fullen dat daar toe behooren fal ,· certificeerendc
onie voorfz. Rade den dag by u, hun luden beteyc-
kent; hieraf en zyt in geenen gebreeke, want ons
dit aldus gelieft. Gegeven onder onfe flgnet, hier
op gedrukt op ten acht en twintigften dag in April,
in 't jaar ons Heeren duyfend vier hondert vïer cn
vyftig. Ende want wy Schout, Burgermeefteren,
Schepenen en Rade defen onfen brief en
vidimus ge-
collationeert en gelefcn hebben tegens den principaal,
ons genadigen Heere brief vooriz., endé hebben '.t
gevonden van woorde tot woorde concorderende
cn


-ocr page 150-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

wefendc tegens den originelen brief, by tny, Valen-
tino van der Voert, Notaris en Secretaris voorfz., in
het bywefen myns Connotaris en tuygen, ende ter
plaatfe voorfz., concordeert daar mede van woorde te
woorde. Oirconde myns handteykens hier onderge-
ichreven op ten dage voorfz. Ondertekent,
FalentinuSy
prafatus Jft.
Lager ftond : Et ego Johannes de Enio·
via, publküsauSioritate ApofiolicaNotarius^ collationi ut
prafcribitur inteifuï, quod atteflor mam mea propria, &
Ctgno meo folito é? confueto.
Onderteeckent, Joannes
Endovki Not.


XII. CERTIFICATIE Ί^αη den Schout van Waverveen, aangaande de fchouwe van de brug

leggende in den Achterdyck, over de Byleveldfi IFeetering , en ύαη de
mverveenfe brug, den ziJpril MCCCCLXXXFIIL

k, Jacob Gerritfe, Schout van Waverveen, heb-
be befchouwen twee jaren lang die brugge, leg-
gende in den Achterdyk over dc Byleyeldfe we-
teringe, en noch bcfchouwec op den felven tyd
de Waverveenfe brugge, op ten rechten geleyden dag
van fchouwinge, te weten, Mey avond , den laat-
ften dag van April, en dat is geheten den affchouw,
ende dit hebben wy rechtelycken begonnen ende be-
fchouwet, van die minile boeten komende totten
meeften; defe befchouwinge is dag over dag gefchied
aan malkander, tot vyf dwarsnachten toe, na den rechte
van den Lande, daar fy byvonniiFe van de Schepenen
u en boetfchuldig gewyft, alfoo meenig boetlchul-
dig, als daar meenig cygendom doorvvatert,foohebik,
Jacob Gerritfe , Schout, hier voor genoemt, ge-
vraagt een vonniiTe die Schepenen, alfoo als ik ditrech-
telyken befchouwet heb, begonnen van den minften
totten meeften, ende gy hebfe boetfchuldig ge wy ft,
alfoo meenigen boet als daar eygendom doorwatert,
hoe groot dat die boeten zyn, ibo hebben die Sche-
penen gewyil· voor recht, alfoo als gy het begonnen
hebt van den minften totten meeiten van den eynde
van die vyf dwarsnachten j dat ygelyken boet isxli i.

I

weeft Evert Gerritfe en Willem Heynrickfe 5 ende dit
is gefchied in 't jaar ons Heeren duyfend vier honderd
drie en tachtig en in het jaar van vier en tachtig, in
kenniiTe der waarheyd, foo als wy Evert Gerritfe en
Willem Heynrickfê, Schepenen van Waverveen,
geen zegel en hebben, foo hebben wy gebeden Mcy-
ert Albertfz. en Michiel Willemfe, Schepenen van
Ouderkerk, dat fy defen brief over
ons bezegelen,en-
de door defe beede van Evert Gerritfe ende Willem
Heynrickfe, foo hebben wy Schepenen voorgenoemc
onfen zegel hier beneden aan gehangen, in het jaar
ons Heeren duyfend vier honderd en acht en tachtig,
op den een en twintigften dag in April 5 en was be-
zegelt met een zegel van
groenen waflche, onderuyt
hangende om een enkele fteerte. Gecollationeert je-
gens zyn principaal, in francyn gefchreven, ende is
daar mede bevonden te accorderen, by ons onderge-
fchreve openbaar NotariiTen, binnen Utrecht refide-
rcnde, op den i4Martii 1644. en was getekcnt, H.
v. Groenenberg, Nots. PubJ. H. Schaap, NoCs.
Publ. 1644.

myn fchellingen groot, na den rechten en coftumen
dèn Lande. Ende hier hebben Schepenen'af ge-

van


XIII. INSTRUMENT, waar by den BailUuw van Amfierland verkogt heeft alle boeten en

breuken y als hem uyt hoofde van de fchouwe over de voorfz. twee
bruggen compteeren, den ^Septemb. M CC CC L XXXFIIL

ck, Meyns Willemfe, BailUuw- in defen tyd van
Amftelland, Waterland en Zeevang, 6cc., lye
en kenne voor my en myae nakomelingen, alllè
dat ik verkocht hebbeDirck van Zuylen Zweers,

UilL UV VCJlVUi-lJl. Iiwui^v

Floris Gysbertfe ende Jan Lubbertfe, om een zekere
fomme van gelde, die fy my volle en alle wel betaalt
hebben, den laatften penning metten eerften, alleal-
fulke boeten, bannen en breucken, als my vervallen
cn met recht toegewyft waren van de Schepenen en
Gerechte var» Waverveen, herkomende van de twee
bruggen, te weten, die Waverbrugge en die brug-
ge , leggende ia den Achterdyk over die Byleveltfe
weteringe, die niet gemaackt en waren na behooren,
na uytwyfinge des G.erechtsbrief, die ick Meyndert
Willemfe, Êailliuw vooriz., daar van hadde, wek-
ken Gerechisbrief voorfz , rechtvordering en alle toe-
feggen , dat ik tot defen dage toe gehad mag hebben
in eeniger wys op voorfz. Dirck, Floris en Jan, ofte
op de Landgenoten, ofte eygendommen der Landen
van Reyerskop, Bylevelt, Achthovcn en Maftwyk,
ick Meyndert Willemfe, Bailliuw voorfz., den voor-
genoemden Dirck, Floris en Jan alle geheelycke op-
drage en overgevej en gelove mede henluyden, noch
niemand anders aanfpraack noch moeyeniife omme te
doen, noch te doen doen, in geenrewys; alle ding
fonder arg en lift. In kenniife der waarheyd, foo heb
ik Meyndert Willemie, Bailliuw voorfz., defenbrie-
ve bezegelt met myn felfs zegel hier onder aan ge-
hangen , in het jaar onfes Heeren duyfend vier hon-
dert acht en tachtig, den vierden dag in September,
en was bezegelt met een kleyn groen zegeltje aan een
dubbelde fteerte. Onder ftond , gecollationeert je-
gens zyn principaal, in francyn gefchreven, ende is
daar mede bevonden te accorderen, by ons ondergc-
fchreve openbaar NotariiFen, binnen Utrecht refide--
rende, op den 14 Martii
1644. en was ondertekent,
H.
v. Groenenberg, Nots. Publ. H, Schaap, Nots.
1644.

I. 1'


XIV. BRIEF van Schout, Burgermeefleren, Schepenen, en Raad van Amfierdam, waar by β
aan het JVaterfchap van Byleveld beloven, de fiuyfe, leggende onder de St. An^
tonis poort, behoorlyk te fulkn onderhouden, deni^July MCCCCXCIL

nen brieve fullen fien, of hooren leien, dat wy op

Schout , Borgemeefteren , Schepe-
en Raden der Stede van Amftel-

ïbt

-------- -----y----------------^ —- y s

huyden gefien, gehandelt, ende gcvifiteert hebben
eenen brieve, by defer Stede op den achttienden dag
in JuUo
anno Domini veertien honderd twee cn negen^

nen

redamme, doen kond ende te weten
allen den gecnen^ die defen onfen ope-

lÉtl

-ocr page 151-

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK, Vl ΤΙΤ-

149

tig, tot voordeele van den Waterfchappen enLantge-
noren van Reyerscop, de Propftic van Meyerc,
cm
fociis^
verleden, endegepafleert, luydendevanwoor-
de
toE woorde foo hier na volgt.

Wy Schout, Burger mee fteren, Schepenen en Ra-
de der Stede van Amilelredamme, doen. kond en te
weten allen den geenen, die defen brieve fullen licn,
of hooren iefen, dat wy by confent der Vroedfchap
enRykdom van dejfelver Stede, en alle de Poorteren
en inwoonende van dien, met goede voorfienigheyd
ryphcyd van rade wetlyk toegefeyr en belooft heb-

cn

ben, beloven en toefeggen mits defen onfen brieve
voor ons en onfe nakomelingen, de Waarfchappen en
Landgenoten van Reynerskoop , die Prooftie van
Myerc, die van den ouden en nieuwen Amftel, tot
kolt, laft en angft der voorfz. Stede te houden ende
doen onderhouden, in rake en dake die iluyiè, die
genoemt is de vierde nieuwe iluyfe, en nu ter tyd
onder St. Anthonis poorte derfelver Stede leggende
dat fy nut en bequaam wefen en blyven faJ, om-

is

me tot nutfaamheyd en profyt van den Lande, na den
Handveften daar af weiênde , uyt en in te wateren,
en haaren watergang daar door te hebben, fonder ee-
nig ongeld meer daar af te nemen, of te eyifchen by
of by yemand anders van onfer wegen, tot eeu-

ons

wigen dage. En waar 'c faake, dat die voorfz. Iluy-
fe van St. Anthonis poorte , die genoemt is de vierde
lluyfe, tot eeniger tyd verargde, en die Landen voor-
fchreve haaren rechte watergang volkomelyck daar
door niet en mochten hebben, het waar by mbreuck
van dyke, by langheyd van tyde, dat die iluyfe voorfz,
verginge, by verfuymentheyd, of by wat faake dat het
weien mochte j fo hebben wy voor ons en onfe nakome-
lingen belooft, en in vailc trouwe woorden toegefeyr,
beloven en in vafte trouwe woorden toeleggen mits de-
fen onfen brieve die Landgenoten ende Waarfchappen
voorfz., dat wy alsdan en in dien gevalle die voorn, vier-
de fluylë repareren, maken en vervangen fullen tot koft
en laft derfelver Stede van Amilelredamme , alle den
Poorteren en inwoonende van dien, in fuiken fchyn,
dat zy nut en bequaam wefen fal haaren watergang te
hebben, als die voorf/,. fluyfe nu ter tyd is, orame
tot behoef van den L^ndc van Reynerskoop, die van
der Prooftie van Myert, die van den ouden en nieu-
wen Aamftel, mitsgaders allen andere, die na inhoud
der Handveften, daar af wefende, haaren watergang
daar door behooren te hebben, en dat binnen de eer-
Ite maand van April, dat eenig gebrek ( 't welk God
verhoeden wil) in de iluyfe voorfz. wefen fal 5 be-
houdelyken , dat die gemeene Landgenoten en Wa-
terfchappen voorfz., dat eerft goed tyds der voorn.
Stede verkondigen en laten weten fullen j en waar 't
faake, dat wy van des voorfz. is in gebreke waren,
als wy, en God wil, niet wefen en iiillen, ende die
voorfz. iluyfe niet en repareerden , maakten en ver-
vingen , foo hebben wy voor ons ende onfe nakome-
lingen gewillekeurt en belooft, willekeuren en belo-
ven alsdan, tot behoef van de gemeene Waarfchappen
en Landgenoten voorn, te verbeuren eiken dag, dat
wy van des voorfz. is in gebreke weien fullen, fes gou-
den Rhyns guldens, die lopen fullen mogen tot vier
hondera derlêlver guldens toe, en niet hooger, ende
die te mogen verhalen en doen berechten aan ons en
aan alle onfe mede Poorteren en haare goeden, foo
waar, of tot wat plaatfen zy die fullen konnen be-
vinden , of mogen gekrygen, fonder eenig verbeur-
niife tegens der voori'z. Stede, en dat om een fomme
van penningen, die wy kennen van den Landgenoten
en Waarfchappen voorfz. te vollen ontfaan te heb-
ben, den lellen penning metten eerften , alle ding
fonder arg en lift. In kcnniÎTe der waarheyd , heb-
ben wy Schout, Burgermeefteren , Schepenen ende
Raden der Stede van Amftelredamme, der voorfz.
Stede zegel hier aan gehangen. Gegeven op den
achttienden dag van Julio, in 't jaar ons Heerenduy-
fend vier honderd twee en negentig.

Welken brief wy Schout, Borgemeefteren, Sche-
penen , ende Rad?n voorn, bevonden hebben in het
gefchrift noch genoeg perfeét, en ongeraieert, dan
was het ze'gel, d^aar aan gehangen hebbende , daaraf
by quade bewaarnifle, ofte andere verfuymenifle van
vochtigheyd, of anders van defteertegevallen, ende
gedwaalt. Ende foo wy des niet te min wel vveten,
dat de voorfz. brieve deugdelyken, ende in der waar-
heyd ten voorfz. tyde by defe Stede gcpaflèert is ge-
weeft, foo is't, datwy, handelende ter goeder trou-
we, als noch mits defen brieve bekennen, d'inhou-
den van den voorfz. brieve van waarde te wefen, en
volle eJfeól te hebben ; 't felve inhouden avoueeren-
de en vernieuwende by defen, in allen fchyn, of het
zegel aan den voorfz. ouden brieve gehangen hebben-
de, daar af niet verfuymt, of verdwaalt en ware. Al
fonder arg en liil. In kenniflê der waarheyd hebben
wy der voorfz. Stede zegele ter fiaken beneden aan
defen gedaan hangen. Gegeven den feventienden dag
in Februario, in 't jaar ons Heeren duyfend vyfhon-
derd acht en vyftig. Was ondertekent, F. Franfzc
DelfF. En bezegelt met een uythangenden zegel van
groenen waife om dubbelen fteerte. Onder ftond aldus.
Defe voorfz. copye gecollationeert wefende tegen den
principalen brief, by my , Valentyn vander Voert,
Notaris en Secretaris voorfz., in het by wefen myns
Connotaris en tuygen, en ter plaatfen voorgenoemt,
concordeert daar mede van woorde te woorde. Oir-
conde myns handteykenshier ondergefchrcven op ten
dag als voorfz. Was ondertekent,
Valmtims pr^e-
fatus.jft.
Lager ftond. Et ego Joannes de Endovia^
Notarius puMicus coUatiom pradiSia affui, fic mam
ftgno mh folitis ξ^ confuetts fuhfcripfi ξ^ affirmavi.
On-
dertekent ,
Joannes Èndovie, pradiStus^ Jft.


XV. BRIEF, als voor en, rakende de fleene fluyfe, leggende teAmflerdam^ den Middeldam al·
dernaafi het Stadhuys, den ()Oecemb. MC CC CJCCFlL

y Schout, Burgermeefterèn, Schepe-
nen ende Raide dèr Stede van Amftel-
redamme , doen kond ende te weten,
allen den geenen die defen brief zul-
len iien, ofte hoeren lefen, dat wy by confent der
Vroedtfchap ende Rykdom der felver Stede, ende al-
len den Poorteren ende inwonende van dien, mit goe-
der vooriinnicheYt ende rypen raide uyterlycken toe-
gcf^t en belooft hebben, beloven ende toefeggen
voor ons ende oufc nakomelingen, die Waarfchappen
ende Lantgenoten van Reynerscoop , die Prooftie van
Myert, die van der ouder ende- niev^er Amftel, tot
koft, laft ende anxt der voirfz. Steede te houden en
doen onderhouden, in rake ende dake, die fteene iluy-
fe gelegen op ten Middeldam, binnen der voorfz. Ste-
de, aldernaaft 't Stedehuys, dat zy nut en bequamen
wefen fal en blyven, omme die nutfaamheyt en pro-
fit van den Landen , na der Hantveiten daar of we-
fende, uyt ende in te varen, ende haar watergank daar
door te hebben, fonder eenig ongelt meer daar of te
nemen, ofte eyfchen by ons, ofte by ymand anders
van onfen wegen tot ewigen dagen > ende waart fake
dat die voorfz. fluyfe , tot eniger tyd verarchde ende
die lande voirfz. haren rechten watergank volkomely»

Τ 3 Un


-ocr page 152-

tçê VAN «Et waterschap VAN

ken daar door niet en m och te hebben , 't waar by in-
breek van dyk , by lankheyt van tyden dat defe
fluy-
fe vooVfz. verginge , by verfuemlykheyd,' of by wat
anderen xaken dattet wefen mochte,
lbo hebben wy
voor ons ende onfen nakomelingen belooft, endetoe-
^^efeyt, beloven ende in va ften trouwen woorden toe-
: eggen mit defen orifen brieve , de Lantgcnoten ende
Waarfcappen voorfz., dat wy als dan ende in dienge-
Valle, de voorn, fluyferl repareren, maken ende ver-
vangen 2;ullen,tot koil end'é laft der fel ver Stede van
Amilelredamme, allen den Poirters ende Inwoenende
van dien, in zulcken fchynedat zy nut ende l3equaam
■Wefen zal, huer watergank te hebben, als die voirfz.
iluyfe nu tertyd heeft, ömmc tot behoef van den lan-
den van
ReynerSköop, die van deProoftie van Myert,
die van der óuder ende- nieuwer Aemftel, mitsgaders
allen anderen , die na inhout der Hantveften daar of
wefcncic, haar watergank daar door beboeren te heb-
ben, ende dat binnen die cerfte maant van April, dat
énig gebrek ( welke God verhueden wille ) indervoor-
fchreve iluyfe wefen fal. Behoudelyken dat die
ge-
meen
Lantgenoten ende Waarfchappen voorfz. , dat
eerft goet tyds der voirn. Stede vérkundigen ende la-
ten weten zullen j ende waart zake dat wy van des
voirfchreven des in gebreeke waren, als AvyêndeGod
tvil niet wefen en fullen,
ende die voirfz. iluyfe niet
cn repareerden , maekten en vervingen ·, foo hebben
wy voor ohs ende önfe nakomelingen gewillekeurten
belooft, willekeuren ende beloven als dan tot behoef
van de gemeene Waarfchappen voorn., te verbeuren
clcx daags, dat wy van des voorfz. is in gebreeken
wefen zullen, fes gouden Ryns gulden, die belopen
zullen mogen tot duyfent der felver guldens toe, en-
de niec hoger, ende die te mogen verhalen ende doen
berichten aan ons ende aan alle onfe Medepoorteren
en hoire goeden, foo waar, ofte tot wat ρ aatfen zy
die zullen konnen bevinden, ofte mogen gekrigen^
fonder eenig verbeureniiTe tegensder voorfz. lledej en
dat om een fomme van penningen , die wy kennen
van den Lantgenoten van Reynerskoop, zoo veel die
portie van dien bedraagt, te vollen ontfien te hebben,
den leften penninck met den eerften ·, ende daar toe
zullen wy gehouden zyn nogtans de voirfz. fluyfe
te repareren, maken en vervangen tot ewigen dagen,
fonder argelift. In kennifle der waarheyt, foo heb-
ben wy Schout, Burgermeefteren, Schepenen ende
Raide van Amfterdamme , der voorfz. Stede zegel
ten zaken hier aan gehangen. Gegeven op ten ne-
genden dag van December, in 't jaar ons Heeren duy-
fint vierhondert zeven en negentig. Hieronder ilond,
Collationata concordat pnefens copia cum fuo originali,
Itaefl^ owàeneykeni^ Falentinus prafatusjfft.
Lager
ftont.
Et Bgo fohanms de Endovia, Notarmsprafcriptusy
coUationi prafata affui ^ftc manu propria fignomeo foliîo
fubfcripft approbavi^
ende was onderteykent, Jo*
hannes de Endovia, pradi^lus.
Nog ilont ondergef.
Gecollationeert jegens zyn principale , gefchreven in
franchyn,bezegelt met een fegel van groenen walTchc
in dubbelden fteerte beneden uythangende , ende ac-
cordeert defen by ons onderf. NotariiTen, W. van Ga-
len , Nots. J. van Galen, Nots.


XVL BRIEF, als 'υ oor m, rakende de Ooflerfe fluyfe, leggende te Amflerdam o^ den MiddeU
'dam, den 11 OBoh. ΜΏΙΧ,

y Schout 5 Burgermeefteren , Schepe-
nen ende Raiclc der Stede van Amftel-
redamme, doen kond ente weten, al-
len den genen die defen brief zullen
xien, óf hoiren lefen, dat wy by confente der Vroet-
fchap endeRykdomme der felver Stede,Poirteren en
Inwoenende van dien,mit goeder,voiriichtigcn ende
rypen raide wettelykcn toegefeyt ende belooft heb-
ben, bclövenen toefeggen, voor ons ende onfe nako-
melinge, den Waarfchappen ende Lantgenoten van
Reyerskop, ProolHe van Myert met hon en adheren-
ten, die van der ouder ende nieuwer Aamftel, te ma-
ken ende tot der voirfz. Stede korten ende lafte tot
ewigen dagen te onderhouden, die Oifterfche iluyfe
op ten Middeldamme, ende of daar eenig gebreck in
i]uame, by wat manieren dattet wefen mochte , dat
zy hueren watergank daar duer niet en mochten heb-
ben , na luyden heuren Hantveften, dat gebreck be-
loven wy voor ons ende onfe nakomelingen binnen
een bequamen tyd, na zy ons dair af geadverteert zullen
hebben,-tot koüe ende laftc van der Stede te beteren
ende repareren , fonder yet van henluyden daar voor
te eyifchen , op de pxne van elk 's daags, die wy in
gebreke wefen zullen, te verbeuren fes gouden gulden,
die lopen zullen mogen tot duyfent gouden gulden toe,
en niet hooger, die zy als dan in dien gevalle fullen mo-
gen verhalen aan ons , onfe nakomelingen ende alle
onfe Poirteren goeden , waar fy die zullen kunnen
bevinden, fonder eenige verbeurnilïê tegens dervoor-
ichreve Stede, ende dair en boven nog gehouden we-
len de voorfz. iluyfe te maken als voirfz. ftaat. Ende-
dat om me een feekere fomme van penningen, daar of
die van Reyerskoop mit heure adherenten hoire por-
tie en andeel deuchtelyken en wel voldaan hebben, die
laatfte pennink metten eerften 5 foo dat wy daaromme
in der manieren voorfz., voor ons ende onfe nakome-
lingen belooft hebben, en beloven mit defen , devoor-
fchreve van Reynerskoop ende heuren adherenten
in tyden toekomende ter faaken voprfz. niet meer te
eyflchen in eeniger manieren. In kenniife der waar-
heyd hebben wy Schout, Burgermeefteren, Schepe-
nen en Raden voorn, der voorfz. Stede zegel ten faa-
ken hier beneden aan doen hangen. Gegeven op den
leften dag van Oftobris, in 't jaar ons Heeren duy-
fend vyf honderd en negen. Aldus onderteyckent,
Paninck. Onder ftond.
Collationata concordat \pra'
fens copia cum fuo originali. Ita efi y
ondertekent ,
lentinus^ Not. Ö' Secr. prafatus. Lager ftond alfoo.
Et ego joannes de Endovia ^ Notarius pTiefcriptus colla'·
tioni prafata affui, ftc manu propria figno foUto, fub*
fcripfi (sf ratifcavi.
Was ondertekent, Joannes de En-
dovia^ pradiüus.
Noch ftont ondergefchreven. Ge-
collationeert jegens zyn principale, gefchreven in fran-
chyn , ondertekent als vooren, en bezegelt met eea
zegel van groenen waffche in dubbelden fteerte, be-
neden uythangende i en accordeert dele byons onder-
gefchreve Notariffen, W. van Galen, Ne


'1

h i'

iots. J.van

Galen, Nts.


XVIi. CERTIFICATIE, kheljende eenige atteflatien , dat het HeycooperWater nergens in de

Byieveldfe Wetering geloopen heeft ^ in den jaare MD XXIIL
-des maandags na Sint Martynsdag in de Winter,

i
J

Wy

-ocr page 153-

Β Y l ε ν ε l d. IL BOEK, FI. ΤΙΤ.

rst

' y Borgermeefteren , Schepenen ende
Raade der Stad van Utrecht, maken
kond allen luyden, dat op den dag na-
befchreven voor ons Raads, daar toe
gefchikrens gekomen zyn, Fredrick Gerritfe, wylen
eer Schout van Kruyningen, ende Kerkmcefters nu
ter tyd tot Harmeien, Hendrick Janflen ende S weer
Gerritfen , woonende in het Karfpel van Harmeien,
Albert Wouterfle wylen eer Schout in het Gerecht
van Oudhuyfen , ende Harmen Jacobfe, woonende
te Wilnis, Bartholomeus van [utphaas ende Peter
Hendrickfe, gehecten van Moers > Γοο fy metten regt
om tuychenifl'e der waarheyt te geven befet en gebo-
den waaren van weegen den Dykgraaf en Heemraa-
den van Reyerskop ende Byleveld , die welke alföo
befet wefende ende voor ons verfchynende, hebben
aldaar by haaren eede, die fy alle ende elck b^fonders
lyffelyken aan den Heyligen, met opgerichten vin-
geren vol ftaafs eeds tot onfer vermaaninge deden, en
wy volkomentlyk van hem onifingen , getuygt ende
gefeyt, als hier naar befchreven ftaat i Fredrick Gerrit-
fe Kerkmeefter, Hendrick JaniTeende S weer Gerrit-
fe voorfz., tuygden eendrachtelyken by haaren voor-
fchreven eede , dattet hen kennelyk is, dat fonnen-

van wegen des Keyf. Majt,, als Grave van Holland,
dat die van Reyerskop endeBylevelt vooi'fz. haar op-
vallen , voor, achter ende beiyden over al dicht maa-
ken fouden, ende dat het Heykoper water in Bylevel-
der water niet komen en foüde ôCc. Voort tuygden
Hendrick JaniTen ende Sweer Gerritfen voorfchrevén,
dat fy uyt bevel des Graven en Heemraaden van Reyers-
kop ende Byleveld voorfz. geweeft hebben op die
voorfz. wa-ken van Wilnis brug aÎ, tot Breudyksbrug
toe, ende van Jooilendam totter fteeuen brug toe,
by het huys t«n Ham, alle Heykoper opftal langes,
te weeten 'swoendages na
exaltationis Crucis voorfz.,
en hebben alle die werken voorfz. over al dicht ge-
maakt ende gelaten, en hebben niet gevonden dat 't
Heykoper water in Byleveld liep, óf dat Jooilendam
overliep. En Frederick Gerritfe voorfz. tuygde ook
voorder by zynen eede vooriz., dat hem kennelyken
is, dat hy 'sdonderdages na
exaltationis fanSta Crucis
voorfz., van wegen ende uyt bevel van den Dykgraaf
ende Heemraden voorfz. geweeft heeft om te beiien
ende te fchouwen, alle die voorfz. opftallen en wer-,
ken, ende heeftfe over al dicht ende goet gevonden
ende gelaten. Item, Albert Wouterfle, wylen eer
Schout in het Gerechte van Outhuyiên, ende Har-
men Jacobfe, woonende te Wilnis voorfz., tuygden
eendrachtelyken by haaren eeden voorfz., dat hem
kennelyken is, dat alle die opftallen van Wilnis brug
af tot Jöoftendam toedicht ende goet gemaakt waa-
ren, van weegen den Dyckgraaf ende Heemraaden
vooriz., binnen vier dagen, naar dat die Boode van

Holland tot Harmeien geweeft had, om die weet al-
daar te doen , van die werken voorfz. te maaken rot
een licktyken: want die Boode fiturdags
voor exalta-
tio Crucis
laatftléeden, tot Harmen Jacobs voörfz. huy-
fe geteert ende geilapen heeft gehad. Mede is deelën
tween leften tuygen voorfz. kennelyken , dat op Sr.
Simon ende Juden avont laatftleeden, doen die van
Amfterland die Bylevelder wecteringe door voeren naar
Jooftendam toe , dat doe die fluyien van Amftelre-
dam wel omtrent veertien dagen te vooren open had-
den geftaan, foo dat die Landen aan beyde fyden der
Waterfchap van Bylevelt, met Amftelredammer wa-
ter belopen waren, ende het water van onder op te-
gens ftroom naar Kockengen, door Wilnis brug lo-
pende was kennelyck ende openbaar. Ende alle de-
fe voorfz. vyf tuygen hebben voor ons getuygt anno
vyftien hondert drie en twintig , op St. Martyns a-
vond in de winter. Bartholomeus van Jutphaas ende
Peter Heyndrickfe, geheeten van Moers voorfz. tuyg-
den ook eendrachtelyken by haaren voorfz. eeden, op
ten dag dato des briefs hem wel kennelyken te wefen,
dat zy acht dagen naar St. Lamberts dag laatlUeeden,
van des gemeenen Lands weegen van Utrecht ge-
fchouwt hebben de Heykoper weeteringe. Te we-
ten Bartholomeus voorfz,, als gefet Grave ende ook
Heemraad , en Peter Heyndrickfe voorfz» alsgefwoo-
rcn Dienre , en datfe ter felver tyd gevaren hebben
alle Heykoper weteeringen, geheeten die Lange Vlitc
langes, van de Meern tot in der Vechten faedeii
Breuckelen, eiide hebben alle die kaden ende opftal-
len van Heykop dicht en goet gevonden, ende dat-
tet water van Heykop nergens , noch over Joolten
dam , noch ovei", noch door die voorfz. opftallen,
kaden, nochte dammen in Bylevelder weeteringe en
liep, noch loopenenkonde. Dar hem allen fowaar-
lyken God helpen moft ende alle fyne Heyligen. En
want deeiê voorfz. tuycheniiTen aldus, als voorfchre-
ve ftaat, voor ons, ofte voor ons Raats daar toe ge-
fchickten , wettelyken ende wel gefchiet ende gedaan
zyn na den Rechten ende gewoonten van onfe Stad ,
foo certificecren.wy dat eenen jegelyken, des behoe-
vende, voor die rechte waarheytende hebbendes
t'oirconde onfer Stad fignet, het welck wy dagelyks
gebruyken, aan defen brief doen hangen. Gegeven
in het jaar ons Heeren duyfent vyf hondert drie en
twintig, des's maandags na St. Martyns dag in de win-
ter. Ende deefer brieve zyn meer dan een al eens
fpreekende. Was ondertcekenr, J. Valentinus, Se-
cretaris, ende bezeegelt met een uythangendc zeegel
van rooden waÎTche om dubbelen ftcerte. Onder
ftont. Gecollationeert jegens zyn principaal in ftan-
cyn gefchreven, ende is daar mede bevonden teac-
coadeeren by ons oaidergefchreven openbaar Notarif-
fen binnen Utrecht relideerende , op den i4Marty
1Ö44. ende was onderteeckent H. v. GroenenbergU
Nots. publ. H. Schaap Nots. 1Ö44.


XVllL SCHOU WBRIEF van Keyfer Karei, tvaar hy de BatlUiiw van Amflerlmd isgeauthori^

fiert, om als Dykgraaf met eenige Heemraden te fchouwen den ring
van Amfierlandt envoornaamlyk Joo verre defelvegemeen legt met't
Waterfchap van Byleveld, ente verneemen^ of den ring over al
digt by die van Byleveld gehouden, en geen Heykoom , of ander
vreemt water ingelaten word, den 27 Septmb. MuXXF,

I

Kaaiïe, by dér gratie Gods, gekooren Rooms
Keyfer, altyt vermeerder 'sRycks, Konink
van Germanie, van Spangien écc. allen
den geenen , die deefe letteren fullen fien ,
iàlut. Alfoo die vloeden in de Zuydcr^zee foo lange
ibó meerder gaan, daar door die landen,
die haarwa-
ter in die Zuyder-zee moeten looien, feer belaft wor·
den, mits dat diverfche landen, in den Geftichtevan
Utrecht leggende, die de Vecht uyt, ende foo voort
in
de Zuyder-zee baar water gewoonlyk zyn te loo-

fe»!


I

-ocr page 154-

fcn, ommc de vooifchreve waterlaft geoorfaakt zyn
ge weeft te doorgraven ende opte neeraen feckere dam-
men enHe weegen, leggende inderÏnge, ofte omme-
Ïoop der Dorpen van den Geftichte,, gemeen metten
Waterfchap van Araftelland , in pl-iejudicie van onfe
iHoogheyt ende tïeerlyckheyt, ende grondelinge be-
derffeniiTe ons Lands van Amftelland. Ook mede,
mitsdien dat die van Byleveld, Achthoven, Reyers-
koop en Maftwyk, in den Geilichte, die van onfe voor-
vaderen gerecht hebben door ons landen van Am-
ilerland uytte wateren op leekere conditiën , inheur-
lieder privilegie verklaart, ende byibnder om niet te
feer tè befchadigcn ende metten wateren te bèlaften
den voorfchreven onfén Onderfaten van Amfterland,
dat fy henluyden achterende befyden rondfommedigt
houden foudeii, foo ende fulcx dat gèen vreemt wa-
ter, ende immers het Heylioopér water op hem, ende
voorts met haarluyder v/ateren in den Waterfchap van
Amftcrland èn quàme, op die pœne, elcx tien pond
te verbeuitn, na dat hem tot Harmeien in de Kerke
■weet op een fonnendag gedaan fal wefen, en dat fy
om me die voorfz. redenen ende waterkil van haar-
luyder gebuuren aanleggende Stichtfe landen , die
Vreemde wateren op hem ontfangen , ende voort de-
felve wateren metten haaren tot in, en door Am (Ier-
land moeten lofen, contrarie den inhouden ende te-
heur van heuren voorfchreven privilegiën, en op dat
2y het felvé niet meer en doen. Soo is 't, dat wy
hier inne'willen vooriieb, gehad het Advys van onfen
lieven ende getrouwen Stadhouder , Priefident ende
Luyden van onfen Raade ende Reekeninge in Hol-
land , hebben by rype deliberatie van onfen feer lieve
en beminde Vrouwe ende Moeye, die Eertsharto-
ginne van Ooftenryk , ende Gravinne van Bourgon-
dien, voor onfe Regente ende Gouvernante in onfen
Lande van herwerts over , ten advyfe van den Prœlî-
dent ende Luyden van onfen fecreten Raade, neffens
haar wefende, geordonneert ende geftatueert, ordon-
neeren endeilatueeren mitsdefen, dat van nu voortaan
onfen Bailliuw van Amfterland, in der tyd wefende,
als Dykgraaf, ende daar toe feekere Heemraaden, die
hy alle jaar uyt elcken van onfen Gerechte van Am-
iierdam, Weefp, Ouderkerk, Amfterveen, Diemen
ende Wavereii daar toe neemen fal, die twee, of drie
van henluyden met onfen voorfchreven Dyckgraave
den ring , ofte ommeloop van die gemeene Water-
fchap en Waterfchuttinge van Amfterland, in onfen
lande van Holland leggende, fullen fchouwen, op ge-
lyke boeten als men in Rynland doet, alfoo dikke als
iiet noot zal zyn , ende onvermindert die fchou-
wen , die onie Schouten ende Ambachtsheeren daar
op hebben, ende gewoonlyk zyn daar op te houden.
Ende fonder prejudicie van dien , ende foo verre het
roerd den ring der Waterfchuttinge met Amfterland,
gemeen in den Geftichte van Utrecht leggende, wil-
len wy ende ordonneeren, dat onfe voorfz. Bailliuw,
als Dykgravë ende Heemraaden voorfz. die vilïteeren
ende befien, en daar fy gebrék vinden, dat fy het fel
ve doen infinueeren den Dorpen van den Geftichte,
in wiens bedryve fy die gebreeken bevonden hebben,
aan hem verfoekende die felve gebreccken te reparee-
ren , ende den voorfz. ring dicht te maken binnen den
tyd van acht cïagen, na dat hem die weete gedaan fal
zyn, of indien ly des niet endeeden, indien gevalle
ivilleïi wy eüde br'donnéeren, dat onfen voorfz. Dyk·

VAN

grave en Heemraden in der tyd wefende, op al dat fy
óns dugtende zyn, tot koften van ons land van Amfter-
land , heuren ring als dan in den Holendregt in hec
Geyn dicht maaken, als dat nu om die voorfz. ge-
breeken gefchiet is geweeft, al het felfde opdievoor-
fchreve plaatfen dicht houden , tot dat in die voor-
fchreve gebreeken geremedieert fal zyn, en die koften
in des voorfz. is gedaan betaalt fullen. wefen. Ende
foo verre als het roerd die van Bylevelt, Reyerskoop
ende Achthoven , willen wy en ordonneeren als bo-
ven, dat onfen Dyckgrave ende Heemraden voorfz.
tweewerf 'sjaars , als eens in die Maart, ende eens
in Augufti, ende foo dikwils als het nood fal zyn ,die
behoorlyke weete na luyden het voorfz. Privilegie en
oude gewoonte tot Harmeien in de Kercke doen,
en de wete te doen, als fy bevinden fullen dat nood
en oorbaarlyk te zyn, gaan den ring, ofte ommeloop
van Bylevelt, Achthoven, Maftwyk en Reyerskoop
(als dat na het voorfchreve Privilegie behoort) fchou-
wen, ende de boeten, die zy winnen fullen, innen,
en verkrygen na ouder gewoonte, ende ons daar af
t'onfen Ordonnantie goede rekeninge doen. Ont-
bieden daaromme onfen voorfz. Bailliuw , als Dyck-
graaf, enden Heemraden in Amfterland, dat iy onfe
Ordonnantie in der manieren voorfz. voldoen en ex-
fonder diiÏimulatie, ofte verdragj en, op
dat hier af niemand ignorantie en praetendere, het zy
die Dorpen in defen ring, ofte waterfchuttinge be-
grepen , en elk een vaii hen, en byfonder in den Ge-
ftichte gelegen, copye aüthentycq van defe onfe Or-
donnantie overfeynden by eenen onfen gefworen boo-
de, op dat fy niogen weten hen daar inne te rech-
ten i ende dat tot confervatie van defe onfen Ordon-
nantie defen tegenwoordigen brieve in onfen Reken-
kamer van Holland geleyd en geregiftreert zyj en
dat onfe voorfz. Bailliuw, in der tyd wefende, die in
't doen van iyn eed, tot het voorfz. officie dienende,
geloven en fweren fal, onfen voorfz. Ordonnantie te
volbrengen, gegeven zy copye aüthentycq, aan den
welken wy gelove gegeven hebben willen als aan
defen origineele. Ontbieden voorts alle onfê andere
Rechteren, Officieren ende onderfaten, dien dit aan-
gaan fal, onfen voorfz. Bailliuw, Dykgraafen Heem-
raden , in het volbrengen onfer voorfz Ordonnantie,
en van den inhouden van defen verftaan, en hem as-
fifteren, en byftaan, want ons alfoo gelieft, geduu-
rende defe felve Ordonnantie tot ons wederfeggen,
ende ter tyd anders by ons geordonneert zy. En-
de des t'oirconde hebben wy onfen zegel hier aan
doen hangen. Gegeven in onfen huyfe van denHage
in Holland den feven en twintigften dag in Septem-
ber , in het jaar ons Heeren duylend vyf honderd vyf
en twintig, ende van onfen Ryken, te weten., van
den Roomfche, Hongeren het ^chtfte, en van Span-
gien het tiende. Onder ftond gefchreven j by den
Keyfer infynenRade, onderteeckent, L. Dublioul.
Noch ftaat ondergefchreven, geëxtraheert in de Ka-
mere van de Rekeninge in den Hage uyt den witten
ruygen regiftere , beginnende den eerften Oóbobris
vyfcien honderd en lèftien , folio 142., ende daar
tegens geaccordeert ter Ordonnantie van de Luyden
der felver Kamere, defen 17 Aprilis 15*44. Paas-
fchen, bymy. Does. Onder ftond, Coll.i en was
getekent, B. CortenhouiF.

XIX. CERTIFICATIE, behelfende eenige attefiatien, dat het Heycoper water niet overgdoo^

pen heeft in ByleveÜ, den 26 Junii ml>XXVh

Al*

-ocr page 155-

Allen den geenen, die defen brief fuîlen iîcn, of
hoorenlefen, doen wyverftaan, GerritSy-
meniè, Schout inKockengen, inSpcngen,
in Steven van Zuylens Gerechte van der
Haar, Heereter Zevender, 'Fredrick Adriaanfe, Al-
bert Vermenfe, Buuren en Gerechtsluyden indenfel-
ven Gerechte voorfz., hoe dat voor ons gekomen zy η
Bart Harmenfe, Pieter Claaflè, Emma, Segerooms
dochter , Jacob Tymens huysvrouwe , waardinne
tot Kockengen, en Syberig, Jan Bartholomeus We-
duwe, woonende opJooftendamme,in het Gerechte
voorfz., voor een volle Vierfchaar, by leggende hey-
ligen by ftaande recht, ende hebben lyffelyken vol
ilaafs eed met opgerechte vingeren aan den Heyligen
gefwooren, die die Schout henluyden afnam , fonder
verdrag, daar fy al te famen van Thonis JaniTe, Ca-
nielaar van Reyerskop en Bylevelt &c. met recht toe
waren gebracht te doen , en fy hen met recht niet
koften verweeren, tuygden en feggen elck byfonder,
aliTe in den eerften, Bart Harmenie tuygde cn fegt,
hoe dat hy op die Pinxter avond gegaan heeft op
Heykoper opilal, tuiTchen Jooilendamme en Kocken-
gen, op den felven dag, dat dieHeeren van Amfter-
land, of van Ouderkerk met die Bailliuws Soon van
Amfterland, op den felven opftal waren om die te be-
ien, en hy die Heeren felve toefprak, foo en fag hy
tot geenen ftede, tuiTchenJooilendam en Kockengen,
Heykoper opftal, eenig water overlopen. Desgelyks
foo feyt Peter ClaaiTe en tuygt by fynen eed voorfz.,
hoe dat hy op die felven Pinxter avond voorfz. is ge-

faan van Kockengen na Breukelen, doen over Hey-
oper wal, en hy en fag tot geenen itede 't water over-
lopen , tuflchcn Jooftendam en Kockengen, dan by Joo-
ilendam lagen twee kleyne hordges, of daar onder
doorliep, of niet, daten weet hy niet, danhyenfag't
niet doorlopen, ende dit gcfchiede des morgens tus-
fchen vyf en fes uuren, of daar omtrent. Noch lbo
icyt Emma, Jacob Thymens huysvrouw , waar-
dinne voorfz., en tuygt by haaren eede voori'z., hoe

m

dat fy op dien felven Pinxteren avond voorfz., des
morgens tuiTchen ieven en acht uuren, of daar om-
trent, is gegaan tot Jooftendam, Heykoper opilal
al langs, en fy en fag die voorfz. opftal tot geenefte-
den overlopen , dat'er eenig water overliep. Des-
gelycks foo is Syberig voorfz., die óp Jooftendam
woont, op die Pinxter dag 's morgens Heykoper op-
ftal al langs gegaan tot Kockengen te Kercken, om
te befien die wal, of fy ook ergens overgelopen had-
de, of noch overliep, ende die Heeren van Amfter-
land voorfz. daar geweeft waren des daags te vooren,
maar fy en fag tot geen fteden , tuflchen Jooftendam
en Kockengen overlopen. Dit is het geene, dat fy
by haaren eed heeft getuygt, ende want men dan ge-
tuygeniife der waarheyd fchuldig is te dragen van din-
gen die men weet , byfonderlinge als men des vcr-
focht word, ende wy op defe tyd daar op verfochc
zyn, als 't voorfz. ftaat. Alle ding fonder argelift,
In kenniife der waarheyd hier af, foo hebben wy
Fredrick Adriaanfe, Albert Vermenfe , Buurluyden
en Gerechtsluyden voorfz. , gebeden den eerbaaren
Gerrit Symeniê, Schout voorfz. , defen brief over
ons te bezegelen met fynen zegel, overmits gebreck
onfer zegelen op defe tyd, dat welcke ik Gerrit Sy-
menfe, Schout, om beede der goeder mannen voor-
fchreve geerne hebbe gedaan, en hebbe myn zegel
aan defen brief gehangen over my felven van het Ge-
rechts wegen, en ook mede over die buuren voorfz-
Gegeven in het jaar ons Heeren duyfend vyf honderd
fes en twintig , den fes en twintigften dag in die
maand Junio, en was bezegelt met een zegel van
groenen waifche, onder uythangende om een dub-
belden fteei'tc. Onder ftond. Gecollationeert je-

fensfyn principaal, in francyn gefchreven, ende is
aar mede bevonden te accorderen,
by ons, onder-
gefchrevcn NotariiÏèn, binnen Utrecht refiderende,
op den 14 Martii
1644. Ende was ondertekent, H.
v. Groenenberch , Nots. Publ. H. Schaap , Nots.
1^44·

Β Y L Ε V Ε L D. IL ÈOEK, VL HT.


XX. VONNISSE vari de Heemraden van ByleveU, ten verfoeke van den Oykgraaf, rakende

de beboeting door den Bailliuw van An^erland gedaan, wegens het over-
hopen van het Heykooper water m de Byleveldfe Wetering, den eerflen April
MOXXVIL, ^ j t

Wy broeder Cornelis Staal, Commandeur
tor Harmeien St. Jansordens des Hey-
ligen Hofpitaals vanjerufalem, Heem-
rade van weegen des Balyers van St.
Katrine t'Utrecht, Klaas Schinckel, Heemraade van
wegen des Edelen ende wel gebooren Jooft jonkheer
tot Montfoort 6cc. ende Tonis JanÎFe, Heemrade van
wegen den gemeen Landgenoten van Reyerskoop en
Byleveld, gefwooren Heemraaden, gefchikt van den
gemeen Landgenoten voorfz., maken kond allen luy-
den , hoe dat Hendrik van der Borg onfen Dykgraaf
by onfen eed ten rechten verdaagt heeft, ende heeft
ons aldaar in gefpannen regte by den felven onfe eede
gevraagt, ook van ^s Heeren wegen aangedrongen, en
vonniife daar af van ons geëyfcht van defe nabefchre-
ve punften ; inden eerften wie die geene zyn, die die
van Byleveld, na vermogen haar Privilegiën haar ge-
geven van den HooglofFelycker memorie Grave
Willem van Holland , ende Johan van Beyeren Eleâ:
tot Ludiek &c. bekeuren fouden mogen van eenige
keuren ofte breucken, het zy van mergengelden, of
van dat Hey koeler water, of andere wateren, die lo-
pende waren in Bylevelt &c.waar op wy Heemraaden
voorfz. geweefen hebben voor recht, dat fy fulksbe-
IL DceL J . ~
horen te bekeuren , en niemant anders^ vermogens onfcr
Handveften, luydende in twee poinéten van woordc
tot woorde aldus.
Ende op deefe watergang fullm die
geenen, die geland zyn in Reyerskop, in Bylevelt, in Acht"
ho'ücn , in Mafiwyk, eenen Dykgraaf ende Heemraaden
feiten, tot allen tyden als hem dat nutfle dunkt^ ende die
fullen den felve nvatergank fchoon doen maken ende fchou-
wen van uytten Ryntot in die Jmfiel ^ tot haaren oorbaar^
fonder eenig toefeggen van ons ^ van onfen erven ^ ofte na·'
komelingen (^c. I^oort waar het faake dat die voorfchre*
ve kaade tot eeniger tyd doorgefleecken worde van ymand^
of ander eenig onrecht water in deefe wateringe geleyt
worde t dat mogen haar Dykgraaf ende Heemraaders va»
der voorfchreve TVeeteringe toe flaan, ende alfulke hreu*
ken als dan gehreukt fullen zyn spanden ende verhalen, naar
wyfinge haare Heemraaders voorfz. fonder eenige verbeur-
tenijfe tegen s ons , onfen erven, ofte nakomelingen daar
aan te doen.
Ten anderen foo heeft ons onfen Dyck-
graaf gevraagt ende aangedrongen, of wy op die
Meyfchouw Anno 15
-26, wefende dier tyd die voor-
fchouw den elfften dag in Mey, ende die naafchouw
den feventienden dag in Meye ,, bevonden hebben dat
het Heykoper water dier tyd gelopen heeft in Bylc-
ivcij;, door den weg of kade , tuflchen Jooftendam en

V Kck;^


-ocr page 156-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

fchreve is. Ende deefe ponden fullen niet hooger mogen
hopen dan tot duy fent ponden toe»
Ten vierden, foo heeft
noch den Dykgraaf ons gevraagt en aangedrongen, of
alfulke oordeele als by die Bailliuw van Amfterland,
of fyn Hcemraders geweefen zyn, beroerende van dee-
fen voorfz. breuken ende keuren, van weerden zyn,
daar op wy voorfchreven 'Heemraaders gekent ende
voor recht geweefen hebben , dat die fe ve oordeele
nul ende van geenre weerde zyn, want fulks inhaare
macht niet en was te wyfen, luydens onfer Handvef-
ten ,in het eerfte punt hiervoor genoeg verhaalt, ge-
merckt ook niet en blykt dat die van Bylevelt te voo-
ren ondicht waaren, ende waar het al dat fy ondicht
geweeft hadden in der tyd der bekeuringe, als 't niet
gefchiet en is , foo en is des fonnendags daar naa toe
Harmeien in der Kerke geen weet gedaan, welck fy
fchuldig hadden geweeft te doen, luydens onfer Hand-
veften voorfz. Ende want wy Broeder Cornelis Staal,
Klaas Schinckel ende Antonis Janife , Heemraaders
voorfz., by onfen voorfz. Dykgraaf tot alle 't voorfz.
verdaagt, ende ons by onfen eed gevraagt, ende in
gefpannen recht aangedongen en vonniife daar of be-
geert heeft, daar op wy geweefen hebben voor recht,
gelyk hier voor verhaalt ftaatj foo hebben wy des t'
oirconde elcx onfen zeegelen uyt hangende aan deefeni
brief gedaan. Ende want ik Harmen Meertenfe ,Ca-
meraar van Maftwyk , van weegen myns Jonkheeren
van Montfoort ook hier over ende aan geweeft ben,
daar die oordeelen in manieren voorfz. geweien zyn ,

geenen^ die met hem iiDatcren in deefe voorfz. TVaterfchapy ende ook op die Mey-fchouwdagen voor ende naleft-
haar landen achter ende befyden dicht houden , eùde ook leeden, daar ook eenige Borgeren van Amftelredam by
dattet ivater van Heykoper Weeteringe niet en home in waren, dat hy op die felve twee fchouwdagen gefien
deefe nieuwe TFaterfchap, tujfchen den eerfien dag in A- heeft, dat fy dicht waaren in allen manieren , als
pille ende Sunte Martyns dag in de winter, uyt genomen
motvloeden ^ die koomen mochten uytter Zee uytterlyk^
of uytter Tffel^ behoudelyken dat fy in den foomer tothaa-
ren 'heflen nootdruft water mogen doen inkoomen uytter Tf
fel^ ende anders niet» Ende waar het faake dat fy des niet
ende deeden^ ende hm daar af van ons, ofte van onfen
gewaarde Boode een weete gedaan wort op eenen fonnen-
dag in der Kercke tot Harmeien , foo fullen fy hem
van achteren ende befyden dichten binnen achtdagen naafl
eerflkomendey ende ën deeden β' des niet, foo fouden Jy des
eiken dages tegens ons verbeuren tien pond fulks gelds, als
wy jaarlyks neemenvari onfen renten , ter tyd toe fy hem
van acheren ende befyden dicht gemaakt hebben als voor-

XXI. PROCURATIE va^ den JVatergraaf van ByleveU op eenen Tatenck Vaflert, om van

zynen 't wegen Waanman m Sluysmeefler te zyn y van de Waterfchaps
flayfen ontrent Amflerdam gelegen^ den κ) AfrilMO XXXI,

Kockengen 5 daar op wy voorfchreve Heemraden
voor recht geweelen hebben, dat fy op die twee voor-
fchreve ichouwdagen fulks niet bevonden en hebben,
dan dat allen opftallcn goet ende dicht waaren, foo
dat't Heykoper water in Bylevelt niet en liep. Ten
darden, foo heeft onfen Dykgraaf voorfz. ons noch ge-
vraagt ende aangedrongen als boven, foo dicBailliuw
van Amfterland metten fynenfeyt, dat hy op den ne-
gentienden dag in Mey leilleeden die van Bylevelt
bekeurt foude hebben, van dat Heykoper water van
Jooftcndara , die kade of die weg langes tot Kocken-
gen in Bylevelt gelopen foude hebben, ende daarom-
rne breuckigfoude welen, foo fyfeggen, datfyfeon-
dicht vonden. Ende of men die van Bylevelt met een
univerfaal weet, die gefchiede den eerilen Sonnendag in
Aprille leftleeden te Harmeien in der Kerke, doende
het felve dicht te maaken, hoe wel iy nochtans op
die voorfchouw ende naafchouw dicht gevonden zyn,
gelyk vooriz. ilaat, of die uni verfaal weet daar toe
genoeg weefen foude. Waar opwy voorfz. Heemraa-
ders voor recht geweefen hebben , dat die univerfaal
weet niet genoeg is, foo fy doe dicht waren op die
tyd dat die weet gedaan worde, ende dicht bleven
ende waren op die Meyfchouw , voor ende na voorfz.
want men die van Bylevelt niet en mach die weet doen,
fy en moeten eerit ondicht gevonden wefen, al ver-
mogens hare Handveften, luydende nog in eenre pun-
ten aldus.
P^oorts foo [uilen die 'van Reyerskop^ van By-
levelt , van Achthoven ende van Maflwyk met allen den

Vk i

i

voorfz. ftaat, ende hebbe daaromme des t'oircondc
mede mynen zeegel uythangende aan deefen brief ge-
daan. Aélum anno v)7ftien hondert feven en twintig
den eerften dagin Aprille, ende was beiègelt met drie
uythangende zeegelen van groenen waflche om dub-
belde fteerten, de vierde fteerte zynde fonder
zeegeL·
Onder ftont, gecollationeert jegens fyn principaal in
francyn gefchreven , ende is daar mede bevonden te
accordeeren by ons ondergefchreven Openbaar Nota-
riffen binnen Utrecht refideerende , op den i4Marty
1644. Ende was onderceekent, H. v. Groenenberg
Nots. publ. H. Schaap Nots.
1644. ·

y Schout, Burgcrmeefteren en Schepe-
nen der Stad van UtrecÏit, maaken
kond allen luyden, dat op huyden da-
te 's briefs voor ons gekomen is die
eerbare Hendrick van der Borgh , onfer Schepenen
Burgermeefter nu in der tyd, ende Watergraaf van
Reyerskop en Bylevelt, in den Geftichte van Utrecht,
en heeft voor ons machtig gemaakt, cn maakt mach-
tig mits defen Tatenck Vafterfle , omme van fynre
wegen als Watergraaf te wefen Waarsman en Sluys-
meefter van de fluyfen en Waterfchap, toebehooren-
de Reyerskop en Bylevelt, omtrent Amftelredam ge-
legen , ende tot des gemeynen Lands oirbaar daar toe
tc iïen , en inne te doen en te laten met recht en an-
derfints, alle het geene Hendrick van der Borgh, als
Watergraaf voorfz., daar inne felver foude mogen
doen en laten, indien hy daar felver tegenwoordig en
voor oogen wai'c, en heeft hem voorjcs macht gege-
ven, en geeft hem macht mits defen, eenen anderen
weerlycken Procuratoor voort te mogen Hellen, als
recht is, hem gevende die felve, of gelyke macht als
boven, en den felven te mogen wederroepen, en den
felven, ofte eenen anderen weder te mogen ft^llen,
foo dikke hem believen fal ; gelovende in onfe hand-
den die vooi'fz. Watergraaf, alle het geene fyn voor-
fchreve gemachtiedfn, of van hem voort gemachtig-
den hier inne gedaan en gehanteçrt fal werden , vaft,
ftade en onverbrekelykcn te houden, en daar niet te-
gens te doen, noch doen doen, in geenre wys, duu-
rende defe macht tot wederroepen des Graven voor-
fchreve. Alle ding fonder argelift. Des t oirconde
foo hebben wy de;fcr Stads iïgnet, het welck wy da-
gelyks gebruyken, aan deièn brief doen hangen,. Ge-
geven in het jaar onfes Heeren dpyfend vyf honderd
een en dertig, op den negen en! twintigften dag in
April. Was ondertekent, J. Valentinusj en beze-
gelt met een uythangende zegel van rooden wstilche
om dubbelden fteerte. Onder ftoiid. GecoÎlatio^
neert jegens fyn principaal, in franchyn gefchreven,
en is daar mede bevonden te accorderen, by ons, on-
der··

r


-ocr page 157-

Β L Ε ν Ε L D. IL BOEK. Vî. ΊΙΤ

dcrgefchreven openbaar NotariiTen , binnen Utrecht dertekent, H. v. Groenenberch , Nots. Publ. H.
refiderende, op den 14 Martii 1644. Ende was on- Schaap, Nots. 1644.

XXII. ACTE, waar by het Convent vanSt. Catharyne aanhetWaterfihap van ByleveU vet\

kogt heeft zeekere kade, zjnde een roede breed^ den 6 MaartΜΏXXXIL

Wy Broeder Beernt van Duven, Balieren
Commandeur voor dat gemeen Convent
van St.Catharynent'Utrecht, St.Jans
Ordensdes Heyligen Hofpitaals vanje-
rufalem, doen kond en bekennen mits defen openen
brieve voor ons en onfe nakomelingen, dat wy een-
drachtelyken met rypen rade wel voorbedacht ver-
kocht hebben en verkoopen in een vaften ftadigen
erfpacht, dat gemeen Land van Reyerskop en Byle-
velt, Achthoven ende Maftwyck eenen opftal, die
breette hebbende van een roede Lands, leggende voor
die nederile Geermolen by Haanwykerdam, op Byle-
velt, ftrekkende van die molen voorfz., daar fy nu
ter tyd ftaat, tot aan den Rhyn toe , voorts van den
Rhyn ooilwaarts tot die vaariloot toe aan het huys
van Harmen van Zuylen, om een zekere fommegelds,
die fy ons wel vol en al betaalt hebben, den laatilen
penning met den eerften, ;ende bedanken dat gemeen
Land der betalinge, en ichelden het quyt vry en los,
en allen den geenen, die daar van quytfcheldens van
nood is, nu of hier namaals, en vertyen daar op en
doen vertyen allen den geenen, die van rechts fchul-
dig zyn te vertyen, alfoo dat wy Balier ende gemeen
Convent voorfz., ofte onfe nakomelingen aan dpfen
voornoemden opftal van breette voorfz. voorder
geen
recht, of toefeggen aan en hebben, noch behouden
enfullen, daarvan onterft, ontgoed en ontrechtigc
wefen, en dat gemeen Land voorfz, ΠιΙ daar aan ge-
ërft, gegoed cn gerechtigt wefen en blyven. Noch
foo bekennen wy Balier en Convent voorfz., dat wy
gelooft hebben en geloven, dat gemeen Land voor-
noemt defen voorfz. opilal te leveren, te waren, te
vry en voor een goed vry eygen goed na alle erfkoop-
recht, voort alle voorkommer en voorplechten af te
doen na Landrecht. Alle ding fonder arg, oftelifte,
ende in kennifle der waarheyd hier van, foo hebben
wy Balier en gemeen Convent voorfz., onfe Con vents
zegel hier aan defen brief doen hangen. Gegeven in
het jaar onfes Heeren duyfend vyf hondert tweç en
dertig, den fesden Martii ; ende was bezegelt met een
zegel van groenen waiTche, onder uythangçnde om
dubbelden ileerte. Onder ftont. Gecollationeert je-
gens fyn principaal, in fi'ancyn gefchreven, en daaj!
mede bevonden te accorderen, byons, ondergefchre-
ven openbaar Notariflen, binnen Utrecht rei^deren-r
rende, op den 14 Martii 1644. Ende was ondertC"
kent, H. v. Groenenberch, Npts,Publ. H. 3ch:iap,
Npt. 1Ö44.


XXIIL RENVERSAAL door het waterfchap van Byleveld aan het voorfz. Convent gegeven,

nopens het vrye gebruyk van de voorfz. kade, ten behoeven'van'tgem^
Convent, den xijmyMOXXXIΚ

Wy Dom-Deccken en Capittel ten Dom,
Dekenen en Capittelen van Oudmun-
fter, St. Peters, St.Johans en St.Ma-
rien t'Urrecht, en wy Graaf, Heem-
raden ende gemeen Geërfden ende Landgenoten van
Reyerskop, Bylevelt, Achthoven enMailwyk, be-
lyen ende bçkennen mits deien onfen brieve, dat die
weerdige Heere, Heere Beernt van Duven , Balier in
der tyd, en het gemeen Convent van St. Catharynen
t'Utrecht, St. Johans Ordens des Heyligen Hofpi-
taals van Jeruialem, alfoo die gemeen Geerfdens en
Landgenoten voorfz. defer tyd wel van nooden is het
gebruyck van een kade, ftrekkende van die achterfte
Cattenbroeker molen tot in Haanwyk aan die Hol-
landfe kade, toebehoorende den Balier en Convent
voorfz., om opftallen daar op te maken, daar mede
die Geerfdens en Landgenoten haar Landen befcher-
men fouden mogen voor overval van andere nabuur
vreemde wateren, uyt gunfte ende vriendfchap toe-
gelaten en gegoft heeft, den Geërfden en Landgeno-
ten voorfz, die voorgenoemde kade, in manieren voor-
fchreven te gebruyken, by alfoo dat des voorfz. Ba-
liers en Convents Schout, in eiken tyd, die voorge-
noemde kade met fyne Heemraden ichouwen fal na
ouden herkomen j welverftaande, foo wanneer die
Balier en Convent voorfz. die voorgenoemde kade van
doen fulleQ hebben, ο mme haar water uyt te malen,
ofte anders, dat wy alsdan gehouden fuUen wefen den
Balier in der tyd en Convent voorfz., die voorgen^
kade weder over te leveren, alfoo vry, als die haar
nu toebehoort, fonder eenige prxfcriptie, rechts, of
toefeggens, ons, ofte onfe nakomelingen daar aan by
defen confent te vermeeten ineenigerwys. Alle, ding
fonder argelift. Des t'oirconde hebben wy Dom-
Deken, Dekenen en Capittelen voorfz. elck oniès
Capittels zegel aan defen brief gedaan. Ende ikHen-
drick van der Borch, als Graaf, hebbe myn zegel
mede aan defen brief gehangen, over myfelven, ende
mede over die Heemraden ende Landgenoten voorgc-
noemt, om haaren beede wille, dat wy ben Heem»·
raden en Landgenoten voornoemt oirconden en tuy·?
gen onder Hendrick van der Borch, des Graven voor-
ichreven zegel, want wy hem daar toe gebeden heb-
ben , gelyck voorfz. ftaat. Gegeven in het jaar duy-
fend vyf honderd vier en dertig, den twaalfden Junii,
en was bezegelt met fes uyt hangende zege e« , vyf
van groenen ende een van rooden waflche, alle om
dubbelde fteerte. Onder ftond. Gecollationeert je-
gens fyn principaal, in francyn gefchreven, ende is
daar mede bevonden te accorderen, by ons,onderge-
fchreve openbaar Notariflen, binnen Utrecht refide^
rende, op den 14 Martii 1(^44. Ende. was onder-
tekent, H. v.Groenenberg, Nots. Publ. H.Schaap^
Nots. 1644.


IL Deel

Ύ f·

* 1

-ocr page 158-

VAN HET WATERSCHAP VAN

XXIV. SENTENTIE 'van het Hofmn Holland, tujfchen den.Baiïliuw van Jmfierland, en

Waterland ter eenre, en het Waterfchap van Byleveld ter andere zyde,
aangaande zeekere Oifferenten, &c. den ^iJulyMOXLVlIL

In der iaake hangende voor den Hove van Holland
tuflchen Jacob Meuflen , Bailliuv/ van Amfter-
land voor hem felven, ende vervangende Bartho-
lomeusBick, zynen Broeder, WillemCornelifle,
als man ende voogt van Wyne Klaas dochter, ende
Styne Klaas dochter , alle erfgenamen wylen Klaas
Bick, in fyn leven Bailliuw van Waterland , aan-
genomen hebbende de arrementen van den procefle
by denvoorfz.Klaas Bick geinftitueert als Impétrant,
om executie geexecuteert te hebben op een vonniiTe
in date den anderen dag in Junio, anno een duyfent
vyf hondert een en dertig. Nog op een vonnilTe van
date na den fesden dag van April &c. , tot op den
vyftienden dag in Junio , anno een duyfent vyf hon-
dert drie en dartig. Noch op een vonniife in date na
den veertienden dag van Junio ôcc., tot op den vyf-
tienden der iel ver maand befecgelt, den achten Oólo-
bris een duyfent vyf hondert drie en dartig , en noch
op een vonnifle gedateert na den fèsden dag van A-
pril
dcc. tot dén vierden dag van September, befeegelt
den fevenden Septemb., anno een duyfent vyf hon-
dert acht en dartig, ende Gerequireerden aan de een
zyde, ende den Prielaten, Deekenen ende Capittelen
vandenDom jt'Oudmunfter, St. Pieter, St.JanSjen
St. Marien Kerken t'Utrecht, mitsgaders dengemee-
nen Landgenoten ende Geerfdens van Reyerskop ,
Bylevelt , Achthoven ende Maitwyk, Gedaagdens
ende Impetranten van Requefte civile aan de ander
zyde , proponeerende de voorfchreve Impetranten,
dk die Ingelanden van Reyerskop , Bylevelt, Acht-
hoven ende Maftwykvooriz. geen waterlooiïnge heb-
bende, hadden certyts gefupplicert gehad aan hooger
memorien Hartog W illem van Beyeren, Grave van
Henegouwen , Holland , Zeeland, ende Heere van
Vriesland, omme heur water te mogen loofen, in ende
op die wateringe van Amfterland ; ende was eyntelyk
by den voorfchreven Hartoge Willem foo veel gedaan
geweeft, dat iynre Genade den voorfchreven Inge-
landen met die van Amfterland voorfchreve dies aan-
gaande geaccordeert hadden , als dat de voorfz. Ge-
daagden heure water fouden mogen leyden uyt den
Ryn tot in die AmiÏ:el,met een watergankbeginnen-
de ende eyndende na vermogen den felïden accoorde,
des foo fouden de felfde Gedaagden haare Landen ach-
ter ende befyden dicht houden, ende ook beletten, dat
het water van die van Heykop niet en quame in die
voorfz. Avaterfchuttinge, tuflchen den eerften dag van
April ende St. Martins dag in den winter, ende in-
dien de voorfchreve Dorpen gebreekelyk waren wes
voorfz is te volkomen, daar toe op een fondag in die
Kerke yanHarraelengeinfinueert wefende, ende fylie-
den de voorfz. waterfchuttinge binnen achtdagen ach-
ter ende befyden niet dicht en maakten, foo fouden de
felve Dorpen t' eiken dag verbeuren tienfulke ponden,
als die Grave van fyne, Domeynen heffende was, ge-
duerende foo langç dat de voorfz. waterfchuttinge
dicht gemaakt foude weefen, tot duyfent der felfder
ponden toe, al breeder blykende by den voorfz.brie-
ven van accoorde, ofte ordonnantie daar van zynde.
Waar na inden jaare van vyf en twintig laatftleeden,
was onder andere by Keyferlyke Majefteyt geordon-
neert geweeft , dat aangaande die voornoemde vier
Dorpen, die Bailliuw van Waterland, als Watergrave
van Amfterland tweemaal 'sjaars in Martio ende in
Augufto, ende voorts foo dikmaal als het van nooden
weefen zoude, die wateringen ende kaaden van Am-
flerland foude fchouwen, en indien bevonden worde

den voorfz. Dorpen in gebreeken te wefen te furneren
volgens die oude Handveften ende Ordonnantiën van
den voorfz. Hartog Willem van Beyeren, dat alsdan
die Dykgrave ende Heemraaden hem in als reguleeren
fouden navolgende defelve Ordonnantie. Dat volgen-
de dien de voorfz. originelen Impetranten , in de
maand van April, anno een en dartig, als Dykgrave
met zynen Heemraden die kade ende waterfchuttin-
gen, komende uy tten Lande van Sticht, befchouwet
ende bevonden hebben de kade ende waterfchuttin-
ge , ftaande tot 'reparatie van den voorfz. Gedaagden,
deurfteeken ende ongerepareert te weefen , ioo dac
die Landen van Amfterland daar door feer metten wa-
tere van den Gedaagden befwaart waren, fo hadden de
voorfz. originele Impetranten volgende die voorfchre-
ve Ordonnantie , den Gedaagden in der Kerke van
Harmeien laten weeten, dat fyde voorfz. waterfchut-
tinge replireeren ende dicht fouden maaken, maar fy-
lieden daar op niet pafiende, hadden de voorfz. kade
laten leggen ongerepareert, van den dartienden Marty
tot den dartigftenjuny, belopende hondert en feven da-
gen , 's daags tot tien ponden, monteerende ter fom-
me van hondert en fevenmaal tien der felfder ponden,
in welcke fomme de; Gedaagden , by fententie van
Heemraaden volgende de'jvoorfz.Ordonnantie,gecon-
demneert zynde , was defelfde condemnatie zonder
eenige provocatie gegaan in krachte van gewysde.
Waar naar in den jaare drie en dartig inAprili, had den
voorfz. Impétrant met zynen Heemraden, wederom-
me de voorfz. kade ende waterfchuttinge fchouwende,
bevonden defelve ongerepareert te weefen, ende doen-
de den Gedaagden doen gelyke infinuatie binnen der
voorfz. Kerke van Harmeien , ten eynde zy de voor-
jfchreve kade maken en repareeren fouden, ende zy-
luyden daar op niet lettende, latende de voorfchreve
kade leggen ongerepareert van den fesden Aprilis,tot
den vyftienden Juny toe, belopende negen en feftig
dagen, waren in de felfde dagen by den voorfchreven
Heemraden mede gecondemneert geweeft, iWaar van
hec vonniiTe ook gegaan was
in rem judicatam, waren
insgelyks die Gedaagden in den felven jaare gebreec-
kelyk gebleven de voorfz. kade te repareeren, van den
vyftienden Juny, tot den vyftienden O£tobrii tóe,
makende hondert twee en twintigmaal tien ponden,
daar inne de Gedaagden mede gecondemneert waren,
ende was het felve vonniiTe insgelyks in krachte van
gewysde gegaan. Waar naar in Aprili, anno acht en
dartig de voorfz. Impétrant met fynen Heemraaden,
weder fchouwende de voorfchreve kade, hadden be-
vonden defelve geheel ongerepareert, ende door dien
de Ingelanden van Amfterland grotelyks befchadigctc
wefen, foo dat de Impétrant na gelykegerechtelyclCe'
infinuatie, ende mits deonachtfaamheyt van den Ge-
daagden als vooren, weder jegens hem verkreegen
hadde condemnatie van hondert en vyfcig ponden,
uyt faacke dat fyluydenfoo veel dagen als van den fès-
den April, tot den vierden Septemb,, de voorfz. kade
iiadde laten leggen ongerepareert, ende was het fèlve
vonniiTe mede gegaan in krachte van gewysder dinkJ
Eiide hoewel de Gedaagden behoort hadden de voor-
fchreve vonnifTen voldaan te hebben, dies dikwils gein-
terpelleert weefende , waren nochtans dies onwillig
ende in gebreeken gebleven, foo dat de Impétrant
voorfz. benodigt was het felve deefen Hove te ken*
nen te geven , te obtineeren mandament, ende den
Gedaagden te doen dagvaardeta voor den felfden Ho-
ve, conçludeerende ten dage dienende
by dc voorfz.

endip

i-
f

LL...

-ocr page 159-

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK. VL ΤΙΤ. 157

cnde meer andere middelen, datter executie eedecer-
neert foude werden , op een fententie van date den
anderen dag in Junio , anno een duyfent vyf honderc
een en dartig} noch op een fententie van date na den
fesden dag van April &c. tot op den vyftienden dag
van-Junio, befeegelt den elfden dag der fel ver maand,
anno drie en dartig ; noch op een vonniflè van date,
na den veertienden dag van Junio
Scc. tot op denvvf-
tienden dag der felver maand , befeegelt den achtften
O6tobris, anno drie en dartig, ende op een vonniflè
van date, na den Îêsden dag van April &€. tot op den
vierden dag van Septembris, befegelc den fevenden
dag der felver maant van Septembris , anno duyfent
yyf hondert acht en dartig, omme ter executie geilek
te worden naar heure forme ende inhouden , maaken-
de eyfch van kollen , ofte tot anderen alfulken finen
ende concluiien als het voorfz. Hof bevinden foude
hem Impetranten oorbaarlykfte te weefen. Waarje-
gçns van wegen den Gedaagden onder anderen voor
antwoortgeallegeertis geweeft, dat den Ingefeetenen
van den voorfz. vier Dorpen , by den voorfchreven
wylen Hartoge Willem van Beyeren, in den jaare
duyfent vier honderten dartien, om iêekere fomme
van penningen
in vim contra6ius verkoft, gegunt en
gegeven was, by confente cnde goetduncken van die
van Amfterdam, dat fyluyden een Dy kgrave en Heem-
raaden fouden mogen fetten tot allen tyden als hem
dat nut dochte, die de voorfz. wateringe doenfchoon
maken, ende uytten Ryn tot den Amftel toe befchou-
wen fouden, tot haren oorbaar, fonder eenig toefeg-
gen van den iêlfden Hartoge Willem van Beyeren,
fynen erven ende nakomelingen, ende datfy heurwa-
ter fouden mogen brengen ende leyden over al deur
den Lande van Waterland, "tot heuren beften oorbaar,
van uyten Ryn tot in den Amftel, met een water-
gank, dés fouden die Gedaagden heure Landen achter
ende befyden dicht houden, ende oock dattet water
van Heykoper wateringe tuffchen den eerften April
cnde Sunte Martcnsin den winter, in de nieuwe Wa-
terfchap niet en mochte komen , uytgenomen noot-
vloeden , komende uytter Zee, Leek, ofte YiTele.
Voorts foo fouden fy alle heure opftallen fchouwen
ende houden na keure ende wyfinge van heuren Heem-
raaden, den welken met heuren Dyckgrave fchou-
wende die kaden van de voornoemde Dorpen, vry vaft
geleyde gegeven was, varende ende keerende in den
Lande van Holland, het welk noodeloos geweeft fou-
de hebben , indien de Gedaagden ter caufe van dien
hadden moeten forteeren voor den Bailliuw en voor
den fes Heemraden van den fes Dorpen van Waterland,
welke voorfz. poinâ:en ende voorwaarden, de voorfz.
Hartoge Willem van Beyeren, als Grave van Holland,
Zeeland en Vriesland , by contrafte en titule van koop
belooft hadde, voor hem en fyne erven te onderhouden ,
't welk die Prince, byfonder de uytheemfche luyden,
hem niet fubjeft zynde, direélelyk, noch indirefte-
lyk, nieten behoorde te nemen, nochte te revoceren,
welke contraÖ: en oârroye van foo lange tyden, dat
geen memorie van menfchen ter contrarie en was, in
alle fyne poinden onverbrekelyken onderhouden was
geweeft, ende indien cenige van den Gedaagden be-
vonden waren in gebreken van henluyden dyk te ma-
ken , waren fyluyden daar van befchouwt en bekeurt
geweeft by den Dyckgrave en Heemraden, die de
voorfz» vier Dorpen gekooren hadden. Ende hoewel
die van Amfterdam ende Amfterland geen redenen en
hadden omme over den Gedaagden te klagen, hadden
nochtans wel fubreptivelyken op haar finiftre te ken-
nen geven, in den jaare feftien laatftledcn van de Key-
ferlycke Majefteyt verkregen gehad het voorfz. prae-
tenfe oÛroye, die van Utrecht en den Gedaagden
ongehoort en ongeroepen, by welckc odroye fyne
Majefteyt onder anderen gcwilt haddc, dat dicDyk-
grave en Heemraden van Amfterland,de voorfz. Dor-
pen 5 de Gedaagden alhier en elk van hen fenden fou-
den copye authentycq van den felfden ódroye, ten
eynde ly hen daar na fouden weten te reguleren. Dat
ook den origineelcn van dien in de Rekenkamer van
Holland geleyd en geregiftreert foude werden, wel-
ke Odroye, ofte Privilegie noyt verkondigt, nog co-
pye van dien by een gefwoorenboode, volgende iyne
Majefteyts believen, inden voorn. Dorpen gefoncien,
noch het principale in de voorfz. Rekenkamer gere-
giftreert was geweeft, maar was het felve gebleven
een flaper,enfulks noyt geufeert,onderhouden, noch
geaccepteert geweeft, daar van het diipoiltief geheel
incivil, en in rechte noch redenen niet gefundeert en
was, als confenterende den Dykgrave en Heemraden
van Amfterland Jurisdidie te exerceren ende te gaan
fchouwen de waterfchuttinge, leggende in den Lan-
de van Utrecht, ende fulcks
extra territorium , alle
dire<5telyken contrarie die oude ufantie en het voor-
noemde gekochte Privilegie van Hertoge Willem in
Beyeren , daar by den Gedaagden geaccordeert was
Dykgrave en Heemraden uyt haaren Dorpen te mo-
gen kiefen, daar mede te fchouwen, ende jegens de
overtreders te procederen tot inninge van de boeten;
worden oock by den felfden octroye den Dyckgrave
en Heemraden Judicature en fchouwc geconiènteert,
! in het afwefen van partyen defelfde ongeroepen ende
' ongehoort, contrarie allen Dyckrechten. Ende alibo
by de voorfz. en andere redenen tuflchen defe partyen
veel differentie gevallen was op de deugdelykheyd,
ofte ondeugdelykheyd van het voorfz.Privilegie, foo
waren van wegen der Keyfcrlycke Majefteyt geor-
donneert geweeft de Heeren van Aflêndelft, en Mr.;
Heâ:or van Hoxwyer, doen ter tyd eerfte Raad van
den Hove van Utrecht, omme hen daar op te infor-
meren en daar van kenniiïè te nemen, daarvan dede-
cifie noch niet gedaan en was. Ende alibo de voorfz.
vier vonniilên ook notoir nul en inique waren, als
ge wefen by incompetente Rechters, fonder voorgaan-
de citatie 5 dat oock de infinuatie, tot Harmelen ge-
daan , niet débite en by geen gewaarde, ofte gefwo-
ren boode van de Keyfcrlycke Majefteyt gedaan en
waren i dat ook de voorfz. tweede, derde en vierde
vonniifen merkelyken monteerden boven de duyfend
ponden , al contrarie het voornoemde Privilegie van
Hertoge Willem, uyt krachte van welken, ende niet
uyt krachte van den voorfz. laatften odroye den Im-
pétrant geageert en geëyfcht hadde: concludeerden
daaromme die Gedaagden by de voorfz. en meer an-
dere middelen, ten fine van niet ontfankelyken enby
ordene tot abfolutie van den voorfz. eyfch,
makende
eyfch van koften, ofte tot anderen alfulcken fine als
het voorfz. Hof bevinden foude hem
Gedaagden
oorbaarlykfte te wefèn. In welke zake de voorfchre-
ve partyen geappoinâreert zyn geweeft te fchryven
by memorien en advertifTementen van rechte, cnde
daar van onder den Hove te dienen, volgende wek-
ken hadden fyluyden van deielfde hare memorien, met-
ten verificatien aaar by gecxhibeert, onder den voor-
fchreven Hove gediend. Maar alfoö de Gedaagden
verduchtende waren haaren rechte te mogen prseju-
diceren, dat fy de voorfz. vonniiîên binnen behoor-
lyken tyde niet betogen en hadden in reformatie,
jioo
hadden fy van de Keyferlycke Majefteyt geobtineerc
requefte civile , tenderende, omme van de voorfz.
omiffie gereieveert en voorts geadmitteert te wefen,
als noch te mogen concluderen in reformatie van de-
lèlfde vonniiTen, welke requefte fy lieden den voorfz,
Hove geprsefenteert en geconcludeert hadden, ten in·
terimente van dien, makende eyfch
van koften. Waar
jegens van wegen den voorfz. origineleo Impétrant
geconcludeert zynde, ten fine van rejedie onder
fyken eyfch
vaa koftcn , hadden dc vooriz. partyen,

V I ψφ

a


-ocr page 160-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

volgende den appoindemcnte van den Hove, op het
ielfde incident aden gemaakt, defelfde gevoegt by
den principalen procelTe, amme daar op reguard ge-
nomen te werden, en op alles recht verfocht. Het
'voorfz. Hof met rype jlçliberatie van Rade doorge-
ien en,overwogen hebbende alle het'günt, dat ter
materie', dienende is, in den name en van wegen des
Keyfers van de Romeynen, KoninckvanGermanien,
van Caftilien 5 &c., als Grave van Holland, Zeeland,
en Vriefland , fonder reguarde te nemen op de re-
quefte civile by den Gedaagden geimpetreert, die fy
van geenen noode en hadden, ontfeyt den Impetran-
ten haaren eyfch
en concluiie, alhier op den Gedaag-
den gedaan en genomen , ^endccompenfeert de koiten
van defen proceilè, om redenen den felven Hove daar
toe porrende. Gedaan in den Hage by de Heercn

Gérard , Heere van Aflendelft, Eemskerck, Sec.,
eerfte Raad Pneiiderende, Abel van Coulfter, Rid-
deren , Mrs. Cornelis Sluys, Willem Snouckaart,
Cornelis van Weldam, en Karei van der Nyedtfen,
Raadiluyden van Holland
5 ende gepronuncieert den
laatilen Julii, anno duyfend vyf honderd acht en veer-
tig. Ten oirconde het zegel vanjuftitie hier aange-
hangen. In kennifle van my, en was ondertekent,
J. Dam} bezegelt met een zegel van rooden waflche,
om dubbelden fteerte onder uythangende. Onder
ftond. Gecollationeert jegens fyn principaal, in fran-
chyn gefchreven, en is daar mede bevonden te accor-
deren, by ons, ondergefchreve openbaar NotariiTen,
binnen Utrecht redderende, op den 14 Martii 1644.
Ende was ondergetekent, H. v. Groenenberch, Nors.
Publ. H. Schaap, Nors. 1644.


XXV. ERFiPAtHTBRlEF van de Ed. Groot Mogende Beeren Staten van Holland, tenhe-

hoeven van de Geërfden,, ofte Contribuanten van de fiuyfin van
Oiemerdam, Abcoude y^ :m T[penfloot , gelegen in den Oiemerdyk,
verleent, daar by adn de voorfz. Geérfdens, de Ftffcherie tot de
voorfchreve fluyfen behoorende in Erff acht gegeven word, denii
May ΜΏ CIL

De Ridderichap Edelen èn Steden van Hol-
land en Weit-Vriefland, repriefenterende de
Staten van den felven Lande, doen kond.
Alfoo de Hooft-lngelanden en Geërfden, of
contribuanten aan de fluyfen van Diemerdam, Ab-
coude en Ypenfloot, gelegen in de Diemerdyk, tus-
fchen Amftelredam en Muyden, ons te kennen gege-
ven hebben, dat by de Pachcers van de voorfz. fluy-
fen in het beviifchen derièlver eenige ongeregeltheyd
Averd gepleegt, ende na hun meeninge te veel waters
door de klincgaten was inkomende over haare Lan-
den, verfochten mits dien fuiken ordere daar over ge-
iteld te worden, dat binnen de voorfz. fluyienj noch
ook binnen feven roeden daar omtrent, niet gevifcht)
noch yet gedaan, of yet gemaakt worde, waar door
de exoneratie van het binnenwater gemindert, ofte
verhindert, ofte het buytenwater eenigiints ingelaten
foude mpgen werden j waar op by ons verilaan ende
geordoiineert wefende, dat men met de Supplianten
foude mogen handelen om de gementioneerde viiïche-
ryen van de Graaffeiykheyd te nemen in erfpacht, en
op crfpachrs recht na advenant van de huur, geno-
men na de pachre van de laatile tien jaarenj en het
felve in den haaren voorgeleyd ende gecommuniceen
hebbende. Soo is dienvolgende by onfe Gecommit-
teerde Raden, ende die van de Rekeninge ter eenre,
en de Gemachtigden van dc voorfz. Hooft-Ingelan-
den en Geërfden, namentlyk Cornelis Beuning, Oud-
Burgermeefter, ende Clâas Heermans Soon, Borger
der Stede Amftelredam, als Gecommitteerden van de
Hooft-Jngelanden van Amilerveen ende Ouwerkerk,
de Heer Folkaart van Montzima, Deecken tot
Oli-
demunfter, Jonckheer Maximiliaan van Baxen, Hee-
re
van Konincxvry, Burgermeclter der Stad Utrecht,
ende Simon Klaas Soon van Blanck^ndaal, Cameraar
van Byleveld, als gemachtigde van de Hooft-lngelan-
den van Reyerskop , Byleveld , Achthoven, Mail-
wykende Harmelerweert, Jonkheer Johan van Re-
nes van der Aa, Heere van Mydrecht
êcc. ende Am-
brofius ThonilTe, Schout tot Mydrecht voorfz., als
Gemachtigden van de gemeene contribuanten ende
Hoofc-ïngelanden van Mydrecht, Wilnis j Weilveen,
Sevenhoven, Uythoorn, Cudelftaart en Outhuyfen,
alle contribuerende totten fluyfe op Ypenfloot, mits-
gaders Hendrick Arentfen de LoufF Waarsman van
IVeefp ., als gemachtigt van de Hooft-Ingelandeiavan

Weefp, Weefopper-Karfpel, Abcoude, Diemen en
Nichtevecht, contribuerende tot de Diemerdammer
en Abkouwer fluyfen ter andere zyde, gehandeld,
geaccordeert en over een gekomen, als dat de voor-
noemde Hooft-lngelanden, Geërfden en contribuan-»
ten in eenen eeuwigen erfpacht en op erfpachts recht
hebben fullen deviflcheryevan de voorfz.fluyfen,met
het nieuwe Diep, die Diemen, die Sloot en andere
wateren dien annex, foo verre defelve van wegende
Graaffeiykheyd van Holland verpacht, en by de Pach-
ters volgende de verpachtinge beviflchet zyngeweeft,
mits jaarlyks ten Comptoire van den Rentmeefter Ge-
neraal van Kennemerland en Weft-Vriefland in der
tyd daar vooren betalende, t'elken twaalfden May dc
fomme van vier honderd en negentig ponden, van
veertig grooten vlaams het pond , vry fuyver geld,
fonder eenige aftreck, ofte kortinge, uyt wat faake
dat het ook foude mogen wefen, alleenlyk fullen fy-
Jicden genieten en inhouden om die vyf en twintig
jaaren een jaar des voorfz. erfpachts, in reguard van de
raparatie en het vernieuwen van de fluyfen, hetwelk
gemeenlyk om fuiken tyd geraamtword te vallen, en
ial her eerfte jaar van de voorfz. erfpacht vallen ende
verfchenen zyn den twaalfden May des jaars feftien
honderdendrie. Welverftaande, foo eenige fluyfen
door inbreuk, ofte andere ongelegentheden vernieuwt,
en op andere plaatfen wat herwaarder, of derwaarder
tot bequamer exoneratie geleyd mochten worden , dat
echter defelve onder dele handelinge en erfpacht be··
grepen fullen zyn, en dit alles onder expreife condi-
tiën, dat de voorfz. Hooft-lngelanden, Geërfdensen
Contribuanten, volgende haare meninge en gedane
pra;fentatie geene klinckgaten, ofte openingen in de
deuren van de voorfz. fluyfen houden, maken, ofte
eenige netten in, ofte aan defelve fluyfennoch
ook
binnen de feven roeden daar omtrent fullen mogen
doen flellen, ofte gedogen gefield te worden. Ende
ingevalle in toekomende tyden met voorweten, toe-
laten, ofte coniênt^ direaelyck, ofte indiredelyck,
ter contrarie gedaan en bevonden mochte werden,
en
binnen een raaand na de vermaninge, of infïnuatie,
aan de voorfz.Hooft-lngelanden gedaan, niet gerecht
en worde, dat het als dan de Graaffeiykheyd vry ftl
ftaan de viflcherye voorfz. van de fluyfen, die
nu zyn,
ofte namaals wefen fullen, te mogen aanvaarden,
ver-
pachten en àofo gebruycken, is fy voor date deiës

hecû

-J


-ocr page 161-

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK. FL ΤΙΤ' m

heeft gedaan, mits dat als dan de voorfz. Ingelanden
van de voorfz. erfpacht van vier hondert en negentig
ponden 's jaars fullen weien ontflagen. Ende omme
de voorfz. erfpacht jaarlyks ten voorfz. verfchyn-
dage te betalen, mitsgaders de voorverhaalde condi-
tiën wei en volkomentlyk te achtervolgen, fullen de
voornoemde
Hooft-Ingelanden, Geërldens en Con-
tribuanten haare brieve van verbande overleveren in
behoorlyker forme, in onfen Kamere van de Reke-
ninge, daar inne verbinden tot verfekertheyd van de
Graaffelykheyd van Holland fpecialycken en genera-
lyken alle de Landen, onder de voorfz. fluyfen leg-
gende, ofte conuribuerende. Welke voorfz. handelin-
ge,
accoord en overeenkomfte by ons geëxamineert
zynde, hebben defelve in allen haaren poinden toe-
geftaan en geapprobeert, ftaan toe en approberen de-
ielve by defen, onder fulke verbande, dat de voorfz.
Hooft-Ingelanden defe onfe brieven binnen den tyd
van drie eerftkomende maanden in onfe voorfz. Re-
kenkamer fullen leveren, omme aldaar geregiftreert
te worden 5 't welk gedaan, en by de voorfz. Hooft-
Ingelanden overgelevert zynde haare verbandbrieven
In forme als vooren, lailen en bevelen wy die van
onlè Rekeninge ende alle anderen, dien dit aangaan
mag, de voorfz. Hooft-Ingelanden, Geërfdens ende
Contribuanten ruftelyk en vredelyk te laten genieten
het effed van defe onfe jegenwoordige conceffie, ac-
coord en erfpacht, doende ceiïèren alle empefche-
menten en beletten ter contrarie, want wy ten dien··
île van den Lande fulks goedgevonden hebben te be-
hooren. Gedaan in den Hage onder onièn grooteii
zegele hier aan hangende, den elfden dag der maand
May, in den jaare ons Heeren feftien honderten twee.
Was geparapheert, J. van Olden-Barnevelt, vt. Op
de plycque ftont, ter Ordonnantie van de Staten,
getekent, N. Duyck. Ende was bezegelt met een
uythangende zegel van rooden waiFche om dubbeld
francyn. Op de rugge ftont gefchreven als volgt.
Na dat defe opene brieven van erfpachte ter Burele
van der Kamere van de Rekeninge in den Hage zyii
geprœfenteert, gelefen en gevifiteert, foo zyη defel-
ve aldaar als geinterineert, geregiftreerc in het Regi-
fter metten rooden Leeuw, begmnende metten jaare
vyftien honderd ie ven en negentig, llaande aldaar fo-
lio
66. & ultra. Gedaan ter Burele voorfz. defen twee
en twintigften Julii , feilien honderd en twee, m y
jegenwoordig, ondertekent, D. van Santen. Noch
lager ftont. Gecollationeert jegens zyn principaal, in
francyn gefchreven, ende is daar mede bevonden te
accordeeren, by ons, ondergefchreven openbaar No-
tariiiën , binnen Utrecht refideerende, op den
Martii 1644. Ende was onderteeckent, H.v Groe-
nenbergh, Nots. Publ. H. Schaap, Nots. 1044.


XXVI. ACCOORD, tujfchende Geërfden van deTfenfiooter]fiuyfe ter eenre, en van de Die,'

mer dammer en Abkouwer fluyfen ter andere zyde, rakende de exercitie
"" van de voorfz, vijfcherye, opgerecht den May MOCIIL

Alfoo de Hooft-Ingelanden, Geërfdens ende
Contribuanten van de fluyfen van Dicraer-
dam, Abcoude ende Ypenfloot, gelegen in
den Diemerdyk tuflchen Amfterdam ende
Muyden, in Mayo Anno feftien hondert ende twee
gefamenderhant van dc Ridderfchap ende Steeden,
reprœfenteerende die Staten, inden naam van de Graaf-
felyckheyd van Holland ende Weftvriesland, in eenen
eeuwigen erfpacht ende op erfpachts recht verkree-
een hebben de viflcherye van de voorfz. fluyfen mettet

teren dien annex, foo verre deiêlve van weegen die
Graaffelickheyd van Holland ende Weft-Vneslund
voorfz. verpacht, en by de Pachters volgende de ver-
pachtinge bevifcht zyn geweeft, ende dat te famen
iaarlycx voor de fomme van vier hondert en t' negen-
lig ponden, yder pond tot veertig grooten Vlaams
gereeckent, ende voorts op alfulke conditiën en on-
der beloften in de principalen erfpachtbrieven uytge-
druckt. Ende geconfidereert de Hooft-lnnegelanden
ende Contribuanten van den Yperflooter fluys, geen
gemeenfchap en hebben noch en contribueeren met de
Innegelanden en Contribuanten van de Diemerdam-
mer ende Abkouwer fluyfen, en dat fy in Junio fes-
tien hondert en twee voorleeden, door tuflchen fpre-
ken van goede mannen , aan weder zyden daar toe
verfocht, metten anderen geaccordeert ende overko-
men zyn, als dat die Innegelanden , Geërfdens ende
Contribuanten van den Yperflooter fluys , tot haa-
ren-profy te alleen hebben ende behouden fullen devif-
fcherye van den voorfz. Yperflooter fluys , mettet
ineuwe Diep, en andere wateren daar annex, ibo ver-
re defelve van de voorfz. Graaffelykheyd verpacht,
ende by de Pachters dien volgende bevifcht zyn ge-
weeft, ende dat fy daar voor tot den voorfz. erfpacht
van vier hondert en t' negentig ponden jaarlycks gel-
Jen en betalen fullen drie vierendeelen, alfe drie hon-
dert feven ende fcftig ponden, den fchellingen, ten
pryiê voorfz., ende dat de Innegelanden , Geerfdens
ende Contribuanten van de Diemerdamme ende Ab-
couwer fluyiên tot haarenprofyte hebbenende behou-
den fullen de viflcherye, met die Diemen ende floot
dien annex , mede foo verre defelve van wegen de
Graaffelykheyd voorfz. verpacht, endeby de Pachters
volgende defelve verpachdnge bevifcht zyn geweeft,-
en dat fyluyden daar voor totten erfpacht van viet
hondert en t'negentig ponden jaarlyks op brengen en
betalen fullen het vierde part, bedragende hondert

coord ende overkomfte alle de voorfz. Innegelanden
ende Contribuanten, foo wel van d'een als van d'an-
dere fluyfen elcx in haar reguard , als noch by deeiên
approbeeren ende beloven naar te komen ende te vol-
doen, Ende gemerkt den geheelen erfpacht van de
viffcherye der voorfz. fluyfen en dependentien van dien,
foo door het overtreden ende te buyten gaan van de
conditiën ende beloften, in den Erfpachtbrief vervat,
als door quade betalinge ende negligentie van d'een,
of d'ander foude konnen worden veriuymt} en noch-
tans onredelyk foude zyn , dat de goetwillige , die
haar conditiën achtervolgen ende voldoen , door ver-
fuymenifle en negligentie van anderen verkort wor-
den ende in fchade komen fouden. Soo is 't, dat dc
Hooft-Innegelanden, Geërfdens ende Contribuanten
van den Yperflooter fluys ter eenre, ende de Hoofc«
innegelanden, Geërfdens ende Contribuanten van de
Diemerdammer en Abkouwer fluyfen ter andere zy-
den, d'een d'ander refpedivelyk belooft hebben, en
beloven by defen de condirien ende beloften, in den
principalen Erfoachtbrief verhaalt, elcks in fyn re-
guard naar te komen en te voldoen, mitsgaders de
penningen, diejegelyk vanhenluyden totten erfpacht
van vier hondert en t' negentig pond jaarlyks moeten
opbrengen, te goeder tyd te betalen, en d'een d'an-
der te verftooren , op te leggen en betalen alle fchade
ende interefle, die door haarluydervcrfuyoîeijiflç, ne-

gli»

nieuwe Diep, die Diemen , die floot en andere wa- twee en twintig pond, tien fchellingen 5 welcke ac-


-ocr page 162-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

gligentic ende wanbefalinge d'anderen foude mogen
gebeuren ende overkomen, dnar toe alle de vooiTz.
nnegelanden, Gcërfdens ende Contribuanten, d'eene
Jtordes anders behoefende verieekiertheyt, verobligeert
ende verbonden hebben fpecialyken ende generalyken
alle die landen , onder de voorfz. iluyfen leggende en
daar toe contribuerende^ Tonder arg. Des t'oirkon-
den hébben wy Hooft-Innegelanden, ènde Geërfdens
van Amfterveen ende Ouwerkerk verfocht ende ge-
beeden de Burgermecftcrs ende Regeerders der Siad
Amllelrédamme, deden over ons met het Stads zee-
gele te bezeegelcn , ende
\vy Hooft-Innegefétenen
van Reycrskop , Bylevelt, Achthoven iy Maftwyck
ende Harmelerweert hebben verfocht ende gebeeden,
den vice-Deecken ende Kapittule ten Dorii t'ütrecht
defen over ons te willen belcegelenj ende wy Hooft-
Innegelanden ende Geërfdens van Mydrecht, Wil-
nis, Weftveen , Sevenhoven, Uythoorn, Cudelftcert
ende Outhuyfen , hebben gebeeden Jonkheer Johan
van ReneiTe van der Aa, Heer van Mydrecht voorfz.
deefen over ons tc willen befeegelénj endcwy Hooft-
Innegelanden van Weefp ende Weefper-Karfpel ,

Abcoude, Diemen énde Nichtevecht hebben verfogc
ende gebeeden deBurgermeefters ende Regeerders der
Stad Weefp, deefe met haare Stads zeegele over ons
te willen bezeegelen; het welke wy Burgermeefters
ende Regeerders van Amftelredamme , Vice-Deeken
ende Kapittule ten Dom t'Utrecht, Johan van Re-
neiTe van der Aa ^ Heere tot Mydrecht, Burgermee-
fters eiide
Regeerders der Stad WeeTp , ter beede ende
verToeke als vooren geerne gedaan hebben. Gege-
ven in het jaar ons Heeren duyTent Teshondert cndrie,
op den Tes en twintigften Maye. Was befegelt met
vier uythangende zeegelen, twee der fel ver (te weten
het eerfte ende het laatfte ) van groenen, en de twee
raiddelften van rooden waiTche, alle te famen om dub-
belden fteérten. Onder ftont. Gecollationeert jegens
fyn principaal op francyn gefchreven , ende is daar
mede bevonden té accördeeren, by ons ondergefchre-
ven Openbaar NotariiTen, binnen Utrecht reiideeren-
de op den i j-Marty 1644. Ende was geteeckent,
H.
v. Groençnberg, Nots. Publ, H. Schaap Nots.
1644.


XXVII. ACCOORD, i]ùaar door by de TVatergraaf en Hekmraden van ByleveU aan die van

Ondhïiyfen op zeekere conditie vergunt word, den ring van haaren PoU
der op de opflallen van Byleveld te mogen maaken, den 27 OBober
MOCXXXIL

Op huyden den feven en twintigften Oitober fes-
tienhondert twee en dartig , compareerde
voor de Vice-Water-ende Dykgraaf, mits-
gaders voor de Hooge Hecmraaden van By-
leveld, Eerw. HeerMr. Nicolaasvan Berck, Dekan
St. Jans t' Utrecht, en Mr. Thomas Îiurnius, Raad
ende Rentmeefter van de Domainen 'sLands van U-
trecht, mitsgaders Balthafar de Leeuw , Ontfanger
van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands voorfz., als
Hooft-lngelanden van Oudhuyfen, foo voor haar fel-
ven, als haar in deefen vervangende, ende fterkmaac-
kcnde voor de andere haaré mede Ingelanden ^ ende
verklaarden hoe dat fyluyden van meyninge waren
haare landen te bepolderen, ende dat henluyden wel
dienftig foude wefen , het befluyt vandenopftal bene-
ven die A¥aterfchappe van Byleveld , leggende an-
nex het Land van Diick MarteniTe
cum facits ^ welken
opftal Ty comparanten prxTenteerden van nu en ten
eeuwigen dagen tot Tchieringeendekeure van de voor-
noemde Watergraaf ende Hooge Heemraaden, ende
buyten koften van de Telve op te maaken ende onder-
houden, onder conditie, dat de Telvç Watergraaf en
Hooge Heemraaden hemluyden mede Toude conTen-
teeren, dat fy tot der Landgenooten koften voor dé
huyfinge van Dirck Martenfle een verlaat Touden mo-
gen ftellen ende doen maaken , omme daar door uyt
ende in dc watergange van Byleveld te komen. Welk
aangeven, verToeck ende praeTentatie by de voorfchre-
ve Vice-Watergraaf en Heemraden gehoort, ende
voorfz. faake in deliberatie geleyt zynde, hebben ver-
klaart, gelyk haar Ed. verklaaren by deefen, ten ver-
foecke van de voorfz. Hooft-Ingelanden aangaande
hunne verfoekendeprxTentatie geneegen te wefen, on-
der conditie, dat den eygendom van de voorfz. kade,
ten eeuwigen dage fal blyven aan den Waterfchappe
van Byleveld , fulks als defelve Waterfchappe dieje-·
genwoordig competéerende is , ende dat de voorfz.'
Ingelanden van Oudhuyfen, die ende ook de deuren
van het verlaat, tot fchieringe endekeure van de Wa-
tergraaf ende Hooge Heemraden van Bylevelt, ende
buyten koften van de felve fullen moeten ende hebben
te onderhouden, welke boete ende keure fal wefen,
op yder eygendom een Oudfchild, ende voorts dat die
van Byleveld het felve tot koften van die van Oud-
huyfen alleen doen maaken , ende dat als dan aan die
van Oudhuyfen executeeren , dat ook die van Oud-
huyfen Jinare Molens ende uytfchutvan water tot gee-
nen tyden fullen mogen brengen, ende ftellen tot na-
deel van de Waterfchappe van Bylevelt, ook dat de-
felve haar deuren van de fluyfen tot geenen tyden en
fullen mogen openen, foo wanneer die van Oudhuy-
fen die van Bylevelt met eenig water foude konnen
bcfchadigen , op poene als boven , ende dat men die
fluys om voordere fchaden te voorkomen fal mogen
toe maaken, alles tot koften van de Ingelanden van
Oudhuyfen , cn deefe Aóte by den Geërfden ende
Hooft-Ingelanden van Byleveldiiü latenapprobeeren,
ende dat die Hooft-lngelanden van Oudhuyfen, haar
yder in het byfonder in den inhouden van deeièn Tul-
len laten condemneeren , ende haare goederen in de
voorfz. Polder gelegen, daar voor te doen verklaaren
executabel daar ende foo het behoort, Adum t' U-
trecht ten jaare ende dage voorfz. Lager ftond, in
kennifle van my Secretaris van de Waterfchap voor-
noemt, en was onderteekent, De Blanekendaal.


XXVllI. APPROBATIE van de Geërfdens en Landgenoten van Byleveld, op het voorfz, ac-

coord, den 29 OBob. MVCXXXIL .j

ie Prïelaten ende Kapittulairen van de vyf Ec·
cleiien, Kloofters, Conventen ende Gaft-
huyfen binnen ende buyren Utrecht, mits-
gaders die Geërfdens ende Landgenoten van

Bylevelt, Reyerscoop , Achthoven , Maftwyk ende
Harmeleweert, naar voorgaande convocatie in den
kleynen Capittelhuyfe ten Dom t'ütrecht vergadert»
verftaaa door rapport van Haar Ed· GccomBoitteer··

deas.

D


-ocr page 163-

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK, VI, ΤΙΤ,

ιδί

dcns, dat fy mette Hooft·Ingelanden van Oudhuy-
lën , haarluyder ring fullen mogen maakcn op deop-
ihllen van Byleveld, op conditie , dat die van Oud-
huylèn defelve ten eeuwigen dagen tot haaren eygen
Icoiten tot fchieringe van die van Byleveld fullen on-
derhouden, op de boete van op yder eygendom te
verbeuren een oudfchild, ende dat die van Byleveld
't felfde tot
koften van die van Oudhuyfen fullen doen
maken, en van haar by executie innen, het zy aande
goeden, ofperfoonen, aldaar ingeland zynde, 'tgee-
ne haar Ed. daarover aan koften ende fcliaden fullen
komen te lydenj confenteerende mede die van Oud-
Iiuyfen voor de huyiïnge van Dirck Martenfe end«
aldaar een Verlaat tot haarlieder koften te doen maac-
ken, ende dat nu ende ten eeuwigen dagen , buyten
koften van die van Byleveld te onderhouden, onder ex-
preife conditie , dat die van Oudhuyfen de deur van de
voorfz. fluyfe niet en fullen mogen doen openen, foo
wanneer die van Oudhuyfen daar door eenige fchade |
van het water fouden mogen te verwngten hebben,
op pcene als vooren , ende dat die van Byleveld daar
en boven de voorfz. fluyfen fullen doen toemaaken, tot
koften van die van Oudhuyfen voorfz., om haarlieder
vordere fchaden te voorkomen, ende alle dé koften
ende fchaaden, da.ir door gehad ende geleden > aan der
Ingelanden van Oudhuyfen perfoonen ende goederen te
verhalen j dat ook die van Oudhuyfen tot geenen ty-
den haar molen, of molens fullen mogen ftellen tpt na-
deel van de Waterfchappe van Byleveld , en 'er voor
een hooft te maakcn i tot onderhoudinge van devoor-
fchreve conditiën fullen die Hooft-Ingelanden van
Oudhuyfen haar yder in het byfonder in de naarvol-
gendc contrade laten condemneeren, en haare goe-
deren , in de voorfz. Polders gelegen, daar voor
doen verklaaren executabel ·, hebben het voorfz. accoorc
geapprobeert, als ha.irEd. het felfde approbeercn by
üefen. Gedaan den zp O(5tober 1632. en was ondcr-
teeckent.


XXIX. APPROBATIE van de Ingelanden en Opgefetenen van Oudhuyjen, op het voorfz. Ac-

coord, den 11 Novemb. ΜΌ CXXXIL '

c

ven getuygen de onder genomineerde perfo
^^ nen , foo Ingelanden als Opgefetenen van
Oudhuyfen , ons bekent gemaakt, ende verklaarden,
dat haar voorgeleefen en duydelyk onderricht zynde
een accoorde, opgerecht by de Heeren Vice-Water-
graaf ende Heemraaden van Byleveld ter eenre, ende
de Heeren Mr. Nicolaas van Berck, Gecommitteer-
de ter Vergaadering vandeEd.Mog. Heeren Staten 's
Lands van Utrecht, Mr. Thomas Hurnius, Raad en
Rentmeefter Generaal van de Domeynen 's Lands van
Utrecht, mitsgaders Balthafar
de Leeuw, Ontfanger
van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht,
als mede-Ingelanden van Oudhuyfen, voor haar fel·
ven, ende haar fterck gemaakt hebbende voor de an-
dere mede-Ingelanden , ter andere zyden , nopende
het leggen van Me kade op de opftal van Byleveld ,
ende het maacken, of opftellen van feeker verlaat, of
iluyfe door den opftal,
als anderiints, hetfclve accoort
beginnende. Op huyden den 27 O£lob. 1632., com-
ipareerde voor de Vice-Water·ende Dykgraaf, mits-
gaders Hooge Heemraaden van Byleveld den Eerw.
Heer Mr. Nicolaas van Berck &C.5 Avelk accoort by
Prtelaten ende Capittulaaren van de vyf Eccleflen,
Kloofteis, Conventen ende Gafthuyfen binnen ende
buyten Utrecht, mitsgaders die Landgenooten van
Byleveld, Reyerskoop, Achthóven, Maftwyk ende
Harmelerweert den ip Oétober anno voorfz. ook is

feapprobeert, breder vermogens de Aâ:e van appro-
atie daar van zynde, de Comparanten by defen me-
dewei duydelyk voorgeleefen endi:; onderrecht, ende
φt in het felve accoorde ende opgevolgde approbatie
cxpreiTclyk was geftipuleert, dat al het felve foudc
worden geapprobeert by de andere Ingelanden ende
Geërfdens van Oudhuyfen voorfz., mitsgaders defelve
ende haarluyden goederen, foo veel &c. aangaat, daar
inne fouden worden gecondemneert. Soowashet,
dat fy Comparanten by deefen den voorfz. accoorde
ende approbatie naar fy ne forme ende inhouden laudee-
ren, approbeeren ende ratificeeren by deefen, confti-
tueerden voorts nefFensde Heeren Berck en de Leeuw
voornoemt, al hier mede compareerende, Rudolph
van Ryn, Cornelis Portengen, en Gérard van Nieu-
wendaal, alle Procureurs in den voorfz. Hove, gefii'
mentelyk en elc^c byfonder, op alle her gene voorfz.
(foo veel elcx van de Comparanten aangaat, ) voor
den felven Hove te bekennen, en haarlieden daar in-
ne te laten condemneeren, mitsgaders hnare gocdc.-
ren, onder den voorfz. Polder gelegen, daar voor tc
doen verklaaren executabel, bdovende
de raïo^ on-
der het verbind als naar rechten , verfoekende hier van
Ade, ende is deefe. Aldus gedaan ende gepafleert t*
Oudhuyfen, tenhuyfevan Dirck Martenife, herber-
gier aldaar, ter prasièntie van Daniel van Botteycken
ende Jacob vân Schendel, getuygen, my Notaris be-
kent, hier toe gerequireert, den 11 November lö^i,
ende was ondertcykent, Nicolaas van Berck, B.dc
Leeuw , dit is het merck , geteekent by Harmen
Gyfen in Oudhuyfen, Cornelis Doedens, Cornelis ja-
cobfe, Peter Jacobie, jacob Harmenfie, Cornelis
Jan Gyfen , dit is het merk by Willem Klaaflcn in
Oudhuyfen , dit is het merk, geteekent by Dirck
Martenife voornoemt, dit is het merk, geteekent by
Swaantgen Peters in Oudhuyicn, Daniel van Bot-
teyken, [acobvan Schendel. Ónder ftond, my prœ-
fent, ende was geteekent, H. vanEwyck, Notaris.

[ompareerden voor my ortdefgeichreven Nota-
's Hoofs van Utrecht, ende nabefchre-

ris

XXX. RESOLUTIE van de Landgenoten en Geërfdens onder Byleveld, waar by d^ Water-

graaf en Heemraden werden geauthorifeert om eenSchouwbrief te i>eraa*
men op de binnenlandfe fchouwe » den z^Januar.MD C XL V.

De Praslaten en Capïttelcn van de vyf EccÏe- weert, na voorgaande convocatie in den
fien, Kloofteren , Conventen en Gafthuy- pittelhuyfe ten Dom t
'Urrccht va'gadert zynâe, heb-
fen binnen en buyten Utrecht, mitsgaders ^ ben, alvoorens op het veifoek van de refpcCTrveSchou-
dc Geërfdens en Landgenoten van Bylevelt, ten, en Leege, of Kroos-Heemraden van de Gerech-
Rcyerskop , Achthóven , Mattwyck en Harmeler- ten, onder baar Ed. Poldersreforterendc tedifponc-
//. DeeL ^ X ren,


-ocr page 164-

i6i VAN HET WATERSCHAP y AN

ren, verfocht de Ed. Heeren Watergraaf ende Hoo-
ge Heemraden, om een concept van Schouw-

brief te beramen, inhoudende mede de begrootinge
van de boeten cn daggelden daar op te ilellen , ende
daar van rapport te doen, Adum den
iz Januarii

Die Geèrfdens voorfz. hebben goedgevonden, die

Ed. Heeren Watergraaf en Hooge Heemraden van
Bylevelt te verfoeken, haar Ed. op het verhoogen van
de boeten , op de ordinaris fchouwe vallende, te ad-
viferen, omhet lelvegefien, daar inne gedaan te wor«
den, als ten meeften dienft van de Polder bevonden fal
worden te behooren. Aólum
ui fupra.


XXXI. S'CHOUWBRIEF, by de voorfz. Ge'érfdens met advys van Watergraaf en Heemraa-

den, ten behoeven van de refpe5iive Schouten en Kroos-Heemraden^
onder hare ] bepoldering behoor ende, op de binnenlandfche fchoïiwe,
gearrefieert den 3May MOCXL VilL

^e Geërfdens voorfz., na voorgaande convoca-
tie in den kleynen Capittelhuyfe ten Dom te
Utrecht vergadert zynde, hebben na exa-
minatie van het advys van Dyk-Watergraaf
en Hooge Heemraden aldaar op de fchouwen van alle
weteringen, uytwateringen, dyken, flooten, hoof-
dens, en brüggens, als anderfint^, onder de voorfz.
Waterfchappe behoorende, gegeven, by rype deli·^
beratie goedgevonden ende dienvolgende gearrcfteert
dele navolgende artikulen ;. ordonneerende de refpedi-
ve Schouten en Kroos-Heemraden, onder haar be-
polderinge behoorende, haar in het fcliouwen vande
weteringen, uytwateringen, dyken, flooten, brug-
gen? en hoofdens, yder onder haar refpedive Gerech-
ten behoorende, haar na het felve te reguleren ende
ftriftelyk te doen onderhouden, oock de boetens en
breuken, tegens de contraventeurs geftatueert, te
executeren na den inhoude van defe Ordonnantie.

In den eerften, fullcn de; Schouten en Kroos-Heem-
raden óp de
Voorfz. Polder fchouwen des jaars, ende
ook alle jaareft twee ordinaire fchouwen, te weten,
den eenen omtrent May, ende den anderen omtrent
Victoris, ten minden yder fchouwB acht dagen na de
fchouwe van de Ed. Heeren Dyck- en Watergraaf,
mitsgaders de Hooge Heemraden van Bylevelt, waar
voor de Schouten fullen genieten twee gulden tien
ftuyvérs , yder Heemraad, Secretaris en Boode een
gulden acht iluy vers.

Item, de eer île fchouwe fal men fchouwen de dy-
ken, uytwateringen, molenvlieten, Middelweterin-
ge, Achterweteringe, Kerkweteringe , Reyerskop-
perweteringe , ende voorts alle fchouwbare wete-
ringen, die men van ouds gewoon is te fchouwen.

Item, alle hoofdens, ofte bruggens van de voor-
fchreve weteringe fullcn wyd moeten wefen, als volgtj
in de üytwateringe van Harmelerweert twaalf voe-
ten , in dé Middelweteringe , Kerkweteringe ende
Reyerskopper weteringe feven voeten, de Oude we-
teringe en Middelweteringe op Reyerskop fes voeten,
alles dryvens waters, diep na behooren, ofte tot love
van de Heémraders. ,

Item, 'alle opgaande flooten, de eêrfte keurfchou-
we'Mn hét'weylandj foo wel tuflchen de weeren,
die een perfoon gebruykt, ofte verfcheyde peribnen,
te weten, het eene jaar aan de ooilzyde, en het an-'
der jaar aan de wcîlzyde van een yder zyn Land,,
welcke flooten fullen moeten met een greeft van de
kanten afgefchooft en öp het Land géhaali worden,
na behóoren.

Item,. de tweede keuïfchouwe, omtrent^Vi€fcoris,
fal men weder fchouwen alle weteringen, en de floo-
ten van 'thooyland , mitsgaders de flooten aan de ken-
niplanden en houtakkers mede, het eene jaar aan de
ooft- ende het ander jaar aan de weftzyde van het
Land.

Item, de 'Schouten fullen tot allen tyde een nood-
fchouwc mogen leggen , wanneer hec van nooden
foude mogen wefen, dat de molens over fomer moe-
ten malen.

Item, fullcn ook gehouden wefen de fchouwen al-
voorens te laten publiceren, ten minften acht dagen
voor yder fchouv/e, alwaar men gewoon is publicatie
te doen.

Item, fullen de bruykers ook gehouden wefen aan
de weltzyde van een yder zyn Land van de Middel-
weteringe ende Oude weteringe te leggen een fterken
boom, ofte plank, dat de Schouten en Kroos-Heem-
raden daar bequamelyken mogen heenen pafleren.

Item, en lullen geen boomen, ofte takken over
het water mogen hangen, ende en fal oock niemand
eenige korven, ofte fuyken in de weteringen, ofte
vlieten mogen leggen, wanneer de molens malende
zyn, op de verbeurte van de korven, ofte fuycken,
en een boete van drie gulden by den contraventeurte
verbeuren.

'item, fullen de bruyckers, ofte eygenaars gehou-
den zyn alle haare flagen, aanaang en afgang te wy-
fen op den fchouwdag, gelyck iy oock niet op dien
voorfz. dag mogen ladyken.

Item, en fal niemand eenige krengen, ofte vellen
leggen in de voorfz. weteringen, of vlieten, op de
verbeurte van gelyke drie gulden.

Item, foo wat flagen niet wel gemaakt en zyn roC
love van de Gefwoorens, foo op dyken, weteringen,
vlieten, flooten, bruggen, hoofdens, als anderfints,
fullen de bekeurde verbeuren voor de eerfte reyfe
op
de keurfchouwe twaalf iluyvers, ende op de hoog-
fchouwe vier en twintig iluyvers, die acht dagen na
de publicatie fal gefchieden, mits dat den gebreeki-
gen yder reys als dan een weet fal worden gedaan,
waar van den boode van de bekeurden, die in de Pol-
der woonen , genieten fal drie iluy vers, ende op de
tweede fchouwe niet gemaakt zynde, fal den Schout
niet voort fchouwen, ofte men fal het felve alvoorens
datelyk befliaaden tegens zekeren tyd, als dan tepr^-
figeren,tot koften van den gebreeckigen, omme ge-
maakt re worden, en daar na liet aangenomen en be-
ftade werk loven en opnemen, indien, het na beho-
ren gemaakt te zyn bevonden word.

Item, fal men alle verfchooten penningen, fbo van
boeten als van befteden van werken, met denderden
penning meer voor het gewin, mitsgaders alle boe-
tens, voorens gefpecificeert, terftont fonder eenige
voorgaande folemniteyten van rechten, jrcalyken mo^
gen innen en executeren, ofte doen executeren aan
de goederen van âe onwillige betaalders, en van dc
bekeurde perfoorti^, foo waar men defelve fal kon-
nen vinden, fonder dat die Schouten noch, Heemra-
den met ymand over de boeten fullen mogen accof
deren, of"compoferen, veel minconniveren, oppœ-
ne, dat de Watergraaf en Heemraden de nafchouw
fullen doen , tot koïten vandengebirekigeSchoutenco
Kroos-Heemraden. A^um den 5 May 1Ö48.

XXXlh


-ocr page 165-

Dc Geërfdens voorfz. » na voorgaande convo-
catie, in denkleynenCapictelhuyfetenDom
t'Utrecht vergadert zynde, hebben tot een
proeve vaftgeltelt het concept op het voe-
ren van de fchouwe over Bylevelt, als volgt.

In den eerflen, indien eenig flag niet wel gemaakt
is, groot een hoeve , dat de boete als dan fal we-
ien vyf fchellingen, gelyk nu gangbaar zyn, en dat
minder als een hoeve is, na proportie van de raergen-
talen, en vervolgens flaagen, die twee hoeven groot
zyn, tien fchellingen, drie hoeven, vyftien fchellin»
gen, en foo voorts na advenant, en wanneer voor een
Gerecht gemaakt word de hoeven op te tellen.

Itéra, wanneer eenig flag by den Heer Watçrgraaf
geoordeeld wierd niet wel gemaackt te zyn, dat dart
de Heeren Heemraden de boeten fullen begroeten na
haar difcretie, te weten, hoe groot het felve flag is,
als mede hoe qualyk het gemaakt is. A^tum den ip
Martii löji»

iffj

Β y L Ε ν Ε L D. IL BOEK. VI. ΤΙΤ.

ΧΧΧΠ. AMPLIATIE van de voorfz. Ordonnantie, in dato den Maart MOCLXXl


XXXllI. ACCOORD, tujjchen Watergraaf m Heemraden van ByleveU, mitsgaders Oyck-

graaf en Heemraden van de Rondeveenfche Polder, nopens zekere difi
Jerenten, gefloten den χ8 Septemb. (O. St. ) en
8 OM. (N. St,)
MOCL XXFIL en by de Geërfdens geapprobeert, den
g OM,
MOCLXXyiL

In gevolge van het proviiîoneel accoord by Water-
graaf en Hooge Heemraden van Bylevelt, mits-
gaders Dyckgraaf en Hooge Heemraden van de
Ronde Veeiien, op den 28 September, Ouden
Styl, des jaars feftien honderd feven en feventig aan
de'Nieuwerfluys opgerecht, en de approbatie van de
Geërfdens van Bylevelt, in dato den negenden
Odober feftien honderd feven en feventig , Ouden
Styl, daar op gevolgt, luydende van woorde tot woor-
de als volgt.

Watergraaf en Hooge Heemraden, mitsgaders Ge-
committeerden uyt de Geërfdens van Bylevelt, als
mede Dykgraaf en Hooge Heemraden van de Ron-
de veeniè Polder, by den anderen gekomen, zyn ver-
accordeert over de fwevendc quxilien, die gcfproten
zyn door het befluyten van de Rondeveenfe Polders,
in een gemeenen ring, en het leggen van de fluyfen,
mitsgaders het ftoppen van de watergang door de
Ronde Veenen vooriz., die van Bylevelt volgens haar-
lieder Handveften competcrende.

Eerftelyk, dat die van Bylevelt in plaatfe van haar
geftopte waterloofinge, door het leggen vande re-
fpeotive iluyfen·, gemaakt en geleyt in Bylevelt, foo
aan de Outhuyfer brugge, als aan den Amftel, %
fullen vernoegen met de uytwateringe door de uyt-
weteringe van de Outhuyfer en Spenger Landfchey-
dinge,.en foo voorts door Heyn-Ooms vaart tot in
Weftveender wetennge, ofte Krommen Meyert.

Dat die van de Rondeveenfe Polders eerlldaags tot
haaren koften dc voornoemde weteringe , langs de
Landfcheydinee voorfz., fullen verdiepen tot fcsvoe-
ten, en daar dcfelve weteringe verbreed kan worden,
verbreeden tot twee en een halve roede, foo bequa-
melyk kan gefchieden.

Welke voorfz. weteringe onder de fchouwe van die
van Bylevelt namaals fal worden onderhouden, ende
daar het noodig is, oock tot haar opftal mogen ge-
bruyken de kade van de Ronde Veenen, naait aan die
weteringe gelegen,

Ende door dien die van Bylevelt fuftineerden , dat
door defelve veranderinge met meerder en hoger wa-
ter fullen wefen befwaart, ende daar door genood-
faakt worden koften aan te leggen tot vermeerderin-
ge van haarder molens, en het verfwaren en verhoo-
gen haarder kaden, dat de Geërfdens van de Ronde-
veenfe Polders tot vergoedinge van die fchade en tot
cenefubventie aan die van Bylevelt, eens fullen geven
duyfend filvere Ryders, monterende drie duyfend een
honderd en vyftig guldens.

IL· DeçK

Va

Behoudende die van Bylevelt niet te min haar recht
van viiTcherye in de Rondeveenfe Polders, als van
ouds haar heeft gecompetecrt.

Ende fal ook altoos Dyckgraaf en Hooge Heem-
raden van de Rondeveenfe Polders νryitaan noch, een
fluys te leggen in Bylevelt aan haar ringkade, omtrent;
den hoek van de voorfz. Spenger en Outhuyfer Land-
fcheydinge.

Belovende die van de Rondeveenfe Polders aan die
van Bylevelt te fullen beforgen van haar Ed. Groot
Mog., de Heeren Staten van Holland en Weil-Vries-
land, foodanig conient eno&oye, alshaar Ed. Groot
Mog. tot de voorfz. uytwateringe zyn bevoegt, tq
verleenen.

Ende dit alles op rapport en op approbatie v«n
ders refpeélive Principalen.

Aldus gedaan en ten oirkonde twee al eens luyden-
de gemaackt ende getekent op den achtften Oâ:ober,
Nieuwe Styl, of den acht en twintigften Septem-
ber, Oude Styl, anno feftien honderd feven en fe-
ventig. Onder ftond, ter Ordonnantie en lafte al?
boven, als Secretaris van Dykgraaf en Hooge Heem-
raden van de Rondeveenfe Polders, getekent, datum
als boven} en was getekent, A. Bloçlçhuys, iCjj,
Onder ftond. Gecollationeert jegens fyn principale,
en bevonden daar mede te accorderen, in kenniiTe van
my, op den 2, Augufti
1676, en was geteîçeqt, Wil-
lem van Weede, Nots.

Die Pra:laten en Capitulairen van de vyfEcclefien,
Kloofteren, Conventen ende Gafthuyfen, binnen en
buyten Utrecht, mitsgaders de Geërfdens en Land-
genoten van Bylevelt,Reyerskop, Αchthoven,Maft-
wyk en Harmelerweert ( na voorgaande convocatie,
en by affixie van billetten ) in den kleynen Capittel-
hu3?it ten Dom t'Utrecht vergadert, om te hooreii
het rapport van het gebefoigneerde en provifionele
accoort, by Watergraaf ende Hooge Heemraaden,
mitsgaders Gecommitteerdens uyt de Geërfdens van
Bylevelt, met Dykgraaf en Hooge Heemraaden
van
de Rondeveenfe Polders,wegens de uytwateringe, op-
gerecht den achtften Oótober, Nieuwe Styl, of den
acht en twintigften September, Oude Styl, iêftiea
honderd feven en feventig, hebben de voorfz. Geër^
dens goedgevonden het felve accoord te approberc/ï,
gelyk fy het felve approbercn mits defen, en haarEd,
dc Gecommitteerdens wegens dplTelfs genomen moey-
te bedanckt, ende voorts verfocht' de moeyte te ne^
men, om te beforgen, dat het ingeftelde accoord by
dc Ed. Mog. Heeren Staten
's Eands yan Utrechç

X 4 ψο;^


-ocr page 166-

îriS VAN HET WATERSCHAP VAN

Zyn Watergraaf en Hooge Heemraden van By-
levelt, mitsgaders Dy kgraaf en Hooge Heem-
raden van de Rondeveenfe Polders, op den
November feftien honderd feven en feven-
tig aan Jóoftendam befchreven, en aldaar by den an-
deren gekomen zynde, is goedgevonden en gerefol-
veert de nieuwe waterloolinge (in het voorfz.Ac-
coord besrepen) re befichtigen van de Outhuyfer en
SpengerXandfcheydinge tot aan de Kromme My-
drecht toe.

Ende hebben bevonden ^ tdat ^e verbreding van de
voorfz. vaart meëft wèrdyereyft in den beginne, ter
lengte van omtrent honderd en vyftig roeden, wel-
Ïie verbreding van honderd en vyftig roeden Dykgraaf
en Hooge Heemraaden van de Rondeveenfe Polders
hebben aangenomen (foo dra doenlyck en bequame-
lyck in het werk te treden fal zyn) te fullen verbre-
den , foodanig als eenigfints en bequamelyck fal kon-
nen gefchieden.

Voorts by peylinge meeft doorgaans zynde be-
vonden de gerequireerde diepte, hebben Watergraaf
en Hooge Heemraden van Bylevelt daar mede geno-
men contentement.

Ende alfoo de voorfz. uytwateringe langs de Spen-
ger en Outhuyfer Landfcheydinge tot in de Kromme
Mydrecht toe, werd gefegt, geheel te leggen inde
Jurisdidie van deHeeren Staten 'sLands van utrecht,
foo zyn en worden daar door, in fuiken gevalle, die
van de Ronde Vcenen ontlaft van te procureren oc-
troyé by de Heeren Staten van Holland ende Weft-
Vriefland, tot devoorfchreveuytwateriqge, blyvende
voorts ter beforginge van die van Bylevelt, omme
van Haar Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van ü-
trecht te verfoecken, foodanig oólroye, als iy tot
verfekering van defelve uytwatering , als mede om
daar op te hebben in 't toekomende het recht van
fchouwe, foude mogen geraden vinden, doch alles
buyten laften en kotten, foo nu als namaals, van de
Ronde Veenen.

Edoch , foo hier na mocht Avorden bevonden , dat
de voorfz. uytwatering, ofte opftallen, voor een ge-
deelte mochte loopen over de Hollandfe grond, ofte
dat eenige Hollandfe Porpen eenig recht op defelve
mochten hebben, foo blyven die van de Rondeveen-
fe Polders verplicht, aan die van Bylevelt tebeforgen
van de Staten van Holland en Wetl-Vrieiland fooda-
nig oâroye, als fy noodig fullen hebben tot verfeke-
ring, foo dat defelve uytwatering overdeHollandfche
grond niet fal Avorden opgeftopt, als dat die van By-
levelt daar op fullen mogen hebben het recht van
fchouwe, en de kade, terwederzyden van de water-
gang gelegen, voor foo veel die mede op Hollandfe
Trond leggen mochten , tot haaren opftal mogen ee-
jruyken, en dat Watergraaf en Hooge Heemraaden
van Bylevelt in het gebruyk van defelve niet en fuU
len mogen werden geincommodeert.

U,.

%

tl (

worde geapprobeert. Aitum den negenden Oftober kent, Willem van Weede.
ieftien honderd Teven ep Ce ventig i ende was O

XXXIV. NADERE Conventie defen aangaande, in dato den^ Novemb. MOCLXXFH

Wyders aangaande de geaccordeerde duyfend fil-
vere Ryders, die Dyckgraaf en Hooge Heemraaden
van de Rondeveenfe Polders aan die van Bylevelc
(volgens het voorfz. accoord ) verfchuldigt zyn, foo
tot vergoedinge van fchade aan die van Bylevelt ver-
oorfaakt, als dai: aan Dykgraaf en Hooge Heemraa-
denvan de Rondeveenfe Polders is vergunt, deiluyfen,
nu in het Gerecht van Oudhuyfen omtrent Wilnis
leggende, te mogen ftellen in het Bylevelt aan haar
ringkade, omtrent denhoek vandeSpenger en Oud-
huyfer Landfcheydinge, dat die van de RondeveenÎc
Polders in voldoeninge van die voorfz. duyfend filvere
Ducatons, op den riegenden Februarii feftien honderd
acht en zeventig toekomende, aan die van Bylevelt
fullen betalen twee duyfend vyf honderd gulden, o£
anders de Polder van Bylevelt te bevryden van gelyke
fomme, by den Makelaar, Johan vp de Velde, tot
Amfterdam t'haaren latte genegotieert, neemendc
Dyckgraaf en Hooge Heemraadbn voorfz. noch tot
haaren latte voor het uyteynde van den jaare feftien
honderd acht en zeventig, de refterende fes honderd
en vyftig gulden aan die van Bylevelt te fullen vol-
doen.

Het geene voo.rfz. weder^ds zynde overkomen cn
veraccordeert, beloven het ielve na inhoud te fullen
doen efFedueeren ; en is ten dien eynde door den Se-
cretaris van het Collegie van Watergraaf en Hooee
Heemraden van Bylevelt aan d'eene zyde, en dooree
Gevolmachtigden van het Collegie van Dykgraaf en
Hooge Heemraden van de Ronde Veenen aan d*an-
dere.zyde ondertekent. Aldus gedaan aan 't Woerd-
fe Verlaar, in den Gerechte van Wilnis, den ^ No-
vember feftien honderd zeven en zeventig. Onder
ftond. Ter Ordonnantie van de Heeren Watergraaf
en Hooge Heemraaden van Bylevelt j en was onder-
tekent, J.van Hoogenhouck, J. Hudde, ChriftofFel
Meyer , Schout van Waverveen, A. vanRynevelr,
Peter Gerritden , Hendrick Jurriaanfe Hunt. On-
der ftond, my prsefent , ende was ondertekent, A.
Blockhuys. Noch lager ftond. Gecollationeert je-
gens fyne principale, en bevonden daar mede te ac-
cordeeren , in kenniife van my , op den ζ Augufti
i <578.5 en wasgetekent, Willem van Weede, Nots.'


XXXV. APPROBATIE mn de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, op devoor^

fchrevegemaakte Conventie, den 30Novemb, MOCLXXFJL

Aan de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van
Utrecht.

Vertoonen reverentelyk de Geërfdens van By-
levelt , van Reyerskop , van Achthoven,
van Maflrwykende van Harmelerweert, dat
in den jaare
1413, ende ook naamaals van
de Graven van Holland, met approbatie van Schout,
Schepenen ende Raaden der Steede Amftelredamme,
hebben gekofc uytwateringé van uytten Ryn, totin
het Tye toe, zynde voorts inden jaare
1414. door
Frederick, doenmaals BiiTchop van Utrecht, haar de
Handveften by privilegie vergoft , voor foo veel het
die Provintie van Utrecht was raakendej dat 'tfedert
die voorfz. jaaren in de ruftige poiTcffie van die
koop,
ende privilegiën zyn geweeft tot den jaare i6yi. toe,
by welke tyden van de invafie der Francoiflèn en
den
opgevolgden oorlog, by haar Hoog Mog. goet gevon-
den is, deefe watergang met fluyien te doen floppen,
waar by die van de Rondeveenfe Polders naamaalé

yoQTi·


-ocr page 167-

Β y L Ε ν Ε L D. II. BOEK. FI. ΤΙΤ. i6i

voorfiende eenig voordeel voor haare Landen, heb-
ben weten te obtineeren Oaroye, niec alken oinEoe
te bebou4çn deçfe iluyfen, maar ook Jiaare landen te
omdyljLen. Alle het welke ftreckende tot feer groot
nadeel voor die van Bylevelt, die niet alleen by pri-
vUegien V maar ook door koop haar recht van water-
loofinge hadden bekomen, hebben de Geinterefleer-
dens goet gevonden daar over haar klaaglyk aan UEd.
Mog. te addrefleereni waar op haar Ed. Mog. heeft
belieft eenige Heeren te committeeren , omipe haar
( foo veel moge lyk) weeder aan haar genomen recht
te helpen, ofte door andere weegen en middelen con-
tentement te doen erlangen, en is door haar Ed. be-
middeling eyndelyk deefe faake [foo verre gebracht,
dat naar voorgaande convocatie door publicatie ende
àffixie van Billetten van alle Geerfdens ende Geinte-
reiTerdens, ende dat defelve op den 11 September
1677. Watergraaf ende Heemraaden, mitsgaders ee-
nige uyt de Geerfdens hadden geauthorifeert, omme
ten overilaan van Uwe Ed. Mog. Gecommitteerdens
met die van de Rondeveenfe Polders, over defweeven-
de quseftien te confereeren, ende foo veel doenlykde
felve in der minne ter neder te leggen , eyndelyck in-
voegen voorfz. te famen foo verre zyn overkoomen
«nde veraccordeert, als by de Ade hier annex , waar
van rapport gedaan zynde aan de Geintereflèerdens,
is het provifioneel accoort in allen deelen by defelve
geapprobeert, ende zyn de Gecommitteerdens voor
haare aangewendedevóiren bedankt, ende voortsver-
focht te continueeren,ten eynde Uwe Ed. Mog. ap-
probatie daar op mede mogten erlangen} ende alfoo
aan ons daar dóór onbruykbaar is gemaakt de waater-
loofinge van de hoek van de Spenger en Oudhuyfer
Landrcheydinge, tot in den Amfteltoe, en in plaat-
fe van dien voortaan fullen gebruycken de wateringe
van deOuthuyfer ende Spenger Landfcheydinge, door
Heyn-Ooms vaart tot in de Weftveender waateringc,
ofte Krommen Meyert, wel voor de eerftemaal door
die van de Ronde veenen t'haarer koften fal worden
verbreet ende verdiept, die ook hebben aangenomen
by de Heeren Staten van Holland, voor foo veel haar
Ed. Groot Mog. daar omtrent zyn geintereifeert, voor
die van Byleveld te obtineeren Odroye over deefe
nieuwe vaart ende waaterloofinge, omine defelve niet
alleen te gebruykcn , maar ook te befchouwcn, en
volgens voorige Handveften boeten ende breucken
over de gebreeckige te ftatueeren, het welke alles
weederom in verloop foude koomen, tot ruine van al-·
Je die geene, die daar door fullen moeten uytwaate-
ren. Ende alfo 't meefte gedeelte van de vaart voor-
fchreve gelegen is in Uwe Ed. Mog. Provincie, ge-
lyk mede de Landen daar by geintereiTeert j foo zyn
de voorfz Remonftranten haar keerende tot Uwe Ed.
Mog., gedienftelykverfockende dat Uwe Ed. Mog.
eerilelyk gelieven te approbeeren het accoort met die
van de Ronde veenen, in het byweefen van Uwe Ed.
Mog. Gecommitteerden aangegaan, ende voorts haar
te begunftigen met Oâiroyc, recht ende privilegie
omme de voorfz. nieuwe waterloofinge te befchou-
wen, ende deopftallen ten wederfyden ter breette van
vier voeten te gebruyken, degebreekige te beboeten,
ende voorts foodanige fchieringe op te leggen , als tot
onderhoudinge van die waterloofinge ende opftallen,
ten dienfte van den Lande fullen oordeelen te behoo-
ren. Alles in conformité van de Privilegiën ende
Handveften by de Heeren van den Lande over de
nieuw gefl;opte waaterloofige in voorige t y den aan haar
vergoft} dit doende &c. in margine ftont geap-
poindeert. De Staten van den Lande van Utrecht,
approbeeren den accoorde hier inne geroert , gunnen
ende accordeeren den Supplianten voorts Oaróye,
recht ende privilegie, omme de nieuwe waterloofin-
ge , in den voorfz. accoorde vermeit, te mogen be-
fchouwen, ende de opfl:allen ten wederfyden ter breet-
te van vier voeten te mogen gebruyken , de gebreec-
kige te beboeten, ende foodanige fchieringe op te leg-
gen, als tot onderhoudinge van die waterloofinge ende
opftallen, ten dienfte van den Lande fullen oordeelen
te behooren j alles in conformité van de Privilegien
ende Handveften bytde Heeren van den Lande over
de nieuw geftopte waaterloofinge in voorige tyden aan
haar vergoft. Gedaan t'Utrecht den 30 November
1677. Onder ftont, ter Ordonnantie als boven, en
was onderteekent, J.v. Luchtenbùrg. Lager ftont.
Gecollationeert jegens fyne principale ende bevonden
daar mede te accordeeren , in kenniflèvan my,op den
ζ Augufty 1678. Ende was geteckent, Willem van
Wecde, Nots,


XXXVL ACTE j li/aar by de opgefetenen van Spengen gepermtteert word, de houte brugge,

leggende over Byleveld, op het begin van Spengen, tot haaren koflen en on^
derhoud in den Oorpe van Kokkengen te leggen, den . . MDCCIV,

Wy Dyckgraaf ende Heemraaden van den
Waterfchappe van Bylevelt doen kond,
ende bekennen mitsdefen voor ons en
oniê nakomelingen , dat wy ten ver-
toecke van de gemcyne buuren ende opgefeetenen van
Spengen , geconfenteert ende toegeftaan hebben, dat
defelve gebuuren ende opgefeetenen de houte brugge
leggende over Bylevelt, op het begin van Spengen ,
fullen mogen opneemen ende uythalen, ende defelve
weeder fteeken en leggen in den Dorpe van Koeken-
gen, ende dat alfoo hoog, breet, wyt ende diep, als
defelve nu ter tyd by ons gemaakt ende overgelevert
is, ende met iulke vleugds ende wangen , als daar
aan naar gcleeentheyt van de plaatfe vereyfcht fullen
worden, en dat alles tot haaren koften , gelyk fylie-
den dan alle het felve te doen by hare opene brieven
aan ons belooft hebben, gelyk fy ook belooft hebben,
deiêlye brugge t*allen tyden foo hoog, breet, wyt
en diep ,ende met fulckc wangen en vleugels, als de-
félve nu gemaakt endegeftoocken fal worden, teful-
ieo onderhouden en in goeden ftvit houden tot haa-
ren koften, en buyten koften van onfen Waterfchap-
pe, ende in cas fyliedèn ten eenigen tyde de vooriz.
brugge niet alfoo onderhielden , foo fullen wy ende
onfe nakomelingen in der tyd haar daar van behoor-
lyk doen waarfchouwen, ende fullen fylieden als dan
gehouden zyn, binnen deeerfteacht dagen daar na de·
(elve op haaren koften behoorlyk te doen maacken,
ende indien fylieden ais dan daar vaningebreekenblee-
ven, foo fullen wy ende onfe nakomelingen in dier
tyd defelve brugge doen maaken tot haaren koften,
voor het overleggen van welke brugge wy ten lafte
van onfen Waterfchappe, foo ras het werck gedaan
fal zyn, aan de voornoemde Gebuuren ende opgefee-
tenen van Spengen, door onfen Cameraar fullen vol-
doen ende betalen eens de fommc van vyf en fevent^g
gulden, ende voor het onderhouden van dien jaarlyx
ende alle jaar tje fomme van tien gulden, in te gaan
met den i January ijof. aanftaande. In kenniflè der
waarheyt hebben wy deefendoor
onfen Cameraar
onderteekenen, en met ons uythangenden zeegeji be-
krachtigt. Gegeven in 't jaar ons Heeren 170^

X 5 jKXicyiff


-ocr page 168-

3 66

Die Staten van den Lande van Utrecht, al'len
den genen die defen fullen fien, ofte hooren
leien, faluyt. Alfoo d'Inwoonders en Geërf-
dens van Achthoven, Linfchoten , Gatten-
broek, Rapynen, Yfelveld, Schagen, Eng, Maft-
wyk, 'sGravenbrouk , ofte s'Graveniloot, Segvelt
ende Segvelderbrouck , Gamerick oud ende nieuwe j
midsgaders aan de Meyzyde } item , van den Hou-
dyck, Reyerskop, Gruyningen, St. Peters Gerecht,
Harmeien, Gerverskop , ende den Breudyk , Haan·
wyck. Harmei re weert ende Veldhuyfen, met haar
Buurlchappen ende Gerechten, alle reforterende on-
der den Marendyk, ons by haar Supplicatien en Re-
monilrantien te kennen gegeven hebben, hoe dat fy-
luyden ten refpede van hare Landen en Woonplaat-
fen, onder den fel ν en Marendyck gelegen , vry ende
exempt zyn van den Leckendyk, ende Hinderdam,
ende in plaatCe van dien ende omme haare voorfchre-
ve Landen en Woonplaatfen te befchermen , jegens
alle wateren komende uyt ten Ooften ende over Hey-
kop, van ouden tyden gehouden fyn den voorfz. Ma-
rendyk te maken ende te onderhouden, tot difcretie
van Graaf ende Heemraden van Reyerskop, Achtho-
ven ende haare conforten, ende dat vermids dien trou-
ble de Handveften , eertyds fpecialyk over den voor-
fchreven Marendyk gemaakt, vermift, en die fchou-
wen niet gedaan zynde, diefaake van den Marendyk,
in merkelyke ongercgeltheyt gekomen is, verfoeken-
de dat ons foude believen daar regens ordre te ftellen ^
doen te weten, dat wy begerende over al inden Lan-
den van Utrecht, goede ende forghoudige toefichte
gedragen te worden, op d'onderhoudeniife van dyc·
ken,
weegen, watertochten, ende van 't geene daar
uyt ende aan dependeert, den voorfz. Supplianten t'
haarlieder ernftige verfoecke geoótroycert ende geac-
cordeert hebben, oótroyeren en accorderen by defen,
die navolgende poinden ende articulen.

In den eerilen , fullen Graaf ende Heemraden van
Reyerskop, Byleveld ende haare conforten, midsga-
ders noch twee Heemraden uyt de Geërfden der Lan-
den in den Ryn uyt waterende, ende nochtans onder
den Marendyk l)ehoorende , te eligeren , befchoüwen
ende goëde toeiicht dragen op de gehele Marendyk,
fchieringe daar op te maaken, den fel ven verhogen,
verbreeden ende verbeteren na haare difcretie, tot oor-
baar ende verfeeckertheyd van den Lande daar onder
reforterende.

II.

r Ende dat beginnende van den Yfeldyk of, totten
Marenbrugge toe.

III.

Item, fullen kenniÎTe nemen ende wyfen in allefaa-
ken op den dyk voorfz. vallende, 't fy van diefcevan
hout, rys aldaar geilolen, ofte andere berovinge al-
daar gedaan, vaninjurien, vechten, doodflagen ofte
andere mefuiën , die daar ten tyde van de fchouwe,
ofte befoigne van den voorfz. Graaf ende Heemraden,
op den Merendyk gebeuren mochten, achtervolgen-
de de Handvellen van Byleveld.

I V.

Item, alfoo Graaf ende Heemraden, geen jaarlyk-
fe gagie, ofte.ialaris en zyn genietende, fal denvoor-
ichrcve Graaf ten fchoudagecomparerende, en alshy
in des gemeen lands faalden befoigneren fal, voor zyn
daggelden hebben buyten Utrecht, des daags twee
gulden en tien ftuyvers, ende binnen de Stad twintig
ituy vers, die Heemraden foo binnen als buyten Utrecht
woonende met den Secretaris, die mede Cameraar we-
fen zal, elk half geld, en die Schouten met den Pan-
der elk twaalf ftuyvers.

i

M

"8
k

VAN HET WATERSCHAP VAN

XXXVII. ORDONNANTIE, ofte Schouwbrief van de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands

van Utrecht, waar by aan Oyckgraaf en Heemraden van ByleveU&c,
de fchouwe over den Marendyck aanbevolen word, gearrefleert den 2S
Sepemb, MDXCF. en gerenoveert den
19 Maart MO CXL IV.

V.

Des en fullen de voorfz. Schouten op de fchou-oi
comparitie-dagen op den dyk voortaan niémand toe
haren beften hebben, of vryhouden.

V I.

Ende fullen ook de voorfz. Graaf, Heemraden,
Cameraar, Schouten en Pander, hem felven vankoil
ende dranck'vooriien, buyten laft van het gemeens
Land.

V I 1.

Dan foo veel die vrachten , 't zy van wagens, ofte
fchuyten aangaat, die fullen apart by 'c gemeen Land
gedragen en betaalt werden, fulks men dat van ouds
gewoonlyken is te doen.

VIIL

Ende fal de voorfz. Cameraar voor fyn voorfz. dag-
geld gehouden wefen regiftre te houden van alle fchie-
ringen, ordonnantiën, beftadingen van werken, me-
tingen, vonnilfen ende dingtalen , boeten en breuc-
kenj midsgaders van de genen die t'elke Vergaderin-
ge van Graaf en Heemraden preiènt fullen wefen, en
voorts al te fchryven dar op den voorfz. Marendyk te
fchryven valt.

I X.

Item, fal den ordinaris fchoudag alle jaar weien des
woensdaags na den eerften dag Juny, ende noch als
den noot fulks vereyiTchen zal ,by voorgaande coniènt
ende Vergadering van de gemeen Geërfdens, niitsdat
die Cameraar fondaags voor den fchoudag in dë Ker-
ken van Montfoort, Linfchoten, Harmeien, Game-
rick ende Segvelt j mitsgaders voorde vier Stads poor-
ten van Utrecht, met affixievan billetten, denvoor-
fchreven fchoudag ilil doen verwittigen en verkondi-
gen.

Ende alfoo die gemeenen Dyck, ter ordonnantie
van de gemeen Geërfdenbehoefilaegt is, mergenmer-
gens geiyk, foo fal defelve. fulks achtervolgt wor-
œn, ten ware daar om merkelyke redenen in de geda-
ne hoefflaginge veranderinge foude behooren te ge-
ichieden, in welken gevalle partye geintereflèert fulx
den gemeene Geërfden aangeven fal, die na gelegent-
heyd van der faake , by advyfe van haren Graaf ende
Heemraden, daar inne fullen ordineren, fulks als fy
bevinden fullen te behooren.

X I.

Item, fullen ten gebode van Graaf ende Heemra-
den, ten voorfz. Dyk komen alle die geenen die on-
der den felven .Merendyck vier mergen lands, ofte
meer gebruycken, elks in perfoon , ofte feynden een
weerachtig man, tot love van den Heemraden, met
fchuppen, fpaden, griepen, bylen, burrien, oftein-
ftrumenten, daar toe dienende, als dat gewoonlyck
is, al op poene van te verbeuren twaalf ftuyvers,
daar af het een derdedeel die Graaf, het ander der-
dendeel die Heemraden, en het derde derdendeel die
gemeen Geërfden hebben fullen, van welken derden-
deel die Cameraar gehouden fal wefen rekeninge tc
doenj wel verftaande , dat die Geërfden h^r eygea

Iwï·;


-ocr page 169-

BYLEVELD. 11. BOEK. VI. ΊΙΤ. 167

nen

, die haar Landen totten dyck niet behoorende,
ontgraven werden, tot feggen van Graaf en Heemraden.

XIX.

Item, fullen die boomen, ftaande aan, ofte om-
trent den dyk, fulcks gefnoeyt worden, tot difcretic
van de Heemraden.

X X.

Item, fullen die Schouten, ofte hare Gemachtig-
den, met den haaren ten dycke gekomen weiènde,
den Qraaf en Heemraden aanwyfinge doen van den
aanvang en afgang elk van fyn flag, op pœne van een
oudichild, t'employeren als boven.

XXI.

Item, foo wie Graaf, Heemraden, Schouten » of
haar Gemachtigden, ter caufe van haar officie we-
derfpreekt, ofte anders injurieert, die fal verbeuren
iès oudfchild, foo dikwils hy fulks dede, ende voorts
arbïtralyk gecorrigeert worden, na gelegentheydvaa
der fake,

XXII.

Item, foo als by de Heemraden gewefen Îâl wor-
den , dat fal gewefen blyven, en als geprivilegieerde
faken geëxecuteert worden, niet tegenitaande cenige
oppofitie, ofte appellatie ter contrarie, maar fullen,
mits die boeten reelyken betalende, in appel ontiangen
worden.

X X I I L

Item, word die Graaf ende Heemraden geinter-
diceert met eenige delinquanten eenige compofitie te
maaken.

XXIV.

Ende want tot onderhoud van de voorfz. poinâren,
ende andere notelyke occurreittien van den voorfz.
dyk, van node fal weien te fourneren , zeekere pen-
ningen j ibö is by de gemeen Geërfden van den dyck
voorfz. eendrachtelykgeaccordeert, dat die Geërfden
niet uyt waterende, of contribuerende onder die Wa-
terfchap van Byleveld , eens contribueren fullen op
elke mergen anderhalve ftuyver , daar voor fyluyden
ten eeuwigen dagen fullen vry wefen van de koftcn,
die foo ter oorfaake van de fchouw van de voorfchre·
ve dyk, als tottet recouvreren van de landen aan den
Marendyk, van ouds behoort hebbende, gedaan ful-
len worden. Ende fullen defelve koften van nu voor-
taan gedragen, ende gefurneert worden by den Geërf-
den', contribuerende onder die Waterichappe van By-
leveld voorfz. ende daar tegens wederom genieten die
jrofyten, die van den landen voorfz. met haaren toe-
jehooren fullen mogen inne komen. Ende fullen de
voorfz. anderhalve ftuyver betaald worden Jacobi toe-
komende, ofte binnen veertien dagen dagen daar naa
onbegrepen, ende by gebreckcn van dien fal die Wa-
tergraaf, op fyn gewin, totlaftevan degebreekelyken
Schout, die onbetaalde penningen mogen opleggen
ende verfchieten, mids dat die Schout wederom fal
mogçn volftaan met overleveringe van den onwilligen,
in zynbedryve,diefoo wel voor die principale fomme,
als voor *t gewin van de Watergraaf voorfz. zullen
wefen executabel. Ende fullen die Schouten die col-
ledatie ende betalinge van de voorfz. contributie doen,
tot koftcn van haar refpeétive gemeenten, ende fonder
koften van de Geërfden van Byleveld voorfz. Ende
fullen die bruyckers die voorfz. anderhalve ftuyver ver-
fchieten, ende de helft van dien hare Grond-Heerea
aan haar pacht korten.

XXV.

Item, fullen alle boeten , breucken , verfchoten
penningen, fchattingen ende voorts generalyken alle
executien gemaant, gccxecuteert, ende vootts alle
weeten, intimatien ende bevelen ter Ordonnantie van
den Graaf gedaan worden , by den Pander of 's Gra^r
ven-Bode, die de Schouten refpedivelyk fullen ge-
houden wefen tc affifteren, onder behoorlyke falaris.

landen al, ofte cenige van diengebruykende, en bin-
nen beflocen Steden woonende, niet en fullen gehou-
den wefen op eenige extraordinaris comparitien, als-
ic klockgeflag, ofte anders te dyk te komen, ofte als
dan vemand in hare plaatfe te fenden.
^ XII.

Ende alfoo eenige bruyckers, ofte eygenaars haarc
landen, die zy gebruyken, gelegen zyn in verfchey-
de Gerechten, foo lullen defelve mogen volftaan op
den dyck
voorfz. met een perfoon, ende fullen haar
optie hebben,
of fy Avillen blj^ven in haar Gerecht,
düar zy woonachtig zyn, ofte in den Gerechte, daar
fy het meefte land zyn gebruykende.

X I I Ia

Ende ten eynde men bequamelyken fal mogen we-
ten den diifaillanten, foo fullen die Schouten, elck
van fyn Gerecht refpeélivelyck gehouden wefen, ten
dyk komende , den voorfz. Graaf en Heemraaden te
leveren peninente cedulle van alle bruykers refpeóti-
velyk, daar van die Landen onder henluyden gelegen
zyn, ende defelve cedulle by eed, is het nood, Her-
ken, op pœne van twee oudfchild, die dengebreke-
lykcn t'elcken reyfe verbeuren fal, te appliceren aan
drie
deelen als boven, ten ware yemand van de Schou-
ten bleve in gebreke van cedulle te leveren, die ver-
beuren fal vier oudfchild, te employeren als vooren,
maar foo verre bevonden word , dat eenig Schout
met eenige Geiirfde, ofte bruyker gecolludeert heefr,
die fal verbeuren tien oudfchild, te appliceren als bo-
ven.

X I V.

Item, foo wie van den dyck fcheydc, ofte weg
ging, fonder oorlof van Graaf en Heemraden, ofte
ten èebode van defelve niet en dede 't gunt heni in 't
werk bevolen word, fal 'verbeuren t'elken reyfc een
half oudfchild, te appliceren als bovené

X V.

Ende of *t gebeurde, dat eenig werck volgens der
Heemraden fcnieringe ongemaakt bleve, ofte niet te
recht gemaakt ware, het felvcfullen Graaf en Heem-
raden belhden, binnen zekeren tyd te maaken, tot
koften van den gebrekelyken, en den felven defFail-
lanten daar en boven beboeren, met een pœne van
een oudfchild, mitsgaders in de daggelden van Graaf
en Heemraden, die over die beftadinge en opnemen
fullen ftaan, te verhalen aan de Schouten, ofte by in-
folventie van dien, aan den Ambachts-Heer, die elck
zyn regres hebben fal, aan den onwilligen op den der-
den penning meer.

XVI.

Ende of't gebeurde, (dat God verhoede) dat den
voorfz. dyk tot eenige plaatfendoorbrake, en het wa-
ter een wiel, ofte diejrte quame te maaken, foo fal 't
felve tot koften des gemeenen Lands vervat ende ge-
maackt worden, een tonne hoog boven 't gemeen
Land, daar omtrent gelegen, en fal dan voorts vol-
maakt en onderhouden worden tot koften cn laften
van de geenen, die 't haar ilag is.

X V I i.

Item , foo waar die Graaf metten Heemraden op
eenig dag koften doed , arbeyders huurt, ofte eenig
"werk beftaat, fullen die geene, dien 't flag haar is,
't felve met een fchatgelde terftond mogen betalen,
cn deden fy des niet, foo fal die Dykgraaft felve ver-
leggen en winnen 't weder inne tweewerf aan gelde,
driewerf aan pande.

XVIII.

Item, die aerde , tot het maaken ofte repareren
van den dyck notelyck, fal men halen ooft waart van
den iêlvcn dyk, ter plaatfen daar 't,gemeen Land daar
geland is cn men die bekomen kan, anders fal men
die halen weftwaarts uyt die Landen, tot den felven
dykbehoorcnde, en anderen, mits betalende den gec-

-ocr page 170-

i

VAN HET WATERSCHAP VAN

1^8

't welk met de principale fchulden ter felver tyd me-
de
fal worden geëxecuteerr, mids dat alfodanige be-
veel den Pander gegeven, geteykent fal weien by de
hand van de Graaf, des fullen die boeten binnen het
naaiie half jaar geëxecutcert worden.

XXVI.

Ende op dat beroerende het vergaderen der gemene
Geërfden , in toekomende tyden geen fwarigheyt en
valle, ende aangemerkt die meefte ende principaalile
Geërfden binnen de Stad van Utrecht woonachtig zyn;
foo fal de voorfz. Vcrgaderinge altoos wefcn m den
Capittelhuyfe van den Dom t'Utrecht.

X X V I i.

Ende fullen ter Ordonnantie van den Domdeeken ,
Graaf ofte twee Heemraden , die Geërfden geladen
worden door den Boode , by defelve Geërfden daar
toe geauthorifeert, de welke tot dien cynde gelevert
{
λΙ worden een cedulleby den Secretaris der gemeenen
Capittels geteekent, inhoudende defelve cedulle die
naamen van alle die Geërfden die onder den voorfz.
dyk viermergen ende daar over fy η poiîîderende : wel-
verftaande dat die gene die buyten die Stad woonach
tig fyn, beneffens hare namen fullen doen aanteyke-
nen, een feekcr plaatfe binnen de voorfz. Stad, die
zy fullen eligeren tot hare Domicilie , en daar de
voorfz. Boode weren zal mogen doen, ende die alfoo
gedaan zynde, zal die feive valideren, recht, of diet'
haren woonplaatfe waar gedaan, ende foo wanneer y-
mand op nieuws eygendom bekomt, iàl gaan by den
voorfz. Secreiaris des Capittels, en laten fynea naam

\

aanteykenen, en ftcllen in de plaatfe van den geenen
daar van hy iranfport lal hebben verkregen.
XXVIII.

Item, fal die boode van de gemeen Geerfdens van
elke reyfe te laden hebben tien Ituyvers, daar voorhy
mede relaas fal doen van fyne gedane intimatie.
XXIX.

Ende foo wie van den Geërfden ten minden t'fy-
nen huyfe wete daar toe gedaan zynde, ten gepraefi-
geerden tyd in den Capittele niet en compareerde,
fal voor die reyfc verliefen fyn ftemme, en altoos met
de meefte ftemmen van deprsefenten gefloten worden,
't welk valideren fal in alle manieren , recht ofte die
Geërfden alle gelyck prsefent waren geweeil.

En dit alles by provifie, en behoudens ons en een
yder anders fyn recht en gerechtigheyd,of in 't geene
voorichreven ftaat, eenige duyfterheyd quame tever-
ryfen, ofte alteratie, ofte nadere voorfieninge werdc
gerequireert, daar inne willen wy, dat die interpre-
tatie, correétie en alteratie en verdere voorfieninge
byons, ofte byonfe OrdinarifeGedeputeerden in der
tyd fal worden gedaan. Des t'eenen oirkonde heb-
ben wy defen by onfen gefworen Secretaris doen on-
dertekenen , cn met onfen grooten zegele doen beve-
ftigen. Aldus gedian t'Utrecht den
z6 September
I fpf. Onder Itond , ter Ordonnantie van myne
voorfz. Heeren die Staten. Getekent, G.deLeden-
bergh ; en was bezegelt met een uythangende zegel
van rooden waiTche om dubbelden fteerte.


XXXVIII. CCTROY efjiiie mjmt, als moren , tot het maken van éen Sand^ad langs den

Ajeeren'tajk, m dato den 2. 0£iob,MDCK

De Gedeputeerden van de Staten van den Lan-
de van Utrecht , geilen hebbende de Re-
queile en Remoniir..ntie by én op den naam
van Schour, Burgermeeilcrs en Regeerders
van Montfoorc aan henlieden gcprxientcert, en ver-
foek in hêt eynde van defelve gedaan, nopende het
maken en onderhouden van een fandpad Jangs den
Meerendyk, mitsgaders de Afte, daar by de inge-
Janden van Heeswyk en Achthovcn gewillig gecon-
fenteert hebben, over hare Linden, tuiïchen Mont-
foort en den Meerendyck gelegen, insgeiycks een
zandpad re doen maken, ende onderhouden, mits dat
fyluyden van her onderhoud van het zandpad tuflchen
Utrecht en Hermeien fouden zyn, en blyvenontlaltj
foo is 't, dat de voorfz. Gedeputeerden genegen we
fende, dat alle wegen-, watergangen, ende paflagien
verbetert, ende wel onderhoud.-n worden , ende dat
het maken en onderhouden van defelve zandpaden tot
groot gerief en dienil van veel mcnfchen is Itrecken-
de, die van Montfoort voorfz geoótroyeert en ge-
confenteert hebben, gelyck fy delelve oftroyeeren en
coniënteeren by defen, omme een bequaam zandpad
van de Meeren af langs of beneven den Meerendyck,
daar het felvc alderbequaamft en tot de minÜe pra:-
judicie leggen fal, te doen maaken en onderhouden,
tot beften van de Stad en Land van Montfoort, die
van Linfchoten ende Maftwyck, mitsgaders die van
Honcoop ; beheltelyckcn , dat de geenen , die het
zandpad op Heeswyk en Achthoven over hare Lan-
den maken en onderhouden fullen, mitsgaders die van,
jCameryk, Segveld, Reyerskop, Byleveld, Herme·
' len,
cum fuis ^ en de opgefetenen en ingelanden der-
fel ver, ten eeuwigen dagen van het maaken en onder-
houden van het zandpad langs den Meerendyk vryen
exemt fullen zyn en blyven, mits dat een bequaame
Ordonnantie en Schouwbrief op de onderhoudenifle
van de zandpaden, foo wel tuflchen Montfoort ende
den Meerendyck , als langs en benevens den felven
Meerendyk gemaackt, ende defelve zandpaden dien-
volgens alle jaar ten behoorlycken tyden fullen wei>
den beichouwt ; ende hebben de voorfz. Gedeputeer-
den omme her zandpad langs den Meerendyck by o-
psnbaar opflag, ofte anderfints te beftaden en doen
maken, gecommitteert, gelyck fy committeren by
defen, Mr. Floris Sas van Weldam , Burgenrteéfter
tot Montfoort, mus dat defelven Gecommitteerden
van de penningen, die hy daar toe fal komen op te
lichten en ontfangen, behoorlyke rekening enbewys
doen lal voor den geenen, die de voorfz. Gedeputeer-
den daar toe fuUen komen te committeeren 5 ende dc
voorfz. zandpaden alvoorens ten vollen en na behoo-
ren volmaakt wefende, fal het Land van Montfoort,
en de geenen, die met hen de voorfz. zandpaden ful-
len onderhouden, en daar toe contribueren, van het
onderhoud van het zandpad, tuflchen Utrecht ende
Hermeien, Zyn en blyven ontlaft. Gedaan t'Utrecht
den 2 Odob. lóof. Onder ftond, ter Ordonnantie
van myne voorn. Heeren die Gedeputeerden, en was
ondertekent, G. de Ledenberch.

η
i

ir

'I


XXXIX. ORDOJNNANTIE ., als vooren, op het maken . fchouwen, en onderhouden van het

voorfz.Sandpad, geanefleertden21Septemb,MDCXCVIL

Ia

-ocr page 171-

Β Y L Ε ν Ε L D. IL BOEK. VI ΤΙΤ

I.

In den eerllen, fal het vboifz. zandpad moeten
gemaakt, en voortaan onderhouden worden op
de breette van vier voeten vierkant, alle afge-
fakte en afgetreden kanten, en wallen, wel op-
gefet en
aangevult, mitsgaders de ruygt en gras ter
breette voorÊ. wel afgeichoeij, en klaar gemaackt,
alvorens het zand daar op te brengen.

1 i.

Terplaatfe, een floot, oftegruppel, in, ofte door
het voorfz.
fandpad leggende, ofte Itreckende is, fal
men
gehouden wefen te leggen ende onderhouden ee-
nen goeden ftercken boom, boven plat, ten minften
fes duymen breed, met eenen goeden fterken leun daar
toe, wel vail gemaackt ende verieekert.

III.

Ende waar 't felve over den dyk komt, fal een be-
quaam voetpad , van goede harde iteen, ofte klinc-
kert, op fyn kant moeten geleyt, ende onderhouden
worden.

I V.

Het voorfz. pad, in dc breedte als voren effen, ge-
lyk, ende hoog gemaakt fynde, fal men daar jaarlyx
opbrengen goet, grof, ende klaar fand, daar geen
aarde, of leem aarde onder is, ende fulks daar op en
over verfpreyen ofte ilroyen , ten minften een halve
voet dick , ofte foo veel min, of nieer ials naar gele-
gentheyt der plaatfe particulierlyk bevonden en geor-
donneert fal worden te behoren, latendeiu *t midden
akyd het hoogde, of roef, leggen.

De boomen, die langs , of aan het fandpad ftaan»
ende fchadelyk aan het pad, of hinderlyk aan het ge-
bruyek van dien geoordeelt fullen worden te Avefen,
fullen moeten worden geamoveert, ende die, fulks

feordonneert fynde, binnen den geftelden tyd niet
omt te doen, fal verbeuren een boete van twee Ca-
roli guldens, boven de boomen, ende fal den Cameraar
van 't voorfz. pad die als dan doen amoveren.

VI.

Den geenen die een dam, of dammen heeft, om
van den dyk over het fandpad op, ende van fyn Land,
te gaan, ofte te komen, fal gehouden wefen fulks na
behooren met een goeden vuften tuyn, in de gront
^eftaakt, ofte anderfints fuffifantelyk af te heynen,
fulks dat men met geen paarden, of beeften daar op
fal ;mogen , of konnen komen, ofte dat anders den
voorfz. dam , of dammen t' fynen kofte fal worden
opgegraven.

Sullende ook niemand het voorfz. fandpad met ceni-
ge beeften mogen beweyden, ofte beryden, daar over
dryven, leyden, laten lopen , of jagen, op de ver-
beurte van twaalf ftuyvers voor elk paard, os, ofte
koebeeft, voor yder verken fes ftuyvers, ende voor
yder fchaap drie ftuyvers, ende indien den eygenaar ,
ofte eygenaars van deielve beeften daar niet by en wa-
ren , foo fal men in fulcken geval de boeren mogen
verhalen op de beeften felfs, welverftaande dat daar
onder niet verftaan, of begrepen werden de beeften,
die men op , of van 't land brengt.

VIII.

Wordende tot de bekeuringe van 't geenc voorfz.
geauthorifeert niet alleen den Cameraar van 't felve
pad, maar benefFens den felven mede de refpeöive
Schouten , Gerechtsluyden , ende Ingelanden , ten
wiens laften het voorfz. pad gemaakt ende onderhou-
den word, die yeder daar ontrent geloof fullen meri-
leren, ende de boeten alleen profiteren, ten minften,
in cas van difpuyt, de contraventie byeene getuygen,
ende affirmatie ondçr eede, konnen, ende mogen pre-
keren.

XL Deel

I X.

Ende fal men defelve beboete perfoonen, ofte bee-
ften, in alle Gerechten deièr Provincie mogen aan-
houden, arrefteren, ende tegens deièlve totbetaalin-
ge van de voorfchreve boete by parate executie proce-
deren.

X.

Het voorfz. fandpad met de boomen 9 leunen, en
verderen aankleven van dien, fal jaarlyks iri pàober
gevifiteert ende gefchouwt worden door Haar Edele
Mog. Gecommitteerdens tot de fchouwe van 't fand-
pad tuiTchen Utrecht ende Harmelen, roidsgaders der
felvcr Cameraar.

X I.

Ende fal den Cameraar gehouden weien voor de
boeten, die op eiken fchoudag vallen fullen, den
fchouwdag in eiken jare, ten mmften veertien dagen
te voren, binnen de Stede Montfoort, van den Stad-
huyfe aldaar te doen afkondigen, en aan de poorten
tot Montfoort, als ook aan de Meeren, tot Linfcho-
ten, en Hoinkop, by affixie van billetten te doen be-
kent maken, ten e^nde de Gehoeiflaagdens voor den
beftemden tyd elk fyn flag, conform deiê ordonnan-
tie, behoorlyk iullen konnen gemaakt hebben, ende
daar en boven aan de Schouten van de Dorpen, ofte
Gerechten , die in 't onderhoud van 't voorfz. fand-
pad gehouden ende gehocfflaagd zyn, te leveren , of
Deftellcn yder twee exemplaren van defe Ordonnantie,
ofte Schouwbricf, ommc by defelve Sdhouren, elcx
in zyn bedryf, mede gepubliceert ende geafïigeert,
midsgaders eene van dien tot haar naricht behouden te
werden.

X I I.

Wat fouten tot eenige fchouwdage bevonden wor-
den ibo wel aan 't pad, als de boomen ende leunen,
of anderfints, fal den geenen, in wiens flag fulcx be-
vonden word, daar over verbeuren een boete van der-
tig ftuyvers, ende fal den Cameraar defelve fouten als
dan ten koften ende laften van de bekeurden aanbefte-
den, ende doen maken op den derden penning meer
voor fyn gewin, indien by de Heeren Gecommitteer-
den tot defelve fchouwe fulcx nodig bevonden ende
geoordeelt word, en anders niet.

XIII.

Ten

geprjEfigeerden fchouwdage fullen de Schou-
ten, Gerechts-boden, of ymand Van den Gerechte,
yeder den aangank ende afganck van fyn flag, of fla-
gen moeten komen aanwylen, op poene van twee gul-
den by den gebreeckigen Gerechte te verbeuren.

X 1 V.

Soo wanneer ten enigen tyde bevonden word dat
merkelyke fouten, of quade flencken , in of aan hec
voorfz. pad, of dat eenige boomen, leunen , of pa-
len, genomen ofte gebrooken waren, ialden geenen
in wiens flag fulks bevonden word, gehouden wefen
't felve terftond, ten langften binnen drie dagen na
dat het gefchiet, ende fulks tot hun kenniilè.gcko-
men fal wefen, weder te doen maken ende repareren
na behooren, op pœne van dartig ftuyvers te verbeu-
ren, ende dat den Cameraar 't ielve als dan fal doen
maken tot koften van de gebreekigen, op iyn gewin
als voren.

X V.

En by aldien ymand eenige palen, boomen , ofte
leunen, quame uyt de aarde te trecken , los te flaan,
tebreeken, of af te werpen, ende men bewyfen kon-
de wie ililks gedaan hadde, fal den fodanigen, boven
het hermaken en verftooren van alle fchaden daar aan

fedaan, verbeuren een boete van tien Caroli gui den,
'een helfte tot profyt van den aanbrenger, cpde dç
andere helfte ten behoeve van den Cameraar, die fulîç
fal doen executeren , boven arbitrale çorreto, pa ge-

Y legçqÇf

-ocr page 172-

ifo VAN HET waterschap VAN

leeentheyd der faacke.

XVI.

Alle de vorens-gemelte civile boeten ende breuken
fal men xealyk mogen doen executeren by eenen Pan-
der, of Bode , die de Heeren Gecomn:iitteerden tor
de voorfz. fchoijwè 'dààr toe fullen committeren, of
eligeren, niet tegenftaande eenige oppofitie of appel-
latie, maar fullen de beboete perfoonen , ( mids de
boeten by 'provifie alvorèn betalende, ) in oppofitie
moeen ontfaneen worden.

X V I Î.

Ende fal 't voorfz. fandpad met alle appendentien,
cnde dependentien van dien, voortaan gemaakt, ende
onderhouden worden by de geene, tot wiens lafte Haar
Edele Mog. bet felVe by óftroye van den i Oftober
lóof. hebben geordonii'eert^ endegerepartieert, hier
na geëxprefleert, uyt itdenen Haar Ed. Mog., con-
form het voorfz. oftroV ^ defelve Gerechten daarom-
me wel fpecialyk van het maaken ende onderhouden
van 't fandp.id, tuflen Utrecht en Harmelen gelegen^
hebben geëximcert.

Te weren ; by die vân de Gerechten van Hoen-
Jcop, van de Mcern, of Meernbrugge, terplaatfede
eerfte No. Paal geftelt is, tot de volgende Paal No.

groot ongevaar Roeden.

By die van den GerecÜte van Oukoop , van de
Paal No. ±. tot de Paal No. 3. groot Roeden.

By die van de Gerechten van Diemerbroeck, en-
de Papenkop, van de Paal No. 3. tot de Paal No. 4
groot ^ Roeden.

By die van den Gerechte van Dyckveld ende Ra-
telis , van de Paal No. 4. lot de Paal No. f. groot

Roeden;

By die van Williskop, van de Paal No. f. tot de
Paal No. 6, groot Roeden.

By die van Blockland , van de Paal No. 6. tot de
Paal No. 7. groot Roeden.

By die van den Gerechte vnn Linfchoten, Maft-
wyk, Polanen, van de Paal No. 7. tot de Paal No.
8. groot Roeden.

tem, by die van Kattenbroek , van de Paal No.
8. rot de volgende Paal No. p. groot Roeden,

By die van Cromwyck , Linfchoter-haar , cnde
Vlooswyck, van de Paal No. p. tot de Paal No. 10.
groot Roeden.

Item, by die van Schagen ende den Enge, van de
Paal No. 10. tot de Paal No. 11.

En by de bruyckers van de Landen, gelegen inde
Vryheyt der Stede Montfoort, van de Paal No. 11.
tot daar die van de Baronnye van Yifelileyn 't voorfz.
landpad, op der felverTerritoir, voortstontinueren-
de, of makende fyn.

Laftende de voorfz. refpeftive Gerechten, en yder
van defelve , de koften over 't jaarlyx onderhouden
van 't voorfz. fandpad vallende, voortaan onder der
felver buyrlaften mede uyttefetten, ende te doen col-
lederen.

Ende referveren Haar Ëd. Mog. aan haar de am-
pliatie, correftie, ende interpretatie, die defen aan-
gaande foude mogen worden gerequireert.

Ende ten eynde niemand hier van eenige ignorantie
prseténdere, fal defen alomme worden gepubliceert en
geaffigeert naar behoren.

Aldus by provifie gearrëfteert binnen Utrecht de-»
fen ζ Î September lópji Was geparapheert, S. F.
van der Capelle, vt. Onder itond : ter Ordonnantie
van deÈd. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht.
Was geteecient, P. Voet van Winflen. Hebbende
ter fyden op *t fpatium gedruckt 't cachet van Hoog®
gemelte Heeren Staten in roode^ waiîche.


RESOLUTIEi als vooren, waar by verfiaah is, dat de Waterfchap van ByUveld com»
peteert de judicature van faken, haare fchouwe aangaande ^ den i^OM,^
MD CL XXFL

XL.

Aan de Eo. Mog. Heeren Staten 's Lands

van Utrecht.

Vertooncn reverentelyk Dykgraaf en Heemra-
den van den Meerendyck} dat volgens Pri-
vilegiën en Handveften by Hertoge Willem
van Beyeren, op den i dag van Odober
1413. aan haar Vergoft , vermogen op de Landen,
daar onder relorterende, uyt te fetten en doen invor-
deren , foodanige penningen als tot onderhoud ende
noodige reparatien der dycken , landen , Sec. word
gerequireert, blyckende onder anderen uyt de navol-
gende extraden van dien.

Fiat infertio. Siet hoven Num. i. Ende dat die
Heemraden op den voorfz. lande &c.

Ende noch na die Handveften by Biflchop Frede-
rick vervolgens op St. Pauls dag in den jaare 1414.
verleent.

Fiat infertio. Siet boven Num. v. Ende wes die
Heemraden wyfet &c.

Als mede volgens den Schouwbrief van den Mee-
rendyck, op den
16 Septemb. ifpf. als doe by de
Sr itcn van den Lande van Utrecht op nieuws ver-
kent, art. i. en xxii.

Fiatmferm* Nura. xxxvii,

Dat by U Ed. Mog. Ordonnantie van dea Hove
van Utrecht van den jaare if83. rubr. van Prsefident
en Raden art. xxv. isgeftatueert, dat de Heeren Prse-
fident ende Raaden van 't gemelte Hof fullen ken-
nifle nemen van alle faaken van Politie ten platten lan-
de, aangaande de binnenlandfche dykagien, dammen,
fluyfen, watergangen, en diergelyke, die by appel,
forme vaii fimpel quereel, ofte anderfints, aan hun
komen fullen , onverkort nochtans de particuliere
Privilegiën , die een Dykgraaf, ofte Heemraden ter
contrarie van defen mogen hebben. Ende allioewel
by deielve Ordonnantie de Privilegien van de Remon-
ftranten mede onverkort zyn gebleven, foo is het
nochtans fulks, dat eenige Schouten en hare confor-
ten der Dorpen, onder den voorfz. Meerendyck be-
hoorende, (niet tegenftaande al oVereenigen tyd, en
felfs voor de invafie der Françoyfen verfcheyde pen-
ningen aireede hebben ontfangen, en onder haar be-
houden ) haar oppofeeren legen tweemaal eene ftuy-
ver, by Dyckgraaf en Heemraden over drie jaaren als
van 1^71, 1671, en 1673. op yder mergen tot re-
paratie van den voorfz. Meerendyck, en 't geen den
Franfchen vyand daar door gegraven had, en dat ook
met kenniife, en na voorgaande convocatie inhetby-
wefen van de Geërfden in het Capittelhuys van den
Dom alhier was uytgefet, gelyk in voorige tyden
al-
toos is gefchied, en by gevolge van dien fonder ee-
nige oppofitie gecxecuteert geweeft, iy Schouten
echter haar daar tegens nu helXen geoppoieert
, ook
gead^ciTeert; aan den Hove alhier > en sHàm geobti«

necrt


-ocr page 173-

ïieert furcheance van executie op den on willigen in
\ betalen, mitsgaders citatie tegen onfen Cameraar,
Johan van Hogenhoek, en den Exploiteur. Ende
alfoo de Heeren van den Hove niet competeert de
judicature in defen, foo Zyn fy Remonllranten ge-
noodfaakt haar te addrefleren aan U Ed. Mog. en re-
verentelyk te verfoeken, dat U Ed. Mog. gelieven
te declareren, dat Dyckgraaf en Heemraden alleen
competeert de judicature in defen, volgens de voorfz.
Privilegien, en Hand veilen, foo als U Ed. Mog. ter
requifitie van Dykgraaf en Heemraden van de Lange
Vliet op den 31 Maart 1
669. hebben gelieven te ver-
ilaan,
h\yktnàt e>} amems-, en dat by aldien fig ye-
mand by de vooriz. en te volgen uytfettingen bevin-
den mochte befwaart te 2.yn , dat die hem dien aan-
gaande aan U Ed. Mog. fa hebben te addreiferen ^ en
Itilks te meerder, alfoo U Ed. Mog. by het verlenen
van de voorfz. Handverten aan haar hebben behouden
de interpretatie, coireitie en alteratie van dien. Dit
doende &c.

In margine ftond geappoinéfceert. De Staten van
den Lande van Utrecht, gehoort defen aangaande het
advys van de Heeren van Beek, Schonauwen, en Ge·
robulus, ingevolge van Haar Ed. Mog. Reiblutie
.CoramiiToriaal den 1 i Januur. leftleden ter Belirhry-
vinge gedecerneert, hebbende geëxamineert den in-
houde deies, mitsgaders partyen daar op mondeling
gehoort, verftaan, dat de Heeren Vertoonders in ge-
volgen van het i, II, XVI, XXII, XXIV, enXXIX.
Artykelen van den DyckbrieF bevoegt zyn , dtomc
des nood zynde t'allen tyden te mogen uytfetten en
invorderen alle lbodanige penniiigen, als tot onder-
houd en noodige reparatie der dyken, kaden, en an-
ders, ,den voorfz. Meerendyk rakende, werden gere·
quireert, mitsgaders alleen te coinperercn, volgens
Privilegien en Handveften des voorfz. MeercnJy. ks,
de judicature in defen j en afdoende de verkend (ïir-
cheance hier inne geroert, laiten en ordcinneren Haar
Ed. Mog. de Heeren van den Hove Provinciaal van
Utrecht, van in het toekomende hnar niet met de ju-
dicature van den voorn, dyk meer te bemoeyen. Ce-
daan te Utrecht den 18 Odob. Onder itond,

ter Ordonnantie , als boven , en was onderteekent,
J. van Luchtenburg.

tjt

Β Y L Ε ν Ε L D. Π. ΒΟΕΚ. VL ΠΤ.


XLI. LYSTE n}an de Gerechten mt hare mergentalen , behûorende onder de Waterfcha^p van
Byleveld, getrokken uyt de Reekeningen van Byleveld.

yeldhlïyfen, den. Bai^on de Milan
Vifconti, Heer ^van Nyvelds
Gerecht, confr^^ibueert onder
de Polder van Byleveld
Harmelen . .
"Reyerskop, Creuningen
Reyerskop, Meerloo
Achthoven . . .

Maftwyk
Indyk, Hollands

Harmelerweerd betaald half molengeld,
foo dat het groot zynde 205 mergen,
maar betaalt , . .

Item, zyn ingelaten mergen, waar

Mergen
638
45ί·ΐ

m

500
tóf
IZf

lOI.i

van moet af£»etrokken worden 7I mer-

fen, in den Breudyk gelegen , die door
et leggen van de nieuwe kade, gcleyc
by de Waterichap van Woerden , tot
keering van het buytenwater in cas van
deurbraak van den Zcedyk, nu niet meer
in Byleveld, maar in de Waterichap van
Woerden moeten uytwateren , volgens
Refolutic van de Geërfdens van Byleveld
van den 20 April 1705, foo dat nu maar
eenc mergen ingelaten blyfc . »

Summa Mergen


XLIL LYSTE van de Water-of Dykgraaven vUn Bykveld,

Lodewyck van montfoorde,

Heer van Haferzoude, Dykgrave, wordge-
melt in
zeekeren Brief van Dykgraaf en Heem-
raden vm Byleveld van den jaare . Siet
den felven boven
, Num. ν i.

HENDRICK VAN DER BORCH', Schepen-
Borgemeefter der Stad Utrecht, word als Dyck-
graaf gevonden in den jaare ifzi. gelyk blykt uyt
zekere collatie ten zynenoverflaan gedaan ^ fiaande ach-
ter een Tramfix, te vinden hier boven
Num. ii, en in
zeekeren Procuratie van ip Jpril i f 31. Siet hier bo -
ven^
Num. xxi. En in zeeker Renverfaal van den
12 Siet hier boven^
Num. xxiii. Is

den I April iffi. overleden,

JAN UYTENHAM, is Dykgraafgewordenden^o
May If77.

Jonkr. HERMAN VAN RAVESWAEY , is rot
Dykgraaf aangeilelt den i j Auguft. en in den
jaare 1616 overleden.

Jonkr. FREDERICK VAN BAEXEN, Heer
van Koninxvry , is Dyckgraaf geworden den 14
Septemb. JÖié, en in den jaare liîzf overleden.

Jonkr. Ε WOUT VAN B4EXEN , Heer van
Karsbergen, is Dykgraaf geworden den 11 Januar.
1Ó2Ö, en in den pare 1044 overleden.

Jonkr. JACOB VAN BAEXEN, Heer van Har-
melen, is den 1 May 1Ö44 Dykgraaf geworden, en
heeft van het felve ampc afftana gedaan in den jaa-
re
x66l.

Jonkr. BALTHASAR VAN BAEXEN , Heer
van Harmelerweert, is door vrywilligen afftant»
en indifpofitie van den Heer Jacob van Baexen,
Heer van Harmelen, Dykgraaf geworden den 24
Maart 1661^ en is in den iaare i6pp overleden.

Mr. CHARLES PARMENTIER , Heer van
Heeswyck , Raad Ordinaris in den Hove van U-
trecht, is Dyckgraaf vcrkooren den 27 January;
1700.


II Deel.

SE-

Y ζ

-ocr page 174-

1/2 VAN DEN SLAPERDYCK.

S Ε VENDEN TYTEL.

Rakende de beheering van den Slaperdyk.

OCTROY by de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht verkent, tot het leggen van
een Slaperdyk, in dato den η Seftemh, MOCLIL

L

e Staten van den Lande van Utrecht , ge-
hoort het verfoek, Haar Ed. Mog. gedaan
by de geintcrefleerde Geérfdens des Greb-
bendycks op çie Stichtfe zyde , namcntlyck
van Amersfoore, Leusdeh, Woudenberg, enRens-
"woude, hebben na verfcheyde cómmunicatien en de-
liberatien, gehouden op de rapporten van derielver
bevindingen , Haar Ed. Mog. by de Heeren haarOe-
authorifeerden , Gecommitteerden uyt defe vergade-
ring gedaan , die
m loco zyn geweeft, en van alles in-
fpedie oculair genomen hebben , volgens het verbaal
daar van gemaakt , jegenwoordig alhier mede gefien,
gegunt en geoét royeert , gunnen en o6troyeeren de
bovengemelte, en andere geintereflcerde Stichtfe Ge-
crfdcns by defën, dat fy fullen mogen 'procederen tor
het leggen van een Slaperdyk, tegen alle nood ende
overloop van water, op de plaatlen, daar die nu is
afgehaakt, en noch ikl worden gekielfpit, dienvol-
gende beginnende ontrent den Dwarsweg tot aan de
groote Haar van.Renswoude, en voorts van Wolfs-
haar langs Veltjensgraaf tot aan de Renswouwfche
fteeg, en foo veel verder, als fulks noodig, en raad-
faam ial worden bevonden, met een fluys in deJoiFr.
Wyck daar toe gerequireert j authoriferendc de bo-
vengemelte Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteer-
den , omme ten overilaan van de Gecommitteerden
der voorfz. geintcreiTeerde Geërfdens, tot haren koften,
een beftek daar van te maken j ende volgens dien op
het fpoedigfte, ten eerilen doenlyk, ten meeften oor-
baar en minfte kollen, de aanbefteding daar van tc
doen, voorts de billetten, daar toe noodig, te for-
meren , en doen afïigeren daar en als fulcks behooren
fal. Gedaan t'Ucrecht den 7 Septemb. i6f2. Was
geparapheert, G. v. Reede tot.Nederhorft. Onder
itond, ter Ordonnantie van de voorn. Heeren de Sta-
ten , ondertekent , Ant. van Hilten. Hebbende op
het fpatium gedrucki 't cachet van gemeke Heeren
Staten in roden waiTche.


II. PL A CA A Τ van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog Heeren Staten * s hands vanV^
trecht, rakende de Schouten en Huysluyden j die op den Slaperdyk moéten ver*
fchynen^ den ^jFebruar. MJ> CLIIL

De Gedeputeerden van de Staten *s Lands van
Utrfcht, geadvHeert zynde, dat het water
in den Rhyn over hand iswafiende, en der-
halven mendient gepr^pareerttezyn (by al-
dien het water nu, of hier na mochte komen te was-
fen, tot aan het klockgeflag) tot befcherming en be-
waaring ν.,η den Slaperdyk: temeer, nadienden fel-
vcn dyck is opgewoj pen mee verfche aarde, en men
verneemt , dat veele dreygemcnten hier en daar foo
nu als dan worden gedaan, om den felven dyck door
te fullen itekcu j ioo hebben, om tegens foodaanige
moedwillige boofe faake en daad by tyds forge te dra-
gen , en tc voorfien, tot confervatic van de goede
opgefetenen, inwoonderen , en onderdanen van de-
len Gcltiçhtc, fonderling in den Quartiere van Eem
land, endaar omtrent Woonende engelegen zynde,
met haare beiliulenj huyien , hoven en landen, de
wclgemeltc Heeren Gedeputeerden van de Staten 's
Lands van Utrecht, na gehoudene communicatie en
deliberatie goedgevonden by publyquebilletten, con-
form den inhouden defer, foo tot Amersfoort, Leus-
den, Woudenberg, als Renswoude, en elders, daar
fuiks noodjg, nut, en dienftig foude mogen werden
bevonden, allen en een ygelyken bekent te maakcn,
voorts mede te ordonneeren, te laften, en tc bevee-
len, by defen, dat de refpedive Schouten en huys-
luyden ten pilatten lande aldaar, en daar ontrent wo-
nende, én gefeten zynde, haar van nu af en voorts
aan paraat en gereed te houden, omme ter eerfter op-
bod van de Heeren Gecommitteerden, die geautho-
nfccrt zyn tot het efFeétueeren van 't geen tot het
maken, bevorderen, en voltrekken van den voorfz.
Slaperdyck Vereyfichen ende noodig mochte wefen,
promptclyk en ter beltemder tyd op den felven dyck
te komen, fonder ednige de 'minfte uytftel
, of excu-
fe, elck voorfien met een fc hup, byl, roer, of ver-
rejager, en aldaar op haare àanbertemde plaatfen en
poften de ordre van de gemelte Heeren Gecommit-
teerden geerne en gewillig te ontfangen, getrouwe-
lyk, oprechtelyk, en punduelyk, fonder eenig te-
geniêggen, onluft, of on wille na te komen, en
op
het fpoedigfte met allen ylyt en neerftigheyd in hec
werk te ftellen, en volkoméntlyck te eircétueeren na
behooren, en volgens de ordre daar toe te geven
ente
ontfangen, fonder daar van te mogen zyn, of blyven
in eenige gebreke ·, want Haar Ed. Mog. fulcks uyt
redenen, en ten fine boven verhaalt, ten meeften
welftant, dienft , en verfekering van defen GeÏlich-
te, mitsgaders de goede opgefetenen, inwoonderen,
en onderdanen met de beftialen, goederen,en landen
van dien bevinden hoognoodig, nut, en behoorlyck
te wefen, op pœne van arbitrale correékie, na exi-
gentie en gelegenthcyd van der faaken, by Haar Ed.
Mog, te decreteren, jegens en rot laften van elk een,
die in 't geene voorfz. is, bevonden fal worden ge-
weeft te zyn, of te blyven in eenige gebrekej de
meergemelte Heeren Gecommitteerden, noch fpe-
cialyck en iterativelyck by deièn verfterkende en ver-
nieuwende in haare voorfz. commiffie, dienende
tot
alle het geene tot defenfie, bewaaringe, en verfeke-
ringe van den voorfz. Slaperdyck, als mede om de
voorfz. pœne behoorlyck en promtelyk, daar en
foo
fulks behooren fal, en foude mogen vcreyflchen, te
doen eifeélueeren, en executeren, by provifie en tot
dat dien aangaande een nadere abfolute en geduurigc
ordre gemaakt en gearrefteert fal wefen, met Haar Ed.
Mog. goedvinden en approbatie.
Gedaan tc Utrecht
den s> Februar. löfj.

iii.


-ocr page 175-

VAN DEN SLAPERDYCK. 11. BOEK. VIL TIT,

1Π PLACAAT, als vooren, tot weering van het doorfieeken , of b^hadigen van den Slaper-^

dyk, den 9 Fehruar, ΜΏ C LIIL

m

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, begeerende Γ00 veel als in haar is,
ende defelve amptshalven fchuldig zyn te
betrachten, en
in 'c werck te ftellen, daar
en geïyk fulks den dienft en welftand der welgemel-
tc Heeren Staten, ende de goede opgefetenen , in-
\voonderen, en onderdanen van delen üellichte, fon-
derlinge in Eemland , en daar ontrent is eyflchende,
Haar Ed. Mbg. verfchcyde eenparige Refolutien iiyt
nood, na diverfe gehoudene
Gommunicatien en rype
deliberatien genomen, dienende tot het leggen, ver-
fekeren en bewaren van den bewuften Slaperdyck,
hebben goedgevonden by defen, allen en een ygelyk
wel ernilelyk en fcherpelyck te belaften en beveelen,
cn volgens dien te verbieden, dat % niemand en fal
hebben te vervorderen in eeniger maniere, hoe en op
wat wyiê fulcks fonde mogen weien, 't zy met ge-
welt, door lift, of andere quade middelen enpraéty*
quen yets by der hand te nemen, dienende om door
te fteken, of te befchadigen den voorfz, Slaperdyck,
heulen, of eenige appendentien van dieti 5 op pœnc
van fonder genade, oogluyking , of diflimulade, na
exigentie van der faakc aan den lyve geftraft te wor-
den; laftende en authoriferende by defen de geene,
die tot het bewaaren van den voorfz. Slaperdyck gc-
ordonneert en gefteld zyn, of noch geordonneert en
gefteld fouden mogen worden, alle enfoodanigequa-
de en moedwillige perfoonen, wie en van wat quali-
teyt, ofte conditie defelve refpefl:ive fouden mogen
weien, feytelyk en mee gewapender hand af te wee-
in , te reiifteren, te aprehendercn, en te leveren in
handen van de Juftitie, ommc jegens defelve gepro*
cedeert te worden , daar en foo dat behooren fal.
Gedaan te Utrecht den ρ Februar.
16f^.


IV. ORDRE ende Reglement over den Slaperdyck , gelegen in en ontrent Renswoude , bewilligd
by de Geinterejfeerdens van defelve, enàe by de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands
van Utrecht geapprobeert ende geconfirmeert, den
20 Oecemb. M Ό C LIIL

De Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen die defen fullen fien , ofte hoo-
renlefen, falut: doen te weten, dat vermo-
gens onfc Authorifatie ende Refolutie, den
14 defcr lopende maand Decemb. oponfegeda-
ne wettige Befchryvinge, Staatsgewyfegenomen, wy
hebben goedgevonden , op 't rapport van de Heeren
onfe Ordinaris Gedeputeerden, te approberen, gelyk
wy approberen by defen den inhouden van de Ad:e
ende Schouwbrief, in alle fyne Poinden en Articulcn
hier naar gehïfereerc : onvermindert'trecht, 'twelck
den Heere van Amerongen , &c. dien aangaande in
deïTelfs Jurisdidie is competerende j des by proviiÏe,
ende alleenlyk tot Amersfoort de Vergaderinge, inde
voorfz. A£te en Schouwbrief gementioneert, word
toegeftaan : luydende defelve gelyck als hier naar
volgd.

Alfoo de Heeren Staten van den Lande van Utrecht,
op het veribek, gedaan by de Geinterefleerde Geërf-
dens des Grebbendyks, op de Stichtfe zyde, nament-
lykvan Amersfoort, LeusdenWoudenberg
ende Renswoude, naar verfcheydenc communicatien
ende deliberatien gehouden op de Rapporten van der
felver bevindingen, aan Haar Ed. Mog. by de Heeren
haar geauthorifeerde Gecommitteerden gedaan , die
i« /0C0 zyn geweeft, ende van alles infpeöie oculair
genomen hebben, defelve ende andere geinterefleerde
Geerfdens gegunt ende seoârroyeert hebben, achter·
volgens Refolutie van (5en 7 September 16fz. dat fy
fullen mogen procederen tot het leggen van een Sla-
perdyk, tegens alle nooJ ende overloop van Rynwa-
ter, beginnende ontrent den Dwarsweg tot aan de
giOote Haar van Renswoude, en voorts van de Wolf-
Haar , langs Veltjens-Graaf, tot aan de Renswoud-
fchefteeg, ende foo veel vorder, als fulcx nodig ende
raadfaam fal worden bevonden, met een Sluys in de
Joffrouwewyk daar toe gerequireert, ende dat defelve
Slaperdyk ende fluyfe, met den appendentien van dien,
wel lichtelyk wederom foude komen te vervallen, ten
fy op deconfervatic ende onderhoudinge van dien goe-
de ordre geftelt, ende nauwe opficht wierde geno-
men. Soo zyn dienvolgens, naar voorgaande verfoek
van de voorfz. Geerfdens, beraamt de Poindcn ende

Zo,
k

Articulen hier nrtar volgende, omme alle defelve de
refpeftive Geinterefleeroens gecommuniceert, ende
haar goede wille daar op veritaan, daar naby dewel-
gemelte Heeren Staten geapprobeert te worden,

J ·

Eerftelyk fullen tot onderhoud, opficht ende con-
iérvatie van de voorfz. Slaperdyk ende fluyie, met al-
le 't geene daar aan dependeert, geftclc worden achc
Gecommitteerden uyt de Geerfdens van dcrefpcitivc
vier Communiteyten , van Amersfoort, Lcusdcn,
Woudenbergende Renswoude, uytyeder Commu-
niteyt twee Gecommitteerdens uyt dcGeerfdens, die
reprefentcren fullen alle de geinterefleerde Geerfdens
by den fel ven Slaperdyk.

I L

Dat de eerfte acht Gecommitteerden fullen dienen
tot den laatften April 16f 6. toe , naar expiratie van
welken tyd twee fullen afgaan, alsfe een uyt Amers-
foort , ende een uyt Leusden , in wiens plaatfe twee
andere van de twee voorfz. Communiteyten voor vier
jaaren fullen worden gefurrogeert, en aan de anderen
opgegeven, ende in voegen hier voor beëdigt, ende
's jaars daar aanvolgende weder twee afgaan, een uyc
Woudenberg, end^e een uyt Renswoude, endeindes
felfs plaats uyt defelve Communiteyten weder twee
nieuwen gefurrogeert, in voegen als voren, ende foo
voorts jaarlyks de oudfte uyt de twee Comrauniteyteti
per
vices.

II 1.

Dat tot dien fine dingsdags voormiddag voor 'taf-
gaan van de refpeétive Gecommitteerdens, binnen
Amersfoort vergaderen fullen alle de Geerfdens van de
refpeétive Communiteyten, fonder eenige notificatie
te doen , omme tot eleótie van nieuwe Gecommit-
teerdens te treden, en defelve aan deanderen teprelen-
teeren, die defelve als dan voorts in den eed fullen ne·,
men.

I V.

Gelyk ook alle Vergaderingen ende Byeenkomften
van Gecommitteerdens der refpeélive Communitey-
ten binnen Amersfoort fullen Avorden gehouden, en-
de alle papieren, den Slaperdyck ral^endc, aldaar be-
waart,

y 5 V,


-ocr page 176-

dens van die Commqhitéyt, van de welke hy geftelt

was.

V I.

Dat de te kiefeilè Gecommitteerdens onder de Gom·
moniteyt, waar uyt defelve gekoren worden, fullén
moeten gegoed zyn aan vafte goederen ter waardye
téh minftem van drie duyfent guldens, ofte een vieren-
deel van een ploeg, ende woonachtig zyn yeder in
fyn Communiteyt, ten minften een van de twee, om-
me te beter, ende tot minder koften by der hand te
konnen zyn.

V I I.

Dat ook niemant onder eenige Communiteyt ftem
fal hebben, ten fy hy onder deiëlve Communiteyt ge-
goed zy aan vafte goederen ter waardye ten minften
van vyfcien honderc guldens; al 't welk fal ftaan ter
arbitragie ende œftimatie van de Geërfdens, of in cas
vandiflcnfie, de Gerechten van de reipedivc Com-
muniieyten.

VIII.

Dat de eerftkomende Gecommitteerden den eed
fullen doen aan de refpeóbive Geërfdens, ende de vol-
gende aan de
bJyvende. Gecommitteerdens 5 beloven-
de dat fyluyden defe Ordonnantie in allepoinóben, foo
veel hunlieden elcx aangaat, pun£tuelyk fullen ach-
tervolgen 5 als mede dat fy de bewaringe , verfeeke-
ringe ende verbeteringe van den dyk wel forgvulde-
lyk fullen bevorderen, ende de verargeringe en ver-
fwackinge van defelve weeren ende voorkomen, alles
naar haar vermogen, ende alle vonniiïen ende beboe-
tingen tot hare kenniflè behorende, oprechtelyk uyt-
fpreken, ende ter executie doen ftellen , fonder oog-
luyckinge, ofté verfchoninge van ymand, ende ge-
neralyk dat fy alles fullen doen 't geene ten meeften
befte van de Geërfdens behoord.

I X.

Dat de Geërfdens van de Communiteyten, fulcks
dienftig ende nodig achtende, een bequaam perfoon
fulkn mogen aifumeren, endegeauthorifeert, om alle
Aften 'ende Refolutien ter Ordonnantie van de Ge-
committeerdens , 't voorfz. Collegie aangaande , op
te ftellen , depefcheren ende uyt te geven, die van
fodanige kracht ende valeur fullen zyn, als andere pu-
blycque Aften, mids alvorens beëdigt zynde.

Gelyk ook de Gecommitteerden fullen ftellen een
Opfichter, of Bode van den dyck, op fodanige In-
ftruftie ende eed, als by haar dienftig ial worden ge-
vónden.

X I.

De νόοτΓζ. Gecotnmitteerdensfullen forgvuldigver-
forgenj, xlat dien voorfz. dyk met de binnen endebuy-
ten barmten , fluyfen en heulen daar inne gelegen,
blyven geconferveert in fodanigen ftaat, als delèlve
zyn aanbéfteedt ende opgenomen j alles conform de
beftecken daar van zynde, ende ftaande geregiftreert
achter in het regifter van de befoignesvan deGecom-
imitteerdeh tot het maaken van den voorfz. dyk ende
aanhorende werken : welcke hoogte ende breedte van
den voorfz. dyk ende barmten, by de voorfz. beftec-
ken geftek·, precifelyk fal moeten worden onderhou-
den, fonder defelve in alderminfte te verminderen,
maar wel te vermeerderen ende te befwaren, ook den
dyk ten wederzyden, daar het dienftig zy, te verlen-
gen , ofte andere ophoginge te doen, foo wanneer
xle Geërfdens fulcx goed vmden ; dewelken alle het
felve te doen vry en open gehouden
word , des dien-
ftig bevonden wordende.

V.

Dat by het afilerven, ofte wettelyk verfchonen in
middel van tyden, vaneen van devoorfz. Gecpmmit-
teerdens, desfelfs vacante plaatfe, in voegen als vo-
gefuppleert fal worden by ende uyt de Geërf-

ren

m

β

XII.

Ende fullen de Gecommitteerdens voorts genera-
lyk gehouden wefen alles te doen, dat tot verbeterin-
ge ende meefte verfeeckeringe van den dyck dienftig
ende nodig zy, ende de verargeringe , verfwackinge
ende doorbreekinge van dien weeren en voorkomen.

XIII.

Ende om het felve beter te eÎFeftueren, fullen vier
Gecommitteerdens, te weten d'oudfte uyt y der Com-
muniteyt, jaarlyks het onderhoud desDyks by open-
baren opflag aanbefteden, omme opgemaakt te wor-
den tot fchieringe van de felve : welke aanbeftedinge
op 't tweede jaar fal gedaan werden in het eerfte van
September, ende op den felfden dag als de fchouwe
ende opneminge van de aanbeftadinge, die 's jaars te
vooren gedaan is, gefchieden fal : ende fullen defelve
als dan mede letten ende ordre ftellen, dat alle bevon-
den gebreecken aan de fluys ende heulen, ende ap-
pendentien van dien , metten eerften geremedieert
werden.

XIV.

Ende dat de onkoften van de voorfz. reparatie des
dyks, by de aanbeftedinge voort gerepartieert fullen
worden over de refpeftivé Communiteyten, en elcks
zyn quote aannemen tydelyk te betalen.

'XV.

En d'aarde, tot reparatie enonderhoudingevanden
dyk, mitsgaders alle nieuwe werken daar aan nodig,
fullen gehaalt werden ter naafter plaatfe, en minfte
fchade, buyten de refpeftive barmten, mits defelve
betalende tot feggen van o^artydigen.

Ende fullen geen paarden, :koeybecften., fchapen,
verkens, ofte andere beeften op den dyk mogen ko-
men , op pœne van op yeder paard, ofte koeybeeft
te verbeuren t'elckens eene gulden, en op yder pink.
kalf, ofte ifchaap half geld, en op yder verken dub-
beld, en daar en boven vergoeden de fchade aan den
dyk en appendentien van dien, of hetgewafch, daar
op ftaande, gedaan, tot taxatie van de voorfz. vier
Gecommitteerdens ; welcke voorfz, boete voor d'ee-
ne helfte den opfichter, en d'ander helfte den aanne-
mer van 't onderhoud des dycks fullen genieten, ten
eynde fy op alles met meerder vigilantie letten.

XVII.

Dar de noodige convocatie van de Gecommitteer-
dens gedaan fal worden by beurten, ofte by die com-
muniteyt, die daar toe jaarlyks ten dage van de nieu-
we verkiefinge van de Gecommitteerdens fal werden
geauthorifeerti ende fullen die Gecommitteerdens ge-
houden wefen op den gepriefigeerden tyd en plaatiê
te compareren op haaren eed, en geconcludeert wor-
den, 't geene by de meefte ftemmen word verftaan.
XVIII.

Dat 'er twee Gecommitteerdens per vices aan den
dyk fullen moeten zyn, als het water fteygert aan de
peyl, of klockgeflag van den Grebbendyk, ende fal
men niet te min de andere laten weten, om ter eer-
fter denuntiatie van defelve, twee by evident pericul
van doorbraak aan den Grebbendyk, ofte immers by
den doorbraak felfs op den dyk te verfchynen, gelyk
mede alsdan de weet gedaan fal worden aan de refpe-
ftive Schouten, of by der felver abfentieaan de oud·
ften van de Gerechten, die by der hand zyn, van
alle de Dorpen en Gehuchten, omme haar gereed te
houden met foo veel volks, yder met een fchop, byl
en roer, ofte een verrejager, ten dyk te komen, als
by de voorfz. Gecommitteerdens t'elkens fal worden
geordonneert.

X I X.

Ende fullen de Gecommitteerdens by alfulk evident
perykel fuffifantc wachten en ronden op en over den
voorfz. dyk ordonneren, foo wel by daag ais bynacit,

ca

VAN DEN S L A Ρ È R D Y C κ;


-ocr page 177-

cn wel letten, dat defelve haar devoir doen, ende wel
toefien , dat by ongeluck van 't water, ofte door
fchelmery den dyck niet en worde befchadigt, ende
geenen overloop en inbreuk van water kome te ge-
beuren, en aldaar foo lange verblyven, dat het water
weder beneden de peyl zy.

X X.

Ende ingevalle ('t welk God verhoede) denGreb-
bendyk quame door te breken, fullen de voorfz. re-
fpeftive Schouten, ofte de oudfte van 't Gerecht by
der hand zynde, ofte andere daar toe geauthorifeert,
voort op 'c eerfte aanfchryvens, ofte wete, fonder
eenige de minfte uytftel in hare refpeftive Dorpen,
ofte Diftriden klockgeflag laten doen, ten eynde zy
met S alle weerbare mannen, niemand uytgefondert.
welvooriien mee een roer, ofte verrejager, mitsga-
ders fchop en byl, foo tot bewaringe tegen s't water,
als tegens alle geweld, in aider yl, fonder eenige de
minfte dilay, vertreck, ofte excufe op den voorfz.
Slaperdyk fullen komen, ter plaatfe daar fybydeGe-
committeerdens fullen worden gewefen, d'ordre van
defelve geerne en willig ontfangen, getrouwelyk, op-
rechte'lyk en punéluelyk, fonder eenig tegenfeggen,
onluft, ofte onwille nakomen, ende op 't fpoedigfte
met vlyt en neerftigheyd in 't werck ftellen, en vol-
komentlyck cfFe6tueren na behoren, fonder daar van
te zyn, ofte blyven in eenigen gebreke, ende voorts
alle, ofte eenige van hun foo lange aldaar verbly ven,
fulks en als dc Gecommitteerdens de gelegentheyd der
nood dienftig fullen vinden, alles op pœne van arbi-
tralyk na exigentie van faaken, byde voorfz. Gecom-
mitteerdens gecorrigeert, of geftraft te worden.

X X 1·

Dat niemand op d'eerfte aanmaninge in gebreke fal
mogen blyven, om voorts datelyk ionder eenig ver-
trek te komen, op poene van vyf en twintig guldens
yder dag by den Schout, ofte andere geauthoriiêerde,
ten behoeve van de gemeene communiteyten, te ver-
beuren voor elkeperfoon,dieniet en komt, ofte niet
haaftig genoeg by der hand is i behoudens den Schout,
ofte andere Geauthorifeerdens zyn > ofte haar regres
jegens de gebrekigen.

X X I I>

Sullen ook de voorfz. Schouten en opgefetenen t'al-
len tyden datelyck gereet en willig moeten zyn, om
fonder eenig vertrek, ofte excufe onder behoorlycke
belooninge, met wagens en paarden, ende andere be-
hoeften ten dyk te komen en aanbrengen, fulks ende
foo wanneer by de Gecommitteerdens fal worden ge-
ordonneert 5 op pœne van tien guldens t'elken reyfe
by yeder gebreicige, of onwillige te verbeuren.

XXIII.

Gelyk den voorfz. Schout en opgefetenen ook ge-
houden fullen zyn door ordre, als vooren, te doen
alle accommodatie in hare huyfen en fchuuren, foo
voorde Gecommitteerden als andere, die ten dienfte
van den dyck worden geëmployecrt, mits daar voor
genietende behoorlyke betalinge,

XXIV.

Ende in cas yemand trachte in eeniger manieren,
hoe en op wat wyfe fulks foude mogen wefen, 't zy
met geweld, door lift, of andere quade middelen en
pradyquen yets by der hand te nemen, dienende om
door tefteken, door, ofte in eeniger wyfe buyten
om te graven, ofte befchadigen den voorfz. Slaper-
dyk, fli^fen, heulen, ofte eenige appendeniien van
dien, ofte ook met eenige feytelykhedende bewarin-
ge van den dyk onderftonden te beletten, fullen de-
felve, wie en van wat qualiteyt, of conditie fy refpe-
Ö:ive foüden mogen wefen,
de faüo mogen worden

f erefifteert, en met gewapender hand a^eweert by
e Gecommitteerdens, ofte die geene, die fyluyden
daar toe fullen willen croployercO| ca dc bcichyidig-
de geapprehendeert, of by ontkominge by edidege-
citeert, om tegens den fel ven byden oudften Gecom-
mitteerden van de communiteyt, die tot de convoca-
tie dat jaar geauthorifeert is, voor de Gecommitteer-
dens geprocedeertte worden, foo fulks behoorenfal.

XXV.

Dat de Gecommitteerdens fullen kenniflb nemen
van alle berovingen, vergravingen, afrepingen, om-
vroetingen, befchadigingen van den dyk,'t Îybymen-
fchen, of beeften gedaan, midsgaders gewe t, feyre-
lykheden, lift, ofte andere quade middelen, totdoor-
fteeckinge, verfwackinge, ofte verargeringe van de-
felve j midsgaders de fluyfen ende heulen, ende 't ge-
ne daar aan dependeert, als mede van de fchade aan
't houtgewafch op, ofte aan den felven dyk ftaande,
gepleegt, ook van injurien de Gecommitteerdens, y-
mand van henluyden, midsgaders allen den genen, die
by haarluyder fullen wordengeëmployeert,in't ftuck
van haar officie aangedaan, gelyk ook van de nalatig-
heyd, verfuym ende wandevoiren, fooby derefpedi-
ve Schouten ak opgebodene huysluyden, ende ande-
re gecommandeerde ende geëmployeerde perfonen,
foo in 't komen van ten dyk, als in 't nakomen van
de te ontfangene ordre gepleegt, ftrafFende en beboe-
tende de reipeótive Delinquanten , ofte den geenen
door wiens Ichult, ofte negligentie * t felve is veroor-
faakt, of begaan, nadat fyinconfcientieen gelegend-
heyd van faken fullen bevinden le behoren, en conitrin-
geren defelve tot reparatie van de gedane fchade, ook
byarreft byhunluyden, of uyt hunlieden name te doen,
ingevalle de perfoonen waren woonachtig buyten defe
Provincie : ende in het gene in defen by Gecommit-
teerden fal worden gewefen, fal recht zyn en blyven.
XXVI.

Ende in cas van eenige uytiettingevan reparatie aan
fluyfen ende heulen, onkoften door dykleger, ofte
doorbraack des dyks gecauieert, ende andere gemee-
ne laften over de geincereiîcerde landen ende goe-
deren moeten worden gedaan , fal daar van de foeci-
ficatie veertien dagen te voren aan de refpedive Com-
muniteyten ter hand geftelt worden , cn by defelve

feëxamineert : en fullen defelve tot Amersfoort daar na
y de Gecommitteerdens, by adjunflie van nog twee
Geërfdensuyt yder Communiteyt, over die vier Com-
muniteyten omgeflagen ende uytgefet worden ; ende
yder Communiteyt lyn quote geaifigncert, ende den
dag van betalinge gepracfigeert worden. En in cas y-
mand in gebreeke mogte blyven op den beftemden
dag zyn quote op te brengen , fullen de andere Ge-
committeerdens van de gereede Communiteyt, ofte
Communiteyten geauthorifeert zyn deièlve quote te
negotieren, tot laftevandegebreeckigen, ende onder
verband van landen en goederen, midsgaders op ge^
win van den tienden penning meer, tot verval van de
onkoften , fchade ende intereflèn , die d'ander daar
door foude komen te lyden en te doen.

X X V I 1.

Dat dc refpedive Gadermeefters , na gedane om-
flag, niet betaalt wordende binnen den geprsefigeer-
den tyd, de gebreekigen voor het geene Îy te laften
fullen hebben, neffens twee ftuyvers op den gulden,
ten voordeel van de gemeene Geërfden , met parate
executie door den Bode, ofte Oplichter van 't Col-
legie fullen doen uytpanden , die daar toe by deien
word geauthorifeert, als mede rot het innen en exe-
cuteren van alle gedecreteerde breuken ende boe-
ten , ende fullen niet te min alle koften van executie,
komen tot laften van de geëxecuteerden, volgens fy-^
ne Inftruétie daar toe te maken.

XXVIII.

In cas tot reparatie van den dyk, boven het ordi-
naris onderhoud, hier voren verhaalt, fluys, ofte an-
derûnts, by Gecommittecrdcos eenige werken geoor^

deelt;

i7f

VAN DEN SLAPERDYCK. IL BOEK, VIL ΊΙΊ.


-ocr page 178-

amenden daar by jegens de contraventenrs van dien,
geftatueert : alles dienende tot meerder bewaringe,
verfeekeringe ende verbeteringe van de gemelte Sla-<
perdyk, op de Stichife zyde, ende omme de verarge-
ringe ende verfwackinge van deièlve te weeren ends
voor te komen, voor ibo veel fulks immermeerdoen-
lyk ende mogelyk fal wefen. Tot welken eynde wy
ook goedvinden ende verüaan, dat alle vonniiTen en
beboetingen dien aangaande, byde Gecommitteerdens
van de Geërfdenstot harekennifle als voren behorende,
oprechtelyk uytgefprooken ende geëxecuceert werden,
by den genen daar toe gelaft ende geauthorifeert zyn-
de, daar en foo dat behoren fal, fonder oogluykinge,
ofte verfchoninge van ymand , gelyk fulks ook ten
meeilen befte van de voorgemelte Geërfdens behoort,
niet tcgenltaande oppofitie, ofteappellatie ter contra-
rie, ende onvermindert deiêlve, Ende by aldièn in
't gene voorfz. ftaat, eenige duyfterheyd mogte wor-
den bevonden, ofte naarder voefieninge werde gere-
quireert, daar inne willen wy, dat de interpretatie,
corre£lie, alteratie, ende vorder voorfieninge by ons,
ofte onfe Ordinaris Gedeputeerden in der tyd fal wor-
den gedaan. Des ten oirconde foo hebben wy defe
met onfen uythangenden zegele, paraphure ende on-
derteekeninge van onfen gefworen Secretaris van Sta-
te doen beveftigen, Gegeven t' Utrecht , den zo
December in 't jaar ons lief Heeren ende eenigen Sa-
ligmakers Jefu Chrifti löfg. Was geparapheert, Jas-
per van Lynden, vt. Onder ftond, ter Ordonnan-
tie van myne voornoemde Heeren de Staten. Ende
was onderieeckent, Ant. van Hilten,

APPOINCTEMENT n)an de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten *s

Lands van Utrecht, dienende tot elucidatie van het ii. Articulvan
het Reglement op den Slaperd^ck, in dato den ι April ΜΌ C C FIL

VAN DEN SLAPERDYCK.

<kdt worden noodig te zyn aanbeftccd te worden ;
welke aanbeftading in regard van werken boven de
vyftig guldens bedragende, publycquelyk fullen moe-
ten worden gedaan » uytgefondert alleen in tyden van
watersnoot, fullenGécommitteerdens, ofte hare fup-
pooiten geen aanneminge, of leverantie mogen doen,
of part, of deel daar inne mogen hebben, diieébelyk
of indireételyk , op poene van hondert Carqlus gul-
dens t'elken reyfe te verbeuren, ende teincurreren de
pœne van iöfamie.

XXIX.

Dat yder Communiteyt fyneGecommitteerdensfo·
danige daggelden fal toeleggen , als fy fullen goed
vinden : alle wekke daggelden , 't fy of defelve val-
lende ten tyde van dykleger ende doorbraak des dyks,
ofte in alle gndere voorvallen v^n fchouweq, aanbe-
itadingen, &c. yder Communiteyt felfs ial betalen:
uytgefondert dat de daggeldpp yan de Gecommitteer-
(ien van Renswoude by de famcntlyke Communitey-
ten fullen gedragen worden.

Soo is het, dat wy begeeren dat de vporfz. Ade
ende Schouwbrief in alle Poinéten ende Articulenvan
deièlve wel ende met goede iorgvuldige vooriichtig-
heyd naargekomen ende onderhouden werden, ordon-
neren ende bevelen by defenden «Geprfden ende Bruy-
kers van de Landen, gelegen in, of onder den voor-
fchreve Slaperdyk , opdeStichtfc zyde, ende dpn re-
forte van dien, midsgaders allen anderen, die fulcks
incumbeert, aangaan ofte raaken mogte , ende een
yeder van dien haardgar naar exa^elykende punitue-
lyk te reguleren, op de ftraifen , poe pen, boeten en

Op de Requeftc van denPrasÎîdeerende en Ge-
committeerdens tot dedireftie van den Sla-
perdyk , ontrent de Vrye Heerlykheyd van
Renswoude gelegen, isgeappoinóleert. De
Gedeputeerden van dé Staten'sLands van Utrecht,
gehoort het rapport van de Heeren van Heemftede,
en andere Haar Ed. Mog. Gecommitteerdens, inter-
preteerende by provifie het tweede Articul yan 't Re-
glement op den Slaperdyk hier by geroert, verftaan
>y provifie, dat imand afgaandeuyt eenige der Com-
muniteyten daar by geroert, defelfde door de Geërf-
dens
de novo weder moge werden aangeftelt, om ge-
lyke tyd van vier jaren te mogen continueeren. Ge-
daan t'Utrecht den
I April 1707. Onder ftont, ter
Ordonnantie, als boven j was onderteekent, P.Voet
van WiniFen.

m^


VI. RESOLUTIE van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten^ Lands van

Utrecht, hehelfinde twee InftruÈien , als een voor den Opfigter van de
peyl tot Woudenberg, en een voor den Schutmeefier aan den Rooden Haan,
in dato den i^Februar. MOCCXIV.

Door den Heere van. Natewifch ter Vergade-
ring fynde voorgebi-acht, en aldaar gelefen
twee Inftrudien , alilë, voor den Peyl-en
I Schutmerter aan den Roden Haan, en voor
den Opfigter van de Peyl tot Woudenberg, beydeop
den 21 Februar. 1714 geteekent binnen Amersfoort
by de Gecommitteerdens aldaar , ende luydende ref-
pe£bivelyk als volgt.

'InflruSlïe voor den Opftgter mn de peyl tot Woudenberg^
by de Ingelanden, foo binnen als huyten den Slaperdyck
gelegen^ geformeert, ende byde Heeren Staten van bey-
di Provinciën geapprobeert.

I.

Den Opfichter fal gehouden welen voor de peyl
goede forge te dragen, en ten dien eynde defelvedaag-
lyks moeten vifiteeren.

iiiiifitiflii

^'fgâià·»

I I.

Ende fal hy gehouden wefen, foo gauw het water
aldaar boven de peyl fal fyn geraakt, of hy gewaar-
fchouwt word door den Opfigter van defcholtbalkens
tot Amersfoort, 't water aldaar boven de peyl té fyn
gekomen, daar van aanftonds aan de Peyl-en Schut-
meefters aan den Rooden Haan kenniife te geven.

III.

Den voorfz. Opfigter fal voor jaarlyks traÖrement

hebben een fommc van.....guldens, door den

Ontfanger der exonereerende Landen te betalen, fon-
der voor eenige extra te mogen declareeren, als voor
het geene hem by fchriftelykeRefolutie, boven 't or-
dinaris werk, fal wefen geordonneerc ende by hem
gedaan.


IV,

-ocr page 179-

I ν.

Ende fal de voorfz. Peylmeefter gehouden fynvoor
het aanvaarden
defer fyne Commise, den behoorlyken
eed hier ontrent in handen van de Gecommirteerdens
der exonereerende Landen, als mede aan de Heeren
Gecommitteerden van de Slaperdyk, af te leggen.

Aldus by provifie gedaan en gearrefteert by de Ge·
committeerdens uyt de Dykftoelen van Wageningen
cn Bennecum, en van deRheneniè Nude, endeAch-
terbergfe hoylanden uyt de Slaperdyck, uyt de Veen-
raden der Gclderfche en Sdchtfe Veenen jende uyt die
van Manen en Veldhuyfen. Aélum ten Raadhuyfe
re Amersfoort op den 21 Februar.
1714. Ende was
geteekent, J. C. V. Eek. Trajedinus Bol. Johan
Otters. B. S'miiTaart. en H. Stip.

InfiruBk voor den Peyï-en Schutmeefier aan den rooden
Haan ^by de Ingelanden^ foo binnen als buyten den Sla-
perdyk gelegen, ge formeert, en by de Heeren Stat en van
ivcderfydfe Provinciën geapprobeert.

i.

Den Peyl-en Schutmeeller falgehouden wefen , op
de heulen en aankleven van dien goede acht te nee-
men ,en fo gauw aan defelve eenig manquement bevind,
daar van aan de Gecommitteerdens uyt de exonere-
rende Landen tot opfigte der waterloofinge, als me-
de tot Amersfoort aan de Gecommitteerdens van de
Slaperdyk, kennifle te geven , op dat daar in , foo
gauw doenlyck , door Haar Ed. mag werden voor-
fien.

I I.

De voorfz. Peyl-en Schutmeeftcr fal in conformi-
teyt van het xvii Artyk. der Wageningenfe Con-
ventie, in dato den 11 Januar. 17
14 nooyt vermogende
heulen, iluyfen, op ymands ordre, wie het ook zy,
ja felfs niet door ordre van de Heeren Staten 's Lands
van Utrecht, onder eenig vcorwendfel, wat het fou-
de mogen wefen, als alleen , wanneer het fy door 't
oploopen van de Riviere de E-em, of veelvuldigen re-
gen, ofineeuw, het water boven depeyl is geraakt,
of by tyden van onvermoedelyke doorbrake van den
Grebbendyk j edog foo gauw den dyk wederom fal
fyn bevangen, fal hy de voorn, heulen wederom moe-
ten openen, mits dat het water binnen dyks onder de
peyle zy : fuliende vorders de voorfz. Opfichters,
wanneer het water onder de peyl en den Grebbendyk
geheel is , geen ordre hoeven , of mogen refpedee-
ren, tot het fluyten der heulen, ende ter contrarie
fonder eenige ordres af te wagten , wanneer het wa-
ter aan den Rooden Haan, of boven de peyl komt,
of hy door den Peylmeefter van Woudenberg ge-
waarfchouwt word, het water tot Woudenberg, of
Amersfoort boven de peyl te fyn, de heulen aaniionds
fluyten, en deièlve wederom openen, foo gauw het
\vater aan den Rooden Haan wederom beneden de
peyl fal fyn.

I I I.

Dat dcfe Peyl-en Schutmeefter daaglyks verfchey-
den maal de peyl fal hebben te vifiteeren , mede ten
minften alle weeken eens van de waterlofing, foo uyt
het veen tot aan de heulen, als van de heulen tot aan
AVoudenberg infpedie teneemen, ende eenige gerin-
ge verhinderinge daar in fynde , het felve aanllonds
weg te neemen , ende van meerder belang daar aan
vindende, daar van aenftonds aan dc Heeren Gecom-
mitteerdens , tot derfelver dircdie geauthorifcert,
kennifle te geven, om daar in by haar Ed. te werden
voorfien.

I V.

De voorfz. Peyl-en Schutmeefter fal tot j.iarlyki
t rarement boven vry huyshuur genieten een fomme
van tachtig gulden traébement, en twintig gulden
huyshuur, door den Ontfanger van de exonereerende
Landen aan hem te betalen j fuliende hy voor geen
extraordinaris moeyte mogen declareeren , als wan-
neer het felve heeft gedaan op exprefle Reiblutie van
de exonereerende Landen.

v.

De voorfz. Peyl-en Schutmeefter iiil mede exade-
lyk,moeten obferveeren de winters-peyl, aangaande't
lluyten, en opdoen der heulen by winter fayfoen, tot
't houden van water op deLanderyen, en fomer-pey],
aangaande het houden van water in de grift des lo-
mers by groote droogte, ende fulks in conformitcyc
van het Reglement hier over by de exonereerende
Landen te formeeren.

v i.

De voorfz. Peyl-en Schutmeefter iiil gehouden we-
fen telkens, wanneer de heulen by hem worden ge-
floten, of opgedaan, daar van aan de Dykftoelen van
Wageningen, en Bennecum,
van de Rheenenfe Nu-
de 5 Achterbergfc hooylanden, aan den Dyckftoel
van den Slaperdyk tot Amersfoort, Veenraden, Ma-
nen, en Veldhuyfen kennifle te geven.

v i i.

Aldewyl aan die van Manen en Veldhuyfen is geac-
cordeert , dat in haar kadens eenige nieuwe heulen
fullen worden geleyt, is overkoomen, dat die heu-
len fullen moeten worden gefloten , foodraa die aan
den Rooden Haan toe fyn, en niet worden geopent,
als vyf volle dagen , na dat de heulen in den Slaper-
dyk gelegen wederom open fullen weien , ende dac
den Opfigter van de peyl en heulen aan den Rooden
Haan daar van de fleutels fal hebben , en gehouden
wefen defe heulen in conformité van defe over cen-
komfl:e te openen en te fluyten.

V 1 Τ 1.

En fal den voorfz. Peyl-en Schutmeefter gehouden
fyn voor het aanvaarden defer fyne Commiflie den be-
hoorlyken eed hier ontrent in handen van de Gecom-
mitteerdens der exonereerende landen , als mede in
handen van de Heeren Gecommitteerdens tot de Sla-
perdyk af te leggen.

Aldus by provifie gedaan en gearrefteert by de Ge-
committeerdens uyt de Dykftoelen van Wageningen
en Bennecum, en'van de Rheenenfe Nude, enAch-
terbergfe Hoylanden, uyt de Slaperdyk, uytde Veen-
raden der Geldea-fe en Stichtfe Veenen , en uyt die
van Manen en Veldhuyfen. Aébum ten Raadhuyfe
te Amersfoort den 21 February
1714. Was getee-
kent, L. H. Torck. Trajedinus Bol. Joh. Otters B.
Smiflaarr. en H. Stip.

En door welgem. Heere van Natewifch vorder fyn-
de bekent gemaakt, dat op Haar Ed. Mog. approba-
tie tot Peyl-en Schutmeefter aan den Rooden Haan
was aangeftelt, FransThyflen, opeen cradementvan
tachtig gulden jaarlyks, boven de twintig tot huys-
huur, mitsgaders tot Woudenberg tot Opfichter van
depeyl, Willem vanGcy tem beek , op een tradement
van veertig gulden jaarlycks. Is na deliberatie
by
Haar Ed. Mog. het een cn het ander geapprobeerc.

VAN DEN SLAPERDYCK. IL BOEK. Vit ΊΙΤ.


acht.

%

-ocr page 180-

van de riviere de eem,

ACHTSTEN TYTEL.

BetreiFende de fchouwe van de
Riviere de Eem.

L ORDONNANTIE

Eier-en Modderbeeken, haar water in de worfz. Oude Eem lojfende,
den ^Juny MO CXVL

Die Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, die defen jegenwoordigen ful-
len fien, ofte hooren leien, falut. Alfoo
\vy in den jaare feilien honderd dertien,
veertien en vyftien, op deremonftrantien, doleantien
en ernftig verfoeken, foo van de Ed. Regeerders der
Stad Amersfoort, als van verfcheyde Landgenoten en
Bruykers der Landen, boven en beneden omtrent de
voorfz. Stad gelegen, met grooteen exceffivekoften,
moeyten en arbeyd hebben doen verdiepen endever-
breeden de rivier, ftrekkende van Amersfoort in -de
Zuyderzee, genaamt de Eem, mitsgaders het Canaal,
genaamt de oude Eem j dat ook de Ed. Regeerders
der Stad Amersfoort derfelver Stads grachten , aan
de ooilzyde, insgelyks hebben doen verdiepen en ver-
breeden, en in defelve Stads grachten , * omtrent de
Koppelpoort, by de mond, ohe ingang van de oude
Eem, doen leggen eenen fteene Beer, alomme door
middel van dien de exoneratie van wateren, door de
voorfz. beken van boven komende, te faciliteren, en
het zand, dat defelve met groote meenigte gewoon
•waren af te brengen en te laten vallen, oTte linken in
de principale riviere, ofte nieuwe Eem, tot verllop-
pinge van defelve riviere, verderf van de uytwaterin-
ge en navigatie, en confcquentelyk tot groote fcha-
de van de Landen, boven en beneden omirent Amers-
foort gelegen, en ruïne van de Stad Amersfoort, de
voorfz. foo fchadelyke verftoppinge te beletten, het
zand, door de voorfz. beken en anderiints afkomen-
de, in de oude Eem te vangen, en daar uyt te wer-
pen , de uytwateringe door de voorlz. verbreedè en
verdiepte Stads grachten, ende voorts door de oude
Eem en Iluyfen, in 't eynde van dien geley t en noch
te leggen, indien het noodig bevonden word , in
goeden ftaat te houden, en de navigatie van de voor-
Ichreve principale riviere te conferveren en verbete-
ren j en aangemerckt al 't felve de Landen, die hier
door uytwateren, weynig foude profiteren , indien
men de voorfz. beken niet mede en dede opruymen,
en alle behinderniife weg nemen, en dar men by da-
gelykfe experentie bevind, dat de zanden in de Lan-
den van Amersfoort foo driftig zyn, dat fe feer lich-
telyck^ by hoogwater de gemaakte diepte fouden ob-
Tueren en verftoppenj dat ook kennelyk is, dat foo-
daanige gemaakte wercken niet konnen beftaan noch
duurachtig weien , fonder onderhoudinge ; foo is 't,
'dat wy, omme in alle het felve bequamelyk te voor-
fien , met advyfe van de Ed. Regeerders der Stad
Amersfoort voornoemt, mitsgaders van verfcheyde
der voorfz. Landgenoten, geordonneert hebben, en
ordonneren by defen, dat
de voorfz. rivieren en be-
ken met haare dependentien refpedivelykjaarlyke on-
derhouden en befchouwt fullen worden by den gee-
nen, en foo als hier na volgt.

1 ·

In den eerften, foo fal defe fchouwe jaarlycks ge-,
^aanivorden
by een Water^rave cn zeven Heemra

den, mitsgaders eenen Cameraar.

Welken Cameraar de penningen van de jaarlyckfc
omilagen, by den voorfz. Watergrave en Heemraden
te doen, mitsgaders die geene, die komen fullen van
boeten en breucken, ontfangen, en van den uytgavc
en employ van dien voor den voorfz. Watergrave en
Heemraden alle jaaren rekenen en verantwoorden fal,
na behooren.

I I I.

Die voorfz. Watergrave, Heemraden en Cameraar
fullen voor die eerfte reyfe geilek worden by ons uyc
de Regeerders van Amersfoort en Landgenoten Voor-
fchreve, te weten, drie Heemraden uyt de voorfz.
Regeerders,
en vier uyt de Landgenoten, buytendc
Stad Amersfoort refiderende, alfletwee uyt die Land-
genoten boven Amersfoort, en twee uytten Landge-
noten beneden Amersfoort geland zynde, en na defen
fal de vacerende plaatfe by ons gefuppleert worden op
de nominatie van den voorfz. Watergrave en Heem-
raden, obferverende altyd 't voorfz. getal uyt de Re-
geerders en Landgenoten.

I V.

De Watergrave en Cameraar fullen verandert wor-
den, van vier jaaren tot vier jaaren, by gebeurten,
d'eene reyfe uyt de Regeerders der Stad Amersfoort,
en d'andere reyfe uyt de voorfz. Landgenoten, ende
dat in foodàniger voegen, ,dat als 'er een Watergrave
is uyt de Stad Amersfoort, als dan een Cameraar zy
uyt de Landgenoten, en als'er een Watergrave is uyt
de Landgenoten, als dan een Cameraar zy uyt de
Stad Amersfoort.

V.

Wel verftaande, dat die geenen, die uyt de Re-
geerders der Stad Amersfoort genomineert iüllen wor-
den, binnen defelve Stad gehuyft ende geërft fullen
moeten wefen, ter waarde ten minften van duyfend
guldens, ende die uyt de Landgenoten genomineert
lullen worden, fullen in Landen, door de beken en
rivieren voorfz. uytwaterende, geërft moeten wefen
ten minften met een halve hoeve Lands.

V L

Alle dewelke perfoonen gehouden fullen weien voor
het aanvangen van haar officie in onfe handen te doen
den eed, van ons gehouw en getrouw te wefen, en
voorts te fullen oblerveren, en by den geenen, dien
het behoort, doen obferveren defe onfe jegenwoordi·
ge Ordonnantie.

V I 1.

Sullen de fchouwe hebben en voeren over de voor-·
fchreve Beken, Stads grachten, fteenen Beer en Ri-
vieren tot de Eembrugge toe, en daar op letten, dat
in goeden ilate en van alle ruygte, krengen, en be·
letielen fuyver gehouden, en byfonder, dat de voor-
fchreve Rivieren in fulke breette en diepte, als die nu
gemaakt Ayn-, ilridelyk onderhouden worden.


-ocr page 181-

V I I L

Sullen oock hebben en voeren de fchouwe over de
oplhllen, dyken en kaden, langs de voorfz. Beken,
Stads grachten en Rivieren leggende , ten eynde die
voor 't ncderi'akkcn na, ofte in 't water, wel bewaart
cn onderhouden worden.

I X.

Den Cameraar fal regifter houden van alle keuren,
breuken, boeten en fchicringen, die op de refpedi-
ve fchoudagen, ofte daar buyten lullen komen te val-
len , en defelve, by den Watergrave onderteyckent
zynde, innen en ontfangen, ende aan de onwilligen
door een gelwooren Deurwaarder, ofte Pander rea-
lyken mogen doen executeren, niet tegenftaande op-
pofitie, ofte appellatie ter contrarie, en onvermiu-
derc defelve.

X.

Ende fal den voorfz. Cameraar ook gehouden zyn
de Schouwbrieven ten minilen veertien dagen voor
yder fchouwdag re beltellen aan de Stad, Dorpen en
Gehuchten , die in 't onderhoud van defe watergan-
gen gehoefllaagt fullen zyn, en het felve ook by af-
fixie van billetten ter felver plaatfen kennelyck maa-
ken, ten eynde niemand ignorantie en hebbe te prie-
tenderen.

X I.

Alle vacatiën, wagen- en fchuytvrachten, mitsga-
ders andere onkollen van de Schouwbrieven en bil-
letten, op defe fchouwe vallende, fal den voorfz. Ca-
meraar gehouden wefen ter Ordonnante van Water-
grave en Heemraden te debourferen, die men hem in
't uytgeven fynder rekeninge op behoorlyk blyken en
quitantien fal paiTeren.

X I 1.

De voorfz. Watergrave cn Heemraaden fullen ge-
houden wefen tweemaal 's jaarlyks te fchouwen, te
weten, eens in May en eens in September.

XIII.

Ende foo op defe fchouwdagen eenigen fouten be-
vonden werden, fullen acht, ofte veertien dagen daar
na een nafchouwe.mogen doen, omme te viiiteren, of
alle de fouten wel gereparecrt zyn.

X I V.

. Ende of't gebeurde, dat'er tuflchen tyden door
hoog water, ofte anders, eenige zanden in de voorfz.
riviere, ofte beken refpeftive ichoten, ofte dat in,
ofteaan defelve andere inconvenienten gevielen , danr-
omme henluyden noodig dachte, de voorfz. rivieren
en beken, ofte eenige van dien in 't byfonder buyten
tyds te befchouwen, fullen 't felve mogen doen.

X V.

Den voorfz. Cameraar fal binnens tyds ter ordon-
nantie van Watergrave en Heemraden, ofte 't mee-
rendeel van heiiluyden, gehouden wefen altemet defe
rivieren, mitsgaders de beken te viiiteren, en de ge-
breken, die hy bevinden fal, te annoteren, den Wa-
tergrave ende Heemraden te rapporteren, omme by
defelve volgende defe Ordonnantie daar in ne voorfien
te. worden.

XVI.

De Watergrave fal van elcke fchouwdag hebben
drie gulden, en die Heemraden en Cameraar elk twee
gulden-, boven vracht, fonder eenige andere onkollen
in rekeninge te mogen brengen.

X V I 1.

Gelyke daggelden fullen fy hebben, als yraandvan
henluyden ter.Ordonnantie van het Collegie in faken,
defcn aangaande, buyten de vryjieyd van Amersfoort
fullen befoigneren, en binnen de vryheyd befoigne-
rende 5 fullen hebben half foo veel.

XVIII.

Indien ter cauie van defe fchouwen eenige twift
tuifchcn de Gehoefflaagdeij verrçfe , foo fullen Wa-
//. Dseh "" '

<

tergrave en Heemraaden voorfz. daar van kennifle ne-
men , en daar over oordelen en fcntentie uyt(pre-
ken , fonder dat men van delèlve fententie fal mogen
appelleren, dan aan ons, ofte onfe ordinarife Gede-
puteerden , in welcken gevalle evenwel de fententie,
by de voorfz. Watergrave en Heemraden gewefen,
by provifie fyn effed Ibrteren ful.

XIX.

Ende allbo de rivier de Eem gegraven is op de
diepte van fes en een halve voet, onder deklolTen, ai-
reede geflagen, ofte noch te ilaan, en de oude Eem
op de diepte van vier voeten, fullen de Gehoefflaag-
den gehouden weien elke fchouwdag te leveren de
voorfz. diepte in haare refpeétive flagen.

X X.

Gelyk fy ook fullen gehouden wefen te leveren de
breetce van de voorfz. riviere , die de voornoemde
Watergrave, Heemraaden en Cameraar haar voor de
ieerfte reyfe gehouden fullen wefen aan te meten, en
den Cameraar daar van goede notitie houden, om jaar-
lyks de fchouwe daar na te doen.

XXI.

De Heyligberger beke fal gehouden worden, van
de Stad Amersfoort af opwaarts tot Lockhorfttoe, in
debreette van twee roeden en een halve, ende voorts
opwaarts twee roeden dryvens water, endoorgaans
op de diepte van twee voeten, gelyk oock de Flier-
beek wefen fal in debreette van derdehalve roeden, fo
verre de vryheyd gaat, en van daar voorts twee roeden,
ende diepte twee voeten} de Modderbeek tot aandc
Kruysbeek breed anderhalve roeden, en van daar voorts
eene roede} wel veritaande daar meerder breette is,
fal niemand mogen de breette verminderen, maar de-
felve houden op de breette, daar fe de natuure, ofte
de daaglykfe loop van 't water op gemaakt heeft, en
fullen altyd en doorgaans gehouden worden op de
diepte van twee voeten.

XXII.

Welke diepte en breette de Gehoefflaagden fullen
gehouden wefen voor elke fchouwdag te meten cn af
te peylen, en ingevalle fy in de diepte fouten bevin·
den, fullen dat met baggeren, of anderfints reme-
dieren, en foo de breette vermindert is, fullen fyluy-
den het Land, daar 't aangewonnen heeft, aflleken,
ofte foo men niet perfeélelyk fien konde waar 't aan-
gewonnen hadde, fal d'afftekinge gefchieden aanbey-
dé de zyden van de refpeftive rivieren, ofte beken,
tot fchieringe en difcretie van de voorfchreve Heem-
raden.

XXIII.

De Gehoefflaagden fullen tegens elke fchouwdag
alle hetkruyt, liesenruygte met feyflens by de grond
affnyden, en d'afgefnede ruygte op het Land halen,
yder in fyn flag.

XXIV.

Wel verftaande, d.italle materien,komende uytde
groote cn oude Eem, geley t fullen worden vier voe-
ten van de kant, endaar 't Trek pad heenen gaat, als
namentlyk aan de weftzydc van de groote Eem, daar
fal men de materiën over 'c felve Trekpad te Land-
waart in leggen, om hec voorfz. Trekpad daar mede
niet onbruykbaar te maaken.

XXV.

Ende ten eynde een ygelyck iyn cygen kruyt en
ruygte felver mag ophalen, lullen*deGehoefflaagden,
eer ië 't kruyt, of lies beginnen te fnyden, op yder hon-
derd roeden drie fchuttingen ter rivierewaarts in, ten
minilen yder derdehalve roeden lang , in de groote
Eem , en in de oude Eem een roede lang, aan y£r zy-
detwee, latende nochtansfulke ruymte, dat alle fche-
pen en fchuyten daar onbekommerc tuifchen door
mogen komen, welke fchuttinge fyluyden, foohaafl:
de tchouwe fal wefen gepaifeert, gehouden fullen zyn

Ζ ι Ψ^Ί

m

VAN DE RIVIERE DE EEM. IL BOEK. VllL TIT.


-ocr page 182-

i8ö VAN DE RIVIERE DE Ε Ε M.

weder weg te nemenen de refpedive rivieren daar
van te ontledigen.

XXVI.

De Gehoefflaagden in de beken fullen opydervyf-
tig roeden aan wcderzyden gehouden wefen te ilellen
twee fchuttingen ter halver bekewaaris, d'een om-
trent vyftie roeden boven den ander.

X X V I 1.

Ende wie bevonden word fyn diepte, ofte breet-
te niet te hebben, ofte fyn kruyt niet wel uytgehaalt,
ofte uytgefneden te hebben, fal verbeuren van vyftig
tot op honderd roeden een oudfchild , foo indegroo-
te als oude Eem, en wac flag onder de vyftig roeden
is, fal verbeuren haU geld,

X X V I I 1.

In de beken yemand beboetwerdènde opdevoorfz.
breette, diepte, ofte over het qualyk fnyden cn uyt-
halen van 't kruyt enruygte ,fal yderop honderd roe-
den verbeuren twee oudfchild, en op yder flag, dat
geen vyftig roeden lang en is, een oudfchild.

XXIX.

Ende foo yemand beboet word over het niet fet-
ten, of qualyk feiten van de voorfz. fchuttingen, of
dat hy defelve niet, ofte niet na behooren, de fchou-
we gedaan zynde , weder weg geruymt heeft , fal
daar op verbeuren, foo in de voorfz. rivieren als be-
leen 5 voor elcke fchuttinge, die niet, ofte qualyck
gefield, ofte weg genomen is, een half oudfchild.

XXX

De kaden aan de weilzyde van de groote Eem,
daar inne mede begrepen het Trekpad , beginnende
aan de Koppelpoort der voorfz. Stad Amersfoort,
ftrekkende tot aan de Melm, ende foo verre het na-
maals noch foude uytgeftrekt worden, fullen onder-
houden en ja'arlyks gemaakt worden by de Gehoef-
flaagden , elck in fyn iïag, en die kaden aan de ooft-
zyde, elk voor fyn Land.

XXXI.

De kaden ^ leggende aan wederzydc van de oude
Eem, fullen de Gehoefflaagden in de voorfz. oude
Eem gehouden wefen yder in fyn flag te onderhou-
den, in hoogte en breette, alfle tegenwoordig zyn,
ofte namaals by Watergrave ende Heemraden mogen

tefchiert worden, altyd twee, ofte anderhalve voet

oven het hoogrte winterwater, en op elke fchouw-
dag leveren de breette en hoogte, als men haarluy-
den eens ial aanmeten.

XXXII.

Ende de voorfz. kaden foo verforgen, dat fe niet
door en breken, op poene, foo door haar verfuym
cenige inloop van Avater mochce komen, dat defelve,
daar fuiken inbreuk gefchied, verbeuren fullen vyf-
tig guldens, boven de weder dichtmakinge, die fe
gehouden fullen weien datelyck en
de fa^lo te doen,
cn by gebreke van dien, ibo fal den Watergrave het
felve terftond doen doen, tot love van de voorfchre-
ve Heemraaden, op fyn gewin van den derden pen-
ning meer.

XXXIII.

De fooden en andere materien, tot het opfetten
en malccn van de voorfz. kaden nodig, fullen de Ge-
hoefflaagden mogen halen i&i' naailer Land aan, tot
minfte quetfinge en fchade van de Geërfdens, miis
dat fe de gaten wederom met goede andere materie
van aarde, zand, ofte leem-aarde datelyk gehouden
fullen wefen toe te vullen, tot fchieringe als vooren.

XXXIV.

Op yder flag, dat op defe kade van de oude Eem
beboet wert, lal op yder vyftig roeden verbeurt wor-
den een oudfchild, gelyk ook op de groote Eem de
Gehoefflaagden beboet werdende op de kaden, wal-
len, ofte Treckpad, op yder flag van vyftig roeden
•verbeuren fullea een oudfchild.

il:

l^ii'
1:

f i'

XXXV.

of ondertuflthen, eerde fchouwdagen aan-
quamen, in de voorfz. kaden eenige gaten liepen, oi
dat 'er vreefe waar van door te breken, ofte ander-
fints, fal den Cameraar 't felve ter Ordonnantie van
Watergrave en Heemraden mogen doen remedieren,
en d'onkoften, daar op vallende, de Gehoefflaagden
elk in fyn flag doen betalen, en d'onwilligen doen ex-
ecuteren , gelyk vooren gefeyt is.

XXXVI.

De Gehoefflaagden, in defe rivieren en beken, ful-
len gehouden weien op alle ordinaris fchouwdagen
aanwyiinee te doen van den aan- en afgang van hun-
ne refpeâive flagen, op pœne van te verbeuren een
oudfchild, en op de beken een half oudfchild.

XXXVII.

Als de Gehoefflaagden op de refpeftive fchouwda-
gen over eenige fouten beboet zyn, en zy defelve
niet geremedicert hebben op de nafchouwe, foo ful-
len defelve verbeureo een dubbelde boet, en werd de
"Watergrave belaft iulks datelyk te doen doen, op fyn
gewin van den derden penning meer, tot laftevandc
geenen, die daar inne gehouden zyn.

X X X V I I i.

Ende ten eynde op de voorfz. Ichouwdagen de wa-
tergangen fuyver en klaar mogen zyn, en te bequa-
mer gevifiteert en gefchouwet mogen werden, foo
en fal niemand op de principale fchouwdagen, noch
op de dagen, als men de nafchouwe doen fal, mo-
gen wercken, maar fal het werck te vooren zyn ge-
daan, op poene, foo men yemand alsdan werckende
bevind, dat men hem fal mogen beboeten ,318 of aan
fyn flag niet gewerkt en ware.

XXXIX.

By deièn werd mede wel èxpreiTelyk geinterdicéërc
allen en een yegelycken eenige rys, planken, door%
palen, ofte andere materialen, onder hist praetext van
affchuttingen en de beeften te keren, d'een uyt des
anders Land, ofte onder wat praetext fülks foude mo-·
gen gefchieden, in de voorfz. rivieren van de Eem,
ofte fcken te leggen, ofte te fetten, op poene vante
verbeuren de fomme van tien Carolus guldens, tot
behoef van de gemeynen Lande, Watergrave, die de
executie doen fal, en den aanbrenger, elk een der-
dendeel.

X L.

Niemand fal ook mogen eenige beeften laten Ibo-
pen in de voorfz. rivieren en beken, op de verbeurte
van dertig ftuyvers op yder beeft, dat bevonden werd
in defe rivieren, ofte beken te welen, t'applicerenals
vooren.

X L I.

Ende ten eynde fulks bequamer mag werden voor-
komen , foo werd de Geërfdens aan de groote Eem
; aàn de ooftzyde belaft, haar wallen met goede fchoeyin-
ge van palen en planken te beforgen, ofte anders met
zooden op te fetten, conform eenige, die fulcksal-'
rede bequamelykgedaan hebben, en fullen gehouden
wefen defelve wallen jaarlyks t'onderhouden, op pœ-
ne, foo daar inne eenige ft^uten bevonden worden,
te verbeuren t'elkens een half oudfchild.

X L I I.

De Geërfdens, leggende aan de weftzyde van de
riviere, mitsgaders aan de ooft- en weftzyde van dë
oude Eem, daar goede kaden leggen, fullen gehou·
den wefen dé kaden af tevreden, het zy met Ifooten,
ofte andere affchuttinge, ten eynde geen beeften en
komen op de rëipeétive kaden, op pœne van op yder
beeft te verbeuren dertig ftuyvers, dat daar op be-
vonden word.

X L II ï.

De Geërfdens, aan beyde de zyden van de beken,
fullen insgelycks dc voorfz, beken gehouden wefen af

tc

Ende


-ocr page 183-

VAN DE RIVIERE DE EEM. IL BOEK. VIIL TIT.

tevreden, en wel te Wachten, dat*er geen heeftenen |eîk voor fyn erf, de overhangende boomen, ook al-
loopen in , ofte door defelve beken , op pœne als Ie rys, die cenigfints in, ofte over de voorfz. rivie-
vooren.

X L I V.

Alle welke afvredinge de voorfz. Geërfdens gehou-
den fullen wefen te doen voor den i Julii
i6i6, op
poene, dat dien tyd overftreken zynde, den Water-
grave fulcks fal doen doen, op fyn gewin van den der-
den penning meer.

^ ^ X L V.

Niemand fal eenige fuyken, horden, maften, bal-
ken, fparren, deelen, rys , ofte yetwes anders, dat
den fcheut van het water eenigfints foude konnen let-
ten mogen, in de refpeftive rivieren, iluyfen, ofte
beken leggen, ten waare om eenige merkelyke rede-
nen , met confent van den Watergrave en Heemraa-
den, dewelke fullen mogen confenteren eenige ma-
ilen , ofte balken voor een weynig tyds in de voorfz.
rivieren te laten leggen, maar niet lange, alfoo men
verftaat, dat daar onder ilib, zanden andere mate-
rien aangroeyen^ op poene van boven het verlies van
de ingeleyde materialen te verbeuren driegulden, te
appliceren als vooren,

X L V I.

Op gelycke boeten en fal niemand op vier voeten
na by de kant van dc voorfz. beke mogen plaggen.
X L V
I I.
Niemand fal mógen eenigen hennip leggen om té
rotten, ofte anders, in de refpedive beken, of iloo-
ten, in defelve uytwaterende, op de verbeurte van de
ingeleyde materialen, en een boete van drie Carölus
guldens, t'appliceren als vooren.

X L V I I I.
Dc Gehofefflaagden in dé voöïfz. beken füllen ge-
houden wefen het kruyt, lies en andere ruygte, uyt
defelve komende, te leggen vier voeten van de kant
van defelve beken.

X L I X.

Niemand fal mogen op dc kaden van de oudeEem
eenige beeften, en voornamelyck geen verkens laten
loopen, gelyk ook niemand verkens fal mogen laten
loopen aan de kade van de groote Eem, en op de
kanten van de refpeétive beken, noch ook daar door
eenige driften maken met beeften , gelyck voor defen
gedaan is geAveeft, alfoo men verftaat, dat fe de wal-
len omvroeten en veel quaads daar aan doen, op pœ-
ne van op yder beeft, ofte verken te verbeuren twin-
tig ftuyvers, t*appliceren als vooren.

L.

Alle bruggen én hoofdingen, leggende in en over
de refpeâiive beken , fullen voortaan onderhouden
worden by de geene, die defelve tot noch toe onder-
houden hebben, en dat op fulkewydte, als is de be-
ke, ofte wateringe, daar over die brugge leyt, ofte
geleyd fal worden, fulcks dat de voorlz. beke, ofte
wateringe daar door niet verengt, noch nauwer ge-
maakt ên werde,

LI.

Ende én fal niemand defelve bruggen, ofte hoof-
dingen mogen verengen, ofte de beken in haar wyd-
te verminderen, op de pœne van tien Carolus gul-
dens , t'appliceren als voren.

L I I.

Oé 'er oock eenige bruggen over defe beken als
noch mochten met rys en zand bedekt leggen, fullen
degeéne,dic in -t onderhoud van dien gehouden zyn,
datelyck de rys en het zand daar af lichten, en die
wederom beleggen met goede vafte eyken, ofte ten
minften gave fterke vuure planken, en die wel dicht
aan den anderen doen voegen, ten eynde geen zand,
of aarde daar door en vaUe, en de beken verondiepe.

LI II.

AUe dc Geërfdens fullen tegen yder fchouwdag,

i8r

ren, ofte beken mochten hangen, opfnoeyen, ende
(is't nood) afhouwen tot de grond toe, op pœne
van een half oudfchild, by de geene te verbeuren, die
men bevind -contrarie gedaan te hebben.

L I V.

Geen fchuyten, ofte fchepen fullen mogen vaft ge-
maakt worden aan de palen in de fchoeyingen voor 'c
erf Kracht wyk, deMelm, of eenige andere fchoeyin-
gen, op de kant van de refpedive rivieren ftaande,
nochte ook niet aan de palen van defelve fchoeyingen,
maar fullen daar toe hebben te gebruycken de palen,
die tot dien eynde in de aarde gefteld zyn, ende daar
fulke niet en zyn, fullen de fchippers haar met an-
kers, ofte andere inftrumenten behelpen, foo iê te
rade vinden fullen; op pœne vanvyftien ftuyverst'el-
ken reyfe by dc contraventeurs te verbeuren, en in-
gevalle defelve door haar verfuym eenige palen, ofte
planken in ftukken voeren, fullen boven de reparatie
verbeuren een half oudfchild.

L V.

Op de ordinaris fchouwdagen fullen Watergrave,
Heemraden en Cameraar voorn, haar fchouwe begin-
nen en voeren van de Grift af, komende in de ïiey-
ligberger beke nederwaarts heen, door de Stads grach-
ten aan de ooftzyde van Amersfoort en den Beer, en
van daar voorts in en langs de nieuwe Eem, van de
Koppelpoort af tot Eembrugge toe, en in het we-
derom komen in en langs de oude Eem, en daar na
voorts de beken , te weten, de Flier- en Modderbe-
ken van boven af.

L V I.

Ende ingevalle in toekomende tyden yetwes an-
ders, ofte meer, als in defe Ordonnantie begrepen is,
tot de onderhoudinge en fchouwe van deie watergan-
gen en refpedive kaden van nooden waare, of eenige
fouten hen openbaarden, die men nu niet en weet, foo
fullen de voorfz. Watergrave en Heemraden daar
inne ordonneren, en de fouten doen remedicren by
de geene, die fyluyden verftaan fullen daar inne ge-
houden te wefen.

L V I L

Referverende des niettemin , aan ons ende onfc
Ordinaris Gedeputeerden, decorredie, interpretatie,
verminderinge ende vermeerderinge, die in defcn ful-
len mogen werden gerequireert.

L V I I L

Ende op dat niemant hier van ignorantie en heb-
be te prastenderen , maar dat een ^gelyck , dien het
felve aangaat, hen mach weten hier naar te regule-
ren, foo ordonneeren wy, dat defen met de naar vol-
gende Houfilaginge binnen de Stad Amersfoort, en
in de Dorpen en Vlecken, in delen geroert, daar men
gewoon is publicatie te doen, door eenen Pander van
den Hove van Utrecht, fal worden gepubliceert.
Aldus gedaan ende gearrefteert t'Utrecht, op den4
Juny, in 't jaar ons liefs Heeren en eenigeri Saligmaa-
ker Jefu Chrifti
1616. Ter Ordonnantie van mync
Heeren die Staten 's Lands ' van Utrecht , G. de
Ledenberg.

Gehoefflaachdm van de groote Eem.

De fchoeyingen die in de groote Eem gedaan fyn,
fullen jaarlyks onderhouden worden, by de refpedive
Gehoefllaachden yder in fyn flach.

Ende ofter noch eenige geordonneert wierden te
maecken , fullen voor eerft tot lafte van 't geheele
corpus van de Gehoefflaagden gemaakt worden, ende
daar na onderhouden als vooren.

De Stad Amersfoort fal maaken van de Coppel-
poort af, tot aan de paal geteekent No, i in de Ïeng-

■r,

-ocr page 184-

VAN DE RIVIERE DE EEM.

i8z

te van vyf hondert cn tachtig roeden.

Defe lullen ftellen feilien fchuttingen, op yder fyde
acht.

De Beer ende het flach van No. i. tot No. i. in
de lengte van ontrent pf.roeden, voor ende beneden
de iluyfen, fal jaarlyks by den Cameraar van defe ri-
viere gemaakt ende iiyt de fchouwe gehouden wer-
den, tot laile van alle de Gehoeffiaagden, van defe
riviere in 't generaal, ende fal gehouden wefen van
de onkoilen een capittel apart op fyne reekeninge te
maaken, oni alfoo over dele Gehoeffiaagden gerepar-
tieert
, ende ommegellagen te worden, alles vol-
gens de repartitie eens anno i öif. den
zi Apriüs gear-
refteert.

liTelt lïil maaken van de paal geteekent No. z. tot
aan de paal No. 5. in de lengte van 7f. roeden.

Defe fullen Hellen vier fchuttingen, op elke fyde
twee.

Baren ende Santvoort, cum fuis , fullen maacken
van No. 3. tot aan dc paal No. 4. in de lengte van
omtrent 3fo. roede.

Defe fullen gehouden wefen teftellen tien fchuttin-
gen , op elcke iyde vyf.

Soeft , dc Birrik ende Soeftdyk, fullen maacken
van de paal, geteekent No. 4. tot aan de paal No.
f. in de lengte van 32,0. roeden.

Ende fullen gehouden wefen te Hellen, acht fchut-
tingen , op elcke fyde vier.

Der Eem , cum fuis^ fal maaken van No. 5. tot No.
6. in de lengte van 200 roeden.

En fullen gehouden wefen te ilellen, fes fchuttingen
op elcke fyde drie.

Emmenes buyten ende binnens dyks, fal maacken
van No,
6. tot No. 7. in de lengte van 700 roeden.

Ende fullen gehouden wefen te ilellen z8. fchuttin-
gen , op elke fyde veertien.

Bunfchoten , cum fuis, iâl maken van No. 7. rot
No. 8. wefende aan de Eembrugge, in de lengte van
ontrent 880. roeden.

Defe , want hier meerder diepte is, ende niet foo
veele ruychte, of kruyt,fullen ilellen vier en twintig
fchuttingen, aan elke fyde twaalf, waar van de twee
leegfte lullen werden geilek , recht boven de Eem-
brugge, en daar voor het kruyt uytgehaalt, dat het
niet voorder door de voorfz. brugge en dryve.

Defe bruggen , heulen , fluylen in ende door de

lis

refpeftive kaden van defe riviere "leggende, ofte noch
le eggen , en in defe riviere exonereerende, fullen
onderhouden werden by de geene die haar water daar
door lofen.

Gchoefflaagden van de Oude Eem.

Ginkel ende die Landen ende Veenen gelegen bo-
ven en omtrent den dwerswech ende after Emmick-
huylèn, haar water exonererende door de Heyligber-
gerbeek, fullen maaken van ontrent tien roeden be-
neden Munnickedamaf, tot aan de Verwers kolk toe,
aan de^ paal, geteekent No. i. in de lengte van om-
trent 12 f. roeden.

Defe Iluyfen en duykers , mitsgaders van No. i]
tot No. 2. in de lengte van 4f. roeden, tien roeden
voor Munnickedam, alfoo hier 't meeile fand in ver-
valt, fullen gemaakt en jaarlyks gerepareert werden,
by den Cameraar van dele riviere , die daar van een
notul^ op fyn reekeninge fal hebben te brengen, en-
de fullen de onkollen daar op gevallen omgeflagen
werden, over de Gehoeffiaagden van defe riviere in
*t generaal, al volgens de repartitie hier vooren ge-
mentioneért.

Renswoude ende Emmickhuyfen fullen maaken van
No. 2. tot No. 3. in de lengte van ipo. roeden.
Woudenberch, oud ende nieuw Gerechte, fullen
maaken, van No. 3. tot No. 4. in dc lengte van
roeden.

't Hoogland, cum fuis^ alfoo 't felve voor 't minlle
deel in delè riviere is uytwatcrende , fal maaken van
No. 4. tot No. f. in de lengte van if4. roeden.

Leusden met fyne gebueren , als Maaren , Meers-
bergen, Donkelaar, de leege Landen van Leusden

fenaamt het Heetvelt, Asgat, Stoutenburg , Leus-
erbroek , Snorrenhoeft, Hamerfsejid tot aan den Hey-
ligenberg, het erf Ruytenbeek ende Lockhorfl, zul-
len maken van No. f. tot No,
6. in de lengte omtrent
32f. roeden, wefende aan de Iluyfen.

Welverilaande dat de maten daar de oude Eem door
gegraven is , overmits defelve veel Lands verlooren
lebben, ende dat noch dagelyks de kaden uyt haare
.^anden fullen gerepareert werden, vry'ende exempt
fullen wefen, van 't onderhout van de rivieren van de
oude ende nieuwe Eem, dies en fal haar voor de fo-
den, ofte aarde geen ander verilooringe gedaan wor-
den.

De heulen, iluyfen endeduyckers , in ende door dc
kaden van de voorfz. oude Eem leggende, mllen jaar-
lyks onderhouden worden, by de geene die daardoor
uytwateren.

Gelyk ook de fchoeyingen fullen worden ónderhou
den by de Gehoeffiaagden elk in fyn ilag, dog foo
eenige nieuwe foudcn moeten worden gemaakt, zul
len d'eerile reyfe gemaakt worden, by de Gehoef
ilaagden in 't generaal, ende daar naar voorts onder
houden worden, als vooren,

I

Gehoeffiaachden van de Heylichherger heek.

Eerilelyk zullen die van Woudenberg ende Meers-
bergen maaken van de Munnicke floot, ofte Wèetc-
ringe van outs genoemt de Grift af, alwaar een paal
geilagen is, fonder No. tot aan het flag van^die van
Maaren , in de lengte van, 245". roeden, by de paal
geteekent No. i.

Die van Maaren, zullen maaken van dc paal No.
I. daar Woudenberg affcheyt, tot aan de paal getee-
kent No. 2. daar het flach van die van Voskuyl be-
gint, in de lengte van 32. roeden.

Die van Voskuyl fullen maaken van No. 2. tot No.
3. toe, daar de eerile particuliere ilag begint , in dc
lengte van 117. roeden.

Particuliere Gehoefflaagdeni

Coeverden voor fynfelfs erfi tot aan de paal No. 4.

4 roeden'.

Het Gailhuys, tot aan den paal No. f. f roeden.
Byler in het Zuytbroeck , tot aan de paal No. 6.

2 roeden.

Maas den Bleycker, tot aan de paal No. 7. 3 roeden.
Papecamp ende Abshoef, tot aan de paal No. 8,

6 roeden;

Bely 9p Renes, wefende Harman Evertfz. bruyc-
ker, tot aan de paal No. ρ. 3 roedén.

Hendrick Tonifien van Schaycks land , tot aan de
paal No. 10.
 4 roeden.

Cornelis Berntfen, enbruyckerisThonisvanHeyli-
genberg, tot aan de paal No. 11. 4 roeden.

Gerrit Jacobfz de Boontgers, tot aan de paal No. tz.

3 roeden.

Mr. Hendrick , nu den Dorren bruyker, tot aan
de paal No. 13. % roeden.

Oyvaarts Horft, met den Abt fyn Lant, tot aan
de paal No. 14. 21 roeden.

Wolfart HarmeniTcn, van Jacob Sarren Land tot.
aan de paal No. if. » lo 4 roedeij.

Den Trecker, tot aan de paal No. i ö. 11 roeden.

Den Hooffloot, mét Vaicjken Laad, tot aanif^n

dwers·


1

-ocr page 185-

dwersiïoot, van 'c Lant van Harmen boode, tot aan
de paal No.
17. n roeden.

Jan Janfze aan het Heetvelt, tot aan de paal No.

f roeden.

Lambert Thonifze tot aan den paal No. 1$,

f roeden.

Franck Martenfze tot aan den paal No. 20.

8 roeden.

Aernt Otten, tot aan den paal No. i i. 8
Geurt Verhaar, tot aan de paal No. ii. i
Frans Jansze van de Vicarien erf, tot
paal No.
25. ' '2,

Elias van Wee, bruyker Cornelis Hel tien , tot
aan de paal No.
24. io roeden.

Harman Boode, tot aan de paal 2f. 6 roeden.
Wolphart HarmaniTe fal maken van PothsLand en
Mr. Gerrits Land tot over de Bavoorder brugge, in
de lengte van feven roeden, tot aan de paal
16,

Bavoorder brugge.

Harman EvertiTen fal maken van de halve Bavoorder
brugge neerwaarts, tot aan de paal getekent No.
27., in de lengte van 11 roeden.

Willem GysberiTe Byfchaar, tot aan de paal No. 28.

6 roeden.

Rutger Hendrikfe, tot aan de paal N. 29. 3 roeden.
Jan Corneliire van Capellen Land, tot aan de paal
No. 30. <5 roeden.

Het erf Grootvelt, tot aan de paal No. 51.10 roeden,
't Paftoors Land, en bruyckt Lambert Thoniflen
tot aan de paal No.
32. 4roeden.

Item, van den Vryhof, ende is bruyker Willem
Treeck, tot aan de paal No. 33. 12roeden.

Wolphart Harmanfen van 't Bagynen erf, tot aan
de paal No.
34. 16 roeden.

DeFocker, tot aan de paal No. 3f. 8roeden.
Wilhem JaniTen, tot aan de paal No. 14 roeden.
Jan Arilfen, tot aan de paal No.
37. 11 roeden.
Gysbert van Coeverden van deBruykhaar, tot aan
de paal No.
38. 2 roeden, j

Thyman Hendrickflen, tot aan de paal No. 39. ;

2 roeden.|

Elis van Wede en Griet Wouters van 't Suyrbroek,
tot aan de paal No.
40. 4 roeden. ^

Jan Janflen Schimmel, tot aan de paal No. 41.

4 roeden.

Hendrick Thonis , tot aan de paal No. 42.

20 roeden.

Evert de Wys, Pachter , tot aan de paal No.'43. ^

if roeden. ;

Gysbert Thonis, tot aan de paal No. 44.12 roeden.
Jacob EvertiTen, tot aan de paal No. 4f. 4roeden.
Jan Evertife, tot aan de paal No. 46
4 roeden. '
Jan Aartife Otten, tot aan de paal No.
47.14 roeden. !
Thyman Wouterifen, ofte den Schilder, tot aan
de paal No.
48. 3 roeden.

De Noord, tot aan de paal No. 4p. 6 roeden.
Gysbert Thonifz., tot aan de paal No. fo. 6 roeden.
Wyn Gerritfle, tot aan de paal Nb. f i. 11 roeden.
Griet Wouters, tot aan de paal No.
52. 3 roeden.
Uytgen Wyners, tot aan de paal N. f 3.
3 roeden.
JanThomaiTe, tot de paal No.
54. 4 roeden.

Johan Wouterie Both tot de paal No. ff. met

3 roeden.

Cafteleyn, tot de paal No. f(5. 3 roeden.

De Focker, tot de paal No. f7. 6 roeden.

Vermaat, ra;» tot de paal No. f8. 3 roeden.
Peter van Leerfum met Wilhem de Bleycker van
Waals erf, tot de paal No. fp. <S roeden.

Veldorp, tot aan de paal No.^o. 13 roeden.

Byfchaar, tot aan de paal No. 61. 18 roeden.

EUiabeth op Schuttershoef, tot aan de paal No.

roeden,
roeden,
aan de
roeden.

t «

8 roeden.

Ruytenbeekfe brugge fal onderhouden en gemaakt
werden jaarlyks by eenige van Hamersfeit, volgens
zegel en brieve, daar van zynde, foo wel den weg
als de overgang, daar 't erf door gekocht is, als na-
mentlyk, die van Ruytenbeek fullen onderhouden en
maken het vierkant van de brugge, en die van Ha-
mersfeit het decken van de voorfz. brugge, alles vol-
gens defen Schouwbrief.

Van de Ruytcnbeeckfe brugge tot over de Lock-
horfter brugge fal werden gemaakt by die van Wou-
denberg en Meersbergen, in de lengte van f3 roe-
den, aan de paal, getekent No. 63.

De Lokhorfter brugge fal gemaakt en onderhou-
den werden by die van Lockhorft.

Die van Maaren fullen maken van de Lockhorfter
brugge tot aan zeker kuyle, ofte voor het flag aan de
paal, getekent No. 64. in de lengte van 8 roeden.

Van 't erf Voskuyl fullen maken van de voorfz.
kuyl af, tot aan een 'ronde kuyl, aan de paal, gete-
kent No. (Sf. in de lengte van 18 roeden.

Die van de Noord en het Heetveld van de vooriz.
ronde kuyl, tot aan den ander kruyskuyl, aan de paal,
geteekent No.
66. in de lengte van 34 roeden.

De Inwoonders van Leusderbroeck fullen maaken
van de voorfz. kuyl af, tot beneden de Heyligberg-
fe brugge, in de lengte van f3 roeden, tot aan de
paal No. <57,

Die van Lockhorft fullen van de Heyligbergfe brug-
ge af d'een helfte van de beke maaken, in de lengte
van 2ï roeden, de ooftzyde langs, tot aan de paal,
getekent No. 68.

Die van Heyligen berg fullen aan deiè zyde maken
ter halver beke, in de lengte van 40 roeden, tot recht
voor de Grift, aan de paal, getekent No. dp.

Die van Hamersfeit fullen maaken van de Grift tot
aan Rambroeck, de ooftzyde ter halver beke, aan de
paal, getekent No. 70. in de lengte van 170 roeden.

De Geërfdens, gelegen langs debeeck in de Vry-
heyd, fullen maken aan de weftzyde ydcr voor haar
refpeÓtive Landen, tot aan Munnickedam, en aan de
ooftzyde van de floot, leggende in 't gefcheyd, tus-
fchen Rambroeck en Hcyligerberger Land, aan de
paal, getekent No. 70. als voorfz., insgelyks de Ge-
erfdens tot aan Munnickedam, ofte den hoek van de
voorfz. Stads grachte.

Wel verftaande, dat de Landen, die alhier dwers
langs de beke leggen, tot haar hulp hebben fullen
de Landen, die recht achter haar leggen, een Land
op, en niet verder.

Ende foo men t'eenigen tyde dienlycken mochte
bevinden, tot prsefervatie van de diepten van defe
beke, noch eenige fchoeyingen gemaackt te werden,
foo fal men defelve maaken tot laften en koften van
de Gehoefflaagden in *t gemeen, volgens de reparti-
tie, eens gemaakt over de fchoeyiiagen, die daar ai-
reede ftaan.

Ende fal het jaarlycks onderhoud van de fchoeyin-
gen, alrede gemaackt, ofte noch te maaken, medff
gedaan werden tot kofte als voorfz.

Gehoefflaegden in de Flierbeeck,

Aan beyde de zyden van defe beek fal de Vryheyd
van Amersfoort maken, en dat yder voor fyn Land,
tot aan het erf Scham, alwaar de Vryheyd fcheyd,
aan dezuydzyde, en is alhier een paal geiÏagen van
No. I.

Aan de zuydzyde fal eerft maaken het erf Scham,
competerende de Heeren van den-Dom t'Utrecht,
langs de beke gelegen, en dit ter halver beke, in de
lengte van ifo roeden, tot aan de paal No. t., en
aan de jioordzydc^ als npch de Vryb^d van Amers-

foorc,

van de riviere de eem. IL BOEK. FUI. ΊΙΤ.


-ocr page 186-

ι8φ VAN DE RIVIERE DE EEM.

foort, ydei- voor fyn Land.

Van daar fal Stads kamp maken aan de ziiydzyde,
wefende ontrent 8 mergen Lands groot, in de lengte
van 4P roeden, tot aan de paal No. 3., en aan de
noordzyde de Vryheyd als voren.

Item, het erve, genaamt die Horft, toekomende
de Heeren van den Dom t'Ucrccht, mede langs de
beke leggende, fal maakcn aan de ziiydzyde, inde
lengte van 73 roeden, tot aan de paal No. 3., en aan
de noordzyde de Vryheyd als voren.

Het erve Honthorft, toekom^ende St. Aechten
Convent binnen Amersfoort, langs de beke leggende,
fal maken aan de zuydzyde, inde lengte.van 2 54 roe-
den, tot aan de paal No. y., en aan de noordzyde de
Vryheyd als vooren.

Die brugge, die hier aan de Honthoriler fteege
over de beke leyt, moet jaarlycks by die van Amers-
foort werden onderhouden, met de fchoeyingen daar
aan dependerende, voor d'cen helfte, en d'ander helf-
te by de boven Landen, in het Sticht gelegen, die
daar over haar weg zyn hebbende.

Noch een erve, genaamt Honthorft, competeren-
de d'erfgenamen van zalr. Wilhem van Byler t'U-
trecht, lal makeii aan de zuydzyde, in de lengte van
2f7 roeden, tot aan de paal No. 6., en aan de noord-
zyde de Vryheyd ais voren.

Het erf, genaamt de Reuft, tocbehoorende Kors
Meufen, leggende mede langs de beke opgaande, fal
maken aan de zuydzyde, inde lengte van, 12, roeden,
tor aan de paal No. 7.

Ende aan de noordzyde als noch de Vryheyd, tot
aan de paal No. i., alwaar de Vryheyd fcheyd, Ave-
fende aan 't erf, competerende de Potht'Amersfoort.

En van daar voorts aan de noordzyde fal maaken
*t voorfz. erf, competerende de Poth, in de lengte
van 167 roeden, tot aan de paal No. 2.

Aan de zuydzyde fullen maaken Reyer Dirckile,
Evert Aalten, Jan Claaifen, en Thonis LambertiTe
tot Stoutenburg, in de lengte van 70. roeden, tot
aan de paal No. 8.

Het erf, kleyn Stoutenburg , fal maaken aan de
zuydzyde, in de lengte van 183 roeden, tot aan de
paal No. 9.

Het erve, genaamt groot Stoutenburg, compete-
rende den Heere van Oldenbarnevelt, Heere van de
Tempel Sec. fal maken aan de noordzyde, in de leng-
te van 246 roeden, tot aan de paal No. 3.

Hier aanvolgende fullen iaan de zuydzyde weder
maken, Reyer Dirkfz. en Evert Aelten, Johan Claafz.
en Thonis LambertOen tot Stoutenburg, in de leng-
te van 22 roeden, tot aan de paal No. 10.

Item, het erve, groot Emeklaar, toebehoorende
Gysbert van Dompielaar, fal maken aan de zuydzyde,
in de lengte van 168 roeden, tot aan de paal No. 11.

Het erf, Cortenyp, toekomende Duwer in Ita-
lien , aan de noordzyde fal maken, in de lengte van
175 roeden, tot aan de paal No. 4.

Het erf, kleyn Emeklaar, toebehoorende Jan van
der Burg, Brouwer t'Utrecht, aan de zuydzyde fal
maken, in de lengte van 5-39 roeden, tot aan de paal
No. 12.

Ende aan de noordzyde twee erven, toekoomende
de Commandurye van 's Heeren Loo, in de lengte
van 232 roeden, tot aan de paal No. f.

Het erf van de weduwe van zalr. François van
Sneek, aan de zuydzyde, in de lengte van 127 roe-
den, tot aan de paal No. 13.

Gehoefflaagden in de Modderbeeck, beginnende van de
Flierbeeck opwaarts aan.

In den eerften, fullen die van Hamersfeit maaken
aan beydc die fyden van de Flierbeek af, tot over de

m

' I

lil

r

&V

Sf

brugge , gelegen tuflchend'erve Scham, en d'ackeren,
in de lengte van 207. roeden, tot aan de paal, No. r.

Defe brugge is tot lafte van Mr. Daniel van Wee-
de, alfoo delelve dient alleen tot gerief van fyn Land,
daaromme fyn Ed. defelve onderhouden en repareren
fal, naar behooren.

Ende vermits de voorfz. brugge te enge is, fal
gehouden wefen , tegens den eerften fchoüdag die
te verwyden, op de wytte van de beek.

Het erf Scham, fal maaken aan beyde de iyden
ip. roeden, tot aan de paal No. 2. »

Hier volgt een gemeen ilag , 't welk jaarlyks on-
derhouden wert, by de navolgende erven, op Stou-
tenborch, ende ftrekt hen uyt in de lengte van
loq·
roeden, tot aan de paal No. 3. als namentlyk.

Het erf Honthorft, gebruykt werdende by Simon
Andrieflen, ende Hendrick JaniTen.

'T erf, toebehoorende aan feekere Vicarye, daar
Collateur vanis, MattheusJacobfz., bruyker, Jacob
Lambertfz.

'T erf Strythorft, toekomende Willen Jansfen
van Schoonhoven,
cum fociis.

'T erf, toebehoorende St. Peter Gafthuys ^ daar
van bruylcer is, Anthonis JaniTen.

Noch een erve, toebehoorende 't Gafthuys, daar
bruyker van is. Wouter Lumanflên.

'T erf Daatfelaar, competerende Henrick Verhaar,
cum fociis^ daar van bruycker is de Wed. van Geriit
Jan Meynfze.

Noch, een ander Daatfelaar , competerende Ernft:
van Ommeren , daar bruycker van is, Coen Jacobs-
fen.

'T erf genaamt groot Daatfelaar, toekomende Bot-
ter van Snellenberg, daarvan bruyker is, Frank Tho-
niflen.

'T erf Hoolhorft, competerende Mr. Pieter van
Leeuwen,
cum fociis, daar van bruycker is, Klaas Jans-
fen Buys.

'T erf Groot Achtevelt, competerende Jonker
Willem van Achtevelt, daar bruyker van is, Peter
Thymanifen.

Alle die voorfz. erven, moeten tot het maaken van
dit Ilag beftellen, yder erve een man.

Van hier af, inde lengte van 40. roeden, moet het
erve Modderbeek , 10. roeden, en het erve Horft,
competerende de Heeren ;van den Dom, gebruykt by
Jan AlbertiTen , maaken aan de noordzyde, tot aan
de paal No. 4.

Ende het erve 't Vliet, competerende 't Capittel
van St.Joris t'Amersfoort, daar bruyker van is, Thy-
man Thymanifen, mitsgaders't erve de Modderbeek,
Wouter Meynifen,
cum fociis competerende, aan de
zuytzyde, mede in de lengte van 40. roeden, ver-
mits het tegens malkanderen over leyt.

Van dit ilag af, fullen maaken aan beyde zyden,
de Geërfdens van Aifchat, in de lengte van 70. roe-
den , tot aan de paal No. f.

Die Geërfden van Snorrenhoef, fullen maaken
aan beyde zyden, in de lengte van 66. roeden, tot
aan de paal No. 6.

Die Geërfdens van Moers, fullen maaken aan bey-
de zyden, in de lengte van 5Γ4. roeden, tot aan de
paal No. 7.

Die van Donckelaar, fullen maaken aan beyde iy-
den , in de lengte van 17. roeden, tot aan de paal
No. 8.

Peter GhysbertiTen Heyligenberger, fal maaken
aan beyde de zyden, in de lengte van 14. roeden,
tot aan de paal No. p.

Van hier af, fullen alle de Geërfdens van Hamers-
feit , aan beyde zyde maaken, tot aan de Hamersfel-
der weteririge toe , inde lengte vap 281. roeden, toc
aan de paal No. 10.

be


-ocr page 187-

Befelcnerf, fal maaken, cumfociis, aan de zuyt-
zyde, ende 't erf Strythorft aan de noortzyde, in de
lengte van f7. roeden, tot aan de paal No. 11.

Hier volgt een gemeen flag, ende fal gemaekt wer-
den, by de volgende erven, inde lengte van 24.roe-
den, aan bcyde zyden, tot aan de paal No. 12.

'T welk fal gemaakt worden by 't erf Daatfelaar,
competerende Ernll van Ommeren, en groot Daat-
felaar
, toekomende Snellenberch, Hoolftorft, com-
peterende Mr. Peter van Leeuwen, ende't erf groot
Achtcvelt
voorfz.,mitsgadersSt. PetersGallhuys, ge-
bruyckt by Wouter Laymenifen ende Hendrick
Vcï-
haar,<r«»i fociis.

Die van Snorrenhoek , fullen maaken aan beyde
zyden, in de lengte van 44. roeden, tot aan de paal
No. 13.

Moers, cumfociis, fal maaken aan beyde zyden, tot
aan de Kruysbeeck toe, in de lengte van 18. roeden,
tot aan de paal No. 14.

'T erve van St. Peters Gafthuys, by Wouter Lu-
manflèn gcbruykt, fal maaken aan de Noortzyde voor
lyn eygen Land.

Ende 't erve Hagenou, toebehorende den Ampt-
man Mom, by Hendrick Huygen gebruykt, aan de
zuydzyde voor fyn eygen Land, in de lengte van 6f
roeden, tot aan de paal No. if.

Ryck Henrick Otten fal maken aan beyde zyden^
in de lengte van 55 roeden , tot aan de paal No. 16.

Het erf van St. Peters Gafthuys aan de noordzyde,
'c erf Hagenou, aan de zuydzyde iiU maaken, in dc
lengte van 122, roeden, tot aan de paal No. 17.

't Erf Daatfelaar, by Franck Toniflen gebruyckt,
fal maken aan beyde de zyden, in de lengte van 51
roeden, toe aan de paal No. 18.

Hendrick Verhaar fal maken aan beyde zyden , in
de lengte van ^p roeden, tot aan de paal No.
ip.

Hendrick Verhaar aan de noordzyde, en hec erf
Hagenou aan de zuydzyde, in de lengte van jf roe»
den, tot aan de paal No. 20.

Oth op Schoonderbeek fal maken aan de noordzy*
de, Thonisjanflen enThymanEvertflen aandezuyd·
zyde, in de lengte van 42 roeden, tot aan de paal
No. 11.

De weduwe van Gerrit Jan Meynflên fal maaken
aan de noordzyde, Thyman Evertflèn, Frans Rut-
gerfz. ende Symon Jacobife aan de zuydzyde, in de
lengte van po roeden, tor aan de paal No. 22.

Ernft van Ommeren fal maaken aan de noordzyde,
en Simon Jacobiïè, Hendrick Janflen, en't erf, ge-
naamt de leege Riet, aan de zuydzyde, in de lengte
van 168 roeden, tot aan de paal No. 25.

Volgt het erf Hoolhorft, alwaar defe fchouweop»
houden fal.

Gedaan t'Utrecht den vierden Junü, in 't jaar ons
liefs Heeren en eenigen Saligmaker Jefu Chrifti fes-
tien honderd en feftien. Ter Ordonnantie vanmync
Heeren die Staten 's Lands van Utrecht. G. de Lc-
denberch.

van de riviere de eem. IL BOEK. FIIL ΊΙΊ.


ii. resolutie van de Heeren Gedeputeerden van de Edele Mogende Heeren Staten*s Lands

van Vtrecht, waar by het ix, xvi, en xvii, Art. van de voorfz. Ordon^
nantie, en het 11,
iii, iv Art. van de Geho^flaagden van de Oudç
Eentf gecorrigeert rf ge'éxpliceert worden, den
17 Oaob. M Ό CXVI.

Op het IX Artyk. is by de Gedeputeerden van
de Staten 's Lands van Utrecht verrtaan en
verklaart, dat dc executie van de breucken
en boeten,in defen Artykele geroerc, ge-
daan fal mogen worden by den gelworen Bode van
Watergraaf en Heemraden , defelve daar toe autho-
rifeerende by defen.

Op het XVI en XVII Artyk. is by de Gedeputeer-
den van de Staten 'sLands van Utrecht verίtaan en
verklaart, dat die Heemraden en Cameraar, in plaatfe
van twee gulden in defe Articulen geroert, fullen
hebben des daags drie gulden.

Op het I Artyk. van de Gehoefflaagden van de Ou-
de Eem, hebben de Gedeputeerden van de Staten 's
Lands van Utrecht, gehoort hebbende het rapport
van haarlieder Gecommitteerden, van dit vack ocu-
lair infpediegenomenhebbende, met advyfe van Wa-
tergraaf en Heemraden, vcrilaan en geordineert, dat
die van Ginckel ontlaft fullen wefen van vyftien roe-
den Van het bovenileeynd van het voorfz. vack, en
dat defelve vyftien roeden gebruykt fullen worden tot
koften van het gemeene Land, ordonneerende Wa-
tergraaf en Heemraden heoliedcn hier na te regulee-
rcn.

Op het XI Artyk. voorfz. is, als vooren verftaan,
cn gcordonneert, dat dit vack geaugmenteert ende
verlengt fal worden raet vyftien roeden, tot foulage^
ment van die van Renswoude ende Emmikhuyien,
die men geoordeck heeft foo veel te hoog befwaart,
ende dat alfulks in plaatfe van de vyf-en veertig roe-
den, in den text geëxpreÎTeert, gebracht tullen wor-
den feftig roeden , ordonneerende Watergraave ende
Heemraden henlieden hier na te reguleeren.

Op het 111 Artyk. voorfz. is, als vooren, verftaan
en geordineert, dat die van Renswoude en Emraick-
huyfen ontlaft fullen wefen van vyftien roeden, die
gebracht fullen worden toe laften van het gemeene
Land, gelyk hier boven op het voorgaande Artyk,
geördonneert isj ordonneerende Watergraaf en Heem-
raden henlieden hier na te reguleeren.

Op het IV Artyk. voorlz. is, als vooren , verftaan
en geordineert, dac die van Woudenberg, oude en
nieuwe Gerechten, ontlaft fullen wefen vaa ontrent
vier en veertig roeden, ftreckende van St. Aechten
Toorn tot aan EckgoldenhoiF, ende dat defelve vier
en veertig roeden gebracht fullen worden tot laften
van het gemeene Land } ordonneerende Watergravç
en Heemraden henlieden hier na te reguleeren.

Gedaan te Utrecht den 17 Odob. ifSi6. Onder
ftond , ter Ordonnantie van dc vooriz. Gedeputeetfi
den, ondertçeckenr, G. de Le(ienbçrcl>.


ιπ. resolutie van den Watergraaf ende Heemraden van de Uiviere de Em» raknde het

maken van een dyck aan de Weft-zyde van Eem, in dato dm ^o Aur
giifi. en geapprokert by de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog, Beerer^
Staten 'sLand$ vm Utrecht^ in dato dm 10Seftemb^ MOÇXXIF.

Y
«

IL J)eeh

-ocr page 188-

van de riviere de eem.

A ΙΓ00 men by experientie van jaar tot jaar be-
/\ vonden heeft, datdendyk, leggende langs
ƒ \ de Eem aan deweftzyde, langer niet moge-
lyk is, tegen den inbreuck van het water te
bewaren , door welck inbreeken ( dat vaft met alle
fterke Noordwefte winden gefchied ) die landen in
groüte fchade en koftcn vallen, en die riviere verlant}
en word gecaufeert principalyk , dat den voorfz. dyck
is doorgaande wel{and,uyt de riviere gegraven : om
't
welcke te remedieeren verfcheyde byeenkomften fyn
gevallen tuffchen de Heeren Watergraaf en Heemra-
den van de Eem, met degefamenrlyke Geërfdensvan
Soeft , die ook genoegfaam aan den voorn. Water-
graaf en Heemraden gefubmitteert hebben, 't geene
Haar Ed. fouden geraden vinden , daar inne tot 's
Lands voordeel te refolveeren, blykende by de A£le
defen annex
5 foo is 't, dat die voorgemelte Heeren
Watergraaf ende Heemraden na veelvuldige commu-
nicatien ende beraadflagingen hier over gehad ende
gehouden, verdaan en ordonneeren, dat den Came-
raar Verhaar fal doen maken eerildaags twee, of drie
modellen van eenen ronden rollenden dyk , uytgaan-
de langfaam uyt de riviere, ende boven op het hoog-
de van de kruyn drie voeten hoog, boven het leegfte
land, dienende om de landen voor een fomer-water tc
bevryden 5 't welk gedaan fynde, füllen de Geërfdens elk
voor haar land, den voori'z. dyck na het voorn, for-
mulier maken , ende daar voor den ielfden grond uyt
der Eem weder aan haar land trekken, ende gebruy-
ken tot haren fchoonften, als fy voor het leggen des
dyks hier voorens gedaan hebben, in het welk elck
voor fyn land meer fal profiteeren, als de koiien van
het maken fullen wefen, verfoekende hier op appro-
batie van de Ed. Mog. Heeren Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht. Aótumden 50 Augutt,
1524. Onder ilont, ter Ordonnantie van de Heeren
Watergraaf en Heemraden voornoemt, onderteekent,
Gérard Verhaar.

In margine ftont geappoindeert. De Gedeputeer-
den van de Staten's Lands ven LJtrecht, approbeeren
defe Refolutie, voorbehoudens ende onverminderc
een yder fyns rechts ende gerechtigheyd. Gedaan tc
Utrecht den 10Septemb. 1Ö24. Onderilont, terOr-
donnantie als boven , onderteeckent, Ant. van Hil-
ten.


ÏV. SCHOÜWBRIEF BijfchopFlorensvan Wevelickhoven, opdefchowwe vanàm Nieu-
wen Eemdyk onder de polder de Slaage, den
Maart MCCCXCIIL

Florens van Wevelichoven, by der genade Gods,
Biflchop t'Utrecht, Wilhem , Heere van
Abkoude en van Duurlleden, en Burgermee-
fiers, Schepenen en gemeene Raad der Stad
van Amersfoort, doen kond alle luyden, dat wy by
confent en wille der gemeene Landgenoten van den
erve, geheten die Slage, die binnen die nieuwen dyck
geërvet zyn, eendrachtelyken eenen dyk geflagen en
geleyd hebben, die eeuwclyck duuren fal, alibo als
die gelegeo is, ftrekkende van Netelenburg aan Ruet-
gens kamp, en voort den kleynendyk, ftrekkende al
langs Ruetgens kamp, en over Everts Land van Kracht-
wyk aan die vueden ftrate toe, mit dusdanige voor-
waarden , dat men jaarlyks vier Heemraders letten fal,
den eenen Heemrader fal fetten die BilÏchop van U-
trecht, die in dertyd fal wefen, den anderen die Heer
Van Abkoude, of fynen erfgenamen, ende die Land-

fenoten fullen jaarlys fetten en kiefen twee Heemra-
ers, tot alle Sc. Peters dage in de lente tot Amers-
foorde , ende die dan daar by koomen , die moogen
kiefen onbekroont van den anderen, die daar niet by
en komen , en wie Heemraad gekoren word, die en
fal hem niet mogen weren, hy en fal fyn tyd blyven,
en den dyk waren en fchouwen jaarlyks mit des Bis-
fchopsSchout van Utrecht, die op Seldrecht Schout
is, en wanneer die Heemraders gekoren zyn, foo ful-
len fy fweren dien dyk gelyk te fchouwen, en wan-
neer die Schout voorfz. de Heemraders te doen heeft
op dien dyk, foo fal hyfe alle ontbieden tot eenre ge-
noemde tyd, en foo mag hy fchouwen ende richten
mitten meellen hoop van de Heemraders, endieeer-
ile fchouwe fal wefen alle jaar St. Martens dag in de
winter, op die boete van twee Dortfche placken, en
die ander Ichouwe fal wefen alle jaar opSt.Geertruy-
<len,dag,op een boete van vier Dortfche placken, en
die derde ichouwe fal wefen alle jaar op Mey avond,
op cetï bciete van fes Dortfche placken, en die vier-
de fchouwe fal wefen alle jaar op ten achtften dag na
St- Jans diig te middefomèr, op een boete van twaalf
Dortfche placken ·, voort fyn voorwaarden , foo wes
boeten hier of verfchynen tot een hooger ban toe,
daar fal die Schout van des Heeren we^en of hebben
dat derdendeel, en die Heemraders, die dan ter tyd
zyn,die twee dêelen. En tot allen tydenals
fy ichou-
wen, waar eenig dyk, die niet volmaackt en waar,
daar en fouden die Schout mit den Heemraders voor-
fchreven niet over ryden, of gaan, eer hy wel ge-
maakt waar, en daar mogen zy alfoo veel arbeyders
infetten als hen dunkt, dat des Laiwls oirbaar zy, en
dien koft fal gelden den geenen, dies die dyck is, al-
foo verre als fyn goed ilreckt, beyde van arbeyden,
en des Schout en der Heemrader koft dien fy deden,
alfoo lange als fy daar op lagen, en dat fonder ding-
tale, en niet meer mogen zy verteeren dan haren da-
gelykfen koft, dat is die Schout vier placken, en el-
ken Heemraad drie placken des daags, endeenhadde
die geene, die den dyck zyn waar, foo veele goeds
niet, foo fullen die Heemraders op haaren eed proe-
ven, dat die geene, die tot dien dyk hooren, gelyfce
daar toe gelden van dat die dyk mit haren koft gekoft
heeft, en die koft en ban mogen die Schout mit den
Heemraders uytpanden , fonder vertreck ende fonder
dingtale. Voort waar 't faake, dat yemands dyk wa-
dig werde, die wade fullen die gemeene Landgeno-
ten weder dycken en maaken op des gemeenen Lands
koft, en daar toe gelycke gelden alfulckLand, als
wadig werd, of yemand afgedykt word, en leveren
den dyck weder over die eerfte fchouwe, den geenen
die hy tevoorenwas. Voort foo vermogen die Schout
en Heemraders fchuttinge leggen op ten voorfz. dyk,
en binnen op dat Land , dat d^ar onder gelegen is^
als hen dunckt dat redelyck is. Voort foo mogen die
Schout en Heemraders Iluyfen en watergangen leg-
gen, om oirbaar des voorfz. Lands, by den meeften
hoop van de Landgenoten, als hem redelyk en nutte
dunkt te wefen. Voort foo wat Land nu dyk houd,
dat en fal men niet vry verkopen , ten fal befet bly-
ven mit den dyck die het nu heeft, alfoo groot, als
die Schout mitter Heemraders defe voorfz. dyck van
aarden fchouwen fullen ter eerfter fchouwe, alfoo
groot fal fy altoos blyven fonder minren, maar altoos
meeren by den Schout en Heemraders voorfz. In
oirconde enveffeniiTe alre poinö:envoorgenoemt, foo
hebben
wy Florens, Bifichop t'ytrecjht, voor ons

·'; V

en


-ocr page 189-

en voor οήΓο nakomelingen, Willam, Heer viin Ab-
coude en van Duurileden, voor ons en onfe erfgena-
men, ende Burgermeeftcr.s, Schepenen en gemeene
Raad der Stad van Amersfoorde, voor die Scad van
Amersfoorde voorfz. onfen zegelen aan defen brief
gehangen. Gegeven in 't jaar ons Heeren duyfend
drie honderd drie en negentig, den vyfden dag in dc
maand van Meerte.

JHier na volgt die Dyckcedulk van den Slage^ en hegint

van Netdenberg aan te meten tot Hamelenberg toe.

Item, 't Convent van St. Cecilien t'Utrecht, 14
roeden.

Gerrit Both mit fynen gefellen van den Dyilelkamp,
9 roeden.

Het Convent van St. Brigitta te Soeft met haar
gefellen, 43 roeden.

Heer van der Slaich, 2Ö roeden.

Het Convent van Marienhove mit St. Aechten,
van half diegroote Lockmate, en heel die kleyne Lock-
mate, 7 roeden min
6 voet.

Jan Steven Hendrickfz. d'een helft , en Jan van
Weftrhenen mit het Convent van St. Jan d'andere
helft, t'famen roeden.

St. Agnieten Convent en Jan Pyl, 13 roeden.

Ons C. Vrouw van Kleynbroekj item, die Bec-
renland , Willem Janiz. , St. Aechten , die Birckt
van denBurgmaet,en half dieLockmaat, t'famen 17
roeden.

Herman Ruge mit Aart van Schayck, 7 roeden.

St. Aechten, 8 roeden. Noch St. Aechten, cum
fuis, 6 roeden, t voet.

St. Barbara Gafthuys t'Utrccht, ρ roeden.

Het Gafthuys mit die Pot en ons L. Vrouwe, 17
röeden en een vierdendeel.

Ons L. Vrouw, 13 roeden.

Willem van Dam met fyn geiêllen, 20 roeden.

Het Convent van Brigitten te Soeft met haaren
gefellen, fullen voort defen dyk houden tot Hamelen-
)erg, van p8 roeden, en dac fchut fullen fy houden.

Die Pot mie Gerrit Knoops erfgenamen, 48 roe-
den , en fullen dat fchut houden op die Zyl aan haa-
ren dyk.

Jacob van Zulen, 4 roeden en een vierdendeel,

'Wilhem die Backftr., van St. Aechten Convent,
van aloude Weyde, oude Weert,
6 roeden.

Het Capittel t'Amersfoort, 4 roeden.

Wilhem Bofch, 14 roeden, nu Johan van Eek
mit St. Agnieten Convent.

St. Barbara mit Ricouî van Hees, 24 roeden.

De Reguliers t'ütrecht, ζγ roeden.

Wilhem van Hardevelts erfgenamen, 2f roeden.

Het Convent van St.Jan, eertyds Vreendaal, 12
roeden.

Hier na volgt den Vuedyck.

Die Reguliers van Krachtwyck, van haaren Dyng
af tot Roetgens kamp werd ,31 roeden, ende fullen
dat fchut maken.

Wouter die Beer, roeden.

Claas Gerritfz. erfgenamen en Cornelis Bofch, 2f
roeden.

Wilhem van Herdevelt, 10 roeden, item 15 roe-
den.

Wouter die Beeren kinderen van Roetgens kamp,

1 f roeden.

Wouter die Beer, f roeden en 8 voet.

Sc. Aechten, 3 roeden, 8 voer.

St. Jans Convent van Vreendaal, 3 roeden , 10
voet.

Die Birckt mit St. Aechten, 3 roeden min 2, voet.

St. Barbara Gafthuys, f roeden, i voet.

Wilhem van Herdevelt, 7 roeden min 2 voet.

St. Cecilien Convent, 8 roeden min 2 voet.

Willem van Herdevelt, 6 roeden.

Claas Gerritfz. mit fyn gefellen, 4 roeden en 4 voet.'

Herman Ruych mit Aart van Schayck, 4 roeden,
4 voet.

St. Agnieten Convenï en Jan Pyl, 8 roeden min

2 voet.

De Reguliers t'ütrecht en Willem van Hardevelt,
i<i roeden, 2 voet.

Die Pot mit Gerrit Knoop, ij- roeden, een voet.

Wouter die Beeren kinderen van Roetgens kamp,
4 roeden, 4 voet.

Ons L, Vrouw, 8 roeden min een halve voet.

St. Aechten, } roeden, 3 voet.

De Birckt mit St. Aechten, 3 roeden, 3 voet.

Herman Ruych mit Aart van Schayck, een roede
en een vierdendeel.

Heer vander Slaich, if roeden, een voet.

Steven Hendrickfz., mm fuis^ 8 roeden min een
voet.

Goert van Voert, een roede, een voet.

Ons L. Vrouw, 8 roeden min een voet.

Willem Bofch, 4roeden, 2, vierdcndeelen, mjo·
han van Eek mit St. Agnieten Convent.

Die Birckt mit St. Aechten, 4 roeden, s voet,

Het Convent van St. Barbara mitRicouc van Hees,
7 roeden, 7 voet.

Het Gafthuys t'Amersfoort, 10 roeden.

Willem van Dam mit fyn gefellen, 10 roeden.

Item, defe navolgende hoor en in dm MeendycL

Het Convent van St. Brigitten te Soeft, 31 roe·
den.

Het Convent van St. Cecilien, ρ roeden.

Henrick Ruyfch, p roeden.

De Heeren van St. Jan t'Utrecht, if roeden.

Item, eertyds Beernt van Groénevelt, iƒ roeden,
het welk nu verfcheyde perfoonen toebehoort.

In den eerfteo, Henrick Valkenaar, f roeden.

M. Wouter van Cordenoert, f roeden.

Henrick van Rhyn, 3 roeden.

Gerrit van Lichtenbergs fwager, 3 roeden.

Item, dife navolgende booren tot Jmerifoort*

Item, Henrick Both mit Gerrit Boths kinderen,
ρ roeden.

Rycout van Bilers erfgenamen, 6 roeden.

Geëxtraheert uyt zeker Regifter- ofte Rekenboek
van den jaarlyckfen ontfàng en uytgeven des gemeene
Lands, ofte Polder, genaamc die Slaich, ende is na
collatie daar mede bevonden tc accorderen. Oircon-
de my Notario op den 8 Maitii 1644. R. van In-
gen» Nots. 1^44.

VAN DE RIVIERE DE EEM. IL BOEK. FUI TIT. 187


V. LANDBRIEF van de EL Mog, Hemn Staten * s Lands van Utrecht, waar by de voo-

renfiaande Schmwbrief, feampUeert mgecarmeert word, den zoSeptemk
MOKCFIIl

Ag %

//. Deel

-ocr page 190-

De Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, die defen tegenwoordigen ful-
len fien, of hooren lefen, faluyt. Doen te
weten , alfoo die gemeene Landgenoten en
Geërfden van de. Polder, genaamt die Slaage, bene-
den Amersfoort, ter zyde die riviere van deEem gele-
gen, foo binnen Utrecht als Amersfoort woonende,
ons by Requefte te kennen gegeven hebben, hoe dat
L. M. Floris van Wevelickhoven , eertyds BiiTchop
te Utrecht ., Wilhem , Heere van Abcoude en van
Duerftede, mitsgaders Burgermeefters, Scheepenen,
eh gemeenen Raad der Stad Amersfoort, by confent
ende wille van de voorfz. Lantgenoten ende Geërfden
van de Slaage, die binnen den nieuwen dyk geërft wa-
ren, eendrachtelyk eenen dyk gellagen en geleyd had-
den, die eeuwiglyk duuren foude, alfoo als die gele-
gen was, ftrekkendevan Netelenberg aan Rootgens-
kamp, ende voort die kleynen dyk, ftrekkende al
langés Rootgenskampe, ende over Everts land van
Kr chtwyk aan de V ueders ftrate toe, met foodanige
voorwaarden, dat men jaarlyks vier Heemraden fetten
foude, als te weeten, de eenen by den BiiTchop van
Utrecht, die in der tyd foude wefen, ende de andere
by den voorfz. Heere van Abcoude, oftefyne erfge-
naamen, ende die twee anderen by de voorfz. Land-
genoten } ende dit al op St. Pieters dag in de Lente
tot Amersfoort : welverftaande, dat die ten fel ven dage
aldaar vergaderen·, fouden mogen kiefen, onbekroont
van de anderen daar niet prefent zynde 5 ende dat die
geene, die Heemraad gekofen worde , hem niet en
foude mogen weeren, hy en foude fynen tyd blyven,
en den dyk verwaaren, ende fchouwen jaarlyks met
des Biflchops Schout van Utrecht, die op Seldert
Schout was 5 ende wanneer die Heemraden gekooren
fouden wefen, dat fy als dan fweeren fouden , den
idyck gelyk te fchouwen ; mitsgaders dat ibo wanneeï
den voorn. Schout die-gefwoorfen Heemraden te doen
hadde bp den dyk, dat hy dfefelvfe alis dan ontbieden
foude tot eenre genoemde tyd , ende dat hy als dan
foude mogen fchouwen, end^erechten,met den mee-
llcn hoop van de Heemraden. Item, dat die eerfte
fchouwe foude wefen alle jaar op St. Martens dag in
die winter, op die boete van twee Dortfe plakken}
ende die andere fchouwe alle jaar op St. Gcertruyden
dag op een boete van vier Dortfe plakken j en die der-
de fchouwe alle jaar op Mey-avond , öp een boete
van fes Dortfe plakken ^ ertde die vierde fchouwe alle
jaar op den achtften dag na St. Johans dag te midfo-
mer, op een boete van 12 Dortfe plakken. Item,
wes bannen, of boeten daar af fouden verfchynen tot
den hoogen banne roe, dat daaraf den Schout van
's Heeren wegen hebben foude het derdendeel, ende
die Heemraden, die dan ter tyd waren, die tweedee-
len ; ende tot allen tyd als die fchouwen, dat voorfz.
Schout en Heemraden over eenig dyk niet vermaakt
zynde, niet över en foude mogen ryden, nog gaan,
aleer defelve volmaakt waren, ende dat fyluyden daar
inne alfoo
Veel arbeydefs fouden mogen fetten, als het
hen dochte oirbaarlyk te fyn, mits dat die koft foude
gelden die geene, die den dyk fyn waar, alföo verre
lyn goed ftreckt, foo wel van arbeyden, als die koft,
die Schout en Heemraden jJeden, alfoo lange fy daar
op lagen, al fonder dingtalej des en foude den voorn.
Schout en Heemraden niet meer mógen verteeren,
dan haar daaglykfen koft, te weeten, den Schout vier
plakken, ende eiken Heemraad drie plakken des daags j
ende hadde die geene, die den dyk fyn waar, foo veel
goeds niet, foö fouden die Heemraden op haren eed
prouven, dat die^geene, die tot den dyck hooren,
gelyk'daar toe gouden, van dat den dyk met haren
koft gekoft hadde j ende dat die koit en banne den
Schout en Heemraden fouden mogen uytpanden fon-

WRS"

der vertreck, ende fonder dingtale. Ende even verre
ymandsdyk waydig worde, dat die gemeene Landge-
noten defelve wayde weder dyken ende maken fouden
op des gemeenen Lands koften, ende daar toe gelyc-
kelyk gelden alfulken Land , als waydig, of y mand
afgedykt word, ende leeveren als dan den dyk weder
over die eerfte fchouwe den geenen, des zy te voeren
was. Dat ook de voorfz. Schout en Heemraden fchut-
tingen mogen leggen op den voorfz. dyk, ende bin-
nen op dat Land, 't welk daar onder gelegen waar,
mitsgaders ook Iluyfen ende watergangen , leggende
tot oirbaar des voorfz. Lands met den meeften hoop
van de Landgenoten ·, ende wat Land ter zelvèr tyd
dyk hielde, dat men het felve Land niet vry en zou-
de mogen koopen, nemaar altyd den voorfz. dyk on-
derworpen blyven , ende alfoo groot als den voorfz.
Schout met de Heemraden den felven dyk van eerde
fchouwen fouden ter eer fter fchouwe, dac den fel ven
dyk altoos foo groot foude blyven, fonder te minde-
ren , maar altoos vermeederen 5 gelyk van alles nader
blykende was by die Schouwbrieve daar van ï^yndein
dato den f Marty. Seggen en remonftreeren

de voorfz. Landgenoten , dat den zeiven dyck niet
gemaakt en worde, eerft, vermits by den voorfz·
Biflchop en Heere van Abkotide in lange tyd geen
Heemraden gekoofen en waren geweeft, zulks dac die
refteerende Heemraden haar vo koomen Collcgie niet
hebbende, daar inne niet en konden vooriien. Waar
over ook gebeurt was, dat by ons, ten verfoeken van
de voorfz. Landg^otèn, in plaatfe van de Biflchop-
pen, .en Heere van Abcoude, tot Heemraden gekoo-
ren waren Jacob van der Maath, en Peter van Dam·
Ten anderen, dat die boeten en breuken van oudsop
die fchouwe geitatueert, foo kleyn op den dag van huy-
den gereekent worden , dat defelve genoegfaam in
verfmaadeniiTe gekomen waren. Ten derden , dat:
ook tot coniervatie van dén voorfz. dyk hoognodig
was, om den inbreück van hèt\Vaterte fchutten, op
den voorfz. Landbrief te-maken, en te doen de na-
volgende Ampliatie, en correólie.

Als in den eerften, dat alle jaar op St. Peters dag,
ad Cathedram^ neffens de voorfz. Heemraden by ons
gefteld, en te kiefen, noch gekoofen fullen%erdert
by de Landgenoten van Amersfoort twee Heemraa-
den, en by de Landgenoten van Utrecht eene, de-
welke neffens dit Heemraden by ons gekofen zynde,
eed fullen doen na ouder gewoonte, in conformité
van de voorfz. oude Landbrief: wel verftaande noch-
tans , dat de voorfz. Heemraden, met affiftentie van
den voorn. Schout, in conformité van den voorfz.
Landbrief, alle jaar, die dyken, watergangen, fluy-
fen met fyne dependentien fullen fchouwen, wefende
den eerften fchouwdag den eerften Aprilis, ende dat
met foodanige reftrióticn , dat foo wie fyne dyken niet
ten vollen uyt die fchouwe gemaakt en hadde, ver-
beuren· lal voorde eerfte reyie, vyftien ftuyvers, en
voor die andere reyfe, die wefen foude op St. Johans
avond midfomer, een oudfchild van twee en veertig
ftuyvers, ende daar en boven binnen den tyd van drié
dagen na elcken fchouwdag fynen dyk moeten begin-
nen te maken, ende foo voorts binnen acht dagenten
vollen opmaken,'op pœne, dac fulks by den vooriz.
Schout en Heemraden gedaan , of befteed* fal wor*
den,-^ op den derden penning meer, welke Schouten
Heemraden als dan na den laps van de voorfz. aclic
dagen, den felven dyk gehouden fal wefen terftond tc
hefteden, en op te leveren binnen acht dagen daarna,
op pœne, dat alle fchade daar door te lydenop de
voorfz. Schout en Heemraaden verhaalt fal worden.
Ende dat.by de voorfz. Landgenoten overkomen is,
dat men die dwarsweeteringe, lopende van de heul,
gelegen in Gysbert vanlicvcrs dyk,
cum fociiSj deur

de

VAN DE RIVIËRE DE EEM.

'iJi·


-ocr page 191-

Polre gemaakt foude worden in die wydte van tien
voeten 5 ende dat de voorfz. Landgenoten, na dato van
de opmaaking, een ygelyk op de voorfz. wetering be-
hoorcnde, haar
ban werken, te weten, elck t'eynde
fyn Land, alle jaar op St. Jans avond ten eeuwigen
dage toe opmaaken en fuyveren fal in de wydte als
vooren, op de verbeurte van elke reyfe tien Ituyvers,
en in cas van weygeringe, dat het felve by den voor-
fchreve Schout en Heemraden op denderden penning
meer gemaackt fal worden, fonder eenig vertreck.
Dat ook den voorfz. Schout en Heemraaden by haar
felven fullen mogen leggen jaarlycks eenen extraordi-
naris fchouwdag, ten tyde "henlieden goeddunken fal,
in cas die nood fulcks is vereyiïchende. En dat alle
fchouwdagen, foo ordinaris, als extraordinaris, byden
Schout uytgefet fullen worden acht dagen te vooren,
eer die fchouwe welen "fal, ten eynde niemand daar
van ignorantie pr^etendere. Dat ook de voorfz. Land-
genoten te vreden zyn die llooten te maken vyf voe-
ten wyd, ende defelve alle jaaren fulcks te onderhou-
den, op pœne, dat die geene, die defelve ilooten
niet fal hebben gefuyvert op St. Johans avond midfo-
mer, verbeuren fal een boete van tien Iluyversi ende
dat die geene, die op de voorfz. floten befchouwt
word, gehouden fal wefen binnen den tyd van drie
dagen na den fchouwdag de voorfz. flooten » in de
wydte, als vooren , te flooten en te fuyveren , op
pœne, dat men defelve doen maken fal by den Schout
en Heemraden op den derden penning meer, fonder
eenig vertreck, ofte dingtale. Item, wat paarden,
koeyen, oifen, ofverkens, op den voorfz. dyck be-
vonden fullen mogen worden, dat die Heemraden,
of Landgenoten defelve fullen mogen brengen in het
fchuthuys ; 't welck wefen fal ter plaatfe, daar het
iêlve by den voorn. Schout en Heemraden geordon-
heert word, en ial men t'elken reyfe verbeuren fes
ftuy vers op yder beeft, tot profy t van den geenen, die
deielve in het fchuthuys gebracht fal hebben. Item,
dat geene naweyde van de voorfz. Polder langer fal
verhuurt rtogen worden ^ dan tot St. Catharynen
dag toe, op poene, dat ygelyk beeft, of paard, dat
na dato van dien in de voorfz. verhuurde weyde be-
vonden fal worden, vervallen fal wefen in een boete
van fes ftuyvers. Ende dat defelve fchouwboeten ful-
len komen, het eenè derdendéel tot j^rofyt van den

de voorfz. Poire, tot in de oude Skagfe wetering
voor de eerile reyfe tot koften van de vooriis..

toe

"f-

Schout, die de executie daar van doen fal, ert die
anderen twee deelen tot profyt van de Heemraden,
foo van onfen wegen, als by de Landgenoten geko-
ren, tot Utrecht wonende, die op die fchouwdagen
dagelyks voor haare portie t'elkcr reyfe fullen hebben
een daalder, tot dertig ftuy vers, indien fyluyden com-
pareren , ende anders niet j ende die txyee Heemraa-
den , tot Amersfoort reiïderende , elcke. reyfe elck
vyftien Ihiyvers, als vooren. Item, dat ook de voor-·
noemde Heemraden jaarlyks de Geërfden aldaar, bin-
nen Amersfoort ter gewoonlycker plaatfe haar reke«^
ning fullen doen van haren ontfang en uytgave, ende
wes fy te korte komen, daar van fullen ly omflag
maken over yder dammaat , en dat men die pennin-
gen aan de onwilligen datelyk aan haare beeitcn, of
vruchten, op het Land gaande, lal executeren, fon-
der forme van proceife. Ende voorts wat de voorfz.
Heemraaden wyfen, die dyckagien, of watergangen
aangaande, dat men het fclve van ftonden ann gehou-
den fal wefen te pareren, en te obtempcreren, oc^ck
te executeren, met, jegenftaahde eenig ppel, of vor-
der beroep, en fonder praejudicie van dien j vevïoe-
kende aan ons de voorlz. Landgenoten , dat wy de-
ielve ampliatien en correftien fouden willen appi obe-
ren en confirmeren, na den inhouden, als hier vorens
verhaalt ftaat, blyvende in de refte de voorfz. oude
Landbrief in fyn völle macht en vigeur. Soo is 't,
dat wy gevifiteert en Jcurilen hebbende den voorfz.
ouden Schouwbrief, ende de voorlz. ampliàtie encor-«
redie daar op gevolgt, ook hier op gehoord hebben-
de het rapport van zekere CommiifariiTen , by ons
daar toe gecommitteerc, en gefien hebbende de ap-
probatie, en advoyement by ondertekening van na-
men onder !t concept van de voorfz. Ampliatie by de
gemeene Landgenoten gedaan, hebben in manière
voorfz, geapprobeert, fen getbnfirmeerc", approbcreri
en confirmeren by deiên ai het geen boven verhaalt
ftaat,
cn beveelen een yegelyck na den inhoude van
dien hen te reguleeren. Des t'oirconde foo hebben
wy defen by onfen Secretaris doen onderteykenen, en
met appenlie van onfen zegel doen, bev.eftieen. Ge-
geven t'Utrecht op den zo Scptenlb. ifpö. Onder
Itont, ter Ordonnantie van myne Heeren die Staten
's Lands van Utrecht, ende was ondertekent,,G.de
Ledenbérch. Ende bezegelt met eenen uythangen'·
den zegel in rooden wafl'e, om dubbelden fteerte.

189

VAN DE RIVIERE DE EEM. IL BOEK, FUT, ΤΙΊ,


Vl schouwbrief voor de Geërfden, Ingelanden en Landgenoten van Eembragge, op

de fchouwe van de Eemfche hooge en lage dyken, by de Heeren Gede^
futeerden van deEd, Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht oeap-
probeert, den ^o JprilMDCLXFIL

Op huyden den 22 Septemb. i(S5<5 hebben de
Geërfden, Ingelanden en I.andgenotenvan
Ecmbrugge, tot betecfchap en fecuritey t van
hare refpeélive Landen, goedgevonden ende
gearrefteert, dat Schout en Gerechte van Eembrugge
driemaal des jaars fu|len gaan fchouwen, de hooge en
lage dyken i alfe eerrtelyk, i May in yder jaar den hoo-
gen dyk, als wanneer ider fyn flag op den felven dyk
van Ëembrugge na Amersfoort fal moeten opleeveren
öp de kruyn ter breedte van fes voeten, en gloeyende
na advenant, mitsgaders wel gefand , en het groen
ten beyde fyden wel afgemaayt , ende beneden de
Eembrugge na Bunfchoten op de kruyn ter breedte
van negen voeten ten minften, de gloeyingenbuyten
daar het wefen kan, tien voeten, en van binnen vyf
voeten, mede boven op wel gefand, ende de ruygt én
groen ten beyden zyden wel aigemaayt. Ten twee-
den, fal men St, Jan midden in de fomer fchouwen
den lagen dyk , als wanneer yder fyn flag bchoorlyk
fal moeten aanwyfen, ende 't fclve bchoorlyk oplee-
veren , wel gehoogt en gecffent, ten genoegen van
Schout ende Gerechten , en de flagen van den hoo-
gen dyk weder de ruygt ten weder zyden afgemaayt.
De derde fchouwe fal men doen den ,2, Odob. op den
hdpgen dyk, als wanneer yder zyn flag wederom ial
moeten aanwyfen ende opleeveren , gelyk hy
1 May
heeft moeten doen. Ende foo wanneer imand zyii
flagen niet wel Îiil hebben aangcwcefen, endebehoor-
lyck opgelevert, fal op yder flag verbeuren fes fluy-
vers , endfc 't zelve binnen veertien dagen wederom
welgemaakt moeten opleeveren, op pœne dat in cas
fulks op yder nafchouw by Schout en Gerechte nicc
werdc bevonden, zy op yder fl;igfullen verbcurcniüc
een ban iwce gulden twee iluyveisi ende foo boven

A a 3 dicn

τ
%


-ocr page 192-

VAN DE RIVIERE DE EËM.

A. van Ewyck, van wegende Ed. Mog.Heeren Ede-
len Conventen 's Lands van Utrecht. Cor. Luda, van
wégen de Ridderlyke Duytfche Ordre binnen Utrecht,
als Rentmeefter. G. de Beer. D. van Veldhuyfen. D.
van Merenburg, van wegén de Heeren Decan ende
Capittele van Oudmunfter. W. Baerle. J. de Graaf.
Elbert Janfze. Oth Janfze. Frans LammertTze. Rey-
nier Gysbertfe Schouten. Gofên Tonifze. Peter Aart
Laurenize. Gerrit Evertfé. Jacob Jacobfe. Jan Evert-
fe. J. Verwoert, als Momboir van de kinderen van
Jan Jacobfe Scheurwater. Ant. deGoyer. Jacob Cor-
nelifze. J. Van Cranevelt. Gerrit Eveftfe Zoeft. A-
dam van Muylwyck, en Pét^r van Wefterveld. In
margine ftont geappoinéteert. De Gedeputeerden
van de Staten 's Lands van Utrecht, gefienhet fchrif-
telyk bericht van Dyckgraaf ende Heemraden van de
Bunfchoter Veen-en Veldendyk , mitsgaders van de
Super-intendertten van de mans en vrouwen Conven-
ten te Amersfoort, ende eenige andere Geërfdens al-
daar, approbeeren defen Schouwbrief, voor foo veel
die niét is contrarieerénde den appoinótcmente op huy-
den dato défés verleent, op de Remonftrantie, ofte
Requefte van Dykgraaf en Heemraden van de Bun-
fchöter dyken voornoemt, 't welk Haar Ed. Mog.
begêeren , dat fal worden nagekomen op de pcene
daar by geftatuéért j ende dat tot dien eynde copye
authenticq van dien aan de Geërfden, ende Ingelan-
den van Eembrugge in defen gedaan» fal worden gele-
vert, om haar te dienen» daar ende foofulks behoort.
Gedaan te Utrecht den 30 April
i66j. Onder ftont,
ter Otdonttantiealsboven, geteekent
, Ant. van Hil-·
ten.

len moeten gereed iyn, op pœne van t'elcken reyle
te verbeuren twaalf ftuyvers, ten behoeve van den Ge-
rechte, ofte armen van de plaatfe daar 't geichied,
welke Jager de voorfz. boete fal moeten betalen, al-
voren weder fal mogen jagen, en dat het den fchip-
per fal vry ftaan aanftonds een ander te gebruyken na
zyn welgevallen, en tot koften van de gebrekigen.

V.

Dat ook d'opgefetenen, langs de Eem woonende,
en die van haar familie, fullen vermogen hare waren,
en die van hare gebUfen, met haar fchuyt^n en paar-
den van, en tot de Stad te majkt te brengen, al me-
de fonder tegénfpreken.

V 1.

Dat yemand, komende met zeevifch, ofte fyn ey·
gen haring, insgelycks zyne eygene paarden fal mo-
gen gebruyken.

VII.

Dat de Veerfchippers van Amersfoort haar eygen
)aarden fullen mogen hébben, en tot het jagen van
laare'^eygen fchepen en ichuytén gebruyken, gelyck
't zedert den jaare
167f. tot nu toe is geichied.

VIII.

Dat hier inne niet en fal zyn begrepen 't jacht, be-
hoorende aan de Heeren Regeerders van Amersfoort,
en de Watergraaf ende Heemraaden vaö de rivière
'de Eem.

I X.

Endeial het vry ftaan aandeinwoonders van Amers-
foort, foo wanneer niemand vander Eem, ofte Dyk-
huyfen, aldaar met haare paarden leyt, de fchepen af
te brengen, fullende infoodanigen gevalle wederOm
een fchip mogen opjagen ter Stadwaarts aan, mits

a^

dien den Schout foodanig ongemaakt ilag aanbefteede
te maken, op gewin van den derden penning meer,
Ende fuiien de gebreekige en bekeurde volgens ouder
gewoonte, vóór foo veel fy binnen het Gerecht van
Eembrugge woonen , gewaarfchouwt wórden by
klockgellag ende publicquelyk, die daar buy ten woo-
nen by infinuatien door den Gerechtsboode, die daar
voor ook naar ouder gewoonte van yder perfoon zal
genieten vier iluyvers.

Indien voorts in óns Gerechte (dat God verhoede)
ergens een dyk komt door te breeken, de dykpligti-
ge gehouden fa! fyn, bmnen den tyd van veertien da-
gen, het gat weder behoorlyk te maken, op pœne
dat, na de veertien dagen, Sohout en Gerechte met drie
Gecommitteerden uyt de Geërfdens, 't felve binnen
veertien dagen daar. aan volgende tot koften van den
Dykpligtigen Tullen laten doen, op 't gewin van den
derden penning voor den Schout, die de penningen
verfchieten fal. Dog in cas die van den Geréchte en
de Gecommitteerdens van de Gecrfdens binnen veer-
tien dagen daar na, na dat hy daar toe by infinuatie
van Dykgraaf en Heemraden van Bunfchoter Veen-
en Velden-dyk aangemaant fynde, niet en doen, dat
geril. Dykgraaf en Heemraden 't felve tot koften van
den Dykpligtigen Tullen vermogen te doèn , op gely-
ke gewin van den derden penning. Dat alle 't gunt
voorTz. alle jaar een Geërfden uyt Utrecht, een uyf
Amersfoort, ende een uyt Naarden fal worden ge-
committeert* Aldus gearreftecrt ende goedgevonden
op dato vDorfz. ende was onderteekent. S. vanLien-
den, als Rentmeefter van Haar Ed.Mögi Domeynen
sLands van Utrecht. P. van Abcoude Vertneerten^

VII. ORDRE óp 't jagen langs de Riviere de Eim^ van de Stad Amersfoort af ^ tot aan BiC"·
kers-haven toe, gearrefieert by de Ed, Mog, Heeren Staten 's Lands van Utrecht,
den lóFebruar, MDCXCFL

I.

Eerftélyck, dat meer als een Jager vander Eem,
leggende met paarden aan den E^mfchen dyk,
aan , ofte omtrent Bickershaven , de Jagers
onder Bunfchoten, aan den dyck wonende,
niefc fuiien vermogen de fchepen op te jagen, maar
moeten wachten tot dat drie Jagers zyn vertrokken,
fullende alfoo den Jager aan de Dykhuyfen de vierde
zyn, het welck alfoo van tyd tot tyd fal worden ach-
tervolgt , cn nagekomen, en fal het felve oock, in-
voegen voorfz., worden geoblerveert aan de Stad
Amersfoort, ende van gelycke aan de Dorpe vander
Eem, op pcene van vyfen twintiggulden by decon-
traventeurs te verbeuren, de helft ten behoeve van
den Officier, die de calange doen fal, ende d'ander
helfte ten behoeve van den aanbrenger, ter judicatu-
re en déciire van de Heeren Hàar Ed. Mog. Ord» Ge-
deputeerden.

Dat geen Jagers van dér Eem leggende aan den
DykhuyTen, noch aan de Stad Amersfoort, het felve
jagen fal worden gedaan by dén Jager van de plaats,
die 't fyn beurt is, die fonder tegénfpreken, of opge-
houden te mogen worden, iiü mogen en ook moeten
doorjagen.

V I I I.

Dat het jagen in yders Diftrid by beurten lal wor-
den gereguleert, fulks den een den andeien fal fucce-
deren by lotinge, ofte aanfpelen.

I V.

Dat geen Jagers eenige fchippers fuiien niogen op-
houden, nemaar, om te jagen verfocht zynde, een
quartier, ofte ten langften eeii halfuur daarna, Tul-

-ocr page 193-

VAN DE RIVIERE DE EEM. Il BOEK. Π IL TIT. 191

aan den Dorpe van der Eem t'elckens, en foo dick-
wils 't felve sefchied, betalende tien iluyvers.

X.

Dat voor 't jagen van een geladen veerfchip,
fraackfchip , ofte tialck, van een tanjelyke grootte,
van de Stad Amersfoort af, tot aan Bickershaven toe»
•of daar omtrent,
ftc vice verfa^ betaalt fal worden
eene gulden feftien iluyvers, en ledig zynde, eene
gulden acht iluyvers. ^ ^

Dat van een geladen fchip, ter grootte gelyk voor-
fchreve, van de voorfchfeve Stad tot der Eem toe,
^ fic vice ver fa, betaalt ial worden eene gulden acht
Iluyvers, ende ledig zynde, eene gulden twee iluy-
vers.

X i I.

t)at by fware ilorrtiwinden, ofte opj ofte afko-
mende , met leer fware geladen fchêpen j en dat al-
fulcks tot het op- ofte afjagen van defelve een twee-
de paard van noden waare, voor hec tweede paard
twee derde parten van 't loon, als hier vooren Art.
X. en XI. is vailgeileld , fal worden betaalt.

XIII.

Reiêrverende aan ons, ofte onfe ordinaris Gedepu-
teerden d'interpretatie, alteratie, en moderatie, foo
eénige duyilerniiTe daar omtrent fig mochre opdoen,
om die te amplieren, corrigeren en dreiTeren, fooajs
bevonden fal worden te behoren.

Aldus gedaan en gearreileert ter Vergaderinge van
de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands van Utrecht,
défen
i6 Februarii i<ipiî. Was geparapheert, A.vaa
RoiTem, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van de
Ed. Mog. Heéren Staten *s Lands van Utrecht. Was
ondertekent, P. Voet van Winflen. Hebbende ter
zydén op 't fpatiiim gedruckt het cachet van de wel-
gemelte Îieèfén Staten in rooden waflche.


VIII. PLACAAT "uan het Hof Provinciaal van Vtrecht, tegen het vaflle^en van fche^en,

of fchuyten, aan de Eemhrugge^ den lóOecemb, ΜΏ L XIX,

Die Pr^fident en Raden 's Konings in den Hove
van Utrecht j den eerden Deurwaarder, of
Pander in den felven Hove, hier opverfocht,
faluyt. Alfoo die Schouten, BurgemeeÎlers,
en die vân de Gerechten van Eemnes Buytendyks,
Binnèndycks, ^unfchoten , Baarn en Eembrugge,
ili repraifenterende het gemieen corpus van haarluy-
der gemeenten, ons by Requefte te kennen gegeven
hebben, hoe dat in den jaare duyiènd drie honderd
drie én fèftig op Jaarsdag, by Heere Johan van A rekel,
BiiTchop van Utrecht, geëmaneeft is geweeft zekere
Ordonnantie, beroerende den brugge die over den
Eem gaat, neffens den huyfe van Eembrugge,
by
wekke Ofdonnantie onder andere poinilen exprcfle-
lyk geftatueert was, dat niemand fynfchependaar aan
tuuren, ofte meeren foude, buyten ver lof j wille en
confente van den Cafteleyn, ofte Maarfchalck aldaar.

ren, meeren en vail te maaken, waar door die felve
bruggefo feer verargert en wankel gemaakt word, dat
die felve in den naailen aanftaanden fomerganfch ge-
repareert en vernieuwt fal moeten worden. Alle het
welke tenderende is tot merkelyke fchade van de ge-
meene Landen, en exceflive koilen van hen Supplian-
ten , die tot de jaarlyckfe reparatie van de voorfz,
brugge merckclycke fomme van penningen zyn em»
ployerende, en noch meer fullen, in foo verre hier
anders niet inne voorfien en Λverdc. En, want het
gunt voorfz. is, tendeert tot gemeene Lands oirbaar
en welvaarenï foo is 't, dat wydefiike overgcmerkt,
u Deurwaarder, ordonneren en committeren by de<-
fen te trekken binnen der Stede van Amersfoort,
Baarn > Emmenefle, en alom me elders, daar het van
van nooden is, en men gewoon!vck is publicatie te
doen, ende aldaar van nieuws puolicerendc die voor-
fchreve Ofdonnantie van
*s Konings wegen, beveelt
eenyegelykj wie hyzy, van voortaan haare fchepen,
fchuyten, ofce booten aan de voorfz- bruggeo, hec
zy boven, ofte beneden in eeniger manieren buyten

breder blykende by Ordonnantie , daar van wefende, confent van den Maarfchalck te meeren, ofte vaft tç
van dato als boven, 't Was nu alfoo, dat die Sup- maaken, op de verbeurte van t'elcken reyfe twintig
plianten, die gewoonlyk zyn tot gemeene Lands oirM ftuyvers Brabands, te appUceren a het eene derdci?
baar die voorfz. brugge jaarlycks op haaren koften te ideel tot profyte van fyn Majeilcyt, het tweede van
doen maaken en onderhouden, dagelyks en hoe lan- den Officier, en het derde derdendeel tot reparatie
ger, hoe meer bevonden , die fcheepluyden en ande- van de brugge voorfz. Ende dit alles by provifie
re, met haare fchepen, fchuyten ende booten, foo en totdat anders hier inne gedrdonneert fal zyn. Des
wel boven als beneden aan de voorfz. brugge te tuu- t'oirconde hebben wy het zegel van iuilitie van Η
ρπ

NEGENDEN TYTEL.

Vervattende de Ordonnantiën &c. op de fchog·
we van de Riviere de Vecht, Nieuwe Grift,
Vaartfen- en Crommen-Rhyn , met
het geen daar toe behoort

1ER.-

wy het zegel van Juftitie van den
voorfz. Hove, in forme van Placate , op het fp^tium
van defen doen drukken. Aldus gedaan t'Utrechc
den feven en twintigilen Septenjbris vyftien hondercf
negen en feilig.


-ocr page 194-

η den yerften, zoe zei men kiefen fes Deputaten,
die elk out wezen zeilen fes en dertig jaar, en
daar en boven, ende die zeilen gegoed wefen elx
tot twee hoeven lants toe, gelegen onder defen
watergangen, alsze die Vechte en die Rynnen, fon-
der eenig ferpel , of argeliite , the weeten twee De-
putaten van weegen der Ecclefien , ende dat zeilen
weefcn Canonicken Capittulaars, ende twee van der
Ridderfchap, ende twee uyt der Stad Raade, ouden
nywe, die geen Overften zyn in der tyd. Ende die
twee Deputaten van der Ridderfchap zeilen altoos
wezen, die een boven der Stad, ende die ander be-
neden der Stad. Voort is te weten, dat van deze fes
Deputaten die drie altoes twee jaar bliven zeilen, en
alle jaar drie niewe Deputaten kiefen zeilen. Voort
Zoo is the weeten, want dit dat eerfte jaar is, dat men
fes Deputaten kiefen zei, dat die drie jongfte ten naa-
ften jaar afgaan zeilen, ende die dryeoudite zeilen dat
jaar bliven j ende zoe zal men weder drie hywe kie·
iên, gelyk voorfz. ilaat. Item, voert zoo is te wee-
ten , foo wye ampten voert, die en zei geen Deputa-
te wezen &c. Item, voert foo zeilen deze Deputaten
voorfz. ten Heyligen fweeren , dat zy rechte fcouwe
voeren zeilen , ende alle koeren ende broeken, die
daar van koomen zeilen, zy gelyke verteeren. Voort
zoe is te weten , dat dofe Deputaten voerfz. eenen
Cameraar kiefen zeilen, van den fes Deputaten voor-
fchreve, die hoer koeren en broeken ontfangen ende
opbueren zei. Voert foo en zei hem nyemant des
weren, die gedeputeert zei worden, ten waar, dat
hy alfulke kenlyke nootzake te doen hadde, dattet
hem die Strengen van den Lande verdragen wouden.
Voort zoe is te weten, als men zei varen, fchouwen,
waare dat dan eenig van den Deputaten t'huys bleeve,
ende nyet mede en voere, die foude verbóeren twee
Rhynfe gulden 5 tot behoef der ander Deputaten voorf.
U€ffl, zoe zeilen die Deputaten fcouwen tot tween
tyden alle jaar, alfe die eerfte fcouwe binnen Meye,
ende zoo zei men fnyden endeladyckênj ende diean-
dere Icouwe ontrent St. Margriete, zoo zei men ook
fnyden en ladyken. Ende waart, dat den Deputaten
die derde fcouwe nutte en oerbaar dochte te wezen, zoe
^zeilen zy die doen na den tyden van den jaar, alzoo
hem die nutte en oerbaar zei dunken te wezen. Voort
is te wet£n, dat men die Vechte eerilen fcouwen zei
van beneden op van Vreeland totter Stad flage toe.
Ende als dat gedaan is, zoo zeilen terftont die twee
Deputaten van der Stad wegen mitten Borgermeyfters
in der tyd, der Stad flage van Utrecht fcouwen op al-
zulke boeten na der overdrachten, die daar of is. En
alfoo dat gedaan is, zoo zei men terftont den Ryn van
Utrecht tot ter Vaart toe ichouwen 5 ende dan voert
den Ryn van Utrecht tot Wyk toe fcouwen. Voort
zoo is te weten, dat deze Deputaten hen anders geen
watergangen onderwynden en zeilen, dan der Vech-
te en Rynnen voorfz. ende laten die Scouten met hoe-
ren bueren met hoeren watergangen zeiver begaan.
Voert zoo zeilen alle Gerechten op hoer oude flagen
bliven leggen , ter tyt toe , dat men een beter daar
op weet te vynden. Voert zoo zeilen die Deputaten
hebben hoeren coften mede te doene veertich Beyer-
fche gulden jaarlyks,van den geenen , die hoer ilagc
leggende hebben van Vreedeland voorfz. totter fluy-
fe toe 5 want het van geenen noede is die flagen tc
fcouwen, alfoo die Deputaten op verbeteren van de
drie Staten dat geordineert, verdeedingt , ende over-
gekoomen zyn met den geenen, die hoer flagen daar
binnen leggende hebben, als voorfz. is. Ende des is
weder ofgefet dat hoefgeld, dats te weeten, elcke
hoeve lants eenen halven cromftert. Ende anders en
zeilen die Deputaten den Lande geenen oncoften
voorfz. reekenen. Aldus en zeilen die Deputaten
voirlz. anders niet hebben hoeren koften mede te doen,
dan die veertig Beyerfche gulden voorfz. ende die
boeten en broeken, die hem verfcynen zeilen, gelyk
voorfz. is. Ende dit zei dueren totgoetdunken ende
weder -zeggen der drye Staten , ende nyet langer.
Voert zoo is te weren dat die Vechte ende die Ryn-
nen voorfz.'hoer wydden en brecden behouden zeilen
in allen ichyn, alfo dienu zyn. Item, als die Depu-
taten voorfz. omvaren, fcouwen, zoo zeilen alle Scou-
ten, of ymand van hoeren wege op hoir flage wezen,
ende wyfen, waar ze of-en aangaan by een koer van
eenen ouden fchilt, tot behoef der Deputaten voorfz.
Voert waart dat ymant op eenige fcouwedage in der
Vechte, of Rynen voorfz.fnede, ladycke, ofwroch-
te, dat die Deputaten voirfz. ter waarheyd vernee-
mcn konden , die zouden verboeren eenen ouden
fchilt, tot behoèf der Deputaten voorfz. Item , zoe
zeilen die Deputaten voirlij. als zy omvaren , fchou-
wen, op dien tyden voirfz. die dan zyn flach niet ge-
maakt en hadde, dat die Deputaten dat loefden, daar
en zeilen die Deputaten voerfz. niet over fchouwen,
ende alle dagen opdat flagverteeren twee oude fchil-
den, ter tyt toe dat die Deputaten dat flach loefden.
Item, voert is te weten, dat een ygelyk^ zyn cruyr,
elk in zyn flach ^ ftuwt, ende op 't and haalt, by een
koer van eenen ouden fchilt tot be loef der Deputa-
ten voirfz. Item, voert waaryemant, die eenigefu-
ken, korven, horden,traliën, ofeenjgerhandevuyl-
heyd, of befperringe in der Vechte, bf Rynnen ley-
den, ofte worpen, die zeilen verboeren vyf oudeichil-
den, tot behoef der Deputaten voirfz. Met mitdry-
vende netten mach men viflchen onbecroent. Item,
alle koeren cn broeken , die daar vallen, zeilen wefea
van werck, ende dut ïellen gelden die brukers van

der»

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT. VAARTSEN-

EERSTE DEEL.

Behelfende de Generale Ordonnantiën op de fchouwe in
de Vecht, Nieuwe Grift, Vaartfen-en
Grommen- Rhyn.

ORDONNANTIE, om U kiefen die Oeputaten , die fchouwen foiiden de Vechte, en Ryn-

nen, overmits dat 'er ^root gebreck in gevallen heeft, daar die landen
grootelicken by verderft hebben geweefl tot defen dach toe, om dat te
verhueden, foe yjfer een raminge tn geraamt, om die Oeputaten te kie-
fen in der maniere hier na befchreeven, op 't verbeteren van den drie
Staten van den Lande &c. in het jaar MCCCC X,

ί

r

a
■ ?


-ocr page 195-

den Lande &c. Item, voert Avaar , dat ymant den
Deputacen dageden om haar loen , dat zy in dezer
fchouwe verdient hadden, die zeilen den Deputaten
dat te kennen geven. Ende zy feilen dien Schout',
daar hy 't onder verdient hadde, een weet doen, dat
hy den geenen zyn geld betaalt, dat hy verdient heeft,
bynnen acht dagen, of men zei hem uytpanden op
dubbeld geld , ende op een boet, ten ware dat de
Schout quame binnen die tyt voerfz. ende leverde diej
onwillige, die niet betaalt en hadden, over, by tween
van zyne bueren , zoe waar die Schout dan daar of
quyt, ende zoe foude men die geene panden, die
overgelevert waren, op dubbelt geit, ende op een
boet. Item, voert zoe fel men alle koeren ende broe-
ken, die hier in verfcheynen zeilen, uytpanden myc
eenen Pander,, ende eenen Stadknaap, ende dat zei
wezen op dubbelt geit, ende op eenen boet van ee-
nen ouden fchilt , fonder yemanc des te verdragen.

m

EN GROMMEN- RHYN. IL BOEK. IX. ΠΤ.


Men houde hier 'voor geinfereert een Ordonnantie op het maken van een fluys aan den Hinderdam in de V%ht^ mits·
gaders op het onderhouden en fchouwen van de Fecht en RJjyn, demi Jugufi.
1437. Siet in defen Tyt./j^/ ui.
Deel. Num. i.

11. ORDONNANTIE van wegen de Keyferhke Majeftep.als Erfheere 'sLands van Utrecht,

by myn Heerendie Stadhouder, die Eerfie Raad, ende andere Lnyden
van den Kamer e van den Raadein den Hove Provinciaal van Utrecht,,
naar advyfe daar opgehad van die Drie Staten 's Lands voorjchreven,
gemaackt op 'de fchouwe van die Rivieren van de Vecht, Nieuwe
Grift, Vaartfen- en Krommen-Rhyn, in den Lande van Utrecht , den
zo May MVXXXL

I.

In den eerftc, dat van nu voortaan die fchouwe in
de rivieren van de Vecht ende Ryn gehouden
fal worden van wegen der Keyferlycke Maje-
fteyt als Grave van Holland, ende Erf heer des
Lands van Utrecht, by een Watergrave en drie Ge-
committeerden , ofte Deputaten, gegoet onder defen
wateringen, ten minften elk tot een hoeve lands.

I L

Item, dat defe Watergrave ende Deputaten in han-
den van den Stadhouder, of eerften Raad t'Utrechi,
fvveeren fullen,ende haaren eed doen, dat iy die rech-
te fchouwe doen, ende defe Ordonnantie onderhouden
fullen geduerende den tyd vr*n hare adminiftratie, en
eenen jegelyken rechtende juftitie doen, die faacke
van den fchouwen ende des daar aankleeft beroerende.

1 I I.

Item, dat alle keurenen breuken, die men daar
op fetten fal, ende hier na befchreven ftaan, fy nee-
men , ende niemand verdragen en fu Hen, ende alle keu-
ren ende breuken , die dan komen fullen, fy gelyck
verteeren, ende die Watergraaf fal uyt die Deputaten
eenen Kamelaar kiefen, die de keuren ende breucken
opbeuren fal.

I V.

Voort en fal hun niemand weeren, die gedeputeert
ilü worden, ten ware, dat hy alfulke kenlyke noot-
faken te doen hadden, dat hem die Keyf. Majt., of
die van fynen Raade des verdragen wouden, in wek-
ken gevalle een ander in fynplaatfe geile t fal worden,
en indien jémand van de Deputaten op die fchouwda-
gen t'huys bleve en niet mede en voere , die foude
verbeuren twee Karolus guldens tot behoef van den
Watergrave en andere Deputaten voorfz.

V.

Item , foo fullen die Watergrave ende Deputaten
fchouwen tot tweetyden alle jaare, als die eerfte bin-
nen May, ende die anderen omtrent St. Margrieten,
ende men fal dan t* eiken reyfe fnyden ende laydyc-
lïen, ende waar het dat den Watergraaf en Deputa-
ten die darde fchouwe nut ende oirbaar dochten te
wefen, foo fullen fy die doen na den tyd van denjare,
alfoo die hen nut ende oirbaar fal bedunckçn te we-
len.

V I.

Item , dat fy die Vechte eer fchouwen fullen van
beneden op Vreeland tot der Stads flage toe,

//. Dtel

'S

JA,

V I I.

Ende als dat gedaan is, foo fullen terilont die De-
putaten uytter Stad van Utrecht ,met den Schout en
Borgermeeilers in der tyd, der Stads ilage van Utrecht
fchouwen , volgende defe Ordonnantie , ende als die
Watergraave ende Deputaten aflaten , fullen die van
de Stad des anderen daags haar fchouwen beginnen.

VI 1 L

Ende als dat gedaan is, foo fal men teriloht deg
Rhyn van Utrecht totter Vaart toe fchouwen, ende
dan voort den Rhyn van Utrecht tot Wyk toe.

I X.

Item, dat deiè Watergrave en Deputaten hen an-
ders geen watergangen onderwinden en fullen , dan
defe Vechte ende Rhyn voorfz., en laten die Schou-
ten met hare bueren methunlieder watergangen felver
begaan, ende fullen allen Gerechten op haarwater-
gangen bly ven leggen, ter tyd toe van 's Keyfers we-
gen anders daar op geordonneert wort.

Item, die Watergrave en Deputaten, fullen heb-
ben om haar koiten mede te doene veertig Beyerfchc
gulden jaarlyks ,van den geenen, die haar flagen leg-
gende hebben van Vreeland tot der Sluyfe van den
Hinderdam toe, ende des is weder afgefet haar hoef^
geld, dat is teweeten elke hoeve een halve grootte, en
die Watergrave en Deputaten ende fullen den Landen
geenen onkoilen voorder reekenen, noch yet anders
hebben, om heuren koit mede te doen, dan de boe-
ten ende breuken vallende in die fchouwe, ende van
die veertig Beyerfchc guldens, fal die "Watergrave heb··
ben die lèilien gulden, ende die refte fullen deylen
die drie Deputaten.

X .1

Item, dat die Vechten Rhynen voorfz., haarwyt-
te en breette houden fullen in allen fchyn, als die nu
zyn, ende ten eynde die niet meer vernauwt, ofte
geëngt en worden, fullen die Watergrave ende Dc'
putaten gehouden wefen die te doenmeeten, ende die
wytte in elcke flaage doen teyckenen ende regiftrec-

ren.

X I L

Item, als die Watergrave en Deputaten omvaercn
fchouwen, foo fullen allen Schouten, of ymand van
harent weegen op haar llagenwefen,endev^yfenwaar
die af- ende aangaan , by een keurc van een oude
fchilde , tot behoef der Deputaten voorfz.

Bb

XMh


-ocr page 196-

ató VAN DE VECHT, KïEüWE GRIFT, VA ARTSEN-

XIII.

Voort waar het faake, dat ymand op fchouwdagen
in de Veclite, ofte Rhynen fneeden, ladykten, ofte
wrochten , dat die Watergrave ende Deputaten ter
waarheyt vernemen konden , die fouden verbeuren
een Karolus gulden toe behoef der Deputaten voor-
noen: t. ~

XIV.

Item , alfoo Veel Gerechten zyn, die haar ilaagen
in de Vechte leggende hebben , lang zynde vyf, les,
feven, ofte acht hondert roeden , die welcken een
man niet wel mogelyken en is te fnyden ende laydyc-
ken 5 overmits die groote lengte , wort daaromme
geordonneert, dat men alfulke lange ilaagen deylen
lal in vyfrig roeden aan beyden zyden van den Vechte
in een Gerecht leggende, ende foomeenig vyftigroe-
den die voöriloemde Ilaagen lang zyn, dat foo mee-
nige fchuttingen'geilek fullen worden. Om elckhaar
krüyt te fchutten, welke fchuttinge op beydeeynden
dek in fynért flag alfoo fterk maken fal van goeden^
Ilyven· houte, ende alfoo vaft houden leggen , dat
nietnand van des-anders kruyt gebreck en mag kry-
gen, fer tyd toe dat die fchouw van de Vecht geheel
voldaan fal zyn, en dat een man niet meer en fal mo-
gen aannemen als vyftig roeden , ende indien ymand
meer aanname die foude verbeuren een boete van een
Karolus gulden, ende desgelyks die hem dat befteet
hadden, foude een gelyke boete verbeuren, behoude-
lyken als defe lange flagen aldus van vyftig roeden, tot
vyftig roeden gedeylt waren , indien dan daar tien,
twaalf, of twintig roeden over liepen , die fal men
mede in haar laatlle vyftig mogen beileden en doeii
maken'.

X V.

Iteni, dat een jegelyken iyn kruyt in iyn ilageichut-
te ende op het Land haale,Dy een keure van een Ka-
rolus gulden, tot behoef van de Deputaten voorfchre-
ven.

XVI.

Item , foo wie tot eenigen tyd eenige fuycken,
korven, horden, traliën, of eenigerhande fuycken, ger hebben fal een dardendeel.

of befperringe, in de Vechte , of Rhyne lage , ofte
wierpe , fal verbeuren die fuycken, korf,vifch, ofte
anders, dat hy daar in geworpen, of gevangen had-

ildt

X X I L

Item, dat men alle flagen van Vredeland af tot U-
_ _ trçcht toe, na defe Ordonnantie ladyken en fnyden fal,

de, ende boven dientvTeeKarolus gulden, tot profy- ' niemand daar van uytgefondert.
le van der KeyferlykeMajeileyt, waar het buytenty- X X I I L

de van fchouwen bevonden word ·, maar; wat geduu- Item, dat die Watergrave en Deputaten op eenen
rende de fchouwe bevonden wort, fal zyn tot behoef dag heel doorfchouwen ftillen die Vecht, ende waar
der Dykgrave en Deputaten voornoemt, maar met een ilag bevonden na deiè ordonnantie niet gemaakt
dry vende nette , of hamen fal men wel viiTchen mo-'te zyn, fullen iy beboeten op eene Karolus gulden.

onbekroont ende fonder boeten;

XVII.

Item , die Gerechten , ofte die geenen , die fla-
gen aangenomen hebben te maken, fullen gehouden we-

gen,

boete als boven, ende in haar hand te hebben huer
laadycken, daar fy die Vechte mede gelaykt hebben,
ende indien bevonden wort die laydyken geen twin-
tig voeten lang te wefen, die foude verbeuren een
boete als boven.

X V I I 1.

Item, fy fullen haar modder gehouden wefen te
'leggen op het hoogile van de wallen, ende niet voor
aan, want fy daar altyd landmeede aan\vinnen, ende
men fal vier voeten breette ende een voet hoogte
van de modder beginnen te meetenvan de hoogte van
die wallen , en niet van het water af, op een boete
als boven.

X I X.

r veel geboompte op den opflagh
van den Vecht aan byden zyden des waters ilaat, en
■noch dagelyks gepoot wert, waardoor men die Vecht
.niet ladycken en ma^, ende in het ryfen van het lof,

Item, alfoo daar veel

ende bevelen denfelven , dat hy dat binnen twee, of
drie dagen fouden maken na die ordonnantie, op het
verbeuren van twee Karolus gulden, ende indien fy
als dan het felfde flag nog niet en bevonden gemaakt

fen haren afganck, ende aanganck te wyfen, op een ! na behooren , foo foude die Watergrave ende Depu-
taten daar inne mogen fetten foo veel arbeyders als
hem dochte, ende dat verleggen op die helfte meerj
ende dit fal men voort doen van flag tot flag j fo wel
in de Vecht als in den Ryne, en tot die Vaart, ter
tyd toe ten eynde gefchouwt ware.

XXIV.

Item, alfoo den Krommen Rhyn metter nieuwer
Griften enger is dan die Vecht, of den Rhyn van U-
trecht tot die Vaart, zoo fullen alle die flagen in den
Krommen Rhyn ende de nieuwe Grifte gelegen', ge-
deylt worden van hondert roeden tot hondert roeden,
die de Gerechten aan eenen man fullen mogen beilee-
den, ende op elcken hondert roeden een ilercke
ilyve fchuttinge van goeden houte te maacken op
beyden eynden, ende houden leggen t' eyndens die
fchouwe,als voorens op die Vechte gefeyt is, en niet
meer, in alle manierenende op alfulke boeten als voo-
ren in de fchouwinge van die Vechte verhaalt ftaat.

XXV.

die Vecht met den bladeren feer vervolt wort, foo
wort geordonneert, dat alfulke geboomte afgedaan ful-
len werden, en dat eenen jegelyk binnen t\vee maan-
den na publicatie van defen, gehouden fal zynde boo-
men, die nader dan een roede ilaan aan die Vecht, af
te houden, op de boete van acht Karolus guldens, ten
behoeve van de Keyf. Majt. ende fynen Maarfchalck,
ende dat boven dien die boomen afgehouden fullen
werden tot koilen van de eygenaars, ofte Gerechte,
daar onder die ilaan fullen , londer ymand te verdra-
gen, ende dat van nu voortaan niemand op den op-
ilag van de Vechte op een roede na eenige pooten
meer flellen en fal , op pcene van twee Karolus gul-
den, tot profyte als boven.

X X.

Item, dat die Veenluyden, te weten die van Breu-
kelen, MaariÏèveen, Tienhoven , Weftbroeck ende
Achtienhoven , achter aan hare fchouwen geen rys-
boiTen, ofte beeren cn fullen mogen binden dan tot
dat laatilc fchut; welck fchut, indien dat nader ilaac
dan dartig roeden van de iluys, ilaandeaan die Vecht,
fullen tuiTchen dit ende die tweede fchouwe van St.
Margarieten naailkomende verfetten , of doen ver-
fetten dartig roeden verder van de voorfz. iluys, op
pœne wie contrarie deede van acht Karolus guldens,
daar van die Keyf Majt., of die Maarfchalk fal heb-
ben die twee deelen,ende die aanbrenger dat darden-
deel.

XXL

Desgelyks wort geordonneert, dat die voornoemde
Veenluyden haar Ibhouwen met paarden niet meer
en fullen mogen door die Vecht trecken , of ryden,
.waar door die wallen ten diepenwaart worden geree-
den, maar fullen haar paardèn aan de iluys , daariy
door in der Veeht komen, laten ilaan, en haar fchou-
wen , of fchepen met de lyne moeten trecken, ofte
met boomen iluwen , ende foo^wie met paarden be-
vonden wort, die fchouwe door die Vecht te trecken,
ihl verbeuren tegens die Keyf Majt. en fynen Maar-

fchalk twee Karolus guldens , daar van den aanbren-

-ocr page 197-

EN GROMMEN- RHÏN. Il BOEK. IX, ΤΙΖ

XXV.

Item, Tullen ook die Gerechten, ofte ymand van
haarent wegen , gehouden Avefen haren afgank aan te
wyfen, hebbende haar ladycken in der hand, of nef-
fens hun , twintig voeten lanck, ter plaatfe daar den
Rhyn veertig voeten, of daar over wyt is, endedaar
den Rhyn, of Nieuwe Grifte niet foo wyt en is, ful-
len haar ladyken alfoo lang wefen, dat die twee voe-
ten over de helfte van den Rhyn, ofte Nieuwe Grifte
reyken mogen, ende dit al by die boeren van eenKa-
rolus gulden , als het boven in het fchouwen van de
Vecht verklaart is.

XXVI.

Irem, dat men alle die boomen en tuynen , ilaan-
de op die Nieuwe Grifte en Grommen Rhyn, nader
aan het water dan een halve roede , afhouwen en
opbreken zal binnen twee maanden naaftkomende, op
een pœne van acht Carolus gulden, tot profyte van
de Keyf. Majelt. of zynen Maarfchalcken > ende dat
niemand daar weder pooten fteken , ofte tuynen ilaan
zal mogen op een halve roede na aan't water, op poe-
ne van twee Carolus gulden, als boven in het af-
houwen van de boomen van de Vecht gefeyd is.
XXVII.

Item, dfit eenen jegelyken Gerechte fyn zandvla-
gen uytgraven fal tot die diepte by den wal, ende
werpen het felve op die wal, ende die hier inne ge-
breekclyk bevonden wert, fal verbeuren een Karolus
gulden, tot profyte van de Watergrave ende Deputa-
ten, die dat dan felver befteeden zullen te doen ma-
ken, tot koften van den quaatwilligen, ende dat verha-
len den darden penning beetcr.

X X y 111.

Item, dat die geene, in wiens flag den Rhyn geen
veertien voeten wyd en is, fullen gehouden wefen die
aan beyde zyde te wydenten minftentoc veertien voe-
ten wytte, op pœne vaneen Karolus gulden tot pro-
fyte als boven, ende dat die Watergrave en Peputa-
ten dat fullen doen graven op koften van den onwilHgeni
ende verhalen als boven gefchreven ftaaC.

XXIX.

Item, desgelyks fullen fy die weegen , daar men
met wagenen ende paarden door vaart, ofte daar de
beeilen inne te water gaan, ook gehouden wefenuyt
te graven , gelyke die wallen aan beyde zyden gele·»
gen, en al by die boeten en poenen voorfz.

XXX

Item, alle keuren ende breuken, die da^r vallçn,
fullen weefen van weerde, en dat fullen gelden die
bruykers van den Landen.

XXXI.

Item, waart dat ymand den Watergrave ende De·»
putaten klaagde van fyn loon, dat hy in defen fchou·»
we verdient hadde, fullen die Watergraven en Oçi-
putaten dat den Schout , daar hy dat onder verdient
hadde, een weete doen, dat hy den geenen fyn geit
betaalt, dat hy verdient heeft, binnen acht dagen, of
men fal hem uytpanden dubbeld geld, ende op eerj
boete van twee Karolus gulden, ten waaredieSchoup
quam binnen die tyt voornoemt, ende leverde den on-
willigen die niet betaalt en hàdden over , by tweeti
van lyne bueren , foo was die Schout daar af quyte,
ende foe foud men den geenen panden, die overgele"
vert was, op dubbeld geld ende op die boeten vooy-
fchreven.

X X X I L
Item, voort fal men alle keuren ende breuken, dia
hier inne verfehynen fullen, uytpanden, met een Pan-
der buyten die jurisdiélie van de Stad Utrecht, ende
daar en binnen met een Stads Knaap, ende dat fal we·»
fen op dubbeld geld, ende opeen boete van tyree Ka-
rolus gulden, fonder ymand de» te verdragen.

Aldus geordonneert ende geflooten om onderhpti-
den te werden by provi fie en ter tyd toe by de KeyC
Majt, anders hier inne voorfien wort. Çrçdaaq t' tJ-
trecht den zo dag van May anno if Ji.


111. ANDERE Ordonnantie tm firn voorfz. by den Stadhouder en andere Keyf. Mai. Raden ge^
arrefleert , waar by de voorslaande Ordonnantie pefchorβ word, den Aoril

ΜΌΧΧΧΠΙ öJ J f Ψ

Alfoo myne Heeren die Stadhouder, die Eer-
fte en andere Keyferlyke Majefteyts Raden,
geordonneert in fynen Hove van Utrecht,
tot verfcheyde ftonden klachten gedaan zyn,
dat mits die Ordonnantie in voortyden noch onlangs
van wegen Keyferlycke; Majefteyt, als Erf-Heere des
Lands van Utrecht, gemaakt op die onderhoudenis-
fe en diepinge van de rivieren van der Vecht en Rhy-
nen,niet genoeg verficn en is, om een goede diepte
te maken, daar door die Landen haar waters fouden
loflen mogen en quyt werden, ook dat de fchepen en
fchuyten door de voorfz. rivieren niet en mogen vaa-
ren en keeren , tot grooten ongerief van den varenden
koopman en borgeren van Utrecht, Wyck en ande-
re fyne Majefteyts ondcrfaten, die de rivieren dage-
lyks gebruyken moeten. Soo is by myne Heeren die
Stadhouder en de Raden voorfz,, na lange informa-
tie en communicatie daar op gehad metten Regeerders
der Stad Utrecht, en andere van wegen de Ingeërfden
der Keyferlycke Majefteyt, ^geordonneert eo gefta-
tueert ., het gunt des hier na volgt.

In den eerften, dat die laatfte Ordonnantie , by
proviiie gemaakt op dat onderhouden van de voorfz.
twee rivieren en watergangen, af falzynengefchorft,
tot anders daar pp geordonneert werd·

//. Defl.

I I.

Item , dat men van nu voortaan van Utrecht af tot
Vreeland toe, in den Rhyn vanLTtrecht tot die Vaart
toe, en in den Krommen-Rhyn van Utrecht af door
den Rhyn en Nieuwe Grift tot Wyck toe, in elcks
der voorfz. Waterfchappen jaariycks houden fal acht
fteen-fchouwen, op el te fcfiouwe twee mannen, die
met moddernetten, ladyken, fchuppen, feyiTen ende
ander gereedfchap, tot verdiepinge van de voorfchre-
ve Rivieren ende Waterfchappen dienende , alle
werckendagen gehouden fullen zyn die voorfchre-
ve Rivieren te diepen, modder, zand en flyck uyttç
modderen en
uyt te graven, ecrft beginnende daar het
ondiepfte is , ende daar het henlieden gewefen faj
werden.

I ï I.

Item, dat van wegen Keyferlycke Majefteyt geor-
donneert fullen werden drie goede eerlycke mannen,
eenen yegelycken in een Waterfchap, die men hun
beteykenen fal. Die eerfte, ter plaatfe daar die Wa-
terfchappen ondiepfte bevinden lullen, alle dagenellf
perfoonelyk by fyne arbeyders den gcheelen dag ko-
men en wefen, om goede toelicht op henluyden te
mogen dragen, daar men henluyden op eeden fou-
den, den (elven eenen redelycken daggeld daar voor
ren aifignerende, foo men des met henlieden ten naa»
ften fal konnen overkomen, by dgn aanbrengen vai|


-ocr page 198-

ató VAN DE VECHT, KïEüWE GRIFT, VA ARTSEN-

welken drie toefienders die voorfz. avbcyders alle fon-
dagen betaalt fullen werden by den Ontfanger, die
daar toe van Keyferlyke Majeileyts wegen ook geor-
donneert fal worden.

I V.

Item, dat die Ontfanger by advyfe van de toefien-
ders fuiken arbeydflieden ial mogen aannemen en ook
oorlof geven, na dat hy die neerilig, willig en on-
willig lal bevinden.

V.

Item 5 fullen deie voorfz. arbeyders met hun lleen-
fchouwen en gercedfchap, elck in hun Waterfehap,
/te werk komen,foo vroeg dat doenlyk fal zyn, ende
in het werck blyven , foo lange profytelyk wefen fal
voor den Linde, fonder dat iy uyt den werke fullen
mogen fcheyden, dan by oorlove en confent van den
Ontfanger en toefienders voorfz.

V I.

Item , om defe voorfz. arbeyders met haar fteen-
fchouwen en gereedfchappen ten minilen koften te
mogen gekrygen, fullen die voorfz. Ontfanger en toe-
eenders goed tyds te vooren, eer men in de voorfchre-
ve Waterfchappen te werk gaan fal, een uytfchry vin-
ge doen, die fy voor alle poorten van Utrecht op ful-
len doen flaan, inhoudende, dat alle de geene, die in
de voorfz. Waterfchappen fullen willen arbeyden, tot
eenen beteykende dage en plaatfe komen, om aan-
genomen te werden, daar die Staten van Utrecht als
dan ymand fullen by mogen fchikken, op dat die ar-
beyders in haarlieder prxfentie ten minilen koften
aangenomen mogen werden.

V I I.

Item, men fal den arbeyders eenen zekeren pen-
ning geven vöor eiken fteenfchouw modders eu zands,
die fy gehouden worden tot den boord toe vol uyt
die voorfz. Waterfchappen te ladyken,

V I ï I.

Item, fullen deiè arbeyders gehouden weien den
toefienders met haare fteenfchouwen te volgen , daar
henlieden gelieven fal, en die fchouwen, die fy met
modder, of zand vol geladen fullen hebben, te los-
fen op die Vechtdyken, Rhyndyken en andere wal-
len , daar die toefienders henlieden dat wyfen fullen,
om die voorfz. dyken en wallen daar mede te hoogen
en te repareren.

I X.

Item,dat die Geërfden aldaar wederom gehouden ful-
len zyn tot allen plaatfe, daar het by advyfe van de
toefienders geordonneert -ial werden, voor haarlieder
dyken en wallen tot haarlieder koften tuynen te flaan,
op dat die dyken en wallen in die voorfz. Waterichap-
pen wederom niet gereeden, of ingctreeden werden.

Item, lullen die arbeyders, als fy haar Ichouwen
met zand, of modder vol geladen hebben, gehouden
wefen den toefienders te roepen, en haar fchouwen op
te doen fchryven, die daar van regiiler, ofte kerf-
ftock houden fullen, om daar na den arbeyders alle
fonnendagen by den Ontfanger te mogen betalen en
daar van rekenen.

XL

Item, dat die Veenluyden voortaan, die door haar
iluyfen komen in der Vechten, en achter aan haar
fchouwen groote rysboffen binden, die men beeren
noemt, voortaan op een pœnc van twee Carolusgul-
dens fulcke beeren verder niet en lullen mogen gc-
bruyken, dan tot hun laatile fchuttinge toe, dat iy
voor haare iluyfen ftaande hebben, welke fchuttinge
fy niet nader aan haarlieder fluylèn en fullen mogen
ilellen^ dan op dertig roeden na, en indien daar ee-
nige nader itonden, dat fy die opbreken fullen ende
ftellen die dertig roeden van de üuyfen, op de boete ,

acht Carolus guldens. '

XII.

Item , dat die Veenluyden in der Vechten niet
meer en fullen met paarden ryden, by een boete van
twee Carolus guldens.

XIII.

Item, dat die toefienders alfulke wedden van fton-
den aan doen verdiepen, en met zand en modder , dat
fy daar uyt halen fouden, alfulke wallen doen maken,
dat men, overmits die hoogte van de wallen, met
wagen, of paarden daar door niet en fouden mogen
ryden, en van de beeften niet ingetreden en werden,
daar toe die Geërfden aldaar gehouden fullen wefen
tuynen te flaan, in manieren voorfz.

X I V.

Item , dat niemand, wie hy zy , fuik zand, mod-
der, of kruyt, als uyt den Rhyn gedaan lal werden,
weder daar in fal mogen werpen, op poene van twee
Carolus guldens, dan fouden het felve, het welke op
haar zand geworpen ware, weg mogen voeren daar
het hun belieft, desgelycks foude men doen aan die
Vecht en Rhyn, daar geen dyken omtrent den wa-
tere en léggen, al by advyfe van de toefienders, die
in der befchadinge daar op letten fullen.

XV.

Item, foo den Crommen-Rhyn en die Nieuwe Grif-
te tot veel plaatfen op elf, of twaalf voeten na toe
gewafien is, foo fullen die de toefienders metter tyd
doen wyden , tot dat die achtien voeten wyd fullen
zyn, daar fy op het engile zyn.

XVI·

Item, fullen die toefienders tweemaal des jaars, elk
in fyn Quartier, defe Waterfchappen doen fnyden,
en omme die voorfz. Waterfchappen aan de wallen
niet te verlanden, en in fulcken wytte te mogen on-
derhouden , als die by den Watergrave en Deputa-
ten in den jaare een en dertig gemeeten en geregi-
ftreert zyn, fal men die wallen van de voorfz. Wa-
terfchappen ook tweemaal des jaars, ten tydedatmen
dat kruyt uytfnyden fal, mede op lady ken, als men
by tyde van de laatfte Ordonnantie plag te doen,
omme welcke te volbrengen , fullen die arbeyders,
als dat kruyt lang fal wefen, gelykelyken ophouden
die Waterichappen te verdiepen en beginnen te fny-
den , en op dat die eene Waterfehap met des anders
kruyt niet belaft en werde , foo fullen die arbeyders
maar drie honderd roeden t'eiFens fnyden, en aleer fy
beginnen te fnyden, fullen aan eiken zyde van de Wa-
ichappen t'eynden die drie honderd roeden goede lan-
ge fchuttinge fetten van ftyven houte, naar dat die
Waterfchappen aldaar wyd zyn, alfoo dat daar geen
onkruyt voorby en foude mogen dryven, en als defe
drie honderd roeden aldus gefneden en op die wallen
geworpen zyn, fullen die arbeyders gelykelyk op dat
Land treeden met haar ladyken, en halen die modder
op dat Land, vier voeten breed en een voet hoog, en
ladyken dat kruyt onder die modder, alfoo dat men
't in het water niet ftooten en mag. Ende als deiè
drie hondert roeden aldus gefneden en geladykt zyn,
foo fullen fy wederomme drie hondert andere roeden
befchutten met defelve fchuttinge, en fnyden en lady-
ken , in manieren voorfz., ende alfoo voort van drie
hondert tot drie hondert roeden, ter tyd toe die Wa-
terfchappen van den beginne tot den eynde toe ge-
ladykt zyn fullen.

XVII.

Item, alibo men defe voorfz. fnydinge en die wal-
len op dielaecken, als voorfz.is, by de fchouweniet
en fal mogen befteden ,als vooren van die verdiepinge
gefeyt is, foo fal die Ontfanger met die toefienders
den arbeyders, den tyd van dele fnydinge en oplaakin-
ge geduurende, aannemen by den dage » foo met hen-
lieden des naaft overkomen kan, daar die toefienders
goed toeficht op dragen fullen , en den onwilligen

oorJof


-ocr page 199-

EN CRQMMEN.RHYN. IL BOEK. /X ΤΙΊ. ι^γ

oorlof geven , en willigen in haare pkatfe wederom
aannemen, ais vooren van die verdiepinge gefeyt is.
XVIII.

Item , als defe voorfz. Waterfchappen tweemaal
des jaars aldus gefneden en ten beyde zyde op gela
dykt zyn, Γοο fullen de arbeyders elck in fyn Water-
fchap wederomme beginnen te verdiepen, en fullen
by der ichouwe wederomme geloont werden, alsvo-
ren gefeyt is, en altyds beginnende daar die toeiien-
ders die Waterfchappen ondiepfte bevinden fullen.

XIX.

Item, wort geordonneert dat die Regeerders van
de Stad van Utrecht gelyke Ordonnantie maaken en-
de onderhouden in de Jurifdiftie van Utrecht, om al-
daar goede diepte te mogen gekrygen.

X X.

Item , dar niemand tot eeniger tyd fuycken , kor-
ven , horden, traallien , krengen , vuyligheyt, ofte
andere befperringe in de voorfchreve Waterfchappe fet-
ten, ofte werpen fal, op die verbeurte van twee Ka-
rolus guldenen endc van die korven, fuycken , vifch
cnde die befperringe voorfz.

XXI.

Item, alle boeten voorfz. fullen wefen het een dar-
dendeel tot profyte van de Keyf. JMajt. , dat ander
dardendeel tot profyte van den aanbrenger, en't dar-
de dardendeel tot profyte van den gemeenen Lande,
dks in fyn Waterlchap, daar van die Ontfangerreec-
keninge doen fal.

XXII.

Item, fullen die toefienders alle de gcbreeken, die
fy in het verdiepen dervooriz. Waterichappen bevin-
den iullen,in gefchrifte ftellenjcn den Hove overleverenj
omme daar inne te mogen voorfien na behooren,
X X I 1 I.

Item, die toefienders fullen hebben vier ftuyvers
's daags, endedie Ontfanger fal hebben twintig gulden
^sjaars voor iynen arbeyd, ende fal gehouden zyn ree-
keninge te doen voor den geenen,dievan wegen Keyf.
Majeileyt daar toe geordonneert fullen werden metten
kerfftocken, ofte handgefchrifte van de toefienders,
daar over geroepen die Staten van den Lande.

XXIV.

Item, om defe voorfz. onkoften te vervallen, fal die
Ontfanger den ontfang hebben van die 40 Beyerfche
gulden , die men jaarlyks op die May-ichouwe tot
Vreeland van eenige Gerechten plag te ontafngen,

XXV.

Ende die verdere koften fullen betaalt werden op
den mergentalen,foo luttel men bevinden fal temogen
geichieden , dewelcke voor de eerfte reyfe gegroot
en uytgefet worden op elke morgen een halve Ituyver,
daar van niemand vry en fal zyn, tenwaare hy hadde
behoorlyk betoog van vryheyt.

Aldus geordonneert en gellatueertby myn Heeren,
die eerfte en andere Keyf Majt. Raaden tot Utrecht,
by provifie ende ter tyt een ander beeter Ordonnantie
gemaakt wcrde,op den24 April anno if33. En was
onderteekent, J. de Broeckhoven.


IV. ORDONNANTIE van Keyfer Karei, op de voorfz. Schouwegearrefleert, den 22 Mm

UOXXXVIL ö ^ ^ /

Kaarle, by der gratie Gods, Roomfch Keyfer 1
&c. allen den geencn, die defen onfen brief
fien, faluyt. Alfoo onfe feer lieve ende ge-
trouwe Ridder van onfer ordre, Raad, Ka-
merlinck, Stadhouder Generaal onfer Landen van
Holland , ende van Utrecht, die Grave van Hoog-
ftraaten , ons in onfen Secreeten Raade geordonneert
by onfevruntlyke lieve Vrouwe ende Sufter, die Ko-
ninginne van Hongarien ende van Boheemen &c.,
Eertshartoginne van Ooftenryke, van onfer weegen
regeerende in deefen onièn Nederlanden, gecommuni-
ceert ende rapport gedaan heeft van feekere Ordonnan-
tie, die hy met die van onfen Raade t'Utrecht t'an-
deren tyden, naar advys daar op gehad van onfen Drie
Staten van Utrecht, van onfer wegen ende op onfe
behagen geconcipieert ende gemaakt heeft, op die
fchouwen van die riviere van der Vecht en van den
Rhyn ontrent onfer Stad Utrecht, luydende als hier
naar volgt.

I.

In den eerften , dat van nu voortaan die fchouwe
in de voorfz. riviere van de Vecht ende den Rhyn
gehouden iiil werden van onfer wegen, als Grave van
Holland ende Erf heere 's Lands van Utrecht ,by eenen
Watergrave, die ook yan onfent wegen daar toe ge-
nomineert fal werden , cnde drie Gecommitteerden
of Deputaten, elk oud wefende acl|t en twintig jaa-
ren,€nde gegoet onder die voorfz. watergangen , ten
minften elk tot een hoeve Lands toe, welke drie De-
putaten by die voornoemde drie Staten genominçert
fullen werden, te weten uyt elcken Staat een, ende
ilillen dienen drie jaren achter een geduerende.

Item, dat defe Watergrave ende Deputaten in han·
^en van onfe Stadhouder , ofte den eerften Raad t'
Utrecht fweeren fullen enhaareneed doen, dat fy uyt

onièn name,als Erfheere^es voorfz. Lands van Utrecht,
die rechte fchouwe doen, goede toeficht tot den ge* '
meynen oorbaar en profyte van den Landen hebben,
ende die voorfz. Ordonnantie onderhouden fullen, ge-
duerende den tyd van hare voorfz. adminiftratie, en-
de een jegelycken recht ende juititie doen , die fia-»
ken van der fchouwe ende dies daar aankleeft beroc^
rende.

III.

Item , dat fy alle die keuren endc breucken, die
men daar op fetten fal, ende hier naar befchreven
ftaan, neemen, ende niemant daar van verdragen en
fullen, dan die gelykelyken verteeren, of verdeelen,
ende die Watergrave ende Deputaten fullen onder
henlieden eenen Kameraar committeeren , die de
voorlz. keuren ende breucken opbeuren fal. Voorts
en fal niemant weercn die gedeputeert fal worden, ten
waare dat hy alfulke kenneiyke nootfaakete doen had-
de , dat wy , of onfe Stadhouder hem des verdragen
wilden } in wekken gevalle een ander in fyn plaatfe
ter nominatie van de Staten als vooren geftek fal wer-
den. Ende indien ymand van die Deputaten op die
fchouwdagen t' huys bleve ende niet mede en voer,
die foude verbeuren twee Karolus gulden, tot behoef
van den Watergrave ende Deputaten voorfz.

I V.

Item, fullen die Watergrave ende Deputaten heu»
re fchouwe houden tot twee reyfen alle jaaren, alsdc
eerfte in de Meye, en de andere ontrent Sr. Marga»
rieten, ende men fal dan t'elker reyfe fnyden ende
Ja-
dyken. Ende waart dat die Watergrave ende Depu»
taten die darde fchouwe dochte van node te weefen,
foo fullen fy die mogen verkondigen naar den tyd
van
den jaare , alfoo hen dat nut ende oirbaar bcduocken

te weien.

y.

Bb I


-ocr page 200-

198 VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

geheele voldaan fal zyn.

X I 1.

Sullen oock die binnenlandfche wateren op haar
fchouwen fchuttingen fetten, dattet kruyt van der
felver wateringen niet en koome in der Vecht, ofte
Rhyn , op poene van eenen Karolus gulden.

XIII.

Item, dat een man niet meer en fal mogen aannee-
men dan anderhalf hondert roeden in de Vecht, en
hondert roeden in de Vaartfen Rhyn, en in den Grom-
men Rhyn en Nieuwe Griften niet meer dan drie hon-
dert roeden, ende indien y mant meer aanname, die fou-
de verbeuren een boete van eenen Karolus gulden, en
die hem dat aanbeftaat hadde, foude een gelyke boete
verbeuren, beholtelyken als defe langen Hagen aldus
van hondert, of twee hondert roeden gedeylt waren,
indien dan daar twaalf, of twintig roeden overliepen,
die fal men meede aan haare laatfte hondert roeden mo-
gen beftaden en doen maken. Dan indien in den Vaart-
fchen Rhyn vyf en twintig roeden overfchieten, ful-
len gehouden wefen een volle nieuwe fchuttinge te
maken. En indien in de Vechte min bevonden wor-
den overfchietende dan anderhalf hondert roeden, ful-
len daar van een nieuwe fchuttinge maken op pœne
als boven.

X I V.

Item, dat eenen iegelyck fyn kruyt in fyn llagh
fchutte, en op het land haale,by een keure van eenen
Karolus gulden, tot behoef als boven.

X V.

Item, foo wie tot eeniger tyd fuyken , horden,
korven, traliën, of eenigerhande vuyligheyt, ofbe-
fparringe in der Vechte, of Rhynleyde, of worpe,
fal verbeuren die fuyken, korven en vifch, of arfders
dat hy daar inne geworpen , ofte gevangen hadde,
en boven dien twee Karolus guldenen tot onfen pro-
fyte,waar het buytentyde vanfchouwe, daar toeonfe
Maarfchalken haare neerftigheyt doen fullen j maar
wat geduerende de fchouwe bevonden word , fal zyn
tot profyte van de Watergrave en Deputaten voorfz. :
dan met dryvende netten , ofte hamen fal men wei
viiTchen mogen, onbekroont en fonder boeten»

XVI.

Item , foo 'die Gerechten, ofte die geenen , die
flaagen aangenomen hebben te maken, gehouden zyn

dykt hebben, ende indien bevonden woft die ladyc-
ken geen twintig voeten lang te weefen, foude men
verbeuren een boete als boven.

X V I 1.

Item, fy fullen gehouden weefen haaren modder te
leggen op het hoogfte van de wallen ende niet voor
aan, want fy daar altyd land mede aan winnen, en
men fal vier voeten breedte en een voet hoogte van
de modder beginnen te meeten van het hoogfte van
de wal en niet van het water af, op een boete als bo-
ven , waar inne mochten Watergrave en Deputaten
difcretie gebruycken, na gelegentheyd van der plaat-
fen.

XVIII.

Item, alibo daar veele geboomtens op den flag van
den Rhyn, Vecht en Nieuwe Griften aan beyde zy-
den des waters ftaan, en noch dagelyks gepoot wer-
den, waar door men 4e rivieren niet ladyken en mag,
en in het ryiên van het loof die rivieren met bladeren
feer vervuld worden, foo werd geordonneert, dat die
Watergrave en Deputaten , doende eene fchouwin-
ge, fulke bopmen af iullen keuren, daar fy bevinden
fullen, dat te behooren, ende dat op een boete van
twee Carolus guldens, tot profyte ak boven. En^e

noemt uytvaren om te fchouwen, fullen alle Schouten, haare afganck ende aangank te wyfen op een boete,
ofte ymant van harent weegen op haare flaagen wee-. fullen fy ook in haare handen hebben haare ladycken,
fen, ende wyfen waar die af ende aangaan, by eenre ; daar fy die Vecht, of Vaartfchen Rhyn mede gela-

keure van eene Karolus gulden, tot behoef der Wa-
tererave cn Deputaten voorfz.

X.

Voorts waar het fake dut y mand op fchouwdagen in
der Vecht, ofte Rhyn fneeden, ladyken , of wroch-
ten, dat de Watergrave ende Deputaten ter waar-
heyt vernemen konden, die fouden verbeuren eenen
Karolus guldens tot prof^e als boven.

Item, alfoo veele Gerechten zyn, die hare flaagen
in der Vecht ende Rhyn tuflchen Utrecht ende die
Vaart leggende hebben, ende lank zyn vyf, fes, fe-
ven of acht hondert roeden , dewelke eenen man niet
mogelyken en is te fnyden ende ladycken , overmits
diegroote lengte , wort daarom geordonneert dat men
alfulke lange flaagen deylen fal , te Aveeten van de
Vaart totUtrec ht op hondert roeden, en in der Vech-
te fal op anderhalve hondert roeden aan beyde zyden
geftelt worden die fchuttinge , foo meenig anderhal-
ve hondert roeden , als die flaagen lang iüllen zyn,
om elk haar kruyt te fchutten, welcke fchuttingen
men op beyden eynden elks in fynen flag foo fterck
maaken fal van goeden ftyven houte, ende alfoo vaft
houden leggen, dat niemant van des anders kruyt ge-

breeken kryge, ter tyt toe de fchouwe van de Vecht indien fy daar inne fwarigheyd vinden, of dat cenigc

V.

Item , dat die Watergrave en Deputaten die Vecht
cerft fchouwen fullen, van beneden op Vreeland tot
der Siad flag toe. Ende als dat gedaan is, Γ00 fullen
terftont die Deputaten uyt der Stad Utrecht, metten
Schout ende den Burgermeeileren in der tyd, der Stad
llaage van Utrecht fchouwen volgende die Ordonnan-
tie, ende als die Watergrave ende Deputaten aflaten,
fullen die van de Stad des anderdaags haare fchou-
we beginnen. Ende als dat gedaan is, foo iiil men
terftont den Rhyn van Utrecht tot die Vaart toe,
fchouwen, ende dan voort den Rhyn van Utrecht
tot Wyk toe, met der nieuwe Griften by Utrecht.

VI.

Item, dat defe Watergrave en Deputaten hun an-
ders geen watergangen onderwinden en fullen dan de-
iè Vecht, Rhyn ende nieuwe Griften voorfz., ende
l.iten die Schouten met haare bueren met haare water-
gangen felver begaan , ende fullen alle Gerechten op
haare watergangen blyven leggen ter tyd toe van en-
fer weeeen anders daar op geordonneert wert.

Vil.

Item, die Watergrave en Deputaten, fullen heb-
ben om haare koften mede te doen, veertigBeyerfche
gulden jaarlyks,van den geenen , die hare hoefflagen
leggende hebben van Vreeland tot der fluyfe van
den Hinderdam toe, ende des is wecder afgefet haare
hoefgeld, dat is te weten elcke hoeve een halve groo-
te, van welke Beyerfche guldens die Watergrave heb-
ben fal die twaalf der felver guldenen , elks van den
Deputaten acht, en die Secretaris , die fy neemen
fullen, die viere. Ende die Watergrave ende Depu-
taten en fullen den Landen geenen voorderen onkoft
reekenen, noch iets anders hebben haare kofte mede
te doen, dan die boeren ende breucken , vallende in
die fchouwen , die fy famen verteeren , ofte deelen
fullen.

VIII.

Item, dat die voorfz. riviere van de Vecht en Rhyn
haare wytte en breette houden fullen, in allen fchyne
als die in den jaare van een en dartig, by Watergrave
en Deputaten van flaage tot ilaage doen meeten en
geregillreert zyn.

I X.

Item , als die Watergrave ende Deputaten voor-

'i

-ocr page 201-

EN CROMMEN-RHYN. IL BOEK. IX. ΤίΤ, m

wilden feggen, die boomen ^proiytelyk te zyn tot on-
derhoudent0c van de opftallcn , ofte wallen, fullen
Watergrave en Deputaten daar van en van de infor-
matie, daar op by henlieden genomen, rapport doen
onfen Stadhouder en Raden voorfz., om daar inne
geordonneert te werden na behooren.

X I X.

Item , dat die Veenluyden , te weten , die van
Breukeleveen, MaariTeveen, Tienhoven, Weltbroek
ende Achttienhoven aan hare fchouwen geen rysbof-
fchen, ofte beeren en fullen mogen binden, dan tot
dat lelte fchut, welcke fchut, indien dat nader üaat
dan dertig roeden van de iluys, llaande aan de Vecht,
fullen die Veenluyden verfetten, ofte doen verfetten,
dertig roeden verder van de voorfz. fluys, op poene
van acht Carolus guldens, daar van wy, ofte onfen
Maarfchalk hebben fullen die twee deelen, ende die
aanbrenger dat derdendeel. Desgelycks word geor-
donneert , dat die voorn. Veenluyden haare fchou-
wen met paarden niet meer en fullen mogen door die
Vecht trekken, ofte ryden, waardoor die wallen ten
diepenwert gereden werden, maar fullen haare paar-
den aan de fluys, daar fy door in der Vecht koomen,
laten ftaan, en hare fchouwen, ofte fchepen metten
lyne mogen trekken , ofte metten boom fchuyven,
en foo wie met fyn paarden bevonden word diefchou-
wen door de Vecht te trekken, fal verbeuren tot pro-
fyte van den Watergrave en Deputaten, geduurende
die fchouwe ; en buyten tyde van der fchouwe, tot
profyte van den Maarfchalk, of den Schout van U-
trecht, in wiens Gerechte het felve gebeurde , de
fomme van twee Carolus guldens, daar van die aan-
brenger hebben fal een derdendeel.

X X.

Item, dat men alle flagen, van Vreeland af totU-
trechttoe, nadefe Ordonnantie ladycken en fnyden
fal, niemand daar van uytgefondert.

Item, dat die Watergrave en Deputaten op eenen
dïig heel door fchouwen fullen die-Vecht, ende waar
een flag bevonden word na defe Ordonnantie niet ge-
maakt te zyn, fullen fy beboeten op eene Carolus
gulden., en beveelen den ièlven , dat fy dat binnen
twee of drie dagen makeil na derfelver Ordonnantie,
op 't verbeuren van twee Carolus gulden j en indien fy
alsdan denfelven flag niet en bevinden gemaakt naar
behoren, foo foude die Watergrave en de Deputaten
daar inne fetten foo veel arbeyders, als hen nood doch-
te, te verleggen bydie Watergrave op die helft meerj
en dit fal men voort doen van flage tot flage, fo wel
in der Vecht als in beyde die Rhynen ende Nieuwe
Griften , ter tyd toe die ten uyteynde eefchouwet
waren ; ende dat die arbeyders , die by den Water-
grave ende Deputaten om behoorlyk loon verfocht
worden dat aan te nemen , fulcks nier en fullen mo-
gen weygeren , op een poene van twee Carolus gul-
dens, tot profyte als boven.

XXII.

Alfoo die Crommen-Rhyn metter Nieuwe Grif-
ten enger is, dan die Vecht, ofte Rhyn van Utrecht
tot die Vaart, foo fullen alle die flagen in den Grom-
men Rhyn en die Nieuwe Griften gelegen, gedeylt
worden van drie hondert roeden tot drie hondert roe-
den, ende die Gerechten aan eenen man beftaden ful-
len mogen, beholtelyken, dat die flagen , die tot drie
hondert roeden niet fl:rekken en mogen , een voile
fchuttinge ftellen fullen, en op elke drie hondert roe-
den een ftercke ityve fchuttinge van goeden houte te
maaken op beyde eynden, ende houden leggen t'eyn-
dens des fchouwe, als vooren op deVechteen Vaart-
fen Rhyn gefeyt is, en niet meer.

X X I I L

ïtcm , fullen ook die G:erechten^ ofte ycmand van

harent wegen gehouden wefen haaren afgang m aan*
gang te wyfen, hebbende haare ladycken in hunne
handen, ofte nefFens hun, twintig voeten lang, ter
plaatfe daar die Grommen Rhyn veertig voeten , of*
te daar omtrent wyd is, en daar den Grommen Rhyn
foo wyd niet en is, fullen haare ladycken alfoo lange
wefen, dat die twee voeten over die hclfte van dei®
Rhyn, ofte Nieuwen Grifte rycken mogen, en dit
al by die boeten van eenen Carolus gulden, alsbovei»
in het fchouwen van de Vechtc en Vaartfen Rhyn
verklaart is.

X X ï V.

Item , dat een yegelyck Gerechte lyne zandvlaa*
gen en ondiepten, in de Vecht , Rhyn ende Nieuws
Griften gelegen , uytgraven , ofte uytbaggeren fal,
in alfulke wytte en diepte, als hun die Watergrave eq
Deputaten op zekere jaren na gelegentheyd en grooif
te van dien ordonneren fullen , het welcke elck Ge-
rechte op die fchouwe verkondigt en uytgcfchreveijt
fal werden, ten eynde niemand daar van ignorantie-eni
prastendeere, ende die gçene, die hier inne gebreec-
kelyk bevonden werd, fal verbeuren eenen Carolu$
gulden tot profyte van de Watergrave en Deputaten,
die dat dan felver beftaden fullen te doen maken tot
koften van den quaadwilligen, en dat verhalen den
derden penning beter j behoutelyken , dat die van de
Stad in haare flagen, binnen die Vryheyd gelegen,
ook van gelyken gehouden fullen wefen te
verdiepeij
en fchoon te maken.

XXV.

Item, dat die geene, in wiens flag den Rhyn en
Nieuwe Grift geen veertien voet wyt en is, gehou»·
den fullen wefen die aan beyde zyden te wyden, ten
minften tot veertien voet wyt, op pœne van eene
Carolus gulden, tot profyte als boven, ende dat die
Watergrave en Deputaten dat fullen doen graven op
koften van den onwilligen en verhalen als boven ge-
fchreven ftaac.

X X V ï.

Insgelyks fullen fy die wedden^ daar men met wagei^
en paarden door vaart, of daar die beeften in te wa-
ter gaan, oock gehouden wefen uyt te graven en in
eenbehoorlyke diepte te onderhouden, dat die gelan-
den fchuyten gerieflyk daar doov mogen vaaren, ter
tyd toe die bruggen by Abfteede, te Vechten, Heer-
wyker wed, en by Rybeek gemaakt fullen zyn, ende
als dan fal men die Avallen aldaar foo hoog maaken^
dat daar geen wagenen, of beeften door en moeen.

X X V 1 I. ^

Item, dat niemand, wie hy zy, fulke zand, mod^
der, ofte kruyt, als uyt den.Rhyn gedaan ial mogcij
werden , weder daar inne fal mogen werpen, op pœ-
ne van twee Carolus guldens, dan foude het felve,
het welke op fyn Land geworpen waare, weg mo-
gen vaaren , daar 't hem beliefde. Desgelyks foude
men doen aan de Vecht en den Rhyn, daar geene
dyken omtrent, die wateren en leggen by advyfc
van
de Deputaten, die daar op letten wllen.

XXVIII.

Item, dat die Geërfden gehouden fullen zyn tot
allen plaatfen, daar het hun by advyfe van de Depu-
taten geordonneert fal werden, voor haarlieder dyc-
ken en wallen tot haarlieder koften palen en tuynen
te flaan, op dat die dyken en wallen in de voorfz.
Waterfchappen wederom niet ingcreeden noch inge-
treden en werden.

XXIX.

Item, alle keuren ende breucken, die daar vallen^
fullen wefen van werk, en die bruykers van den Lan-
de defelve gelden en betalen.

X X X.

Item', waar het, dat yemand .den Watergrave e»
Peputaien klaagde om fyn loon^ dar
hy in defchou.-


-ocr page 202-

ató VAN DE VECHT, KïEüWE GRIFT, VA ARTSEN-

wc verdient hadde , fullen die Watergrave en Depu-
caten dat den Schout, daar onder hy dat verdiend
hadde, een wete doen, dat hy den geenen fynengel-
de betalen, die hy verdiénd hadde, binnen acht da-
gen , of men Tal het iiytpanden by dubbeld geld, en
op een boete van twee Carolusguldens, ten ware dat
die Schout quame binnen die tyd voorfz. en leverde
ovei· die onwillige , die niet betaalt eri hadde, by
twee van fyne buuren, foo waare die Schout daar af
quyt, en foude men die geene panden, die overge-
Jevert waren op dubbeld geld en op de boete voorfz.
Ende indien bevonden word, dat die Schout qualyc-
Icen overgelevert hadde, het felve foude komen tot
fvnen laften.

XXXI.

Item, indien eenige quxilien gevielen binnen de
voorfz. fchouwe aangaande Vechtgeld, Rhyngelden
diergelyke, daar fullen die Deputaten die kenniiÏè af
hebben, procedeeren van veertien dagen te veenien
dagen, en inftrueren haare faaken tot defententie dé-
finitive excluys tegens die naaftkomende fchouwe,
foo verre hun des mogelyk was, ofte by gebreke van
dien tegens die andere naaftvolgende fchouwe, ende
haar fententie daar van pronuntieren op eenen fchouw-
dag, in alfulken Gerechte, daar die quaeftie gevallen
warej behoudelyken, dat alle uytgeiette penningen
cn boeten, ingevallevan proceiTeby provifie genamp-
tifeert fullen werden in den handen van denCameraar,
by den felven Deputaten gekooren , als vooren ge-
fchreven is.

XXXII.

Item, voorts ial men alle keuren en breucken, die
hier inne verfchynen fullen ^ uytpanden met eenen
Pander buyten de Jurisdi<3:ie onfer Stad Utrecht, en
daar en binnen met eenen Stads Knape, ende dat fal
wefen op dubbeld geld, ende op een pœne van twee

Carolus guldens, fonder des ymand te verdragen. En
mits defen fouden alle voorgaande Ordonnantiën op de
onderhoudenifle van de voorfz. Vecht en Rhyne ge-
maakt , af en te niette wefen. Verfoeckende onien
voornoemde Stadhouder van Holland en van Utrecht,
tot meerder verfekertheyd en beter obfervantie der
voorfz. Ordonnantie, dat ons gelieven wil defelve te
confirmeren, en onlen voorgenoemden Staten vanU-
trecht daar op te verleenen onfen behoorlyke opene
bHeven, daar toedienende. Doen te weten, datge-
fien in onfen voorfz. Secreten Rade defelve Ordon-
nantie en alle die articulen daar inne begrepen, ende
hier boven geinfereert, oock mede rypelyck daar op
gelet, wy alle defdve articulen als deugdelyk enten-
derende tot onfer Stad en Lande van Utreclit ge-
meenen welvaart, geconfirmeert, geratificeerten ge-
approbeert hebben , confirmeeren, ratificeeren ende
approbeeren mits delen, willende dat fe van nu voor-
taan onderhouden ende geobferveert werden, fonder
eenige contradiftie, ofte infraftie, en beveelende den
voornoemde Luyden van onfen Raade van Utrecht,
dat fy terilond na receptie van defen procedeeren tot-
ter Regiilrature en Publicatie derfelver, ter plaatfc
daar fulks gewoonlyken is te gefchieden. Nochtans,
indien hier namaals, eenige quieftie, of duyfterheyd
hier uyt verreiê, daar af reièrveren wy aan ons enon-
ie nakomelingen , Erfhceren 's Lands van Utrecht,
de interpretatie, moderatie en verklaringe. Dest'oir-
conde hebben wy onfen zegel hier aan doen hangen.
Gegeven in onfe Stad van Bruflèle den drie en twin-
tiglten dag van Meye, in den jaare ons Heeren duy-
fend vyf honderd feven en dertig, van onfe Keyferry-
ke het i8 , en van onfe andere Ryken van Germa-
nien , Caftilien , &c. het zz, Onderfchreven , by
deia Keyferin fynenRadej onderteykent, Herdinck.


V. ORDONNANTIE ^e Ed. Nog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, op de fchou-

wen in de Fecht , Nieuwe Grifte, Vaartfchen- ende Crommen-Rhyn,
gearrefieertden 28 May ΜΌ XCVIIL gecorrigeerten geamplieertden
19 May MD CXXIL den 15 Augufl. MOCXXXFIL den 7
Febrmr. MVCLXFL den
5 Jmy MOCLXFIL en den ij
Maart ΜΌ CCXX.

De Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, die defen fullen fien, ofcehoo-
ren lefen, falut. ( i )
Alfoo ms by den Wa-
tergrave en Deputaten der fchouwe van de
Rivieren van de Vecht, Vaartfm tn Grommen Rhyn^
ah oodk van de Nieuwe Grifte , ^f r^wonjireert is^ dat
de geflelteniffen van de voorfz. Rivieren eenige Amplia-
tie in de Ordonnantiën vereyffchcn ; foo is V, dat wy,
naar refumptie m corre5lie van de voorfz,. Ordonnantiën^
defelve geamplieert^
en dienvolgens geordonneert ende
geilatueert hebben, ordonneren en ilatueren, 't gee-
ne hier na volgt.

I.

In den eerften, dat van nu voortaan de fchouwe
in de voorlz. Rivieren van de Vecht, Nieuwe Grifte
CXI Rhvnen gehouden fal worden van onfent wegen by
eenen Watergrave, die by ons daar toe gecommit-
teert fal worden, en drie Gecommitteerden, ofte De-
putaten , elk oud weiènde acht en twintig jaaren, en
gegoed onder de voorfz. watergangen, ten minften
elks tot een hoeve Lands j welke drie Deputaten by
de drie Staten 's Lands van Utrecht genomineert ful-
len worden, te weten, uyt elke Staat een, die die-
nen fullen drie jaaren achter een geduurende, en dat
op onfe commiflien, die wy henluyden daar toe ful-
len verleenen: (
ï) ende Îal niemand weygeren die
gedeputeert fal worden, tenware dat hy alfulkeken-
nelycke noodfaake te doen hadde, datwy, ofte onfe
Ordinaris Gedeputeerden hem des verdragen wilden :
in welken gevalle een ander in fyn plaatfe, tot onfer
nominatie, als vooren gefteld fal worden; ende in-
dien yemand van de Deputaten op de fchouwdagen
t'huys bleve en niet mede en voer, die foude verbeu-
ren ( 3 )
vier Carolus guldens, tot behoef van de Wa-
tergrave en Deputaten voorfz.

1 I.

Item, dat defe Watergrave en Deputaten in han-
den van ons, ofte onfe Ordinaris Gedeputeerden fwee-
ren fullen en haaren eed doen, dat fy uyt onfe name
rechte fchouwe doen, goede toeficht tot gemeenen
oorbare en profyte van den Lande hebben, ende dc
voorfz. Ordonnantie onderhouden fullen, geduuren-
de den tyd van henluyder adminiftratie, en een yge-
lyk recht en juftitie doen, de faake van de fchouwe
en des daar aan kleeft, beroerende.

I I 1.

Item, dat fy alle de keuren en breuken, die men
daar op fetten fal, en hier na befchreven ftaan, ful-
len nemen, en met niemand daar van verdragen, en
fullen dan die gelykelyk verteeren, en die Watergra-
ve en Deputaten fullen onder henluyden eenen Ga-
meraat ,
(4) φβ Exphiëteur committeereo, die dc

voorfz.


-ocr page 203-

EN CROMMEfi-RHYN. IL BOEK, IX, ΊΙΤ, aot

voorfz. keuren en breûkcn opbeuren fal.

I V.

Item, fullen de Watergrave en Deputaten haare
fchouwe doen en houden tot twee reyfenalle jaar, (f)
in V eerfle van '^unio , m in V eerfie vati September^
tot difcretie van de Heeren Watergrave en Deputa-
ten , ende men fal t'elcken reyfe fnyden, ( 5 ) ende
waar 't, dat den Watergraaf en Deputaten (7) de
derde fchouwe van nopde dochte te wefen, ibo ful-
len zy die mogen verkondigen na den tyd van den ja-
rc, als hun dat nut en oorbaar dunken lal.

V.

(8) Item^ en fal niemand mogen fnyden^ ten zy hy
eenen dag ievoorenfyne fchuttingegefield heeft^ {9) op
pœne van vier gulden,

V I.

Item, dat de Watergrave en Deputaten de Vecht
eerft fchouwen fullen, van de Vryheyd der Stad U-
trecht af,
( lO) tot de Bremkeife brugge toe', mits dat
alle de fiagen^ beneden de voorfz. brugge "wefende ^ mede
na pr>iportie getogen fullen worden in de flagen boven de-
felve brugge j op welke flagen men fal ftéllen een bequame
paal y met den name van de flag , daar mede de Dorpen
van de kofen van de aanwyftnge der flagen zullen werden
ontlafl: behoudens nochtans , dat den IVatergraaf ende
Heemraden alk drie jaar en eens de Vecht befchouwen zul-
len tot Gelmert kamer toe, beneden Fzeeland ^ (11) en
defelve by de Gehoefflaagdens doen onderhouden en maken^
op foodanigen wydte en diepte ^ als by de volgende x. ende
■XXI, Articule y tenreguarde van de Vecht réfpeSlive^ is
gearrefleert.
Ende als dat gedaan is, foo fullen ter-
llond de Deputaten uyt der Stad Utrecht, met den
Schout en Burgermeefteren in der tyd , de flagen der
Stad Utrecht fchouwen , volgende d'Ordonnantie,
ende als de Watergraaf en Deputaten aflaten, fullen
die van de Stad des anderen daags hare fchouwe be-
ginnen } ende als dat gedaan is, foo fal men terfliond
den Rhyn, van Utrecht tot de Vaart toe, fchouwen,
en dan voort den Rhyn van Utrecht tot Wyk toe,
met die Nieuwe Grifte by Utrecht.

V I I.

Item, dat die voorfz. Watergrave ende Deputaten
hun anders geen Avatergangen onderwinden en fullen
dan die Vecht, Rhynen en Nieuwe Grifte voorfz.,
en laten die Scliouten en buuren met haare watergan-
gen felfs begaan; (iz)
mits dat in plaat fe van dievm
den Gerechte^ de aanwyfnigen gedaan fullen werden by de
refpe^tive aannemers^ Uyvende niet te min die van de Ge-
rechten verbonden voor de boeten van (13) vier gulden
op yder fchuttinge^ en alle andere boeten^ in defe Ordon-
nantie vervat daar vfln de decretementen nict\en f tillen
mogen werden geint ^ dan by onderteykeninge van den Wa-
tergraaf , ende de famentlyke, ofte het meerendeel van de
Deputaten, en dat by haar en ÊxploiSleur, die gehouden
word^ daar van te refponderen na behoor en.

V ί ί I.

Item, de AVatergraaf en Deputaten fullen hebben,
om haare koil mede te doen, drie en feftig Carolus
guldens, vier ftuyvers en acht penningen jaarlycks,
tot twintig fl:uyvcrs elke gulden gerekent, daar van
in redemptie van haare hoefflagen betalen fullen, eerft
die van

guld.
?

4
iz

1

6
10

2

ftuyv.
Ρ
4

15

ΙΟ

8

f

6

pen.

;

Ρ

4
12

2

O

Ζ

Anckeveen
Ο ver meer
Cortehoef

Dortfche Veen, &c.
Nichievecht
Abcoude
Vreeland

41 O O

Bedragende te famen een en veertig gulden, daar
JL Deel.

j

■il
î

A

5

en boven fullen de nabenoemde Gerechten aan ban-
den van den Cameraar, (14)
of Exploiteur In der
tyd, hebben te betalen jaarlycks de fomme van negen-
tien gulden, vier ftuyvers en acht penningen, mits
dat fy dien onvermindért fullen doen de gewoonlycke
fnydinge van het kruyt, ook hare fchuctinge ftellen,
ende at- en aanwyfinge doen van hare flagen, te we-
ten, die van Loenen ende Loenrefloot, als vooren,
fullen betalen
Ru wiel
Nycop

üytenhams Gerecht
Geentgens Dorp
Valckenaars Gerecht

ïp 4 8

Bedragen4e teiâmen feftig gulden, vier ftuyvers en
acht penningen 5 daar van die Watergraaf ontfangc
twaalf gulden, fes ftuyvers, den Secretaris van alle
fchouwcedullen tweemaal uyt te fchryven aan de Dor-
pen , ende eens aan de Dorpen die het geld brengen,
voorts die fchouwdagen waar te nemen, den Came-
raar, (15)
ofte Exploiteur de boetceduilen te leve-
ren, en andere diergelycke dienften te doen , 's jaars
fes gulden, en die refterende penningen biyven onder
den Exploiteur in der tyd, omme de verdere koften
daar mede te betalen} dies is weder afgefet het hceP-
geld~üver de Landen, leggende tuflchen Vreeland en
de fluyfen van den Hinderdam ·, ende en fullen diç
Watergrave en Deputaten den Landen geene vorde-
re onkoften reekenen, noch yets anders hebben, om
hare koften mede te doen, dan die boeten en breuc-
ken, vallende in de fchouwe, die fy t'faraen vertcc-
ren fullen.

.1 X.

{16) Ende al foo Rostvey met de navolgende flagen tot
de Molenwerf op Schulpen toe^ daar de Vryheyd der Stad
ütrecbt begint^ ontlaft werd van V lady eken ^ foo fullen
alle fchuttingen beneden, ende tot vyftig roeden toe, be-
talen van y der flag iten Jïuyvers^ en boven de vyftig roe'
den^ na advenant,

X.

Item , dat die voorfz. Rivieren van de Vecht en-
de Rhyn , haare wydte ende breedte houden fullen,
in allen fchyn , als die meetinge
(17) by Water-
grave ende Deputaten van flagen tot flagen gedaan,
geregiftreert, en hier bygevoegt, vervat, en fuiks,
als die t'onfer Ordonnantie vorder gedaan fal wordenj
(18) ende ingevalle de wallen ^ ofte kanten der gemelte
Rivieren met eenig getimmer , paalwerck , fchoeyingen,
plantagien.^ inwerpen van fteeny aarde, vuyligheden^ of
eenïge andere materie, hoedanig die foude mogen wefen^
by yemand uytgejet^ ende daar door benauwt^ ofte gein"
corporeert wier den, fullen de Huren Jp'atergraaf en De-
put at en vermogen alle de voorfz. werken, ofte beletfelen
te doen wegnemen, en repareren, tot kofien van die geene^
voor wiens erf defe benaiminge, ofte incorporatie van dt
voorfz. Riviere zal zyn gefchied.

(ip) X i.

Voorts waar *t faake, dat y mand op fchouwdagen
in dé Vecht, ofte Rhyn fnede , ofte wrochte, dac
die Watergrave en Deputaten ter waarheyd vernee-
men konden, fal verbeuren (20) vier Caroli guldens,
tot profyt als boven.

X I I.

( 21 ) Item^ fal y der fchuttinge in de Vecht en Vaart*
fchen Rhyn, niet groot er wefen als vyftig roeden \ endaaj^
defelve fchuttinge boven de vyftig roeden^ en beneden de
honderd groot vielen , fullen defelve by eenen aannemer al-
leen gemaakt worden, en fal op de vyftig roeden aanclc-
ke zyde aan V water rcJpeSlive gefield werden een fchut-
tinge , foo meenigmaal als de fiagen vyftig roeden lang
ftillen zyn,
om elck fyn kruyt daar mede te fchuiten:
C c wel·

8
8
8
8
8

Γ
S
5
3
ζ

2
2
I
I

χ

ir


-ocr page 204-

ató VAN DE VECHT, KïEüWE GRIFT, VA ARTSEN-

-wdckc fchuttinge inen op beydc eynden , cicx in
fyn flag foo llerck maacken zal van goeden ilyven
houte , ende alfoo vaft houden leggen, dat niemand
van des anders kruyt gebreck en kryge , ter tyd toe
dat de fchouwe van de Vecht geheel voldaan fal
zyn. Ende foo veel aangaat den Krommen Rhyn en-
de de Nieuwe Grifte, m defelvc lullen de fchuttin-
gen geleyd werden, ten langden op
(ii) hondert roe-
den 5 met fulcke moderatie nogtans, als hier naa fal
werden gefeyt. Sullen oock de Binnelandfe Wateren
op hare fchouwen fchuttingen fetten, op dat het
kruyt van defelve Weteringe niet en komt in de
Vecht j ofte Rhyn, op pœne van twee Carolus gul-
dens.

XIII.

Item dat een man niet meer fal mogen aennemen
dan (25) vyftig , ende beneden de hondert roeden
in dc Vecht, ende in de Vaertfchen Rhyn , als hier
Voren geftelt is, ende in den Krommen Rhyn, ende
Nieuwe Grifte niet meer dan hondert vyftig roeden,
''ende indien ymand meer aenname , die fal verbeuren
een boete van ( 24 ) vier Carolus guldens, ende die
hun dat aenbeftaet heeft, zal een gelyke boete ver-
beuren : beheltelyk als de voorfz. ilagen op (zy)hon-
dert of vyftig roeden refpeélivelyk zullen wezen ver
deylt, indien dan van dacr twaelf ofte twintig roe-
den over-loopen, dat in zulcken gevalle 't voorfz.
over-loop aen, ende met hare leile roey-talen zal
mo-
gen
aenbeftaet worden, ende doen maken, ende met
dezelve fchuttinge befluyten (z6).

XIV.

Item dat een ygelyck zyn kruyt in zyn flag fchut-
ten, ende op'tLand halen zal,op een boete van (2.7)
vier Carolus guldens, tot behoef als boven.

Item zoo wie tot eeniger tyd fuycken % horden,
korven , traliën , ofte eenigerhande vuyligheyd ofte
befperringe in de Vecht, ofte Rhyni ofte Nieuwe Grif-
te leyde ofte worpe, zal verbeuren die füycken,
korven ende vifch, ende daer toe anders, dat hy
daerinne geworpen heefr, ofte gevangen hadde, ende
daer-en-boven vier Carolus gu dens tot onzen profy-
te , waer 't buyten tyde van de fchouwe, daer toe
onze Maerfchalcken hare naeritigheyd zullen doen
5
maer wat geduerende de fchouwe bevonden word,
zal zyn tot profyte van den Water-graef ende Depu-
taten voorfz. : maer met dryvende netten ofte ha-
ven , zal men wel mogen viiFchen, onbejiroont zonder
boete.

XVI.

Item alzoo dc (iS) aennemers van de voorfz. flagen
gehouden zyn, haren afgmg ende aengang te wy-
zen, als voren'gezeyt is, zoo zullen fy ook op een
boete van (2p) Uer Carolus guldens gehouden zyn in
hare handen te hebben hare {30) fnyen, daer ly de
Vecht, ofte VaertlchenRhyn medegefneden hebben,
ende indien bevonden word de Hangen van de fnyen

feen twintig voeten lang te wezen, zullen ly vcr-
euren een boete van een Cai^us gulden, ende in
reguard van den Krommen Rhyn ende Nieuwe Grif-
te (daar dezelve AVetcringen wyt zyn omtrent veer-
tig voeten ) zullen die ladicken lang wezen twintig
voeten , ende daer die voorfz. Weteringe zoo wyd
niet en is, zullen hare ladicken al zoo lang wezen,
dat die twee voeten over de hèlfte van den zeiven
Rhyn, ofte Nieuwe Grifte aldaer reycken mogen j
ende dit al mede op de boete van een Carolus gul-
den.

XVII.

Item daer de (51) Water-gangen ende Weteringen
in den Grommen Rhyn, ende Nieuwe Grifte geen
zes voet diep en zyn, zullen fy hare modder gehou-
den zyn te leggen op 'c hoogile van de wal, ende
met voor aen , want fy altyd Land dacr mede aen-
winnen } ende men zal ladicken vier voeten breed,
ende een voet hoogte tot beyde zyden , beginnende
van de modder te meten , ende niet van 't hoogftc
van de wal ofte van 't water , op een boete van
(32)
vier gulden als boven , (^3) 7 weïk de ïVater-
graef ende Deputaten flri^elyk fullen obferveren.
X V II L

Item alfoo daer veel geboomte op den opflag van
den Rhyn, Vechte ende Nieuwe Grifte, aen beydc
zyden des waters ftaet, ende nog dagelycks gepoot
word, waer door men die Rivieren niet bequamelyck
(54)
fnyden ende ladycken mag , ende in 't ryzen van
't loof die Rivieren met bladeren zeer vervuylt wor-
den, zoo ordonneren wy, dat de Water-grave ende
Deputaten, doende de fchouwinge ,
(^O de hoornen^
elfe' ende doorne heggen , ofte ander gewas
, af zullen
keuren, daer fy bevinden zullen dat te behooren, en-
de dat op een boete van vier Carolus guldens, tot
profyte als boven, naer dat fy daer van zullen wezen
^einfinueert, ende indien fy daer in eenige fwarig-
leyd vinden, of dat eenige willen zeggen , die boo-
men profytclyk te zyn tot onderhoudeniife van de op-
ftallen of wallen , zullen dc Water-grave ende De-
putaten daer van , ende van de informatie , by hen-
uyden daer op genomen, rapport doen aen ons, ofte
aen onfe Ordinaris Gedeputeerden , omme daer-innc
geordonneert te worden naer behoren. (36)
Ende is
dienvolgens verfiaen, dat de komen , fiaende te na op
de kant van den Krommen Rhyn, tuffchen de Stad
C7-
trecht ende de Langhroekfe Weteringe , fullen worden
omgehouwen ende geamaveert, midsgaders dat de vordere
hoomen tuffchen het inkomen van de Langhroekfe Wete"
ringe^ ende het Dorp van Coten , langs den engen Rhyn%
by povifie fullen hlyven fiaen , ten ware eenige fodanige
in de weg βοηάεη , dat noodfakelyk mofien worden gea*
moveert^ dog dat by het vergaen van eenige der voorfz,
hoomenygeem nieuwe ofte andere in die plaetfen , foo na
op de kant van de voorfz. Riviere fullen mogen worden
ingeplant, nemaer, hy veranderinge , de nieuwe boomen
ten minfen vyf of fes voeten te landewaerts in , ende
niet naeder dan tien of twaelf voeten in de lengte, op
pme als voren,

(ï7) X I X.

Item dat men alle flagen, beginnende (38) van de
Vryheyd der Stad Utrecht af, tot de Breuckelfe brug-
ge toe, na deze Ordonnantie fnyden zal, egeene daer
van uytgefondert.

X X.

Item dat de Watergrave ende Deputaten op eenen
dag de Vecht geheel deurfchouwen zullen, ende waer
een flag bevonden word, na dele Ordonnantie niet
gemaackt te zyn, zullen fy 't felve beboeten op vier
Carolus gulden, ende bevelen den felven , dat fy dat
binnen acht dagen maacken na defelve Ordonnantie,
op verbeurte van vier Carolus gulden, ende dat fy
als dan het (elve flag zullen doen maken, ende door
den Watergrave de penningen daar toe nodig doen
verfchieten, om die helft meer : te weten , dat den
gebreeckelyken in plaatfe van verfchot van twee gul-
den, betalen fal driegulden, ende dit fal men voort
doen van flage tot flage , foo wel in de Vecht als in
beyde de Rhynen ende Nieuwe Grifte , ter tyd toe
die ten uyteynde zullen wefen gefchouwt : ordonne-
rende , dat de arbeyders, die by den Watergrave ende
Deputaten om behoorlyck loon verfocht zullen wer-
den , gehouden fullen wefen aan te nemen, ende fuik?
niet en fullen mogen weygeren, op pœne van vier
Carolus gulden, ten profyte als boven.

XXI. .

(59) Item alfoo tot groote koflen den Crommen Rhy^
is gediept, endeden Vaartfchen Rhyn ende Vecht door
goede ordrt in m heaume fiand zyn gthragt^ foo werd

geor^


-ocr page 205-

EN CROMMEN.RHYN. IL SOEK, IX, Τ17.

leordomeert, of eenigs fandvhgen^ engten ofte ondiepten
fig hier m Openbaarden
, (40) ivelcke in de Fxht by
Somernvater, ende in dm Faartfen Èhyn hèneden dφr
Stads watèrpeyl geen fevén moeten y dog in den Grommen
Rhyn beneden bet ordinarii Somerwater geen drie voeten
diep zyny dat defelve fuilen werden ^erepareert ende weg
genomen y tot lafie ènde hy den geenen^ in wiens fiag fulcx
bevonden falworden^ na fchieringe ende Ordonnantie 'van
din fVateriraaf ende Deputaten.

X X 1 1.

Ende degeene, die hier in gebreckelyk bevonden
xvord , fal verbeuren ^41) wVr Carolus guldens , tot
profyte van den Watergrave ende Deputaten, die dat
dan fclver beitaden zullen, te doen maken, tot koften
van den quaadwiiligen, ende dat verhalen den derden
penning beter, niet aan den aannemer ofte dagliuyr-
der van aliulcke Wercken ^ ofte Hagen ; maar aan de
principalen, die alfodanige wercken gehouden zyn te
niaken'i of te dóen maken. Beheltelyken dat die van
de Stad "Utrecht, in harç ilagen binnen de Vryheyd
gelegen , oock van gelyken gehouden zullen wefcn
te verdiepen ende fchoon te maken.

X X I 1 I.

) Item aUe de Wedden, daar men piet kvngen
'ènde paarden doorgereden heeft, fuUeh voortaan cederen,
'ènde fulkn tot dien eynde de wallen aldaar foo hoog wor-
den gemaakt, dat daar geen wagens ofte paarden door
en konnen,
(43) op pane van fes gulden 'j ende of y mand
des niet tegenfiaande daar door quame te ryden , fal ver-
beuren voor y der reyfe een boete van drie pilden', ende óf
eenige beefen bevonden wierden in de Riviere, fal voor
yder beefi betaalt moeten wordèi een boete van ecne 'guU
dm,

XXIV.

. Ïtétn, 'dat niemand, wie hy zy , fuik iânt, mod-
der, ofte kruyt, als uyt den Rhyn gedaan fal worden,
weder daar in zal mogen werpen , op poene van vier
Carolus guldens j dan 't geene op iyn Land geworpen
ware, weg mogen voeren, dâar 't hem gelieft5 des-
gelyks zal men doen aan de Vecht ende Rhyn, daar
geen Dy eken omtrent de Wateren leggen, by advy-
fe vân Deputàten', die daar op letten ïullen.

(44) XXV.

Ende fal alle modder ende kruyt geleyd moeten 'éorden
over het Sandpad, langs den Krommen Rhyn , fonder
V
felve eenigfints vuyl te maacken, op pœne van (4f) vier
gulden, ende dat men het voorts tot kof en van den gebre-
kigen fal doen.

XXVI.

Item dat de Geërfdens gehouden fuilen zyn tot al-
Ie plaatfen ^ daar 't hun by advyfe van de Deputaten
geordonneert fal worden , voor haarlicder dycken,
wallen, opftallen, ende tot hare koften, palen en-
de tuynen te ilaan , op dat die dycken ende wal-
len ofte opftallen (46) wederomme niet ingereden»
ftog ingetteden èn worden , op pœne van vifcr gul-
den.

XXVII.

C47) Item word geordonneert, dat 'aiïe ^Sloten , uyt-
*éaterende in den Krommen Rhyn , fuilen werden uyfge-
graven ten minflen n'en roeden lang te landwaard inne ^
op gelycke diepte als defelve Riviere is hebbende^ óp é>£lcke
diepte defelve oock fuilen moeten worden onderhouden by de
Bruyckers van de Landen^ aan defelve'floóien gekgeh^
ende of ymand daarinne nalatig bleve, fal fubjeSt zyn de
fchieringe van Water graaf ende Deputaten, lot wiens
^anmaninge fyluyden gehouden fuilen z^n de reparatie te
doen y en daarenboven felkens verbeuren fes gulden , ende
in m Vak nalatigheyd^ fal Ί felve by den Watergraaf
werden gedaan, tot haarluyder kofien , ende op fyn ge-
win.

X X V I I ï.

W^il'verftaande dat onder de Schowwi •ban de Cmnn
IL Deel,

•J

!·<Γ

'iSi"

'rV

mitteerden tot den Krommen Rhyn mede hehmen fal de
Grifte^
(48) gegraven langs de Koter-Weg,

XXIX.

C49) Niemand fal vermoogen eenige doode krengm vmi
heeften , hoedanig die
fouden mogen wefen , ergens in di
gemelte Rivieren te werpen , op pœne van twaalf guldens
te verbeuren by die geene , die fodanige beeften in defelve
Rivieren ingeworpen^ en niet weder uytgêhaalt fal hebben·^
daar 'van den aanbrenger met vier gulden fal wérden vet·»
eert , ende indien des niettegenfaande eenige krengen in
defelve Rivieren mogten worden gevonden., foo fal een yder^
in wiens fag die bevondeh Worden , gehouden Wefen de»-
felve uyt te halen ende wtg te doen , op de verbeurte vm
drie gulden by yder nalatige felckens te verbeuren.

XXX.

(50) Item word aan de Eygenaars van de Houtvlot'·^
ten gepermitteerd den tyd
Van tWee maanden . ter breèdtB
van twee roeden ende niet verder , met hare Vlotten in
de Rivieren ie mogen vertoeven ^mids op haar arrivement
dan den Kameraar daar af kenni£'e gevende , die gehou-
den fal üyn de Watergraaf^ of in fyn abfentie den o&dften
Heemraad t fulks bekent iè maken ^ aües 'op pme vm vier
guldens,

X X X L

Item fal van alle Schefen, Schuyten, of Plotten, αάΐί
de wal ναβ leggende, Jondcr aanwyfer^ of onheheert be-
vonden wordende^door dén Eyge?iaar van defelve vetbeurt
'worden een boete als voren. .

X X X M.

Item alle keuren ende breucken, die daar geyaÏleA
Tullién wefen van wercken, fuilen de Bruyckers van
de Landen fclver gelden ende betalen , ende niet de
Aannemers vaii dien, als vooren nog geieyt is.

X X^X ï I t.

Ende wàar 't dat ymand den Wâtergrave ende De-
putaten klaagde oin fyn loon, dat hy in de Schouwe
verdient hadde, fuilen die Wâtergrave ende Deputa-
ten den Schout, daar onder h^. dat verdient h&dide,
daar van een Aveete doen, ende hem bevelen, dat fi^
den klager fynen gelde betale , dat h y verdient hadde,
binrten acht dagen, of men Jàl 't uytpanden by dub-
feeld geld, önde öp eén boete van vier Carolus gul^·
^dens 5 teil ware dat die ScKout quame binnen deh tyd
voorfz., ende leverde ovçr den onwilligen, die niet
betaalt en hadde, by twee van fyne buyren gerhîian't,
in wekken gevalle zop waar die Schout daar af quyt,
ende zoude men deii geenen panden,die overgelevert
waren,
o)p dubbeld geld , ende op de böete voorfz. 5
ende indien bevonden worde dat de Schout qualyck
overgelevert hadde 't felve zoude koraeu tot zynèft
lafte, ende daarenboven verbeuren nog eèri boete vaii
gelycke vier gulden.

XXXI y..

Item indien eenige quœftien Viçîèn binnen de voorfz^.
fcho.uwen j aangaande Vechtgetd , Rh y ngejd i^ndè
diergeiyckc, daar zullen de Üeputaten de kenniife af
hebben , doende procederen van veertien dagen tot
veertien da^en , ende doen inftitueren hare zaackcrt
tot feïitentie definitive
cjïcIuI'S tegehs de naaftko·
mende fchouwe , zoo verre hem des mogelyclc
re, ofte by gebreke van diëh , tegens d'andere naalfc-
volgende fchouwe , ende Hare fententie daar vaa
pronuntieren op eenen fchoiiwdag, in zul ken Gerech-
te , daar die quseftien waren, behoudelyc^
dat alle uytgezette penningen ende boeten, ingevallc
van proceflc , by pro vide ^enamptifeert zullco wor-
den in handen vaii den Caitiel-aar, ofteExploidèur^by
dezelve Deputaten gekoren, als voor gefchteven is.
XXX V.

; Item voorts zal men alle keuren cndc.breucken,
die hier inne vèrfchpen, uytpanden mpt een Pander
buyten de Jurifdiàie van onzer StaÎ Utrecht^ ènde
daar binnen met een Stads Diema^^ ôîtcÎJeurvî^^rdcr,
Cc ^ cndc


-ocr page 206-

VAN DE VEGHT. NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

een

cnde dat zal wezen op dubbeld geld, ende op
pœne van vier Carolus guldens , zonder des ymands
te verdragen , cnde mids dezen zullen alle voorgaan-
de Ordonnantiën op d'onderhoudinge van de Vecht,
Nieuwe Grifte ende Rhynen gemaackt, af, ende te
niet wezen.

X X X V 1.

Ordonnerende ende bevelende eenen ygelycken, die
iulcx aangaat, ende aangaan zal, deze onze Ordon-
nantie , naar den inhoude van dien, van nu voorts-
aan te onderhouden ende te obferveren, zonder eenige
•contradiöie ofte infraftie: Avelverftaandc, indien na-
maak eenige quxilic ofte duyilerheyd hier uyt verre-
ie, ofte deze eenige vordere of naardere vooriienin-
ge quame te vereyifchen , daar af referveren wy aan
ons ende onfe Ordinaris Gedeputeerden de interpré-
tatie, atnpliatie, alteratie ende verklaring.

Ende ten dien eynde niemand daar van ignorantie
practendere, ontbieden ende ordonneren wy denPrx-
fiderende cnde andere Raden 's Hoofs van Utrecht j
defe Ordonnantie te doen regiftreren ende publiceren^
ter plaatfe daar fulcx gewoonlyck is te gefchieden.

(fi) Aldus gerenoveert ende gearaplieert op den
2.7. Martii 1720. Was geparapheert , F. B. van A-
merongen, vt. Onderftond : Ter Ordonnantie van
myne hooggemelde Heeren de Staten, Was geteec-
kent, P. Voet van WiniTen. Hebbende op 't fpa-
tium gedruckt 't cachet van Welgemelte Heeren
Staten in een rooden ouwel, met een papiere ruyte
overdeckt.


(1) Ύ geen met curjyf is ^ begrypt de 'voorreden ^an de Ιααίββ Ordonnantie. In de nsoorgaande Ordonnantiën leefi
men aldus.
Alfoo ons by den PFatergraaf {dit is in lóix daar bygekoomen) ende Deputaten der Schouwen
van de Rivieren van den Rhyn , Vaartfe en Krommen Rhyn , als ook van de Nieuwe Grifte gereraon-
ftreert is,als dat by tyden van Keyfer Karei, den vyfden van dien naam, hoogl. memor. diverfe Ordonnan-
tiën gemaakt fyn geweeft, beroerende de fchouwe voorgenoemt, de eene altereerende en derogeerende dc
ander, ende vermits de troeblen federt etlyke jaren herwaarts mede alhier te Lande gevallen, en anderfints
de geileltenifle van de voorfz. Rivieren ende Schouwen van dien gekomen zyn in merckelyck verloop,
bevindende tot dienfte van diverfche Quarrieren van den Lande van Utrecht te ftrekken, dat in defen ter
goeder tyd werde vooriïen. Soo is 't dat wy
{dit volgende is in den jaare i6zz daar ingevoegt) naar refum-
tie ende correElie van onfe voorfz. Ie ft voorgaande Ordonnantie^ de anno i6zz {in die van 162
.Z fiont^ ^de anno
ifp8)
met de additien daar op geapprobeert ^ geordonneert, en geilatueert hebben &c.

(2) Ende fal niemand &c. Deje periode tot het eynde van dit artyk. ft ont in de voorgaande Ordonnantiën in hef
III. ariyk. dog is in de Ordonnantie van 1607 alhier gevoeglyker geplaatft.

a^) Fier Carolus gulden. Defe boete is aldus verhoogt in den jaare 1666: in voorgaande^ twee gulden.
(4)
Of ExploiSieur. Dit is in die van 1621 daar by gevoegt.

(y) In het eerfte &c. Die van 1598 en i6iz hebben , den tweeden dingsdag na Meydag, en die andere den
eerften dingsdag na St. Margrieten dag. , _

(6) In die van 15-98 ftonf nog, ende ladikken.

(7; In die van tfpS en i6zz vind men hier (die gehouden fullen wefen den if Auguil. daar op te vO'ga·
deren

(8) Dit Artykel is in de Ordonn. v^n ï6zz daar by gevoegt.
(p) Defe boete is in die van 1667 ingekoomen.

(10) Ύ geen curfyf isy is in de Ordonnantie van \6zz en volgend-e ingeïaft. In die van i $p8 vind mm alleen ^ van

beneden op van Vreeland tot der Stad toe.
(i i) En defelve by de (^c. Defe periode is in die van i66y ingevoegt.

,(12) Dit volgende mep curfyf gedrukt, is in de Ordonnantie van 1.6x2 en volgende daar hy gedaan. In die van
15p8 leeft men aldus, Ende fullen alle Gerechten op hunne Watergangen blyven leggen, ter tyd toe van
onfen wegen anders daar op fal worden geordonneert, en geilatueert.
(15) In die van 1666 is de boete van twee op vier gulden verhoogt.

Siet op num.^f.
{16) Dit Artyk, is in die νμη i6zz daar hy gekoomen.
.(17) In de Ordonn. van
ifp8 en i6ii vind men hier ^ in den jaare if^z.
jci8) Ύgeen curfyf is, is in de Ordonn. van 166y ingevoegt.

(lp) In de Ordonn. van ifpS is het ix artyk. alhier ingeïaft.^ en in de volgende uytgelaten. Item als die Water·
graaf en Deputaten voorn, uytvaren omme te fchouwen , fullen alle Schouten, felfs, of
ymandvan haren
weegen, mitsgaders twee Schepenen, of twee gebuuren, daar geen Schepenrecht is, op hare flagen we-
fen , en wyfen, waar die af-en aangaan , by een keure van twee Carolus gulden , tot behoef der Water-
graaf en Deputaten voorn.
{i6) Siet op num. 1 3.

(21) Τ geen curfyf is ^ behelfl de verandering die in den jaare i6il goedgevonden is : in die van if^Z leeft men
aldus.
Item alioo veele Gerechten, die heure flagen in de Vecht en Rhyn, tuifchen Utrecht en de Vaarc
leggende hebben, en lang zyn vyf, fes, icven, of achthondert roeden, dewelcke een man onmoogelyck
is te fnyden , ofte ladikken, overmits degroote lengte van dien, wert daaromme geordonneert, dat men
alfuike lange flagen deylen Π1Ι, te weeten , van de Vaart tot Utrecht op vyftig roeden , en in de Vecht
op vyfenfeventig, en ial t'elcke vyftig en vyfenfeventig roeden refpedive aan beyde zyden geilek worden
een ichuttinge, foo meéhigmaal als de flagen vyftig of vyfenfeventig roeden lang fullen zyn &c.
(zz) Hondert ^c. Die van heeft, anderhalf hondert.

(25) Fyftig &c. De voorfz. Ordonnantie heeftvyfenfeventig roeden in de Vecht, en inden VaartfenRhyo

vyftig roeden &c.
(24)
Siet op num. 15.

(2f ) De Ordonnantie van 1598 heeft, op anderhalf hondert, vyfenfeventig j en vyftig roeden refpeélive*
lyck Scc.

(2(5) In de voorfz. Ordonnantie ftaat nogy dan indien daar meer roeytalen quamen over te fchieten , daar over

fullen die geene, die het haar Ilag is, gehouden zyn een volle nieuwe fchuttinge tç maken,
(27)
Siet op num. 13. ,

(zHj In de Ordonnantie van ftaat ^ die Schouten en Gerechten.
(2p) Sieï op mm, 13.

!

-ocr page 207-

EN GROMMEN- RHYN. Il BOEK, IX. ΤΙΖ tof

(^o) De Ordonmntie van i fp8 heefi , iiâre ladicken , daar fy &c. mede geladikt hebben , en indien bcvon*
den word de ladicken &c.

(31) De voorfz. Ordonn. heeft, de wetering geen fes voet diep is.

{^i) Siet mm. i'^.

(33) Dit is alfoo verbaan in de Ordonn. mn 1037. Dog de voorgaande hebbent waar in de Watergraaf en De-
putaten difrreiie gcbruycken fullen, naar gelegentheyd van der plaatfen.

C?4) Defe "morden fyn in die van 1612 daar by gevoegt.

<3f) Ζΰβ luydcn de Ordonn. van 1667 -en 1720. Oe voorige hebben^ fuïke boomen af fullen keuren &c»

{36) 'f"geen alhier m curfyf volgt ^ in ie Ordonn. va» i66j daar by gevoegt.

(37) In de Ordonn. van 1^98 luyd het xvi 11 Jrtyk., het welk in de op^mlgde Ordonnantiën is uytgelaten, aldus.
Item dat die Veenluyden , te weten, die van Breukeleveen , Maarflevcen , Tienhoven , Weftbroeck ,
Achttienhoven, en Ooilbrock,
cum fuis ^ achter aan haare fchouwen geen rysboifen , ofbeeren fullen mo-
gen binden, dan tot dat lefte fchut toej welcke fchut, indien dat nader dan dertig roeden van de iluys
ilaande is aan de Vecht, fullen die Veenluyden verfetten op dertig roeden van de voorn, fluys, op poene
van feilien Caroli gulden , daar van wy, ofte onfen Maarfchalck hebben fullen twee deelen, en den aan-
brenger dat derdendeel. Delgelycks word geordonneert, dat de Veenluyden hare fchouwen met paarden
niet meer en fullen mogen door de Vecht trekken, ofte ryden , overmits die wallen daar door verlaagt,
en in de Vecht afgereden worden , maar fullen hare paarden aan de iluys, daar fy in de Vecht koomen,
laten ftaan , en hare fchouwen, of fchepen met lynen moeten trecken , of met boomen fchuy ven i ende
foo wie bevonden word de fchouwen door de Vecht met een paard, of paarden, te trekken, fal verbeu-
ren, tot profyte van den Watergraaf en Deputaten,geduurende de ichouwe, en buyten tyde van de fchou-
we, t'onfen profyte, te executeeren by den Maarfchalck, of Schout van Utrecht, in wiens Gerecht het
felve gebeurde , de fomme van vier Carolus gulden, daar van den aanbrenger hebben fil een derden-
deel.

(38) De Ordonnantie van ifpS heeft, van Utrecht af tot Vreeland toe.

(3P) In plaatfe van dit Artyk. vind men in de Ordonnantiën van ifp8, en 1611, de ft twee volgende Artykelen.

iX X I·

Item, alfoo in den Krommen Rhyn, Nieuwe Grifte, in den Vaartfen Rhyn , en in de Vecht, door het
verloop van den voorleden trouble, en anderfints, ieekere fandvlagen, engten, en ondiepten geopenbaarc
zyn, daar over dienlyck is te vooriïen, ten regarde van de waterlofinge , en dat de verdiepinge en ver-
wydinge der voorfz. plaatfen feer fwaar foude vallen voor den geenen , in wiens ilagen al foodanige fand-
vlagen, engten, en andere ondiepten fullen worden bevonden,ende dat die verdiepinge, eens gedaan we-
fende, defelve plaatfen daar na voorts in haare behoorlycke diepte en wydte fullen moeten werden onder-
houden , hebben wy goedgevonden en geordonneert, dat by feekere onfe Commiffariflèn fullen worden
aangeteekent de plaatièn van de voorfz. fèndvlagen , engten , en ondiepten , met haarluyder advys , hoe
dat al foodanige verdiepinge en verwydii^e lid Itaao tc doco , ende ial defelve verdiepinge en verwydinge
voorts werden hefteed, en gedaan ter Ordonnantie van ons, of oniè Gedeputeerden, en dat voor een rey-
fe, tot kollen der gemeerd Geërfden,onder de Weteringe, daar foodanige ondiepten en engten refpeâi-
velyck iyn refortcerende.

XXII.

Ende de voorfz. verdiepinge en verwydinge op de voorfz. gedefigneerde plaatièn eens gedaan zynde, iâl
een ygelyck gehouden wefen de plaatien van fyne fandvlagen, engten, en ondiepten , voorts met uytgra-
ven en baggeren te onderhouden, in behoorlycke wydte en diepte, na fchieringe en Ordonnantie van den
Watergrave ende Deputaten voorfz.

(40) Welcke in de Plecht ^^c. geen drie voeten diep zyn. Defi periode is in de Ordonnantie van 1667 daar by gï"
votgt.

(41) Siet op num. 13.

(4i) Dit Artyk. is aldus verandert in de Ordonnantie van den jaare iS^y. De voorige luyden in defer voegen.
item desgelyks fullen de wedden, daar men met wagen en paarden doorvaart, of daar de beeilen in tc
wateren gaan, ook gehouden wefen uyt te graven, en in behoorlyke diepte te onderhouden, fulcks dat
de geladen fchuy ten geriefelyk daar door mogen varen, ter tyd toe de bruggen by Abllede, te Vechten,
Heerwyker wedde, en by Riebeek gemaakt fullen zyn, en als dan fal men die wallen aldaar foo hoog ma·
ken, dat daar geen wagens, of beeften door mogen.

f 43 ) Op pœne van fes gulden. Defe boete is in de Ordonnantie van 1ingekomen,

( 44) Dit Art y kei is in de Ordonnantie van 1637. ingevoegt.

( 4$ ) Siet num. i 3.

(4Ö) In de Ordonmntie van ifp8. en 1622. vind men noch hier defe woorden tuffchen^ in den voorfz. Water·
fchappe.

( 47 ) Dit XXVII, en xxvi 11. Artykel is in de Ordonnantie van 10^37. daar by gekomen.

(48 ) In de laatfle Ordonnantie van 1710. zyn de woorden nu nieuwlyks, uytgelaten.

(49) Dit XXIX. Artykelis inde Ordonnantie van 1667. ingevoegt.

( fo) Met dit XXX, en xxxi, Artyk. is de Ordonnantie van 1710. vermeerdert,

( yi ) Het flot van de Ordonmntie van r j-pg. luyd aldus. Gedaan te Utrecht, onder onfen zegel op den ï8 May
ifpS. Onder ftond, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren de Staten, en was ondertekent, G. de
Ledenberch. En bezegelt met een opgedrukt zegel in rooden waiïê.
J^andenjaare ι6λί. Gedaan te Utrecht on-
der onfen Zegel op den lp May 1621. Was geparapheert,A.Ploos,vt.Onderftond,ter Ordonnantie öcc.Ant.van
Hilten.Hebbendeterzydenophet fpatium een opgedrukt cachet
'mYooàtnwzÈc. Fan den jaare leyf.Gcdim
&C. op den i f Auguft. 16 37. Was geparapheert, Johan Strik, vt. Onderftond &c. Fandenjaare 1666. Gedaan
t*ütrecht,engerenoveert,mitsgaders geaugmenteert de refpedivcboeten van twee op vier gulden,onder onicn
zegel, op den 7 Februar. 1666. Was geparapheert, Henr. Valckenaar, vt. Onder ftond &c. Heb-
bende op het fpatium gedrukt het cachet van de Welgemelte Heeren die Staten in rooden walTe.
Ende
die van 166j.
Aldus gearrefteert ende gerenoveert by de Heeren Ordinaris Gedeputeerden van de Ed.
Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, ia krachte van derfelver authoriiatie, op den vyfdeo deicr

Cç 5 Iqq,

-ocr page 208-

ató VAN DE VECHT, KïEüWE GRIFT, VA ARTSEN-

loopende tnaand Junii verleent, önder onfen zegel op den f Junii i66y. Was geparapheert, Henr.
Va ckenaar, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van de Hooggemelte Heeren Staten, en was ondertee-
kent, Ant. van Hilten. Hebbende op het fpatium gedrukt het cachet van de Hooggem. Heeren Staten
in rooden waiTe.

VI. ADDITIEN op de voorfz. Ordonnantie van den i8 Nlay 15:98, by fFatergraaf enOepu-

taten gearréfleert, m by de Heeren Gedepiteerden njan 'Hooggem^ Heeren Sta-
ten geapprmert y'den Β May M Ώ€. >

"Conform 'âefe Aààïtîen is de voorfz, Or-donnantie mn den ip May 1622. gecorrigeert en geampUe'ert geweefl ^ geJyk
den Le fer uyt de voorenflaande noten^hlyken kan.

ΑΙΓ00 op de fchouwe van den CrbmmenRhyn
bevonden word, dat de fchüttingen aldaar
te verre van den anderen geiteld 'V^^orden,'
daar door men niet
Γ00 bequdmelyk het lies
en onkruyt kan ftuyten ^ omme opgéhaalt 'té Werden,
als men wel doen foude, als die nader 'ftonden
5 Γ00
dient fonder correctie) dc lengte van honderten vyf-
ti^ roeden vermindert op hondert roeden.

Dat oock op nieuws geftatueert mocht worden,
dat niemand en fiil mogen fnyden, ten zy hy eenen
dag te vooren lyn fchuttinge heeft gefield.

Iterf) j foiiderlinge tegen die van Langbroek en an-
dere, die hun water loofen in den voorfz. Grommen
Rhyn , dat fy hun fchuttinge fulks ilellen, dat'er
geen kruyt komt dryven in den voorfz. Rhyn.

Eyndelyk foo in de Vecht én den Rhyn voorfz. gróo-
te ilagen leggen, fonderling'e in dén Rhyn, van duy-
Tefit eti méér roeden, waar op maar eén boete, als'er
qualyk géfneden word, kan geëyfcht worden,
daar
tegens iommige aannemers hondert en vyftig guldens
min en meerder genieten, en derhalvenweynig
opdc
kleyne boeten achten , foo foude ( onder correftie)
de boeten van de ilagen gefteld en, genomen konnen
werden op yder fchuttinge, alles ten eynde een yder
fyn devoir te beter doen mag.

Ende omme dit de Ed. Heeren Staten behoorlyck
aan te dienen, ende daar van Refolutie te verfoecken,
foo hebben Watergrave en Deputaten
van de voorfz.
fchouwe 'gedeputeert, Jonckheer Juftus van Ryfen-
borg , Heere van Ryfenborg. Aâum den 29 Au-
gufti ifpp. i en was ondertekent,
J. C. de Leerdam.
En op de margine was geftelt. De Gedeputeerden
van de Staten 's "Lands van Utrecht, gefien defe Ar-
ticulen, approberen defélve. Gedaan t'Utrecht den
S MeyiÖoö. Was ondertekent, G, deLed'énberch.


, 1·

VIL RESOLUTIE 'de Ed. Móg, Heeren Sidten^s Lands van Vtrecht\ tot beter

'derhotiding van verfcheyde Articulen "der voorfz. Ordonnantie van
Aiigufi. , in dato demo Maart ΜΏ CLXL

's in Haar Ed. Mog.Vergaderinge alhier voorgelefen
het fchriftelyck Rapport, op den T.defer maand
Martii
1661. geëxhibeert, op de Remonftrantie
by de Heeren Regeerders der Stede Wyck aan
-Haar Ed. Mog. gedaan, aangaande het verdiepen van
den Grommen Rhyn , tot een bequame fcheepvaarr,
en hebben na genomencdeliberatie van Haar Ed. Mog.
haar by defen geconformeert met den inhoude van 't
voorfz. Rapport,
pvOUt jacet ^ conform de corre6lieen
ampliatie daar innejegenwoordig gedaan, omme dien
volgens gemuteert ien geilelt te worden als een Aéle
en Ordonnantie ^op dc name van de Ed. Mog. Hee-
ren Staten 's Lancls van Utrecht, invoegen hier na
gcinfereert.

De Staten van den Lande van Utrecht. Alfoo de
Heeren Regeerders der Stad Wyk ons hebben gere-
monftreert^ dat de riviere van den Grommen Rhyn,
hoe langer, hoe meerder verland, en ten ware wy
daar inne geliefden tevoorfien, in korte jaaren foo-
danig foude-vervallen i dat tot een fcheepvaart niet
meer bruykbaar foude wefenj foo hebben wy goed-
gevonden eenige Heeren uyt ons hiidden te commit·
téren, omme oculaire infpeétie van de gelegentheyd
-van de voorfz. riviere te nemen, en daar van aan ons
rapport te doen, mitsgadersteadviferen, hoedcvoor-
4 fchreve riviere beft foude konnen worden geconièr-
vcert cn verbetert
3 de\Velcke by dc voorfz. oculaire
infpeétie hebben bevonden, dat de riviere ieer verland
icn by fomertyd meeft doorgaans niet meer en behoud
als een, ofte anderhalf voet waters, felfs tuiTchende
Stad Utrecht en Bunnick, alwaar de riviere ander-
ilnts genoegfame breedte heeft, ende niet alleen het
^ater van den Grommen Rhyn, maar oöck van de

Langbroeker^ Driebergfe cn andere wateren t'famcn
zyn vermengt : waaromme fy, onfe gemelte Gecom-
mitteerden, 'oordeelden, dat dé voorfz. ondiepte
voor
een groot gedeelte ^v^ord gecaufeertdoor het Zand,
welk het water in grobte quantiteyt van alle kanten
daar inne fleept, ook dat'er in de riviere verfcheyde
wedden zyn, tegens de Ordonnantie en ordre op dc
fchouwe, waar àchter veel
Zands blyft fitten en on-
diepte veroorlaackt ; oock dat by het doen van de
fchouwe, de Gehoefflaagden,haare vacken foodanig
niet en verdiepen^ als haar de Ordonnantie in jungeert,
tegfens al het geene by de
voorfZ. onfe Ordonnantie
genoegfaam is voorfien, en indien het xvii. artykel,
fprekende van laycken, hiet xvïii. van het amovei-
renvan de boomen, die de vaart incommoderen, het
XXI. van het verdiepen, het xxiii. tegens de wed-
den , en het xxv ui. van de ilooten op te graven, die
in de riviere van den Grommen Rhyn exonereren,
punftueelyk waren achtervolgt geweeft, foo en fou*
de de voorfz. riviere na alle apparentie in foo grooten
veFval niet wederomme fyn gekomen , als oock bet
xxviil. artykel, fpfeckenJe van de fchouwe op
dc
Grifte j laatft langs de Koter-^eg gegraven, welcke
Grifte alfoo tot noch toe niet en is befchouwt, t'ee^
némaal vervuyk en onbruyckbaar word, waar over
mede een fchouwè volgens de Ordonnantie behoort
te gefchieden, 't welk wy by defen alfoo goetvinden
en verdaan, dat na bèhooren fal worden geëffedueert,
mitsgaders dat de voorfz. onfe Ordonnantie, die ten
deele in non-ob'fervantie is geraackt, fal worden ver-
nieuwt en gepubliccert ; ook Watergraaf, Deputa-
ten, enandére, die de fchouwe aangaat,' aangefchre-

dat defelvc
Ördon-

ven, dat het onfe ernftige meyningc is.


-ocr page 209-

EN CROMMEN.RHYN. //. BOEK. IX. Τ2Τ, 107

Ordonnantie punftiieelyk worde onderhouden en ach-
lervolgc, en dat alle gebrekige haarc defeaen op den
cerften fchouwdag fullen hebben te repareren, en dat
alle boomen, die langs de riviere ilaan en den treck-
Aveg verhinderen , fullen worden geamoveert, oock
doorgaans over alle ilooten horden, ofte boomen ge-
leyd, op dat de fchepen de riviere open af bequame-
lyck konnen werden getrokken. Gelyck wy naede
verftaan, dat voor den tyd van fes weken de mod-
dermolen
in de voorfz. riviere fal worden gebracht,
omme by provific uyt het midden eenige ondiepte te
doen weg nemen, beginnende van de Stad van Utrecht
af,
welke molen by deiën jegenwoordigen tyd aldaar
bcquamelyk fal konnen worden gebruykt, alfoo de ri-
viere door het jegenwoordig regenachtig weder meert
doorgaans drie voeten waters heeft, en kan de molen
op twee en een halve voet wercken, latende het re-
fterende, en daar de riviere fmal is, aan de Gehoef-
llaagden, die volgens het xxi. artyk. van de Ordon-
nantie gehouden zyn het gevallene zand en de ondiep-
te weg te nemen. Ende zyn de Heeren Schadée,
van Sandenburg, en Burgemeefter Hamel gecommit-*
teert , om nevens de Heeren Watergraaf en Heemra-
den van de Deputaten-fchouw,op den naaften fchouw-·
dag te vorderen , dat de boven aangemerckte artiku»»
len, die niet geobferveert en zyn, ten eerften in train
en ten effefl:e gebracht worden. Aldus by ons goed·»
gevonden en gearredeert op den tz Martii
i66i.
Was geparapheert, Jan van Baaxen , vt. Onder
ftond, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren de
Staten; en was onderteykent, Ant. vanHilten. Heb-
bende op 't fpatium gedrukt 't cachet van de^elge-^
melte Heeren Staten in rooden waflche.


VIII. ACTE van Interpretatie *υαη de Heeren Gedeputeerden van Hooggem. Heeren Staten, op
de voorfz. Ordonnantie van den ι^ Augufl.
1637. en 7 Febrmr, 1666. in dat9
den
7 Februar, MOCLXVl

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, geilen de requefte aan ons gepre-
fenteert by deGeërfdens ende Landgenoten,
reforterende onder den Grommen Rhyn
5 en-
de gelet op den inhouden van dien , midsgaders ge-
hoort , vermogens ons appoindement van commime,
in dato den zp Augufti i6öf. het raport van de Hee-
ren onfe Gecommitteerden daar toe, ende tot het exa-
mineren van defe fake geauthorifeert, die alvorens de
Geërfdens daar over hebben gehoort } verftaan ende
verklaren by interpretatie van de boveneemelte onfe
Ordonnantie op de fchouwen in de Vecht , Nieuwe
Grift, Vaartfchen ende Grommen Rhyn , van dato
den if Augufti 1Ö27. by ons op huyden date defes
gerenoveert, dat de boomen, ftaande te na aan de kant
van den Rhyn, tuflchen de Stad Utfccht, ende de
Langhbroeckfche Weteringe,alle volgens voorgaan-
de Refolutie, fullen worden omgehouwen ende geamo-
veert j mitsgaders dat de vordere boomen tuflchen het
inkomen van de Langhbroeckfche Weteringe , ende
het Dorp van Goten, langs den Engen Rhyn , by pro-
vilie fullen blyven ftaan, ten ware eenige foodanige (orn
de riviere te bewerckenjin de weg ttonden, dat noot-
fakelyck moeften worden geamoveert : doch dat by
het vergaan van eenige der voorfz. boomen geene nieu-
we of andere in die plaatfen, foo na aan de kant van de
riviere fullen mogen worden ingeplant; maar by ver*·
anderinge, de nieuwe boomen ten minften vyi a fes»
voeten te landewaards in, ende niet naarder dan tien
a twaalf voeten van den anderen in de lenghte} ende
dat voorts de bebpetinge over de defeólueufe, ver-
hpoght word van twee op vier gulden : ende onie
voorfz. Ordonnantie fal blyven,ende by deièn gehou-
den worden,in fyn geheel, die de Gehoefilaagdcns iri
alle deelen oock gehouden fullen wefen na te komen,
Ende ten eynde niemant van 't geene voorfz. is, ignof
rantie hebbe te pretendeeren , foo ordonneeren wy,
dat deiê daar , ende foo dat behoort , fal wordep gç-
publiçeert.

Gedaan t*Utrecht den 7 February 1666. Was ge»
parapheeit, Henr. Valcken^ar, vt. Onderftond; Ter
Ordonnantie van de voorfz. Heeren Gedeputeerden.
Ende was onderteeckent, Ant. van Hilten; Hebben^
de op 't fipatium gedruckt 't cachet van de Hooghr
gemelte Heeren Staten in rooden waflche.


IX. PLACAAT van de Ed. Mog, Heeren Staten *s Lands van Utrecht ^ waar by het χχχ-

Artjk. van de voorfz. Ordonnantie van den 27 Maart 17lo. m&rri^eert word
den ^.Auguji, MDCCXXIl ' - 1

De Staten van den Latide van Utrecht, bevin-
dende dat de riviere den Vaartfen Rhyn, hoe
langer hoe meerder met ondieptens word
befet, iulcks dat de fcheepvaart daar door
merkelyk word belet, hebben, om daar jegens ,'foo
veel doenlyk, te voorfien, goedgevonden het 50 Ar-
ticul van derfelver Ordonnantie op de fchouwen in de
Vecht, Nieuwe Grifte, Vaartièn- ea Grommen-
Rhyn, den 17 Maart 1710. eearreileert, in defer
voegen te veranderen, namentiyk, dat aan de eyge-
naars van de Houtvlotten word gepermitteert, in plaats
van twee maanden, als nu maar drie dagen , en niet
langer, ter breedte van twee roeden en niet verder,
met haare vlotten in de voorfz. rivieren te mogen leg-
gen, mits op haar aniveraent çîaar vap kepniflè ge-
vende aan den Gamer
^ar, die gehouden f^l zyn den
Watergraaf, of in fyn abfentie den oudften Heem-
raad, luiks bekent te maken, op poene van yderreys
re verbeuren een boete van tien guldens, te vor^ereri
en appliceren, als by de voorfz. Ordonnantie.

Ende op dat niemand hier van ignorantie prseten-
dere, fal defe alomme worden gepubliceert en geaffi-
geert na behooren. Gedaan t'Utrecht defen 4 Au-
gufti iizi. Was geparapheert, Johan van Weedc^
vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van myne voor-
noemde Heeren de Staten, Was getekent, G. Voet
van Winflcn. Hebbende op 't fpatium gedrukt heç
cachet van Welgemeltc Heeren Staten in
peo roodo?
ouwel, met een papier? ruyte ovcrfi|ckc.

Λ

M.


-ocr page 210-

2o8

" Vreeland,

'11 den eerften, liet flag van Vreeland was lang,
ende behoord te hebben twee fchuttingen, loo
roeden.

Die breedte aan 't een eynde, ïo en een hal-
ve rpcde.

'Ende ató 't ander eynde, 8 en een halve roede.

Croonenburger βag.

Ttem, dir Ilag is een Hollani^fe flag , en'de daar en
v/as niemand op gevonden, en het lag ongemaakt, al-
dus is die lengte, of breedte aldaar niet gemeeten.

Loenen ' j Keyfers Gerecht, en men heet 'het '/ flag
van de Stichtfe buuren van Ώκηβψ

Item, dît ilag word 'adn de ooftzyde niet gemaakt,
want het Hollandfe grondmis, en daarom werden die
honderd roeden gèrekent op vyftig roeden, ende be-
hooren te ftellen 'drie fchuttingen, en is lang, honderd
roeden voor vyftig gereeckent , 130 en een halve
roede.

Item, die flag was beneden wyd, 9 en een halve
roede.

Item, die flag voort opwaarts was op de honderd
roeden breed, 9 en een halve'roede.

Item, voort op de vyf en zeventig roeden was dat
wyd, of breed, 12 roeden.
. Item, aan de bovenité fchuttinge was dit flag breed,
IQ roeden.

'.j ·

Làenrefloât.

Item, dit flag is aan de ooftzyde cock Hollande
grond, en daarom en 'word dat aan de ooftzyde niet
gemankt, en is lang, honderd roeden voor vyftig ge-
rekent ,111 roeden.
• En behoort te ftellen twee fchuttingen.

Item, het voorfz. flag is omtrent de midde wegen
breed, 11 roeden.

Item, het felve flag aan het bovenfte eynde is wyd
tot aan dat net toe aan de oollzyde, 8 roeden.

Nyecoop. ^

Item, dit flag is aan de ooftzyde bock FÏollandfe
grond , en daarom en werd het aan de ooftzyde niet
gemaakt, ende die honderd roeden , op vyftig gere-
kent, is dit flag lang,
60 roeden.

Item, en ftellen maar een fchiit.;

Item, dit flag was tegens het Kóoir van de Kerk
van, Loenen, daar het aan beyde zydcn Hollandfe!
grónd is, en nochtans opbeydezyden aldaar gemaakt
wordjfoo die ftroom Utrechtsià, is wyd, 6 roeden.

Item 5 aan het boVenfte eynde was 't wyd j 11 roe-
den.

i

Gcentgens Dorp.

item, dît flag is aan de ooftzyde oock Hollandfe
grond, en daarom werd het niet gemaakt,en diehon*
derd roeden voor vyftig gerekent, foo blyft dit flag
lang ,
60 roeden.

item, die breedte, 11 roeden.

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VA ARTSEN-

X. MEETINGE,·^^ àm Watergraaf m Gejchicke gedaan op de Vecht, Rhyn m Crommen-

Rhyn, in denjaare ΜΏ XXXIL

V Zuydeynde van Portengen, Frederick Uytten
Hams Gerecht.

It ,

Item j dit flag is aan de ooftzyde oock Hollands,
ende en werd aan de ooftzyde niet
gemaakt, en die
hondert roeden voor vyftig gerekent, foo is dit flag
lang,
66 roeden.

Item, en ftellen twee fchutten.
Dit zyn twee Gerechten.
Item, die wytte beneden, 10 roeden.
Item, die wytte boven, 10 roeden.

^fert van de My Gerecht.

1 -H

Item, dit, flag 'js aan de ooftzyde oock Hollands-,
ende en werd niet gemaakt, en die honderd roeden
voor vyftig gerekérit, fôo is dit flag lang, 30roeden.
Item, ftellen een ichrittinge.
Item, is wyd, p en een halve roede.

'/ Noordeynde van Portengen, ende is het Gerecht
van Ruwiel

Item, dit flag is aan de ooftzyde oock Hollands,
ende en werd aan de ooftzyde niet gemaakt, en hon-
derd roeden voor vyftig gerekent, is dit flag lang,
176 en een halve roede. ,
Item, behooren te ftellen drie fchuttingen.
Item, dit flag is omtrent die eerfte fchuttinge wyd,
6 roeden.

Item, voort, f roeden.

Item, aan het bovenfte eynde van dit flag is die
Vecht wyd ^ 7 en een halve roede.

ïRoswey.

Item, dit flag is aan de ooftzyde oock Hollandj,
ende en werd aan de ooftzyde niet gemaakt, en hon-
derd roeden voor 'vyftig gereekent, foo
in dit flag
lang, 12 en een halve roede.
Item, ftellen een ichuttinge.
.Item, die breette, 7 roeden.

Den Ouden Rhyn, Hóllands, ■

Item, dit flag tot aan de twee fluyfen, leggende
aan de Vecht, daar men na Breukeleveen gaat, daar
Aart Spyker woont, is aan de ooftzyde niet gemaakt,
en tot daar toe, honderd roeden voor vyftig gerekent,
is dit flag lang^ 67 eii een halve roede.
Iterii, hier fteld men twee fchutten.
Item, die wytte beneden, p en een halve roede.
Boven, li roeden.

Den Ouden Rhyn,

Itetn, van hier voortaan opwaarts van de voorfz.
fluyfen ; is hièt aan beydè zyden 't Land van Utrecht,
endaarómme ftëïd men ih deVechte, van vyftig roe-
den tot vyftig rocdén, een fchuttinge, na vermogen
de Ordonnantie.

Item, dit flag is langs ifo roeden.
? Item, behooren te ftellen drie fchuttingen.

Item , 'beneden is dit flag wyd, p en een halve
roede. '

Item, bóven is dit flag wyd, 7 roeden.

Jutphaas Nedereynde,
Item, dit flag is lang, ipS roeden.'

Itcaïj·


-ocr page 211-

EN CROMMEN.RHYN.

Isem , behooren te ftellen fes fchuttingcn.
Iicm, de wytte boven,
6 en een halve roeden,
Ircm, de wytte van honderd roeden voorr opwaarts,
y roeden.

Üaïenkoop.

Dit flag is lang, ifô roeden.
Item, itellen drie ichuttingen.
Item, dit flag is aan de eerfte vyftig roeden Wyd,
5 en een halve roede.

hem, aan die andere vyftig roeden de wytte, lo
roeden.

Item , aan die lefte vyftig roeden die wytte, 7
roeden.

Papendorp.

Item, dit Üag is lang, 70 roeden,
Jrem , is wyd, 8 roeden,
liem, ilellen een fchuttingc.

Weftraven,

Itéra, dit ilag is lang, fo roeden.
Item, is wyd, 7 en een halve roede.
Item, ilellen een fchuttinge.

V Lynpad.

Item, dit flae is lang, 60 roeden.
Item, is wyd,
6 en een halve roede.
Item, ftellen een fchuttinge.

D;V Oude A., ofte Hermans Gerecht van Rhyn,

Item, dit ilag is lang, po roeden.
Item, is breed,
6 en een halve roeden.
Item , behoort men op dit ilag te ftellen twee
fchuttingcn.

Breukekrweert.

ë

item , dit llaff is lang, 6t roeden.
Item , is wyd, 7 roeden.
Item, ftellen een fchuttinge.

Bijfcbops Jlag.

Item , dit flag is lang, 40 roeden.
Item, is wyd, 11 roeden.
Item, een fchuttinge.

'Breuckelreveen.

Item, dit ilag is lang, 94 roeden.
Item , ftellen twee fchuttmgen.
Item, dit flag is beneden wyd, 8 roeden.
Item, boven, 7 roeden.

Proofidye van Sinte Peters*

Item, dit flag is lang, 117 roeden.
Item, is beneden wyd, 7 en een halve roede.
Item, boven, 'f en een halve roede,
item, ftellen twee fchuttingcn.

Oïterfpoorbroeck.

Item, dit (lag is lang, 107 roeden.
Item, is beneden wyd, f en een halve roede.
Item, boven, 7 roeden.
Item, ftellen twee fchuttingcn op dit flag.
//. DeeU

11 BOEK. IX, TIZ

T/jemaat%

Item, dit flig ïs lang, roeden.
Item, dit ilag is boven en beneden wyd,
tf cn ccn
halve roede.

Item, ftellen twee fchuttingcn»
Pie Haar^

Item, dit Àag is lang, 70 rocdeni
Item, de wytte, ö roeden.
Item, ftellen een fchuttingc.

MaarJfenbroecL

Item, dit flag is lang, 100 roeden.

Item, is wyd beneden en boven, 7 ïocden%

Item, ftellen twee fchuttingcn.

Maarjfen,

Item, dit flag is lang, 108 roeden.
Item, dit ilag is beneden wyd, f roeden,
Item , boven, 4 en ccn halve roeden.
Item, ftellen twee fchuttingcn.

Maarjfeveen.

Item, dit flag was lang, <54 roeden.
Item, is wyd, 10 roeden.
Item, itellen een fchuttingc.

Tlnenhoven,

Item, dit flag is lang, 48 roeden.
Item, is wya, S roeden.
Item, ftellen een fchuttinge.

Oofiiueett.

Item, dit flag is lang, z8 'roeden
Item, is wyd, 7 en een halve roede.
Item, ftellen een fchuttinge.

Lege JVeyde.

Item, dit flag is lang, 198 roeden.
Item, ftellen vier fchuttingcn.

Item, dit flag is wyd op dc eerftc vyftig roeden
beneden, 8 roeden.

Item, op die andere vyftig roeden, ρ roeden.'
Item, op die derde, 9 roeden.
Item, op het vierde, 8 roeden.

Fleuten.

Item, dit flag is lane, 556 roeden.
Item, behooren te itellen zeven fchuttingcn.
Item, dit flag is wyd beneden omtrent deccrftc
vyftig roeden,
8 en een halve roede.
Itism, de andere, 9 roeden.
Item, die derde, 10 roeden.
Item, die vierde, proeden.
Item , die vyfde, ρ roeden.
Item, dicfesde, 8 roeden.

üyttin Enge»

top

Item, dit flag is lang, 14 roeden.
Item, is wyd, 8 roeden.
Item, ftellen een fchuttinge.

m

Zvi^*


-ocr page 212-

ató VAN DE VECHT, KïEüWE GRIFT, VA ARTSEN-

Item, ftellen elf fchuttingen.
Item, is wyd op de eerlle honderd roeden, 7roe-
den.

Item, op de andere honderd roeden, ρ roeden.
Item, op de derde honderd roeden, ρ roeden.
Item, op die een cn zeventig roeden, 8 roeden.
Item, op die twee cn tachtigen een halve roeden,
7 roeden.

Item, op die twee en tachtig roeden, 6 roeden.

Schomwwm.

Item, dit flag is lang, zoo roeden.
Item, ftellen vier fchuttingen.
Item, is wyd op die tweeenvyftig roeden, 7roe-
den.

Item , op die een en vyftig roeden, 7 roeden.
Irem, op die vier en veertig roeden, 7 roeden.
Item, op die vyftig roeden, 7 roeden.

Jutphaas^ '/ Overeynde.

Item, dit flag is lang, 203 roeden.
Item, ftellen vier fchuttingen.
Item, is wyd op die een en vyftig roeden, 7 roe-
den.

Item, op die fes en veertig roeden, 6 en een hal-
ve roede.

Item, op die acht en veertig roeden, 7 roeden.
Item, op die acht en vyftig roeden,
7 roeden.

Scbaickwyck.

Item, dit flag is lang, 607 roedert.
Ircm, ftellen twaalf fchuttingen.
Irem , is wyd op die honderd een roede,
f cn ccn
halve roede.

item, op die negen cn negentig roeden, y en ccn
halve roede.

Item, noch op die negen en negentig roeden, f
roeden.

Item , op die vyf en negentig roeden, 7 en een
Item, is wyd op de zeventig roeden beneden, 8 halve roede,
roeden. Item, op die honderd en een roede, f roeden.

Item , op die negen en dertig roeden, p roeden. Item, op die honderd en twaalf roeden, 5" cn een
Item, op die vier en veertig roeden voorts, 8 roe- halve roede,
den.

Zuylen m Swèferenge.

Item, dit flag is lang, 117 roedeh.
it'eth, is beneden wyd, p 'roeden.
Item, boven, 7roeden.
Item, ftellen twee fchüttingen.

Weflbrmk.

Item, dit flag is lang, I2f roeden.
Item, behooren te ftellen drie fchüttingen.
Item, is beneden wyd, 8 roeden.
Item, boven, 10 roeden.

Achttienhoven.

Item, dit flag is lang, p8 roeden.
Item, ftellen twee fchuttingen.
Item, dit flag is boven en beneden wyd, 7 roe-
den.

Heruuerscoep.

Irem, dit flag is lang, 18 roeden.
Item, is wyd, ρ roeden.
Item , ftelt een fchuttinge.

Over die Vecht,

Item, dit flag is lang, 14 roeden.
Item, is wyd, proeden.
Item, ftelt een fchuttinge.

Colemburg.

Item, is lang, f roeden.
Item, is wyd, ρ roeden.
Item, ftelt een ichuttmge.

:Oofl'veeH,

Irem, is Inng, roeden.
Item, behooren te (tellen acht fchuttingen.

Item, voorts op die feftig roeden, p roeden.
Iteriï, voorts'op die een en feftig roeden, 8 roeden.
Item, voorts op die acht en vyirig roeden, ρ roe-
den. '

Item, voortsopdie een'eii vyftig roeden, proeden.

Elf Hoeven^ Tffelfleytt.

Item, dit flag is lang, 41 roeden.
Item, is wyd, 'p roeden.
Itein,. ftelt éen'fchuttinge.

Die Bilt ■

Item, is lang, roeden.
Item, is wyd, ρ en een hntve röédc,.
Item, ftelt twee Ichuttingen.

In den Rhyn tot die Vaart.
Wuiven.

Item, dit flag is larig;, 27 röeden.
Item, is wyd, 8 roeden.
Item, ftelt een fchuttinge. i

Houten.

ïtem I dit flag is lang, en een halve roeden.

'/ JVaah

Item, dit flag is lang, 77 roeden.
Irem, ilellen twee fchuttingen.
Item, is wyd, f en een halve roede.

Homwyck.

Item, dit flag is lang, 80 roeden.
Item, ftellen tweeichuttingen.
Item, is wyd, 5· roeden.

Die Vaart,

Item, dit flag is lang, 184 roeden.
Item, ftellen vier fchuttingen.
Item, is wyd op die drie en feftig roeden, ƒ en
een halve roede.

Item, op die een en vyftig roeden, f en een halve
roede.

Item, op die zeventig roeden, die wyttc niet ge-
meten, want het't laatfte was. .

In den Crommen Rhyn.
Der Deputaten jl^g.

Item, dit flag is lang, 4p roedcb.
Item, ftelt, een fchuttinge.

Iccm^


-ocr page 213-

EN GROMMEN- RHYN:

ïtem , is wyd 3 cn een halve roede.

De Koppel.

Item, dit flag is lang, f4 roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, 4 roeden, een vierdendeel min.

Heemfleede, ofte myn Frouwe van Sinte Servaas.

Item, dit ilag is lang, 7f roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, 4 en een halve roede.

Oud Wulven,

Item, dit flag is lang, 204 roeden.
Item, ftellen twee fchuttingen.
Item, is wyd op die hondert en een roede, 5 en
een halve roede.

Item, op die hondert en drie roeden, 5 en een
halve roede.

Maarfchalckerweert,

Item, dit flag is lang, 80 roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, 5 en een halve roede.

Meliswaart»

Item, dit flag is lang, 77 roeden.
Item, ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, 4 roeden.

T>ie Bilt en OofihroecL·

Item, dit flag is lang, jpz, roeden.
' Item, ftellen vier fchuttingen.

Item, is wyd op die hondert en een roede, 4 roe-
den, ζ voet.

Item, op die vier en zeventig roeden, 5 roeden,
een quartier.

Item, op die hondert en een roede, 3 en een hal-
ve roede.

Item, op die hondert en feventien roeden, 5 en
een halve roede.

Rymuwen.

Item, dit flag is lang, 55 roeden.

Item, ftelt een fchuuinge.

Item, is wyd, j en een halve roede ruym.

Slagmaat.

Item, dit fl ig is lang, 48 roeden.
Item, ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, γ roeden.

Bunnick en Vechten.

Item, dit flag is lang, 6f4 roeden.
Item, ftellen zeven ichuttingen.
Item, is wyd op die hondert en drie roeden , 4
roeden.

Item, op die hondert vyf en twintig roeden , 3
roeden, een quartier.

Item, noch op die hondert vyf en twintig roeden,
3 roeden min een vierdendeel.

Item, op die hondert roeden, 3 roeden, een quar-
tier.

Item, op die honderd roeden, 4 roeden.

Item, op die honderd roeden, 3 en een halve roe-
ae, ζ voeten.

//. Deel

II BOEK. IX.TIT. 2x1

Zeyfler Oever.

Item, dit flag is lang, 158 roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, 4 en een halve roede.

Stoetweegen.

Item, dit flag is lang, 349 roeden.

Item, ftelt vier fchuttingen.

Item, is wyd op die hondert en twee roeden, 5
en een halve roede.

Item, op die vier en veertig roeden, 3 en een hal-
ve roede.

Item, op die hondert roeden, 4 roeden.

Item, op die hondert en vier roeden, 4 en een
halve roede.

Sterckenburg.

Item, dit flag is lang, 103 roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, 4 en een halve roede.

Neder-Langbroeck.

Item, dit flag is lang, 1014 roeden.

Item, ftellen tien fchuttingen.

ïtem, is wyd op de eerfte honderden twee roeden,
3 roeden, 3 quartier.

Item, noch op die honderd en drie roeden, 3 cn
een halve roede.

ïtem, noch op die acht en negentig roeden, 3
roeden, 3 quartier.

Item, noch op die achc en negentig roeden, 3 en
een halve roede.

Item, noch op die hondert roeden, 3 roeden, een
quartier.

Item, noch op die negen cn negentig roeden, ζ
roeden, 3 quartier.

Item, noch op die hondert roeden, 3 en een halve
roede.

Item, noch op die honderd roeden, 3 en een halve
roede.

Item, noch op die honderd roeden, 3 roeden.

Item, noch op die honderten veertien roeden, 3
roeden.

Over'Langhroeck.

Item, dit flag is lang, f15 roeden.

Item, ftellen vyf fchuttingen.

Item, is wyd op die acht en negentig roeden, ζ
roeden, 3 quartier.

Item, op die honderd en een roeden, ζ roeden, 3
quartier.

Item, noch op die honderd en een roeden, % roe-
den.

Item, noch op die zeven en negentig roeden, ζ
roeden, een quartier.

Item, noch op die hondert fes en twintig roeden,
t roeden, een quartier.

Odyck,

Item, dit flag is lang, 425 roeden.

ïtem, ftellen vier fchuttingen.

Item, is wyd op de honderd en vier roeflen, ζ
roeden.

Item, op die honderd en twee rpcdçn, ζ roeden»
een quartier.

Item, op die negen en negentig roeden» çen roei-
de , 6 voeten.

Item, op die honderd en feftien roeden> een rpe-

de.

. s .

Dd 4


m.

-ocr page 214-

til VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VA ARTSEN-

de, 3 quartier.

Werckhoven.

V Overloop van de voorfchreve flagen^
Driebergen in Cotens Gerechte.

Item , dit iïag is lang, 737 roeden.

Item, ftellen zeven ichuttingen.

Item, is wyd op die vier en zeventig roeden, een
roede, 8 voeten.

Item, op dié honderd roeden, een en een halve
roede ityf.

Item , op die vier en tachtig roeden , een roede,
3 quartier.

Item, op die honderd roeden, ζ roeden ftyf.

Item,-op die honderd roeden, l roeden.

hem, op die tachtig roeden, ζ roeden.

Item, op die acht en negentig roeden, 2 roeden.

Item, op die honderd en een roede, ζ roeden.

JVjefidjcÂ.

Item, dit flag is lang, z88 roeden.

Item, ilelien drie fchuttingen.

Item, is wyd op die honderd roeden, ζ roeden.

Item, op die acht en negentig roeden, een roede,
12 voet.

Item , op die negentig roeden , een roede , 10
voet.

Driebergen.

Item, dit flag is lang, 249 roeden.

Item, ftellen drie fchuttingen.

Item, is wyd op die een en zeventig roeden, een
roede, tfvoet.

Item , op die tachtig roeden , een roede, 4 voe-
ten.

Item, op die acht en negentig roeden, een roede
de,
4 voeten.

Doorn.

Item , dit flag is lang, zzf roeden.

Item , ftellen twee Ichuttingen.

Item, is wyd op die honderd roeden, een en een
halve roede.

Item , op die honderd vyf en tAvintig roeden, een
roede.

Coten.

Item, dit flag is lang , 600 roeden.

Item, ftellen fes ichuttingen.

Item, is wyd op die vyf en negentig roeden, een
roede, 3 voet.

Item, is wyd op die fes en zeventig roeden, een
roede,
5 voet.

Item, is wyd op die hondert cn acht roeden, een
roede,
4 voet.

Item, op die acht en tachtig roeden, een roede,
4 voet.

' Item, op die vier en tachtig roeden, een roede,
4 voet.

Item, op die acht en tachtig roeden, een roede,
4 voet.

Item, op die een en feftig roeden, een roede, 4
voer.

Item, dit flag is lang, 4 roeden.
Item, fl:elt een fchuttinge.
Item, is wyd, een roede,
4 voet.

Doorn in Cotem Gerechte.

. Item, dit flag is lang, 6 en een halve roede.
Item, ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, een roede,
4 voet.

♦ Deputaten in Cotens Gerechte.

Item, dit flag is lang, 14 roeden.
Item , ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, een roede,
4 voet.

Werckhoven in Cothens Gerecht.

Item, dit flag is lang, 10 roeden.
Item, ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, eeia roede,
4 voet.

Juffrouw van Hinderfieyn. f

Langbroeck.

Item, dit flag is lang, 22 roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, een roede, een voet.

Sterckenhurg in Cotens Gerecht,

Item, dit flag is lang, 11 roeden.

Item, ftelt een fchuttinge.

Item , is wyd, een roede, een voet.

Over-Langbroeck in Cotens Gerecht.

Item, dit flag is lang , 10 en een halve roede.
Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, een roede, een voet.

'1. ■

Nyendyck in Cotem Gerecht!

Item, dit flag is lang, 10 roeden.
Item, ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, een roede, een voet.

Meïwyck in Cotens Gerecht.

Item, dit flag is lang , 120 roeden.
Item, ftelt een fchuttinge.
Item, is wyd, een roede,
4 voeten.

Derthuyfen.

Item, dit flag is lang, pp roeden.

Item, ftelt een fchuttinge. <

Item , is wyd, een roede, 2 voeten.

LeerÇurn.

Item, dit flag is lang, 111 roeden» '

Item, ftelt een fchuttinge.

Item, is wyd, een roede, 2 voeten.


Ï>ef^ Meeting is wederom gcannexeert en op nieuws gepuUiceert achter de Ordonnantie van den 28 May ifpg ; ge·
lyck defe navolgende aantuhning te kennen geeft,
Geëxtraheert uyt het oude Ordonnantie-boeck, ruftende
in de Griffie 's Hoofs van Utrecht, en is bevonden daar mede accordeerende, by my, aldus ondertekent,
G. Schryvers. Ende noch lager ftont gerelateert aldus. Gepubliceert beneffens zeker Placaat van de Ed.

" Meeren Staten dcfes Lands van Utrecht, van dato den 28 May ifp8, van den Stadhuyfe alhier binnen
Utrecht, met afliftentie van eenige van dien van der Magiftraat en Gerechte aldaar, na voorgaande kloek-
lïiydingej voor den gemeeiien volckc bp den2jjunii, ^uo fu^a^ anno
ifp8. By my, Deurwaarder van

-ocr page 215-

EN CROMMEN-RHYlSr. IL BOEK, IX. ΤΙΤ.

der Kamere 's Hoofs van Utrecht voornoemt, onderfchreven, ende was ondcrteycken, C. van Myn·
den.

xi. afmeetinge^^^r Fèchte, van de Fryheyd der Stad Utrecht af, beginnende wat bene^

den de Sloot aan de isvejizyde van de Vechte, gelegen op Schulpen, feyn^
de de Hofflede van Cornelis Geurtfz. van de Cloes, daar de fchouwe
by de Heeren Deputaten aldaar gelaten^ en wederom by de Gecommttteer^
den der voorfz. Stad Utr^.cht aangevangen word^ tot de brugge van
Breuckelen toe , gedaan by Mr. Mareelis van Noort, ArcHteB Stad
Utrecht j dm n) en ζ ι Jtmii 1622, ten over β aan van den Ed. Heen
Jonckhr. Johan van Zuylen van der Haar, Heere vander Haar, Koe»
kengen, &c., als Watergraaf, Wtlkm van der Heyde, Opjichter van
het Zandpad aldaar, Johan Laurenfz. van Everdmgen, Epcploi^tenr
van de fchouwe der Vechte vôorjz., ende PVükm van de Kemp, ak
Clercq van de Secretarye de fer Stad Utrecht voorjz, Ende is deje mee^
tinge gedaan by vacken en Jlagen, als volgt.

Ε

Elf houven is lanck,

Ooftveen, ,
Zullen ftellen,
Herwerfchop, Colenberg

Achticnhoven,
Weftbrouck,
Zuylen,
Uytten-Eng, ,
Vleuten,
Legewcyde,
Ooft weert.
Tienhoven,
Maarfeveen,
Maarfen,
Maarfenbrouck,
De Haar,
Temaat,

Otterfpoorbrouck,
Prooftdye,
Breuckelevecn,
BiiTchops-flag,
Breuckeleweert,
d*Oude A,
3Lynd-pad,

71 roeden.
Ordonnantie ,
I fchuttinge.

30 roeden.
I Ichuttinge.
287 roeden,
f fchuttingen.
ende over de Vecht,
16 roeden.
I fchuttinge.

73 roeden.
I fchuttinge.

ρ5 roeden
1 fchuttinge.

87 roeden.
I fchuttinge.

10 roeden.
I fchuttinge.
161 roeden.
5 fchuttingen.

147 roeden.
3 fchuttingen.
21 roeden.
I fchuttinge.

35 roeden.
I fchuttinge.

48 roeden.
I Ichuttinge.

81 roeden.
I fchuitinge.

7f roeden.
I fchuttinge.

fi roeden,
ï fchuttinge.

88 roeden.
I fchuttinge.

80 roeden.
I fchuttinge.

87 roeden.
I fchuttinge.

78 roeden.
I fchuttinge.

34 roeden.
1 fchuttinge.

78 roeden.
I fchuttinge.

7$ roeden.
I fchuttinge.

4f roeden,
ρ fchuttinge,

erft het Biltfche flag , ende begint aan de ge-
fielde paie op de ooilzyde der Vechte, fchuyns

over de floot voorfz., is lank,
Suilen Hellen volgens de

Weftraven,
Papendorp,
Galecop,

Jutphaas,

>

Ouden Rhyn,
Rofweyde,

Noord-eynd van Portengen,

ζ fchuttingcn.
Van der Mye, ofte Valkenaars Gerecht, 22 roeden,

i fchuttinge,

Zuyd-eynde van Portengen,
Geentjens Dorp,
Nycoop,
Loenreflooth,
Staten Gerecht,

34 roedeni
I Ichuttinge.

4f roeden,
I ichuttinge,
45* roeden»
I Ichuttinge.

84 roeden,
ï fchuttinge,
ργ roedeiî,
I fchuttinge,

Vreland ende gaat ai voor %an de brug van Breuke?
len.
 7f roeden.

1 fchuttiugcf

/m dm Faartfin Rhyn^ Anno ïöof. gemftep
'ende palen ge Helt,

Wulven, 29 roeden.
Houten,
f75' roeden.
Schonauwen,
214 en een halve roeden,
't Overeynd van Jutphaas,
218 roeden.
Schalkwyk, (ifο en een halve roeden*
't Waal,
82 en een halve roeden.
Honswyk, 8f en een halve roeden.
Vreeswyk, ïp8 roeden.

37 roeden.
I Ichuttinge.

fz roedrn,
I fchuttinge,
112 roeden.
Ζ ichuttingen,
224 roeden,
4 fchuttingen,
174 roeden,
3 fchuttingen,
9 roeden,
I fchuttinge,
i;2 roedenj.

In den Grommen Myn^ vfilgens d^oudi Metmge,,

Roeden.
4P·

7P
204^'

77r

De Deputaten,
De Coj>peI,
Heemitede,
Oude Wulven,
Maarlchalckcr-weert,
Melifweert,
Bild ende Ooftbroek,
Rliynouwen,


I

-ocr page 216-

214 VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

Slagmaar,

Bunnik en Vechten,
Zeyfter-Oven,

Stoetwegen ende Cattenbroek,

Sterckenborg,

Neder-l;ing broek »

Over-Iang-broek,

OJyck,

Werckhoven,

288.
24p.
izf.

600.

48

«Γ4
138.

34P·
103.
1014·

4 ld.

737.

Nyendyk,
Driebergen,
Doorn,
Nyendyck,
Cüothen,
Melckweg,
Derthuyfen,
Leerfum,
Amerongenj

Xiï. LYSTE van de Watergraven van de voorfz. Schouwe, genaamt deOeputaat-fcheuwe,

eer JOHAN VAN CUYLEMBURG,
Ridder, Heer van Rynfwou , Wutergraaf
van de D^utaten , vermeit in de Relblu-
tien van de Staten van den 28 May i f 46.

Jonkr. NICLAAS VAN ZUYLEN VAN DRA-
KENBURG, overleden in den jare i6oi.

Jonkr. JOHAN VAN ZUYLEN, Heer van der
Zevender , Watcrgraaf op de Vecht , den 2, Fe-
bruar. i6o^

Jonkr. REYNIER VAN GOLSTEYN , Heefe
tot Doorn, Geëiigeerde Raad , word Watergraaf
van de Deputaat-lchouwe , in plaaifc van Jonkr.
johan van Zuylen van de Haar, den 8 April 1Ö41.

Jonkr. JACOB VAN BAEXEN, Heere tot Her-
melen , Leeuwenberg &c. Watergraaf van de
Deputaat-lchouwe, in plaatfe van Jonkr. Reynier
van Golfteyn, den 111 inuar. 1641

Jonkr. HUGO DIDERÏCK RUYSCH, Heer van
Waycfteyn, Pylfwecrd &c. Watergraaf van de De-
putaat-fchouwe , in plaati'e van Jonkr jacob van
Baexen, Heere tot Hermei en, den 3Junv«663by
provifie Î en voor altyd den ι Noveuib. 16(53.

Jonkr. HENRICK VAN VALCKENAER ,

H

Heer van Duckenburg, &c. Watergraaf van de
Deputaat-fchouwe , in plaatfe van Jonkr. Hugo
Diderick Ruyfch, tot Wayefteyn , den 14 Fc-
bruary ι66γ.

Jonkr. HENRICK JACOB VAN TUYL VAN
SEROOSKEKKEN, Heer van Zuylen, Water-
graai van deDeputaat-fchouw, in plaatfe van Jonkr.
Henrick van Valckenaar, tot Duckenburg, denf
Oólob.
1669.
Jonkr. DIDERICK BORRE VAN AMERON-
gen, Heere van Sandenburg, ConingSvry &c. Wa-
tergraaf van de Deputaat-lchouwe , in plaatfe van
Jonkr. Henrick Ja.ob van Tuyl van Serooskerken,
Heer van Zuylen, den 23 Auguft. i6p2
Jonkr. HENRICK VAN UYTTENHOVEN,
Heer van Amehfwaart, Watergraaf van de Depu-
taat-fchouwe, in plaatfe van den Heer van Sanden-
burg, den lp Maart 1704.

Jonkr. PIETER GODARD VAN ROSSEM,
Heer van Hardenbroeck, Watergraaf van de De-
putaat-fchouwe, in plaatfe van den Heer van Ame-
lifweerd , volgens Refolutie van den i ƒ January
171Ö.


NEGENDEN TYTEL.

TWEEDE DEEL.

Tegen het frryten van doode Krengen en andere Vuylig-
heyd in de Vecht, en andere Rivieren.

PLAÇA AT van Maximiliaan van Bourgoigne, Stadhouder, en Raden 's Hoofs vanUtrecht,
tegen het werpen van doode Krengen en Vuyligheyd in de Vecht ^ en andere Ri-
vieren , den 2 Junii ΜΌ LIL

I.

Maximiliaan van Bnurgoigne, Heere van Be-
veren , van der Veere &c. Stadhouder Ge-
neraal , Praefident en Raden 's Keyfers in
den Hove van Utrecht, den eerften Deur-
waarder, of Pander in den fclven Hove, falut. Al-
foo ons die Prxlaten en Ecclefien, de Edelen en Rit-
terfchap, mitsgaders die Stad van Utrecht , te ken-
nen gegeven hebben , hoe dat in de Vecht, en ande-
re Rivieren 'sLands van Utrecht, daaglyks vecle
krengen en vuyligheyd geworpen worden , die daar
blyven leggen, feerqualyk ruykende, ende iHncken-
de, fulks dat daar door de voorfz. Rivieren geinfec-
teert, en alle menfchen, die de voorfz. Rivieren ge-
bruyckende zyn , overmits den ftanck ende quade
lucht van de krengen, behindert, ende'daar van fiek
"worden. Soois 't, dat wy begeeren in 't guncvoor-
fchreve is te remedieeren, u ordonneerende en com-
mitteerende by defen, te trekken ter plaatiê, alwaar
men gewoonlyk is publicatie te doen, en aldaar open-
baarlyk van wegen de Keyf. Majt. onfen Alregena-
digften Heere, interdiceert en verbied een ygelyk,
wie hy zy, eenige krengen, ofvuyligheydinde voor-
fchreve Rivieren te brengen, ofte werpen, op pœne
van twee Keyfers gulden i beveelende den geenen ,
t'eynde wiens erven fulke krengen ende vuyligheyd
bevonden fullen worden, defelve terftont te vérbren-
gen, op pœne van een Keyfers gulden , te applicee-
ren de voorfz. pœnen, de eene helfteten behoeven
van den aanbrenger, en de andere helfte ten profyte
van den Officier van de plecke. Des te oircondeheb-(
ben wy 't fegel van jullitie by forme van Placate hier
op doen drukken , den zjuny
iffz.

fii»

flî
Li

-U


ii-

W
Ρ

llfÏ


11. PLAÇA AT van de Èd. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht ^ ten fm voorfz. m

dato den 2 Jugi^. MD CCXIII

De

ij-.

I|
tf

MÉMHKÉiMÉld·

-ocr page 217-

en crommen-rhyn. IL BOEK, /x ΊΙΊ.

/

21f

De Staten van den Lande van Utrecht, inter-
diceren allen ende een yder, eenige doode
beeften, ofte krengen in de Riviere de Vccht,
ofte de flooten daar in uytwaterende , te
"werpen, op pœne van vyf-en-twintig guldens op y-
der beeft, of kreng te verbeuren i ende verftaan ver-
der, dat den eygenaar , voor wiens Land de voorfz.
beeften, of krengen in de riviere , ofte flooten leg-
gen, geobligeert fal zyn defelve daar uyt te doen vis-
ien, ende te doen begraven, op poene van vyf gul-
dens tot boete te verbeuren -, ende authoriferen Haar
Ed. Mog. boven den Maarfchalk ende Cameraar van
't Zandpad, ooktotdebeboetingen te doen de Schou-
ten, Schepenen en Gerechts-boden van derefpeÖiive
Gerechten langs de Vecht leggende. Ende ten eyn-
de een yder daar van kennifle bekome, fal defe langs
de voorfz. Riviere de Vecht worden gepubiiceert endé
geaffigeert na behoren. Gedaan t'Utiecht deiên i
AugulHi/ij. Was geparapheert, D. V. Veldhuy-
fen, vt. Onder ftond , ter Ordonnantie van myne
voornoemde Heeren de Staten. Ende was ondertee-
kent, P. Voet van Winflen. Hebbende ter zydeop
't fpatium gedrukt 't cachet van'de Hooggemelte Hee-
ren Staten m rooden waflche.


IIL APPOINCTEMENT van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's

hands vanUtrecht y waar by geinterdiceert wordtin eenige Vaarten onder Ab-
coude doode Krengen y of andere vuyligheyd te Jmyten, in dato den
8 Augufi^
MD CCXIIL

OP de Requefte van Schout en Gerechte van
Abkoude is geappoinâeert. De Gedepu-
teerden van de Staten 'sLands vanUtrecht,
interdiceeren allen en een yder, van in dei-
Supplianten Gerecht , in eenige vaarten, wateren,
ofte flooten , doode beeften , ofte krengen , ende
andere vuyligheyd te werpen , op pœne van vyf en
twintig gulden op yder beeft , kreng, of andere vuy-
ligheyd te verbeuren ; ende verftaan, dat den eyge-
naar, voor wiens Landde voorn, beeften , of kren-
gen in het water leggen, geobligeert is, defelve daar
uyt te doen vifl'chen en begraven ., binnen den tyd
van 24uren, na dat hem daar van door een gerecht-
lyk perfoon kennifle fal fyη gegeven, op pœne van
vy F guldens, en dat den Schout de voorfz beeften, of
krengen, als dan tot koften van den nalatigen fal doen
begraven j en authorifeeren Haar Ed. Mog. tot de be-
boetinge ook den Schout, Schepenen, en Gerechts-
bode , mitsgaders verftaan verder, dat geeoe van fiek-
te geftorve beeften fullen mogen worden gevilt, of
geopent, maar dat den eygenaar delelve met huyd en
haar, ongeopent, fal moeten laten begraven, en ten
minften met drievoeten aarde overdekken, op de boe-
te van twee hondert guldens op yder beeft, ioo by
den eygenaar als vilder te verbeuren} als mede datby
provihe niemand eenige huyden van gedagte beeften
van het eene DiftriÖ: in het ander fal mogen verbren-.
gen, op gelyke pœne, en nog mede, dat geenebee-
ften , van defen fomer buyten de Provincie fynde ge-
weyd, onder der Supplianten Gerecht om te weyden
fullen mogen werden gebracht, op verbeurte van de
beeften, en hondert gulden daar en boven $ en per-
mitteercn de Supplianten om ditappoinélement temo-
gen doen drukken, en in derfelver Gerecht doen pu-
bliceeren en affigeeren na behooren, tot derfelverkoi^
ten. Gedaan tot Utrecht den
8 Auguft. 171 j. On-
der ftont, ter Ordonnantie als boven , getekent, P.
Voet van Winflen.


De Lcfer kan hy dit Deel voegeû de Artikelen van de Ordonnantiën vanhet evenvoorgaande Deel y alwaar in V wof'-
bygaan defen aangaande vermeit word. Siet de
Ordonnantie van den jare 1410, Num. i. in 't eynde. De Or-
donnantie van den zoIVlay 1^31. Art.xvi.
{alwaar door een druckfout flaat^ eenigerhande fuyken, inplaat"
fevan.,
eenigerhande vuyligheyd) Num.11. De Ordonnantie van den 24April if35. Art.xx. Num.iii.
Van den23 May if37, Art.xv. Num. iv. De Ordonnantiën van ifp8,
1611, 1666^ i^^Ji en 1720,
Art.
XV, en xxix. Num. v. De Ordonnantie op de Sieeke Beeften, van den 12 Auguft. 1713. Art. 111.
Siet het i . Boeck. Tyt. xxxi. Deel. 11. Num. v.

NEGENDEN TYTEL.

DERDE DEEL.

Aangaande de Sluyfe, leggende in den Hinderdam.

Volgens zeekere aanteekening foude den Hinderdam ^hy fpeciale Privilegie van den Gr ave van Holland y irk den jaarg
1516. gelegt zyn, joo als aie te voor en had gelegen te Otterfpoor^ tuffchen Maarffen en Breuckelen.

î. brief van de Ecclefien, Ridderfchap, en Stad van Utrecht, op het maken en leggen van
een Sluyfe in de Vechte aan den Hinderdam; mitsgaders op het onderhouden en fchoft·»
wen van de Vecht en Rhyn, den xz Augufl. MCCQCXXXVlL

y Praelaten, Dekenen, endeCapittelen
van den Doem , van Oudcmunfter,
St. Peters, St. Johan, ende St. Marie
Kerken te Utrecht j wy gemeeneRit-
terfcap des Lands van Utrecht, ende wy Stad vanU-
trecht , doen cpnd allen lüden, dat wy wail bedacht,
cn mit rypen raide overcomcn ende eens geworden
zyn, dat men flufen aan der Veelte leggen zei, voir

grptç

W


-ocr page 218-

316 VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

grote nutfchap cnde behoudenifle onfer Kerckc, ende
onfer alre voirfz. erven ende goeden in den Lande
Van
Utrecht, boven Utrecht ende beneden gelegen , die
wy anders verdronken ende verdorven iien mittenop-
watereni ende die Vecht, cnde andere onfe diepen
te rumen, ende te oepenen, als zy van outs behoerc
ende geweeft hebben, om onfe binnenlants wateren
die Vecht wt totten ilufen te brengen , in voegen,
verbanden, cnde mai^iéren
, als hyrna befcr. volget.

In den eerften, dat men die iluyfen leggen zall in der
Vecht»,.beneden der KerkelotNichtevecht,opBou-
dens NeiTe 5 alfoe dycp i hoech, en wyt, als die mcy fie-
re , die werclude, en wyfe, die hem des belle verftaan,
raden ende zeggen zeilen, dat niitile zy voor denge-
meenen lande; te weten, dat mendie ίΙαΓεη beiladen
zall , dat zy tot midvailen naallkomende gemaickt,
geleyt, en opgelevert zyn zeilen. Mer want die van
Corthoef, mit fommige andere Gerechten van der
Öefter zyde van de Vechte zeggen, dat zy daar me-
de verdérfelyk wefen fouden, des men niet en hoept,
vonde men dat alfoe in der waarheyt, fo zoude men
die flufen weder op neemen, binnen eenen halven jaar,
cnde leggen ze voer Vreedelant , ofte anders in der
Vcchte, daar zy alrenutile lagen. Ende dat zei men
doen mitten lichtilen koilen, of 't zoe gebuerde, aliTe
beneden vier hondert Philippus Bourgoenfche fchilden.
Item, dat alle dat ghemeene lant ende volck metten
klockenflage totter Vechte komen zeilen, die Vech-
te rumen cnde fcoen maken zeilen van allen fodden,
modder, dammingen, veriloppingen, onrinne, mef-
fen, oncruyde ^ daar inne ftaande, of leggende ^ elx aan
zynre zyden, totten rechten middel toe van der Vech-
te foude greven. Dat is te verftaan , dat die Over-
ilichter mitten Nederilichter te famen alle die diepén,
beyde Vechre ende Rynncn mit hoeren toebehoiren,
tnitten gemeenen lande, ende mitten gemeene kloc-
kenflage van beneden op maken zeilen , cn foe voert
opleeveren. Ende men zei der Vechte op allen zyden
cnde eyndcn hoir wyde ende breede geven ende bé-
wyfen. Ende waar 'tdat die Vcchte op eenigehoec-
ke tc naauwe waar, zoe zei men dat rumen tot nut-
fcap des gemeenen lants : foe dat ecnygelike buerfcap-
pe weten mach, wat ende wair zy dan voortaan dié
Vechte rumen ende fcoenmaken zeilen, als voorfz.
is. Item, zei dat gemeene lant allen den geenen, die
op beyde zyden van der Vechte , of op eenige zyJe
wterdyken leggende hebben,tufTchen den tweendyc-
Jken, dien elck opleeveren die Vechte alfoe fcoenge-
maickt, als voirfz. is, alfoo lange als zy die uterdy-
ken daar leggende hebben , om die Vecht voertaan
aan hoeren zyde totter halver Vechtc toe in der bre-
dcn in zulcker voegen te houden , als zy hem opge-
levert werden zal, om dat water van boven neder 11-
nen vryen toeganck te hebben,tot beneden aandeflu-
len voirfz. Dat zy dan voort elcks zoo bewaren en
houden zeilen op zulcken fcouwe, pœnen , buten,
cnde kueren, als men dair op leggen zall. Mer waar
ycmant', die zyn helfte tot ter middel toe van de
Vechte , voir iinen uterdyck ilreckende , aldus om
zyn uyterdycke niet bewaren, fccren ende ruem hou-
den wolde, als voirfz. is, die mach finenut^rdyk op-
geven den gemeenen lande j totter 's Lants oerbfer daar
ïliede te doen, ende dair mede zd hy dair af ontfle-
gen ende onbelall welen van der werke voirfz. op zi-
nen uterdyck gefet, als voirfz. is: behoudelyken dat
hy anders van zinen anderen erven en landen doen zei,
geliken andere Geerfden dair -wt weterende in der
Vechte. Ende zoe zal dat gemeefie land dan Voor
den opgegeven wterdyken die Vechte doen fcoen ma-
ken , cnde fcoen doen houden, als voirfz. is. Item,
zcl men voir gemeenen oerber öm alle guede te bet
op ende neder re komen duer der Vechte, van Broek-
leder bruggen tot ter Stad van Utrechc toe, aan diei

ν.. ·

Ooftzyde van der Vechte allanges den oever eencft
wech , of eene kade maken van der eerden, ruwer,
ende modder, die aan die zyde van der Vechte op-
gewonnen zal werden, alfoe hoghe, ende alfo brecc
dat 'er twee mannen op gaan mogen, ende die fee-
pen met hoeren lallen op- ende neder trecken en bren--
gen moigen, winters ende foemers, als des behoif we-
zen zal. Item, desgelyx zei al datghemene lant, en
volck mitten clocken-flage totten Ryn mit zinen ar-
beyd ende toebehoeren komen> dat is te weten, den
Rhyn, die van Goten voert neder gaat tot Covelaars
brugge toe. Item, die weteringe ofte vlieten, die
van Scalkwyk ende van Houten neder komen in der
Doerflage,mit allen anderen weteringen ende water-
gangen dair inne dienende. Item, den Ny wen R hyn,
van den Nywer Vaart totter groter waden toe, ende
van der fcotdueren tot het Geyn,mit finen watergan-
gen , ende die daar inne weteren ende te wcteren ple-
gen , totter Duerflage toe ; en die alle rumen en fcoen-
maken van allen zodden , rytboirden , liefen , mod-
deren, meiTen, dammingen, onrinne, cnde oncrue-
de dair inne ilaande, ofte leggende, elx aan zynre
zyde, totter rechten middel toe van den Rinen, wt-
weteringen ende diepen dair inne dienende, oick fon-
der greven. Ende men zal allen den diepen en wa-
teren voirfz. op allen zyden ende eynden hoir wyde en
breede geveil ende bewyfen. Ende waar 't dat die
Ryn, die duer lage van der Nywer Viart, of van der
fcotdoeren tot Gheyn voçrt nederwerder totter gro-
ter waden toe, ende alle waringen daar inne dienen-
de, op eenige hoeck, ofilee^ te nauwe waren, foc
zal men dat rumen ende maken tot nutfcap des geme-
nen lants. 'Ende alfoe fcoen gemaickt ende geruerat
opleeveren elcken, die zy voert bewaren zeilen, op
dat een ygelyke Buerfcappe ende Kerfpel weten mag,
wat én wair zy dan voirtaan die diepen van den Ri·
nen mit haren toebehoiren voirfz. rumen en Icoen ma-
ken j ende fcoenhouwen zeilen, als voerfz. is, nadat
hem dit opgelevert werden zal. Item, zal die Stad
van Utrecht mit hoeren borgeren ende onderfaten op
hoir felven hoir ilufe op die Vaart alfoo dichte hou-
den, ende maken, dat dat gemeene lant daar by niet
befcadigt ende verderflick en werde mit haren water
daar door loepende. Item, en zei mendie flufeopder
Nyervaart niet dicker, of meer opwinden om eenige
fcepen, ofte lallen dair door te laten, dan als hoir
Ordinantie, ende overdracht dair of inhout, ende in
der tafelen , die dair of jegenwoirdich hanget, ge-
fcreven Haat, ende die Callelyne , die tegenwoordig
is, alfoe te houden lyflich gefwoeren heeft voor den
Raide van Utrecht op ten hoeren Raethufe j en alle
toekomende Callelynen, die de Stad dair fetten zeil,
dat ook yerfte, als zy die flufen te bewaren aangeno-
men hebben, op hoeren Raithufe openbaarlick fwee-
ren feilen. Ende hyr of zei men der Ecclefien, der
Ritterfcap, cnde elcken, die 'sbegeert, copien gee-^
ven. Item , zoe zei die Stad mit hoeren borgeren
ende onderfaten , op hoirlelven den Ryn van der gro-
ter waden voir neder tot ter flufen toe, neffens ten
Daal, dair Woutet Mont nu op woent, en desge-
lyks den Ryn, die voir Be ver weerde gaat, van Co-
velaars brugge, oick totter flulè toe neffens ten Daal
voirfz. ende den grave al om der Stad van Utrechc
rèyn en fcoen doen maken ende houden, van der felver
Covelaars brugge totter flufen toe, nefïcns ten Daal
voirfz. van allen'fodden, modder, verfloppingeni
meflen , vuylnifTen , onrine, ende oncrude, dair
inneflaande, of leggende aan beyde zyden, midden,
en overal. Ende men zal de Rinen met hoiren die-
pen voirfz. op allen eyndcn ende zyden hoir wyde en
Ijreede geven erlde bewyfen. Ende wairendie Rinen,
of diepen voirfz. op eenigen hoeck te nauwe, zoe zei
men dat ramen tot nutfcap'der Stad en des gemeenen

Lams,


-ocr page 219-

EN CROMMEN-RHYN. IL BOEK. IX, TIT. 117

Lants. Item, wair imand, dieeenige hoefden, dam-
men, of verwervingen in der Vechte,^ in den Rinen,
of andere hoeren diepen
gemaecict, of leggende had-
den, die feilen die gecne, die zy dair, leggende heb-
ben , opwinnen en weder rumen, ende die lieden die-
pen , geliken den anderen bodem aldaar, zoo dat die
diepen hoir rechte wydde hebben, ende behouden
moigen. Item, zei die Stad, dat gemeene Land , cn
een ygelick hoir werken voirfz. diepen ende maiken
tuiTchen dit ende beloken Paaflchen oicknaaftkomen-
de. Item, zoe wanneer mendieVechte en die Ryn·
nen aldus fcoen geaiaickt ende geruemt heeft, ende
hoer wateringc dair inne dienende, als voirfz. is, 20e
zei men die diepen hoefflagen ende fcouwen opleggen,
om alle die diepen alfoe fcoen te houden tot alretyd,
op zeekeren pœnen ende boeten , die men daar op
overdragen zei. Item, waar't fake, datyemantvan
defer tyd voert in der Vechteboven, midden , of be-
neden , tot op vyftig roeden na den nywen flufén ee-
nige vueken , ftalen , ftaken , balnetten , tralyen,
corven, of eenige andere befperringen daar inne lette,
leyde, worpe, ofte hielde, by dage , of by nachte,
die zei verboeren vyf en twintich Vranckrykfe oude
ichilden, alfoe dicke, als *t yemant dede. Ende die
kueren ende brueken zeilen hebben , die ecne helfte
dat gemeene Land, ende die andere helfte die gefwo-
ren. Mer wair yemant, die op vyfcig roeden na
den nywenflufejvoor denilufe, of dair inne , of bu-
ten denflufen, daar inne, of daar voer, foe verre dat
Stichte gaet, eenige der punten voirfz. verbraike, als
voirfz. is, die fal verbueren , alfoo dicke als yemant
dede, vyf tig Vrankrykfe oude fchilden, endedie koe-
ren oick tedeylen, als voorfz.is van den vyf en twin-
tig fchilden. Behoudelyken dat men in de Vechte
voirfz. wel viflchen zei mogen mit fegenen, of mit
andere dry vende netten, dair men geene befparringe
inede doen en zei moegen, v^ant mendie Vechte daar
mede ruymt ende reyne maaket. Item, desgelix en
ial niemant van defer tyd voort in den Rynen van Co-
ten', van der Nyervaart, of van der Geynbrugge ne-
der totter Vecht toe , of in eenige hoeren watergangen
daar inne dienende, eenige befparringe, ofte commer
daar inne fetten, ofte maicken, in eeniger maniere
voirfz. tot eeniger tyd. Ende ymant die dat verbra-
Jce, die zcl verboeren vyf en twintig oude fchilden,
alfoe,dicke , als 't ymant dede. Ende die koeren en
broicken feilen hebben dat gemeene Land die eene helf-
te, pnde diegefwoeren voorfz. die andere helfte, ge-
lyken als van der Vechte voirfz. ftaat. Behoudelic-
ken dat men dair in wel vilFchen fel mogen mit fege-
nen , of andere drivende netten , fonder befparringej
item, watergreven en hueders toe fetten, die het be-
waren , alfoe veel en mennich, ende die te doen eeden,
ende die weder te ontfetten, alfoo dicke, als dat nut-
te ende noit wefen zei. Item, waar ymant, die eeni-
ge fchepinge, groot ofkleyn, ergens in delen diepen
voirfz. mit eenige lallen geladen verfuemde, zoe dat
zy te gronde gingen, die zeilen elck hoir fcepen we-
der op doen winnen, ende die diepen fcoen enJerucm
doen maken, op hoir zelfs coft, alfoe die diepen tc
voiren waren, ende dat doen binnen veertien dagen
dair naaft komende. Item, wair cenig man, die ia
eenige der diepen, ofte watergangen voirfz. grote,
ofte kleyne, hy quame van bute, of van binnen , of
hy woende in der Stad, of in den Lande boven U-
trecht, of beneden, die eenige verlloppinge , dat is
te weten, ballalten van foden, van zande, van torf^
of van torfmul, van fteen , van hout, van mcifen,
van Hinkende moffelen, vifch , vleyfch, dode vulic-
ken daar inne worp, of brochte, dede werpen, ofte
brengen, die zeilen elks verbueren vyf ende twintig
Vranckrykfe oude fchilden, alfoo dicke, als 't ymant
dede. Item, dat geit, datter uytgefet is totten flu--
fen, dats te verllaan, acht en een halven witten op
ten mergen, dat zal men betalen tuffchen dit en vier-
tien dagen na St. Mertynsdage naillkomende. Ende
of oick an defen brieve een, twee, of meer fegelen
gebraken, of ontwee waren , daar en zei defe brief
niet mede gemenckt wefen, mer in volle machten, ge^
heel, of hy vol befegelt waar. Alle argelift uytge-
fceyden in alle en elcke punten voorfz. In kenniflc
hyr of, want wy defe Ordinantie en Overdrachte al-
dus voor oirbaar endenutfcap desgemeencn Lands, en
ons aire gemaakt hebben, ende alfoe gedaan willen
hebben onverbreekelyk, als voirfz. Haat. Ende om
dat wy famentlick ende elck van den Staten voirfz.
verrichtinge ende bcteringe van eenige gebreken, die
hyr in vallen fullen mogen, tot alre tyt eylFchen zei-
len ende mogen} foohebben wyelks van ons voirons
ende onfenacomelingen, malkanderen geloift, ende ge-
loven in goeden trouwe defe Overdachte aldus te hou-
den als voirfz. is. En om die meere velleniiïè hebben
wy Prelaten, Dekenen, en Capittelen voirfz. elks on-
fer Kerken fegelen j ende wy gemeene Rittterfcap *s
Lands van Utrecht hebben gebeden onib mede Rid-
deren ende Knapen nabefcr. dat zjy elks hoir fegelhier
an hangen willen. Als in den Overfticht Heer Jan
van Rynefle, Johan van RenelTe, [ohan van Rynef-
fe die Jonge, Gysbert van Vyanen, van Rilenborch,
Ghysbert van Nyenrode, Johan van Sulen van Na-
thewifch, Ghysbert van Sterckenborch, Willem van
Nyenveld, ende Ghysbert van Herdenbroick. Ende
inden Nederftichte H.Frederick Utenhamme, H.
Frederick Utenhamme ende van Baarfel, Johan van
Nyenrode, Steven van Nyenvelt, Henrik van Ryn,
Alfer van der Horll, Vrederik Borre, Wernaar van
der Haar, Loef van Ruweel, ende Johan van der
Meert, dat wy om bede wille over ons zelve, en over
hem geern gedaan hebben. En wy Stat van Utrechc
hebben onfer Stad zegelen elks aan defen brief gehan-
gen. Ende defer brieve zyn drie al eens fpreekende,
als eiken Staat den hoeren. Gegeven in 't jaar ons
Heeien, dafent vierhondert feven en denich, op ten
achtllen dach van^onfer Vrouwendach
ajfumüo^ twee
en twintich dage in Augullo.


IL ORDONNANTIE njün den Stadhouder j Eerfle en andere Keyf. Maj. Raden, dienende

tot confervatie van de fiuyfen aan den Hinderdam, den 8 oàober
MOXXXIF.

Alfoo die drie Staten der Lande van Utrecht,
by zekere hare Gedeputeerden den Hove te
kennen gegeven hebben, dat zy feekerlyk
onderregc lyngeweeft, dat't gemeen Land,
onder den Hinderdam gelegen, in voortydén en by
den verleden laat Hen Itorm in feer grooten peri-
culen geweeft is, byfondere mits die verlaten en fluy-
fen, in den Hinderdam gelegen, geenen toefichc gc-
//. Deel.

weeft en foude zyn., én die fchippcrs dagelyks met
heuTcn fchepen én fchuyten door den voornoemden
Dam palTerende, hunluyden vervorderen dagelyks op
een waflende water, als die deuren van de verlaten
maar twee, oftedrievoet waters houden, met kracht
op te winden, om alfoo daar door te pafleeren, waar
mede die deuren van de verlaten breken ende ruineus
worden.

Ec Ook

Λ


-ocr page 220-

Ook dat cenige viiTchcrs, omtrent den Hinderdam,
hun dagelycks vervorderen te viiTchen in en omtrent
die iliiyfen van den Hinderdam voorfz. , (lekende
groote fperrcn en palen tuflchen die deuren van die
lluyfen en gcbinden, om alfoo den aal bet te vangen,
door alle welken het gemeen Land dikwils in groo-
ten periculen gekomen ende geweeft is 5 hebben die
voorfz. drie Staten tot confervatie van de gemeene
Landen , ende ook om alle periculen te voorkomen,
onderlinge geconcipieert zekere Articulen van Or-
donnantie, Statuitenen Provifie, defelveby gefchri Γ-
ιε doen ftellen en den Hove doen prasfenteren, ver-
foekendemyneHeere die Stadhouder, de eerfte Raad
Tra:ii derende, en andere Raden der KeyferiyckeMa-
jerteyt, van weegen fyne Majefteyt, Erf-heere Ider
Lande van Utrecht, het voorfz. concept overfieni
het felve approberen en confirmeren, ofte anders na
'behooren en tot profyte van den Lande ftatueeren en
ordonneeren wilden. Soo is 't, dat by den voorfz.
Stadhouder, die Eerfte en andere Keyferlyke Maje-
Iteyts Raden t'Utrecht, gefien het concept van de
'Staten voorfz., defelve na informatie en advys gehad
van den geenen, die hen des faaken beft verftaan, en
communicatien en deliberatien hier opgehad, geor-
donneert en geftatueert hebben, en van wegen Key-
ferlyke Majefteyt, Erf-hcere des Lands van Utrecht,
ordonneeren en ftatùeeren inits defen, het gunt hier
na volgt.

Inden eerften', dat men van nu voortaan eenen goe-
den bequamen man, omtrent den Hinderdam gefeten
en woonachtig f, ordonnere , die goede toeilcht by
'dage en by nachte hebben en dragen fal, totdenvoor-
fchreve iluyien en verlaten, ten eynde alle gebreken
en periculen in het toekomende Verhoed mogen Wer-
den.

, . . - Î ï· . ,

Om Welken toeiïcht trouwelyken te dragen, 'en de-
fe jegenwoordige Ordonnantie onverbrekelyk te on-
derhouden, fal die voorfz. toefiender gehouden we·
fen zyn behoorlycken eed te doen aan handen myn's
Heeren voorfz., die Stadhouder, ofte Eerfte Raad
PfieGderende, in pricfentie van die Gedeputeerdert
van de Staten, waar vooreii men den felven een jaar-
lycks penfioen toevoegen ial, foo men ten minften
quetfe var» den Lande met hem fal konneri overkoo-
men, 'en by den Cameraar van den Hiriderdam hem
daar van iaarlyks doen betalen.

I 1 L

Dat die toeiïendcr goede waack ΓήΙ houdeh eii dili-
gentie doen , dat die deuren van de lluyfen gelyck op
en toe gnan fullen, en byfonder die deuren ter zee-
waart Iluyten, om die laft van den water gelykely-
ken gedragen te werden, ten fine die deuren en ge-
binden van de iluyfen niet en fcheuren-, ofte
wyken,
en het gemeen Land mitsdien niet befchadigt en wer-
de by inundatie, (des God verhoede.)

I V.

Item, dat van riu voortaan niemarid eh fal mogen
tiflchen met fuycken, ofte korven binnen die feftig
roeden omtrent de lluyfen voorfz., op het verbeuren
van haare fuycken en korven, en op pœne van fes
Carolus guldens t'elcken reyle fulckà bevonden fàl
werden.

, V.

Ook dat voortaan niemand eenige iperren, palen,
ófte ander letfel ftellen ofte doen en l'al tuflchen die
deurcrt van de üuyfen, op pœne van twaalf Carolus
^Idens t'clker reyfe te verbeuren, alwaar het oókj
dat fy niet bevonden en werden' te viiTchen binnen dè
lioorfz. liraitcn. ί

VI.

Voorté dat die tocfienders by dage en by nachtè,
byfonder als het feer waayten hoog water is , die deu-
ren van de verlaten en fluyfen weder opdoen fal,na
vermogen dat teycken, ofte den pegel, daar op by
Keyferiycke Majefteyt by advyfe der Staten voorn.,
geordonneert, fonder y mant te confenteren middeler
tyd daar die veriaten open te doen , ofte voor den
tyd, dat het water fil zyn onder dat teycken, mee
fchepen, ofte fchuyten daar door te varen, contrarie
defe Ordonnantie, op het verbeuren vanfynendienft,
ende daar toe noch arbitrairlyk gecorrigeert te wer-
den.

\

218

V I ï.

Ende indien eenige van de fchippers, ofte yemand
anders contrarie en jegens defe Ordonnantie, Statui-
ten en verboden deden, dat defelve tot elcker reyie
fal verbeuren drie Carolus guldens, die hy gehouden
fal wefen te betalen aan handen van den toefiender
voorfz., ende indien hy fulcke betalinge te doen in
gebreken ware , ial defelve toefiender alsdan fulcke
(chippers , ofte andere , tegens defe Ordonnantie,
Statuiten, ofte verboden gedaan hebbende , mogen
arrefteren, ende indien hy fig vervordert boven het
arreft weg te vaaren, metter daad apprehenderen en
vangen , ende den Hove van Utrecht overleveren:
welke arreftatien en apprehenfien , foo voorfz. ftaat,
te doen, het voorfz. Hof den toefiender voorfz. vol-
komeh macht en authoriteyt gegeven heeft, en au-
thorifeert mits defen den felven, ook beveelende van
het geen hem meer wedervaren ilil wefen, en van alle
fyne befoignes den drie Staten voorfz., ofte haaren
.Cameraar metten eerften te adverteeren, om by den
voorfz. Hove jegens den overtreders defer Ordonnan-
tie geprocedeert te werden tot executie van de pcenen^
hier inne verklaart.

VUL

Voorder is geordonneert, dat die toefiender àldaaf
goede toeficht hebben fal op dç dycken, gelegen tus*
Ichen den ouden en nieuwen Dam , dat daai; geeii
paarden, of andere beeften op en loopen, treden, oF
weyden, maar dat hy den draeyboom , ftaande aaii
het noordeynde van den dyck, voor fulks fluytencn
bewaren fal.

Ende indien boven defen eenige paarden, koeyen,
kalveren, verekens en diergeïycke beeften bevonden
werden op den voorfz. dyk, fal die voorfz. toefiender
die mogen fchutten en houden, tot dat die geenen,
die iè toebeiioorcn^ betaalt fal hebben drie iluyvers
voor elcken beefte, eiide foó dickwils fulks bevondeil
werde.

X.

Sal oock die toefiender , indien eenige gebreeckeri
aan de voorfz. iluyfen , dfte verlaten door itorm van
winden, ofte anderfints quamen, Ket Îelvè den Ca-
meraar in der tyd van Itonden aan by fynen eede tb
kennen geven.

tl. .

Item ζ dat die vodrlz. toefiender van fyii voorfz:
ontfang én pœnen alle jaaren rcekeninge en bewys
doen fal voor den Commiflariflen van den Hove, in
prscfenxie tan de Gedeputeerden van de Staten, eodç
iüllen die breucken gedeylt worden, te weten, dat
eene derdcndeel tot profyte der Keyferiyke Majeiteyr^
onfer Alregenadigften Heere,' Erf-heere van der Lan-
de van Utrecht, het ander derdendèel tot profyte der
Statèn voorfz., en het derde derdendcel tot profyte
van den toefiender^' of aahbrenger. ' -

Alle welke Poinden, Ordonnantiën, Statuitenen
verboden myn voorfz. Heerén die Stadhouder, den
Eerfte Raad, en andere Luyden van den Raade wt
Utrecht, van wegen Keyferiycke Majefteyt willen
achtervolgt en onderhouden worden, beveler^e alle
Officieren en Jufticicrcn, dienaren en ondcrfatcn; der

- ^ Key-

VAN DE VÉCHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-


îééî^

-ocr page 221-

EN CROM MEN- RHYN. 2L BOEK. IX ΊΙΤ. 219

Keyferlyke Majefteyt, dat fy (des verfocht zynde)
dc voorfz. toefienders helpen en alle byilandigheyd
doen, fonder wederfeggen , ofte fwarigheyd, behou-
den nochtans de Keyierlyke Majefteyt en fynen Ho-

Men voege hier noodfakelyk hy de InfiruStie mn den Sluyswachter aan den Hinderdam^ den 28 Februar. If9fi 6
Jlpril
i65i 5 en η Decemb. 1666. Siet beneden den xvi. Tyt. v. Deel.

III. publicatie van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten Ί Lands

van Utrecht , waar by verbooden word met haaken, of hoornen te flecken
in de palent of deuren van den Hinderdam, den ^Septemb. MOCXFL

ve van Utrecht defe Ordonnantie en Statuiten te mo-
gen veranderen, corrigeren en bercren na behooren.
Aldus gedaan t'Utrecht den δ Odobris if34.

Die Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren
Staten 'sLands van Utrecht, interdiceeren
en verbieden alle fchippers van groote en
kleyne fcheepen , mitsgaders alle fchuyt-
fchouw-of
praam-lieden , pafleerende de fluyfen van
den Hinderdam, met eenige boomen , haaken, ofte
inftrumenten, daar fcherp aan is , te ileeken, in de
eycke palen, plancken, of deuren van de voorfchre-
ve fluyfen, ordonnerende defelve hare anckers in te
breecken en binnen fcheepsboort te halen, ten eynde
de fluyfen, ofte de deuren daar van niet gequetft, of
befchadigt worden, op pœne van dertig iluyvers , 't
eene derdendeel tot behoeve van den Hinderdam,
het tweede tot profyt van den aanbrenger , dien al-
leen op zyn eed geloof toegeftaan fal worden, en het
derde tot profyt van den fluyswachter, ofte 0£Gcier,
die de executie doen fal, daar voor de perfoonen van de
fcheepen, of fchuyten fullen wefen arrellabel, totdat
de boete betaalt fal Îyn. Ende ten eynde niemand hier
van ignorantie en hc^bbe te prastendeeren, word den
fluyswachter belaft den fchippers hier van te waar-
fchouwen, ende den Cameraar, dat hy defen op een
blecke doe fchryven, ende aan de paal by de voorlz.
fluyfe doe affigeeren, om van een ygelyk gefien, en
gelefen te mogen worden. Gedaan te Utrccht den
4Septemb.
1616. Onder ftont, ter Ordonnantie van
de voorfz. Gedeputeerden, ende was ondcrteeckent,
G» dc Ledenberch.


NEGENDEN TYTEL.

VIERDE DEEL.

Rakende het Modderen in de Vecht.

PLAG A AT van den Stadhouder, Eerfle en andere Raden 's Keyfers in den Hovê van V»
trecht, aangaande het modderen in de Vecht^ den 8 O£fob. MOLK

I.

Maïdmiliaan vanBourgongien, Heer van Bee-
veren, van der Veer , Stadhouder , Prseii-
dentende Raaden 's Keyfers in den Hove
van Utrecht, den eerften Deurwaarder,
ofte Pander in den felven Hove hier op verfocht, fa-
luyt. Alfoo die drie Staten 's Lands van Utrecht te
kennen gegeven hebben, hoe dat niet jegenftaande on-
fe voorgaande Ordonnantiën ende interdiâ:ien,dagelyx
meer ende meer verfcheyde misbruvcken ende abuy-
fen bevonden worden, aangaande aat modderen in der
Vecht, ende andere wateren in den Landen van U·
trechtgeleegen, gecommitteertte worden, aangefien
dat die laackers met fchouwen niet alleen die modder
inden voorfchreve Rivieren op halen, maar komen
geheel laacken onder andere luyden landen , die fel-
ve daar door ont^rondende $ ook meede foo worden
by eenige Landiaaten feekere quantiteyt van den fel-
ven modder verbracht op andere plaatfen buyten den
Lande van Utrecht, tot groote ichaden van den ge-
meene Geërfdens, van wiens landen ende wallen fulc-
ken modder by da^e ende by nagte gehaalt wort,
waar door haar landen vermindert ende.i'eer verkleynt
worden , en noch meer fullen, ten zy hierinne voor-
dien worde. Soo i$ 't, dat wy u ordonneeren encom-
mittccrcnby4eefen,te trcckentotBrpukelen, Maars-
fen ende elders, daar het van nooden fal zyn, en daar
men gewoon is publicatie te doen , ende aldaar met
voorgaande klockluydinge verbiet een jegelyk, van
wat qualiteyt of conditie hy zy, dat niemand uytter
vooriz. Vechte, ofte andere wateringen binnen defen
Lande van Utrecht, eenige modder voortaan en haale,
dan by lichten dage, ftaande metten ruggc ten naaf-
ten landewaart , ende tuflchen die Ichouwen ende
land geen modder op te halen, ende die felve modder
ook niet uytten Lande van Utrecht te brengen, ende
foo dickwils ter contrarie bevonden wort, by elcx
van hemlieden te verbeuren haarliederfchouwen, waar
of, die verkoft zynde, het dardendeel komen fal tot be-
hoef van den Geërfden van het naafte land, dat an-
der dardendeel tot behoef van den aanbrenger, ende
dat darde dardendeel tot profyte van den Watergraaf,
Maarfchalk , ofte Schout in wiens Gerechte fiilcks
gebeuren fal. Des t'oirconde hebben wy het zegel
van Juftitie van den voorfz.Hove hier op doen druk-
ken in forme van Placate, op den achtilen Oétobris
anno ifff. Onder ftont gefchreven aldus, by my-
nen Heere den Stadhouder, Prseiident ende Raaden
's Kcyfcrs χ*Utrecht, ende ondertceckent, G. Schry-
vers.

//. Deil.

Ec %

ïi.


-ocr page 222-

220

VAN DE VECHT ; NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

P LAC A AT van den Fr/efident en Raden 's Konings in den Hove vanUirecht, op het
voorfz, fuhje^i, den 4 Oecemb. MOL XXL

lï.

Die Pr^iidcnt en Raiden 's Konings over zyne
Majeftcyts Erflanden van Utrecht, deneer-
ften Deurwaarder, ofte Pander in den felve
Hovc hier toe verfocht , falut. Alfoo die
gemeene Geërfden, leggende aan de Vecht, den Ho-
ve van Utrecht te kennen gegeven hebben, dat niet
tegenftaande diverfche Ordonnantiën t'anderen tyden
gemaakt op het modderen in de voorfz. Vecht, en-
de zeekere boeten en verbeurten daar op geilek, veel
perfoonen by dage ende by nachte hen vervorderen,
modder met fchouwen uyt de voorfz. Vecht te ha-
len , tot groote praejudicie ende merckelyke fchade
van de voorn, gemeene Geërfden, van wiens land en
wallen fulke modder gehaalt, ende afgetogen , ende
wiens landen, wegen, en dyckagien ook refpeftive-
lyk daar door grötelyks befchadigt ende geheel ont-
grond ende verdorven worden, fuiksdat voortaanon-
moogelyk wefenfoude defelve landen te onderhouden,
ten ware daar inne voorfien ende goede ordre geilek
worde, praefentecrende de voorn. Geërfden de diepte
en breedte van de voorfz. Riviere tot heuren koiien
altyd te onderhouden. Soo is het , dat wy willende
hier inne voorfien , u Deurwaarder of Pander com-
mitteeren, alhier binnen Utrecht ende elders, des nood
zynde, van Koningl. Majeil. wegen te publiceeren
ende verbieden een ygelyk, wie hy zy, van nu voor-
taan te modderen in de kiviere van der Vecht voirfz.
ende dat op arbitrale ilraffinge aan 't lyf, ofte anders
pecunieelyk, alfoo naar gelegentheyd van der faake
bevonden fal worden te beh^ooren. Beveelende niet te
min die gemeene Geërfden voorn.dat zy op haarlieder
koiien, elck voor zyn erf de voorfz. Riviere in haa-
re behoorlyke diepte ende breedte altyd onderhouden,
ende voorts haar reguleeren na de Ordonnantie die
men op de fchouvvinge en verdiepinge van de voorn.
Vecht ter gelegener tyd maken zal. Des te oircon-
de hebben wy het fegel van Juilitie van den voorfz.
Hove hier onder op h^et fpatium doen drucken , den
4Decemb. if7'. Onder ilont gefchreeven, bymy-
ne Heeren die Praefident en Raden 's Konings te U-
trecht, onderteekent, Schryvers. Ende bezegelt mee
een opgedrukt fegel in forme van Placatc.


IIL Ρ LAC A AT van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten <s Lands van

Utrecht, op het voorfz. fuhjeB, den 26 MaartΜΌXCIIL

Maurits, gebooren Prince van Orangien,
Grave van NaiTouw, &c. Marquis van ter
Veere&c.Stadhouder, mitsgaders die Ge
deputeerden van de Staten - s Lands van U-
trecht j doen te weeten. Alfoo die gemeene Geërf-
dens, leggende aan de Vecht, ons te kennen gege-
ven hebben, dat niet jegcnilaande diverfche Ordon-
nantiën t' anderen tyden gemaakt, op het modderen in
de voorfchreve Vecht, ende feeckere boeten en ver-
beurten daar op geilek, veele perfoonen by daag^ende
by nachte hen vervorderen modder met ichouwenuyt
■ de voorfz. Vechte te haaien , tot groote praejuditie
ende merkelyke fchade van de voornoemde gemeene
Geërfden, van wiens land en wallen fulcke modder
gehaalt ende afgetoogen, ende wiens landen, weegen
ende dyckagien oock refpedivelyck daar door groo-
'telyx befchadigt , geheel ontgrond ende verdorven
worden, fuiks dat voortaan ommogelyk wefen foude
defelve landen te onderhouden , ten waare daar inne
voorfien ende goede ordre geilek worde. Soo is her,
dat wy, willende hier inne voorfien , by deefen ex-
preiïêlyk verbieden eenen jegelyk, wie hy zy ,van nu
voortaan te modderen in de Riviere - van de Vecht
voorfz., ende dat op arbitrale ilraiTinge aan het lyf,
ofte anders pecunieelyk, alfoo na gelegenthey t der fa-
ken bevonden fal worden te behooren. Beveelende
niettemin de gemeene Geërfdens voornoemt, dat iy
op haarlieder kolt, elck voor iyn erf, de voorfz. Ri-
viere in haar behoorlyke diepte ende breette akyt on-
derhouden , ende voorts haar reguleeren naar de Or-
donnantie op de ichouwingé ende verdiepinge van de
voorfz. Riviere de Vecht, aireede gemaakt ende ter
geleegener tyd noch verder te maaken. Ende op dat
eenen jegelyk, dien dit aangaan mag, hier van ken-
niOè mag hebben, ende egeene ignorantie en hebbe
te prastendeeren, ontbieden wy die Eerile en andere
Raaden 'sHoofs van Utrecht, defe binnen de Stad
Utrecht, ende voorts tot Zuylen, MaariTen, Maarf-
feveen. Tienhoven, Weilbroecken Achtienhoven tc
doen verkondigen ende publiceeren. Gegeven te U-
trecht onder het cachet van de voornoemde Staten, op
den^26 Marty _ifp3. ' Onder ilont gefchreven , ter
Ordonnantie van. myne Heeren die Gedeputeerden
van de Staten 's Lands van Utrecht, ende was onder-
teltent, G. de Ledenberg, ende befegek met een op-
gedrukt cachet van rooden waiTche , in forme van
Placate. Noch ilond onder aan de eene zyde ge-
fchreven aldus. Verkondigt ende gepubliceert van
den Stadhuyfe t'Utrecht, met adfiilentie van Jonk-
heer Laurens van Nyhof, Subilituyt Schout , ende
eenige anderen van der Magiilraat ende Gerechte al-
daar, naar voorgaande klokluydinge voor den gemee·
nen volke,op denipMarty i fpj, by my Deurwaar-
der , onderteekent, C. van Mynden. Ende aande
andere zyde ilont noch ondergeichreven aldus. Ede-
le vermogende Heeren. Die publicatie van deefen
Mandamente, ofte Placate, heb ik Pander onderfchre-
ven op den
2 Aprilis if95. gedaan tot Zuylen,'
MaariTen,Tienhoven, MaariTeveen, Weilbroecken
Achtienhoven, ende dit naar voorgaande klockge-
ilag, daar een kloek was.
uiStum utfupra^ by my,
ende was onderteekent, H. Wintershoven.

m

ψ


"■i'l

te
fe

■ - " ^ Γ

IV- NADER Placaat, als vooren. ten fine voorfz. dén i^Februar. ΜΏXCKIII,


aurits, gebooren Prince van Orangien, Gra-
ve van NaiTau, 6cc., Marquis van der Vee-
re, &c.. Stadhouder, mitsgaders dieGe-
deputeeden van de Staten 's Lands van

Utrecht, allen den geenen, die defen fullen fïen, of
hooren lefen, faluyt. Alfoo die gemeyne IngeÎète-
nen van Weilbroeck, MaariTeveen ende Tienhoven
ons by fupplic^de te kennen gegeven
hebben, hoe

ά9&

M


iààÉm

isûÊà

..JlllllTif»*!

-ocr page 223-

EN CROMMEN-RHYN, IL BOEK. IX. TIT. in

dat wel eertyds, als namentlyck in den jaare vyftien
hondert vyf en vyftig den achtften Oâ:obris, by Pla-
cate , nopende het modderen in de Vecht geëma-
neert, een yegelyk, van wat qualiteyt, ofte condi-
tie hy zy, verbooden is geweeil in defelvc Vechte
cenige modder te halen, dan by lichten dage, Haan-
de metten rugge ter naaften landwaart, en dat oock
niemand tuflchen die fchouwe en Land eenigc mod-
der ophalen en foude, op pœne, in den iel ven Placa-
te vermeit en uytgedrukt, waar mede, alhoewel al-
le misbruyken en abuyien, die in het modderen ge-
committeert en gepleegt iouden mogen worden, tot
achterdeel van de naaft gelanden, na behooren wel ge-
remedieert en voorkomen waren. Dat overfulks de
voorfz. Supplianten, modderende in fulcken voegen,
niec gefeyt en konnen werden metter waarheyd daar
by ymand te verkorten, maar ter contrarie het felve
te ftrekken tot voordeel en gerieve van de fchepen
cn fchuyten, door die riviere van de Vecht pafleren-
de, foo die lelvc riviere daar door in fyne behoorlyc-
ke diepte onderhouden en geconferveert wert, ende
anders gefchapen is metter tyd en in korten jaaren te
fullen verlanden. Soo fchynt nochtans, dat eenige
van de Geërfdens, omtrent de Vecht gelegen, door
haar te kennen geven, en onder prsefentatie van de
voorfz. riviere in hare behoorlyke diepte te willen on-
derhouden, verworven hebben zeekere jaaren daarna
een ander geheel contrarie Placaat, daar by de Sup-
plianten (mits dat de voorfz. Geërfden haarluyder
praefentatie fouden nakomen ) geinterdiceeert is , ge-
heel in de Vecht niet meer te mogen modderen. En
alhoewel het felvc Placaat al over lange jaaren in ώ'
faetudinem gekomen was, eensdeels overmits de Ge-
erfden de vooi-fz. praefaitatis en conditiën niet en
waren nakomende, eensdeels doordien fy Supplian-
ten , om haare Landen te cultiveren en na behooren
te doen bouwen, het voorfz. modderen in de Vecht
geenfints en konnen derven, als wefende fchrale en
oylycke Gagellanden, die met defelve modder moe-
ten onderhouden en verbetert zyn. Soo is 't noch-
tans , dat onlangs wederomme eenige van de voorfz.
Geërfden van nieuws wederomme verfocht hebben,
dat ons believen foude het voorfz. laatfte Placaat te
doen renovceren, het welk alfoo veraccordeert ende
verleent zynde, werden fy Supplianten daar over da-
gelyks, als eenige in de Vecht komen te modderen,
gemolefteert, haar fchouwen aangehaalt en beboet,
daar nochtans om redenen voorfz. henluyden niet mo-
gelykenis het felve modder te derven, behalvenmeer
redenen, ons kennelyck en notoir, en alhier te lang
om te verhaalen. Verfoekende fy Supplianten daar-
omme ootmoedelyk, dat oni believen ibude hetvoor-
fchreve laatfte Placaat te mitigeren, en overfulks het
voorfz. modderen in de Vecht niet voorder te verbie-
den, dan het voorfz. eerfte Placaat medebrengende is.
Doen te weten, dat wy , het geene voorfz. is, aan-
gemerkt, en begeerende tevoorfien, foo wel tot ver-
hoedinge van de fchade, die de voorfz. Geërfden door
het onbehoorlyck modderen aan haare Landen, langs
de riviere van de Vecht gelegen, fouden komen te
lyden, als tot gerief van de Supplianten, die de mod-
der uyt de Vecht niet en mogen ontbeeren, geinter-
diceert en verboden hebben, gelyck wy interdiceren
en verbieden by deièn eenen ygelyken, van wat qua-
liteyt 5 ofte conditie hy zy, dat niemand uy tter voor-
fchreve Vechte, ofte andere wateren binnen den Lan-
de van Utrecht, eenige modder voortaan en hale, dan
by lichten dage, ftaande metten rugge ten naaften
landewaart, ende tuffchen die fchouwen en Landen
geen modder op te haaien, en die felve modder ook
niet uyt die Lande van Utrecht te brengen, ende de
geenen, die in de Vechte fullen modderen, die fullen
gehouden wefen die lengte van eene roede met haare
fchouwen van land te blyven, en evenwel metten
rugge ten naaften landewaart te ftaan, en geen mod-
der tuflchen de fchouwe en het naafte land op te
haaien 5 alles op pœne, foo dikwils ter contrarie be-
vonden word , by elck van henlieden te verbeuren
haarluyder fchouwen, waar af, die verkocht zynde,
het derdendeel komen fal tot behoef van de Geërf-
den van het naafte land, dat ander derdendeel tot
behoef van den aanbrenger, en het derde derdendeel
tot behoef van den Watergraaf, Maarfchalck, ofte
Schout, in wiens Gerecht fulks gebeuren fal. Ende
op dat eenen yegelycken, dien dit aangaat, hier van
kennifïe mag hebben en egeen ignçrantie en hebbe te
praetendeeren, ontbieden wy die Eerfte en andere Ra-
den 's Hoofs van Utrecht, deiên binnen der Stad U-
trecht, ende voorts tot Zuylen, Maarflèn, Muariiè-
veen, Tienhoven, Weftbroeck en Achttienhovente
doen verkondigen en,publiceren. Gegeven t'Utrecht
onder het zegel van de voornoemde Staten op den
veertienden Februarii vyftien hondert acht en negen-
tig. Onder ftond gefchreven, ter Ordonnantie van
myn voornoemde Heeren die Gedeputeerden j en was
getekent, G. de Ledenberg, ende bezegelt met een
opgedrukt zegel van roodcn wafTche, in forme van
Placate. Onder ftondgerelateert aldus. Verkondigt
en gepubliceert van den Stadhuyfe alhier binnen U-
trecht, met afliftentie van Jonckheer Laurens van
Nyhof, Subftituyt Schout, en eenige andere van de
Magiftraat en Gerechte aldaar, na voorgaande klok-
luydinge voor den gemeenen voicke, op den 18 Mar-
tii ifsS. By my, Deurwaarder van der Kamere
Hoofs t'Utrecht, onderteeckent, C. van Mynden,
Noch ftond onder gerelateert aldus. Gepubliceert
den 17 Martii ifp8. in de Kerke van Weftbroeck,
Maarflèveen , Tienhoven en Maarflèn , en noch tot
Zuylen, na voorgaande klokluydinge, met affiften-
tie van de refpeaive Gerechten. Öircond, by ray,
ondertekent, J. LouflP.


V. ORDONNANTIE, ah vooren, aangaande het modderen in de Riviere van de Vecht, als

oock het gebruymn der Zandpaden, fonder yemand te mogen doen ee»
nig geweld, overlafi, ofte fchade, op de pcenen daar over geflatueert^
&c. gearrefleert den 15 Novemb MOCXXXL ende gecorrigeert
den 11 Januan MD CXXXIII

Alfoo by de tnodderluyden in 't trecken ende
baggeren van den modder uytteVecht, vele
quade pra0:yquen worden gebruykt, waar
door 4ie landen langes de Vecht gelegen,
voor eeo groot deel onder uytgetogen ende ontgrond
worden, en 't fantpad kompt te lacken ende te ver-
valen 1 dat medeby de jagers, die ïot het trpcken van
de ichepen ende fchuyten worden gebruykt, groote
infolentie ende moetwil word gepleegt : foo is *t, dat
de Ed. Mog. Heeren Staten begerende daar inne met
prompte remedie te voorfien, goet gevonden hebben
te ordonneren ende te ftatuercn die poindço hier na·
volgende.

i*

£e I


-ocr page 224-

mm

t2t

VAN DE VEGHT. NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

ï.

Eeril dat hem niemant fal ondèrftaân, 't fy felfs in
perfoon, ofte door ymand vanzyn familie, of dienil-
bodcn , ofte andere daghuerders, ofte modderluyden
in de Vecht te modderen, fonder alvoorens daar toe
van de Ed. Mog. Heeren Staren, der felverOrdinaris
Gedeputeerden, ofte die Magiilraat dér Stàd'Utrecht,
eick in zyn bedryve, verworven te hebben Ipeciaal
fchriftelyk confent, inhoudende den tyd 'hoe lange,
met hoe veel fchouwen, ende hoe veel arbeyts, ofte
modderluyden fyluyden baggeren eride trecken fulien.
» » II.

Dat ook niemand in 't -^erk fal mogen treden, fon-
der alvoorens het voorin, confent aan den Gecommit-
teerden van het fantpad vertoont, ende by hem aange-
tcekent te zyn.

I I I.

En 't voorfz. côniênt verworven en aangeteeckent
zynde, fal niemand mogen baggeren, of eenige mod-
eler trecken voor fonnen ôpganck, ofte na fonnen on-
dereank.

I V.

Sullen ook die geene die in de Vecht zullen willen
modderen, gehouden zyn met haar fchouwen te leg-
gen (i)
in Ί midden van de Fechï ^ of ten minflen drte
roeden van land.

V.

Op pœne dat den genen die bevonden fal wordep
contrarie defes gedaan te hebben , (2)
n)oor elke fchou-
we, die hy fal hebben geladen verbeuren fal twaalf gul-
denj en arbitralyk fal 'worden gecorrigeert ^ naar gelegent-
heyd -van der faake,

V I.

Authoriferende niet alleen den CommiiTaris van 't
fantpad, aireets gecommitteert, en noch te commit-
teren , maar ook die Maarfchalken ende haarluyder
fubilituten, mitsgaders die Schouten van de refpeéli-
ve Dorpen, ende die van den Gerechten , en voorts
die parcyen geinterefleerden, omme die beboetinge te
<Joen, ende voor delelve die fchouwen, pramen ende
eereetfchap te mogen aanhouden, ende in bewaarder
hand te lie len, ter tyd en wylen toe, dat fuffifante cau-
tie voor de boeten ende gedane kollen, fchaden ende
intereiTen in den GelHchte van Utrecht geilek zal
zyn.

V I I.

Mits dat die gene die beboet fullen zyn, fummier-
lyk ende
ά^ plano fullen worden verhoort, ende die ref-
peftive boeten by den Ordinaris Rechter tegen haar-
luyden na behooren fullen worden gedccreteert.

VIJL

Voorders word alle den geenen die in 't peerden op
fantpadenjagen,ende haren kinderen, knechts , jon-
gers, ende huerlingen, wel fcherpelyk verboden,ee-
nig grafch, 't fygemaeyt, of ongemaayt, van andere
lüyden landen te halen, ofte eenig koorn, hoy , ha-
ver , erwitten, poelen , ofte bonen van ymands lan-
den, ofte uyt bergen, myten , fchuren, ofte eenig
ooft, ofte fruyt te halen, op de pœne van tien gul-
den voor die eerile reyfe, voor de tweede reyfe arbi-
trale corredlie, ende voor de derde reyfe op pœne van
lyffl;rafire,na gelegentheyt van 't feyt.

I X.

Ende dit boven die fchade by den eygenaar gele-
den, die by per Juramntum
in litem fal mogen begroo-
ten.

X.

Des dat voor die civile amende d'Ouders voor haar
kinderen, die Meeilers voor haar jongers, knechts,
ende huerlingen fullen moeten inftaan en verantwoor-
den.

X I.

Ende dat daar voor aangehouden endein verfeekert-
heyt geilek fullen worden die paarden ende lynden,
ende andere gereetfchap, dewelke fyluyden tot het
trecken ende jagen zyn gebruykende, ter tyd toe dat
voor de civile amende, ofte boete, mitsgaders die ge-
leden fchade en die koilen daar over gevallen, fuffifan-
te cautie in den Geilichte van Utrecht geilek fal zyn.

XII.

' Desgelyks word wel fcherpelyk verboden alle ja-
gers, knechts, jongens, ende huerlingen, eenigepa-
len, plancken , poften,ilakettingen, hecken, ichey-
en, tuynen, ofte yetwets anders af te breecken, na
haar te nemen, te verbranden, te vernielen, ofte eenig-
fints te befchadigen, ofte eenich hout, rys, turf, te
halen ende te verbranden, op pœne als vooren, min
of meer na gelegentheyt van de faake.

XII I. 7

Mits dat defelve boeten mede in 't geheel verhaalt
fullen mogen worden, aan alle die genen die bevon-
den fullen worden in defelve fchuure hun by 't vier te
warmen, ende daar van kennifle te hebben, als hou-
dende defelve voor mede complicen van het gedane
faiél, ten ware den auteur datelyck wierde genomi-
neert.

XIV. ·

Voorders word fcherpelyk verboden, dat niemand
met wagens over 't fandpad fal mogen ryden, op die
jîœne van fes gulden , uytgefondert den genen die
van ouds op 't fandpad haren uytwech hebben gehad.

Aldus gedaan ende gearrefteert,uyt krachte van de
Refolutie by den Heere Staten 'sLands van Utrecht
op der felver Befchryvinge genomen, by hare Ed.
Mog. Gedeputeerden. Tot Utrecht den (3) 11 Ja-
nuary 1(535. Was geparapheert, G. van Hertevelt vt.
Onder flond : ter Ordonnantie van de Gedeputeerden
van de Staten 's Lands van Utrecht. Ende was ge-
teeckent, Ant. van Hiken.


( I ) Het Placaat van den if Novemb, 1631. heeft, over
wederzyde onbegreepen, werpende aan wederzyden
. ter Vechtwaart in: ofte anderfints met vier, ofte ten
te'baggeren,'ladende elcke reyfe die voor île.

Het voorfz Placaat luyd, voor de eerile reyfe voor
< ren fal drie gulden, voor die tweede reyfe fes gulden,

rigeert. λ ^^ ;

dwers in het midden van de Vecht, een roede ten
van de fchouwen haar baggernetten , ofte beugels
minften drie achter den anderen leggende fchouwen

elkefchouwe, die hy fal hebben geladen, verbeu-
en voor de derde reyfe arbitralyk fal worden gecor-

( 3 ) Het flot van de vooofz. Ordonnantie luyd, te Utrecht den if Novemb. ι6^τ. Was geparapheert, J.van
RenelTe vt. Onder ilont &c.

VL ' ORDONNANTIE der Ed, Mog, Heeren Staten op het voorfz. Meêi, op nieuwsgecorrl·

' geert engeamplieert, den 21 April MDCXXXF. m den iDe^
icemh, MOQCXVIIL

ΑΙΓ0Ρ

mÈÉÊm

-ocr page 225-

EN GROMMEN- RHVN.' 11 BOEK, /X 7IT.

ΑΙΓ00 by de modderluyden , in het trekken en
baggeren van de modder uyt de riviere de
Vecht, veele quadepraótycquen worden ge-
pleegt , waar door de Landen, langs de Vecht
gelegen, voor een groot deel onder uytgetogen ende
ontgrond worden, cn het zandpad komt te Takken
ende te vervallen j (i) lbo is 't, datde Ed.Mog. Hee-
ren Staten 's Lands van Utrecht, begerende daar in
(i) promptelyk te voorlien, goedgevonden hebben
te ordonneren ende te ftatueren , dc Poinóten hier na
volgende. ^

Eerft, dat hem niemand lal onderftaan, 't zy iêlfs
in perfoon, ofte door yemand van iyn familie, ofte
dienftboden, ofte andere daghuurders, ofte modder-
luyden, in de Vecht te modderen, fonder alvoorens
daar toe van ( 5 ) ons, ofte onfe Ordinaris Gedepu-
teerden , verworven te hebben fpeciaal fchriftelyck
confent, inhoudende den tyd, hoe lange, met hoe
veel fchouwen, en hoe veel arbeydèrs, ofte modder-
luyden fyluyden baggeren en trekken fuilen.

Dat oock niemand in 't werck fal mogen treden,
fonder alvoorens 't voorfz. confent aan de Gecommit-
teerden van het zandpad, (4)
ofte den Cameraar^ te
hebben vertoont, ende 't felve by hem aangecekent
zy.

, III.

Ende 't voorfz. confent verworven en aangetekent
ïynde, fal niemand mogen baggeren , ofte eenige
modder. trekken, vbor Zonnen opgang, ofte
na Zon-
nen ondergang.

. rr) IV. , . ,

Geïyck ook de Shiysiaachtets van de Ttenhóvenfe" ende
Weeren βuys, of ie anderen , in de Vecht uytwaterende,
^einterdiceert wçrd, ofh door haar felfst of door yemand
anders^ eenige ba^eraan met haar fchouwen<i pramen^
fchepen, offchuyten^ door haar fiuyfen in^ of uyt ie la-
ten, voor Zonnen opgang, o fte na Zonnen ondergang , op
poene van vyf en twintig guldens*

^· · · ■ ' · ,

Dat de Sluyswachters de modderluyden', op hehoorïyke
uure doorvarende, gehouden fullen zyn af te vragen haar
namen en woonplaatfen^ en die optekenen^ op pane van
hy nalatigh'eyd te veïheuren yder reyfe tien guldens.

Sullen ook de geene, die in dc Vecht willen mod·:
deren, gehouden zyn met haare fchepen te leggen
over dwars, in 't midden van de Vecht, een roede
ten wederzyden onbegrepen, werpende aanwederzy-
den van de fchouwen haar baggernetten , of beugels,
ter Vechtwaart iia.

VII. , .

Ofte anderfints mét vier, ofte ten minften drieacH-
ter den anderen leggende fchouwen te baggeren , la-
dende elke reyfe de voorile.

VIII. .

op poene, dat de geene, die bevonden fullen wor-
den contrarie defes gedaan te hebben, verbeuren ful-
len de fchouwen, pramen , fchepen , ofte fchuyten,
die fy by haar fullen hebben, met het gereedfchap
daar toe, en noch op yder fchouwe, praam., fchuyt,
ö&efchip, <iaarmoàier ingeladen is, fes gulden, en
daar cn boven arbiuajyk gecorrigcert worden.

I X.

Welke fchouwen, pramen, fchepen, oftefchuy·
ten by de Maarlbhalcken, haarluyder Subltituyten,
Schout en Gerechte van de refpeâivc Dorpen, par-
tye Geinterelfeerden , of (6 ) den Cameraar gebracht
fullen worden binnen Utrecht, omme aldaar by (7)
ons, ofte onfe Ordinaris Gedeputeerden, de verbeur-
te van dien, mitsgaders de boete en arbitrale correc-
tie, gedecreteert te worden.

X.

Tot welken eynde de voorfz. fchouwen, pramen,'
fchepen, ofte fchuyten acht dagen binnen Utrecht
fullen blyven leggen, op dat d'eygenaars van dien,
indien fy vermeynen eenige , redenen van dcfeniie te
hebben, fummierlyk gehoord ende
de plano recht ge-
daan werde, ende indien fy binnen dien tyd nieten
compareren, fullen defelve fchouwen, pramen,fche-
pen , of fchuyten by (8) ons, ofte onfe Ordinaris
Gedeputeerden verkocht werden, behoudens den aan·
haalder d'aâie van de boeten, omme die aan den per-
foon van den contraventeur te verhalen, daar hy beft
kan, daar voor hy den felven fal mogen aanhouden,
ter plaatfc daar hy die bevind.

X I.

Alle Officieren ten platten Lande fullen gehouden
wefen, des by (p)
den Cameraar^ ofte parrycn Ge* ,
intereiieerden verfocht zynde, den felven in 't halen
van de modderfchouwen , pramen , fchepen , ofte
fchuyten te aflifteren, ende hem de geweldige hand
te helpen afhouden, mits hebbende daar van behoor-
lykfalaris, ofte belooninge, die den (10)
Cameraar,
of partye geintereifeerde henluyden tot redelyckheyd
uyt de boeten fal moeten doen, tot taxatie van
(it J
ons, ofte onfe Gedeputeerden, en fullen ter contra-
rie in gebreke , of weygerig zynde, yder van hen-
luyden t'elken reyfe verbeuren dc boete van tien gul-
dens,

XII.

Indien de Màarfchalken, Schouten, hare Subfti-
tuyten. Gerechten , paityen Geinterefleerden , ofte
die (12) Camraar, ten platten Lande geen affiilcmie
konnen krygen, fullen ly mogen nemen eenige an-
dere perfoonen, met wapenen tot haar defeniie voor-
fien , om alfoo de aanhalinge der fchouwen, pra-
men, fchepen, ofte fchuyten en reële arreftenvan de
perfoonen te doen4 daar voor de aiîil^enten tot rede*
lykheyd, als vooren, fullen geloont worden.

(i?)XlII.

Alle boeten fullen komen ten profyte van de gefe-
ne, die de fchouwen, pramen ^ fchepen, of fchuy-
ten van de contraventeurs fullen aangehaalt hebben,
mits daar uyt doende de belooninge ais vooren.
(i4)XI,V.

( I f ) Ende ten eynde niemand eenige ignorantie hier
van foude konnen pratenderen^ fal defen alomme worden
gepubliceert en geaffigeert na behooren.

Gedaan t'Utrccht den ζ December 1718. Was
geparapheert, M, P. d'Utenhove, vt. Oncler ftond,
ter Ordonnantie v^in de Ed. Mog. Hecren Staten 's
Lands van Utrecht. Was getekent, P. Voet van
WinfTeq. Hebbende op 't fpatium gedrukt het ca-
chet van Wel-gemelte Heeren Staten in een roodèn
ouwel, met een papicre ruytc overdekt.


• ·, ■. . ' ■ ■ ■

(i ) Het Placaai van den ii April ii>55 heeft hier nog, dat mede by dè Jagers, die tot het trekken van dc

fchepen en fchuyten Worden gebruykt, groote infolentieen moedwil word gepleegt, &c.
(z) Promtelylv.
In het voorfz. Ρlacaat, met promic remcàie. , ,

(?) Oiis 6cc. /« het voorfz. Placaat, van de Ed. Mog. Heeren Staten , der felvcr Ordinaris Gedeputeer-
den, of die Magiftraat der Stad Utrecht, elck in zyn Jurisdidie, Ôcc.
(4) Oit vind men in het laatfte Placaat van 1720.
(f ) Dit m het volgende artyk, vind men alleen in het voorfz, laatfe Placaat.

(ö) In

-ocr page 226-

tt4

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

i6) In het voorige Vlacaat, of den CommiiTaris. . ,

(7,8) Ons. /»'yoor/z. Pteiï/, by den welgem. tleercri Staten.

(p, 10;? In voorige Ordonnantie ^ den Commiflatis.

( 11 ) Ons. Siet op Num. 7.

{ι z) Siet Num. S)^ 10. . , . , .

(13) 'Het voorig Placaat van lö^f beeft voor dit xi 11 artyk. nog dît artykel. En dit alles onvermindcrt en on-
verkort die Srad van Utrecht, en allen anderen hare aétien van fchaden en intereflen, die zy door het on-
geoorlooft modderen aireede geleden hebben, en nog fullen koomen te lyden.

(14) Achter het xi 11. ArtyL· defer Ordonna.ntie volgen in de voorige Ordonnantie eenige articulen^ rakende deja^
gersy die op de fandpaden info lent ie η ^ en overlafi be dry ven
5 dog defelve fyn in het laat fie Placaat achter gelaten,
fVy fullen die niet herhalen, alfoo fy van woord tot woord te vinden zyn in de voorenflaande Ordonnantiën van

1631, en 1633, arts. VI11, IX, x, xr, xii, xiii, en xiv.

(ij) ^Tgeen hier curfyf is ^ flaat alleen in het laatfle Placaat, Het flot van het voorgaande luyd. Aldus gedaan
, en gearrcfteert uyt krachte van de Refolutie^by de Hèeren Staten 'sLands van Utrecht, op der felvcrbe-
fchryvinge in den jaare 1631 genomen, by Haar Ed. Mog.'Gedeputeerden. Tot Utrecht den 2,1 April
i(i3f. Was geparapheert, G. v. Hoolck vt.. Onder ftont, ter Qrdonnantie van de Gedeputeerden van
. de Staten 'sLands van Utrecht, eude was ondcrteyckent, Ant. van Hilten.

vil. PÜBLiCATIE van de Heeren Gedeputeerden van de Èd. Mog, Beeren Staten 's Lands
'van Utrecht, op het voorfz. fubjeêf, in datoden eOecemb.MOC XXXVI IL

e Gedeputeerden van de Staten 's'Lands van

Utrecht, verftaan hebbende , dat eenige

M modderluydçn,komende van verfcheyde plaat
fen in de riviere de Vecht modderen, haar
®nderftaan by dage ende nachte de Gcerfdens hare lan-
den te ontgronden , ende het fandpad , dat langs de-
zelve riviere tot feér groote kóften gelegd is, zooon«
der uyttrekken, dat het op véele plaatfen fal moeten
werdén gefchoeyt, interdiceeren ende verbieden daar*
omme by defen allen ende een ygelyk , eenige mod-
der, kley, ilyck, ofte fand uyt de riviere de Vecht
te treckeii , halèn, of baggeren, voor Sonnen opgang,
ende na Sonrien ondergang j ende fullen die geene,
die by daag in de Vecht willen modderen; gehouden
zyn met haarlieder Ichouwen te leggen over langs in
het midden van de Vecht, een roede ten wederfyde
onbegreepen, makendeyder fchouwe ten minden met
eene paal , die zy in de grond fullen fteecken, vaft,
op dat fy gins nog weder dry ven , werpende als dan
hare beugels aan beyde de zyden vandè fthou\^en , of
anders dicht aart Bet land met drie ichouwen dick leg-
gende , ileeckende zeékere priemen in de wal, daar
mede de fchouwen vaft maakende, dat fy niet driftig
fyn, ende fullen alfoo met hare beugels, ilaande inde
buytenile fchouwe, werpen Vechtwaart in, ende de
buytenfte fchouwe vol getoogen hebbende die binnen
voeren, ende een ledige weder buytenbrengen, ende
die weder vol trekken, alfoo tot de leite töe , fonder
dat fy rot eeriigen tyd met cnkelde fchouwen füllen
mogen leggen om te baggeren, andersdanin het mid-
den van de Riviere, gelyk voorfz. isj fullen ook niet
mogen ftaan trekken op de muylkorven van de fchou-
wen , die drie dik aan 't land leggen , op dat de wal-
len niet onder uytgetogen worden j ende alfoo by
hoog water fodanige uytterweerden onder Avater leg-
gen , waar door de fchouwen van de geenen , die als
dan aan de voorfz. uytterweerden baggeren, in 'tge-
heel, of deel dp het land komen te dry ven , foo fal
de geene, die in fuiken geval wil baggeren , gehou-
den wefen twee palen te ilaan in den afgaanden barm
van den uytterweerd, daar aan hy wil baggeren , een
ontrent het vooreynd van defelve fchouwen, daaraan
hy defelve vaft binden fal , omme alfoo te beletten,
dat de fchouwen niet op het land en uytterweerden
dryven , oppœnedatdie geene, die bevonden fal wor-
den contrarie defes gedaan te hebben , verbeuren fal
die fchouwen , pramen , fchepen , of fchuyten, die
hy by hem heeft, met het gereedfchap daar toe, ende
daar en boven nog vyf en twintig gulden, ende arbi-
trale correétie j interdiceerehde óp pœne voorfz. te
modderen te'r plaatfe', daar het fànd'pàd gefchoeyt isj
item, inde WeftbroekfeVaart, vandefchele, offlim-,
me brugge af, tot het eerfte fluysken toe, mitsgaders
in eenige wycken, ofte griften, ofteflooten, dieaan^
of langs de voorfz. riviere leggende fyn 5 authorifee-
rendeJacob van Achteveld,Cameraar, ende Opfich-
ter van het fandpad tuflchen Utrecht ende Bambrtig-
ge, omme niet alleen de beboetinge hier van te mo-
gen doeh, maar oök omme daar vóór te arrèfteèren^
detineeren ende verfeekeren de overtreders van defen^
ook hare fchepen, fchuyten, fchouwen ende pramen,
ende tegens defelve procedeeren , tot voldoeninge van
de pœne ende boeten hier voorens verhaalt : op wel-
ke beboetinge hem ook volkoomen geloof fal worden
gegeven, mits defelve fterckende by éede, door dien
veekyds niet moogelyk is geruygen te bekoomen.
Ende op dat hier van niemand ignorantie hebbe te
priEtenderen , foo ordonneeren wy den voorfz. Ca-
meraar van het zandpad defen aan de Roode Brug, <
de Klop, tot Zuylen, MaarlTen , Breukelen, Nieu·
we iluys, ende daar des van noode is te doen publi-
ceeren, ende affigeeren by gefchrifte» Gedaan t'U-
trecht den
6 Décemb. 1038.


. * i ■

yilL PUBLICATIE van de Heeren Gedeputeerden van de Ed Mog. Beeren Staten 's Lands

van Utrecht, verbiedende by provifie het modderen in de Vecht, en cmi'
fenteerende het felve in den Vaartfen Rhyn, den i^Oêïob, MOCLIV

De Gedepufeérdeh van de Staten 's Lands vaii
Utrecht, gehoort 't aangeven van de Heeren
Watei^graaf, en Deputaten tot de fchouwe
van den Vaartfen Rhyn, dat defelve riviere,
foo langs, ioo meer, komt met flibbe te begroeyen
en verlandert", "^aar door de uytwateringe voor dep
felvenRhyn, en de navigatie van fchepen en fchuy-
ten ,geincommodeert en belet word -, en dat dé Ordon^
nantie, aangaande het modderen in de riviere de Vechtj,
is medebrengende, dat niemaiid in defélvériviere raag

bag^


-ocr page 227-

baggeren, ofte modder trecken, fonder fpcciaal fchrif-
telyck confent ; hebben, met advys van de Heeren
Watergraaf, ende Deputaten voornoemt, na voor-
gaande communicatie van de Heeren Regeerders der
Stad Utrecht, nodich geacht inne te trekken» ende
te annulleren, de confenten, die algercedts tot 't voor-
Ichreven baggeren in de Vecht fouden mogen verleent
zyn 5 ende by provifie , ende tot naarder ordre goed
gevonden, niet meer te confentercn , maar abfolute-
yk en generalyk te interdiceren, ende verbieden het
modderen in defelve Riviere van de Vecht, op pœne
als in'c
VI. articule van de Ordonnantie j ende daar
regens een yeder vry te ilellen, ende toe te laten het
baggeren in den Vaartfchen Rhyn : ende omme daar
toe te beter te inviteren , ende animeren de luyden,
bagger van noden hebbende } foo hebben de Heeren
Regierders voornoemt geconfenteert, dat de fcheep-
kens ende fchouwen, tot dien eynde de fluyfe in de
^ Weerd paÎTerende ende repaflerende , aldaar niet en
; fullen hebben te betalen eenig üuysgeld 5 dat ook de-
I felve vry fullen zyn van weggeld van *t treckpad aan
I den Rhyndyk, 't zy fyluyden 't felve begaan, ofte men
'fcheepkens ende fchouwen op- ofte aftrecken. Ge-
daan t' Utrecht den 24 Oclober 16^4, Was gepa-
rapheert, J. vanBaexen, vt. Onder ftond, ter Or-
donnantie van de voorfz. Heeren Gedeputeerden. En
was ondertekent, Ant. van Hilten. Hebbende op 't
fpatium gedruckt het cachet van de Welgemelte Hee-
ren Staten in roden waiTche.

"f

EN CROMMEN^RHYN. IL BOEK. IX. Τ Π.


APPOINCTEMENT, als vooren, waar by verbooden word in de Vecht, alwaar den

Hr. van fVeüand de Fiffcherye competeert , te baggeren , fonder
dejfelfs confent, den
15 JprilMD CC FIL

IX.

Op de Reqüefte van Godart de Tuyl de Se-
roskerken , Heere van Welland , Neder-
horft &c. is geappoindeert. De Gedepu
teerden van de Staten *s Lands van Utrecht,
gehoort het rapport van den Heere van Heem ftede,
en andere Haar Ed. Mog. Gecommitteerden, verftaan
cn ordonneeren, dat niemand in de Riviere de Vecht,
alwaar den Remonilrant de viflêrye competeert, ful-
len vermogen te baggeren , fonder fpeciaal confent
van hem Heer Vertoonder, op pœne van vyftig gul-
den , telken reyfe by yder contraventeur te verbeuren,
en dat men de praamen en bokken, daar mede gebag-
gert word, daar voor fal mogen aanhouden , ommc
de boeten , voor foo veel ende verre hetftrekkcn kan,
daar aan te verhalen. Gedaan te Utrecht den i f A-
pril 1707. Onder ftont, ter Ordonnantie als bovenj
was geteekent, P. Voet van WinÎTen.


X. PUBLICATIE, als vooren, behelfende zeekere ordre voor de Modderluyden, den i^OM»

M Ό CC X^

tinus La Haye, en in den Gercehte , daar onder de-
felve modderaars woonachtig zyn, op pœne van voor
yder rcyfe te verbeuren hare fchouwen ende gereed-
iichap, ende gemuldeert te worden in een boete van
vyf en twintig guldens. Ende fal defen alomme wor-
den eepubliceert ende geaffigeert daar men gewoon
is publicatie ende affixie te doen. Gedaan t'Utrechc
defen i4 0Ö:ober 17
10. Was geparaphfeert , F. B.
van Amerongen, vt. Onder ftontl, ter Ordonnantie
van de voorfz. Heeren Gedeputeerden. Ende was
onderteeckent, P. Voet van Winflen. Hebbende op
't fpatium gedruckt 't cachet van Hooggemelte Hee-
ren Staten in rooden waiTçhe.

De Gedeputeerden van de Staten *s Lands van
Utrecht , doen te weten , dat ons door de
goede Opgefetenen, geland aan de Riviere
de Vecht , feer fware klachten zyn gedaan
wegens het onordentelyk modderen in de voorlz. Ri-
viere de Vecht, hebben , om foo veel doenlyk daar
tegen te voorfien, geordonneert ende geftatueert, foo
als wy ordonneren ende ftatueren by deien, dat voor-
taah niemand fal vermogen te modderen in de Riviere
de Vecht, fonder alvorens van ons by Requefte ver-
focht en geobtineert te hebben permiiîîe,om in de
meergenaelte Riviere de Vecht te mogen modderen,
en dat fy fuiken Appoindtement fullen hebben doen
regiftreren by den Cameraar van het fandpad, Mar-

Hter op moet nu de Lefer laten voïgen de Ordonnantie op de fchowws van de Fecht (^c, van den ζ Vecemb, 1718,
bier voor reetίgebracht op Num.vi.

XI. APPOINCTEMENT als vooren, waar by verboden is in of ontrent de Maarfiveenje

Jchutfiiyfen te modderen , in dato den 14. Maart MOCCXFt

Op de Requefte van de Geërfdens en Polder-
meeftei-s van Maarfleveen, is geappoinébeert.
De Gedeputeerden van de Staten 's Lands
van Utrecht, interdiceeren allen en een y-
geiyk, en voornaamlyk de modderlieden, voortaan meer
in de fchutfluyfen van Maarfleveen , of tien roeden
binnen, en buyten defelve te modderen, op pœne van
tc verbeuren haar fchouwen, fchuyten , en modder-
tuygen j en authorifceren een yder van de Geérfdens van

Maarfeveen , mitsgaders de Poldermeefters en fluys·
wagter aldaar in der tyd, om debekeuringe dienaan-

faande te mogen doen, mits de fupplianten na ftyl in
en Gerechte van Maarfleveen gebruykelylc, het fel-
ve behoorlyk latende denuntieren en bekent maken.'
Gedaan te Utrecht den
24 Maart 1716. Onder ftont;,
ter Ordonnantie als bovçn.
Was getee|cent, P. Voet
van WiniTen.


mOENr

II. Deel,

ff

-ocr page 228-

2i6 VAN DE VECHT/NIEUWE GRIFT, VA ARTSEN-

■'/■rif Jttt:·

NEGENDEN t Y Τ Ε L.

V Y F D Ε DE EL.

• f

Aangaande de confervatie en beheering van het Zandpad langs
' ' de Vecht, tot aan den Hinderdam.

.1

'Alhier word voor geinfereert gehouden geen in de Ordonnantiën op het modderen in de Vecht ^ rakende de conferva*
tie van het Zandpad ^ in het voorgaande Deel ii vermeit. ' '

I. PLACAAT van de Heeren Gedefuteerden ^anJeEd. Mog, Heeren Staten 's Lands van U'
trecht, nopens de confervatie ν m dm Sandweg, tujfchen Utrecht en Breukelen,
• il ^ ^^^ ' langs de VecHt, den i6january ΜΌ CVL

■j > ■ 'J

ie Gedepureerden van de Staten *s Lands van
I'Utrecht, doen te weren. Alfoomen tot ge-
rief van den paiïeerenden man nu onlangs
tot groote koiten doen maken heeft feeke-
ren fandweg tuiTchen Utrecht en Breukelen, langs die
Rivierevan de Vecht, hebben tot dien fine doen ftel-
, len op den felven weg feekerc palen, op dat defelve
door het ryden van de wagens, karren, ofte anders
niet bedorven foude worden; verftaande nochtans,
dateenige huysluyden, ende anderen , uyt moedwil fig
onderftaan die palen, aldaar dooronfen lafte geilek tot
bevrydirigvan den felven weg, op te trekken , en met
hare vfagens, karren, ende peerden over den voorfz.
weg té ryden, tot groot ^bederf van den felven weg 5
foo is 't, dat wy verbieden by defen eenen ygelyken,
dat niemand, van watqualiteythyzy,hem vervordere
defelve palen, of fchuttinge aireede geftelt, of nog
te fteÜen, op te trekken, of te verfetten , op de ver-
beurte by den geenen', die fulks bevonden fal worden
te doen, ofte gedaan te hebben, van fes Caroli gulden,
boven de reparatie van fchade aan den voorfz. weg en
palen gedaan, nog ook metcenige wagens, peerden,
karren, ileeden, troggen, of diergelyken, over den
voorfz. weg te ryden, op de verbeurte van tien Caro-
lus gulden, boven de reparatie van de fchade, aan dén
weg gedaan , daar voor men alfulke wagens, peer-
den, ,of andere inftrumenten , daar door den voorfz.
weg befchadigt, of eenigfints bedorven word, daad-
lyk fal mogen aanhouden, tot dat de voorfz. boete
betaalt , ende reparatie gedaan zy j ende fal den Offi-
cier van de plaatfe, daar de fchade gedaan is, gehou-
den welen defelve fchade terftont te doenrepareeren,
op zyn gewin van den derden penning meer
5 belas-
tende den MaarCçhalk j mitsgaders de re^eétivè Schou-
ten van" Breukelen, 'MaariTen, Zuylen, en allen an-
deren Officieren, fcherpe toeficht te neemen op het
geene voorfz. ftaat, ende hun tegens de Overtreders
te informeeren en procedeeren tot dé pœnen en boe-
ten boven verhaalt. Gedaan te Utrecht den 16 Ja-
nuar. ido5. Onder ftont, ter Ordonnantie vânmync
voorn. Heeren die Gedeputeerden , ende was onder-
teekent , G. de Ledenberch.


IL ' ORDONNANTIE van de Ed. Mog, Heeren Staten * s Lands van Utrecht, op het onder-
houden van het nieuwe Sand-J'aag-of Lynpad tujfchen Utrecht en Breu-
kelen, den 1 Sepemb. ΜΌ CFlL

De Staten van den Lande van Utrecht, doen te
weten, allbo wy tot meerder gerief van alle
fchippers, koopluyden ende anderen, diede
Stad Utrecht mer hare perfoonen en goederen
begeeren te verlbeken, paiTeeren,
en frequenteren, de
rivierevande Vecht hebben doen verwydenen verdie-
pen, en ook daar na eenen bequamen zandweg, oflyn-
prtd, aan de ooft-ende noord-ooft 2^yde van defelve Ri'^»
viere,
van Utrecht af tôt Breuckelen toe , doen maa-
ken, omme niet alleen devrachtfchüyten tuiTchenU-
trecht en Amfterdam vaarende, ende allefchiet-fchuy-
ten , turfponten, ende andere fchepen , foo door de
Nieuwerfluyfe als.door-den Hinderdam, in· en uyt-
vaarende, ende ook alle fchouwen met turf, na U-
trechc te merckt koomende, inionderheytals de wint
contrarie is, met paarden ende menfchenie doen trek-
ken , maar ten eynden ook alle paflanten des te bee-
ter tot allen tyden tot ende van de Stad Utrecht^mo-
gen gaan ende koomen, alleenlyk refteerende dat daar
op goede ordre geilek, ende defelve wel geobferveert en
onderhouden werde, Soo is 't, dat wy tot dien fi-
ne geordonneert en geftatueert hebben , ordonneeren
ende llatueercn by defen het gunt hier naar volgt.

•Srnil'rrtir

I.

In deneerften, dat niemant met wagens, ploegen,
karren, of diergelyke, op het voorfz. lynpad fal mo-
gen ryden, ofte dry ven, op poene van t' elcken rey-
ie te verbeuren een oudfchild, ofte twee en veertig
ftuyvers daar voor, welcke boete men fal mogen ver-
haaien, innen ende executeeren aan defelve wagens,
ploegen, ofte karren, ende de'paarden, die daar innc
gefpannen zynde , op het voorfz. lynpad bevonden
(uilen werden , ofte zyn geweell, ofte aan de eyge-
naars der felver, tot optie van den geenen , die dc
beboetinge daar van fullen koomen re doen.

I L ^

En fullen de beboetinge daar van mogen geichieden
ende gedaan werden, foo ' wel by allen den geenen,
die tot het maaken ende onderhouden van het voorfz.
lynpad fullen contribueeren , ofte daar inne gehouden
zyn, als by den geenen, die wy tot opficht van dien fullen
koomen te committeeren , den'welcken daar inne^
mits foodanige beboetinge probeerendei'by twee ge-
tuygen, of ten minftenby een getuygen ende affirma-
tie van eede, volkomen gelove fal werden gegeven.


III.

-ocr page 229-

I I I.

Ende fullen defelve boeten als dan, in manieren en
als vooren gedaan ende gevifiteert zynde, geïnc ende
gcëxecuteert mogen worden by een Pander van den
Hove van Utrecht, ofte by de Schouten en Gerech-
ten van de plaatfen daar defelve zyn verbeurt, of van
de plaatfen, daar men defelve beboete perfoonen en
goederen iiil konnen bekoomen, ende fullen foodani-
ge boeten komen, de een hclfte ten profyte van den
geenen, die de beboetinge fal hebben gedaan, en dc
ander helfte ten profyte van den geenen, die defelve

cxecuteeren fal.

I V.

Item, alfoo eenige kalckovens, fteenovens, tichel-
ovens beneven aan het voorfz. lynpad ftaande zyn, dat
daar by ende ontrent in de Riviere van de Vecht dik-
wils zyn leggende eenige fchepen, omme fchulpeuj
óf turf te loiïèn, ofte om eenige kalk, ileenen, pan-
nen , eftricken, ofte anderfints te laaden, Avaar door
de lynden , daar de fchuyten ende fcheepen, de Ri-
viere de Vecht op- ende afvaarcnde , t'elcken maale
af- ende aangeÜeecken foudemoeten worden, en den
reysvaarende koopman in fyne reyfe dikwils foude
worden verlet, foo is geordonneeri, dat de eygenaars
van de voorfz. kalck- ileen-en tichelovens aan beyde
de eynden van de plaatfen, daar de fchuyten en fchee-
pen omme te loflen, of te laaden, by, ofte omtrent
haar ovens tuifchen fouden mogen leggen en abordee-
ren, doen maken ende vaft over eynde ftelien fullen,
hooge ilaande palen, ofte mailen, ende aan beyde de
eynden van der aarde fchuyns,oftealgk)ejende,totop
defelve palen, ende voorts al langens daar boven over
heenen doen maaken ende onderhouden fullen goede
llercke ftangen, of boomfche, ofte revelfche kapra-
vens, ende defelve alle noeften doen affchaven, ende
foo aan de eynden j als op alle vergaderingen alfoo doen
maaken ende verforgen, dat de lynden in het trekken
van de fchuyten Of fcheepen, daar tegen j of aan niet
én hegten , maar van felfs daar over heenen fchieten
ende pafleeren mógen, al op pœne van een oudfchild
als vooren, ende dat men het felve evenwel tot kof-
ten van den gebreekigen , op het gewin van den dar-
den penning meer, fal doen maaken.

Ènde want niet alleen bencven de vóorfz. kalck-
ileen- ende tichelovens, maar ook tot Zuylen, Maar-
fen ende op andere plaatfen het voorfz. lynpad, met
palen cndc planckcn gefchoeyt is, fullen de eygenaars
van defelve kalck - Iteen - ende tichelovens, mitsgaders
van alle huyfingen , hofikeden ende boomgaarden,
daar het felve lynpad tegenwoordig gefchoeyt is, of
door ordonnantie van Gecommitteerden tot defe
fchouwe nóch gefchoeyt foude mogen werden , ge-
houden weefen defelve fchoeyinge, foo verre hare o-
vens, huyfen ende erven ftrecken, voorts aan wel en
na behooren te onderhouden, terfchieringe, ordon-
nantie ende difcretie van de vooriz. Gecommitteerden,
op poene van twee oudfchild, te verbeuren by eenen
jegelyken die fyne fchoeyinge in manieren als vooren
niet onderhouden fal hebben.

V I.

Item, dat alle bruggen, heulen ende iluyfen in en
doorliet voorfz. lynpad leggende, voortaan onder-
houden lullen worden , by den geene die daar door
haar water loofende, of daar door varende zyn, ofte
by den gcetten , die in het onderhout van dien van
ouds gehouden zyn gcAveeft, alles ter fchieringe , or-
donnantie ende difcrétic als vooren, op pœné van twee
oudfchild.

V ï I.

Item, alfoo het glint langs op het voorfz. lynpad
doen ftcllcn, tot verfchcyde plaatfen opengemaakt en
gelaten is, ten cynde den geenen , die daar beneven
//. Deel,

'zyn woonende, daar door paiTeeren ende aan de Rivie-
re gaan ende koomen mogen, ordonneeren wy dat de
poifeflèurs van defelve huyfingen, die open plaatfen
van de glinten metten opgaande en nederdalende fpar-
ren, en de palen daar defelve op beveiligt zyn, voorts
aan maaken en onderhouden zullen, ter ordonnantie
ende difcretie als vooren, op pœne van œn half oud-
fchild.

V Τ I T.

Ende^il het voorfz. lynpad , glinten, afpalingen,
fchoeyingen ende fchuttingen , mitsgaders de bruggen,
fluyfen ende heulen, in ende door het voorfz. lynpad
leggende, met allen dependentien ende aankleven van
dien, alrcede gemaakt ende noch te maaken, twee-
maal jaarlyks, alsfe eeril in Oftobri, ende ten anderen
in Februari gevifiteert ende gefchouwt worden by
twee, die wy daar toe fullen committeeren, twee van
de Magiilraat der Stad Utrecht, ende den geenen,
die wy tot Cameraar ende Oplichter van het voorfz.
lynpad fullen koomen te committeeren, ofte by het
meerendeel van dien.

1 X.

Welken Cameraar ende opfichter mede annotceren
fal alle keuren, breuken, boeten, ende fchieringen, die
opelckenfchouwdag vallen ende gefchieden fullen, en-
de ial defelve breuken ende boeten innen en ont*
fiingen, ook aan den onwilligen datelyk by een
Pander van den Hove van
UtrecYit mogen doen cxe-
cuteeren , ende daar van reeckenen ende verantwoor-
den naar behooren.

X.

Ende fal den voorfz. Kameraar ook gehouden wee-
fen , de Schouwbrieven ten minilen veertien dagen te
vooren by affixie van billetten, foo aan de vier Stads-
poorten van Utrecht, als tot Zuylen, Maarfen ende
Breuckelen te denuntieercn ende verwittigen , ende
daar en boven leveren, ofte beftellen aan de Schou-
ten van de Dorpen ende Gehuchten , die in het on-
derhouden van het voorfz. lynpad gehouden ende ge-
hoefilaagt zyn, elks een gelyke Schouwbrief, omme
by defelve Schouten gepubliceert ende geaffigeert te
worden naar behooren ; ende fullen de voorfz. Ge-
committeerden t* eiken fchouwdag voor hare vacatiën
hebben ende genieten, boven de vrachten, elk vier gul-
den.

X I.

Allé welke vacatiën, vrachten ende andere onkof-
ten , ter oorfaake van de voorfz. fchouwe vallende,
fullen by den voorfz. Cameraar ende Opfichter
Wor-
den gedebourfeert ende verfchoten, die welke hem in
het uytgeven der reeckeninge , die hy van de breuc-
ken en boeten doen fal, fullen worden gepaiïêcrt en
geleeden.

XII.

Ende fullen den geenen, die in het onderhoud van
het voorfz. lynpat gehouden , ende daar inne ge··
hoefilaagtzyn, gehouden wefen , op het felve lyn-
pat, foo verre haare ilaagen llrecken, tegens elcke
Schouwdag alle afgetrecden ende afgevallen kanten
weeder op te fetten, boven twaalf voeten breet effen te
maaken, ende een halve voet dik, van goet, klaar, grof
zand, daar geen eerde noch Icemeerde onder en is,
ofte lbo veel meer of min , als de Gecommitteerden tot
deeiè Schouw bevinden fullen te behooren, ende de
felve daar op ende over verdeylen, latende in het mid-
den altyt de meelte hoogte, alles op pœne van twee
oudfchilt te verbeuren over elke ilag dat hondert ofte
minder roeden lank is.

X ί I 1.

Ende wat ilaagen langer als hondert roeden zyn,
fullen verbeuren een dubbelde boete , ende fullen
de geenen , die de fchouw daar op voerende zyn ,
alle de voorfz. gebrecken datelyken mogen befteeden

Ff i en

EN CROMMEN-RHYN. IL BOEK. IX, TIT.


-ocr page 230-

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

en doen maaken » op den darden penning meer, tot ko-,
flen cndelaftenvandengebreekelyken, binnen alfulken
tytalshcmgoetdunkenial, enzyluyden naar den eyfch
en gelegentheyt van het werk bevinden Tullen te behoo-
ren, welverftaande, dat men den geenen , die het fel-
ve werk competeerdeo te maaken, tot haaren koften
van de felve aanbefteedinge infinuatie ende priefentatie
fal doen , óf fy dat conform de aanbeftadinge willen
maaken ende haare voordere ichade ichutten,of fulks
den aannem/er laten doen, ende dienvolgende van fijn
bedongen loon betaalen , of dat by wcygeringe van
dien, het felve arbeytsloon by den Cameraar ende op-
lichter fal worden verfchoten, en aan den gebrcekigen
"weeder geint, op den darden penning meer.

Ende den tyt, waar jegens foodanige beftaade wer-
ken foude weefen gemaakt, overftreeken zyndcjful-
len de voorfz. Gecommitteerden daar over een na
fchouw doen, en befien of de felve üaagen als dan wel
en naar behooren gemaakt fullen zyn , en fo dan fulks
niet naar behooren is gedaan, foo fullen de gebreeki-
gen , het zy den aanneemer, ofte die felfs fyn Ilag,
achtervolgende de voorfz. praefentatie, belooft hadde
mar behooren temaakenen verbeeteren, daar over ver-
beuren een dubbelde boete , en da.ir en boven te fa-
men betaalen de vacatiën en vrachten van den geenen,
die deielve naafchouw fullen doen, ende fal fulks dan
noch gedaan worden tot koften van den gebreekely-
ken, op den darden penning meer.

X V.

Item dat ook eenen ygelyken t'elken fchouwdage,
door de Schouten, Gerechtsboden,of eenige van den
Gerechten, aangank ende afgank van haare flaagen
wyfen fullen, op pœne van een half oudfchilt te ver-
beuren by een ygelyken , die daar van in gebreekcn
blyven fal.

XVI.

Item of tot eeniger tyt bevonden worden eenige
palen ofte iparren van het voorfz. ghnt vergaan, ge-
noomen ofte gebroocken te zyn, lullen den geenen,
die het felve moeten onderhouden, gehouden wefen
dat terftont,ofte tenlangften binnen drie dagen, naar
dat fulks gefchiec waare, weeder te doen maaken naar
behooren , op pœne van een half oudfchilt te ver-
beuren , ende dat de voorfz. Gmieraar het felve fal
mogen doen maaken tot haaren koften, op den darden
penning meer. ^

XVII.

Ende foo ymant eenige palen of iet anders van het
voorfz. glint quame te breecken , los te ilaan, of uyt
de eerde te trecken , ende men bewyfen konde wie
fulks gedaan hadde, fal den geenen, dje het felve h.id-
de gedaan, boven het hermaaken ende verftooren van
alle fchade , by hem daaraan gedaan, verbeuren vyf
en twintig guldens, en boven d^ien arbitarlyk gecor-)
rigeert worden,naar gelegentheyt van defaake,welkei
bel 3oering (voor foo veel het perunieel aangaat) gedaan
fal mogen worden , foo wel by alle geintereilèerdc
perfoonen , als by den Cameraar ende opiichter van
het voorfz. lynpat.

XVIII.

Ende evenverre ymant daar over achterhaalt foude
mogen worden , die geen middelen hadde de voorfz.

I

1:11

1

boeten te betaalen, fal men den felventer plaatfe daar
foodanige moetwilligheyt en dieverye gefchiet waare,
aan een paal openbaarlyk doen geefielen, ende fal de
informatie daar van genomen, ende executie van dien
gedaan worden tot laften van het gemeene Land»

XIX.

Ende fal het voorfz. lynpat met de glinten, ende
fchoeyingen, die hier vooren tot laften van geene par-
ticulieren zyn geftelt, met allen aankleven ende de-
)endentien van dien, voortaan gemaakt ende onder-
louden worden by den geenen, die daar inne gehoef-
fla:igt zyn, ende hier naar verklaart ende uytgedrukc
wort.

Te weeten de Weert, Louwenrecht, den Nieu·
wen en Ouden Oort, van de Roodebrugge tot de
brugge by de Klophaamer toe, lang ontrent 472. roeden.

Weftbroek en Achrienhoven,vande brugge van dc
Klophaamer voort nederwaarts 31 ƒ roeden.

Zuylen ende Sweeferenge , van daar voorts neder-
waarts totte brugge toe by de Capelle tot Zuylen ,
lang ontrent roeden.

Loenen ende Loenreflooth van het voorfz. flag ne-
derwaarts 180 roeden.

Vreeland daar aan volgende 150 roeden,

Overmeer daar aan volgende 80 roeden.

Cortenhoef en Ankeveen daar aan volgende ifo roed.

Nichte vecht daar aan volgende insgelyks, i f ο roeden.

Maarflen en Maarflenbroek, met MaariTeveen ende
Tienhoven te famen 410 roeden.

Ter Aa daar aan volgende löo roeden.

Abcoude,cum fuis,daar aan volgende (ifo roeden.

Breukelen, cum fuis, van het Abcouwer flag totte
brugge toe te Breukelen over de Vecht leggende,
lang omtrent ff2 rgeden.

Ende ten eynde eenen ygelyken, dien deefe Or-
donnantie aangaan of raaken raag, hem naar defelvc
mag weeten te reguleeren,endaarvan geene ignoran-
tie hebbe te practendeeren,foo ontbieden ende bevee-
len wy den Praefident en Raaden 's Hoofs Provinciaal
van Utrecht, defe onfe Ordonnantie binnen de Stad
Utrecht ende in de Dorpen van Weftbroek, Zuylen,
Loenen, Vreeland, Overmeer, Cortenhoef, Nich-
tevecht, Maarflen, Ter Aa, Abcoude en Breukelen
te doen publiceeren. Aldus gedaan t'Utrecht op den
eerften Seprembris 1007. onder ftontgefchreven. Ter
ordonnantie van myne voornoemde Heeren die Sta-
ten, ende was onderteekent, G. de Ledenberg. On-
der ftont gerelateert, gepubliceert van den Stadhuy-
fe alhier binnen Utrecht met adfiftentie van Jacob
Merling, Subftituyt Schout, en andere van de Ma-
giftraac ende Gerechte aldaar, naar voorgaande klok-
luydin^e voor den gemeenen volke, op den vierden Sep-
tembris 1607. by my Deurwaarder 's Hoofs voor-
noemt onderfchreven, ende was onderteekent, C. van
Mynden. Noch lager ftont gerelateert. Gepubliceert
naar voorgaande klokluydinge met behoorlyke adfi-
ftentie tot Zuylen op den p Septembris 1607. ten fel-
ven dage en jaare tot Maarflen, Breukelen, Loenen5
den 10 Septembris 1507. tot Cortenhoefj ten felven
dage tot Vreeland , Overmeer, Abcoude, Nichte-
vechtj den 18 Septembris 1706. Ter Aa en inWe/l-
broek,by my Pander jcn was onderteekent, W.JaniTe
Portengen.


lil. ACTE van de Heeren Gedeputeerden 'uan de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands van Ü-
trecht, waar by aan de Jagers verboden word, haare paarden tujfchen Utrecht en
Breuckelen op het Sandpm te laten kopen^ den ^May ΜΏ CXlK

ie Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, interdiceeren en verbieden alle ja-
gers en eenen ygelyken, eenige peerden aan,
of op den randweg tuflTchen Utrecht en Breu-
kelen, mitsgaders op den groenen weg achter Zuy-
len , ofte andere wegen, aan den voorfz. fandweg
depCndeerende, te laten loopen en weyden, 't zy of
defelvc
voor verlaten, ofte anders gehouden werden,

jüfoo

D


-ocr page 231-

EN CROMMEN-RHYN. II. BOEK. IX. 7/7. 129

alfoo men verftaat, dat fy onder die praetext derhuys- ge den Cameraar van den fandweg , cnde voorts alle
luydcn gewas van koorn , gras, ende anderfints zyn geintcreflèerden fullenmogen doen. GedaanrcUtrecht
afeerendej ende dit op pœne van fes gulden op eiken den 4 May 1614. Onder ίΐοηζ, ter Ordonnantie van
paard dit bevonden fa worden ter voorf-i. plaatfe fon- 'de voorfz. Gedeputeerden , ende was onderteekent,
der hoeder te gaan, of te weyden : welke beboetin--' G, de Ledenberg.

IV. PUBLICATIE, voor en, tegen het dryven van Οβη, en Koeyen over het Lynpadtuf-

fchen Utrecht en Breukelen, den 2 OM, UOQXVIL

ÎC Gedeputeerden van de Staten 'sLands van

Utrecht, doen te weeten. Alfoo men by

I Ë expcrientie bevind , dat fommige koopluy
den, huysluyden, en anderen, haare mage-
re en vette oflen of koeyen, over het lynpad tuflchen
Utrecht en Breukelen dry ven, verlatende den ouden
dyk, dien zy luyden voor het maaken en leggen van
het voorfz. lynpad plegen te gebruyken \ ende dat die
voorfz. oiTen en koeyen , het felve lynpad feer beder-
ven, door hetaftreeden van de kanten , ende omdrin-

fcn van de glinten , tot grooie fchade en merkelyke
often van den geenen, die daar inne gehoefflaagt zyn.
Dat ook die felve oiTen ende koeyen op de befaaydel
landen loopen, ende het koorn vertreeden , mede in|
de weylanden aan den voorfz, weg gelegen het gras ;
afecten, tot fchade van de eygenaars ende pachters,
die haare pachten daar van moeten betalen, 't welk
foo niet en behoort. Ende want het voorfz. pad tot
dien eynde niet is gemaakt, maar tot een lynpad, die-
nende tot het voorttrekken van fcheepen en fchuyten
opwaart en nederwaarts met menfchen of peerden,
ende voorts tot een gaanweg. Soo is *t, dat wy op
de klachten ende verfoek van de Geintcreflèerden, en
tot haarluyder ontlaftinge van ioo onbillyke koften en
fchaden , geinterdiceert en verboden hebben, gelyk
wy interdiceeren en verbieden by delen allen en een
ycelyk, voortaan cenige oiTen, of koeyen, 'c zyvet,
o? mager, over het voorfz. lynpad te dry ven of jagen,
op poene van drie Carolus gulden, op yder beeft te
verbeuren. Welverftaande, dat die geenen, die haa-
re landen hebben leggen op Schulpen , tuflchen de
Roodebrugge ende Klophamer, haare beeften wel in
en uyt haare landen mogen laten dry ven, mits dat zy
achter by Loevenhout omdryven,ende by den geftel-
den draayboom, ftaande by Dirk Jan Huygens huys ,
op ende van het lynpad gaan. Ende alfoo de verkens
het felve lynpad ook feer bederven, door hetomvroe-
ten van de wallen en kanten, mede tot groote keften
ende ichade van de voorfz. gehoefflaagden ; foo ver-
bieden wy mede alle huysluyden ende opgefetenen
daar ontrent woonachtig, ende anderen, eenige ver-
kens te laten loopen , of te gaan weyden op en aan
den voorfz. weg of lynpad , op poene van op yder
verken te verbeuren dertig ftuyvers 5 het een derden
deel der voorfz. boeten tot profyte van de Hcerlyk-
heyd van defen Lande, het tweede tot behoef van den
geenen, die de beboetinge fal doen, cn het derde toe
behoef van den geenen, die de executie doen fal. En-
de fullen de beboctingenneflfens den Cameraar van het
voorfz. lynpad mogen worden gedaan by alle Geintc-
reflèerden, mitsgaders by eenen ygelyken, denwel-
ken men geloof geeven ial, op de aöirmatic van twee
of drie gelpofwcei dige getuygen , ook op den eed
van den bekeurder , ende de affirmatie van een ^e-
loofwaardigen getuygen. En op dat niemand hier
van eenige ignorantie hebbe te prxtendeeren , foo
ordonneeren wy den Cameraar van het voorfz. lyn-
pad , deièn aan de Roodebrugge , aan de bruggen
tot Zuylen , Maarfen , en Breukelen te doen publi-
ceeren en aflïgceren. Gegeven te Utrecht onder het
zegel van de voorn. Staten op den 2 Oitob.
Onder ftont, ter Ordonnantie van de voorfz. Gede-
puteerden , onderteykent, G. de Ledenberg. Ende
befegelt met een opgedrukt zegel van rooden waiTc,


V. ACTE, voor en·) tegen het befchadigen en wegneemen van booment flaande aan het voor^
fchreven Sandpad, den 12 OM. M Ό C Χ XFl

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, interdiceeren cn verbieden by de-
fen allen huysluyden, eii een ygelyck , van
wat conditie fy fljn, dat hem niemand en
vervorderen met fchuppen, fpaden , of eenigerley in-
ftrümenten, hoe die mogen genaamt werden, te gra-
ven , of weg te necmcn, de boomen , die met voor-
raad gelaten fijn aanden nieuwen gemaaktenfandweg,
of trcckpad aan de ooftzyde van de Rivicre van de
Vecht, nog ook met geene baggen , fchouwen te
leggen baggeren, om hare netten, onder ofte ontrent

den voorfz. weg te werpen, waardoor defelvc eenig-
iÏnrs foude mogen werden gekrenkt, op pœne, foo wjc
defen eenigfints foude mogen worden bevonden te heb-
ben gecontravenieert, verbeuren fullen vyfen twintig
gulden, boven de inibumenten, waar mede, of inne het
ielve foude wcfen gefchied, ende arbitrale correéèic,
tot difcretie, na gclegentheid van der fake , t'appli-
ceeren foo veel het pecuniecl aangaat volgens de
Ordonnantie, Gedaan te Utrecht dep Odob,,


VJ. ACTE, als vooren, verbiedende langs het Sandpad aan de Fecht ^ eenige weddm maken
in dato den
zo Maart MüCXXXF

De Gedeputeerden van de Staten 's Lande van
Utrecht, verftaan hebbende, dat cenige ja-
gcrs, jagende met hare paarden op hetfand·
pad, 'i welk tot groote koften van den
Lande geleyt is, langs de Riviere de Vecht, op ver-
fcheyde plaatfen, aan de fijde van dc Riviere wedden
maken, waar door niet alleen de kanten van het fand-
pad afgetrecden worden , maar ook de Riviere komt
te verontdiepcn, interdiceeren en
verbieden alle jar
gers , ende eenen ygelyk , voortaan cenige wedden
aan de zyde van de Riviere tc maken, nogte haarç
paarden van het fandpad
Içyden, ja^eo, of laten


-ocr page 232-

230 VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

gaan om re drinken , fpculen, ofte te water te ley-
dcn, op pœne van drie gulden te verbeuren, foo dik
fy ter contrarie hebben gedaan j authoriiêerende Jacob
van Achteveld, Cameraar van het fandpad, omme de
beboeting te doen, en de peerden, touwen, endelyn-
den in bewaarder hand te neemen , tot dat de boeten
Tullen wefen voldaan , ende ook allen GeintereiTeer-
den , die daarop foo wel, als de voorfz. Cameraar,
geloof geattribueert iïil worden, mits defelve fterken-
de by eede. Ende op dat niemand hier van ignoran-
tie en hebbe te prietendeeren, foo ordonneeren wy den
voorn. Cameraar van het fandpad , defen aan de Roode
brug, de Klop, tot Zuylen , Maarflen, Breùkelen,
Nieuweriluys, daar des van nooden is, te doen publi-
ceeren , ende affigeeren by gefchrifte. Gedaan te
Utrecht den 20 Maart 163f.

rnrnm


Vil. ORDONNANTIE, ^/i ν oor m , op het S andpad tujfchen Utrecht en Br enkelen, den η

May MOCXLL

e Gedeputeerden Van de Staten van den Lan
de van Utrecht ^ doen te weten , alfoo
men by experientie bevind , dat de flagen
van het ilmdpad, tuflchen Utrecht en Breu-
niec alleen jaar op jaar , niet naar behooren
Worden aangewefen , maar ook dat defelve meer en
meer vergaan , tot groot ongerief van de paflanten,
die het voorfz. pad loo te voet, als te peerd gebruy-
ken, willende daar inne voorfien, hebben geordon-
neert en geftatueert, ordonneeren en ilatueeren mits-
defen, dat alle Geërfdens, die met hare huyfen ende
erven langs het voorfz. pad gehuyil en geërft zyn,
lbo verre hare huyfen en erven itrekken, op de fchouw-
dagen behoorlyke aan- en afgang van hare flagen ful·
len wyfen , op pcfine van een half oudfchild
5 en de
flagen fl:aande tot laften van de refpeftive Dorpen, die
daar inne gehouden en gehoefflaagt zyn, fullen by
yder Schout en twee van het Gerecht van het Dorp,
diens flag het is, behoorlyk aan- en afgewezen wor-
den, op pœne van een oudfchild. Item wie fijn flag
nieten fand, conform de Ordonnantie vanher voorfz.
pad, in denjaare 1607. geftatueerr,fal verbeuren twee
oudfchild} dog op de flagen, die höndert ίέη meèr
roeden zyn , fullen de boeten dubbelt zyn j gelyke
boeten fullen verbeuren, diegeene, die de wallen van
het iandpad in hare flagen niet opgefet hebben ; item
die geene, die hare gelinten niet
na behooren gemaakt
hebben : gelyk ook doen fullen die geene, die haare
fchoeyinge en werfbalken niet behoorlyk hebben ge-
repareert. En fullen de Hceren Gecommitteerden tot
de fchouwe en oplicht tot het voorfzi pad, over de
flagen , die zy hiet na behooren bevinden gemaakt j
doen den nafchouw, tot laften van den gebreekigen ,
acht dagen na den fchouwdag voorfz, Ende wat fla-
gen dat dan niet gemaakt zyn, ial den geerien die het
fijn flag is, verbeuren dubbelde boeten. En fal den
Cameraar van het voorfz. pad de ongemaakte flagen
tot koften van den gebreekigen doen maken, op zyn
gewin van den derden penning meer. Ende ten eyndé
het voorfz. fandpad des te beter voortaan mag werden
onderhouden,en alle contraventien,die tegens de Ordon-
nantie van het pad en den aankleeven van dien gefchie-
den , geweert en de contraventeurs daar over geftrafc
mogen worden,fo ordonneeren wy den voorfz. Cameraar
van het pad, het felve pad tweemaal ter weeke te vi-
fiteeren ende befichtigen, ende wat fauten hy daar aaa
vind, mitsgaders aan de bruggen, heulen, en fluy-
fen, item aan flagboomen , flooten, gelinten, palen,
fchoeyinge, als anders, ial hy den geenen , die fulks
incumbeert, van onfent wegen ordonneeren binnen
vier en twintig uren defelve fauten te beteren , en-
de foo de voorfchreve fouten binnen den voorfchree-
ve tyd niet gebetert zyn , foo fal de gebreekige daar
over verbeuren twee oudfchild. Ende fal den Ca-
meraar voornoemt defelve fauten doen remedieeren
op zyn gewin van den derden penning meer. Voorts
fal dén voorfz. Cameraar getrouwelyk annoteeren alle
keuren, boeten, breuken, ende fchieringen, die op
elcke fchouwdag vallen ^ en defelve innen, ontfangen j
ook volgende de voorfz. Ordonnantie aan den onwil-
ligen dóen executeeren, ende daar van de eene helfte
in zyne reekeninge brengen , ende verantwoorden ^
ende de ander helfte der voorfz.boeten, mitsgadersdc
boeten, die niet op den fchouwdag vallen, fil hy ge-
niéten én voor hem behouden. Ende ten eynde hier
Van niemand ignorantie en hebbe te prastendeéren, foo
ordonneeren wy den voorfz Cameraar, defen aan dc
Roodebrug, tot Zuylen, Maarflen, Breukelen, ende
daar des van noden is, te doen publiceeren en affigeereri
by gefchrifte. Gedaan te Utrecht den 7 May'1641.

kelen


VIII· PUBLICATIE, als vooren, tot confervatie van het Sandpad tujfchen Utrechti en den

Hinderdam, den 23 July MOCXLL

ie Gedeputeerden van de Staten 'sLands van
Utrecht, vérftaan hebbende, dat het fand-
pad, hetwelk geleytis, opdat alle fchip-
pers ende koopluyden , die met hare fche-
pen, foo door de Nieuwcrfluys, als den Hinderdam
varen, te beter aan en van der Stad Utrecht fouden
geraken, feer word bedorven, door dien eenigevoer-
luyden , ende anderen de palen, tot bevrydinge van
dien geftelt, verfetten, uyt'de aarde trekken ,. of om-
houwen , rydende met hare wagens over het voorfz.
pad, interdiceeren en verbieden allen én een ygélyk,
van wat qualiteyt hy zy, hem te vervorderen de pa-
len, fchuttingen, heckens, offlachboomén, endede
flooten daar aan hangende jop het fandpad ftaande^ en
die nog geftelt fouden mogen worden, op te trekken,
te verletten, ofte befchadigen, op pœne van vyf cn
twintig guldens ende arbitrale corredbie, boven dc re-
paratie van de fchade, aan den voorfz. fand weg, of
palen gedaan, nog ook met éenige wagens, karren,
fleeden, ploegen j trochgen, of diergelykenoverden
fel ven weg te ryden, op de verbeurte van tien Caro-
H gulden, boven die fchade aan den weg gedaan, by
de contraventeurs te verbeuren , foo dickwils fy ter
contrarie defes fullen hebben gedaan : welke fchade
aan de palen, of weg gedaan, den Cameraar, ofte
Opfichter van het pad, datelyk fal doen remedieeren ^
op zyn gewin van den derden penning meer, tot kop-
ten van den gebreekigen , authorifeerende Jacob van
Aehteveld , Cameraar en Opfichter van het voorfz.
pad, omme de beboetingc te doen , en daar voor tc
arrefteeren , ende aan te houden de overtreeders van
defen, ook haare peerden ende wagens , tot dat dc
boeten ende fchade aan het pad , of palen gedaan,
fullen fyn voldaan: op welkebeboetinge hcmvolkoo-
men geloof fal worden gegeven mits defelve fter-
kcnde by eede j foo veeltyds niet docnlyk is , getuy-

gen


-ocr page 233-

gen te bekoomen, lattende en beveelendc den voorfz.
Cameraar tegen de overtreders van defen leinformee-
ren en procedeeren, tot voldoeoinge dei' boeten en
pœnen hier voorcns verhaalt. Ende op dat hier van
niemand ignorantie en hebbe te pr^tendecren, foo
ordonneeren wy den voorn. Cameraar van het fandpad,
defen aan de Roode brug , de Klop , tot Zuy en ,
Maarflen, Breukelen, Nieuweriluys , ende daar des
van nooden is, te publiceercn ende affigeeren,by ge·
fchrifte. Gedaan te Utrecht den zj July
1Ö41.

EN GROMMEN. RHm IL BOEK, IX, ΤΙΤ.


De Lefer "uoege hier by het OUroy ^ waar hy aan de Stad van JJtrecht gepermitteert word^ om een fandpad van de
NieuwerfluysJot aan den Hinderdam te mogen leggen^ mits een redelyken tol genietende , dmiz Augufi,
i6i8.
Siet beneden den xv ι. Tyt. i n. Deel.

IX. WAARSCHOÖWINGE, van deEd, Mog. HeerenStaten Ί Lands vanVtrecht, is^aar

by verboden word op het S andpad, tujfchen Utrecht en Breuckelen, met eenige
wagens, karren &c. te ryden y den ^.OBob. ΜΌ CL XXyiI, engerem*
veert den lAugufi, MOCLXXXIIL

De Staten van den Lande van Utrecht, in er-
varinge fynde gekomen, dat het landpad tuf
fchen Utrecht ende Breukelen , met vracht-
en andere wagens, karoflen, kaleiTen, bol-
derwagens, enchefes gebruykt word, als een ordina-
ris Heeren weg, ende daar door feer bedorven en te
fchande gereden word, anders dan het behoort, foo
het felve daar toe niet en isgeleyt, maar tot eenfant-
weg, op dat alle menfchen, foo tc voet als te paart,
het felve wel ende bequamelyk fouden mogen gebruy·
ken, om na, ende van de Stad Utrecht tc geraakenj
ihterdiceren en verbieden alle ende eenygelyken, van
wat ilaat, ende qualiteyt die zyn, met vracht- en an-
dere wagens, koetfen , karoflen , kaleflen , bolder-
wagens , chefes , karren , ploegen , trochen , ende
diergelyJce over 't voorfz. fiindpad te ryden , fonder
ons, ofte onfc Ordinaris Gedeputeerden fchriftelyk
conient, (welk confent zy aan den Cameraar van 't
voorfz. pad fullen moeten vertonen , eer iy daar over
fiillen mogen ryden, dewelke daar van behoorlycke
aniiotitie houden Tal ) op pœne van vyf en twintig
gulden op yder wagen , koets, karos , &c. te ver-
beuren, foo dik en menigmaal fy contrarie hebben ge-
daan } verbiedende mede allen en een yegelyk, haar tc
vervorderen de boomen , die langs het voorfz. fandpad
geplant zyn, of noch geplant fullen mogen woraen,
mitsgaders de palen, fchuttingen, heckens, ilagboo-
men, ende flooten daar aan hangende , op 't voorfz,
fandpad ftaande, ende die noch geilek fouden mogen
worden , uytte aarde te trekken , om te houwen,
verfetten, of eenigfints te befchadigen, op pœne van
vyf en twintig gulden , ende arbitrale correétie, ende
dit al boven die fchade aan het fandpad , boomen,
flagboomen ende ilooten, als anders gedaan, het wel-
ke den Cameraar datelyk fal doen remedieren^ op fyn
gewin van den darden penning meer, tot koften van
de geene die fulksgedaan hebben} authoriferende (i)

Govert de Vries, Cameraar van 't voorfz. pad , de
beboetinge, hier inne geroert, te doen, ende daar voof
te arrefteren ende aan te houden de overtreders van
defen , niet tegenftaande fy haar mochten excuferen,
dat de voorfz. flagboomen open , ende niet gefloten
waren, ook hare paarden, ende wagens, tot dat de
voorfz. boeten, ende ichade aan de voorfz. boomen,
't pad, palen, ende floten gedaan , volkomen (uilen
wefen voldaan} ende ingevalle defelve binnen dentyd
van acht dagen niet worden betaalt, foo fullen defelve
daar voor by de voorfz. Cameraar openbaarlyk aan dc
meeftbiedende mogen worden verkoft, op welke be-
boetinge , indien den Cameraar defelve doet , vol·
komen geloof fal worden gegeven, mids defelve (in-
dien des verfocht wort} flemende by eede, ende ibo
hy defelve beboetinge niet felfs gedaan heeft, deielvc
ten minften met een getuyge verificrende ; voorts ial
hém niemand onderftaan d'en Cameraar in *c doen van
defen iynen laft, of uytvoercn van iyne commiffie te
refifteren, of tegen teftaan, misfeggen, öf misdoen,
op poene van arbitralyk geftraft te worden : laftendc
ende bevelende den voornoemde Cameraar, tegen de
overtreders van defen te informeren ende procederen,
tot voldoeninge van de boeten ende poenen hier vorens
verhaalt. Ende op dat niemand hier van ignorantie en
hebbe te prsetenderen, foo ordonneren wy den voorfz.
Cameraar defen aan de Roodcbrugge , de Klop, tot
Zuylen , Maarflen , Breukelen, de Nieuwerfluys,
ende daar des van noode is, te doen publiceren endeaf-
figeren naar behooren. (i) Aftum t* Utrecht den
5
Auguft. 1Ö85. Was geparapheert, H. J. vaft Tuyl
van Serooskerken, vt. Onder ftond: ter Ordonnan-
tie van myne voornoemde Heeren die Staten. Was
geteeckent, J. v. Luchtenburg. Hebbende op het
^atium gedruckt 't cachet van Hooggemelte Heeren
Staten, in rooden waflche.


(l ) In de TVaarfchouwing van den ^06ïob, lejy.fiaat^ Jacob van Achteveld.

( 1 ) Het flot van de voorfz. Waarfchowwing luyd. A<Stum te Utrecht, den 4 0£l:ob. 16yy. Was geparapheert,
P. Ruyfch. vt. &c.

X. PL AC A AT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van

Utrecht, tegen het ontydtg fnyden van den bitterling, fiaande aan het Sandpad
langs de Vecht, den lo April ΜΌ CXXXVIL

Dc Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, verftaan hebbende , dat de bitter-
ling, die door onfè ordre totprsefervatievan
het landpad larigs de rivière de Vecht ge-
fteeken is, door het ontydig fnyden van eenige komt
te verdorren ende vergaan, ende dat anderen het ge-
ftccckeq fteck uyt moedwil uyttrckken ende bedcr-
ven, interdiceeren en verbieden allen cn een ygelyck
voortaan eenige rys, of bitterling af tc houwen, of af
te fnyden, fonde!· daar toe eèrft te hebben fchriftelyk
confent van onfen Cameraar ende Opiiender van het
fandpad, nog ook het gefteeken fteck uyt dc aarde
te trekken, ofte te befchadigen,op poene van vyfcn
twintig gulden, ende arbitrSecorreaie. Interdicce.

ren


-ocr page 234-

ί^Ι VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT. VAARTSEN-

ren voorts op geljke pœnc, dar niemand de wallen
van het fandpad lal maayen , of doen maayen , alfoo
men verftaac , dat diiar door dc eerfte uytfchietende
lootcn van de bitterling worden afgehouwen, ende
verdorven. Ende alfoo door het weyden van de paar-
den, oflen, koeyen, en ander beftiaal, als mede door
het omvroeten van de verekens niet alleen de bitter-
ling, maar ook de wallen van het fandpad worden
vertreeden, omgevroet ende verdorven, foo fal nie-
mand fyn paard, of paarden op het fandpad mogen la-
ten gaan weyden, 't zy, of die voor verlatenloopen, alle Geinterefleerden, die daar op foo wel, als den
of niet,
alfoo men verftaat, dat onder dat dekfel derjvoorfz. Cameraar geloof geattribueert fal worden,
huysluyden koorn, ende gras word afgeweyd, op de, mits defelve fterckende by eede. Ende op dat nie-
verbeurte van iês gulden op yder paard te verbeuren, ^ mand hier van ignorantie hebbe te praitendeeren, foo
dat aldaar gaan weyden heeft. Voorts en fullen geen' ordonneeren wy den voorfz. Cameraar, defen aan dc
hoornbeeften, dieniet geleyd worden, fchapen, nog Roodebrug, de Klop, tot Zuylen, MaariTen, Breuc-
verckens op het voorfz. pad mogen koomen, maar kelen, Nieuweriluys, ende daar des van nooden is, tc

vereken dartig ftuyvers, en op yder fchaap eene ftuy-
ver, waar voor de beeften tot koilen van de eygenaars
gefchut, ende naar den omgang van achtdagen ver-
kogt fullen worden , omme daar aan te verhalen dc
boeten, en koften, indien niet fyn voldaan binnen
den voorfz. tyd j autborifeerende Jacob van Aehte-
veld, Cameraar ende Opfichter van het voorfz. fand-
ad, om de beboetinge te doen, ende de paarden en
eeften te fehutten, ende in bewaarder hand te nee-
tot dat de boeten fullen wefen voldaan, en ook

men.

publiceeren ende afiigceren , by gefchrifte. Gedaan te

Utrecht den 20 April 1637.

daar van gehouden moeten worden, op pœne van op
yder hoornbeeft te verbeuren drie gulden , op yder

het hakken van den voorfz. Bitterling, den ^OBober

XL PUBLICATIE, als moren, oi

MDCXCI

l·.

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Ucrccht, doen te weten , dat wy om goede
redenen goedgevonden hebben te verklaren,
dat het aan alle ende een yeder, die aan het
zandpad langs de Vecht geërft, en geland zyn, foo
verre haar land ftreckende, ende competerende is, fal
vryftaan , ende in haar vermogen zyn, het gewafch
van den bitterling, op den voet van het zandpad ftaan-
de, tot den raeeften dienfte van het voorfz. zandpad,
tc hacken , ende te houwen naar behoren, mids Îig
in alles regulerende naar de ordres van de fchouwvaa
Watergrauf ende Deputaten. Ende ten eynde hier
van niemand eenige ignorantie prastendere, fal defen
worden gepubliceert, daar , ende foo fulcks behoort.
Gedaan t' Utrecht defen 3 Odober i dp3. Was gepa-
rapheerc
, J. Taets van Amcrongen , vt. Onder
itond : ter Ordonnantie van de voorfz. Heeren Gede-
puteerden. Was geteekent, P. Voet van WiniTen.
Hebbende op het fpatium gedruckt 't cachet van dc
Welgemeltc Heeren Staten, in roeden waflchc.


XIT, ACTE, als vooren, rakende het onderhouden van de bruten^ die in en door het Sandfad

langs de Vecht leggen, in dato den ()Oecemb7ΜΌ CXXXVIIL *

De Gedeputeerden van de Staten's Lands van
Utrecht, verftaan hebbende, dat het fand-
pad , 't welk geleyd is,op dat alle fchippers
en koopluyden, die met haare fcheepen,foo
door de Nieuweriluys als den Hinderdam varen, te
beter aan en van de Stad Utrecht fouden geraaken,
onbruyckbaar werd gemaakt, door dien de huysluy-
den , en anderen , tot wiens gerief voor haare huy-
fen , of hoflieden die bruggen , die in en door het
voorfz. pad geleyd zyn, op dat fy te beter aan en van
haare huyfen fouden geraaken, niet na behooren on-
derhouden en maken, ordonneeren en beveelen, dat
alle bruggen, heulen, en iluyfen, die in en door het
voorfz. landpad leggende zyn , met haar vleugels voor-
taan gemaakt, aangevult, en onderhouden worden,
by die geenen , die daar door haar water loofen, ofte
vaarende zyn, gelet defelve daar op t'haren verfoeken
fijn geleyd, op pœne van twee oudfchild by denge-
breekigen te verbeuren , boven de koften ende repa-
ratien derfelver, die den opfichter van het pad fal
verfchieten op fijn gewm van den derden penmng
meer , interdiceerende voorts allen, ende een ygely-
ken, voortaan door het voorfz. fend pad te graven,
ofte eenige nieuwe heulen , bruggen, of iluyièn, in
of door het voorfz. fandpad te leggen , fonder daar
toe te hebben van ons, ofte de Heeren Gecommit-
terden van het fandpad, fchriftelyk confent, wcick
confent fy aan onfen Cameraar, ende opfichter fullen
moeten vertoonen , eer fy in het werk fullen mogen
treeden, op poene van vyfen twintig gulden,cnar-
bitrale corredie, boven het hermaaken, ofte verftoo-
ren van de fchade aan het voorfz. pad gedaan
5 ende
dat niet te min, haar geleyd of gemaakt werckfal
worden geamoveert tot haren koften, op het gewin
van den derden penning meerj authorifeerende Jacob
van Achtevelt, Cameraar, ofte opfichter van hetfand-
pad, tufichen Utrecht cnBambrug, om de beboe-
ting in defen verhaalt te doen , ende tegen de over-
treeders van defen te procedeeren , ende doen procc-
deeren, tot voldoeninge der pœnen en boeten voorfz.'
Ende op dat hier van niemand ignorantie en hebbe tc
prsetendeeren, foo ordonneeren wy den voorn. Came«
raar, defen van ftonden aan,aan de Rodebrugge,Zuy-
len, Maarflen, Breukelen, Nieuwerfluys, ende daar
des van noden is, te doen publiceeren , ende affigecren
by gefchrifte. Gedaan te Utrecht den
6 Decenjb.
lóil


XIII. RESOLUTIE, als vûoren, waar by geordonneert is , dat de bruggen , leggende in ende

' door het Sandpad langs de Plecht, mt Umngen fullen worden voorCm,

deneNovemb.MVCCFl

wÊÊm

By

-ocr page 235-

EN CROM MEN- RHYN. IL ÈOEK, IX. flT.

»33

Β y refumtie van haar Ed. Mog. Refolutie , van
den
19 Oaober 170Ö. is goed gevonden, de-
felve te veranderen invoegen als volgt. Is na
deliberatie goedgevonden ende veritaan , de
Heeren Gecommitteerden tot de fchouwe van het
fandpad naar Β reukelen » te authorifercn, foo als de-
felve geauthorifeert worden by defe, om op de refpe-
ftive bruggetjens, leggende in het fandpad langs de
Vecht, van Utrecht tot aan de Nicuwerfluys toe,
(voor Γ00 veel het fandpad gereden word,} ende waar
door eenige dorpen ofte communauteytenin de Vecht
uytwateren, behoorlyke leuningen aan beyde zyden
te doen ftellen , ende wit verwen , foodanig dat de
leuningen aan dezydevan de Vecht bequaam fyn voor
het overloopen van de lynen, ende fulks gedaan fyn-
de, door derfelver Cameraar, aan de refpedive gein-
terefleerde communauteyten te doen aanièggcn, ende
iniïnueren, dat fy na defen de voorfz. leuningen naar
behoorcn fullen hebben te onderhouden. Ende wor-
den de opgemelte Heeren Gecommitteerden mede
geauthorilèert, om alle de particuliere Geërfdens,
die over het voorfz: fandpad eenige bruggen hebben
leggende, dpor derfelver Cameraar te doen iniïnue-
ren, dat fy van gelyken fulke leuningen , ende invoe-
gen voorfz. geverft , op hare bruggen fullen hebben
te ftellen, binnen den tyd van fes weeken naar infi-
nuatie , op pœne van nader difpofitie, ende defelve
vervolgens ten allen tyden fullen hebben te onder-
houden , blyvende deswegen den ordinaris fchouwe
onderworpen. Onder ftond, accordeert met de voorfz.
Refolutie. Was geteekent, P. Voet van WiniTen.


NEGENDEN TYTEL.

SESDE DEEL.

Nopens het onderhoud van her Sandpad tuffchen Breu-
kclen ^ of de Nieuwerfluys tot aan
Ouderkerck.

I. OCTROY van de Staten van Holland, tot het maken van een Sandpad en Wagenweg ίνβ
fchenOuderkerk en Breukelm, den Juny MOQXXVL

tive Provinciën Jurifdidien. Ende dat ten iêlven
eynde aan de Heeren Staten van Holland en Utrecht
verfocht fouden worden, de authoriiatien en oftroyen,
hier toe nodig. Soo veriochten de Vertoonders, dat
tot vorderinge ende voltreckinge, van foo dienftigcn
en voor het gemeen profytelyk werk, wy haar oe-
liefden te authorifeeren ende vergunnen , de landen,
plantagien, heulen ende kaden, tot defen nodig, tc
mogen vergraven , afhouwen ende verlegden, ende
drie, vier huyfen, ofte getimmerten , die m de weg
ftaan, wat te doen intrecken, of verfetten, mitsga-
ders de materie ende fpyfe tot het voorfz. fandpad en
wagenweg nodig, tc halen ter naaftcr laage en min-
fte lizhade, mits doende de eygenaars ende geinteref-
ièerdens bchoorlyk contentement, tot ieftimatie van
onpartydigen , daar toe by de Gecommitteerden ten
opfichte van het voorfz. Îandpad ende wagenweg ge-
ftelt, te aiTumeeren, ende vorder, dat tot verval-
linge van de voorfz. onkoften , de Vertoonders nevens
die van Utrecht, tot laften van de geenen, die de voor-
fchreve wagenweg ende fandpad fullen gebruycken,
vermogen iullen op te ftellen , foodanigen gabél, of
weggeld, te begrooten tegen den penning, als voo-
ren, ende ten wederzyden half en half te genieten, en
heffen ter plaatfen daar toe te ordonneeren. En van
alle het felve de Vertoonders te verleenen oótroye in
de befte forme. Soo is 't, datwy defaake ende ver-
foeck voorfz. overgemerkt, ende genegen wefendedc
Vertoonders hier inne te believen , defelve vergunt,
geaccordeert ende geodroyeert hebben, gunnen, ac^
cordeeren ende oftroyeeren by defen , dat haar Edele
tot hét maken van het voedpad, van Ouderkerk toc
Breuckelen toe, ende een bequame wagenweg, van
omtrent legen over de Voetangel tot Abkoudc toe ,
de landen, plantagien , heulen cn kaaden, tot defen

G g iiodigi

De Ridderfchap, Edelen ende Steden vanHol-
land-ende Weft-Vriesland, reprasfenterende
de Staten van den felven Lande, doen te we-
ten. Alfoo Burgermeefters ende Regeerders
der Stad Amfterdam, ons vertoont hebben, hoe dat
over lange jaaren luifchen haar , ende de Regeerders
van Utrecht gefprek ende communicatie was gehou-
den, omme de paiîîigie, te water ende te lande, tuf-
fchen de voorfz. Steden te verkorren, ofte bequamer
te maken , ten eynde de reyfende luyden, te Ipoedi-
ger over weg fouden kennen komen. Dan alfoo her
felve eenigen tyd in ftilftant was gebleven , ende on-
langs wederverfocht ende gcreiumeert zynde, geoor-
deelt was, dat tot het gemeene befte , ende fonder·
linge gerief van de paÎTeerendc luyden foude komen
te rtrecken, ende mitsdien de Vertoonders, met de
Regeerders van Utrecht dien aangaande waren geac-
cordeert, dat van Ouderkerck tot Breukelen toe, nef-
fens de gcwoonelyke Vaart, een Cindpad gemaakt en
onderhouden foude werden , om alle fchuyten ende
fchepen met paarden te mogen trecken » ende daar
en boven een bequame wagenweg , van omtrent te-
gen over de Voetangel, tot het Dorp van Abcoude,
mits de onkoftcn tot het maken van het voorfz. fand-
pad en wagenweg, met de bruggen, heulen endeap-
pendentien, mitsgaders het afgelden van de landen,
getimmerten ende plantagien daar toe nodig, met de
onkoilen van het jaarlyks onderhoud der voorfz. wer-
ken , naar de ordre daar op te maken, by de refpeâiive
Steeden verfchoten, ende weder gevonden fouden wer-
den , op leecker gabel, of weggeld, te beramen tegen
den penning twintig, van het kapitaal dat daar toe
gedebourfeert foude werden, te genieten half en half,
ende re heffen, op de bequaamfte plaatfen daar toe te
ordonneren: alles fonder verminderinge van der refpec-

-ocr page 236-

plaatfen daar toe te ordonneeren. Ende ten eynde de
Vertoonders defé onfe gunfte, accoorde endeoftroye
mogen genieten, als naar behooren , latten
\vy ahen
en een ygelyk defen aangaande , datfe den Vertoon-
ders den inhouden van defen doen, laaten en gedogen,
ruftelyk, vreedelyk en volkomentlyk genieten en ge-
bruyken, ceiTeerende alle hinder, belet ende weder-
feggen ter contrarie. Gegeven in den Hage, onder
onien grooten zeegele hier onder aan gehangen, op
den vyftienden Juny, in't jaar ons liefs Heeren, ee-
nigen Heylands en Saligmakers
1616. Was gepara-
pheert, J. WaÎTenaar, vt. Op de plycque ftont, ter
Ordonnantie van de Staten , ende geteeckent, C. dc
Woiff. Hebbende onder uythangende, een zeegel
in rooden wafle, aan een dubbelden francyne ilaart.

VAN: DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

nodig, Men mogen vergraven, afhouwen en ver-
leggen , énde drie , of vier huyfen en getimmerten,
die in de weg ftaan , wat doen intrecken^ ende verfet-
ten j lïiicsgadcrs de materie ende fpyfe tot de voorfz.
fandpad ende wagenweg nodig , te halen ter naafter
laage endc minfte fchade : mits doende de eygenaars
ende geintereiTeerdens behoorlyk contentement, tot
œftimatie van onpartydigen, daar toe de Gecom-
mitteerden , ten opfichte van het vooriz. fandpad cn
wagenweg geftelt, te aiTuraeeren. Ende vorder ,
dat tot vervallinge van de voorfz. onkoilcn , de Ver-
toonders, neffens die van Utrecht, tot lafte vaade ge-
nen, die de voorfz. wagenweg ende fandpad fullen
gebmyfcen,fullen mogen opllellen een gabél, of weg-
geld , te begrooten tegen den penning twintig, 't welk
ten wederfyden half cn half fal werden genoten, ter

üyf krachte van dit OSiroy , is een Ordonnantie tujfchen de Regeerders van Amfterdamen Utrecht gearrefieert ^ aan-
gaande den tol^ of weggeld ^ van den zi Augufi.
1648. dewelke alhier voor geinfereert word gehouden, Siet be-
neden den
XV i. Tyt. 111. Deel.

IL WAARSCHOUWÏNGK van de Ed Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, datgeen

kalveren, of finken mogen weyden op het Sandpad, tujfchen Abkoude ende
Voetangel, den i^Jugidfi. MOCXLIX.

e Staten van den Lande van Utrecht, doen
te weeten, ende waarfchouwen eenen yge-
gelyk , dat niemand fig vervordere eenige
peerden , of hoornbeeften, kalveren, ofte
pincken te weyden op het fandpad, gelegen tuiïchen
Abcoude en de Voetangel, op pœne van te verbeu-
ren op yder peerd ende hoornoceft, de fomme van
vier Caroli gulden, mitsgaders op yder pink twee gul-
den , en op yder kalf eene gulden, refpeélive, de
eene helfte van defelve boeten, tot voordeel en pro-
fyte van het inkoomen van het fandpad, en de ande-
re helfte, ten behoeven en profyte van de geenc, die
de bekeuring fal doen j authorifeerende de Commif-
fanifen van het fandpad, gelegen tulTchen Breukelen
en Ouderkerk , mitsgaders de dienaars van den Maar-
fchalk van het Nederquartier, ende Jan Willemfevan
Blomfwaardt, Gerechtsbode aldaar, tot het bekeuren
en innen van de refpeélive boeten voorfz., elck voor
foo veel hen fulks aangaan, ofte raken mag. Aldus
gedaan te Utrecht, den Auguft. 164p. Was ge-
parapheert, Adam van Lokhoril, totZuylen, vt.
Onder ftont, ter Ordonnantie als boven, en
was on-
derteekent, Ant. van Hilten.


WAARSCHOU WING, alsvooren, dat de bruggen, leggende door hel voorfz. Sandpad, ten

' fpoedigflen fullen moeten werden gemaakt, en geen nieuwe heulen,
bruggen, of fuyfen mogen wordengemaaktfonderconfent» den 30
May ΜΌ CL XXIV,

Ilï.

' illcm Henrik , by der gratie Godes
Prince van Orange, ende Naiïbu, 6cc.
Erf-Stadhoudcr, mitsgaders de Staten
van den Lande van Utrecht, ee-
hoort uyt het raport van de Heeren Gecommitteerd^en
van 't fandpad, tuiÏchen Breukelen en Ouderkerk,
dat feer veele bruggen in het voorfz. fandpad leggen-
de, door het afbreeken, ende afimyten, onbruyck-
baar fyn gemaakt , omme by paiTagiers, mitsgaders
trekpeerden na behooren tekonnenwordengebruykt,
waar inne willende doen voorfien, ordonneren ende
bevelen, dat alle bruggen, heulen, enfluyfen, die
in ende door het vooriz. pad leggende zyn, met haar
vleugels, aanftonts, ende op 't fpoedigtte gemaaktj
aansevult, ende vorders onderhouden lullen worden,
by de geene die daar door haar water lofende , of va-
rende zyn, gelyk defelve daar op tot haren verfoeckc
fyn geleyd, op pœne van tweeoudfchild, by den ge-
breekigen te verbeuren , boven de koften ende repa-
ratien der felver, die den Opfichtervan 't pad falver-
fchieten,op fyn gewin van den derden penning meer}
intcrdicercnde voorts allen, en eenen yegelyk , voor-
taan in of door het vooHz. iïmdpad te graven, ofte
cenige
nieuwe heulen, bruggen,of iluyiSj te leggen,
fonder daar toe te hebben van ons, onièr ordinaris
Heeren Gedeputeerden , ofte Gecommitteerden van
*t ilindpad fchriftelyk confent, welk confent fy aan
onlen Cameraar ende opfichter van 't fandpad, fullen
moeten vertoonen , eer fy in *t werk fullen mogen
treden, op pœne van vyf en twintig guldens ende ar-
bitrale correctie, boven het hermaken,ofte verftoren^
van de fchade aan het voorfz. pad gedaan j ende dat
niet te min, haar geleyt of gemaakt werk, ial wor-
den geamoveert tot haren koften, op het gewin van den
derden penning meer j authoriferende Jacob van Ach-
tevelt, Cameraar ende opfichter van fandpad
, tut
fchen Utrecht en Bambrug, omme de beboetinge in
defen verhaalt te doen , ende tegens de overtreders
van defen te procederen, tot voldoeninge der pœnen
ende boeten voorfz. Ende op dat niemand hier van
ignorantie en hebbe te pretendere, foo ordonneren
wy den voornoemden Cameraar , defen van ftonden
aan, aan deRoodcbrugge, Zuylen, MaariTen, Breu-
kelen , Nieu werfluys, en daar des van noden is, te doep
publiceeren ende affigeeren. Gedaan t'Utrecht den
30 May 1074. Was geparapheert, P. Ruyfch, vt*
Onder ftont, ter Ordonnantie van myne voornoemde
Heeren dc Stàcen, Ende was ondertcekent, J. van

Luch?


V

f. ■

-ocr page 237-

EN CROMMEN-RHYR II. BOEK. /X TîT.

m

Luchtcnbufg. Hebbende op fpatium gedrukt het
cachet van de Welgemelte HeerenStaten, in rooden

TVaÎTche*

WAARSCHOUWlNGEi aïs vooren, van niet u ryden ovèr het Sandpadtuffchen Breu*

kelen en Loenâerfloot, den 18Maart MOCLXXXl,

IV.

De Staten vaö dén Lande van Utrecht, in er-
varinge zynde gekomen, dat het fandpad,
tuiTchen Breukden en Loenderiloot, met
vracht- ende andere wagens, karoflen, kalef-
fen , bolderwagens ende chefes werd gebruykt * als
een
ordinaris Heeren weg, ende daàr door feér bedor-
ven, ende te fchande gereden, aiiders dan'tbehoort,
aangefien het felVe daar toe niet
is geleyd, maar tot
een fandweg, op dat een yder, fo te voet als tepaérd,
het felve wel ende bequamelyk foude mogen gebruy-
ken, om na, ende van de Stad Ütrecht te geraaken,
interdiceren ende verbieden by defen, allen ende een
ygelyken , van wat ftaat en qualiteyt die zyn, met
vracht-ende andere wagens, koetfen, karoflen, kalef-
ibn, bolderwagens, chefes, karren, ploegen, trog-
gen, en diergelyke over voorfz. fandpad té rydertf
ibrider ons ofte onfe ordinaris Gedeputeerden fchrifte-
lyk conferit, ( wélk confent fy aan den Cameraar van
*t vóorfz. pad, fullen móeten vertoonen , eer fy daai'

over fullen mogen ryden, dewelke daar van behoor-
lyke annotitie houden iid,) op pœne van fes gulden,
op yder wagen, koets, karos,&c. te verbeuren, foo

dik en menigmaal fy contrarie hebben gedaan j ende
fal defenalomme daar fulks behoort, werden geaffi-
geért. Gedaan t^Utrecht den 18 Maart löSi. Was
géparapheert, i*. Ruyfch, vt. Onder ftont, ter Or-
donnantie van myiie voornoemde Heerén de Staten^
Ende was onderteekent, J, v. Lüchtenburg, Heb-
bende op'tfpatium gedrukt, het cachet van de Wel-·
gemelte Heeren Staten, in roodén waiTche^


y. BEKENTMAKING, van de Heeren ^ gécommitteért tót de Schouwe o^er hei Sandpad,

tujfchen Breukekn en Ouwerkerk i dat niemand eenig fand van het
voorfz, S andpad fal mogen afgraven ^ of eenige vuyligheyd óp het fel*
ve werpen, in dato den
10 Novembi ΜΌ CCllL êngeamplieert
den I Novemk MO CC VUL

De Heeren,' wegens de Provincie van Utrecht,
en van de Stad Amfterdam, gecommitteert
tot de opfichte ende fchoUwe vaii de land·
paden tufl!chen Breükélen en Ouwerkerk,
voorgekomen zynde, dat federt hét leggen van de ka-
de, tuflthen Abcoude en Loenreiloot, tot XVéeringe
van *t overvloeyen van *t zeewater, eenige huysluy-
den haar niet ontfien, het fand van 't fandpad uyt te
graven, weg te halen , en tot vullinge ende verfwa-
ringe van haarlieder kaden te gebruyken, ilreckende
't fclve tot merkelyke nadeel en fchade , foo van het
landpad , als van den pachter , die 't felve moet fan-
den en onderhouden. Dat mede bevonden werd, dat
eenige ingelanden , ende bewoonders van huyfen en
hofiteden , voor hare voorfz. huyfen, en laflden, op
de fandpaden , alderhande ruygte ende vuyligheden
komen te werpen
5 foo is 't, dat welgemelte Heeren
Gecommitteerdens, daar inne willende vooriien, mits
defen allen en eenen ygelyken interdiceren en ver-

, Van èenig ίαηά, uyt ofte vari dé iandpadenfö
graven , ende weg te halen, tocgebruyk van haar.·
lieder kadén, ( i )
cp pœne van hondert gulden te verheul
reH , de eene helfte voor den àanbrenger, ende de ander
helftCy lioor den adnnenier of pachter van de fandpaden ^
als méde allé ineélandén , énde bewoonders van huy-
fen endé hofiledén, van eenig rüygt ofte vuyligheden
uyt hare huyfen en hoven , op de fandpaden te wer-
pen, op de boete van vier guldens t'elkens te verbeu-
ren , d'eene helfte voor den aanbrenger, ende de we-
derhelfte voor den armen , onder 't Gerecht daar dc
calange gefchiet. Ende werd den pachter van de fand-
paden gepermitteert, omme , ter plaatfe daar hy fal
goedvinden, eenen ygelyken by publicatie ende affixic
hier van te tvaarfchouweri, op dat niemand ignoran-
tie en pretendere. Gedaan ( 2 ) aan de Nieuwerfluys
den I November 1708. Onder ftond, ter Ordon·
nantie van Welgemelte Heeren Gcconlmitteerdens.
Ende was onderteekent. N. Monck.


( I ) ^T geen alhier curfyf is y vind men alleen in de hekentmaking van 1708.
(2) Het flot van de voorgaande luyd, tot Abcoude den 10 Novemb. 1703. 6cc<

yi. OCTROY, van de Ed. Μι

j. Heeren Staten 's Lands van Vtrecht ^ waar by toegeflaan
word, om over haren bodem te mcgen leggen een trekpad tuiTchen JmÈerdam
enter Gotide, den ιβ July MOCLFIL ^ ^^ ·>

Het Oölroy bier toe hy de Staten van Holland verleent, is te vinden in de Handveften van Amfterdamiid.

De Staten van den Lande van Utrecht. Alfoo
ons is te kennen gegeven by de Heeren
Burgermeefteren, ende Regeerders der Stad
Amfterdam , ende ook by de Heeren Bur-
germeefters, ende Regeerders der Stad Gouda, hoe
dat fy Heeren Vertoonders, met den anderen verdra-
gen, ende overeen gekomen waren, omme de vaart,
tuflchcn defelve refpcdive Stceden , dew^kc jegen-
//·
DteU
woordig niet, dan door feer bcfwaarlyken arbeyd ge-
bruykc konde worden, nader te approprieeren, ende
te maken tot een trekvaart. Dan alfoo de trekwcg
voor een feeker , dog kleyn gedeelte, geleyt foucfc
moeten worden, omtrent den Uythoom, onder het
refort, ende
op den bodem van defe Provincie van
Ütrecht. Dat mede fy Heeren Vertoonders, vannoo-
den fouden hebben te vergraven, eenige landeo, mits·
G g 2 gadei »


-ocr page 238-

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN»

gaders eenige huyfen te verfetten, of door tc .fnyden,
Itaande ende geleegen mede in defe onfe Provincie.
Gelyk vorders fy Heeren Vertoonders van noodenfou-
den hebben , om de materie en fpyfe, tot de voorfz.
trekweg , met den aankleVen van dien , te halen
ternaaft.erlage endeminfte rchade,mits de eygenaren,
cn yder geinterefleerde, in billikheyt facisfadie geven-
de. En nadien fy Heeren Vertoonders wel wiften,
het geene voorfz. is, niet te konnen doen, fonder
voorweeten , ende fpeciaal confent van ons, defelve
mitsdien feer eerbiediglyk verfochten , dat wy haar
Ed. beliefden te vergunnen, dat, voor foo veelde
voorfz. vaart was gaande door dele onie Provincie,
de voorfz. trekweg geformeert en gemaakt fal mogen
worden , op den bodem van defe Provincie. Ende
voorders haar Heeren Vertoonders te authorifeeren,
omme alle foodanige gronden, getimmerten en plan-
tagien, aanhaar te mogen nemen, als tot gerief,be-

Suaamheyt en voltrecken van het voorfz. werk ,eenig-
nts van nooden ende dienilig fullen zyn, als mede
de materie ende fpyfe, te mogen halen ter naafter la-

fe ende minfte fchade, mits doende de geintereiTeer-
en fatisfaâie tot taxatie, difcretie , en bemiddeling^
van twee Heeren, by ons te committeeren. Ende ten
cynde foo nodige ende dienftige faake de eere hadde,
van by ons mede begunftigt te zyn, haar Requiran-
ten, wegens het geene voorfz. is te verkenen, onfen
brieven van oftroye ende confent, in de ampelfte en
befte forme. Soo is 't, dat wy genegen zynde, de
gemelde Heeren Borgermeefteren, ende Regeerders
der Stad Amfterdam , ende ook de Heeren Burger-
meefteren, ende Regeerders der Stad Gouda , in het
gunt voorfz. is , vrunt-nabuurlyk te gemoet te ko-
men , ook te gelieven en accommodeeren, voor foo
veel ons het felve is rakende,, hare Ed. refpeélive ge-
gunt ende geconfenteert hebben , gunnen en confen-
teeren haar Ed. by defen , dat fy mllen vermogen te
leggen, en onderhouden een trekweg , en fandpad ,
over den Stichtfen bodem, op de volgende conditiën.
Dat de kerke, ende Gemeente vanThamen, behou-
den fullen den fandweg, voor foo veel die by haar al*
gerects gemaakt is, mitsgaders de gerechtigheyt van
den tol op defelve : ende dat de veranderinge van
trekpaarden, op den Stichtfen bodem gefchieden fal.
Dat tot dien eynde mede aldaar, met communicatie
van den Hêere Proofl; in der tyd, een bequaame ftal-
ling voor paarden gemaakt fil worden. Dat deStichtfe
Ingefetenen, het temaken fandpad gebruykende, en
niet verder komende als den Stichtfen bodem, op den
felven van het weggeld tolvry fullen zyn. Dat dc
lyn van de trekpaarden, aan het begin van de huyièn
aan den Uythoorn afgeflagen , ende door de brugge
weder aangeflagen ίΐιΐ worden,
(sf "vice ver fa. Dat hcc
land, en de aarde, tot het maken van het voorfz,fand-
pad nodig, ten overftaan van Commiifariiîèn by ons
te nomineeren, na redelikheyt afgegolden, en betaalt
fal worden. Ontbieden , ordonneeren , en beveelen
by defen , de Prjeiideerende en andere Raaden, van
onfen Hove van Utrecht, mitsgaders allen anderen
Officieren, Jufticieren, en Ingefetenen van defe Pro-
vincie, onder onfen gebiede, en gehoorfaamheyt we»
fende, ende verfoeken allen anderen , van wat ftaat,
of conditie die fouden mogen weefen , niet onder ons
gebiet, of gehoorfaamheyt ftaande, dien dit aangaan ,
of raken mochte, daar ende foo dat behoort, de meer
gemelte Heeren Burgermeefters, ende Regeerders der
Stad Amlterdam , en ook de Heeren Burgermeeftc-
ren , ende Regeerders der Stad Gouda, het volko-
men effeót van defen onfen oftroye , nefFens allen an-
deren fulks mede rakende , ruftelyk en vrcedelyk tc
laten ende doen genieten. Want fulks is onfe ern-
ftige meyninge. Des ten oirkonde hebben wy defen
bekrachtigt, met onfen uythangende zeegel, para-
phure , en fignature van onfen gefworen Secretaris.
Gedaan tot Utrecht, den July i6fj. Was gepa-
rapheert, G. van Rheede tot Renswoude, vt. La-
ger ftont , ter Ordonnantie van myne voornoemde
Heeren de Staten. Ende was geteekenr, A. van Hilten.
Hebbende onder uythangende, aan een dubbelden
francynen ftaart, een zeegel in rooden waiïc gedrukt.


Ν Ε G Ε Ν D Ε Ν ΧΥΤΕ L.

S Ε V Ε Ν D Ε DEEL.

Op het bevaaren van de Vecht tuCchen Utrecht

en Breukelen.

I. ORDONNANTIE, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. MogHeeren Staten*sLands

van Utrecht, waar na een y gelyk , die de Vecht y tujfchen Utrecht en
Breukelen, met fcheepen, fchuyten, ofte ^houwen , kleyne ende groote
I te gebruyken he^ , gehouden fal weefin ^ hem te remleeren, den i i
Septemb. MOCVL

ênde komen in tc ftorten , op de verbeurte van 20.
ft uy vers,

I I.

Item, alle fchippers, foo wel·van vrachtfchuytcn
als van, andere fcheepen, die, van Utrecht de Vecht af
varen, fullen, ende by menfchen, of paarden getogen
worden, fullen gehouden zyn op te letten eenen goe-
den ftercken paal, daar. die lynden aan vaft gemaakt
fullen zyn, die welke op de ordinaris vrachtfchuyten
en.diergelyken , of ook kleynder fchuyten, niet lan-
ger cn iüüen mogen- z/n als vyf, ofte ten hoogften

fes

i

I.

In den eerften , dat alle fcheepen, ofte fchuyten
tuifchen Utrecht ende Breuckelen , tot, ofte
van de Stad Utrecht zeylende, drie roeden van
het Oofter land fullenfblyven, op dat alle andere
fchepen, of fchuyten , die by paarden , of, by men-
fchen met handen getogen worden , bcquamelyken
fonder eenig pericule, tuiTchen defelve zeylende fchee-
pen ende het Oofter land fullen mogen paflèeren, op
'dat de wallen van het lynpad, van Utrecht totBreu-
Iclcn geraaackt,, niet onder uytgefpqelt enj worden.

-ocr page 239-

EN CROMMEN^RHYN. Il BOEK. IX, TIT, 237

fcs voeten , ende op de fchietfchuytcn , kaagfchuy-
ten, krabfchuyten, tuiflcheepen, en aile andere fchee-
pen , maar twee voeten boven het boort van defclve
fchecpen, teneynden delynden van de fchuyten, ofre
fcheepen, van beneden opkomende, die aan een hoo-
gen boom, ofte mail vail gemaakt zynde , getogen
worden, daar aan niet en hegten , maar fonder eeni-
ge pericule daar over mogen pafleeren, ten waarede-
felve nedervarendc fchuyten, ofte fcheepen benefFens
het trekken van paarden, of menfchen, haar zeylen op
hadden ende zeylende waaren, in welken gevalle die
buyten alle andere fchuyten , fchecpcfn, ofte fchou-
wen, die naar de Stad Utrecht opwaarts aangetogen
worden, houden ende haare lynden tydelyken laten
vallen fullen, ten eynde foodanige opkomende fchee-
pen, fchuyten , of fchouwen fonder eenige beletfel
daar door en over varen mogen, alles op pœnc van 20.
Ituyvcrs.

III.

Ende alle fchippers, die haar fchuyten, offchepen,
van Breuckelen naar Utrecht opwaarts san varende,
getogen worden , fullen gehouden zyn die lynden,
daar defclve mede getogen worden, door cenen rink
te fteeken, ende achter by het roer te befetten, ofte
vaft te maaken, ende aan een hoogert boom , die fy
daar toe hebben iüllen, of aian haare maften foo hoog
op te haaien , dat
alle fchuyten, of fcheepen, met-
ten leegen boom de Vecht afvarende, fofider te heg-
ten, ofte.pericule, daar onder door fullen öiogen pal-
feeren, op poene van 2,0. ftuyvers.

En foo wanneer twee fcheepen , of fchuyten dert
anderen ontmoeten, dieby paarden, of menfchen ge-
togen worden , ende beyde haar zeylen op hebben
ftaan, foo fal die geenen, die van de Stad Utrecht af
nederwaarts komt vaaren, gehouden zyn den anderen
te wyken ende fyn lynd tydelyken te laten vallen, op
dat die geene, die naar de Stad opwaarts komt vaa-
ren, fonder eenig impedimeni: daar over mag vaaren,
op pœnc van 20. ftuyvers, ten waare het eene een
vrachtfchuyt, *t ander een fchietfchuyt, kaag , krab-
Ichuyt, of ander fchip, of fcheepken ware, in wel-
ken gevalle die fchippcr van de fchietfchuyt, kaag,
krabfchuyt, ofte ander fchip, of fcheepken , in allen
gevalle, het zy die opwaarts, of nederwaarts
Vaart,
de vrachtfchuyt wyken ende fyn lynd tydelyken laten
vallen fal, ten eynde de vrachtfchuyt fonder eenige
vei hindering daar over vaaren en paiTeeren mag, op
pœne van 20. ftuyvers.

V.

Item, dat niemand eenige fchuyten , of fcheepen
aan de glinten, ofte paaien, ofte het voorfz. lynpad
ftaande, fal mogen vaft maaken , op pœne van 10.
ftuyvers.

V 1.

Dat ook geen fchippers haare fcheepen aan de ooft-
zyde in de voorfz. Riviere fullen mogen laten ftille
leggen, noebydaage, noebynachte, ten waare de-
fclve loifende, ofte laadende waren, in welken ge-
valle die haare maften, anckers ende ander gétüyg
foo leeg needer leggen fullen, dat de lynden
Van de
voor by vaarende fcheepen, of fchuyten daar aan niet
cn hechten, maar daar over bequamelyk konnen ge-
houden worden en mogen pafleeren , ende fullen die
fchippers van defelve loflende, ofte laadende fchee-
pen,
evenwel by haar fcheepen bly ven, of een knecht
daar by laten , omme de lynden , die daar aan fouden
mogen hechten, over te leggen ende terftont klaar tc
maaken, al op pœne van 10. ftuyvers.

V I I.

Item, allen den geenen, die eenige fchuyten, ofte
fcheepen aanneemen om deièlve opwaarts , of neder-
waarts te trecken, en fullen daar uyt niet mogen fchey-
den, maar gehouden zyn het felve te voldoen, gelyk
ook die fchippers, die, omme haar fchuyten , ofte
fcheepen te treckeh, y mand aangenomen hebben, daar
uyt niet mogen fchéyden en een ander huuren, al op
de verbeurte van 10. ftuyvers. '

VIII.

Dat ook allen den geenen, die met paarden eenige
fchuyten ^ fcheepen , ofte fchouwen fullen trecken,
gehouden fullen wéefen te ryden midden op 't voor-
Ichrevc lynpad, imrners te bly ven vier voeten van de
kanten, op dat die felve kanten niet uyt, ofte afge-
treeden worden, ofte komen te fakken, ende dat fy
ook, daar hier vooren belaft is anderen over haar lyn-
den te laten vaaren, in tyds ftille houden, ende haare
lynderi laten vallen , op dat daar door geen confufie ,
ofte ongeluck engefchiede, al op pœne van
10. ftuy-
vers.

I X.

Alle welke beboetingen, foo wel van d'een alsd'an-
dere, fullen mogen worden gedaan fiy alle Ineefeete-
nen van den Lande van Utrecht, ende fonderlinge
by den Cameraar ende opfirhter van het voorfz. lyn-
pad, ende fullen die meefters voor haar knechts moe-
ten inneftaan en voldoen. Alle welke boeten geap-
pHceert fullen worden , *t eene darde deel ten behoef
van den Lande, het tweede tot profyte van den Of-
ficier, die de executie doen iàl, endd het darde tot
profyte van den aanbrenger, ende iüllen de voorfz.
boeten realyken mogen geint ende geè'xecuteert wor-
den , niettcgenftaande eenige oppomie, ofte appella-
tie ter contrarie, maar fullen dié geene , die haar be-
fwaart vinden, mits defelve boétens alvoorens ten vol-
len opleggende , irt oppoiitie rtiogen worden ontfan-
gen.

Ende ten eyrtde eenen jegelykert, die defe Ordon-
nantie aangaan , ofte maken mag , hem naar defelve
mag weten te reguleeren, ende daâr van geene igno-
rantie en hebbe te prictendeercn, foo ontbieden wy
den Praefident ende Raaden 's Hoofs Provinciaal van
Utrecht, deefe Ordonnantie binnen de Stad Utrecht,
2luylen, Maarflen ende Breukelen tc doen publicee-
ren. Aldus gedaan binnen Utrecht, op den 11 Sep-
tember
1606. Onder ftont, ter Ordonnantie van de
Gedeputeerden
Van de Staten 'sLands van Utrecht,
onderteykent, G. de Ledenberch. En befeegeltmec
een opgedrukt zegel van rooden waflche. Ter zyden
ftont. Gepubliceert van den Stadhuyfe alhier binnen
Utrecht, met adiiftentie van eenige van der Maei-
ftraat ende Gerechte aldaar, naar voorgaande klocK-
luydingc, voor dengemeenen volke, op den 2,5 Sep-
tembris
1606. by my Deurwaarder 's Hoofs van U-
trecht
Voornoemt, onderteeckent C. van Mynden.
Nog fl:bnt onder gerelateert. Aldus gepubliceert,
by my ortdergefchreven Pander, op den 25 Septem-
bris 1606. tot Zuylen, Maarflen en Breuckelen, ten
fine als boven, ende debilletten geplackt op de brug-
gen aldaar, alsfe ook aan de Νieuwerfluys, by my,
ende was óndertcekent W. van Metcren»


Og I

ne·

-ocr page 240-

238

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-

NEGENDEN TYTEL.

ACHTSTE DEEL.

Aangaande de Schouwe van den Rhyndyck, tuÎTchen

Utrecht en de Vaart.

ORDONNANTIE, van den eerfien en andere Raden , van 'i:yne Kejferlyke Majefleyt te

Utrecht, op het onderhouden en fchouwen van den Rhyndyk , tu^chen
Utrecht en de Vaart, den
lo July MOXXXL

ΑίΓοο ovemiits die ongeregeltheyt, ende quade
toeficht, gewecft zynde op den Rhyndyk,
tiiiTchen Tollefteegspoorte buytenUtrecht,
ende den Rantdyk, die felve dyk by na ge-
heel verdorven , ende te niettegegaan is, foo dat in
den laatftleden winter, het water van den Rhyn over-
vloedelyk, ende tot verfcheyde plaatfen over den dyk,
in denpolre va^ die Lange Vliet gelopen is, tot groo-
te fchade , niet alleen van de eygenaars der landen,
daar inne gelegen, ofte haren pachters, maar ook van
onfen allergenadigften Heere, KeyferlykeMajcfteyt,
Erf-Heere 'sLands van Utrecht, en fyne vafallen en-
de onderfaten, in denfelven polre, hebbende die tien-
den, cn andere gerechtigheden, om me waar inne te
vooriÏen , tot diverfche ilonden voor myn Heere die
Stadhouder , die eerfte ende andere Raaden fyns
Keyferlyke Majefteyt voorfz., tot Utrecht refidee-
rende, ontboden zy η, die Schout, Burgermeefters^
ende Regeerders der Stad Utrecht, die ingeerfden
van den lelven polre, Geeftelyk en Weereltlyfc, foo
"wel die geenen , die vooren aan den Rhyridyk, als
die achter aangeland zyn, elksvanden voorn, partyen
contendecrende vry te zyn, van het maken en onder-
houden van den voorn. Rhyndyk , accordeerende
nochtans daar in, dat die dyk behoorde gehoogt ende
gemaakt te zyn, om dat Rhynwater uytten lande te
houden, cn den wagenen en reyfende man tc vorderen,
Γο dat na lange altercatie by den Hove, den voorn, par-
tyen gclaft is, heuren defenficn, motiven, en concepten,
by gelchriften tc Itellen, die mitsgaders aften en fen-
tcnticn, by eenige van henlieden geallegeert, onder
den Hove binnen fcekcren tyde te brengen , om al
gefien, daar in, van weegen Keyferlyke Majefteyt, te
ordonneeren als men bevinden fal te behoorenj het
welk , alfoo by dje voorn, partyen gedaan, ende van

;eilen die voorn, fchrif-
en, ende alle het gee-

ne by den voorn, partyen onder hen gedient is, heeft
in den naam ende van wegen fyn Keyferlyke Maje-
fteyt, onfen aldergenadigften Heere en Erf-vorft, en
natuurlyken Heere des ünds van Utrecht, geordon-
neert, geftatueert, ordonneeren en ftatueeren mits
defen, het gunt hier naar volgt.

In den eerften, dat die Regeerders der Stad Utrecht,
buyten die Utrechtfe Tollefteegfe poorte, daar die
ichuyten aankomen, een werf maken fulien, nog eens
foo lang, als diegcene, die daar nu is, cn dat diefchuyt-
voerders, in de Tollefteeg woonende, dat oplaacken
en fchoonmaken fulien , tot fchieringe ende ordon-
nantie van den Schout van Utrecht, ende fyne Ge-
deputeerden, op dat die goede luyden , fchoondcr en
bcquamelyker uyt en in die fchuyten gaan mogen.

Item, dat die Cameraar van de Lange Vliet, tot
koftcn van den gcmecnen polre, aan beyde zydcn van
de brugge tot Jutphaas , fal doen maken , werven
ten minften fes of feven roeden lang, om den dyk daar
mede te houden , en te beletten , dat die daar niet
meer afgetreeden, noch afgefpoelt en werde.

allesgcdientis j 't voorfz. Hof
ten, defénfien, concepten, ai

Item, fulien op den dyk hooge palen geftelt wor-
den , ende byfonder aan beyde zyden der bruggen,
tot Jutphaas, op dat die fchuytvoerders met hooge
maften , ten midden op den dyk fulien ryden, ende
niet aan die kant, daar mede men den dyk afreed en
bederft, op die poenen van tien ftuyvers, t'elken rey-
fe, indien beneeden aan die kanten, of in het water
gereeden worde.

Item, fulien die fchuytvoerders, met die paarden,
omtrent de Jutphaaflè brugge komende , die paarden
afilaan, cn niet meer door die brugge ryden, op poe-
ne als boven.

Item, dat men die voorfz. dyk, tuflchen Utrecht
éii den Rantdyk breeden fal, foo dat hy in het nauw-
fte, ten minften tWee roeden breet fal weefen, ende
indien die nauwer Ware, foude men aan die water zy-
de aanmaaken, en dat ftyk uyt den Rhyn op den
dyk geleyt, en fal niemant daar af halen, op die ver-
beurte van eene Carolus gulden t'elken reyfe, tot pro-;
fy te als hier na volgt.

Item, dat die voorfz. Cameraar, tot koften als bo-
ven, op den felven dyck maaken fal, een kaade,vyf
voeten breed, en een voet hoogerdan het Rhyn wa-
ter jin de winterlaatftleedengeweeftis, op welke kaa-
de geftelt fulien worden hafpeleil , tot difcretie van
den voorfz. Schout endefynengefchikte, op dat geen
paarden nog beeften daar op gaan , nog ryden fulien
mogen, ende die contrarie deede foude verbeuren tot
elcken reyfe een Karolus gulden, d'een helft totpro-
fyte van den Schout, ende d'ander helft tot profyte
van den aanbrenger.

Item, dat die voorfz. dyk, binnen twee volgende
jaren gehoogt ende volmaakt fal worden , gelyck die
hoogte van de voorfz. kaade, die te niette gedyckt
fal worden, en in die hoogte onderhouden tot koften
van den gemeenen polre.

Item, dat die fchippers , ofte fchuytvoerders , in
die winter tuifchen St. Martens Miife, ende Santé
Peter
ad Cathedram^ den voorfz. Rhyndyk met paar-
den niet en fulien mogen vaaren , dan fulien metten
lyne mogen trecken, op pœne van twee Karolus gul-
dens t'elcken reyfe te verbeuren.

Item, dat die voornoemde Schout, met drie Sche-
penen van Utrecht, die hy daar toe kiefen fal, den
voorfz. dyk fchieren, fchouwen en keuren fal, ende
die boeten, daar van komende, ontfangenj die ibhier-
fchouw fal hy houden alle jaars, des woensdags naar
PaaiTchen, den eerften fchouwdag fal hy houden om-
trent het laatfte van May maand, ende fal als dan alle
gefchierde werken looven, of bekeuren j die andere

fchouw-


-ocr page 241-

ichouwdag fal zyn Decollatîonis fjohannis daar aan
volgende, ende fullen die vooifz. Schout en fyn Ge-
deputeerde, die darde fchouwdag mogen leggen als het
van nooden fal zyn, ofte henlieden goetduncken fal.

Ircm, die boete op die ecrfte fchouw , fal wefen
tien ftuy vers, ende foude die Schout dat beboete werk
beftaaden ende doen maaken , acht dagen naar dat
beboet waren, op den darden pennink meer, en die
bpete op den anderen fchouwdag fal zyn van eeneKa-
rolus gulden, ende indien dit werk binnen acht dagen
daar naar niet gemnakt en waare , foude die Schout
dat doen maken, ende die penningen verfchieten, op
dubbeldgcld. f ö » i-

Ende dit al by proviiie, endelbnder priEjudicic van
ymands recht of vryheyt, ter tyd die partyen in het
lange gehoort, anders geordonneerc worde.

Aldus geordonneert ende gefloten by myne Heeren
die Stadhouder, Eerfteende andere Raaden derKeyf.
Majt., in fyn Hovc Provinciaal van Utrecht, den lo
July anno ij'3i.

»39

EN CROMMEN-RHYN. IL BOEK, IX. TIT.


IL SCHOÜWBRIEF, t^an den Rhyndyk tujfchen Utrecht ende de Vaart, by de Ed. Mog.

Heeren Staten 's Lands van Utrecht gearrefieert, den 11 February
MOCFL gecorrigeertt engerenoveert ^ den Sept. MOCLXXXK

De Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen diedcfen fullen fien, ofte horen
lefen, faluyt. Alfoo in den denjare
15*31.
gemaakt ende gepubliceert is geweeft fekere
Ordonnantie, waar naar den Ryndyck van de Tollefte-
ger poort af, totten Randyk toe , van doen voorts
aan by die van de Lange Vliet verhoogt, gemaakt ende
onderhouden foude worden, tot belchermenifle van
de landen gelegen agter den fclven dyk, in de Polre
van de Lange Vliet vooriz. tegens*tRhynwater, wel-
ke landen tot meermalen ende felfs nog in de winter-
tyd van dien jare overvloedelyk op verfcheyden plaat-
fen , ende over den voorfz.dykvan 't Rynwater wa-
ren geinundeert, en voorts tot vorderinge van den
reysbaren man ende wagens, midsgaders den paflan-
ten ende huysluyden, en anderen, die over denvoor-
fchreve dyk te gaan, te ryden ende te diyveri hadden,
cndc dat nu den voorfz. Rhyndyk niet alleene tot den
Deurflag toe, maar ook den Nieuwendyk, vandaar
voorts tot de Vaart toe, door het verdiepen van
de
Riviere des Vaartfchen Rhynsj hoog en vait genoeg
gemaakt is, fulcksdat alleen refteert, dat die van nu
voorts aan in behoorlyke hoogte, breedte, ende ef-
fenheyd wel onderhouden werde ; foo hebben wy tot
dien fine geordonneert en gellatueert, ordonneren en
ftatueren mids defen 't gene hier na volgt.

In den cerften , dat de voorfz. dycken gemaackt,
onderhouden ende befchouAVt fullen worden van de
Tollefteger-buyten-poort, ( gelegen neffens de hoge
brugge) af, tottcn Deurflage toe, en van daar voorts
tot de Vaart toe, op de breette ten minften van twee
en een halve roede, en op de vordere breette die de
voorfz. dyck jegenwoordig op verfcheyde plaatlen
heeft, en op wat plaatfen defe breette van derdehalve
roede niet en is, daar fal men die maken, met wcg-
neminge van boomen , tuynen , heggen, ook met
toevullinge van floten ende diergelyken.

Itetn, niemand en fal mogen cenige aarde van de voor-
fchreve dycken halen, of doen halen, op pœne van
clcke reyie by yder contraventeur te verbeuren vier
gulden.

1 I h

Gelyk ook niemand en fal mogen eenige boomen,
of poten planten, nog fteken op deièn dyken aan ge-
nen zyden , op poene van te verbeuren die boomen,
ende een outfchilt op eiken boom, en foo veel aan-
gaande de oude boomen, ftaandebuy ten de derdehalve
roeden, in de breette van het water af te reekenen, op
den felven dyk, die fullen ftaan ter fchieringe van de
nabefchreve Gecommitteerdens.

I V.

Ende ten eynde de voorfz. dycken te beter goet
blyven ende onderhouden mogen worden, foo fullen

, metten Secretans
fullen 't eiken fchouwdagen voor heure vacatiën elks
hebben, (boven de vracht) vier gulden daags, ende
die Pander eene gulden.

V I I.

Item, fullen die gcene, die tot onderhouden van
de voorfz. dyken gehouden, ende hier naar gehouf-
flaagt zyn, gehouden wefen den felven dyken, ioo ver-
re heure flagen ftrekken , tegens eiken fchouwdag
boven op ende aan beyde zyden der kanten te bloten
,van alle diHelen, brandnetelen , ende andere ruygte,
en voorts alle dellen, gaten , flencken, en leegten ,
met goede droge aarde te vullen, den felven dyken te
effenen ende ronden, fulks dat het hemel-water be-
quamelyk ten wederzyden raag aflopen, ende de dy-
ken wederomme drogende te eerden , en voorts alles
te doen, dat hun by defe Ordonnantie, fchieringe en
anders, by de voorgenoemde Gecommitteerden geor-
donneert fal worden j alles op poene van een outichilc
op elke flag te verbeuren, dat honderd, ofte minder
roeden lang is, en wat over de honderd roeden lang
is, fullen op de faulten van elke vordere vyftig roe-
den insgelyks verbeuren gelyke outfchilt, ende even-
wel gehouden zyn die te beteren ende maaken na be-
hooren.

V I ΓΙ.

Ende of op de fchouwdagen bevonden morhte
worden, cenige Üagen geheel ongemaakt tclcjggen,

of

die tweemaals jaarlyks worden gevifiteert , ende be-
fchouwt , alsfe eerll in May, ende daar na in July
daar aanvolgende, ook extraordinaris voor de derde-
maal, op fuiken tyd als men naar de gelegentheyd no-
dig bevinden fal, ende dat by twee van ons, oKe on-
fe Ordinaris Gedeputeerden, den Rentmeefter van de
Domeynen, by twee van de Magiftraat der Stad U-
trecht, een van de Geërfden van de Lange Vliet, en
een te committeeren by den Geërfden van de drie Pol-
derkens,tuflchenden Deurflag ende de Vaart gelegen,
ofte by het meerendecl van dien, die welke t'haarder
adfiftentie ende dienile nemen, en gebruycken fullen
den Secretaris der Stad Utrecht, omme te annoteren
ende regiilre te houden van alle keuren, boeten, breu-
ken , fchieringen, beftadingen van werken, ende dier-
gelyke faken, die opelckeTchoudag vallen fullen mo-
gen, ook de Schoucedullen ende aanbeitadinge be-
hoorlyk uyt te fchry ven, ende tot heuren Executeur
den Pander van de Domeynen.

De voorfz. Secretaris fal ter ordonnantie van de
voorfz. Gecommitteerden, de fchouwdagen ten min-
ften veertien dagen te voren uytfchryven, by affixie
van billetten aan de Stads poorten van Utrecht, tot
Jutphaas aan de Kerke aldaar, ende ook aan de brugge
over de llhyn leggende, mitsgaders op de Vaart.

V l.

De voorfz. Gecommitteerden


-ocr page 242-

240

of merkelyke faulten daarinnc, foo fullen die voorfz.
Gecommitteerden, 't felve daielyk beftaden, en doen
maaken, binnen fuiken tyd als hun goetdunken fal,
ende fy na den eyfch en gelegentheydvan't werkprac-
figevcn fullen, dog dat men die gene,die fulks aan-
gaat, t'haren kollen van de aanbeiladinge, infinuatie,
cn prefentatie doet, óffy dat felfs , conform d'aanbe-
iladinge willen repareren ende maaken, om hun fcha-
de te fchutten, ot fulks den aannemer laten doen, en
dienvolgende hen daar van fyn bedongen loon betalen,
of dat by weygeringe , 't felve by den Rentmeeiler
van de Domeynen voorfz., fal wordenverfchoten,op
't gewin van den derden penning meer , en aan den
gebrcekigen geëxecutcert.

1 X.

Ende de geprœfigeerden tyd, (waar jegens devoor-
feyde werken fouden moetenzyn gemaakt,) overiüre-
ken zynde, foo lullen die voorn. Gecommitteerden,
daar over een nafchouw doen , ende befien, of die
felve flagen alsdan wel, en na behooren gemaakt zyn,
ende foo dan fulks noch niet en is na behooren gedaan,
foo fullen die gebreekigen , hetfy d'aannemer, of die
felfs fyn flag, achtervolgende de voorfz. prefentatie,
belooft hadde te beteren naar behooren, hier over
verbeuren dubbelde boeten, en daarenboven te fa m en
betalen, die vacatiën en vrachten, van de genen, die
defelve nafchouwe fullen doen, ende fal fulks dan noch
gedaan worden, tot korten van de gebreekigen voorfz.
cn op 't gewin van den derden penning meer, by den
Rentmeeiter van de Domeynen voorfz. te verfchieten.

X.

defen dyke gehoefilaagt zyn, moeten aenwyfingedoen,
Avaar fy, of heure flagen aan- en afgaan, op poene van
by een y der te verbeuren, die fulks nieten dede, een
half oudfchild.

X Γ.

De aarde, tot het maken van defen dyke nodig, fa)
men nemen van de materie, die uvt dén Rhyn is ge-
graven, ende wcs daar aan gebreekt, lal men die op-
halen ten naaften lande, ende ten minften fchade.

X I I.

Item, of fig ymand verlloute, den Heeren Ge-
committerden totte voorlz. fchouwe , ter oorfaake
haarder officie te wederfpreken , ofte te injurieeren,
die fal arbitralyk gecorrigcert, ofte anderfints gemul-
éteert worden , tot dilcretie van de voorn. Gecom-
mitteerden.

X I I 1.

Item , alle boeten en breuken, op de voorfz. fchou-
we vallende , mitsgaders ook het arbeytsloon, van
de voorverhaalde aanbeftade werken, met het gewin
van dien, fullen metter daad gccxecuteert worden,
by den Pander van de Domeynen voorfz., komen en
gebracht werden, ten comptoire en profyte van de-
ielve Domeynen, niet tegenllaande eenige oppofitie,
of appellatie ter contrarie j dog fo yemandfig daar by
bevind gegraveert, mids de yerbeurde boeten, ende
het verichoten arbeyts loon, met gewin voorfz., al-
yoorens genampiifeert hebbende , die fal in oppofitie

werden ontfangen, behoudens den voorfz. Pander
behoorlyk falaris van executie , ter tauxatie van de
voorfz. Gecommitteerden.

X I V.

' Des fal de voorfz- Rentmeeiler Generaal van dc
Domeynen, uyt het felve comptoir betalen, die va-
catiën van de voorfz. Gecommitteerden, Secretaris
en Pander, mitsgaders de vragten op ejke fchouwdag
vallende, uytgefondert die Gecommitteerden van de
Lange Vliet, ende van de andere drie Polderkens, die
men verftaat dat by heure principalen fullen worden
eeloont.

XV.

V De voorfz. dyk, van de ToUeileger-buyten-poortc
af, totten Deurflag toe, fal gemaakt en onderhouden
worden , by de Geërfden, ofte Bruykers van alle de
landen , reforteerende onder de waterfchappe van de
Lange Vliet voorfz. onvermindert het vorder maken
en onderhoud van den dyk, voor by den Deurflag,
tot den Randdyk toe, daarinneverftaan word, dat fy
ook (als vanouds) verbonden, en gehouden bly ven.

XVL

Ende foo veel aangaat den nieuwen dyk, van den
Deurflag af, al langs den Rhyn tot aan de Vaart,
defelve fal gemaakt worden, by de Geërfden , of
bruykers der landen, reforteerende onder de drie Pol-
derkens daar langens gelegen, alsfe van den Deurflag
af, tot aan de Groeneweg toe, by de bruykers der
landen, tuflchen de bruggen van den Deurflag, en
den fel ven Groenenweg gelegen, van den fel ven Groe-
neweg totten Wienfchen dyk toe, by de bruykers der

Sullen ook t'elken fchouwdagen , die genen die in landen tuflchen beyden gelegen, en van daar af tottc

Vaart toe, by die'van Santvliet, binnenLeckendyks,
leggende tuflchen den felven dyk, enden Wiercfchen
dyk voorfz.

(i)XVII.

Bevelende allen en eenenyder, die dit aangaan mag,
dele onie Ordonnantie, na den inhoude van dien,van
nu voortaan te onderhouden, naar te komen, endetc
ach ter volgen, fonder eenige contradiélie, of infradic ,
welverilaande , indien namaals eenige quasilie, ofte
duyilerheyd hier uyt verrefe , of dat die gelegent-
heyt des tyds eenige vordere, of nadere voorfieninge
in defen quame te vereyfchen, foo referveren wy aan
ons, ende onfe ordinaris Gedeputeerden, de interpre-
tatie , ampliatie ende alteratie van kiien j ende ten
cynde niemand hier van eenige ignorantie en prseten-
dere , ontbieden en ordonneren wy den Praefident
en Raden 's Hoofs van Utrecht, deie Ordonnantie
te doen publiceren en affigeren, binnen de Stad U-
trecht, in den dorpe van Jutphaas, en op de Vaart.
( ζ ) Aldus gedaan ,, gerenoveert en gearrefl:eert t'U-
trecht, op den 18. September iö8f. Wasgepara-
pheert, H. J. van Tuyl van Serooskerken, Vry-Heer
tot Vreland, vt. Onder ilond, ter Ordonnantie van
Hooggemelte Heeren de Staten. Ende was onder-
teekent, P. Voet van Winflen. Hebbende op 'tfpa·
tium gedrukt , 't cachet van Hooggemelte Heeren
Staten, in rooden waflche.

^mmmmm

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT, VAARTSEN-


(i) In de voorige fchouwbrief ^ van 1606. vind men hier tujfchen nog dit Artyk. *t welk in de Jaatfle i$ uyïge»
velaten.

^ X y I I.

Ende op dat door het ryden van de trekpaarden, die fchuyten , offcheepen opwaarts, ofte nederwaarts'
trccken, de kanten van den dyk'niet afgetreden worden, foo word by defen alle fchippers, fchuytevoer-
ders, ende anderen, dien fulks aangaat, expreflelyk verboden, voortaan meer langs de kanten van den dyk
te ryden, maar daar van ten minllen de lengte van eene roede te blyven, ende midden , of ten naailen by
midden op den dyk te ryden, op de verbeurte van een half oudfchilâ, foo dikwils ymand daarop bevonden
word) ende fal de bekeuringe m^en gefchieden by eenen ygelyken, die des gewaar word, enae met eene
getuygen, beneflens zyne eyge affirmatie kan probeeren: welke boete men by provifie, by arreft en execu-
tie, aan het paard fal mogen verhalen^ niet tcgcnftaande oppofitie, of appellatie ler contr.aric, ende onvcr" ,
niioderx defelve.

/1

-ocr page 243-

EN GROMMEN- RHm IL BOEK. ΙΧ,ΊΙΤ I4f

(i) Het flot van de voorige fchouwbrief ïuyd. Aldus gedaan en gearrefteert te Utrecht , op den 11 Fcbruar.
1606. Onder lïont, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Staten. Onderteckent, G. de Le-
denberg.
Achter op de eene zyde, onder de voorfz. Ordonnantie ftont, gcpubliccert van den Stad-
huyfe alhier, binnen Utrecht, met afliftentie vnn eenige van der Magiilraat, ende Gerechte aldaar, na
voorgaande idofcluydinge, voor den gemeenen volke, opdenioMay 1606. by my Deurwaarder 'sHooJs
van Utrecht voorn, onderfz. Onderteekent, C. van Mynden. Ende op de andere zyde Itont, gepublï-
ceert by my Pander ondergefz. in den Dorpe van jutphaas, en op de Vaart, voor de gemeene oinilan-
ders der voorfz. Dorpen, met aififtentie van de Schouten, en die van dc Gerechten relpe<5Uve, na
voorgaande klokluyding, op den zi May
1606. By my, en was onderteekent, J. v. Door.

111. AMPLIATIEj 'van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten *sLands

'uanVtrechty op de voorfz. Ordonnantie, van den 11 Februar, 1606.
in dato den 15 Oöïob. MOÇXIL --

I.

Alfoo verfcheyde. perfoonen haar onderftaan,
opmaakende hare ilooten, voor hare refpe-
aive landen , den dyk af te graven, ende
hare landen daar tegens veifchoonen, en die
laten leggen, waar door den dyk fynbehoorlyke breed-
te werd benomen ,foo confenteeren wy denDykmee-
iler, in het midden van de flooten, langs den Rhyndy k
te ftellen feekere palen , en interdiceeren eenen ygely-
ken, buyten de geftelde palen, aan den dvk te graven,
dan met voorweeien en confent van den Dykmeeiler,
op de verbeurte van \^ier Carolusgulden, te executeeren
cn te appliceeren', als in de voorfz. Ordonnantie.

I I.

Item, alfoo de kanten van den Rhyndyk werden

befet met fooyen, ende dat apparentlyk daar op eenïg
gras fal koomen te wailèn, lbo word by deien gein-
terdiceert, aldaar langs de voorfz. kanten van den R hy n-
dyk eenig gras te halen, op de verbeurte van twintig
ftuyvers, te executeeren en te appUccercn als voo-
ren. Ende ten eynde niemand hier van ignorantie
hebbe te praetendeer^n, foo fal den Suppliant gehou-
den zyn , de voorfz. twee articulen terilont, ende
voorts alle vierendeel jaars by affixie van billetten,
buyten de Tollefteeg poort, tot jutphaas aan de brug-
ge , aan den Doorllag aan de brugge , ende op dc
Vaart notoir te maken. Gedaan te Utrecht, den \ f
Oótob.
161Z. i)nder ilont,, ter Ordonnantie van dc
voorfz. Gedeputeerden. Enot was ondcrteekent, G.
de Ledenberg.


jilhïer OjordvOor gemfereert gébmden de Ordonnantie^ voor den Cafleleyn aan de F aart ^ rakende het openen dtr
fluyfen-, nadien defelve in het fluk der Stads Ordonnantiën fal gebracht worden.

Ν E G E N DEN Τ Y Τ Ε L.

. ., . . .

NEGENDE DEEL-

Rakende den Crommen Rhyn.

ACTE ^ van de Heeren Gedeputeerden , van de Ed. Mog. Heeren Staten *s hands van U-
trecht, waar by verboden word, door den Crommen Rhyn te ryden, é'C, m dato den
X Oecemb. MD CXXXÏV.

L

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van U-
trecht, mterdiceeren en verbieden by defen
allen huysluyden, tot eenigen tyden weder
door den Crommen Rhyn te ryden, op psc-
nc van fes gulden telken ryfente verbeuren, te appli-
ceeren ,een derde part ten behoeven van den aanbren-
ger, ende de twee refteerende derde parten ten be-
hoeven
van deDeputaatlchouwej ordonneerende den
huysluyden, fulks incumbeerende, daar benefFens de wa-
tergangen en floten op den gemehenCrommen Rhyn,
daar door fy luyden haar water in den Rhyn exone-
reeren, foo leeg cn diep tc graven, als den bodem is
van den felven Crommen Rhyn, tien roeden langtcn
minftenï gelyk voorts Haar Ed. Mog. by defen nog
interdiceeren en verbieden, dat niemand hem fal mo-
gen onderilaan eenig fand uyt de vooriz. Riviere van
den Crommen Rhyn te graven, ende op de wallen
neflFens den felven Rhyn te leggen , te appliceeren
als boven. Ende op dat niemand hier van igno-
rantie fal hebben tc prœtendeeren, ordonneeren Haar
Ed. Mog. dat defen gepubliceert ende geaffigeert fal
worden, daar en foo dat behoóren fal. Gedaan ceU-
trecht den zDecemb. 1054. Onder ftont, ter Or-
donnantie als boven , getcekent, Anr. vap Hilten.


IL ORDRE, enda Reglement, waar op de Heeren Borgemeefieren , en Froedfchap der Stad
Utrecht, ingevolge van den Appoin£femmte, van de Heeren Gedeputeerden van de
Staten * s Lands van Utrecht ^ tn dato den OBob. ib^.fulkn onderhouden het
Sandpad, langs den Crommen Rhyn, van de Stad af, t-ot Gysbert Phâipfen brug
toe , leggende in de Langbreeker weçtmnge , met allen gevolgen vm mn \ m

H h

IL Oea.

-ocr page 244-

242

VAN DE VECHT, NIEUWE GRIFT , VAARTSEN-

bruggen, tillen, &c. invoegen het felve is aanbefieed , en opgelevert, 'volgens der-
felver Appoin6iem ' ^ .. m,

Mog. aggreatie en

/ V· ff·» vi^vr·' ^ vr V wvffw^^^fjwv^^^' y vr^ ν •«■r y Dvvr -

y^/wr AppoMement , 7 verfoekende als nu daar op Haar Ed.

OBroy: 't welk is verleent, op demo Augufi. MDQLXlV,

crftelyk Tullen de Regeerders voornoemt , dit
fandpad tot Stads koften onderhouden, tot
j contentement van de paiTanten, ^nde reyfen-
de luyden, ende tot verhaal van de onkoiten
fullen defelve trekken een redelyke gabelle, als volgt.

Ten dien eynde fullen gem. 'Regeerders hebben de
fchouwe en diredie over het voorfz. fandpad , met
authorifatiejom de contraventeurs, en onwilligen tot
betaalinge van den tol aan te houden , en te execu-
teeren.

Van yder veerfchuyt op de twee Steden , Dorp-
fchuy t, ofte die met fruyt, of andere waren geladen
fyn , varende van- tot- of voor by de Broeckbrugge
by Neder-Langbroeck, of van daar herwaarts, ende
met een paard getrokken wordende, ilil men betalen
gins ende weder ieder reyfe 11 ftuyvers.'

Van fchuyten, die op de Dorpen, of plaatfen'tuf-
fchen Utrecht, ende de voorfz. Broeker-brugge aan-
komen , of van daar afvaren, en met een paard ge-
trokken worden,
ui fupra 1 ftuyver.

Die met het lyf getrokken worden, half geld.

Van alle fchuytjens, particuliere huysluyden toe-
behoorende, en met haar eygen fuyvel, fruyt &c. te
merkt koomende, van wat plaatfe die komen , fullen
als vooren van een paard betalen. i ftuyver.

Ende met hec lyf trekkende 8 penning.

Item, van yder paard,hoornbeeft, jong ofte oud.

die gcleyd worden over het fandpad, fal men betalen

, 8 penning.

Dan fullen geen fchapen, of vcrkens, op hctvoor-
fchreve fandpad mogen koomen, op.de verbeurte van
fes ftuyvers op yder verken, en eene ftuyver op yder
Jchaap.

Niemand fal defen lol direftelyk , of indiredelyk,
mogen defraudeeren, op pœne van drie gulden te ver-
beuren } defe en alle voomaande boetens ten behoe-
ven van den Pachter, of Collefteur van den Tol.

In margine was geappoindeert. De Gedeputeer-
den van de Staten 's Lands van Utrecht, vermogens
Haar Edele Mog. authorifatie en Refolutie , den zz
Marty 166^ op derfelver Beichryvinge genomen, jc-
■genwoordig gehoort hebbende het rapport van de
Heeren Haar Ed. Mog. Gecommitteerden, aangaan-,
de dehandelinge, en dat defelve met de Heeren Ge-
committeerden der Stad Utrecht, volgens den inhou-
dedefer, met den anderen eens, ende accoord gewor-
den fyn , approbeeren defelve handelinge ende over-
komft, ofte accoord by defen , confenteerende en
ordonneerende volgens dien, dat de poinden en arti-
culen daar by gefpecificeert, daar en foo dat behoort,
by den geenen iulks incumbeerende , in het werck
geleyd en geëffedueert fullen worden. Gedaan teU-
trecht, den loAuguft. 16Ö4. Onder ftont, ter Or-
donnantie als boven, geteekent, Ant. van Hilten.


111. PUBLICATIE van de Heeren Gedeputeerden van de Ed, Mog. Heeren Staten^s Lands

van Utrecht, tegen het befchadigen van de Schotdeur, leggende in den en-
gen Cr ommen Rhyn, aan de Cotenfe brug, den
2 July M VC L XXL

daaii leggen, felfs, of door anderen , diredelyk, of
indiredelyk, in het geheel, of voor een gedeelte te
amoveeren, om verre te winden , of in ecniger voe-
gen te befchadigen , op poene van dat de contraven-
teurs naar gelegentheyd van faaken arbitralyk fullen

e Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, als daartoebydeEd.Mog Heeren
Staten geauthorifeert zynde , interdiceeren
mits delen wel fcherpelyk allen en een yge-
lyk, de fchotdeur door Haar Ed. Mog. ordre aan de,
Cothener brugge in den engen Grommen Rhyn ge- worden gellraft. Gedaan te Utrecht denzjüny 1671.

IV. MEMORIE van de reJpeBive Gerechten ende Mergentalen ; reforteeréndi onder den Crom

men Rhyn.

'Ttjr

E\nde eerfl van de Gerechten^ gelegen aan den Berg-
kant^ dewelke ten opfichte van de ondeugdelyk-
^ heyd en geringe waardje van haarlieder landeryen
mogen volflaan^ het Cr ommen Rhym-geld te be-
talen , volgens de hoeven en mergentalen^ fulcks defelve
molgem den legger van den Lekkendyk fyn contribueer ende.

M. R.

Amerongen en Zuylefteyn groot 15 hoeven 208 \ ,
Leuterveld hoef 104 .

Melckweg, als vooren 104 . .

Leerfum, 5 hoeven 10 mergen fS . .

Darthuyfen elf hoeven 3 mergen 4 hond,
facit 179 mergen 4 hond, dog contri-
bueert vermits de ondeugdelykheyd der
vlànderyen tegens gevouwen^ mergen ,
dus·; ,, > ^ - t ' 8p fco,

Doo]:n 10 hoeven ï . iV 160 . .

Driebergen en R)?iënburg 11 hoeven;i 176 . t
Zeyft if hoeven,,'10 mergen' z'fo . .

Stoetwegen jf hoeven, lo mergen " f70 . .

Sterckenburg te Gooywaarts, groot 175!
mergen , contribueert tegen gevouwe
mergen, dus . .

Uts. te Rhynwaarts groot
Ryfenburg te Gooywaarts, groot ç6 mer-
' gen, contribueert tegen gevouwen mer-
gen, dus
Uts. te Rhynwaarts, groot
De Bilt contribueert met ,

Overlangbroek te Gooywaarts 494 mer-
gen, dog contribueert tegen gevouwe
mergen met
Uts. te Rhynwaarts groot
Neder-Langbroeck te Gooywaarts grooc
f pp|. mergen f contribueert tegen ge-
I vouwe mergen 'met ' '
Uts. te Rhynwaarts groot '
Hardenbroek-1€ Gooywaarts groot xjf^
mergen , contribueert tegen''gevouwe
mergen met

73 ifo,
105 ,300,

^:·:·'.^·
481···t!, .ij,;

- „li,/. . rni
>. .

247 . ^

312 309.

«r/· rr
2PP 4fO,

Î74 . ·

87 4f 0.

4fo.

Uts.


-ocr page 245-

EN CROMMEN.RHYN. IL BOEK. IX, Τ Π.

400,

iTts. te Rhynwaarts groot i Γ7

Gerechten te kUywaarti, welke vermits de waardye der
felver landen, mergen voor mergen contribueeren, vol-
gens den blaffaart van het oudjchild-geld.

1231

p2p

1681

Wyck groot
Coten
Nycndyck
Wcrckhoven

300.

Odyck

Bunnick en Vechten

Mclisweert

Rhynauwen

De groote Koppel

Maarlchalckerweerd '

Slagraaat

fp<y

1451
12(5

Ά
112

77

Summa der Mergentalen loifS. 1 fo,


TIENDEN TYTEL.

BetrefFende de Nieuwe, of Biltfe en

Zeyfter Grift.

APPOINCTEMENT 'van de Heeren Gedeputeerden van de Edele Mog. Heeren Staten Ί

Lands van Utrecht ^ op de Requefle van tVatergraaf en Heemraden
van de Nieuwe Biltje Grift, teien het onbehoorlyk viffchen in de
voorfz. Grifte, mitsgaders het befihadigen van defelve , in dato den
loOm, MOCXLIF.

i.

Op de Requeftevan den Watemraaf en Heem-
raden van de nieuwe Biltfe Urifte, is geap-
poindeert. De Gedeputeerden van de Sta·
ten Lands van Utrecht, gelet op hetgee-
ee Haar Ed. Mog. is vertoont,by de Heeren Water-

f raaf en Heemraden van de nieuwe Grifte, aangaande
at verfcheyde luyden ende perfoonen,op den naam
Van eenigc Gcërfdens in de voorfz. Grifte feer onbe-
hoorlyk met fchrobnetten, endeanderiints quamente
viiTchen, door de welke mede de kanten der felver af-
gcftoten wordende, defelve ondieper wierde, waar
jegens Haar Ed. Mog. begeerende te voorfien , ter
meefter behoudenifle van de voorfz. ViiTcherye, ende
welftant van de Grifte, allen ende een ygelyken, op
pœne, als in de Ordonnantie van dato den 22Fcbruar.
1641. interdiceeren en verbieden by defen, in dc
voorfz. nieuwe Grifte te viiTchen, als met kenniflèvan
de gem. Heere Watereraaf en Heemraden. Ende dit
by provifie , tot dat by Haar Ed. Mog, op het on-
derhoud van defelve Grifte, en ViiTcherye van dien,
behoorlyke ordre fal welen beraamt. Gedaan t'U-
trecht den loOftob. 1644. ter Ordonnantie als bo-
ven, geteekent, Ant. van Hilten.


IL APPOINCTEMENT, als boven , verbiedende^ dat niemand eenig fand, ofte andere ma^

ter ie fal mogen lojfen op 2 <; roeden na by de fluyfen by de Coppel, in
dato den 6Septemb. MD CXL VUL

Op de Rcquefte van Schout en Gerechte van
Zeyft, isgeappoinfteert. De Gedeputeer-
den van de Staten 'sLands van Utrecht,
regard neemende op de reedenen by defen
geallegeert, verbieden en interdiceeren by defen allen
en een ygelyken, wie het ook foude mogen wefen,
eenig fand, of andere materie, tuiTchen , of ontrent
de (luyfen, leggende inde nieuwe Grifte,tuflchenU-
trecht ende Zeyft by de Ct^peli te leggen, te la-
den, ofte loiTen, als ten miniten 2f roeden boven, of
beneden defelve Iluyfen, op de verbeurte van fes gul-
den·, authorifeerendeneffens Willem Goyertie Schyf,
opfigtcr van de voorfz. Grifte, den Schout en Se-
cretaris van Zeyft, t' famentlyk ,en elk byfonder, om-
me de contraventeurs cn ovcrtreeders van dit Haar Ed.
Mog appoin£tement ende bevel, te beboeten, ende
haarlieder wagens , peerden , fchuyten , fchouwen ,
en anderfints in verieekering te houden, ter tyd toe
de voorfz. boetenen onkoften, daaraan dependeeren'·
de, voldaan en betaalt fullen wefen, mits dat men de-
fen een bequamen tyd te vooren door affixie, of an-
ders na behooren, kund en btókent Cal maken, opdat
niemand daar van hebbe te pr^etendeeren eenige igno-
rantie, of onweetenhcyd. Gedaan t'Utrecht den
Septemb. 1Ö48. Onder ftont , rer Ordonnantie als
boven, en geicekent, Ant. van Hilten.


ORDONNANTIE van de Ed, Mog. Heeren Staten Ί Lands van Utrecht, aangaande

hetmelioreren, graven etide bekofligen van een nieuwe Grifte, begin-
nende uyt der Stads grafie van Utrecht, tot den Stoetwegenfin dyà
toe; mitsgaders het fchouwen en onderhouden van de voofy, nieuwe
Grifte , gearrefleert den ^Juny MÏ>CLXFlll

IIL

IL Deel.

m

m I

-ocr page 246-

van de nieüwe;of BILTSE

De Staten van den Lande van Utrecht, doen
te weten, dat haar Ed. Mog. goet ende ge-
raatfaam gevonden hebben , tot dienfte van
diverfche Ichrale landen , om defelve te me-
lioreren, te doen graven, en bekoftigen, een nieuwe
Grifte , beginnende uyt der Stads-graFte van Utrecht,
tot den Stoetwegenfen dyk toe, zynde defelve Grifte
gegraven en aanbelleet, op de wytte van vyf en twin-
tigvoeten,dryvens water, breed in den bodem feftien
voeten , diep vier voeten, beneden depeyldcr voorfz.
Stads-graften.

Door welke nieuwe Grifte, de voorfz. Biltfche en
Zeyilfche landen , mitsgaders de landen van deefer
Stads grafte af, tot het Biltfche Gerecht toe, langs
de Grift gelegen, haren watergang enopftal hebben ,
ende altyd behouden fullen, t'haren beften'oirb.iar.

Ende ten eynde de voorfz. nieuwe Grifte, niet we-
der en kome te verlandcn en onbruykbaar te werden,
maar altyds klaar en navigabel mag werden gehou-
den, op alfulke wytte, en diepte, als wy die doen
graven hebben , ioo hebben wy goedgevonden, op
het verfoek , ende te kennen geven, mitsgaders tbt
lailen van de Landgenoten van de voorfz. landen te
beramen, deie navolgende ordre en fchouwbrief.

Voor eerft, dat daar wefen fullen een Watergraaf,
en vyf Heemraden : namentlyk, jonkheer Gérard van
Reede , Heere van Draakefteyn, de Vuers, 6cc. Wa-
tergraaf, mitsgaders Jonkheer Jalper van Lienden,
Heere tot Mynden , Loosdrecht, Gereileyn , Sec.
Jonkheer Coenraad Borre van Amerongen, Heere tot
Sandenburg , Jonkheer Hendrik Valkenaar, Heere
van Duckenburg, &c, ende de Heere Reynier Foeyt,
Borgermeefter der Stad Utrecht, uyt dit Haar Ed.
Mog. Collegie, en uyt de Geèrfdens, de Heere Eg-
bertus de Leeuw , Canonik St. Pieters alhier, tot
Heemraden refpeclive, ommeneiFens den Heere Wa-
tergraaf te beioingneren, en annotitie te houden van
't gepafleerde, aangaande de vereyfchte iiücen van de
voorfz. Grifte.

Dewelke de voorfz. Grifte fchouwen, ende dienen
fullen, foo lange fy leven.

By aflyvigheyt van een Heemraad,een ander Geërf-
de, by.de Geèrfdens, by meerderheyt van ilemmen,
aan haar Ed. Mog. Gcdeputeerdens geprefenteert,
«nde by defelve aun hem commiffie gegeven fal wor-
den»

Dat alle GcërfJens , tot het verkiefen van een
Heemraad, als andere convocatienj-'defe waterfchip
rankende, Item fullen hebben, die met een halve hoe-
ve aan de Vaart fyn geland,

' Sal voorts den Watergraaf, defe Heemraden eeden
recht te Avyfen, tot des L·ands , en Waterfchaps oir-
baar, naar uytwyiïnge van de volgende handveilen,
ende Ordonnantie , waar by wy goedgevonden heb-
ben.

L

Dat de voorfz. Grifte , altyd op foodanigen wytte
fal onderhouden worden,als wy die doen graven hebben,
cn de diepte ten minilc op drie en een halve voet, in
'plaatfe van vier voet, als wydie doen graven hebben.

I L

De voorfz. Grifte iàl by yder Geërfden, ten eynde
fyn land onderhouden werden.

III.

Ende daar ten wederzyde landen fyn gelegen j yder
aldaar ter halve breette gehouden ihl wefen, op de
ichouwe te onderhouden.

IV.

Niemand én fal Vermogen eenïge bruggen over de
voorfz. Grifte te leggen, als met confent van Water-
graaf en Heemraden.

V.

Die daar over algereeds geleyd, ofte namaals noch ^
geleyd mochten werden , ful en niet enger zyn als
veertien voet, ende niet leeger boven het water als
vyf en een halve voet, alles op Stads peyl van
Utrecht,
ende boven de Sluyfen naar advenant.

V L

Ende of y mand ter contrarie bevonden wierde, al-
gereeds gedaan , ofte hier namaals mochte doen
fullen Watergraaf, en Heemraden, de voorfchreve
bruggen laten afbreeken, en de contraventeurs daar-
enboven condemneren , in een boete van tien gul-
dens.

V I I.

Aangaande het onderhouden van de bruggen, over
de voorfz. Grift, algereeds gelegen, ende noch te leg-
gen , defelve fullen ten eeuwigen dage , by den genen
onderhouden werden', tot wiens' gerief die geleyd
zyn, als namentlyk de particuliere by particuliere, en
de gemeene in, de Heerewegen, by de gemeente daar
inne die^eleeen zyn.

VIII.

Ende of ymand in gebreeke bleve , fyn bruggen
naar behooren te onderhouden , fullen de voorfz. Wa-
tergraaf, en Heemraden , defclve in fuiken gevallen
mogen, opfchou wen, en wechdoen breeken, ofte tot
koften van die geene, die daar inne gehouden is, we-
der te doen opmaaken.

I X.

Wat belangt de fluyfen, defelve fullen onderhou-
den werden, by den geenen, in wiens Gerechtendie
refpeéfcive gelegen zyn.

Ende of bevonden wierd de voorfz. Gerechten de
voorfz. werken niet wel te onderhouden, fal 't felye
t'haren koften, by Watergraaf en Heemraden gedaah
worden, op het gewin van den derden penning meef.

XI.

Het water voor de beneden fte ftuyièö ftaandc, fal
van de maand May af, tot het beginne>an de maaii
'd
Oótober toe, gehouden werden, ten minften drie voet
hooger als het benedenfte water, naar de Stads peyl
te rekenen.

X I L

Ende federt den beginne van de maand van Okto-
ber af, fal het water niet hooger gehouden werden,
als drievoet, boven het benedenfte water, mede na
de Stads peyl te reekenen.

XIII.

Sal mede het water voor de benedenfte fluyfe^,
aan de Koppel ftaande, twee voet hooger gehoucÊn
werden, als het benedenfte water, alles naar des Stads
peyl te rekenen. , .

XIV.

Ende ten eynde de voorfz. peylen wel geobièrveert
mogen worden, fal het den WateigraafT en Heem-
raden vryftaan , tot' opficht der felve.r ymand te au-
thoriferen, die alle dén genen, die fonder,confent van
Watergraaf, en Heemraden voornoemt, de fluyfen
vierkant op fetten, de verlaten niet toe endoen, ofte
anderfints het water leger als voren ,· buyten om af-
tappen, ofte afmalen, beboeten fullen , en met Jcen-
niife van de voorfz. Watergraaf, ende Heemraden
executeeren,.d'eerfte reyfe voor een boete van vy fgul-
den, de tweede reyfe voor een boete vantien guldens,
ende dc derde reyfe fal den contraventeur , do'or den
Watergraaf gecaiangeert worden voor de Ordinaris
Gedeputeerden van de Heeren Staten van deie Pro-
vincie, die hem daar overarbitralyk naar de gelegent-
heyd van faken corrigeren fullen.

X V.

Ook fullen alle landen onder defen Waterfchappc

ge-


-ocr page 247-

EN ZEYSTER GRIFT. IL BOEK. Χ. ΤΙΤ.

gelegen, haar f allen tyden met het water uyt devoor-
Ichreve Grifte vervarichen mogen, fonder nogtans 'c
voorfz. water te laten lopen, als tot de landen onder de-
fe Waterfchap gehoefflaagt ende behoorig, op de boe-·
ten als voren, ten behoeve van de Watergraaf ende
Heemraaden.

XVI.

Dat de Geërfdens hec ftelien van de watermolens
op den val van 't water by de iluyfen, t'allen tyden ful-
len mogen verhinderen, ende die daar algereeds geftelt
zvn, doenamoveren, als fy fulcks geraden vinden.

^ XVII.

Doch en fal niemand in de voorfz. Grifte eeniee
wedden, ofdrinck-plaatfen voor paarden, ofte ande-
re bceften moeen maken, op pœne van drie gulden.
XVIII.

Niemand aïs de Geërfdens, elck voor fyn land , fal
vermogen in defe Grifte te viiïën, meteenige netten,
ofte eenig ander vifchgereedfchap daar toe dienende,
ook geenefuyken, ofte korven daar inne te ftellen,
op de verbeurte van de netten en het ander vifchge-
reetichap, en daar en boven nog vervallen zyn in een
boete van twaalf gulden,

XIX.

Welverftaande nogtans,dat de voorgaande viflche-
rye van defe Vaarte zyn en blyven fal voor Water-
graaf ende Heemraden, omme daar inne te mogen
viiTchen, 't zy door haar felven, ofte haar dienaars,
dan niet anders als met fchakels ende fegens,

X X.

Ende fal men voorts de voorfz, Vaart doen fchoon
maken, fnyden ende fchouwen , alle jaar ten minften
tweemaal, namentlyk d'eerfte fchouwc in May, en
d'anderc in Septcmb. en een noodfchoiiwe t'allen ty-
den.

XXL

Waar van Watergraaf ende Heemraden den fchouw-
dag veertien dagen voor de fchouwe by affixie van
billetten fullen denuntieren» op dat eenyeder , onder
de voorfz. fchouwen behorende, daar van kenmife mag
hebben.

X X I ï.

niet langer als op den achtften dag.

X X I 1 I.

en loofden, daar voor fal ter eerfter fchouwe verbeurt
zyn vyf en twintig ftuyvers , ter tweeder fchouwe
twee gulden, en de derde ichouwe drie gulden, ende
fal alsdan den Watergraaf en de Heemraden, den
voorfz. flag, ofte flagen beftaden, behoorlyk op te
maken , en alle koften hier over gevallen, felfs van
W atergraaf ende Heemraden, fullen komen tot laften
van die geenen, wiens flagen het zyn.

XXIV.

Vyf en twintig roeden ende daaronder fal vooreen
flag gereekent werden , ende boven de vyf en twin-
tig tot vyftig roeden voor twee flagen , en foo voorts
van vyf en twintig, tot vyf en twintig roeden.

XXV.

En fullen die geene die hare flagen te maken heb-
ben ,'t felve moeten hebben gedaan voor date van den
fchouwdag, fonder op den fchouwdag daar aan yetwes
{ alwaar het maar tot voltreckinge ) te mogen doen,
op vcibeurte van zo. fliuyvers.

XXVI.

Sullen ook veder op dato van het voeren van de
fchouwe haar flagen , daar die beginnen ende afgaan,
aanwyfen, op poene als voren.

X X V i I.

Ende gehouden zyn op het beneden eynde van hare
flag, of flagen te Aeilen een fchutting, ende 't kruyt
voor defelvige behoorlykop te halen, op dc verbeur-
te als voren.

XXVIII.

Sullen ook Watergraaf ende Heemraden naeuwre-
guart nemen op d'opftallen van deie Vaarte , die aan
yeder zyde zyn, en fullen drie voet niet bekommert, of
beplant worden in geenderhande manieren, ende daar
het felve algereets gefchiet ware, fal men 't opfchou-
wen en amoveren, tot koften van de gebreekigen, op
des Watergraafs gewin, den derden penning meer.

XXI X.

Dat niemand en fal vermogen op den dyk, of eeni-
ge wegen langs de Grift, eenige meflie, modder, of
andere,materie, langer te houden als voorden tydvan
veertien dagen, op de verbeurte van drie guldens.

XXX.

Sonder dat nogtans yemand fal vermogen in de
Vaart te modderen anders als voor fyn land, ofte mee
confentvan den eygenaarvan't land , daar voor hy fou-
de willen modderen , mede op de verbeurte van drie
gulden.

XXXI.

Ende dat niemand iïil vermogen eenige meflïe tuÎ^
fchen de iluyfen te loflèn , op de verbeurte van de
meifie, ende fes gulden danr en boven, ten behoeve
van Watergraaf en Heemraden.

XXXII.

De gehoefilaagden in de fchouw-weteringe , ofte
fchouwflooten, in de voorfz. Vaart exonererende,
fullen gehouden wcfen te maken voor dcièlve Wete-
ringe €n ilooten, tot drie roeden benedewaarts, in de
Vaart op de behoorlyke diepte voor de fchouw uyt te
doen baggeren,op de boeten als op de flagen is gefta-
tueert.

X X X I Γ I.

Item, dat geene paarden, bceften, fchapen, ofte
verkens, door de vooifz. Vaart fullen mt^en werden
gedreven, of op de kanten (om defelve afte vi"oeten)
t€ laten lopen, op pœne van iès gulden.

XXXIV.

Dat mede geen fchapen in de voorfz. Vaart fulleti
mogen werden gewaflchen, fonder expres confent van

Ende alle ichouwen met hare nafchouwen , en ful-1 Watergraaf ende Heemraden , op gelykc pœne van
Ïen niet korter wefen, dan op den vyfden dag, 'ende ! fes gulden.

XXXV.

Totonkoften op de voorfz. fchouwdag vallende,

Ende wat flag den Watergraaf en Heemraden niet fullen by die van de Bild jaarlyks uytgefet worden de

fomme van vyf en twintig gulden, ende by die van
teya en Stoetwegen gelyke vyf en twintig gulden,
en wat dan vorders daar aan ontbreeken mocntc, fal
uyt de boeten gevonden worden.

XXXVI.

Tot invorderinge van welke boeten den Water·
graaf en Heemraden gebruyken fullen dien het haar
gelieft, den felven by defen daar toe authoriferende,
met fulcken macht als andere Waterfchappen in fulc-
ken cas zyn gebruykende.

X X X V 1 I.

En of contrarie defe onfe Ordonnantie eenige poinc-
ten van deiêlve in «c»
ohfemantie mochten komen, dat
den Watergraaf ende Heemraden t'allen tyden defelve
poin£ten,op de klachten van eenige Geerfdens, fullen
doen verbeteren ende in *t werk eggen.

X X X V 1 I I.

Sullen al wat Watei^raaf ende Heemraden wyfen,
recht zyn en blyven, ionder eenig, of meer verfoefc
aan ons te doen.

XXXIX.

Ende hebben wy de voorfz. Landgenoten toege·
feyt defe onfe Ordonnantie t* allen tydçn te verbcte·
ren ende ampliceren.

X L.

Waar roede derogerende alle voorgaande Schouw·
H h j bric»


-ocr page 248-

VAN DE LE YD TS Ε VAART, OF DEN

brieven en ampliatien van dien, hebben wy geordon-
neert en ordonneren by defen een yeder naar den in-
houden defes fig te reguleren.

Gedaan t'ütrecht den p Juny 1668. Was eepara-
pheert, P. Ruyfch vt. Onder ftond: ter Ordonnan-
tie van myne voornoemde Heeren de Staten. Ende
was onderteekent, Ant. van Hilten. Hebbende ter
fyde op 't fpatium gedruckt *t cachet van de welge-
melte Heeren Staten, in rooden waiTche.


ELFDEN Τ Y Τ Ε L.

Betreffende de Leydfe Vaart, of den Ou-
den Rh y η , loopende van Utrecht na
Woerden, en voorts na Leyden.

EERSTE DEEL.

Nopens de Schouwe van de voorfz. Leydfe Vaart, of
Ouden Rhyn, tot den Haanwycker Dam.

L UYTSPRAAK, van het Hof van Vtrecht , over het verdiepen van den Ouden Rh^n^ en

wien fnlks incumbeert, den 3 May ΜΌ XXXL

Alfoo voor den Hove Provinciaal van Utrecht,
diverlche klachten gedaanzyη, dat menden
ouden Rhyn en Weteringe , tuifchen U-
trecht en "Woerden, met die fchepen door
gebrek van diepte en water niet varen en mochte, tot
grooten achterdeel van de landluyden , en varende
menfchen , en dat eenige begeerden die wateringe
verleyd te worden , ontrent het huys ter Weyde,
cnde door Alendorp , zyn by den voorfz. Hove daar
op ontboden, die Regeerders der Stad Utrecht, Schou-
ten van de Dorpen, mitsgaders die Geërfden daar on-
trent gelegen, en naar die in't lange gehoort, en in·
fpeétie oculair genomen ware, is die verandering van
de wateringe voor defe reyfeafgcflagcn, en verklaart,
dat men die oude wateringe, of den Ouden Rhyn fou-'
'de graven en diepen , foo dat men daar door ook in
de lomer met geladen fchepen foude mogen varen. En
om te weten , by wien defelve diepinge en graven
gefchieden foude, isgeordonnecrt, en ordonneert het
voorfz. Hof mies delen, dat van 't elendig kerkhof,
ilaande buyten Utrecht, tot den middelweg toe, die
weteringe gegraven en gediept fal worden, by den
erven, landpn, of ey gendom men, daar aan beyde zy-
dcn gelegen i ende insgelyks van de fcheydinge van
de Stads Vryheyd weftwaarts tot in de Vliet
5 maar
alfoo die erven van den middelweg, tot aan het fchey-
den der Stads Vryheyd leggen langs aan denfelven
Rhyn en Wateringe , foo dat henluyden niet drage-
lyk en ware, om die gravinge en verdiepinge alleen
te doen, is ook geordonneert, dat by cenige Gede-
puteerden van den Hove gemeten fal worden, de leng-
te en diftantie van den ielven Rhyn',en Wateringe,
foo verre, en waar van nood fal Îyn gegraven te wor-
den , en wat eygendommen van landen , en in wat
lengte en breedte die aldaar gelegen zyn , omme dat
by den Hove gefien ,die felve eygendommen mede te
fetten , tot gravinge en diepinge van de wateringe,
ende in het ander te doen helpen graven en diepen,
by die van Harmelen, Cameryk , en Segveld, waar
men bevinden fal te behooren. Ende aangaande die
van de Lange en Ruyge Weyde, Kockengen, Spen-
gen, Portengen , en Linfchoten , die daar ook be-
fchreven gekomen waren, is gefeyt, dat zy voor de-
iê reyfe van de voorfz. gravinge fullen blyven onge-
moeyt. Ende dit al by provifie, en fonder praejudi-
cie van ymands recht in toekomende tyden. Adum
te Utrecht, den 3 May if^i.


II. ORDONNANTIE, van den Stadhouder, en Raaden van zyne Keyferï. Majefi,, op het

verdiepen en onderhouden van de 'Vaart y door Alendorp, in den Ou'
den Rhyn, den Septemb. MDXXXIL

Ifoo feekeren tyd geleeden , groote klachten
aan myn Heere die Stadhouder , en Keyier-
Ij^ke Majefteyts Raaden in fynen Hove Pro-
vinciaal van Utrecht, gedaan zyn , foo by
eenige boracren, onderfaten, als kooplieden , en an-
deren van Duyten defer Stad Utrecht handteerendej
dat fy by recgetiachtig weder, ende by fonder in den
winter , als men met wagenen niet vaaren en mag,
geen vaart en hebben om van Woerden tot Utrecht
te koomen te fchuyte geladen met vifch , koom,
garlte, haver, ende andere graanen en goeden, die
ly gaar η t'Utrecht brengen , of van daan haaien fou-
den, alfoo die ouden Rhyn, en ook die oude vaart
omtrent het huys ter Weyde, door Alendorp foo vér-
gaan waren, dat men op eenige plaatfen met wagen
en paarden daar door vaaren mochten} om waar innc
te verficn\ zyn uyt bevel van myn Heeren die Stad-
houder en Raden , uytter naam van der Keyfer^kc

A


-ocr page 249-

OUDEN R H Y Ν. IL BOEK. XL TLT. Hl

Majcfteyt , Erfheere des Linds van Utrecht, be-
fchreven geweeft, die Geërfdens omtrent den ouden
Rhynende den Vaart voorfz., ook de dorpen daarach-
ter gelegen, die den voorfz. Rbyn, oude Vaart, en
Weteringe meeft plegen te gebruyken , mitsgaders ook
de Schout, Burgermeefteren en Raad der Stad Utrecht.
dewelke aan allen zyden, om 't meefte profyt van den
Lande te vinden , gehoort zyn geweeitj eenige van
henlieden voortftellende , dat men den ouden Rhyn
beft en met minfte koften foude verdiepen ende on
derhouden, als die van Harmeien, Camerik, enSeg-
velt , die t'Utrecht ter merkt komende, daar door
vaaren moeten , daar toe helpen wilden 5 die Gede-
puteerden van de felven dorpen, feggende dat fy brie-
ven hadden daar van vry te zyn. Andere feggende,
dat die ouden Rhyn te verdiepen verboren koftfou-
de zyn , alibo die grond daar fandig en opwellende
was, ende dat die kanten hoog waren, die altyds in-
vielen, foo dat men daar geen diepte en foude kon-
nen gehouden i maar voor den grooten oorloge plag
men te vaaren door den voorfz. ouden Vaart, voorby
't huys ter Wcyde, door Alendorp, en alfo komende
ontrent Loubrugge by het huys van Nievelt, in de
Heykoper weeteringe, feggende, dat daar een goede
diepe gront is met laage kanten , ende pra^fenteerden
die ingeëriFden van Alendorp, met heuren medewer-
kers, tuflchen die voorfz. limiten geërft zynde, het
felve te gehengen, ende dat men door heurlieder land
graven fouden, fonder eenige recompenfe te begeeren
van heur afgegraven land 5 ter contrarien was weder
gefeyt, dat men den ouden Rhyn met minder koften
ibude onderhouden, dan eenen nieuwen vaart graven.i
Ende partyen in het lange gehoort, ende informatie|
cn infpeöiie locaal op alles genomen , by eenige van '
Keiferl. Maj. weegen daar toe gecommitteert, is by
provifie geordonneert geweeft , dat men den ouden ■
Rhyn foude repareeren j doen graven cn fchoon mia-
kfep i om te befoeken , of dat foude profiteeren, en
indien anders bevonden werde, men foude als. dan van
Keiferl. Maj. weegen , voorder daar inne voorfien j
ende volgende defen zyn de voorfz. Gerechten belaft,
den ouden Rhyn te graven , en fchoon te maaken ;
maar al eer het jaar omging, heeft men bevonden, dat
den arbeyd verlooren was, en die diepteverfant,waar
by uyt andere klachten de voornoemde partyen weder
befchreven zyn geweeft, voorden voorfz. Hove,daar
henlieden het gunt dat voorfz. is, vooren gehouden
wert, foo dat het meerendeel van henlieden eyndelyk
bceter dochte , dat men den ouden Rhyn foude ver-
laten. Dan die voorfz. dorpen contendeerden tot vry-
heyt , om niet gehouden te zyn te graven, alfoo fy
die vaart niet ende behoefden. Partyen in het lange
gehoort, hebben myn Heerendie Stadhouder, deeer-
iie en andere Kei(erl. Maj. Raaden, in den Hove Pro-
vinciaal van Utrecht, geordonneert endc geftatueert,
ordonneeren en ftatueeren miisdefen , dat men die
voorfz. oude Vaart, beginnende aan den Cufendam,
gaande voorby het Hof ter Wey , door Alendorp,
tot in de Heykoper weetering by de Loubrugge, ver-
diepen en graven fail, twee en twintig voeten wyt,
en drie fpitten diep, en niet daar onder, ende die boo-
mcn binnen de voorfz. breette ftaande , metten wor-
telen uytroeyen : van welken vaart die Schout, Bur-
germeefteren en Schepenen der Stad Utrecht, fullen
doen graven , die Geërfden van de hooge en laage
Wey de, tot haar koften van de Goudfc brugge over
den Cufendam nederwaarts, tot die brugge achter dac
Hof ter Wey de , ende van daar nederwaarts, fullen
die Geërfden in den Gerechte van Alendorp, met ha-
re medewerkers, gelegen tuflchen die voorfz. limi-
ten, tot haren koften graven tot drie hondert roeden
lengte, en van daar fullen die van Har melen, graven
hondert vyftig roeden , ende die van Camerik ook
hondert en vyftig roeden, ende die van Segvelt hon-
dert roeden , foo dat ly den van Alendorp, of heure
medewerkers niet gehouden fullen zyn van haar afge-
graven land, of boomen, ftaande of leggende in de voorfz.
limiten yet te geven , of betalen, dan die van Alen-
dorp fullen alleen naar henlieden nemen, die aarde
en ftroecken daar vallende ; ende àlloo die refte vier
hondert roeden, tot minder koften, arbeyt en moey-
ten fullen te graven zyn, op d'cen plaatfe dan op d'an·
dere, foo fullen die voorfz. Gerechten van Harme-
len, Camerik en Segvelt, tuflchen dit ende een maan-
dag naaftkomende, loten, naar advenant heurder por-
tien, waar eenen ygelyk van hen beginnen fal te gra-
ven , en waar hy at laten fal j en indien fy onderlinge
niet enkonnenaccordeeren, fullen fy deelen doen, by
den Maarfchalk van het Neder-quartier 's Lands van
Utrecht, dien 't Hof daar toe committeert mitsde·
fen,op dat fy op m tandag naaftkomende, in het werk
treeden mogen, eiken Gerecht in fynen geloten dee-
le , ende daar niet uytfcheyden, tot dut die voorfz.
Vaart opgegraven en volmaakt fal zyn. Heeft het
voorfz. Hof ook belaft en bevolen j den voorn. Maar-
fchalk , dat hy tot defer wercke toeficht neeme, op
dat defeOrdonnantie volbragt worde, ende dat hy
t' eynde die veertien dagen, die felve Vaart fchouwe,
op de verbeurte van twee Karolusguldens, jegens die
Keyferl. Majefteyt te verbeuren, by den geenen, die
iyn portie te maken gebreekelyk bevonden fal werden 5
ende fal in dien gevalle, die Maarfchalk het voorfchre-
ven werck, van *s Keyfers wegen, tot keften van den
geenen , die gebreekelyk bevonden fal werden, be-
itaden te maken, ende daar toe den darden penning
meer inwinnen. Ende die voorfz. Vaart gegraven
zynde, fullen die van Alendorp, met hare medewer-
kers, defelve van't Hof ter Weyde, tot die Loubrug-
ge toe, ten eeuwigen dage gehouden wefen, by iy-
ne diepte en breette te onderhouden , fonder voordcr
koften of laften van den drie Gerechten voorfz. En
tot dien eynde fullen die van Alendorp, binnen eenc
maant naar het opmaken van de voorfz. Vaart, ter
prsefentie ende byweefen van den Maarfchalk voor-
genoemt, een hoefilag maken op die voorfz. Vaart»
en een fchouwe ftellen, om daar jaarlyks na tefchou-
wen. Sullen nog die voorfz. van Alendorp, met ha-
ren medewerckers tot haren laften ende koften doen
maken twee bruggen , die eene gelegen neffens die
Krofte, ende fal heeten die Kroftbrugge, ende die an-
dere tot Alendorp, by Hendrik KlaaiToon ,endietwec
bruggen tot eeuwigen dage onderhouden,fonder koften,
ofte laflen van de voorfz. andere Gerechten. Van alle
welke die Maarfchalk voorfz. die naarfchouw hebben
fal, als op andere weegen ende bruggen in fynen amp-
te gelegen, buyten die Vryheyt der Stad Utrecht %
en in die Vry h^t, fal den Schout van der Stad Utrecht,
als Waremraaf, met de Heemraaden van de hooge
en laage Weyde , die fchouw ende toefigt daar van
hebben, naar ouder herkomen ende gewoonten. Al-
dus gedaan binnen Utrecht, den
zi September anno
ifp.

ΙΠ. ORDONNANTIE, mn het H(f van Utrecht, aangaande de verdieping van de V&art

in den Ouden Rbjn^ den zH Sepemk MI>XL F,

AU


-ocr page 250-

VAN DE LEYDSEVAART, OFDEN

ΑΙΓοο door vcele klachten van huysluyden en
fchippcrs, vaarende tuflchen Utrecht ende
Leyden , ook feekere Geërfden aldaar, den
Hove van Utrecht te kennen gegeven is,
hoe dat ly veel bequatnelycker plagten te vaaren
door den ouden Rhyn, dan door die nieuwe Grifte, door
Alendorp onlancks gemaakt, tot grooten achcerdeele
ende pra:judicie, foo van den vaarende ende keeren-
de man, foo in den ouden Rhynfche Vaart eenen
dam minder, en ook veel naader en gerieffelycker is,
orame die fleutclen van dammen te bewaren, vermits
die meenigfoudigheytder huyfen aldaar ftaande. Soo
is 't, dat 't voorfz. Hof, hier op gehoort die Dor-
pen en Gerechten daaromtrentgelecgen,ende 't con-
fent van het meeitendeel derfelver, ende ook gehoort
het rapport van de CommiÎTaris in der felver faake,
heeft gecommitteert, ende committeert mitsdefen, den
eerilen Pander inden felven Hove, hier op verfocht,
om hem van ftonden aan te transporteeren aan de Ge-
rechten van Harmeien , Harmelreweert, Breudyk ,
Gerverskoop » Reyerskoop , Kruyningens Gerecht,
Reyerskoop,MeerloosGerecht, Vchhuyfen endede
Meern, beyde de Gerechten van Kamerick, en het
Gerecht van Segvelt, aan de oude Hoflteede, die
bueren leggende aan beyde zyden, ilrekkende aan den
ouden Rhyn langens der Grifte, en Je voort alle die
bueren , woonende aan beyde die zyden van den Ou-
den Rhyn, tot de Heykooper Vlier toe, endeden
felven v^ wegen der Keyf Maj. te beveelen, dat fy
van ftondcn aan, ende fonder vertreck, komen graven
ende maakcn die Vaart in den ouden Rhyn, begin-
nende uytter Stads Weeteringe, Ibeckende zuyd-
waarcs door die Hoogbrugge, tot aan die oude Hof-
fteede toe. Te weeten dat beginnende van de Stad
af, die van,Harmeien met haare mede Gerechten gra·
ven fullen negentig roeden, ende beyde die Gereg-
ten van Kamerick hondert roeden , die van Segvelc
achtendartig roeden, ende van de groenenweg af
door den ouden Rhyn, tot aan de Heykoper Vliet
toe, fullen graven alle die bruykers der landen , aan
beyden zyden der Griften , elck voor fyn Jand, foo
ver als het ilreckt, ende die eerde brengende eenje-
gelyck op fyn land, en in het ilag van denHeerevan
Rennenborg, foo het feer lange is, fullen mede hel-
pen graven Gerrit Weifels vier roeden, Cornelis Puyl
twee roeden , Willem Adriaanfe , ende Jan de Sny-
re elks een roede, Willem Molenaar twee roeden.
Jan Olofs drie roeden , Klaas Dirckfe Beerents drie
roeden , Cornelis Poel drie roeden, Jan Maats
drie roeden, Jan van Veen twee roeden, ende Gerrit
Aartfe fes roeden , welcke Grifte wyt weefen fal
twee ende twintig voeten, ende twee fpeeten diep.
Ordonneert mede dat alle hoofdingen, voor der luy-
den huyiinge in de voorlchreeven Grifte leggende,
ten minften wyt fullen wefen , aan de grom twaalf
voeten, en die bruggen daar over leggende , boven
het hoogfte water fes voet, ende dit te maken ai tuf-
fchen dit ende fonnendage achten naaltkomende ;
ende dat op pœne , dien tyd overtrecken zynde, het
felve van 'sHeeren weegen beftaat ende gemaakt fal
worden , op 's Heeren gewin, te weeten den darden
penning meer, en die voorfz. Grifte volmaakt zynde,
ial 't Hof die felve provideeren met feeckere fchou-
^e , als bevonden fal worden te behooren. Aldus
gedaan t' Utrecht den zSSeptembris anno if^f.


IV. ORDONNANTIE, van den Stadhouder Generaal, de e&rfle, en andere Raden des Key-

fers , in den Hove van Utrecht y tot confirmatie en renovatie van de
voorgaande, den j Augufl. MO XL· VI*

Lodewyk van Vlaanderen , Heere tot Praat,
dcc. Ridder van der ordere van den Gulden
Vliefe, Stadhouder Generaal, de eerfte ende
andere Raaden des Keyfers in den Hove van
Utrecht, den eerften Deurwaarder, ofte Pander, in
den felven Hove hier op veribcht, laluyt. Alfoo wel
door klachten van de Regeerders der Steede van Ley-
den, als andere diverfche kooplieden ende fchippers,
varende tuifchen Utrecht en Leyden , ons te kennen
gegeven hebben, ende ook on!e Stadhouder voorfz.,
eensdeels by oculair infpeélie gebleeken is, die mer-
kelyke ende groot gebreeken weiende in de Griften,
daar men vaart van Utrecht tot Leyden, ende by-
fondcr dat die Geërfden en huysluyden, ten beyden
zyden, ïieffens die voorfz. Griften , in den lande van
Utrecht woonachtig, haar hoofden voor haarlieder
hoffteede geleegen, alfoo enge maaken, alfoo dat een
geladen fchuyte, op een leeg water daar door niet
paflèeren en mag, ende dat de felve huysluyden brug
gen op de vooriz. hoofden leggende, boven drie ofte
vier voeten hoogte boven een dagelj^ks water niet en
leggen, , ende als nu die felve Grifte lbo verre het land
van Utrecht ftrekt, gerepareert ende verdiept ial wer-
den, ook daar met overtochten en fteenen bruggen
verfien en gerepareert. Soo is 't, dat wy, willende
foo wel op de reparatie van de voorfz. hoofdingen,
als op de verdiepinge van de Griften voorfien , u be-
veelen ende committeeren mitsdeefen, dat gy u van
ilonden aan tranfporteert binnen der Stad Utrecht,
ende ter plaatfen daaf die voorfz. gebreeken gevonden
worden, ende aldaar van weegen die
Keiferl. Maj. by
Jdokluyinge,
met adiiilentie van Schout, ende Ge-
rechte, en kerkfpraake , ofte buerfpraake beveelt,'
allen den geenen, die alfulkehoofdingevoorhaarhuy-
finge ende erve uytgefteeken hebben , van ftonden
aan die felve op te breeken, vermaaken , ende on-
derhouden , alfoo dat die felve hoofdingen dryvens
waters wyt fullen blyven twaalf voeten, ende die
bruggen daar over leggende, boven het hoogfte wa-
ter, hoog blyven fullen ren minften fes voeten , ende
dit alfoo wel in den Alendorpfe, als in de andere Ley-
dcnfe of Woerdenfe vaart, door den ouden Rhyn j
welverftaande,dat.alle de geenen ^ die geleegen zyn
weilwaarts, van de voorfz. heule tot den Helfchen-
dam toe , ende van den Helfchendam tot Haanwy-
kerdam toe, daar die vaart geen voet diepte, entwee
en twintig voeten wytte en heefç,, dat fy het felve
mede doen diepen ende wyden als vooren, elks na dat
fy aldaar gchoeftflaagt leggen, ,ende totter voorfz.
vaart te maken gehouden zyn , foo verre het Land
van Utrecht ftrekt, ende dat
vooYDecoUationisJohan"
nis Βaptifiée m^&komcnàQ ^
en dat op poenen , in-
dien, die felve hoofden ende vaart, als dan in manie-
ren voorfz. niet verdiept, gewyt, noch verhoogt ea
waaren , dat ly elks van henluyden vervallen fullen
wefen in een peen van drie Carolus gulden, tot be-
hoef van den geenen die wy dat ordonneeren fullenj
en dat men in fuiken gevalle,die felve hoofdinge ende
vaart doen maken üü op 's Heeren gewin, tot koften
van den geenen, die fulks in gebreeken gevonden iül-
len werden. Ende ten eynde niemant hier van igno-
rantie
priEtendeeren" fal mogen , ordonneeren wy u
Deurwaarder,, of Pander, voorfz. copyen van defen
op te ilaau voor den Stadhuyfe defer Stad, cqde aan

do


-ocr page 251-

tiè Kerkdeuren, des noot xynde, ende vandes te doeiie
en zyt in geenen gebreeke. Bcveelen daarommc allen
Officieren, dienaaren en onderfaten der Keiferl. Maj.,
dat fy u, dit doende, ernllelyke verftaan en obediee-
ren, fonder des te laten , op alle het gunt dat fy van
fynder Maj. toorne duchtende 2,yn , ende daar jegens
verbeuren mogen, ons certificeerende , wes gy hier
inne gedaan en u wedervaren ial wefen. Gegeven
t'Utrecht, onder het liegd vati Juilitie Vandertvoorft»
Hove j by manieren van Placate^ hier onder op docd
drucken, op den darden dag Augufti Ondei*

ftont gefchreven , by myn Hcere die Stadhouder
Generaal j de eerfte en andere Raaden 'sKeyfers, in
den Hove Provinciaal van Utrecht. Onderteekent »
J. de Broekhoven.

»49

ο Ü D È Ν R H Y Ν. tl. BOËK. XL TtT.


V. ORDONNANTIE, van den Stadhouder, eerfle en andm Raden des Kejfers, in den Ho*

ve van Utrecht, op het verdiepen, onderhouden , en fchouwen van
de gemelte Vaart na Leyden, op nieuws gearrefieert, den 3 Septemk,
MOXLFL

Die Heere van Praat > Stc. Ridder van der Or-
dre van den GuldenVliefe, StadhouderGe·
^ neraal, de eerüen ende andere Raden 's Kei-
fers, in den Hove van Utrecht, den eerften
Deurwaarder, ofte Pander in den felven Hove , hier
opverfocht, ialuyt. Alfoo veel klachten ons gedaan
zyn geweeil, foo wel van de Regeerders der Stefede
Lcyden, als andere diverfche koopluyden ende fchip-
pers, vaarende tuflchen Utrecht en Leyden, van die
merckelyke ende groote gebreeken , weefendc in de
Grifte, daar men vaart van Utrecht töt Leyden, ende
byfonderdat die Geërfden ende huysluyden ten beiden
zyden neflfens die voorfz. Grifte, in den Lande van
Utrecht woonachtig , haare hoofden voor haarlieden
hoffteedeneelegen, alfoo enge maakten, alfoo dat een
^elaaden fchuy te op een leeg water daar door niet paf-
"ecren en mag , ende dat die felve huysluyden haar-
leden bruggen, op die voorfz. hoofden leggende»bo-
ven drie of vier voeten hoog boven een dagelyks wa-
ter niet en leggen, ende als nu die felve Grifte, foo
verre het Land van Utrecht ftreckt, gerepareert ende
verdiept fal werden, ook dammen, overtochten, en
fteenen bruggen verfien ende gerepareert. Soo is *t,
dat wy inden naam, ende van wegen der Keyf. Maj.,
als Erf-hcere 'sLands van Utrecht, willende foo wel
op die reparatie van de voorfz. hoofding, bruggen en
anders, als op die voorfz. verdiepinge van de voorfz.
Cïrifte voorfien. Hier op gehoort het rapport van
feekere CommiflîuiÎîen, daar toe gecommitteert, ge-
ordonneert en geilatuecrt hebben , ordonneeren ende
Ihtuceren mits delen, als hier naar volgt.

In den eerften, dat het vack van des Stads Cingel af,
tot die Goudfche brugge toe, lang wefende hondert vier
en vyftig roeden,en beftadet isdieroedeomfefdehalve
ftuyver, bedragende ter fomme toe van twee en veer-
tig gulden feven Ituyvers , bekofligt fal worden by
denhuyfen, erven , en landen een beiden zyden, elk
voor fyn erve aan die Grifte voorfz. geleegen,' en dat
alle naar ouder gewoonten.

II.

Item, dat'et vack, van die Goudfche brugge begin-
nende, ende ftreckende totten Cufendam toe, lang
weiênde twee hondert feven en vyftig roeden, ende
befVaat is die roede om fesdehalvefluyver, bedragende
ter fomme toe van een en c'feventig gulden vier&hal-
ve ftuyver , bekofligt fal worden by hondert twintig
hoog vierdeelen , leggende op de Hooge en Leege
Wcyde , ende dat hier inne niet gecomprehendeert
fullen werden, die tachtig leege vierdeelen onder die
meulens geldende.

I I I.

Item, dat'et vack, beginnende van den dyk, daar
men na die Cauhorn vaart, uyt die Alendorpfche
Grift, ftreckende tot dieHoogbrugge, lang wefende
hondert acht en tachtig roeden,
cd beflaatis, elke
//. Deel,

roede om vier ftuyvers ^ bedragende ter fomine van
feven en dartig gulden twaalf ftuyvers » bekofligt fal
worden by der Stad Utrecht.

I V.

Item, dat'et vack,beginnende van de Hoogebfug*
ge totte Wielbrugge toe, lang wefende drie hondert
vyf en t'feventig roeden , ende beflaat is, elke roede
om vier iluyvers, bedragende ter fomme van vyf etl
t'feventig gulden, bekofligt fal worden by den Dorpeû
hier naar volgende , foo ly by defe Grifte grootelyks
gevordert fullen weefen , ende in het voorleeden jaat
genoeg geconfenteert hebben haar quote te gravert,
te weecen, die van Harmeien , met alle haare Gerech-
ten onder defe Grifte gecomprehendeert, ofte gevor-
dert, foo fommigenvandeheurenmede gravende in die
Grifte omtrent Harmeien , hier toe niet meer geveft
fullen dan twintig gulden. Die van Segvelt aditieini
gulden , ende die beide Gerechten van Camcrick Îc··
ven en dartig gulden.

V.

Item, alfoo tot fommige plaatfen defe Grifte, met
twee fpeeten diepte niet genoegfaam verdiept en wert,
foo den boodem van de gronden ongelyk hoog is, fal
die Srad van Utrecht dat felve doen verdiepen,
na
den eyffche als boven ende beneden, tot heuren koften,
en by raminge beloopen twintig guldens.

V I.

Item , alfoo tot fommige plaatfen van defe Grifte
men bevint fandvlagen, fal die Stad van Utrecht, tot
heuren koften, gehouden wefen te leveren alle paaien
ende rylbn , die men behoeven fal, omme die fand-
vlïgen na den eyfch te betuynen, ende fal by raminge
beloöpen twaalf guldens.

V I ï.

Item, dat'et vack, beginnende vail de Wielbrug-
ge tot die heul, lang welènde fes hondert
tachtig roe-
den , ende beftaat is elcke roede om fes ftuyvers , be-
dragende ter fomme toe van twee hondert vier gulden,
bekoftigt fiil worden by den landen, geleegen
aan den
ouden Rhyncnde in Papendorp ,zuytwaar
ts, met ook
die landen , gelegen in het lynpacl , in defe voorfï.
Grifte heure water loofende, en ook die mergentaalen
van den landen, geleegen noortwaarts tuifchen den Ou-
den Rhy η en den Goutfchen, of Achterweg, beginnen·
de van de Hoogweert tot die Vryheyt toe by voorns-
floot, ende van Voornsiloot tot denOuden Rhyn-
fchenweg, ooftwaarts geleegen, ende zyn
in ge-
taaie by raminge ontrent tien hondert
mereen.

VIII.

Item, fal die Stad Utrecht gehouden wefen, tebe·
koftigen ende te onderhouden drie ftecnen bruggen,
tt weeten, die Goudtfche brugge, die Hoogbrugge,
ende die brugge, ftaande voor de Oude Hoffteede, daar
die Vryheyt uytgaat, ende faHcoftcnby raminge vyf-
tig gulden.

IX. Item,

li

<

-ocr page 252-

2^0 VAN 'D Ε LE Y\D'S Ε VAART, OF DEN

I X.

Item , fal die Stad Utrecht bekoftigen, den dam
aan den OudenRhyn, ende daar opeen nieuwe over-
tocht doen maken raet'et windaas , naar de breette,
lengte ende hoogte in het beiteck uytgedruckt, met
alle fyn toebehooren , ende Tal koilen by jaminge
feftig guldens.

Item, daar en boven fal die Stad Utrecht gehou-
den \vefen,te onderhouden ende van ilonden aan te
repareeren die dammen , gcleegen in de Alendorpfe
Grifte, als, fy van ouds gedaan heeft, met ,ook dee-
fen hieuwen dam aan den Quden Rhyn gelegen »ten
ceuwigep dàgen, ende die alle op teft'föhoüw.dapen

tatihtig

ende fal 'koilen by raminge

te veranderen ,
gulden

X I.

Item, fal nog iiie Stad van Utrecht , betalen.ende
bekoftigen allen anderen extraordinaris onkoften, die
om defe Grifte te maken ende te repareeren , gedaan
zyn, en nog gedaan fullen worden , en fullen koiten
by,raminge vyf en dartig gulden.

XII.

Ende ten eynde defe vqorfz. Grifte , voortaan in
fyn vafte diepte ende andei's, aldus gemaakt ende ge-
repareert zynde, onderhouden mag worden, foo heb-
ben wy Stadhouder endeRaaden voorfz. geordonneert
.ende geftatueert, ordonneeren en ftatueeren mitsdee-
fen , het gunt hier naar volgt.

XIII.

In den eerften, dat alle het gunt voorfz. is, van nu
,voortaan onderhouden ial worden, by hoefflaagen,
naar dçgrootteder mergentalen, ^arspars^ gelykhier
voorens gementioneert, ν

XIV.

Item, dat een jegelyk aan defe Grifte geleeigen met
haaren dyk, huyfen ende erven , van Üonden aan ,
fonder vertrek , die eerde , op de wal by de gravers
geworpen, van die Aval leggen en ftroyenfafop haare
flanden en op den dyk, daar den dyk dat meefteyfcht,
tot fyn reparatie ten minften viervoet, op dat die eer-
de , uyf deefe Grifte gegraven, ten beyden fyden niet
"wederin der Grifte, by reegen, of andersen valle,en-
de dit binnen acht dagen , naar de opleveringe van
elk vack , dat die gravers gegraven hebben , op de
,verbeurte van eenen Karolus gulden, en daar en bo-
ven dat men dat beftaden fal, by den Heere, op ten
darden penning meer.

X V.

Item, foo fal men alle die ftene bruggen, die nog
ongerepareert zyn, in beyde deefe watergangen leg-
gende, opneemen , en tufichen dit ende Remigii
'naaftkomende weder van nieuv^s leggen, twaalf voe-
ten wyt, dryvens waters, en fes voeten hoog van 't
hoogile water, ende dat by den geenen, die die left-
werf geleyt, ofte onderhouden hebben , op fulcken
pœne,,als van der hoofdingen ende bruggen hier voo-
ren gefeyt ende geordonneert is.

Item , dat hem niemant en onderwinde in deefe
Grifte, omfynbeeften, of anders te wateren, te gra-
ven floepen door die
Walle, of kante van dien , ten
fy dat liy dat begint, acht voet achter den wallc te
landwaarts inne, by het verbeuren t'elcken reyfe dat
contrarie bevonden lal vvoirden een Karolus gulden, als
voorên.

XVII.

Itemj, .overmhs dat het gunt voorfz. genoegfaam
i)ieuwi,werk is, en dat diebruykers der landen gegra-
''veert worden, met de onderhoudinge defer Grifte, en
die eerde van de wallc te werpen f den dyk te^maa-
ken en anders, als voorfz. is, foo fullen die koftenen
laften van dien gedragen worden ^ by den Gronthee-
Î Λ Î t »

re ende bruyker,half ende half, voor deeiè reyfe. '
XVIII.

Item , dat de penningen van deefen gecolledeert
fullen worden by de Schouten van den Dorpen, Ge-
rechten , ende Cameraars der Polderen, elk in het fyn,
tot koften van defclve Dorpen, Gerechten, ofte Pol-
deren, ende betaalt werden tuifchen dit ende Remi-
gius dag , naaftkoomende, in handen van Jacob van
Beufichem, Stads Cameraar ,daar toegecommitteert,
of by gebreeke van dien, dat fulks by een Pander van
den Hove, of Deurwaarder van der Stad, een jege-
lyk in het ,fyn, daar geb reek fal mogen vallen, uytge-
haalt ende geexecuteert fal worden , by koftevanden
felvén onwilligen en ongehoorfamen.

'XI X.

Item,datdie publicatien by den Pander van denHove,
den zp Augufti leftleeden en daar te vooren gedaan,
beroerende die verdiepinge van de voorfz. Grifte, van
de Heule totden Helichendam toe, en van daar voorts
totten Haanwykerdam toe, en die wydinge en ver-
hooginge van de hoofden ende andere in beyde die
Griften gedaan, in fynre volre weerdenblyven fullen.

X X. ^

Item, tot onderhoudinge van al het gunt voorfz.
is, foo wel op den Alendorpfche Grifte, als op den
Ouden Rhynfche Grifte, fal die fchouwe jaarlyks feer
neerftelyk gedaan worden , te weeten , binnen die
Vryheyt van der Stad Utrecht, by den Schout der
felver Stad, als Watergrave, ende den Maarfchalck
des Neder-Quartiers'sLands van Utrecht, buytender
Vryheyt, ten minften driemaal in het jaar, te wee-
ten, in,September , in Martio ende in Junio, mits
dat die fchouwdag twintig dagen te vooren uyt ge-
fchreven fal worden na behooren , ende waar, men in
deefe Grifte aan dammen, bruggen ende anders eenige
faulten bevint, te^.wecten, dat die niet gemaakt en
zyn naar behooren, fal men voor de eerfte reyfe ver-
beuren anderhalve ftuyver, ende voorde ander reyfe,
welcke acht dagen daar na gefchieden fal, foo fal den
Officier dat doen maakenopden darden penning meer,
foo verre dat gebreck niet gemaakt en is, ende dat
die geene die hier inne gebreekelyken gevonden wort,
fal daar en boven verbeuren eenen Carolus gulden, tot
behoef van de Keyf. Maj., beheltlykep dat die voor-
fchreve Officiers geen boeten ontfangen en fullen ,
ren zy dat gebreck eerft ende voor al, achtervolgende
defe voorfz. Ordonnantie, gemaakt en gerepareert f^I
weefen.

XXI.

Ende fal alle het geene voorfz. ftaat, by provilïe
en fonder prsejudicie van y mants recht onderhouden en
geobferveert worden , ter tyd ende wylen toe an-
ders daar inne geordonneert endegedifponeert falwe-
fen.

^Ontbieden en beveelen daaromme u Deurwaarder,
oftePander voorfz.,defe voorfz. Ordonnantie binnen der
Stad Utrecht ende elders, des noot zynde, met adiï-
ftentie van Schout ende Gerechten aldaar te publicee-
ren ende verkondigen, hegtende ook copye van de-
fen aan den Stadhuyfe en anders, daar des van noot fal
zyn, op datdefelveOrdonnantie in alle iyne poin61:en
vooren gefchreven, onderhouden ende geobferveert
mag werden, fonder dat ymant daar van eenige igno*
rantie iprsetendeeren fal mogen in eeniger manieren,
Destt'oirconde hebben wy het zegel van Juftitic
van den vooriz. Hove van Utrecht, hier onder op
doen drucken, in forme van Placate. Gedaan binnen
der Stad Utrecht, den 3 dag Septembris anno if/^6,
Ende onder ftont gefchreven. By myn Heeren den
Stadhouder Generaal, ende,die Raaden des Keyfers,
in den Hove van Utrecht, onderteykent, Verborg, in
abfentie. Defe Ordonnantie voorfchreven is,gepu-
bliceert op den 4Septemb. 1^46. by openbare klok-

luy-


-ocr page 253-

Maximiliaanvan Bourgongjen, Heere vanBe-
vcren , van der Veere,
ètc. Stadhouder
Generaal , de eerile ende andere Raaden
des Keyiers . in den Hove Provinciaal van
Utrecht, den eerften Deurwaarder, ofte Pander in
den felven Hove, hier op verfocht jiiiluyt. Alfo tot
anderen tyden by den Heere van Praat, als Stadhou-
der, ende den Hove voorfz. door klachten , foo wel
van de Regeerders der Steede van Leyden, als ande-
re diverfche koopluyden ende fchippers, vaarende
tuflchen Utrecht ende Leyden, van die merkelyke
ende groote gebreekcn , wefende in de Grifte, daar
men vaart van Utrecht door den Ouden Rhyn naar
Holland, feekere Ordonnantie gemaakt, endoen pu-
bliceeren is geweeit, waar door die felve vervallen
Grifte, wederom van nieuws verdiept en gerepareert
is , tot commoditeyt van de vaarende ende keerende
man, die haar koopmanfchappen ende anders dagelyks
door defelve Grifte hanteerende zyn , foo dan die
voorfz. verdiepinge ende reparatie niet opereeren en
foude, ten waare daar by met behoorlyke fchouwe,
en onderhoudinge inne verfien wCrde. Soo is 't,
dat het voorfz. Hof, willende behoorleken remediee-
ren , dat van nu voortaan die felve Grifte niet weder-
om me vervallen » ofte vergaan en foude, maar ten
eeuwigen dagen onderhouden worden, ieekere Ge
committeerden geordonneert heeft, om hen te infor-
meeren, wie tot onderhoudinge van dien in voorlee-
den tyden plichtig, ofte verobligeert plegen te wee·
fen : die welke den Hove rapport gedaan hebben, dat
fy daar van geen feekerheyt hebben konnen vernee-
men , niet jegenftaande fy hen meenigvoudelyken met
verfcheyde perfoonen , foo Geerfdens , als anderen,
daar opvorder geinformeertJiadden ,daneen jegelyken
van het onderhouden derfelver Grifte, hemgeëxone-
rcert en geëxcufeert hadde : hoewel die felve in haare
voorn» Rjequeite, den Hove overgegeven, om te verkry-
cen die voorfz. verdiepinge, genoegfaam gepraefenteert
hebben, die felve Grifte gerepareert zynde, ten eeu-
wigen dagen te willen onderhouden, heeft het felve
Hof, geilen die informatie van de voorfz. Gecommit-
teerden, mitsgaders alle het gunt daar by geexhibccrt
is, tot onderhoudinge der felver Grifte, geilatueert
ende geordonneert , llatueert ende ordonneert mits-
defen , een behoorlyke fchouwe ende ordonnantie,
waar naar een ygelyk hem fal weeten te rechten. In
den eerften, dat die van Velthuyfen', defe Grifte ten
beyden zyden onderhouden fullen,als fy van oudsple-
gen , van de nieuwe Heule ofte fteene brugge af, tot
aan Gyifen Hollenbrugge , ofte hooft toe, lang we-
fende ontrent twee en felHg roeden. Item van Gys
Hollenhooft, ofte ftoepen, voorts tot die Wielbrug-
ge, daar de Vryheyt begint, lang weefende omtrent
vyf hondert en vyfrig roeden , ial onderhouden wor-
den , ten beyden fyden by de gebruykers van de lan-
den, geleegen onder liet Gerecht van den Ouden Rhyn
cn Langerak. Item dat vak, lang wefende omtrent
vier hondert en drie en veertig roeden, beginnende
aan de Wielbrugge, daar de Vryheyt aangaat,totten
ellebooge, daar hetradt nu op ten dyk, neiFensdcn
Groenen weg over ftaande is aan de noortfyde, en van
betrad tot die Hooge brugge, ten beyde fyden on-
derhouden fal worden by die landen , geleegen onder
het Gerecht van het Lvnpad. hem het vack, begin-
nende aan de Wielenbrugge , tot het voorfz. rad
toe, ftaande op den dyk neSens die Groene weg, fal
//. Deel.

onderhouden worden aan de zuydfyde by het Gerecht
van Papendorp. Item dat vortrts van de Hooge brug-
ge af, tot den Vleutenfen dyk toe, defe Grifte ten
beyden fyden onderhouden fal worden , by den gee-
nen die daar naaft aan geland zyn, als fy van ouds ple-
gen, lang wefende hondert acht en feventig roeden,
Ende van Cufendam af, totte Goudfche brugge toe,
lang wefende tWee hondert en feven en vyftig roe-
den , fal insgelyks naar ouder gewoonte onderhouden
worden, by den geenen die daar naaft aangeland zyn.
Voorts van de Goudfche brugge af, totte Stads cin-
gel toe, fal onderhouden worden by den gebueren ten
beiden fyden daar naaft aangeleegen na ouder gewoon·
te, welk vack lang is hondert vier en vyftig roeden.
Item , dat die Schouten ende Gerechten, in deefen
gementioneert, fulleo gehouden weeièn, die fubdiviiie
ende fmaldeelinge te maaken van de mergentaalen hiei
innebegrcepen, tuflchen dit endeden eerften Schouw·
dag naaftkomende , of by gebreeken van dien, fal
men die boeten ende breucken executeeren , op hec
lighaam van elcken Gerechte , die hier inne gebree-
kelyk bevonden mochte worden. Ende om dan ge*
regeltheyt ende ordonnantie te ftellen oprer voorlid.
Grifte, ende by wien defelve gefchouwet fal werden,
ende ook wat boeten ende breuken daar toe ftaan ful-
len j foo heeft het voorfz. Hof geordonneert ende
gecommitteert, ordonneert ende committeert mits*
defen, den Schout der Stad Utrecht,als Watergraaf,
om binnen die Vryheyt der felver Stad , ende den
Maarfchalk van het Neder-quartier 'sLands van U-
trecht, buyten de Vryheyt, defe voorfz. Grifte te
fchouwen, met alfulke Riddermannen , Heemraadert
ofte anderen , als zy andere weegen en wateringen
gewoonlyken zyn te fchouwen, tot alfulken dagen,
op fulke boeten ende manieren hier naar volgende. In
den eerften, fal die voorfz. fchouw jaarlyks feer neer-
ftelyk gedaan worden , ten minften driemaal in het
jaar ^ tc weten j in Septenibri, Martio, ende in Ju-
I nio, t'elken den zo dage in der maand, mits dat die
' Ichouwdag twintig dagen te vooren uytgefchreven fal
! worden naar behooren : uytgefondert dàt voor de eer-
. fte fchouw van dit jegenwoordige jaar , foo die tyd
jvan twintig dagen als nu te lang ende te laat in het
'jaar vallen foude, men den dag prxvenieeren fal voor
jdefe reyfe alleenlyken , te weeten, den tienden dag
na publicatie van deeien, ende fulks daar van die ver-
fchry vinge van diengefchien fal, ende fal daar na voorts
den inhouden van defe Ordonnantie geachtervolgt
worden. Item, alfoo deefe Grifte nu jegenwoordig
noch niet gegraven en is, dat men die op drooge fo-
meren vaarcn mag , fullen die voorfz. Schout van U·
trecht, Maarfchalk, Riddermannen, ofte Heemraa-
den authoriteyt hebben, ommedie felve Grifte te keu-
ren ende te fchieren, difcretclyken, tot dat die totbe-
quame wytte ende diepte gemaakt fal wefen. Ende fal
defe Grilte van nu voortaan in alfulker wytte cn diep-
te onderhouden worden, ten minften als die nu jegen-
woordig gegraven is, ende indien ymand hier inoc
in fyn ilag gebreekelyk bevonden word , fal voor de
eerfte reyle verbeuren anderhalve ftuyver, ende fullen
die Schout en Maarfchalk, alfuUte beboete perfoonen
beveelen haar iïagen te verbeeteren binnen acht dagen
naaftkomende, op de boete vaneeneCarolus gulden|
ende indien als dan alfulke flag noch niet volmaakt cn
waar, fullen de Schout, en Maarfchalk, dat in prse?-
fcntie vao Riddermanncn I Hcemraaden, ofte anderen
li
ί open*

ο υ D ξ Ν R H y Ν. IL BOEK. XL ΤΙΤ.

luyding^ en overmits de abfentie van den Schout, in|rechte der Stad Utrecht, onderteyckent, H. Inger·
prsefentie van de Burgemeefters en die van den Ge- ί fmitten.

VL NADER Ordonnantie, op het voorfz. fubjeBden iz Septemk ΜΏXLFiL


-ocr page 254-

\

VAN DE LEYDSE VAART, OF'DEN

openbaarlyken en niet fecreetelyken den minften aan-
nemende bertaden, ende den darden penning meer daar
af neemen voor haar gewin, en fal die beboete per-
foon daarenboven noch verbeuren een boete van een
Carolus gulden: wel verilaande, dat die beboete per-
foonenjnoch niemant van harent wegen aliulke beboe-
te flag, dammen, bruggen, of anders en Tullen mo-
gen aartneemen , op de boete van twee Carolus gul-
den. Endeen Tullen die voorfz. Schout, ofte ÜVlaar-
fchalk, geenrehande boeten mogen ontfongen, voor
dat'et aanbeftade werk eeril volmaakt fal weefen.
Insgelyks fal men alle die dammen, iteene bruggen,
houte bruggen, ofte hoofden, van nu voortaan onder-
houden in de wytte van twaalf voeten wyt, dryvens
water, ende in der hoogte van fes voeten hoog boven
het hoogite water, ende dat op de boeten ende in
manieren als vooren : ende fullen die van die Stad
Utrecht, op eiken fchouwdag verant\xoorden voor
heure dammen en bruggen in defelve Grifte leggende,
op gelyke boeten hier vooren verhaalt. Ende omme
te mogen weeten,in wiens fljg alfulkeende diergely-
ke gebreeken bevonden mogen worden , fullen die
geenen , die heure flaagen in deefe Grifte leggende
hebben, gehouden wefen elks op dc voorfz, fchouw-
dagen op heur ilag te ftaan, ofte eenen anderen be-
quaamen man in hunne fteede te fetten , ente wyfen,
waar fy af-en aangaan, op de boete van t'elker reyfe
anderhalve ftuyver te verbeuren. Item, op dat die
Riddermannen,ofte Heemraadente beter mogen iien,
die diepte van defe Grifte , ende of die ook naar be-
hooren gemaakt is, foo en fal niemant op diefchouw-
dagen mogen ladycken, fnyden, ofte werken, op de
boete van anderhalve iluyver. Item , alfoo in defe
Grifte veel fandvlagen zyn , foo fal een jegelyken ih
fyn flag gehouden weefen tuynen daar voor te flaanj
op dat die wallen niet weeder inne en ftorten, op die boe-
te van tien ftuyvers. Item , dat een ygelyk in fyn
ilag fyn modder, fand , ofte kruyt werpe op het
hoogfte van den dyk, ofte land, twee voeten van het
hoogfte van de walle, op dat die modder by reegen,
ofte anders met weder in de Griite en valle , op tc
verbeurte van anderhalve ftuyver. Item, dat heur-
luyder ladycken foo lang fullen wefen, dat fy over die
helfte van de Grifte daar mede reycken mogen , op de
boete van anderhalve ftuyver. Item , dat niemant
fuycken 5 korven, traliën, horden, krengen, ofte
eenigerhande vuyligheyt in deefe Grifte en fette, ofte
werpe, op te verbeurte van de horden , fuyken ende
korven , en daar toe op de boete van tien ftuyvers.
Item , fullen die geenen , die aan deefe Grifte woo·
nen, houdende verkens, heure verkensdoen hoeden,
dat fy die wallen in deefe Grifte niet weder en wroe-
ten , op de boete van anderhalve ftuyver. Item , dac
hem niemant en onderwinde door die wallen van de-
fe Grifte te graven , omme fyn beeften daar inne te
wateren , die men ftoepen noemt, ten fy dat fy dac
beginnen acht voeten van de wallen te landwaarts in-
ne, op de boete van eene Carolus gulden. Ende dac
niemant met wagen ende paarden en ryde , over die
dammen ende overtochten in defe Grifte geleegen,
opte verbeurte van elke reyfe eene Carolus gulden.
Item, dat niemant die dycken, aan deefe Grifte ge-
leegen, aan de zuydzy de en bepoote, ten zy dat hy al-
daar een lynpad late van vyf voeten breet, opte ver-
' beuren van de boomen, ende daar toe eenen Carolus
gulden. Ende dat voorts alle fteene bruggen, daar men
met wagen ende paarden over ryd, ten beyden zyden
alfoo met eerde verhoogt en verbreed worden in heuren
opgank , dat men aldaar bequamelyken overryden
mag, op de boete van eene Carolus gulden , en voorts
te beftaden als vooren. Ende fullen na deefe Ordon-
nantie fchoüwen, ende alle het geene voorfz. is, hem
mede reguleeren die gelanden en bruykers onder die
Grifte van Alendorp, ende op gelyke Ordonnantie en
boeten als vooren. Item , dat een ygelyk hem na defe
voorfz. Ordonnantie ende fchouwe voortaan regulee-
ren fal, foo daar by alle voorgaande Ordonnantiën, toc
noch toe op de voorfz. Grifte gemaakt, cefTeeren ful-
len 5 ende dit mede al by proviiïe ende ter tyd toc
anders geordonneert fal zyn. Ontbieden ende bevee-
len daaromme u Deurwaarder, ofte Pander voorfz.,
defe voorfz. Ordonnantie ende fchouwe binnen de Stad
Utrecht, en elders des noot zynde, met adfiftentie
van Schout ende Gerechten aldaar , openbaarlyken te
publiceeren ende verkondigen, hechtende ook copye
van defen aan den Stadhuyie,endc elders,daar desvaa
nooden fal z^yn , op dat die felvc Ordonnantie ende
fchouwe, in allen fynen poinden voorfz., van nu voor-
taan alfoo onderhouden eadegeobferveert mag werden,
fonder dac ymant daar van eenige ignorantie prseten-
deeren fal mogen, in eeniger manieren. Des t'oirkon-
de , hebben wy het zegel van Juftitie van den voorfz.
Hove van Utrecht hier op doen drucken, in forme
van Placate. Gedaan binnen der Stad Utrecht, op
den 22. Septemb. Anno 1/47.


VlI. ORDONNANTIE, 'vm den Prince van Orange, als Stadhouder, den Prafident en Ra-
den inden Hove van Utrecht, waar by de voorgaande Ordonnantiën,
€p het voorfz. fuhjeöt, geampUeertengecorrigeert worden,deni^ Sep^
temb.MOLXXXl. ^ ^

ν

Die Prince van Orangien, Grave van NaiTouw
6cc, Stadhouder en Kapiteyn Generaal over
Hollant, Zeeland, Weil-Vrieslandende U-
trecht, die Prieiident ende Raiden
in den
Hove van Utrecht, doen kond allen luyden 5 dat al-
foo veele ende verfcheydeklachten gekomen fyn, foo
van fchippers, koopluyden als andere , die tuifchen
Leyden ende Utrecht vaaren , over die groote ge-
breeken , die daar fyn in de Grifte van defelve Vaart ,
ende merckelyke in den Ouden Rhyn, foo overmits
die groote ondiepte, als dat die huysluyden die hoof;
den Voor haarlider Hoffteden foo enge maaken, dat
op een leeg water een geladen fchuyte daar deur niet
en mag pafTeren i dat fy ook die brugge, op devoor-
fchreven hoofden leggende, foo laage maaken, dat
die op een dagelyks water niet boven drie , ofte vier
voeten hoog uyt den water bevonden worden, tot
groote verachteringe van de fchippers, koopluyden,
ende andere, die de voorfz. Vaart dagelyks moeten ge-
bruyken; foo is 't, dat die Staten van den Lande van
Utrecht, naar dat fy by behoorlyke informatie be-
vonden hadden, de voorfz. gebreecken fulkstefyn,
en daar op gevifiteert hebbende de Ordonnantie t* an-
deren tyden, ende fonderlinge die gedateert is den
4
Septemb. i f46, op de verdiepinge ende onderhout
van de voorlz. Vaart, foo verre 'i Land van Utrecht
flreckt, gemaakt, eyntdyk gedaan conci pieren heb·
ben die poinâen en articulen hier naar verklaart, die
(y begeeren ftridelyk voldaan en onderhouden tewor*
den, by den geene die defelve refpedivelyk aangaan ful·^
len mogen, daar op verfoekende by ons geëxpedieert
te worden, behoorlyke brieven van Placate informa.

1.1«


■ -

- 11 !

-ocr page 255-

OUDEN RHYN II BOEK. XL TIT.

M3.

X I.

Item, dat die van de Stad Utrecht het fchut, leg-
gende bydenConventevanBeclehem, digt doen maa·
ken ende toe doen houden fullen, geduyrende den
tyd dat het fchut aan St. Cathrynen poorte op weefen
fal.

X I I.

Item, dat die van Heykoop , befyden aan den eer-
ften overtogt leggende , in den Ouden Rhyn weder
doen leggen fullen een heule, ten eyndc men 't water
uytten Ouden Rhyn daar deur fal mogen laten loopen,
als in de Grifte tuflchen het voorfz. fchut en de Hey-
koopers brugge niet waters genoeg wefcnfal , en ter
contrarie als den noot fal mogen eyfchen.

X 1 I I.

Item, alfoo eenige plaatfen fyn in deiê Grifte daar
fandvlagen fyn, fulks als die verdiepinge al gedaan fal
wcfen, defelve ligtelyk deur het inltorten van de wal-
len weder belanden fouden mogen , fullen die van de
Stad Utrecht alfulke plaatfen, t' haren kollen, met
palen ende ryfen alfoo doen betuynen ende bewaarcn,
dat in de voorfz. Grifte geen findmeer Horten falmo-
gen.

X I V.

Item, dat men tot meerder gerief van den fchip-
pers, drie dammen, daar men overtrecken moet, lal
döen maaken^met rollen.

X V.

Item, die koften van dc voorfz. Grifte , of Vaart
te verdiepen, fullen gedaan worden by den geenendie
defelve, volgende d'Ordonnantie van den
4 Septem-
bris iÇ4(J, gedaan ende gedragen hebben, in de na^
volgende manieren.

XVI.

In den eerften, dat het vack van de Stads cingel iiQ
tot by de Goutfchc brugge toe, lank
if4roedcn, ge-
maakt ende bckoftigt lal worden by dehuyfen, erven
ende landen ren beyden zydc, clks voor fyn erve, àan
de voorfchrevc Grifte gelegen, naar ouder gewoonte.

XVII.

Item, dat het vack van dc Goutfche brugge begin-
nende, ende ftrekkends tot de plaatiè daar Cuyien-
dam te leggen plagt, lane wefcnde zfj roeden , bc-
koftigt ial worden by de honriert en
20 hoge vicrdc-
Icn, leggende op de Hoogeende Lege Weyde, mits dnt
hier inne niet gecomprehcndeert fullen worden de
80
lege vierdelcn, onder die molens geldende.

XVIII.

item, dat het vack, bcginnendevanden dyk,daar
men na die Cauhorn vaart, ftrekkcndc tot te Hooge
brugge, lang weefende
188 roeden, bckoftigt fal wor-p-
den by de Stad Utrecht.

X I X.

Item, dat'tvack, bcginnendevan dc Hoogebrug-

fe tot Wielbruggc toe , lang wefende 375- roe-
cn, bckoftigt fal worden by de Dorpen hier navol-
gende, foo fy 't anderen tyden volgende haar eygen
prefentatie dc vooriz. Grifte gemaakt hebben }| te
wcetcn: die van Hermeien, met alle haare Gerechten,
uytgcfondert alleen die mede moeten gelden tot het
graven van de voorfz. Vaart, ofte Grifte , tot Her-
melen , hondert roeden , die van Scgvelt po roeden ,
ende bcyde de Gerechten van Kamerick i8f rocden-

X X. ^

Item, dat het vack, bcginnendevan deWielbrug^
ge totte Heykoper brugge toe , lang wefende 080
roeden, bekoftigt fal worden by de landen gelegen
aan den ouden Rhyn, cn in Papendorp, zuydwaardp
met ook de landen gelegen in'tLynpad, in defe voot r
fchreve Grifte haarwater lofcnde, enookdicmergen^
talen van de landen gelegen noortwaert, tuiïchcn dei|
Ouden Rhy η cn den Goutfchen, ofte Achterweg, be-
ginnende van de hooge Weert, tot tc Vryhcyt
toç

îi I by

I.

In den eerften, dat die voorfz. Vaart, ofte Grifte,
volgende de voorfz. Ordonnantie van den
4 Septem-
ber, van des Stads Utrechts cingel af, tot aan den
ccrllen overtogt in den Ouden Rhyn, verdiept fal wor-
den uytten gront twee fpeeten diep.

Item, ende van dc voorfz. eerften overtogt tot te
Heykoper brugge toe, insgelyks twee fpeeten diep.

Welverftaande, dat aUbo tuflchen des Stads cingel
ende Heykoper brugge cenige vacken fyn , die diep
genoeg lyn , ofte immers foo diep , dat die niet al
geheel twee fpeten uyt den gront verdiept behoren te
worden, dat die van de Stad Utrecht eenige fullen
committeren, die opfigt iiillen nemen op 't voorfz.
werk, en daar fy die watergank diep genoeg vinden
fullen ,
ofte immers foo, dat die geen twee fpeeten
verdiept behoeft te worden , die verdiepinge fullen
doen naar advenant van den eyfch van 't werck, vol-
gende 't waaterpas. ^ ^

Item, foo ook eenige plaatfen fouden mogen be-
vonden worden, daar die Vaart met twee fpeeten niet
genoeg verdiept foude fyn, fullen die voorfz. Gede-
puteerden vorder doen verdiepen, naar den eyfch als
■)oven ende beneden, tot keilen van die van de Stad
Utrecht.

V.

Item, dat alle hoofden, leggende tuflchen de Stad
Utrecht ende den Haanwyker dam , ende van daar
voort, fo verre 't Land van Utrecht ftreckt, opge-
nomen , ingetogen ende gerepareert fullen worden,
lbo dat die dryvens waters wyt fullen blyven 11 voe-
ten.

V i.

Item, dat die hoofden foo mctplancken beict ende
gefchoeit fullen worden, dat die eerde daar deur niet
cn fal mogen lacken in de Grifte.

V I i.

Item, dat die bruggen, leggende op , ofte aan die
voorfz. hoofden, gemaakt iullenworden, dat die ten
minften boven 't hoogfte water, fullen hoog fyn fes
voeten.

VIII.

Beheltelyk, dat die fteenen bruggen, by provifie
en tot dat anders geordonneert fal welen, blyven ful ■
len in fuiken wytte als die nu tegenwoordelyk fyn, mits
dat die by de geene , die defelve geley t, of doen leggen en
onderheuden hebben, geichoeyt, geruymt ende ver-
diept , ende voortaan onderhouden lullen worden,
fuik s dat daar deur die Vaart niet verhindert, of be-
let worde , ende anderfints volgende defe Ordonnan-
tie.

1 X.

Item, dat men in die voorf. Weteringc, verdiept fyn-
de, t' allen tyden waters genoeg mag hebben om die
Vaart te gebruyken, dat die van de Stad Utrecht
fchut, leggende aan St.Catrynen poorte, fullen doen
vermaaken, ende die deuren daar van doen verfwa-

ren, fukks dat ha water raag houden.

Item, dat het felve fchut t* allen tyden , als het
fchut ihande in dc Wcerd des avonts gefloten fal
worden , na 't fluyten van dc voorfz. poorte, opgc
daan fal worden, ende des morgens, naar 't opfluy-
ten van de poorte, ende als 't fchut in de Weert op-
gedaan fal wcfen, weder geflooten, ende den gehee-
len dag weder toegehouden fal worden, fonder dat
men 't fal mogen openen, dan als daar eenige fchuy-
ten notelyk deur fullen moeten pafleren, ten eyndcal·
foo 'c water te beter gehouden mag worden.

I

-ocr page 256-

2f4 VAN DE LEYDSE VAART,OFDEN

by Voorns Sloot, tot den Ouden Rynfchcn weg ooft-
waarts, gelegen wefende byraminge in gctaale van
omtrent po mcrgen.

XXI.

item, Πιΐ die Stad Utrecht gehouden wefcn te be-
kolligen ende onderhouden drie ileenen bruggen ; te
weten: die Goutiche brugge, die Hoog brugge, en
die brugge ftaandc voor de oude Hofftedc , daar die
Vryhevt uyteaat.

XXII.

Item, fal die Stad Utrecht bekoftigen die rollen,
op den eeriten dam te leggen, en d'andere rollen Tul-
len gehouden wefen te bekortigen die geene, die den
dam fchuldig fyn te onderhouden.

X X I 1 I.

Ttem, fal die Stad Utrecht bekoftigen en betalen
alle anderen extraordinaris onkoilen,dieomde Grifte
te maaken ende repareren, gedaan fullen moeten wor-
den.

XXIV.

ïtem, dat die geene, die aan defe Grifte gelegen
iyn, met haare dyckhuyfen ende erven , gehouden
fullen wefen van ftonden aan , als de eerde uyt die Grif-
te komende, by de gravers op de wallen geworpen fal
fyn, defelve eerde van de wallen te leggen , ende op
haar landen en dyken te brengen, ende defelve dyken
daar mede te verhogen, daar de noot des pieefteyfcht,
alles op dat die eerdt^, uyt die Grifte gegraven, ten
beyden fyden niet weder by regen, ofte anders in de
Grifte en valle, ende dit binnen acht dagen na deop-
leveringe van elck vack , op de verbeurte van een
Carolus gulden, ende dat men 't felve daar en boven
fal doen beftaden van 's Heeren wegen , op den der-
den penning meer.

XXV.

Item, overmits dat 't gunt voorfz. is genocgfaam,
nieuw werk is, ende dat die bruykers der landen be-
fwaart worden met te onderhoudinge ende ordinaris
fchouwe defer Grifte, endç die eerde van de walle te
werpen, den dyck te maaken , ende anders, als
voorfz. is, foo fullen die koften en laften van dien

fedragen worden, by de Gront-heeren ende bruyc-
ers, half ende half, voor defe reyfe 5 wel verftaan-
de, dat die Pachter die koften by provifie fal doen,
ofte verfchieten , ende iyn Gront-heer wederom de
helfte daar van korten·, ende foo die Pachters fuftine-
ren willen, dat fy meer behooren te korten , fullen
*t felve die Staten te kennen mogen geven, die haare
redenen gehoort, daar op fullen difponeeren na geJe-
centheyd van de faake,

XXVI.

Item , dat die geene, die haarluyder werken felver
fullen willen maaken, ofbeilaaden, 't felve fullen mo·

f;en doen , mits dat zy 't felve fullen laten weten aan
an van Berck, Cameraar van de Stad Utrecht, by
de voorfz. Staten gecommitteert, om opficht op het
voorftï. werck te hebben , binnen den tyd van acht
dage na de publicatie van defen, op pœne, dat te
cynden die acht dagen, 't felve by die van de Stad
Utrecht beftaeyt fal worden , tot koften van den gee-
nen die daar inne gehouden zyn, volgens het geene
voorfz. is.

XXVII.

Item, die penningen, daar voor de voorfz. werc-
ken, in gevallen als boven, by die van de Stad U-
trecht beftaeyt fullen worden, fullen gecolledeert wor-
den by den Schouten van de Dorpen, Gerechten, en
Cameraars der Polderen , elks in 't fyne, tot koltcn
van defelve Dorpen, Gerechten , ot Polderen, ende
betaalt worden vçor Martini naaftkommende ifSi,
aan handen van den
Voorn. Gecommitteerden van de j
Stad Utrecht, ofte by gebreeke van dien, fal fulcks
by een Pander van den Hove, ofte Deurwaarder van
de Stad Utrecht, een ygelyk in *t zyn, daar gebreck
fal mogen vallen, uytgehaalt ende geëxecuteert wor-
den, tot koften van den onwilligen ende ongehoorfa»
men.

XXVIII.

Item , alfoo niet genoeg is dat die voorfz. Grifte
in manieren voorfz. verdiept ende gemaakt werde,
ten fy die van nu voortaan in lyn behoorlyke wyttc
en diepte onderhouden werde} foo is't, om behoor-
lyk te voorfien , dat van nu voortaan defelve Grifte
niet weder en vergaa, maar ten eeuwigen dagen on-
derhouden worde, dat de voorfz. Staten, renoveren-
de d'Ordonnantie van denjaare If47.den2i Scptemb.
op de onderhoudinge ende fchouwe van de voorfz.
Grifte gemaakt, gedaan concipieren hebben , die
poinden ende articulen hier naar volgende.

XXIX.

Inden cerften, dat die van Velthuyfen defe Grifte
ten beyden zyden onderhouden fullen, als fy van outs
plegen, van de nieuwe Heule, of Heykoper fteenebrug-
ge af, tot Gys Hollenbrugge of hooft toe, lang we-
lende omtrent
6z roeden.

X X X.

Item, van Gys Hollenhooft ofte ftoepen, voorts
tor die Wielbrugge , daar die Vryhevt begint, lang
wefende ontrent ff ο roeden, fal onderhouden wor-
den ten beyden zyden by de bruykers van de landen,
gelegen onder 't Gerechte van den oude Rhyn ende
Langeraak.

XXXI.

Item, dat vack lang wefende omtrcnt4i roeden»
beginnende aan de Wielbrugge, daar die Vryheyc
aa^aat, totten elleboge , daar 't rad op den dyk,
neftens den Groenen weg over te ftaan plag, aan dc
noortzyde, ende van daar tot dieHoogebrugge,-ten
beyde zyden onderhouden Îàl worden by de landen
gelegen'onder 't Gerecht van 't Lynpad.

XXXII.

Item, *t vack beginnende aan de Wielbrugge, tot
't voorfz. rad toe i fal onderhouden worden aan dc
zuydzyde by den Gerechte van Papendorp.

XXXIII.

Item,dat voorts van de Hoogebrugge totten Vleuten-
fche dyk toe, defe Grifte ten beyden zyden onder-
houden fal worden by die van de Stad Utrecht, fulks
fy van outs gedaan hebben, wefende't· voorfz. vack
lang 17S. roeden.

XXXIV.

Ende van de plaatfe daar Cufendam te ftaan plag,
totte Goutfche brugge toe , lang wefende ζγγ. roe-
den, fal insgelyks naar ouder gewoonte onderhouden
worden by den geenen, die daar naaft aangelant zyn.
XXXV.

Voorts van de Goutfche brugge af, totter Stads
cingel toe, fal onderhouden worden by dengebueren
ten beyden zyden , daar naaft aan gelegen, naar ou-
der gewoonte, welke vack lang is
1 f4. roeden. t
XXX V I.

Item, dat die Schouten ende Gerechten , in defen
gementioneert, fullen gehouden wefen die fubdivifie
ende fmaldeyiinge te maaken , van de mergentalen
hier inne begrepen , tuflchen dit ende den eerften
ichouwdag naaftkomende, ofte , by gebreeke van
dien, fal men die boeten ende breuke executeeren op
't lighaam van eiker Gerechte, die hier inne ge-
breekelyk bevonden mochten worden.

X X X V 1 I.

Ende omme geregeltheyt ende ordonnantie op de
fchouwe van de voorfz. Grifte te ftellen, hebben w/
geordonneert, dat die Schout van de Stad Utrecht,
als Watergraaf, binnen de Stads Vryheyt jaarlyks
fchouwen met twee van den Gerechte van de Stad U-
trccht, ende t' eynde de Stads Viyheyt iki hy voorts

fchou-


-ocr page 257-

fchouwcB tottcn Heîfchendam, ende van den Hel-
fchendam totten Haanwykerdam, met die voorfz. twee
Gercchtsluyden, mits in elk van de Gerechten, buy ten
de Stads Vryheyt gelegen , daar deur hy fchouwen
fal, t'fyner aiïiitentie nemende , den Ambachtsheer,
fynen Schout, ofte eenige Gerechtsluyden of Heem-
raden, die aldaar van ouds die fchouw gehad hebben,
of noch hebben, om alfoo niemant in fyn gerechtig-
heyt te prœjudicieeren, maar daar innete confirmeren,
ende dat op alfulke dagen , ende boeten, als hier na
volgt.

X X X V I I T.

In den eerften, fal de voorfz. fchouwe jaarlyks
neerftelyk gedaan worden, ten minilen driemaalj te
weeten, in September, Maart en Juni, t'elkens den
20. dag in de maand, mits dat den fchouwdag twin-
tig dagen te voren behoorlyk uytgefchreven ial wor-
den.

XXXIX.

Item, foo bevonden mochte worden dat de voorfz.
Grifte by de voorfz. gravinge noch niet genoeg ver-
diept cn ware , foo dat men die op droge fomeren
niet en fal mogen varen , fullen de voorfz. Schout en
Gerechtsluyden van Utrecht geaudorifeert fyn, ge-
lyk fy geauftorifeert worden by defen, omme de voorfz.
Grifte, van de Stads Cingel van Utrecht af, tot die
Heykopper brugge toe , te keuren ende fchouwen,
foo difçr<etclyk, dat idie in diepte endewytte bequaam
fal fijn., ojtn op droge fomers bevr^ven te mogep wor-
den.

XL.

Gèlyjce. macht ende aUthbriteyt itillen hebben de
voorfz. Sciiout, Gerechtsluyiiien, met die Ambachts-
heeren, Schouten, Gerecht»! ende Heemraden, ré-
fpeftivelyk, omme die voorfz. Grifte , van de voorfz«
Heykooper brugge af, tot den Helfchendam, ende
van den Helfchendam, daar die niet wyc nog diep ge-
noeg bevonden fal worden , omme des fomers beva-
ren te mogen werden, te keuren ende fchouwen, op
de wytte ten minften van
zz. voet, dry veras waters,
ende in fuiken diepte , dat die ook op drooge fomers
vaarbaar fal mogen wefen, in welke wytte ende diep-
te die voortaan onderhouden fal worden.

X L L

Ende indien ymant in fyn flag gebreekelyk bevon-
den werd, fal voor de eerftereyfeverbeuren vierftuy-
vers, en Π1Ι de voorfz. Schout alfulke beboete perfoo-
nenbeveelen, haar flagen te verbeteren, binnen acht
dagen, daar naaft volgende, op de boete van een Ca-
rolus gulden , ende indien t'eynden die acht dagen
alfulken flag niet gemaakt en is, fullen die Schout,
ende anderen, die met hem fchouwen, openbaarlyk,
ende niet fecretelyk, den minften aannemende 't
voorfz. flag aanbelladen , ende den derden penninck
meer daar af nemen, vpor haar gewin , ende fal die
beboete perfoon verbeuren nog daar en boven een Ca-
rolus guldeni welverftaande, dat diebeboete perfoo-
nen, nog ymant van heurcnt wegen, alfulken beboe-
ten flag, dammen, bruggen, ofte andere werken ful-
len mp^en aannemen, op de boete van twee Carolus

fulden, ende en fal de voorfz. Schout geenderhande
oete mogen ontfangen, voor dat het aanbeftaade
werk eerll volmaakt fal wefen.

X L 1 I.

Insgelyks fal men alle die dammen , houte brug-
gen , ofte hoofden, van nu voortaan onderhouden in
de wytte van i
ζ voeten, dry vens waters , ende in de
hoogte van
6 voeten hoog, boven 't hoogfte water,
ende dat op boete cn in manieren als boven; en fullen
die van de Stad Utrecht, op elcken fchoudag, ver-
antwoorden voor haare dammen, bruggen, in defel-
ve Grifte leggende, op gelyke boeten hier voren ver-
haak.

X L I ί I.

Ende omme te mogen weten, in wiens flag alfulc-
ke ende diergelyke gebreecken bevonden mogen wor-
den , fullen die geene, die haare flagen in de Grifte leg-
gende hebben, gehouden wefen , eicx, op de voor-
fchreve fchouwdagen, op heure flag te liaan, ofte
eenen anderen bequamen man in haar Itede te fetten,
ende te wyfen, waar fy af-en aangaan , op de boe-
re van telcke reyfe vier iluyvers.

X LI V.

Item, op dat die Schout en Gerechtsluyden, Am-
bachts-Heeren , Schouten ende Heemraden, die met
hem fchouwen fullen, te beter mogen fien die diepte
van defe Grifte, ende ofte die ook naar behooren ge·»
maakt is, foo en fal niemant op de fchouwdagen mo-
gen ladycken , fnyden of werken, op de boete van
vier ftuyvers.

X L V.

Item, alfoo in defe Grifte als voorfz. is , veel fand-
vlagen zyn, die nu by die van dc Siad betuynt zullen
werden, fulks dat het zand in de Grifte niet fakken
en kan, zullen die geene, die gehouden worden die
flagen die betuynt zullen wefen , te onaerhouden,
ook fchuldig zyn de voorfz. tuynen alfoo te onder-
houden , dat daar deur geen fand in de Grifte ftorten,
vallen of facken mag, ende dat op de boete van tien
ftuyvers.

X L V I.

titem, dat een ygclyk in zyn flag die modder, fand
of kruyt werpe op 't hoogile van den dyk, ofte land,
twçe voeten van 't hopgfte van de wallen, op dat die
nïodder by recen, of anders niet weder in de Grifte
en valle, op ^.verbeurte van vier iluyvers.

X L V I I.

Item, dat haarlieden ladyken foo lank fullen weien,
dat zy over die helfte van de Grifte daar medereyken
mogen, op de boete van vier iluyvers.

X L V I 11.

Item, dat niemant fuyken, korven, traliën, Ικ>γ-
den, krengen , ofte eenigerhande vuyligheyd in dcfc
Grifteen fette, of werpe, op verbeurte van de hor-
den, fuycken, en korven, en daar toe op de boete
van tien ftuyvers.

X L I X.

Item, fullen die geene , die aan defe Grifte woo-
nen, houdende verkcns, haare verkens doen hoeden,
'datzydie wallen op defe Grifte niet neder envroeten,
op de boete van vier ftuyvers.

L.

Item, dat hem niemant en onderwinde deuc die
wallen van defe Grifte te graven, om iyn beeftendaar
' inne te wateren, die men ftoepen noemt, ten fy dat
j fy dat beginnen acht voeten van de walle te lantwert
inne, op de boete van een Carolus gulden.

L I.

Item, dat niemant met wagen , ofte paarden en
ryde over die dammen en overtochten, in defe Grifte
gelegen, op de verbeurte van elke reyfe een Caiolus
gulden. ^

L 1 I.

Item, dat niemant die dykenaan defe Grifte gelc-

fen, aan de zuydzyde enbepoote, ten fy dat daar een

-ynpat laten van vyf voeten brcet, op verbeurte van
de boomen, ende daar toe een Carolus eulden.

L I I I.

Item , dat men voorts alle fteene bruggen, daar
men met wagen ende peerden over ryd , ten beyden
zyden , alfoo met eerden verhooge ende verbrede in
heuren opgang, dat men aldaar bequamelyk over ry-
den mag, op de boete van een Carolus gulden, ende
voorts te beflaaden als voren.

L I V.

Item, dat een ygelyk iïcqi voortaan na dc yooriz.

Qr-

^55·

ν'

ο υ DEN R Η Y Ν. IL BOEK. XL TLT^


-ocr page 258-

\

f I

VAN DÈ LEYDSEVAART. ÖFDEN

256

Ordonnantie eiide fchouwe regukren fal, foo daar by
alle voorgaande Ordonnantiën , tot nog toe op de
voorfz. Grifte gemaakt, cefleren fullen.

L V.

Item, dat alle 't gene voorfz, ftaat ^ by proviiie,
ende fonder prcejudicie vanyraants recht, onderhou-
den en geobferveert fal worden, ter tyd en wylen toe
anders daar inne gedifponeert fal wefen'.

Soo is het, dat \vy alle de voorfz. poinótcn en ar-
ticulen goetvindende, ordonneren ende bevelen wel
fcherpelyk eenygelyk, die het aangaan mag, dat fy-
h'edenalle de voorfz. poinften , eiide een yeder van
dien in het befonder, naakommen ende achtervolgen,
doen nakommen ende achtervolgen, naar haar forme
ende inhouden, op de poenen ende breucken daarin-
ïic begrepen, die wy willen dat op den geene, die in
gebreeke bevonden fullen wefen, reëlyk ende metter
daat geëxecuteert fullen werden , niet jegenftaande
oppoiitie of appellatie , ende fonder priejudicie van
dien. Ontbieden daaromme ende bevelen den cerilen
DeuTweerder of Pander, hier op verfochr, dat fy de
voorfz. Ordonnantie binnen die Stad Utrecht, ende
elders, des nood fynde, metaiîîftentie van den Schout
ende Gerechte aldaar, publiceren ende verkondigcil j
hechtende ook copye van defen aan den Stadhuyfe,
ende elders, daar des van nooden wefen fal, ende ge-
Woonlyk is te gefchieden, op dat defelve Ordonnan-
tie in alle haare poinöen nagegaan , ende onderhou-
den mag worden , fonder dat ymant daar van eenigc
ignorantie praetenderen fil mogen , in eeniger ma-
nieren. Des t'eenen oirkonde foo hebben wy zegel
van Juftitie van den voorfz. Hove hier onder op doen
drucken, in forme van Placate , den 18 Septembris
ifS.i. Ende was onderteekent, A. vander Burg.
Ende bezegelt met een root opgedrukt zegel, in for-
me van Placate j ter fyden ftontnog gefchreven. Op
den
10 Septembris ifSi. , heb ik Deurweerder van
den Hove Provinciaal van Utrecht, onderfz, delen ver-
kundigt en gepubliceert van den Stadhuyfe t'Ucrecht,
met affiftentie van den Subftituyt Schout, en eenige
van der Magiftraat, voor den gemeenenvolke aldaar,
naar voorgaande klokluydinge, leverende hier benef-
fens copye van defe onder myn hand, die van der
Stad voorfz., t'oirkonde &c. Ende was onderceekent,
C. van Mynden. ^


Vllï. NIEUWE Ordonnantie, van de Ed, Mog Heeren Staten Ίhands van Utrecht, waar

na voortaan gemaakt, onderhouden en bejchouwt fullen worden , de ÏVater-
gange \ flreckende van Utrecht, door Harmeien , tot den Haanwyker Dam
toe, in den jaar e iCiO^. verdiept, met de Oammen en overtochten in de voorfz.
watergange , en de bruggen daar over leggende, met alle dependentien van
dien , mitsgaders den Sandweg , ope het S andpad, nu onlangsleeden van
nieuws doen maaken, in dato den ló OBoh. MuCIV,

I.

In dcneerften, dat de voorfz. watergange gemaakt
ende onderhouden fal worden op all'ulke diepte,
als defelve tegenwoordig heeft, en op het mihfte
wyt van het fchut buyten St. Cathrynen poorte,
tot de fteene brugge toe, daar men over naar Luch-
tenfteyn gaat, twee en dartig voeten. Item, van
de voorfz. brugge , tot de Heykopper fteenen brug-
ge toe twee en twintig voeten , van de Heykopper
iteene brugge, tot den Heldam toe twee roeden , of
acht en twintig voeten, ende van den Heldam tot den
Haatiwyker dam toe twee en twintig voeten, al dry-
vens waters, ende dat by den geenen , die daar inne
van ouds gehouden zyn , ende het ielve tot nog toe
eemaakt en onderhouden hebben.

II.

Item , dat men alle hooFdingen ende bruggen fal
doen maaken en onderhouden, op de wytte van twaalf
voeten, dryvens water , ende fes voeten hoog boven
een gemeen winter-water, ende dat men alle de hou-
te bruggen ende de hoofden der felver , foo wel tuf
fchen de bruggen als aan de vleugels, met planken
ditht aan den anderen gewrocht,fchoeyen ende alfoo
onderhouden fal, dat daardoor geen eerde, fand ofte
andere materie in de voorfz. watergange komen te
vallen, alles op pœne van t'elken reyfeeene gulden te
verbeuren, beheltelyken, dat die iteene bruggen by
provifie, ende tot dat andei-sgeordonneert fal weefen,
olyven fullen in fuiken wytte als die jegenwoordig
zyn, mits dat diebyde eygenaars der felver voortaan
foo onderhouden fullen werden , dat de watergang,
ofte vaart daar door niet verhindert en werde.

III.

Item, dat men die dammen in de vooriz. watergange
feggende, daar men met fchuyten over winden, ofte
trecken moet , tot meerder gerief van de fchippers
foortaan onderhouden fal met röllen, gelyk
deielvc

loâMÉÉÉiÉi

wert.

I V.

Item, fal de Stad'van Utrecht gehouden wefen,
te bekoftigen en te onderhouden drie fteene bruggen -,
te weeten ; -die Goutfche brugge, t'eynden de Schin-
keldyk, die Hoogbrugge ende die brugge achter
de
oude Hoffteede, daar men over, van de Stad komen-
de , uyt de Vryheyt ryd ofte gaat, mitsgaders den
Eeritendam, leggende in den Ouden Rhyn.

Ende den Heldam, ende alle andere bruggen over
de voorfz. watergange leggende , fullen gemaakt en
onderhouden worden , by den geenen, die van ouds
daar inne gehouden zyn, ende defelve tot noch toe
onderhouden hebben.

V I.

Ende ten eynde de voorfz. watergange, met die
dammen daar inne , ende die bruggen daar over leg-
gende, ende allen aankleven van dien, achtervolgen-
de defe Ordonnantie te beeter onderhouden mogen
werden, fal de Schout der Stad Utrecht, als Water-
graaf, binnen der felver Stads Vryheyt jaarlyksfchou-
wen , met twee van den Gerechte der felver Stad,
tot twee reyfen des jaars , alsie de eerfte den laatften
dingsdag in April, en d'ander den eerften dingsdag in
Julio, mits dat eiken fchouwdag twintig dagen te
vooren, by affixie van billetten, aen de Stads poorten
van Utrecht, uytgefchreveri fal werden.

V I I .„

Ende boven dien, fullen de voorfz. Watergraaf en
twee van den Gerechte , of Magiftraat der Stad U-
trecht, mitsgaders drie van de Heeren Staten, of haar
Ed. Gedeputeerden, denAmbachts-Heer van Harme-
ien , met nog een^ deGeërfdens van de Lange Vliet,
en nog een Eyde Gecrfdens vanBylcveld ,
daar toe tc

• com-

tegenwoordig zyn, op pœne'van eene gulden,te ver-
beuren j t'elken Ichouwdag als contrarie bèvonden

xxyaft· '


-ocr page 259-

ο υ D Ε Ν R H Y Ν. IL BOEK. XI. ΤΙΤ. Mr

committceren, de voorfz. watergangc, dammen ende
bruggen metier aankleven van dien , veertien da-
gen naar de laatfte
Ichouwe nog eens ichouwen,van
de Stads cingel af, door den Ouden Rhyn , tot de
Heykopper Iteenen-brugge toe , van daar voort de
watergange van Heykop, of de Lange Vliet langes
tot den Heldam toe, en van daar voorts door Har-
melerweert en door Harmeien , tot den Haanwyker
dam toe, mits dat men defelve fchouwe mede twin-
tig da^en te vooren , by affixie van billeten aan de
Stads poorten van Utrecht , aan de Meern, ende tot
Harmeien denuncieren ende verkondigen fal.

V 1 1 1.

Welke Gecommitteerden , t'elcken fchouwe voor
hare vacatiën en kollen hebben ende genieten fullen,
van den geenen, die defelve gecommitteert ende ge-
ftelt fullen hebben, vier gulden boven de vrachten al-
leenlyk, en fullen alle de voorfz. Gecommitteerden, of
het meerendeelvan dien,mogen fchouwen, fchieren,
keuren ende ordonneeren, 'c gunt fy, deefe fchouwe
ende watergang aangaande, in reedenen bevinden ful-
len te behooren, ende wat by defelve, of het mee-
rendeel van dien geweefen fal worden , fal vaft ende
bmidig wefen, en realyk geëxecuteert worden, ende
iiil de Watergraaf gehouden wefen, van alle de boe-
ten, op de ichouwe vallende, te reekenen ende te
verantwoorden, tot profyte van de Staten.

IX.

Ende dit onvermindert ende fonder prœjudicie van
de voordere fchouwdagen, die de Watergraven ende
Heemraden van de Lange Vliet en vanByleveld, ofte
cenige Schouten ende binnenlanfche Heemraaden, in
ende over de voorfz. watergange, dammen, bruggen
«nde haren toebehoren, of eeni ge partyen van dien,
van ouds gehad hebben, die men verftaat ende ver-
klaart by deefen niet te innoveeren , nogte in hunne
privilegien en gerechtigheeden eenigfints te verkorten.

Item , zullen die Gecommitteerden totte voorfz.
fchouwe, by den eed in 't ftuk van haar officien ge-
daan ( foo verre zy in den eed van den Lande zyn )
of an^rs by lolemneelen èede , aan handen van den
voornoemden Watergraaf te doen, belooven en fwee-
ren, defe Ordonnantie in alle poinften , foo veel haa-
re commiiTie elks aangaat, naar te komen ende te ach-
tervolgen , en goede toeficht re dragen, op alle het
gunt dien aangaande tot haare kenniiïè ftaat, goede,
getrouwe ende oprechte fchouwe te voeren, fonder
diffimulatie , gunll, ofte wangunll, ende een yder
recht ende jultitie te doen» foo veel deele fchouwe
en dependentien van dien aankleeft, ende voorts alles
te doen , dat goede ende getrouwe Heemraden tot
welvaart van den gemeenen Lande , en tot verbeete-
ringe van de voorfz, watergange , en dependentien
van dien, fchuldig zyn en behooren te doen, ende dat
Çy in en over al het gemeen belle en profyte foeken
lullen.

X I.

Item, ten eynde op de voorfz. fchouwdagen, de
watergange fuyver ende klaar fal mogen zyn, ende te
beter ende bequamer gevifireert ende gefchouwt fal
werden, ial op de fchouwdagen niemant mogen wer-
ken , maar fal een jegelyk de voorfz. Heeren en Ge-
committeerden , als dan op hare flaagen wachten, of
doen wachten, enden aangank enafgank van defelve
wyfèn, ofte doen wyfen, alles op pœne van fes ftuy-
vers te verbeuren , te elcken reyfe foo y mand con-
trarie deede.

X I L

Item, dat elk aan het bovenfte eynde van elkeflag,
het welck vyftig roeden, of min lank is, ende inlan-
ger, ofte grooter üaagen, t' eiken op de vyftig roe-
iden fal doen maken ende leggen, of ftcllcn,een ûer-
//. Deel,

ke ende ftyve fchuttinge, en het kruyt daar voor ver-
gaderen en opviiïèn, op pœne van tien iluyvers t' ei-
ker reyfe te verbeuren by allen den geenen, die in de
vyftig roeden , daar delcnuttinge breekt en nietilerck
genoeg is, gelegen zyn.

X J I I.

Dat ook een jegelyk die modder, kruyt, of ande-
re materie, uyt 'de voorfz. watergange komende, fal
leggen, of doen leggen boven op de dycken, of wal-
len van den landen ende kayen aan de voorfz. water-
gingen geleegen, endaarden zandweg, of zandpad
befyden aan de voorfz. watergange komt, en fal men
de modder, kruyt ende andere vuyligh^t geenfints
op het felve zandpad mogen leggen , ofte laten val-
len en blyven, maar fal men die leggen op die wallen
tuflchen de watergange ende den voorfz. zandweg,
foo verre die wallen daar toe bequaam ende breed ge-
noeg zyn, en anders achter dat voorfz. zandpad, ion-
der eenige modder, kruyt, ofte andere vuyligheyt op
het voorfz. zandpad te leggen , of laten vallen ende
blyven, al op pœne van tien iluyvers.

X 1 V.

Item, dat de fteelen van de fnyen en ladyken, daar
men de voorfchrcve watergange mede zuyveren en-
de maakenfal, foo lang zullen moeten zyn , dat men
daar nieede over dc helfte van de watergange reykea
mag, op de boete van vier Iluyvers,

XV.

Dat niemant cenige fuyken, korven, traliën, hor-
den, krengen, ofte andere vuyligheyd in de voorfz.
watergange leggen, feiten,ofte werpen fal,op poene
van dcièlve fuycken, korven en horden , euJe boven
dien nog tien iluyvers te verbeuren.

XVI.

Item, dat niemant geen verekens aan de walle van
de voorlz. watergange ial mog<;n lat^n loopea vroec-
op de boete van vier iluyvej's,
XVII.

Item, dat niemant fyn beeilen in de voorfz. water-
gange fal mogen laten loopen drincken, op de boete
van eene gulden.

X V I I L

Dat ook niemand met wagen ende paarden over de
dammen en overtogten, in de voorlz. watergange ge-
leegen , ryden , ofte met eenige beeilen daar over
dry ven of leyden lal mogen, op dc boete van eene
Carolus gulden.

X I X.

Item, dat niemant de dycken beiyden aan de voor,-
fchreeven watergang, lbo wel aan d'een als aan d'an-
dere fyde, aan de kanten van defelve watergange fal mo-
gen bepoten, op pœne van óe boomen ,ende boven dien
nog een g'tlden te verbeuren, ende foo eenige derfel-
ver aireede met willige boomen , ofte willige fto-
ven bepootfouden mogen zyn,dat men defelve faldoen
afhouwen voor de eerilkornende fchouwe der voorfz,
watergange, op gclyke pœne als boven : welverilaan-
de, dat daar inne niet gecomprchcndeert en zyn, de
opilallen van Heykop, ofte van Bylevdd, böven en
beneden den Heldam gelegen.

X X.

Ende indien iemands flag , tcgens elcken fchouw-
dag niet wel ende naar behooren gefneeden, geladykc
ende f^emaakt waare, die fal verb^euren tien it'uyvers,
ende lal den voorfz. Watergraaf alfulcke beboete per-
foonen beveelen ^ haare flaagen als nog wel ende naar
behooren tc maaken, binnen ncht dagen cerit
kotsende, op de boete van eene Carolus gulden, die
den gebreekclykcn t'eynde delèlve acht dagen verbeu-
ren fal, en fullen die flaagen, die alsdan nog niet naar
behooren verbeetert ende gemaakt zyn, openbaar-
lyck ende niet fecreet den minflen aanneemende be-
ftaayt worden, waarvan
don voorfz. Watergraaf'c

Kk iir·.

ten,


-ocr page 260-

/

VAN ΡΕ iE YDSE VAART, OF DEN

XXVI I.

Item, alfoo het voorfz. zandpad geleyt cnde lopen-
de is voor by verfcheyde bruggen, over die voorge-
melde· watergange leggende, ende van beeften der
luyden, die defelve bruggen doen maaken hebben en
gebruykende zyn, meelt aan ftucken getreden enver-
prooft worden, is geordonneert, dat de geenen, die
defelve bruggen gebruykende ende onderhoudende
zyn, een hekken, of horde foo op defelve bruggen, als
op den opweg van defelve bruggen, aan dezuydzyde
van het zandpad, doen maaken en onderhouden, en
den op- ofte afweg van defelve bruggen over 't voorfz.
zandpad loopende, met goede harde puyn, grof zand»
bf anderfints, alfoo doen maaken endebeforgen fullen,
dat men het felve t'allen tyden wel ende bequamelyk
fal mogen gebruyken, op . poene van eene gulden te
verbeuren, ende dat men hec felve fal doen maaken tot
koften van den gebreeckigen , op den darden pen-
ning meer, foo dikwils fuTcks quame te gefchieden,
of gebeuren mochte. j - t· » ::

XXVIII.

Item, dat allen den geene, die het voorfz. zand-
pad, tuiTchen die Helmeulenvliet ende Harmclen, op
haar erven, hoven, ofte henni ρ werven gelegen is, ge-
houden fullen zyn defelye erven, hoven ende hennip-
werven alfoo te beheynen, dat geene paarden, ofte
I eenigerhande beeften , .tvan den dyk daar op koomen
of loopen mogen, ende dat fy oo ζ aan defelve eyndcn
van defelve hoofkens, oftehennipwerven, by de op-
gangen der bruggen , op het voorfz. landpad doen
maaken ende .onderhouden fullen, een ftercke ftyve
fchuctinge, van hout-, ofte van rys ^tuynt, meteen
bequame ilap daar over, ofte om te treeden, foo dat
daar geen paarden, koeyen, fchapen, verekens, nogr
te andere beeften door , nogte over loopen , ende
alle paflanten beqwamelyk fpaffeeren mogen, al op poe-
ne :als boven. . , - , ,

XXIX.

Endefal het vooriz. zandpad, methetglint, afpa-
linge,, fchutcingen, hekken ende anders, tot bevry-
dinge van .dien gemaakt, ende nog te maaken, twee
maal jaarjyks-, alfe eerft in Februario , ende ten an-
deren in06tobri,geviiiteert endegefchouwt worden,
by twee van de Gedeputeerden van de Ed. Mog.
Heeren Staten, een van de Burgermeefters der Stad
Utrecht , ende den Ambachts-Heer van Harmeien,
mitsgaders den Cameraar, of die myn E. Heeren tot
het oplicht van dien believen fullen te committeeren,
ofte ten minften by het meerendeel van dien.

XXX.

Welken Cameraar mede annoteeren ende teycke-
nen fal, alle keuren, breucken, boeten ende fchierin-
gen, die op elcken fchouwdag vallen en gefchieden
lullen mogen, en daar van te reeckenen ende verant-
woorden, tot profyte van de Staten.

XXXI.

Ende fal den voorfz. Cameraar ook gehouden zyn,
de fchouwdagen, ten minften veertien dagen te voo-
ren byaffixie van billetten, foo aan de vier Stadspoor-
ten van Utrecht, tot Montfoort, en aan de Meern ,
te denuntieeren ende verwittigen , en daar en boven
leveren, ofte beftellen aan de Schouten van de Dor-
pen ende Gehügten, die in het onderhout van 'tzand-
'ad gehouden cnde gehoefflaagt zyn, elks een gely-
' ce fchouwbrief, omme by deielve Schouten gepubli·
ceert ende geafl^eert te werden, naar behoorai, en
fullen de voorfz, .Gecommitteerden , t'elken fchouw-
dag, voor hare vacatiën hebben ende genieten, ibo-
ven die vrachten, elks vier gulden.
Γ X X X 1 I.

Bnde fullen den geenen, die in 'tonderhoud van ÏC
voorfz. fandpad gehouden, ende daar inne gehoefflaaj^
zyj), gehouden wefeoiiet voorfz.iaodpad, foo verre haar

flaageo

2fS

arbeytsloon , voor het maken van foodanige ilaagen
belooft, verfchieten en weder innen falop denderden
pennins; meer.

XXL

En foo eenige van de dammen, of bruggen, iij ofover
de voorfz. watergange leggende, tot eenige fchouw-
dagen niet wel cnde naar behooren gemaakt en wa-
re», fullen die geene, die defelve moeten onderhou-
den , verbeuren eene Carolus gulden, ende evenwel
gehouden zyn defelve binnen acht dagen daar na te
doen inaaken, naar behooren, op pgene van dubbel-
de boeten, ende als dan te bellaaden en doen maaken
in manieren als vooren. ν

XXII.

Ende en fal den voorfz. Watergraaf, nog niemand
anders, van foodanige flaagen eenige boeten mogen
ontfangen, ten zy het aanbeitaade werck eeril «vol-
maakt fal wefen. .

XXIII. ,

Ende foo wie op de voorfz. watergange , dammen
cn bruggen, daar inne ende overleggende, ofander-
iïnts deelbn aangaande eenjge boeten", ofte breucken
Cjuame te verbeuren , fal gehouden zyn defelve date-
lyk t€ betalen , ofte ten minilen binnen drie dagen
naar dat het felve tot fyne kenniilè gekomen, ende
hy daar van veradverteert fal zyn , oppœne, dat men
defelve boeten, aan de pejfoonen ende goederen van
den gebreekigen, realyk fal mogen doen executeeren,
niet jegenilaande eenige oppofitie , of appellatie ter
contrarie.

XXIV.

Ende in gevalle in toekomende tyden yet anders,:
ofte meer als in deeiè Ordonnantie begreepen is, tot
de onderhoudinge ende fchouwe der Avatergange endei
zandpad, in deefen gementioneert, figfoudc mogen
^penbaaren , fullen die Gecommitteerden tot te fchou-
we het felve doen remedieeren naar behooren, byden
eeenen, die daar inne geihouden fal zyn.

XXV.

Ende ten eynde de voorfz. zandweg, ofte zandpad,
van Utrecht af tot Harmeien toe, teibeetergoetbly-^
ve, ende onderhouden mag worden, is geordonneert,
dat niemant met eenige paarden daar op fal mogen ry-
den, of met eenigerhande beeften daar,op fal mogen
dryven, leyden, ofte defelve daar op laten loopen,
op pcene van elcke reyfe te verbeuren voor elcken
paart, ofte hoornbeeft eene Carolus gulden , en van
elck Ichaap , verken, ofte andere beelten, tien iluy-
vers, welverftaande, dat,ingevalle den geenen, die
met paarden daar op quamen te ryden, ofte met eeni-
gerhande beeften daar op re ieyden, dreven, oftede-
iblve daar op lieten loopen, niet te bekoomen , ofte.
infolvent waren, men de boeten infulcken gevalle
fal verhaalen op defelve beeften, en de eygenaars van-
dien , ende fal foodanige beboetinge gedaan mogen i
worden foo wel by allen den geenen, die tot 't maaken
cnde onderhouden van het voorfz. zandpad contribuée- ,
ren, ofte eenigfints daar inne gehouden fullen zyn,'
als by den geenen die de Ed. Mog.Heeren Staten, tot
oplicht van 't voorfz. zandpad, fullen komen tecom-
mitteeren.

XXVI.

En dat men defelve beboete perfoonen of beeften ,
in allen Gerechten in den Lande van Utrecht ial mo-
gen aanhouden, arrefteeren, cnde tegens defelvepro-
cedeeren, mitsgaders ook foodanige boeten doen exe-
cuteeren, mits .alvoorens foodanige beboetinge pro-
jbeerende,, by twee-loofweerdige getuygen, ofte ten
minften.by eene getuygen, ende affirmatie van eede,
en datifoodanigeb^Deten genoten fullen werden, d'een
helft^ by den «geenen die de beboetinge in manieren als
vooren ώΐ hebben gedaan, .ende de andere 'helfte by
den Officier, 4ie delclve innen en executceren Îàl. ·

teiiihn-1

ÉaWlieiUii

-ocr page 261-

OUDEN R H Y Ν 11 BOEK, XI ΤΙΤ.

259

geinterefleerde perfoonen, als by den Cameraar ende
oplichter van het voorfz. fandpad.

XXXVII.
Ende even verre daar over y mant achterhaalt foude
mogen werden , die geen middelen hadde de voorfz.
boeten te betaalen, fa) men dien felven ter plaatfen,
daar foodanige moetwilligheyt en dieverye gefchiec
waare, aan een paal openbaarlyk mogen doen geelTe-
len , en fal de informatie daar van genomen, en dc
executie van dien gedaan worden tot laften van het ge-
meene Land.

X X X V I I 1.

Ende fal het voorfz. fandpad , afpalinge, glinten ,
en alle andere befchutfelen en dependentien van dien,
voortaan gemaakt en onderhouden worden , by den
geenen, die daar inne gehoefïlaagt zyn, en hier naar
verklaart en uytgedrukt word.

XXXIX.
Alfoo dat de Stad Utrecht doen maalcen en onder-
houden fal het fandpad van defelve Stad , tot de Stads
Dam me , ofte Ouden Rhynfche Damme toe, met
afpalingen en glinten daar op en beneven doen maaken.

X L.

Den Ouden Rhyn en Papendorp van der Stads
Damme voorts weftwaarts aan, hondert cnde vyftig
roeden.

X L I.

Vleuten daar aan volgende, gelyke hondert vyftig
roeden.

X L I I.

De Haar daar aanvolgende, twintig roeden.

X L I 1 I.

Cockengen ende Spengen daar aan volgende, twee cn
feventig roeden.

X L I V.

De I.ange Ruyge Weyde, voorts tot de Heykop-
per fteeqenbrugge, daar de gh'nten beginneii, ontrent
tachentig roeden.

X L V.

Het land van MontFoort, van de Heykopper ftee·
nenbrugge tot voor by de Meernbrugge, lang om-
trent hondert veertig roeden, mette glinten cnafpalirt-
^en, daar op en beneven doen maaken.

X L V I.

Segveld en Scgvelderbrock, van de Meernbrugge
iz., weftwaarts aan, drie hondert vyftig roeden.
X L V I I.
Camerik oude ende nieuwe, der Ed. Mog. Heeren
Staten Gerecht , en den Houwdyk, mitsgaders aan
de Myzyde,der E. Heeren van St.Marien Gerechte,
en die van 's Gravenfloot, te famen van *t Segvelder
ilag, voorts weftwaarts aan tot de Helmeulenvliet
toe, lang omtrent vier hondert feftig roeden, mette
afpalingen en glinten daar op en beneven ftaande.

X L V I I I.

Harmeien, cumfuisy van de Helmeulenvliet voort
tot Harmeien , ten uyteynde van het fandpad toe,
lang omtrent vyf hondert en dartien roeden , roette
afpalingen en glinten daar op en beneven ftaande,

X L 1 X.

Ende fal men alle boeten cnde breucken realykmo·
gen doen executeeren, by eenen Pander ofte Boode,
by den Gecommitteerden van defe fchouwe daar toe
te eligeeren, lbo aan de particulieren als aan de Schou·
ten, ofte eenige van de Gerechten, ofte Ingefetenen
van de Dorpen, cnde Gehugten , die de felve fullen
hebben verbeurt , die haar regres weder iulleo mor-
gen hebben tcgens haar gemeenten.

U

Ende fal den geenen, die den ontfeng van de felve
boeten ende breuken hebben, gehouden weefen, alle
jaaren daar van pertinente reekeninge ende bewys te
doen, voor de Gecommitteerden tot 4e voorfz. fchouwe»

Kk ι Lh

iîaagen Îlrecken,tegenseikenfchouwdag, deafgctrec-
den, afgefackte, of afgevallen kanten weder op ce ietten,
boven vyf voeten breet eiFen te maaken, en een halve
voet dik, offoo veel min of meer, als de Gedeputeerden
tot deefe fchouv/e bevinden fullen te behooren, van goet
klaar grof fand , daar geen eerde of leemeerde onder
en is, te verhoogen,ende daar opende over te verdey-
len , latende in het midden akyd de meefte hoogte,
cnde ook door de Schouten , Gerechtsbooden , ofte
eenige anderen van den Gerechte, aangang en afgang
van haare ilaagen doen wyien , al op pœne van een
oudfchild te verbeuren, over elke ilag dat hondert of
minder roeden lang is , ende wat Ilaagen langer als
hondert roeden zyn , -fullen verbeuren dubbelde boe-
ten , ende fullen de geenen , die de fchouwe daar op
voerende zyn, het felve datelyken mogen beftaden en
doen maaken , op den darden penning meer, tot ko-
ften ende laften van den gebreekelyken.

X X X I I 1.

Ende alfoo aan, ofte tuffchen fommige landen ge-
leegcn zyn eenige flooten ofte gruppelen, daar mede
delelve landen beheynt, ofte haar water daar door loo-
fende zyn, fullen de geenen , die defelve llooten in,
ofte aan de beneeden fte zyde van hare landen gelcegen
zyn , gehouden wefen eenen goeden fterken boom,
boven plat, en ten minften tien duym breet daarover
te leggen, ende een llerke leun daar toe te maaken,
ende alfoo te onderhouden , op pœne van tien ftuy-
vers , by den gebreekelyken tot eiken reyfe re ver-
beuren , en dat de Cameraar het felve fal mogen doen
maaken , tot koilen van den gebreekelyken op den
darden penning meer, ende indien die bruykers infol-
vent zyn, fal men het felve aan den Eygenaar mogen
vcrhaalcn.

XXXIV.
. Item , daar het voorfz. landpad op eenige dyken,
ofte kfiaycn geleegen , en met palen en een glint af-
gepaalt en behéynt is,, fullen den geenen, die haare
flaagen met palen eh een glint afgepaalt en béheynt
zyn , gehoudeti wefen, die afi^alinge en 't glint in
haare flagen, tot bevrydinge van het fandpad , daar op
cn beneven tedoen maaken, alfoo te onderhouden, en
aan de eynden iTiet een befchutfel af te doen fchieten,
dat die menfchen daar door paiTeeren , en geen paar-
den, koeyen, ichapen , verkens , noch andere hee-
ften door loopen en mogen ,alop pœne van eeneCa-
rolus gulden t'elkenreyfete verbeuren, ente beftaden
en doen maaken als vooren.

XXXV.

Item, of tot eeniger tyd bevonden worden eenige
palen, ofte fparren van het voorfz. giint vergaan,ge-
nomen , ofte gebrooken te zyn , fullen den geenen,
die het felve moeten onderhouden, gehouden wefen ,
dat terftont, of ten langüen binnen drie dagen, naar
dat fulks gefchiet waare, weder te doen maaken naar
behooren, op pœne van eene Carolus gulden te ver-
beuren , cnde dat den voorfz- Cameraor het felve fal
doen maaken tot haaren koften, op den darden pen-
ning meer.

XXXVI.

Ende foo y mant eenige palen, of fparren van het
voorfz. glint, of ook eenige palen, reyen, fcheyen,
of yet anders van de fchuttingen, ftakettingen ende
heckens, tot de bevrydinge van het voorfz. iandpad,
aireede gemaakt, of noch te maaken , quame uytde
eerde te trecken, los le flaan of te breeken , en men
bewyfen konde, wie fulks gedaan hadde, fal den gee-
nen , die het hadde gedaan ( boven het hermaaken en
verftooren van alle fchade by hem daar aan gedaan )
verbeuren vyf en twintig gulden , ende boven dien
arbitralyk gecorrigeert worden naar gelegentheyt van
faaken, welke beboetinge (foo veel het pecunieel
aangaat) gedaan fal mogen worden , foo wel by allen
//.
Oeei,

voorl

-ocr page 262-

260

ilHÎtuy.,

HiP

VAN DE LEYDSE VAART, OF DEN

L I.

Ende de geen , die myn Ed. Heeren tot opiicht
van het gunt voorfz. is, ^ gelieven fullen te commit-
teeren, fal gehouden zyn goede toeficht op het voorfz.
fandpad, glint, boomen, leunen, fchuttingen ende
diergelyken te hebben , ende foo haaft daar yet aan
gebrooken, genomen, ofre bedorven waar, den gee-
nen, die hét felve moet onderhouden, t'haren koiten
verwittigen cn belaften fulks te beeteren -, wel en na
behooren te. maken , binnen drie dagen dan eerftko-
mende, min ofte meer na den eyfch van het werck,
op poene dat den geenen, die myn Ed. Heeren tot'et
gunt voorfz. is, gecommitteert fullen hebben, het
felve fal mogen doen maaken, tot koften van den ge-
breekelyken, op den darden penning meer.

Referveerende de voornoemde Staten aan haar, en
hare ordinaris Gedeputeerden de'ampliatie, interpreta-
tie, correftie en veranderinge die in dèefen gerequi-
reert fal mogen worden. Aldus gedaan en gearrefteert
t' Utrecht, op den
16 Oótobris in het jaar oniès
Heeren duyfent fes hondert en vier. Onderftont ter
Ordonnantie van myne voornoemde Heeren die Sta-
ten, ende was ondertey kent, G. de Ledenberg, ν

fi f


Oj> wat ivyfe de hoefflagmge^ art. xxxix. en 'volgende ^ van defe Ordonnantie , vermeit y verandert is, en omivel"
ke reden, kan deLefer fien in het volgende Deel van defen Tyt. Num. i. ■ ^

EL FDEN TYTEL.

Τ WE Ε D Ε DEEL·.

Aangaande , het onderhouden en Schouwen van het'Sand-
pad 3 langs den Ouden Rhyn, of Ley^fe Vaart. . ^

.r..

Men moet alhier voor af laten gaan ^ Ί geen in de even voorgaande Ordonnantie van den 16. OStoh, 1604. art.-κχν:
.{#« volgende , mpem het onder houden, en fchouwen van het voorfz, Sandpdd is vermeit. Siet het^i
Deel. Num.

vi11«

' ' t A ~ y.

I. ORDONNANTIE, van de Ed: Mog. Heeren Staten *$ Lands van Utrecht', waar by de
' Γ ^ ^ - Hoefflaging nopens het onderhoud van het Sandpad , tujfchen Utrecht

en Harmdèn^ in de Ordonnantie ν dn den Oaob.' 1604. artl''%mi
en volgende, gereguleert t verandert isden 1 Septemb, MOCFlIf

. ï il!··.. : r·|. ' '

't, dat wy geordonneèrt hebben en ordonneren by
defen , dat die van den Ouden Rhyn en Papendorp ^
mitsgaders die van Heykop en van Galekop, voor-
taan te famen maaken en onderhouden zullen , drie
honderd veertig roeden , van den Ouden Rhynfcn
Dam weftwaarts aan ftrekkende. *

Item, die van Vleuten en Themaat, daar aan vol-
gende , twee honderd vyftig roeden.

Item, die van de Haar, daar aan volgende, dertig
roeden. ·

Item, die van Kokkengen, cum fuis, daar aan vol-
gende , honderd en vyftig roeden.

Die van Veldhuyfen , daar aan volgende, honderd
feven en veertig roeden. - ^ , î

Die van Kamerik oud en nieuw, met die van de
Myzyde, en die van de Houdyk,t'fatnen.van hetflag^
van die van Veldhuyfen , totte Helmeulenvliet toe-,
lang omtrent vyf honderd vier en vyftig roeden.

Item, die van Harmeien, mm fuis, in den Lande
van Utrecht woonagtig, behalven'die van Veldhuy-
fen, die omme'redenen in defen daar van gefepareerc
en hier voren apart gehoefflaagt zyn , van de Hel-
meulenvliet af tot Harmclen toe, aan de fteenen brug-
ge over Byleveld leggende, lang omtrent vyf honderd
fes en veertig roeden. 'Aldus gedaan t'Utrecht, den
I Septemb. 1Ö07. Onder ftond , ter Ordonnantie
van myne voorn, heeren die Staten
» cn was onder-
tcckent, G. de Ledenberg. -

...T ρ ' 'ï ni -;C

' .rU

,, f, ...

ie Staten van den Lande van Utrecht, doen

Π

iiindpad , tuflchen Utrecht en Harmeien ^
« onder anderen mede gehouden en gehoef-
flaagt zyn gewceft , 'het land van Montfoort, met
honderd ende veertig roeden, de Lange Ruyge Wey-
de met tachentig roeden , Zegveld ende Zegvelder-
brock met drie honderd vyftig roeden , ende dat die
van 's Graveiloot 't ilag van die van Kamerik mede heb-
ben helpen onderhouden , dat ook tot Harmeien in 't
Dorp omtrent twee en dartig roeden ongemaakt, en
aan de Weftzyde van de Lau%vbrugge , omtrent
vier en feftig roeden onbeheert gebleven zyn , 'ende
dat die van Montfoort s aangenomen , ende belooft
hebben een fandpad te doen maaken ende onderhou-
den ,« van de Meern af tot Montfoort roe, mids dat
die van Linfchoten en van Hoenkop haar daar toe fou-
den adfiiteren , dat wy ook, onvermindert de Jurif-
diftien ende geregtigheden van de Provinciën van
Holland en van Utrecht refpeâivclyk geconfentcert
hebben, dat die van de Lange Ruyge Weyde, Zeg-
veld en Zegvelderbroek , ende die van 's Graveiloot
het fandpad, tuflchen (Woerden en Harmeien zullen
helpen onderhouden , tot fes honderd roeden toe, en
dat dezelve van 't onderhoud van 't fandpad tuflchen
Utrecht en Harmeien , overzulks behooren te zyn
ontlaft, zulks dat daaromme in de voorgaande gedaane
behoefflaginge veranderinge moet gelchieden , zo is

te weten , alfoo in het onderhoud van *t

t. .
ii

.il.· ·

t :

kÉW

li.

-ocr page 263-

ο ü D Ε Ν R H Y Ν. IL BOEK. XL TIZ

ΙΓ. ORDONNANTIE, ds voorm , op V maaken en ondet'houden van V Sandfad, tujfchen

Dtrecht en Harmelen, by de Ed, Mog. Heeren Staten 's hands van
Utrecht gearrefleert, den i6 Febrmr, MO CXX F, gerenoveert
en
geampUeert, den 13 Januar. MDCLXXXIL

i6i

D

rendende man , een voetpad doen maak en
ende iânden hebben , itreckende van Utrecht af tot
Harmeien toe , ende 't felve ( i ) doen maaken ende
bruggen hebben, fulks dat men als nu bequamelyk foo
wel des winters als des fomers daar over te pofte ende
peerde kan ryden, ende daaromme vereyfcht , dat in
de Ordonnantie van de Schouwe, ende onderhoudin-
ge van 't voorfz. Sandpad, naar behooren eenige ver-
anderinge gefchiede ende gedaan worde: foo is 't,dat
hare Ed. Mog. tot oplicht ende onderhoudinge van 't
felve fandpad , goedgevonden , geordonneert en ge-
ftatueert hebben , gelyk hare Ed. Mog. goedvinden,
ordonneren ende ftatueren by defen , de Poinólen en
Articulen hier naar volgende,

In den eerften, dat het voorfz. fandpad fal moeten
op 't minfte breet wefen jende gemaakt worden, acht
maat-voeten.

I 1.

Ende fullen de eygenaars van de huyfingen, in 't
Dorp tot Harmelen , gehouden fyn, voor hare huy-
finge 't felve in gelyke breette te plaveyen ende onder-
houden naar behooren.

I I I.

Item alfoo verfcheyden huyskens in Harmelreweert
te na het felve fandpad ftaande iyn , foo werden de
eygenaars der felver geordonneert, die inne te tree-
ken naar behooren, ofte dat by nalatigheyt van dien,
deielve huyskens by den Cameraar van onfent wegen
fullen afgebrooken ende gedemolieert ΛVorden (z) rot
haren keilen.

I V.

Item, fullen alle boomen , beneven ende annex 't
voorfz. fandpad ilaande, die de paifagie van de paiTa-
giers fouden mogen verhinderen, omgehouwen moeten
werden , ende alle andere fullcs opgefnoeyt moeten
werden, dat die gene verhinderingeoftc belet en kun-
nen doen, op poene van elke reyiè te verbeuren eene
gulden.

V.

Item, wanneer eenige boomen by de Gecommit-
teerden opgefchouwt fullen werden , fullen de eyge-
naars ofte bruykers van dien, binnen acht dagen naar
infinuatiedie moeten omhouwen, op poene van eenen
gulden, en de boomen te verbeuren, en fal daarenbo-
ven , den voorfz. tyd overllreken iynde , den Came-
raar vermogen defelve omme te houwen, tot des ge-
breekelyken koften , ende op gewin van den derden
penning.

V I.

Ende ten eynde het voorfz. fandpad van Utrecht af
tot Harmelen toe , te beter goet blyve ende onder-
houden mag worden , foo en fal niemand op 't felve
met eenige koeyen, kalveren, fchapen, verkens, of
diergclyke mogen dryven, leyden, ofte defelve daar op
laten lopen, op pœne van elke reyfe te verbeuren voor
elke hoornbeert eenen Carolus gulden , ende van elke
fchaap, verken ofte andere beeften, tien ftuyvers,cn
indien de eygenaars van defelve beeften daar niet by
en waren, foo fal men in fuiken gevalle de boeten mo-
gen verhalen op defelve beeften, ende fal foodanige
beboetmge gedaan mogen worden , foo wel by allen
den genen die tot het maaken ende onderhoud van 't
voorfz. fandpad contribueren, ofreeenigiînts daar inne
gehouden fullen zyn, als by den C'ameraar van 't fel-
ve fandpad, (
3 ) ende by denSiuyswachtervan den Eerm
flen Dam.

ic Staten van den Lande van Utrecht, doen
kund eenen ygclyken, dat Hare Ed. Mog.
den jare 1
604., tot gerief van den paiîè-

m

,λ'

V ï i.

Item^ en fal niemand Ί voorfz. fandpad^ wien het ook
foude mogen wefen, mogen beryden, met wagens , karof-
fen^ kaleffen^ ofte chejen^ op pœne van fes guldens yeder
reyfe te verbeuren , en de beboetinge gedaan werden ah
vooren,

V I I i.

Ook en fal niemand het voorfz, fandpad mogen beryden^
met eenige achter-aangefiaarte paarden^ op pœne dat voor
y der peert, achter-aangeflaart fynde^ fal verbeurt werden
! eene gulden , ende de beboetinge gedaan werden ah voo-

ren.

IX.

Doch fullen hier van exempt zyn, fyn Hbogheyd dm
Heere Prince van Orange, mitsgaders defjelfs byhebbendê
Suilen ende Domeflicquen, als mede die gene die daar toê
fchriftelyk confent^ met de band van alle drie de Heeren
Gecommitteerden van
V voorfz. fandpad onderteekent iful·
len hebben bekojjten,

X.

Item^ fullen hier van mede exempt wefen de huysluy*
den, nevens den dyk of fandpad womende , die eemg land
aan de overzyde fyn gebruykende, ten tyde van den oeg^·^
dog fullen gehouden wefen de naafie weg daar toe te kie-
fen , ofte dat by gebreeke van dien , '/ felve fandpad op
andere plaat fen quame te beryden , anders als naar haar
latid^ als dan mede in de voorfz. boeten van fes, ende een
gulden refpeUive, yder reyfe dat fy daar over wierden
achterhaalt^ fullen wefen vervallen.

X I.

Item, fal men defelve beboete perfoonen, ofte hee-
ften in allen Gerechten in den Lande van Utrecht
mogen aanhouden, arrefterenendetegens defelve pro-
cederen, mitsgaders ook foodanige boeten doen exe-
cuteren , mits alvooren fulke beboetinge proberende
by twee geloofwaardige getuygen, ofte ten minftea
by eene getuyge ende affirmatie van eede, ende dac
foodanige boeten genoten fullen worden, d^een hclfte
by den genen die de beboetinge in manieren als voo-
ren ilil hebben gedaan, en de ander hclfte by den Of" '
ficier, die deièlve innen en executeren fal.

XII.

Item , alfoo 't voorfz. fandpad lopende is voorby
vericheyde bruggen , over de watergangen tufTchen
Utrecht en Harmelen leggende, ende yan de beeften
der luydcn , die deièlve bruggen doen maaken hebben
en gebruykende zyn, meeftaan ftuckcn getreden cndc
verprooft worden , foo fullen defelve gehouden zyn
een hecke, of horde, foo op defelve bruggen,aie op
den opweg van dien, aan de zuytzyde van 't fandpad ,
te doen maken ende onderhouden , en den op- of af-
weg van defelve bruggen over 't voorfz. fandpad lo-
pende, met goede harde peyn, groffand , ofte ander·
iints^lfoo te doen maken en beforgen, dat men *t fel-
ve tot allen tyde wel ende bequamelyk fal mogen ge-
bruyken , op poene van eenen gulden te verbeuren,
en dat men 't felve fal doen maaken tot koften van dert
gebrekigen, om den derden penning meer, foo dik-
wils fulks quame te gefchieden, ofte gebeuren mogte.

X 1 I 1.

Item, fal 't voorfz. fandpad, met de bruggen, glin·
ten, afpalingen ende fchuttingen, tot faerrydingevaii
Kk 3 dicii


-ocr page 264-

VAN DELEYD SE VAART. OF DEN

dien gemaakt , ende noch te maaken , tweemaal
'sjaars, alsfe ceril in Februario , ende ten anderen in
Odobri, geviriteert ende gefchouwt worden ) bydrie
7an de Gedeputeerden der Ed. Mog. Heeren Statéi
's Lands''voorfö., alsfe van yder Lic een, en den
Ambachts-heer van Hafmélen, mitsgadèfs deh Came^
raar, ofte 't meerendeelvan henluyden.
I X J V.

Ende fal den fel ven Cameraar mede gehouden zyn,
pertinente aanteykeninge te doen, ende houden,van-
allen keuren, boeten, breuckenendefchieringen, die
op elke fchou vvdag vallen encje gefchieden fullen, ende
daar van jaarlyks voor de voorn. Gecommitteerden
t'onfen profyte te rekenen ende verantwoorden naar
behooren.

. , XV.

Item, fal den voornoemden Cameraar ook gehou-
den zyn, de fchouwdagen, teri miniten veertien da-
gen te vooren , by affixie van billetten , foo aan de
vier Stads poorten t' Utrecht, als aan de Meern, te
denuncieereh ende verwittigen, ende daarenboven le-
veren, of beitellen aan de Schouten van de Dorpen
ende GelHchten, die in 't onderhoud van het voorfz.
zandpad gehouden ende gehoefOaagt zyn, elkseenge-
lyke'Schouwbrief, omme by defelve Schouten gepu-
bliçeert ende geaffigeert te worden naar behooren, en
fullen de vöori'z. Gecommitteerden t'elken fchouwda-
ge voor haare vacatiën hebben ende genieten , boven
hare paardhuyr, elks vier gulden.

XVI.

Ende fullen de gene, die in 't onderhoud van het
voorfz. zandpad gehouden endegehoefilaagt zyn, ge-
houden wefen felve zandpad, foo verre hare ilagen
ftrecken, tegens eiken fchouwdag , alle afgetreden,'
afgefackte, of afgevallen kanten weder opte fetten,'
boven acht voeten breed effen te maaken , ende een
halve voet dik, ofte foo veel meer als de Gecommit^
teerden tot defe fchouwe bevinden fullen te behoo·
ren, van goed klaar grof fand, daar geen aarde, nog-
te leemaarde onder en is, te verhogen j ende daar op
ende over te verdeylen, latende in 't midden altyd de
meeile hoogte, ende ook door de Schouten, Gerechts-
boden , ofte eenige van de Gerechten, aangank ende
afgank Van hare flagen doen wyfen, al op pœne van
twee gulden te verbeuren , over elke flag dat hon-
derd roeden, of minder lang is, ende wat ilagen lan-
cerais honderd roeden zyn, fullen verbeuren dubbel-
de boete) ende fullen de gene, die de fchouwe daar
op voerende zyn, 't felve datelyk mogen beftaden en
doeii maaken, op den derden penning meer, totkof-
ten ende laften van den gebreekigen.

XVII.

Ende alfoo aan ofte tuflchen fommige landen gele-
gen zyn eenige floten, ofte gruppelen,daar mede de-
lelve landen beheynt, ofte haar water-daar door loo-
iende zyn, fullen de gene, die defelve ilooten in ofte
aan de benedenlle zyde van hare landen gelegen zyn,
gehouden wefen een goede brugge van dubbelde dee-
len, ten minften fes voeten breedt, daar over te ma-
ken, ofte defelve te vullen, ende een bequamen duy-
ker daar inne te leggen, mitsgaders die voorts te on-
derhouden, op pœne van een oudfchilt t'elken reyfe
te verbeuren , ende dat de Cameraar 't felve fal mo-
gen doen maaken , tot koften van den gebreekigen,
op den derden penning meer , ende indien de bruy-
Iters infolvent zyn, fal men 't felve aan den eygenaar
mogen verhalen. . , ί

XVIII.

Item, daar 't voorfz. fandpad op eenige Dy ken ge-
legen, ende met palen ende een glint afgepaak ende
beheynt is, fullen den genen, in wiens flag alfulkeaf-
palingen zyn, gehouden wefen 't felve te onderhou-
den , op pœne van twee gulden over elke reyfe te
verbeuren, ende fal den Cameraar, in cas van gebre-
ke , 't felve beftaden en doen rtiaakeii als vooren. |

- ^ - ; : v .XIX.

Item, of tot eeniger tyd, door quaat of regenach*
'tig weder, bevohden worden eenige quade flencken in
ymands'flag, ofte dat eenige palen of fparren van ha·
re glinten vergaan, genomen ofte gebrooken waren,
foo fullen de geenen , die 't felve moeten onderhou-
den, gehouden wefen dat terftont, ofte ten langften
binnen drie dagen, na dat fulks henluyden by den Ca-
meraar verwittigt, ofte by den Pander geinfinueert
ware, weder te doen maaken naar behooren, op poe-
ne van twee gulden te verbeuren, ende dat den voorfz.
Cameraar 't ielve fal mogen doen maaken tot haren
koften, ende op den derden penning meer.
r X X.

Ende foo ymand eenige. palen ofte fparren van» 't
voorfz. glint quame uyt d'aarde te trecken, los te flaan
ofte te breeken, ende men bewyfen konde, wie fulks
gedaan hadde, fal den genen die 't felve hadde 'gedaan
( boven het hermaken en verftoren van alle fchade by
hem daar aangedaan ) verbeuren vyfen twintig gul-?
dens, ende boven dien arbitralyk gecorrigeert wor-
den , naar gelegentheyt van der faake, welke beboe-
tinge C foo veel 't pecunieel aangaat ) gedaan fal mo-
gen worden by alle geinterefleerde perfoonen, alsook
by den Cameraar. ende Opfichter van 't voorfchreve s
fandpad. . ·. »

X X I.

Ende evenverre daar over ymand achterhaalt foude
mogen worden, die geen middelen hadde de voorfz.v
boete te betalen, fal men defelve ter plaatie, daarfoo-
danige moetwilligheyd ende dieverye gefchiedt waa-
re, aan een paal openbaarlyk mogen doen geeiTelen,
ende fal d'informatie daar van genomen, ended'exe-
cutie van dien gedaan worden ,iot lafte van 't gemee--
ne Land. j ,

'.■il^Ht ' X X I li , .

Ende fal't voorfz. fandpad, met alle appendentien
en dependentien van dien, voortaan gemaakt ende on·
derhouden worden, by den genen die daar inne gehoef-
flaagt zyn, ende hier naar verklaart ende uytgedrukt
word. . ' ■

XXIII.

Te weten dat de Stad van Utrecht foude behouden
I ende maaken haar oude flag, llreckende van Utrecht
af tot der Stads Damme toe.

XXIV. .

Item, van de Stads Damme tot aan de Heykoper-
brugge, aan de Meern, iullen de eygenaars ofbruy-
kers van de landen , daai; op ende over 't felve fand·
pad leggende is, gehouden zyn te maaken, d« fullen
defelve vry ende onbelaft ' gehouden worden van 'c
fandpad, lopende door Vleuten , ende fal haarluyder
portie, iulks fy tot noch toe in 't Vleutenfe fandpad
onderhouden hebben, by Vleuten, de Haar, ende
Themaat gelafl: ende omgeflagen worden.

XXV. I

Item, die van den Ouden Rhyn, Papendorp, Hey-
kop ende Galekop, vande voorfz. brugge tot aan hec
flag van die van Veldhuyfen.

X X V,I.

Item, die van Velthuyfen, daar aan volgende, hon-
dert feven en veertig roeden.

V XXVII.

Item, die van Camerik , oud ende nieuw, met die
van de Myzyde , ende die van den Houdylc, t'famen
van het flag van die van Velthuyfen totten Helmeu-
ien vliet toe, lang ontrent vyf hondcrt vier en vyftig
roeden. ' , ♦

. X X V I ll.

Item, die van Harmelen , cum fuist in den Lande
van Utrecht woonachtig, behalven die van Velthuy-

fen.


-ocr page 265-

OUDEN R H Y Ν. 11. BOEK. XL ΤΙΊ.

ten, die om redenen, in defen, daar van gefepareert,
ende hier vooren apart gehoefilaachc fyn, vandeHel-
meulen Vliet af tot Harmeien toe.

X X ï X.

Referverende de Welgemelte Heeren Staten aan
haar ende hare Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden,
(jeampliatie, correétie, interpretatie, .ende verande-»
ringe, die ctefen ^n^aande foude mogen werden ge-
reqüircert.

( i ) In de Ordonnantie van den i6Februar. ι6ιγ. vind men hier nog defe woorden. Ende het felve onlanx op

aanfchryvens van zyne Furilelyke Doorluchtigheyd den Heere Prince van Orange &c. Stadhouder
( 2 ) In de voorfz. Ordonnantie^ na behooren tot haren koften.

( 3 ) Defe woorden m het volgende vr i, vi i r, ix, î/î χ Articulen^ zyn in de laat de Ordonnantie hy gevoegt,
(4) Het flot van de voorgaa^e is. Aldus gedaan ende gearreileert bmnen der Stad Utrecht op den i6 Fc-
bruar.
i6zf.

llL ORDON Ν ANTI Ε, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands

van Utrecht, over de Behoefflaging van het Sandpad , tujfchen U-
trecht en Harmeien, in dato den 29 Séptemb, MVCLXIL

îij

(4.) Gedaan , gcamplieert ende gerenoveert t'U-
trecht, op den 13 January 1681. Was geparaphcert,
Adam van Lockhorft, tot Schonauwen, vc. Onder
ftond , ter Ordonnantie van myne voor;ioemdc Hee-
ren de Staten. Ende was onderteekent, J. v. Luch-
tenburg. Hebbende op 't fpatium gedrukt het ca-
chet^ van de Hooggemelte Heeren Staten , in rooden
waflchc.

De Gedeputeerden van de Staten 's Land s van
Utrecht 5 doen te weten j alfoo in het on-
derhoud van het fandpad, tuflchen Utrecht
en Harmeien , onder anderen mede gehou-
den en gehoefilaagt fyn gew€eil, de Gerechten van
Gerver^Itop , en den Breudyk , ende dat onder den
naam van die van Harmelen^,
cum fociis ^ voor haar
portie met 147. roeden , dog dat die van Gerverskop
en den Breudyk voorfz. als ηυ lullen aanneemen te
maken en te onderhouden het hoefil^ig , het welk
haar ip het fandpad tuflchen Utrecht en Qudhuyfen
,j
-volgen? Ordonnantiie van dato den i^Novemb. lózi
te lallen geleyd en.aange welen is, en dat defelve over-i
fqlks in het onderhoud van het fandpad tuflchen U·
trepht en Harmeien, behooren te fyn ontlait,'en dat
de Stad van .Utrecht van de voorf^. 2,47. roeden., {tot
jharen laften geconfenteert en aangenomen heeft te ma-
ken ende onderhouden 100. roeden , ende dai van de
jcfteerende 147. roeden fullen maken en hare ilagen
daar mede vergroot worden. Alsfedie van Veldhuyfen
15". roeden, item, die van Camerik, ouden nieuw,
met die van de Myzyde , en die van den Houdyk te
famen top. roeden, en die van Harmeien drie en twin-
tig roetien, fuiks dat daaromme in de voorfz. behoef-
flaginge veranderinge moe: gefchieden , foo is het ,
dat wy geordonneert hebben, on ordpnneeic.i by de-
len , te weten,

Dat de Stad van Utrecht voor eerft fal behouden

ende maken haar oude flag, ftrekkende van de Stad
Utrecht af, tot de Stads Damme toe.

Item, van de Stads Damme tot aan deHeykooper>·
brugge aan de Meern , fullen de eygcnaars, of bruy-
kers van de landen, daar op ende over het felvc land-
pad leggende is, gehouden fyn te maken, invoegeu
als fy voor defcn hebben gedaan.

Item, die van den OudenRhyn,Papepdorp, Hey-
koop en Galekop haar oude flag , ihekkende v^n dc
voorfz. brugge , t.ot aan de paa!, daar de Stad van
Utrecht de voorfz. 100. roeden lal aanneemen.

Item, de Stad van Utrecht met de voorfz. aangc-
nomene 100. roeden.

Item , die van Veldhuylèn.daar aan volgende, als
nu
i6i. roeden.

Item , die van Çamerik, oud en nieuw^ met die
van de Myzyde,, en die van den Houdy ck, van het flag
van die van Veldhuyien wellwaarts op, te famen als
nu 66]. roeden.

Item, daar aan volgende die van Harmelen, cim
fuis^ in den Lande van Utrecht woonachtig (uytge-
fondcrt die van Veldhuyfen , en die van Gerverskop
en Breudyk voorfz. ) voorts tot Hermeien toe aan de
lleenebru^gge, leggende aldaar in het Dorp over By-
leveld , mitsgaders de belchoeying van het voorfz.
fandpad, ende onderhouding van dien. Aldusgedaan
en gearreileert binnen Utrecht, op den zp Septcmb.
166z.


APPOINCTEMENT, als vooren, waar by geconfenteert word, dat eenige Stichtfe Ge*

rechten, tot fes hondert roeden toe , fullen laften m het onderhoud
van het Sandpad tuffchen Harmeien en Woerden , den i8 Set-
temkMOCFL ^

IV.

Op de Requefte van Dykgraaf ende Heemra-
den van de Waterfchap van Woerden, is
geappointeert. Die Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht, gehoort het
■rapport van de Heeren Gecommitteerden, als Zuy-
ien , iRyfenburg , en Renefle vander Aa , met den
Sqhepen èlaqcikcndaal en den Secretaris van Staten,
hebben, uyt goede nabuurfchap, ende omme den gc-
meyne paflanten te gerieven, fonderprsejudicie noch-
tans van haarlicder ger^chtigheyd , en jurifdiélie, cn
fpnder in regard van andere faken defcn te trekken in
(Confequentie, verklaart, en verklaren by-dcfen., dat
te vreden zyn., ende aanneemen op het voorii.

fandpad tuifchen Woerden en Harmelen, nadat 't felvc
by de Waterfchap van Woerden met fubventie by
haar van de Heeren Staten van Holland te verkrygen,
ende 't geene fy dnar toe noch over dengeheelen ring
van de Waterlchap fullen moeten omfla in, opgemaakt
fai wefen, te verhoefflagen fes hondert roeden, tot Ia·
ilen van alfoodanige Dorpen, Buurfchappen, of Gc-
hugten des Lands van Utrecht, als zyluyden iullen
bevinden te behooren \ mits dat de rclte van het fel-
ve fandpad by den Remonftranten verhoeftlaagt, en-
de onderhouden fal worden by den geenen, die zy
Remonftranten bevinden fullen te behooren, buytea
laften
van-die van den Lande van Utrecht. Gedaan


(9

-ocr page 266-

VAN DE LEYDSE V AART, OF DEN

te Utrecht den i8 Scptemb. 1606. Nog lager ftont, jdeiteykent, G. de Ledenberg,
ter Ordonnantie van de voorfz. Gedeputeerden, on-

V. KEUREN, ^ei Ifaterfchap van ïVoerden gearrefieert, op het onderhouden en fchouwen

van het voorfz. Sandpad , tuffchen Woerden en Harmeien, den 4 Oecemb,
MOCVL by de Gecommitteerde Raden van Holland geapprobeert, den 25-
Jpril M Ό CF IL en by de Gedeputeerden Staten van Utrecht, den iz Sep-
temb, MOCVIL

ΑΙΓ00 deEd.Heeren Staten van Holland, Dyk-
grave endc Hecmraaden 'sLands ende Wa-
terfchap van Woerden, mitsgaders Schout,
Borgermeeilers ende Regeerders der Steede
voorfz., geauthorileert, belail ende fpecialyken ge-
committeert hebben jom van de Steede Woerden tot
Harmelen toe, te doen maaken en leggen een zandpad,
om by de paiTagiers bequamelyken gebruyckt te kon-
nen worden, gelyk men opwaarts naar Utrecht doet,
het welk nadien by de Heercn voorfz. opentlyken is
beftaat, ende volniaakt zynde , volgende de condi-
tiën, opgenomen, hebben derhal ven goetgevonden,
ten eynde het voorfz. zandpad mede foude goet bly-
ven, te ordonneeren ende maaken, defe naarvolgen-
de keuren.

I.

ïn den eerilen word verboden , dat niemant met
eenige paarden op het voorfz. zandpad fal mogen ry-
den, ofte met eenigerhande beeften daar op lal mo-
^en dry ven, leyden, ofte defelve dry vende daar op
iaten loopen, op poene van elcke reyiè te verbeuren,
voor elcke paart ofte hoornbeeft, eene Carolus gul-
den , ende van elcke fchaap , verken ofte andere bee-
ften, tien ftuyvers, welverftaande, dat ingevalle by
den geenen, die roet paarden daar op quamen te ry-
den, of met eenigerhande beeften daar op te leyden,
dreven, of defelve daar op lieten loopen, niet te be-
koomen, of infolvent waaren, dat men in fuiken ge-
valle de boeten fal mogen verhaalen op defelve bee-
ften , ende de eygenaars van dien.

Ende fal foodanige beboetinge gedaan mogen wor-
den, foo wel by allen den geenen, die tot het maa
ken en onderhout van het voorfz. zandpad contribuee-
ren, ofte cenigfints daar inne gehouden fullen zyn,
als by den geenen , die de voornoemde Heeren daar
toe,'tot oplicht van het voorfz. zandpad, fullenkoo-
men te committeeren -, dit alles uyrgelbndert de ey-
genaars en huerluyden , die onnoielyk haar paarden,
uyt de ploeg flaande, ofte die beeften daar op fprin-
gende, op het zandpad mogten loopen, het welck
alles iiil ftaan tot difcretie van de Heeren voorfchree-

ven.

I 1 I.

Ende dat men defelve beboete perfoonen , of bee-
ften, in allen Gerechten in den Lande ende Water-
terfchap van Woerden fal aanhouden, arrefteeren,
ende tegens defelve procedeeren, mitsgaders ook foo-
danige boeten doen executeeren, mits alvoorens foo-
danige beboetinge probeerende by twee loofwaardige
getuygen, ofte ten minften by eene getuygen , ende
affirmatie van eede, ende dat foodanige boeten genoo-
ten fullen worden d'eene helft by den geenen, die de
beboetinge , by maniei en als vooren ial hebben ge-
daan , ende de ander helft by de Officiers die deièlve
innen ende executeeren fullen.

1 V.

Item, falhetvoorfz. zandpad ,overleggers, leunen,
glinten ende afpalingen, tot bevrydinge van dien,
gemaakt ende nog te maaken, tweemaal jaarlyx , als
ccrft in Februario, en ten andeien in Oûûbri , gevi-
ilteert ende gefchouwt worden, by den Dyckgraaf,
twee hooge Heemraaden , den Schout, eenen Bur-
germeetter , ende die Schepenen , ende den Secreta-
ris.

V.

Welken Secretaris fal annoteeren ende teeckenen,
alle keuren, boeten, breucken ende fchieringen*', die
op elcken ichouwdag vallen en gefchieden fullen mo-
gen, en daar van goede reekeninge doen.

En fullen ^de voornoemden Heeren gehouden zyn,
die fchouwdagen, ten minften veertien dagen van te
vooren, by affixie van billetten , ter plaatlen , die op
het voorfz. zandpad gehoefflaagt fullen wefen, doen
denuncieeren ende verwittigen, om aldaar gepubli-
ceert en eeaffigeert te worden naar behooren.

VII.

Ende fullen de geenen , die in het onderhout van
het voorfz. zandpad gehouden , ende daar in gehoef-
' ider

ί .

r.:· .

-" .V ■

Ni'

1 σ J---------— ö"*"""·

ilaagt zyn , * gehouden weefen , het voorfz. zand-
pad, foo verre haar ilaagen ftrecken , tegens elcken
fchouwdag, alle afgetreeden, afgefackte ofte'afgeval-
len kanten, weeder opte fetten, boven viervoeten
breet effen te maaken, ende een halve voet dick^ of
foo veel min of meer als deGecommitteerden'totdec-
fe fchouw bevinden fullen te behooren, van goet
klaar grof zand, daar geen aarde, ofleemaarde on-
der en is, te verhoogen , ende daar op en over Vér-
deylen, latende in het midden'altyd de meefte hoog-
te , ende ook door de Schouten, Gerechtsbooden,
ofte eenige van de Gerechten aangang ende afgang
van haar flaagen doen wyfen , al op pœne van een
oudfchild van twee en veertig ftuyvers te verbeuren,
over elcke flag dat hondert roeden, ofte minder lang
is, ende wat ilagen langer als hondert roeden zyn,
fullen verbeuren dubbelde boeten, ende fullen die gee-
nen, die de fchouwe daar op voerende zyn, het felf-
de datelyken mogen beftaden ende doen maaken ; op
den darden penning meer, tot koften ende laften van
den gebreeckelyken.

V I r I.

Ende alfoo op eenige landen geleegen zyn eenige
flooten, oftegruppelen, daar mede defelve landen be-
heynt, ofte haar water daar door loofende zyn, ful-
leri de geenen, die aldaar gehoefflaagt fulleji wor-
den, aliulken boom, ende daar over een plank,breec
een voet, ende aan de eenezyde een leun van eenee-
fchaafde Iparre , gefpyckert op twee paaien, houden
leggen, volgende hec befteck daar van zynde. '

I X·

Item, daar het voorfz. zandpad op eenige dycken
geleegen, en met palen ende een glint afgepaalt ende
geheynt is, fullen die geenen, die haar flaagen met
palen en een glint afgepaalt ende geheynt ^yn, ge-
houden weefen die afpalinge ende glint, in haare fla-
gen, tot bevrydinge van het zandpad, daar op ende
beneden doen maaken, alfoo te onderhouden, ende
aan de eynden met een befehutfel af doen fchieten,
dat die menfchen daar door paffeeren, ende geen paar-
den, koeyen, fchapen, verkens} nog andere beeften
door loopen en mogen, al op poene yan
ceoe gulden


'V ^^

-ocr page 267-

te eiken reyfc te verbeuren, ende te beiladen en doen
mnaken als vooren.

X.

Item, of bevonden worde tot eeniger tyd eenîge
^alen, ipârren, leunen,plancken,ofboomen van het
voorfz. glinr, ofte leggende over die flooten , ver-
gaan , genomen ofte gebrooken te zyn, fullen de
geenen, die het felve moeten onderhouden, gehou-
den wefen dat terftont, ofte ten langftcn binnen drie
dagen, naar dat fulks gefchiet waare, weeder te doen
maaken naar behooren, op pœne van eene gulden te
verbeuren , ende dat de voorfz. Gecommicceerden,
naar voorgaande weete, tot koilen van den geenen,
die het fyn werk is, gedaan , tot haren koilen , fullen
doen maaken, op den darden penning meer.
, X I.

Ende foo ymant eenige palen , fparren , leunen,
planckcn ende boomen van het voórfz. zandpad, als
ook tot bevrydinge van dien gefet, aireede gemaakt,
ofte nog te maaken, quamc uyt de aarde te trecken,
ofte los te flaan , te breeken of weg te neemen , en
men bewyfen konde wie fuicks gedaan hadde, fal die
geenen, die het felve gedaan heeft i'boven het hcr-
maaken ende verftooren van alle fchade, by hem daar
aan gedaan ) verbeuren vyf en twintig gulden, ende
boven dien arbitralyk gecorrigeert worden , naar de
gelegenthcy t van der faake, Avelcke beboetinge ( voor
ioo veel het pee unieel aangaat) gedaan fal mogen wor-
den , foo wel by alle geintcreifeerde perfooiien, als by
de Heeren Officiers voorfz.

X I I.

Ende evenverre daar over yinand achterhaalt foude
tnogen worden, die geen middelen en hadde devoor-
ichrevc boeten te betalen, fal men den felven , ter
-plaatfe daar foodanige moetwilligheyt en dieverye gc-
ichiet waare, openbaarlykcn aan eenen paal mogen-
doen geeflelen, ende fal de informatie daar van geno-
men , ende de executie van dien, gedaan woiden,
tot koften van den geenen, die daar op gehoefflaagt
fullen zyn.

XIII.

En fal het voorfz. zandpad , of palingen , glinten
ende alle andere voorgaande befchutfelen, en depen-
dentien van dien, voortaan gemaakt ende onderhou-
den moeten werden ,by den geenen, die daar inne ge-
hoefllaagt zyn, ende hier naar uytgedrula ende ver-
klaart fal worden,

X I V.

En fullen die gebreeckelyken, die haarweixkbe-
fchouwt werd , ende niet gemaakt en is, verbeuren
alfulke boeten, als de Ed. Heeren van Utrecht op haar
werk boven Harmeien gefet hebben , en fullen alle
boeten ende bekeuringen geinnetende uytgeleyd wor-
den, by de Officiers voornoemt, op den darden pen-
ning meer, volgende de inning^ en uytlegginge van
de Ed. Heeren Staten van Utrecht. Aldus gearre-
ileert en geapprobcert by Gelis van Benthum, Dyk-
^raaf, Gysbert Dieloffe , Gysbert Hendrikfe, Gys-
)ert Martenife, Cornelis Matthyife en Peter jacobfe,
Heemraaden'sLands ende Waterfchap van Woerdenj
Jan Jacobfe ^ Schout, Hendrick
Thoniife , Burgermeefters , Adam

anife , Willem
der MyÜ,

van

Klaas MeeiTe van der Mant, ende Jan Stoffelfle, als
j Gedeputeerden van de Vroetfchap van Woerden, ende
I ter Ordonnantie van beyde Collégien by haarlieder
Secretariffen onderteykent, op den 4 Decemb. i6o5,
en was onderteekent, Cornelis ΛVillemίê Meynevelt,
D. D. Glimmer. Onder ftont nog laager, gepubü-
céert denpDecemb.
1606. Nog laager ttont, nytge-
geven voor copye, by myn Secretatis van de Watcr-
Ichap van Woerden, en isdeefe met het principaal
bevonden te accordeeren, op den 11 April 1Ö07. on*
derteykent, Cor. WillemiTe Meynevelt.

Die Gecommitteerde Raaden van de Staten van
Holland en Weil-Vriesland, gefien hebbende die Keu-
re ende Ordonnantie , van Dyckgraaf ende Heemraa-
den 's Lands ende Waterfchap van Woerden, mits-
gaders van Schout, Burgermeefteren ende Regeer-
ders der Sceede Woerden, nopende het onderhouden
van 't zand-voetpad, ftrekkende van de Steede Woer-
den voorfz., tot omtrent Harmeien, aan het zand-
voetpad, van weegen de StadenGeftichte van Utrecht
tot gerief van de paflagieren gedaan maaken, hebben
defelveKeure ende Ordonnantie geapprobcert, ende
geaggreëert, approbeeren ende aggreceren defelvc
'by defen , crdonneeren fulks en beveelen allen ende
een jegelyken, defen aangaande , hen daarnaar te re-
guleeren , op de poene ende ftrafFen daar inne begree-
pen. Gedaan in den Hage den 2f April 1(507. On-
der ftont, ter Ordonnantie van de Gecommitteer-
de Raaden van de Staten, ende was onderteeckent,
A. Duyk,

Die Gedeputeerden van de Staten Lands van U-
trecht, gehoort het aangeven ende verfoek aan hen-
luyden gedaan , by Dyckgraaf ende Heemraaden van
de Waterfchap van Woerden , en gefien de Ordon-
nantie by deielve gemaakt, op het onderhout, fchou-
we ende keure van het zand-voetpad , by Dykcraaf
ende Heemraaden voorn, gemaakt, tuiTchen W oer-
den en Harmelen, tot aan het zandpad by de Heeren
Staten van Utrecht gedaan maaken, tuiTchen Utrecht
en Harmelen voornoemt
5 gefien mede die vei hoef-
flaginge van hpt voorfz. zandpad, ilreckende van Har-
melen nederwaarts tot Woerden toe , hebben , uyc
goede nabuerfchappe^endeommc de gemeyne paifan-
ten te gerieven, fonder vermindcringe, prasjudicie of
infraólie nogtans van de Gerechtigheyd ende Jurifdic-
tie van de voornoemde Heeren Staten van Utrecht,
ende fonder in reguard van andere faaken deicn te trek-
ken in confequentie, de voorfz. Ordonnantie en Keu-
re , mitsgaders de verhoefflaginge, fulks die hier on-
der gefchreven ftaat, geapprobcert ende geadvoueert,
gelyk zy die approbeeren endeadvoueeren by deefcn j
en dit al by provifie, ende beheltelyk dat de Heerea
Staten van Utrecht en haarlieder Ordinaris Gedepu-
teerden voornoemt, altyd vryfal ftaan , in de béhoef-
flaginge van de fes hondert roeden , tot lafte van de
Ingefetenen van den Lande van Utrecht gebragt, fo-
danige veranderinge te mogen doen, als fy t* naarder
difcretie, ende naar reedelickheyt, fullen mogen "be-
vinden te behooren. Gedaan t' Utrecht den 11 Sep-
tembris 1607. Onder ftont: ter Ordonnantie vande
voorfchreve Gedeputeerden , onderteykent ^ G. de
Ledenberch.

OUDEN R H Y Ν. II. SOEK. XI. ΊΙΤ.


HOEFSLAGING, op het voorfz. Satdpad» tuffchen Woerden en Hermeien» by het voorn.

JVaterfchâp gedaan en gearrefleert, den 8 Maart MO CVl l m
pbliceert, den ζ OBoh, MOCVIL ^

Den ladyk, van die van het Sticht toe, ende is haar toegemee-

et flag van den Indyk,begint van de brugge ^^^ 37rQedea.

tot Harmelen nederwaarts naar Woerden, Sticht.

mits dat die van den Indyk fullen onderhou- Van de ïndykfciic roeden voorts nederwaarts, iül-
den het paalwerk ende glinten, tot het ilagi len die van Utrecht hebben te maaien 40©roeden*

VL

H

-ocr page 268-

VAN H Ε Τ W A Τ Ε R S C H A Ρ

Brevelt.

Van de 600 roeden af voorts nederwaarts, hebben
die van Brevelc fo roeden.

"Teckop.

Van de fο roeden voorts nederwaarts af, is die van
Teckop toegemeeten -
20 roeden.

Geefidorp.

Van de 20 roeden af nederwaarts, is die van Geeft-
dorp toegemeeten
 i f roeden,

Oofieynde van Waar der.

Van de i f roeden voorts nederwaarts , is die van
het oofteynde van Waarder toegemeeten ( fonder dat
die-geene daar inne fullen concribueeren, die op den
Hoogen dyk gehoefflaagt zyn) po roeden.

V Wefieynde van Waar der.

Van de negentig roeden voorts nederwaarts, is
die van het weiteynde van Waarder toegemeeten,
( fonder gehoefflaagt te worden als vooren, die op den
Hoogen dyk gehoefflaagt zyn, )
 100 roeden,

Kromwyk ende Btilwyk.

Van de 100 roeden af nederwaarts, is die van Krom-
wyk ende Bulwyk , toegemeeten van diegeenen,
die niet en maaken op den Hoogen dyk 2f roeden.

Bodegraven.

Van de zj* roeden voorts nederwaarts, is die van
Bodegraven, aan de laage fyde, mitsgaders die van de

Mye, toegemeeten

RietveJt en de Breè.

Van de 500 roeden af nederwaarts,
velt ende de Β ree toegemeeten

Snelle ende de Nes.

Van de 17Ç roeden af nederwaarts, is die van
Snelle ende die van de Nes toegemeeten 25* roeden,

V Mtddeïïant.

Van de 2f roeden af nederwaarts, is die van het
Middellant, die geen iimdpad en hebben te maaken,
toegemeeten if roeden.

Woerden^

Van de if roeden af nederwaarts, is die Stad van
Woerden toegemeeten, ƒ roeden.

Onder ilont gefchreven, gecoliationeert jegens iy-
ne principale, ende daar mede bevonden te accordee-
ren, in kenniiTe van my, ende was onderteykent, G.
de Ledenberg. Onder fl:ont gerelateert j gepubli-
ceert , naar voorgaande klockluydinge, met behoor-
lyke adfiilentie van Schouten ende Gerechten, op den
2 Odobris 1607. tot Cameryk, ten felven dage tot
Segvelt, endeden
3 Oótobris in de Lange en Ruy-
ge Weyde, by my Pander, ende was onderteekent,
W. Janfle Portengen.

300. roedeni

is die van Riet-
ijf roeden,


Vil. ORDONNANTIE , 'van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. 'Mog. Heeren Statm

's Lands van Utrecht , waar by de hoefflaging in het Sandpad,
tujfchen Woerden en Hermeien, ten regarde van de Stichtfe Vor*
fen, geregnleert word, den izSeptemù. MOCVIL

ie Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, doen te weeten j alfoo die Staten
van den Lande van Utrecht, op het ver-
foek van Dykgraaf ende Heemraaden van de
Waterfchap van Woerden , uyt goede nabuerfchap,
ende om de gemeyne paflanten te gerieven, fonder prœ-
judicie of infradie nochtans van de gerechtigheyt en
juri(di6tie van de voorn. Heeren Staten , en fonder in
reguard van andere faaken deefen te trecken in confe-
quentie, geconfenteert ende aangenomen hebben, fes
hondert roeden , van het fandpad tuflchen Harmeien
en Woerden, te fullen doen onderhouden, by eenige
Dorpen ofte ingefeetenen van den Lande van Utrecht,
mits dat defelve Dorpen'ofte ingefeetenen van den
Lande van Utrecht, niet hooger beboet ofte befwaart
fullen mogen worden als andere jende dattotdefchou-
we van het felve fandpad, ook twee ofte drie Heem-
raaden uyt den Lande van Utrecht fullen worden ge-
committeert. Soo is 't, dat Avy geordonneert heb-
ben , ende ordonneeren by deefen , dat die van de
Lange en Ruyge Weyde, van het voorfz. fandpad
fullen onderhouden twee hondert roeden , beginnen-
de aan het
benedenfl:e eynde van de feven en dartig
roeden , by die van den Indyk te maaken j item die
van Segvelt ende Segvelderbroek, daar naail aan vol-
gende, drie hondert en vyftig roeden 5 ende die van
's Gravenflooth, daar aan volgende , noch vyftig roe-
den, maakende te famen de voorfz. fes hondert roe-
den , die alle jaar mede befchouwt fullen worden, op
alfulke Ordonnantiën ende Keuren, als dien aangaande
by Dykgraat ende Heemraaden van de Waterfchap
voornoemt, mitsgaders by Schout, Burgermeeileren
en Regeerders der Steede Woerden, beraamt , ende
by de Gecommitteerde Raaden van de Heeren Staten
van Holland en Weilvriefland ende Onsgeapprobeert
zyn ; ende dit al by provifie, ende behouden de voorfz.
Heeren Staten van Utrecht, ende Ons, in de voorfz.
verhoefflaginge veranderinge te mogen doen , ter
difcretie van defelve Heeren Staten van Utrecht, en
van Ons. Gedaan t'Utrechtden
22. Septembris 1Ö07.
Onder ftont gefchreven , ter Ordonnantie van de
voorfz. Gedeputeerden, en was onderteekent, G. dc
Ledenberg. Onder ilont gerelateert, gepubliceert,
naar voorgaande kloWuydinge, met behoorlyke adfi-
ilentie van Schouten en Gerechten, op den
2 O6to-
bris 1607. tot Cameryk, ten felven dage tot Segvelt,
ende den
3 Oótobris 1607. in de Lange ende Ruyge
Weyde, bymy Pander, ende was ondertcekenc, W.
JaniTe Portengen,

li


TWAALF-

I

\

Λ

ttÜÜÉÉl

-ocr page 269-

VAN WOERDEN. IL BOEK. XIL fiT.

TWAALFDEN TYTEL.

Vervattende de Handveften, Keuren, en Privi-
legiën van 't Waterfchap van Woerden 5 uy t
twee Hollandfe en drie Stichtfe Car-
fpelen gecombineert.

L PRIVILEGIE, van Graaf IVtllem van Holland, dat vyf welgeboren Heemraden de JVater^

fchap van Woerden fullen regeeren, gegeven des dingsdags voor St. Servaas,
in het par MCCCXXIL

tSf

* ir "yr y Wiflem, Grave van Henegouwen, van
\ \ / / Holland , van Zeeland , ende Heer
van Vrieiland, maaken kond allen luy-
▼ ^ den, dat wy bevolen hebben, ende be-
velen mits defe brieven , onfen Bailliu van Woerden
die nu is, ofnamaals weien fal, vyfwelgeboren Heem-
raaden te kicfen, onfe land voorfz. mede te bedriven,
eerft zeedyk , raiddeldyk, zydwinge, wateringen,
fluyien , hooien ende den Marrendyk , en van den
Marrendyk totte Zwadenburg dam toe. Ende ont-
bieden allen den geenen die onfe Bailliu voorfz. ten
Heemraad kiefet , dat fy 'c aannemen en fy 'er toe
zweeren, ende nadien dat fy gefworen zyn, foo wat
kocrert dat fy leggen, foo wat vonniiTe dat fy wyfen,
ende foo wat fy ovcreendragen , dat fullen wy vafte
en ftade houden. Ende ge&eden allen onfen goeden
luyden van onfen Lande voorfz., dat fy onfen Heem-
raad voorfz. helpen ende fterken, foo waar fy te doen
hebben, omme onfen oirbaar voorfz. Ende foo wie
dat daar yet dede tegens, ook foo waan hy waar, of
jegens zegde , die foude verbeuren jegens eiken Heem-
raad tien fwarter Tornoyfe , ende jegens ons alfoa
veele alsfe jegens al den Heemraders,alfoodicke alshy
't dede. uit ial gedueren tot onfen wederfeggen*
Gegeven ter Horfte, des dingsdags voor Sinte Servaas
dage, in 't jaar ons Heeren i jzi.


II. BRIEF, van Margriet, Keyferinnevan Rome , Gravinne van Holland, &c. confirmeeren-
de het voorfz. Frtvilegte, o^ vrydag na Finxteren^ MCCC XLVL

Margriet, by der g^ratie Godes , Keyferinne
van Romen, Gravinne van Henegouwen,
van Holland , van Zeeland, en Vrouwe
van Vriefland,maken kond, allen luyden:
want onfen lieven Vader, daar God die ziele afheb-
ben moet, bevolen hadde den Bailliu van W oerden,
dien doen ter tyd was , en namaals wefen foude, met
fynen openen brieven , daar onfen Brief dooriteeken
is, als om Heemraden te kiefen , oniên Lande mede
te bewaren, welken brief: wy confirmeren, cn willen
dat hy valt en ftade blyve, gelykerwys als of wy de-
felve gegeven hadden , geduerende t'onfcr wederfeg-
gen. in oirkonde defen brief bezegelt met onfen ze-
gele, gegeven inden Hage, vrydag na Pinxteren, lii
't jaar onfes Heeren 154Ö.


HL BRIEF, van Hertog Aalbert van Beyeren, waar hy ,uyt krachte van koop, aan de Landen
van Utrecht gegeven word, de Uytwatering te Sparendam, gegeven des vrydagi
na ad rmcnla Petri MCCCLXIIL

Albrecht, bi Goeds genaden Palesgrave op ten
Ryn , Hertoge in Beyeren , Ruwaart van
Henegouwen, van Holland, van Zeeland,
ende van Vriefland, doen cont allen luden ,
dat wi bi onfen gemeenen rade van onfen lande van
Holland, ende bi den gemeenen Heemraad van Ryn-
lani overdragen zyn eenre voorwaarde , ende eens
eeuwelyx gciceyds mitten goeden luden van den Ge-
itichte van Utrecht, die gelant zyn inden watergang
van Sparendamme, ende daar uyt te wateren plagen,
in manieren en voorwaarden , alsfe hier na befchree-
ven ftaat. In den eerften alle die geene, die op de
ïuytfide gelegen zyn , ende nu ter tyc watergank in
den Yifel hebben, die fullen geeven van den morgen
tien Vlaamfche groten , ende daar mede zullen zi vry
ende quyt wefcn, ende eeuwelyk gefcheyden van al-
len rechten , dat zi in Sparendamme plagen te heb-
ben , ende van allen onrade, dat daar in roerende is.

Ende 11 en fullen nu voert nimmermeer in den Ryti
wateren tot den watergank van Sparendamme uyt.
Voert alle die geene, die op de zuydfide voorfz. ge e-
gen zyn , ende nu ter tyd geenen watergang in den
YiTel en hebben , die fullen geeven van den morgen
vyf Vlaamfche groten, ende die fullen bliven in allen
réchten, daar die noertfide in bliven fal. Voert alle
die geene, die aan de noertfidé gelegen zyn, die ful*
len geven van der morgen vyf Vlaamfche groten, en
daar mede fullen zi eebetert hebben alle die verfume-
niiTe ende brueke, die zi tot deiên dage toe gehad heb-
ben roerende van Sparendamme. Ende nu voerts ful-
len zi maken ende houden twee flufen in Sparendam
met horen toebehooren , ende allen watergank ende
werck bewaren ende houden, alfoo zi van ouds plag-
ten te doen, uytgefet, dat zy mer twee fluyfen hou-
den feilen, alfe voerfz. is. Voert alle die geene, die
in den Stichtc van Utrecht woeneli,
ca land in Hol·
L1 1 lanç

■■■"-sil


-ocr page 270-

368

hn% leggende hebben , dat te wateren plag in Spa-
rendamme , die Tullen alfulke voorwaarden hebben
ende gelden , elks aïfo alfe hi gelegen waar 5 d'4ts te
verdaan , die noertfide mitcen noertfide , ende die
zuydiide mitten zuydfide , of ή willen. Ende dit
voerfz. geld fel men betalen die eene helfte tot onfer
Vrouwendage
ajjumtio nu naaftcomende, ende die an-
dere helfte tot St. Lambrechts Mifle daar naaftcomen-
de, of binnen drie weeken na eiken dage voerfz. on-
begreepen. Ende om dat λνι willen, dat dit vail en-
de ftade bliven, ende ecuwelyken onverbroken , foo
hebben wy defen brief open bezegelt met pniên ze-
gele, ende hebben mede bevolen onfen welgebooren
Heemraat van Rynlant , want fi over al defe voerfz.
voerwaarden gewceil hebben, van des Lants wegen van

Rynlant, dat zi defen brief deden befegelen. Ende
wi Ryner Dever, Ridder, Hendrik van Alcmade,
Ysbrants foen, Florens van Alfen, Yfebrand van der
Scuure , Willem van Lewen, Diddeboey van Cat-
wyk, ende Bouden Johansfoen , Knapen, Heemra-
den van Rynlant, want wi over alle defe voerfz. voer-
waarden geweeft hebben , zoe hebben wy defen brief
mede befegelt, by geheete ons liefs Heeren Hertoge
Aalbrecht, mit onfen zegelen. Oegeven in den'Hage
des vrydages na
ad vmcuJa Petri in 't jaar ons Heeren
13Ö3,
^ίφί Domini Joh. de Bles, pro Domino Duce
Alberto,
per Dominum de Arkel, Caftell. de Leyden.
W. de Wateringe, &c. Joh. de Langer. Th. bopp^
S. cxcoff.

VAN HET WATERSCHAP


iv. q.u1tancie, 'van gem. Hertog Albert, aan die van het Sticht van Utrecht, voor de

betaaling van den voorfz. Koop , gegeven op St. Simon en Juda da^
MCCCLXIIL

Ibrecht, by Godes genaden , Palensgrave op
ten Ryn , Hertoge in Beyeren, Ruwaart
van Henegouwen, van Hollant, van Zee-
lant , en van Vrieiland, doen kond allen lu-
den , dat ons die goede luden , die in den Geftichte
van Utrecht woonen , of geerft zyn, en te wateren
plagen in Sparendam , ende nog een deel in wateren
blyven , ons wetteliken en wael voldaan en betaalt
hebben van allen gelde, datzy onfen Raittot oniesbe-
hoefs en onfen Heemrait van Rynlandgelooft hadden,
roerende van Sparendamme, in alle manieren, als onfe
brieven inhouden, die zy van ons hebben, die die
Heemrait van Rhynlant mit ons befegelt hebben : van
welken voerfz. gelde wy die goede luden voerfz. claar-
lyken quytfchelden, en lyen hen wettelicken en wael
betaalt den leften penning met den eerften met defen
brieve, befegelt met onfen Zegele. Gegeven te Rot-
terdam op St. Simon en Judte dag in "'t jaar ons Hee-
ren 1355. Ende defer quitancie zyn viere.
'JuJfuDo*
mini
Alberti per Pom. de Scoenh./J^r Dominos deBrc-
derode & de Egmonde. Th. bopp. S. excoiF.


V. BRIEF3 vangeM. Hertog , waar by uyt krachte van koop, aan den Lande van Woerkn
vergunt word die Uytwatering in Sparendam , ,op Vrydag na ad vincula Tetri
MCCCLXIIL

Ibrecht, by Godes genade, Palensgrave op den
Rhyn, Hartog in Beyeren , Ruwaart van
Henegouwen, van Holland, van Zeeland,
Vriesland , doen kond allen luyden.

A

van

dat wy by onfen gemeenen Rade van Holland, ende
by den gemeenen Heemraad van Rhynland, overdra-
gen zyn eenre voorwaarde , en eeuwiglyk gefcheyts,
met onfen goeden luyde van denLande van Woerden,
die geland zyn in den watergank van Sparendam, en
daar uyt te wateren plagen, in maniere en voorwaar-
den als hier na befchreven ilaat i in den eerften allen
den geenen, die op de zuydzyde gelegen zyn, ende
nu ter tyd in den YiTel watergang hebben, die fullen
van den mergen geven tien Vlaamfe 'grooten , ende
daar mede fullen fy vry quyt wefen, en eewiglyk ge-
fcheyden van alle rechten,diefy in Sparendam plagen
te hebben, en van onraad dat daar in roerende is 5 en
iy en fullen van nu voortaan nimmermeer inden Rhyn
wateren tot den watergang van Sparendam uyt: voort
alle die geene,die op dc zuydzyde voorfz. gelegen zyn,
en nu ter tyd geen watergank in den YiTel en hebben,
die fullen geven van de morgen vyf Vlaamfe grooten, en
fullen blyven in alle rechten daar die noordzydein bly-'
ven fal: voort alle die geene die aan de noordzyde ge-
legen zyn, die fullen geven van de morgen vyf Vlaamfe
grooten, en daar mede fullen fy gebetert hebben alle ver-
luymenifle enbreucken, diefy tot defen dage toe gehad
hebben, roerende van Sparendam j en nu voortaan ful-
len fy houden en maaken tweefluyfen in Sparendam,
met die goede luyden van den Geftichte , die mede
tot Sparendam uytwateren fullen, en alle watergank,
ende werck bewaren en houden fullen als voorlz. is :
Ende dit voorfz. geld fal men betalen de eene helft op
onfes Vrouwe dage naaftkomende
AJfumptio^ ende de
andere helfte op St. Lambrechtsmifle, daar naaftko-
mende, ofte binnen drie weecken, naar elcken dage
voorfz. onbegrepen ; ende op dat wy willen dat dit
vaft en ftade blyve en eewiglyk ongebrooken ,; foo
hebben Λvy defen brief open bezegelt met onfen zege-
le, en hebben mede bevolen, onfen Welgebooren
Heemraad van Rhynland, want fy over alle de voor-
fchreven voorwaarden geweeft hebben, van desLands
wegen van Rhynland, dat fy defen brief mede beze-
gelen. Dit is aldus bezegelt vrydag na Petri
ad Fiïh
anno 13(53.


QUITANCIE, ^ an gem. Hertog, ter fake voorfz. aan de opgefetenen van den Lande vm
Woerden gegeven op Simon en Juda dag M G CC L XIIL

dat ons die goede luyden die in den Lande van Woer-
den woonen, ofte geërft zyn , en te wateren plagen
in Sparendam, en nog een deel in wateren blyven, ons
wettelyk en wel voldaan hebben van allen gelde, dat fy

ooien

VL

Ibrecht, by Godes genade Palensgrave op den
Rhyn , Hartog in Beyeren , Ruwaart van
Henegouwen , van Holland , van Zeeland,
van Vritsland, doen kond allen luyden,

A

IPr

> V

I,

I

t. ?

il

idAMÉMHi

màÊÊÊà

-ocr page 271-

VAN WOERDEN. Il BOEK, ΧΙΙΊΙΤ

onfen Raad, tot ons behoeft en onfen Heemraad van
Rhynland belooft hadden, roerende van Sparendam,
in allen manieren als onfe brieven inhouden , die fy
van ons hebben , die den Heemraat van Rhynland
met ons bezegelt hebben, van welken vooriz. gelde,
\vy die voorfz. luyden klaarlyk quytichelden, en lyen
hen weti:elyk ,en Avaal betaalt, den leften penning met
deneerften, metdefen brief, bezegelt met onfezegele.
Gegeven tot Rotterdam op St. Simon en Juda; dag,
in 't jaar onfes Heercn ijdj.


VIL ACCOORD tujfchen het TVaterfchap van Woerden ende de Stad van Oudewater, nopen^

de de uytwatering door de fluys te Oudewater, ende de bruggens over de
Linfchoot, gemaakt des vrydags na St, Peters ad Fincula , MCCCLXFIL

choute, Schepenen ende gemeenen Raat der
Stede Oudewater, maaken kond allen luyden,
dat wy eendrachtelyken overdragen zyn met-
ren Hooft-Heemradenvan de Lande van Woer-
den, tot des gemeenen Lands behoef van Woerden,
dat nu ter tyd in den Sparendam watert , of namaals
wateren fel, alfedat wy hengegeven hebben en geven
voor ons ende onfe Nakomelingen, eeuwelyk dueren-
de, eenen vryen watergang door onfe Stede voorfz.
in onfer Haven, aangaande aan dat uyterfte van bnfer
grafte, tot in der ftroom van der Yifel toe, wekken
watergang voorfz. wygrevenende houden zeilen buy-
ten des voorfz. Lands coft, twee roeden wyt, ende
alfoo diep als die boedem van der iluyiTe leggen zal,
die de voorfeyde Heemraders van des voorfz. Lands
wegen binnen onfer Stede voorfz. zeilen leggen, be-
houden ons allen onfen bruggen, die wy binnen on-
fer Vryheyd hebben: en waart datwy eenige bruggen
meer binnen onfer Vryheyd , hier naamaals wouden
doen maaken , die zeilen alfoo wyt wefen, als onfe
Hecnenbruggen gemeenlyken nu ter tyd zyn. Ende
wy zeilen den voorbeceyckenden watergang houden
cn maaken, onder der Ed. Heemraden Ichouwe van
den Lande van Woerden voorfz., op die keur in al-
len manieren, alfe zyandere haar watergangcgemeen-
lyken fchouwe ende keuren. Ende tot wat tyd dat
fy den voorbeteyckenden watergang fullen fchouwen,

iat feilen iy' acht dagen te vooren openbaarlyk doen
kundigen in onfer Kerken. Ende waartCiake datwy
den voorbeteyckenden watergang alsfe die voorfeyde
Heemraders quamen fchouwen, niet alfoo gemaakt cn
hadden, dat fy en loofden, foo foudcn fy die beftaden
te maaken om den minften coft 5 ende zouden haren
Pander op zenden aan onfen Schoute, hem te verma-
nen dat hy met hem ginge , hem uyt te panden dat
geld,daar zy 'tom beitaadhadden, ende den coervan
onfer Stede gereetften goede. Ende waart dat de

Schoute niet doen enwoude, ofymandvan fynen we-
gen, waart dat hy niet t' huys en waare, zoo mochtet
haar Pander zeiver doen, fonder eenig wederièggen dac
wy in eeniger manieren daar tegens mogen vinden,
des fullen die voorfeyde Heemraders van des voorfz.
Lands wegen van den Lande van Woerden leggen
eene fluyfe binnen onfer Stede , die altoos voort te
houden buyten onfer Stede coft, daar die oude fluyfe
plag te leggen, of daar Heeren Johans Aalmans fluy-
fe nu leyt, wes den voorfeyden Heemraderen daar of
dunkt, hoeren voorfz. Lande oirbaarlykftete wefen,
welke voorbeteykende fluyfe zei wyd wefen viertien
voeten drivens, en veertien voeten hoog. En alle brug-
gen die fy over die Lintfchooten, ofergens over den wa-
tergank, die door onfer Stede voorfz. gaan zei, ten
Rhyn toe, zeilen doen maaken, die zeilen alfoo wyd
ende alfoo hooge wefen, datter ligtfchuyten met ha-
ren lafte van koorn, of met anderen laft wel zullen
mogen dooren varen. Voort foo verwillekoeren wy
ons, voor ons ende onfe Nakomelingen die voorbetey-
kende fluyfe nimmermeer op te doen, ten iy by con·
fente der gemeene Heemraders van den Lande van
Woerden voorfz., die nu zyn, ofte namaals wefen
zeilen, nog oniè handen in eeniger maniere daar aan
te flaan, daar den voorfz.Lande, datter door watert,
hinder, of fchade by komen mag. Voort foo zei die
voorbeteykende fluyfe leggen in allen regte, alfe andere
hoer fluyfen leggen in horen watergange, behouden
onfen lieven gcduchtcn Heer van Holland zyns rechts,
ende den lande datter doorwatcrt, nu ter tyd hocrs
rechts. Ende alle ding fonder argelift. In kcnnifle
der waarheyt en tot eenre oirkonde ioo hebben wy
defe tegenwoordige Handveftc open bezegelt met on-
fer Stede voorfz. groote zegel daar aan hangende. Ge-
geven in 't jaar ons Heercn 1367, des vrydags na St,
Peters
ad Fincula.


Vill. PRIVILEGIE ^ van Hartog Albrecht van Beyeren, dat vyf welgéooren Heemraden het

TVaterfchap van JVoerden regeeren julkn &c. gegeven 's maandags naSt,
Matthys'dag MC CCXCK

Albrecht, by Godes genade Palensgrave op ten
Rhyn, Hartoge in Beyeren, Grave van He-
negouwen , van Holland, van Zeeland, cn
Heer van Vriefland, doen kondt allen luyden,
dat wy gegeven hebben en geven mits defe tegenwoor-
digcn brieven voor ons en onfe nakomelingen, den goe-
den luyden van den Lande van Woerden, en uytten Ge-
ftichte van Utrcchr,die geerft zyn in de Watcrfchap van
Sparendamme, alfe dat wy en onfe naarkomelingen tot
eeuwigen dagen fetten fullen vyt welgeboren Heemra-
ders,als drie uytten Landen van Woerden,ende twee
uytten Geftichte van Utrecht, die geerft en waal ge-
goed zyn in den voorfz. watergank, tot twintig mor-
gen lands toe : ende die fullen die voorfz. Watcrfchap
regeeren ende bewaren op hoeren eede tot 's lands oir-
baar. Voorts foo en fullen deiè voorfz.
Heemraders
geen opfettinge doen op den voorfz. lande,dat in den
voorfz. watergank leyt, dan tot eenen Heercn groo^
ten toe, van eiken morgen binnen eenen jare. Ende
waart dat des lands nood ware eenig werk te maaken,
dat tot meer gelds droege binnen eenen jaar, dan dc-«
fen voorfz. eenen grootcn , daar fouden die Heemra-
ders by eyflchen, uyt eiken Kerfpel die in de water»
gank hooren,twee mannen tot Waarfluyden , die dc
landgenooten ende buyren uyt eiken Kerfpel daar by
voegen fullen op eenen genoemden dag , die hen
die Heemraders lieten weren in heure kerken, daariy
by komen mogen, fonder arg, fuik werk als 's lands
nood ware te beftaden, en dat geld daar of uyt te fet-
ten by den Waarfluyden voorfz, 1 mn rainto koi^e

Li 3 mor»


-ocr page 272-

■3 H VAN HET WATERSCHAP

170

moi^en morgens gelyk. En Γ00 wes die Heemraders
metten voorfz. Waariluyden overdroegen eendrachte-
lik, of metter meer partyen tot des lands oirbaar, dat
lal volkomen macht hebben. Voort foo willen wy
dat defe voorfz. Heemraders alle jaar eens rekeninge
cnde goede bewyfinge doen fullen op eenen genoem-
den dag, die de Heemraders fullen laten weten, in
allen Kerfpel-kerken die in de fchouwe hooren, allen
goeden luyden, die daar komen willen, van allen gel-
de dat fy opgebeurt ende uytgegeven hebben, binnen
eenen jare, ende daar of copye geven den Waarfluy-
den uyt eiken Kerfpel op horen koile, dies begeert.
Alle dmck fonder arg., ende dit fal dueren eeuweliken.
In oirkonde defen brieve bezegelt met onfen zegele.
Gegeven in den Hage 'smaandaags na Sinte Matthys
dag Apoilel, in 't jaar ons Heeren ijpf. na den loo-
pe van onfen Hove«


IX. GESCHEYT, tujfchen de wateren van Bylevelt ende Reyerskoop, en die van de water'

Jchap van JVoerden ende Rhynland , aangaande den Haanwyker Oam, op
St. Fietersdag ad Cathedram, MCQCXCIX,

Hi^eclitjby Gods genade Palensgrave op ten] den,ende van Rhynland geconfenteert ende gegeven

confenteren ende geven mits defen brieve alfulke
poinden als hier naar gefchreven ftaan. In den eer-
ilen, foo hebben wy geconfenteert cnde gegeven on-
fe goede luyden van den Lande van Woerden, dat fy
met onfen hoogen Heemraad, of uytten meerendeel
van henluyden , eenen dam in den Rhyn maaken en
leggen mogen in den onfen, foo waar het hun genoe-
gen ende oirbaarlyk dunken fal, om te fchutten en te
keeren iulks water als uytten Lande van Byleveld en
van Reyerskoop in den Rhyn plag te wateren, en dac
fv dien dam leggen, ende verleggen mogen, tot aller
tyd ende ftede, daar 't hun nut en oirbaarlyk dunc-
ken fal , fonder verbeuren , of misdoen tegens ons.
Item, waart faake dat die voorfz. dam alfoo verre in·
geleyd worde, overmitsancxt ende kracht van inftee-
ken der Geftigts luyden, foo fouden die geene die bo-
ven den dam gelant zyn, ende met recht in den Rhyn
fchuldig fyn te wateren, hem felvendaar in helpen op
haars felfs koft, ende daar in foude henluyden onfe ge-
meen Land van Woerden foo veele te bate komen,
als die meere menigte van onfen hoogen Heemraad
befcheydelyk dunken fal. Item, hebben wy vorder
gegeven onfen goeden luyden in den Lande van Woer-
den gefeten, dat onfe hooge Heemraad in den felven
Lande , tot aller tyd, als fy van ons Lants wege, of
by veribeke van parthyen verfocht worden om rechc
te vorderen, dat men by onfen hoogen Heemraad fchul-
dig is te vorderen, een weete doen fullen als recht is,
onfen Bailliuw van Woerden ende hun beteyckenen
eenen feekeren dag te komen tot fulker ilede , daar
men dat recht fchuldig is te vorderen , en waart dat
faake dat die Bailliuw op dien dag ende ftede niet en
quame, om dat recht te vorderen by vonniiTe van on-
fen Heemraad, ioo mogen onfe hooge Heemraad van
den Lande van Woerden, of die meere meenigtevan
henluy den, eenen anderen Dy kgravc kiefen, dat rechc
dac op die tyd te vorderen fal wefen, mede te plegen
by vonnifle van onfen Heemraad voorfz. als recht is,
en foo wes boeten ons daar in verfchynen fullen, die
fullen aan ons komen inalre manieren, of onfen Dyk-
grave met onfen Heemraat dat recht van onfent we-
gen geploogen ende bedreven hadde. Ende foo wien

ARhyn , 'Hertoge in Beyeren , Grave van
Henegouwen , van Holland , van Zeelant
ende Heer van Vrieflant, doen kond allen
luyden , want wy in tyden voorleden een fcheydinge
gedaan hebben , van fuiken gefchille als doen ten ty-
de was, tuÎTchen onfen goeden luyden uytten Lande
van Woerden, ende van Rhynland, die tot Sparendam
uytwateren aàn die eene zyde, ende denGeltigts luy-
den van Utrecht , die gelant zyn in Bylevelt ende in
Reyerskoop aan de ander zyde, dats te weten, dat die
van Bylevelt en van Reyerskoop , die tot Sparendam
uyt plagen te wateren , tot eeuwigen dagen uytten
Rhyn gefcheydeij fouden wefen , ende niet daar door
noch over wateren, met meer voorwaarden in onfen
brieven en handveiten begrepen. Ende die van By-
levelt ende van Reyerskoop inden Geftigte gefeten,
naarmaals ons vervolgt hebben, om den dam te Byle-
velt op te doen, ende dat fy voortaan weder wateren
fouden door den Rhyn tot Sparendam uyt, en brog-
ten ons aan , dat'et ons cnde ónfen goeden luyden in
de Landen van Woerden , ende van Rhynland niet
fchadelyk wefen en foude , fuik water als uyt den ha-
ren wateren foude in den Rhyn ; overmits welk on-
gelyks aanbrengen wy op die tydoirlofden,datfy den
dam tot Bylevelt op doen mochten , ende wateren
door den Rhyn , om welker faken wille onfe hooge
Heemraad van Rhynland , ende van den Lande van
Woerden, cnde veele onfer goeden luyden in deielve
landen gefeten,ons vervolgt ,gecoontende onderwyft
hebben, dat fy overmits des waters van Bylevelt ende
van Reyerskoop verderfïelykenbcfchadigt worden van
des Geitigts water , ende dat wy billike jegens fulke
Hantveile en brieven, als wy hun daar afgegeven heb-
ben , dien dam niet en fouden gedoogen op te doen,
en die van Bylevelt en van Reyerskoop door ende uyt
den Rhyn te wateren j om welker faken willen wyby
ons ontboden die goede luyden uytten Geftigte, die
geerft ende gelant zyn in Bylevelt , ende in Reyers-
koop voorfz- ter antwoorde jegens onie luyden uytten
Lande van Woerden ende van Rhynland, ende hoor-
den die partyen aan beyden zyden, ende fiilke Hand-
veften cnde brieve als fy elks van ons daar af hadden,

cnde vonden ende fcheyden een fcheydinge met onièn onfen Heemraad op die tyd kicfen fullen , die en fal
Rade wel beraden, dat wy fchuldig waren te blyven'hem in geenremanierenonfchuldigen, ofweerenmo-
by onfer eerfter en outfter fcheydinge, Handveilenen gen dat recht, of poene te eyiTchen, ende dat te be-
bricve die wy daar af gegeven hebben, want die ouder icheyden naar den Dykrecht, en by vonniife van on-
waren,cnde daar billiken niet tegens doen en fouden; fen Heemraad. Item , waart faacke dat eenig man,
cnde dat die van Bylevelt ende Reyerskoop voortaan foo wien hy waar, onfen Heemrade ende goede luyde
tot geenen tyden uyt en door den Rhyn wateren en van onfen
Lande van Woerden, wederftandig, ofte
fouden, cnde waren overboodig denStigtsluydenwe- hinderlyk ware,
in heure dycken en dammen, ende
der te geven, en te betalen fuik geit als wy van
hun, in heure Avaterkeeringe te leggen en verleggen, mcc
om defe faake wille voorfz. gehad hadden, alfoo verre woorden, of met daden , of die fuiken dam, als
ons
als ly onfe brieve, die fy van ons daaraf hebben,we- Land van Woerden met onfenhoogen Heemraadleg-
der over gaven. Ende want fy ons defclve brieve niet gen fullen, in den onfen ter waterkepringe jegens den
weder geven en wilden, foo hebben wy om te verfee- [Geilichts-water deurftaake, en dgar kracht aap dede,
keren onfe goc4e iuyden vao den Lande van Wocr- die kragte fal onfen Bailliuw, of die gejkooren Dyck·

graye

^ΙΐίΙ^ΐΙ^^

-ocr page 273-

VAN WOERDEN. BOEK. XIL TIT. 2ft

grave beregten aan ïyf en aan goede , alfoo verre als
die in den onfe begrepen worde , by vonnifle onfes
Heemraders, ofte ballinge onfer Lande liggen, als on-
fer hooger Heerlykheyt toebehoort, en die daarom,
of om eenige andere faaken tegens onfen Dyckgrave,
of hoogen Heemraad fpraake, diefouden fy verwyfen
in fuiken boeten, als die oude Handveilen begrypen,
die onffe Landen van Woerden van ons en van onfe
Voorvaderen daar of hebben. En want wy gelooft
hebben, en gelooven voor ons en voor onic nakome-
lingen alle defe voorfz. poinden te houden, en doen
houden tot eeuwigen dagen, onfen goede luyden van
den Landen van Woerden ende heuren nakomelingen
onverbrooken, foo hebben wy defen brief open doen
befegelen, met onfen zegel hier aangehangen. Gege-
ven in den Hage op St. Peters dag
ad Katbedram^ in
het jaar ons Heeren i jpp, naar den loope van onfen
Hove.


X. CONSENT van Biphop Frederick van Blanckenheym, ah dat de Geërfden van den Ge*
fiichte onder het Waterfchap van Woerden, foo wel als die van Holland, fullen
contribueren tot den laften, faackende de voorfz. Waterfchap, op ten Hejiigeti
dertien avont, MCCCCX.

y Frederick van Blanckenheym, by der
genaden Gods Biflchop te Utrecht,
maken kond allen luyden, dat wy om
gemeen oirbaar ende om des beften
wille geconfenteert hebben, en ons te wille ende lief
is, dat onfe Onderfaten die geërft zyn en geicten in
der Waterfchap van Sparendam, mede gelden fullen
fulks onkoft ais op ter Waterfchap voorfz, komen
mag, ende hem gebeuren mag te gelden, en de vyf
welgeboren Heemraats ende Waarsluyden die nu zyn,
ofte namaals wefen zullen, dat fetten na die handvef-
ten ende brieven die daar of zyn, na den ouden heer-
komen, fonder eenig verbod van ons, ofte van oniè
Amptluyden daar jegens te doen ineenigerwys, want
wy die luyden ende Landen voorfz. gonnen willen ,
in den onfen alle haars rechts roerende van der Wa-
terfchaps voorfz., dat zy ende haar Voorvaders van
outs altoos gehad hebben, fonder arg of lift. En des
tot eenen oirconde foo hebben wy voor ons ende on-
fe nakomelingen Biflchoppen t' Utrecht oniè ze-
gel aan defen brief doen hangen. Gegeven ter Horit
in 't jaar ons Heeren i^io, op ten Heyligen dertien
avont.


XL CONFIRMATIE van 't Privilegie van Hartog Albert van Beyeren gegeven door Graaf

Willem gedaan den 24. Maart MCCCCX.

r

illem , by der genade Gods Palsgrave
op ten Rhyn » Hertoge in Beyeren,
Grave van Henegouwen , van Hol-
land , van Zeeland , ende Heere van
Vriesland, doen kond allen luydeni dat wygeconfir-
ineert en geveftigt hebben , confirmeren ende veftigen
met dcfe brieve , allen den goeden luyden in den Lande
van Woerden, en daar omtrent in den Geftigte van
Utrecht geërft engefeten, en met regt uytwaterende
tot Sparendamme , allefulken PrivilegienenHandvef-
tcn, als fy van der felver uytwateringe , van onfen
lieven Heere ende Vader Zaliger gedngten hebben en
verkreegen hadden , voor d»"er tyd dat onfe geminde
broeder Hertoge Johan van Beyeren , Eleét van Lu-
diek, en Grave tot Loon, aan der Heerlykhede van
Woerden bewyft ende gegoet werde , ende geloven
voor ons ende voor onfe nakomelingen , die vafte,
geftede, en onverbreekelyk te houden, en doen hou-
den, in alle manieren als die brieven daar of inhou-
den ende begrypen , tot eeuwigen dagen j en dat wy
die van Byleveld en Reyerskoop, nog niemand andet?,
die met regte in der voorfz. Waterichap niet en be-
hooren, tot geenen dagen en fullen geheneen , nog
laten wateren door den Rhyn , door de Lande van
Woerden, en voort door onlfe Heerlykhede tot Spa-
rendam uyt} ende waart dat die van Byleveld en van
Reyerskoop,ofie imand anders, kragt, of gewclt in
der voorfz. Waterfchap deden, en dammen, dyken ,
of wegen doorftaken, of doorftctiien wilden, die ter
waterkeeringe voor haar water lagen, en die uyt den
Lande van Woerden , en die met regt met hen toe
Sparendamme uytwateren, en haar hulpe, of imand
van haarent wegen dat met kragte wederftonden, en
daar vorder toe deden, die zaken trekken wy aan ons,
ende willenfe daar ofquyt houden, ende hen dat mee
onfen lieven Broeder voorfz., helpen wederftaan, als
daar toe behoort. In oirconde defen brieve befeegelt
met onfen zegele. Gegeven in den Hage, op den 24
dag in Maart in 't jaar ons Heeren, 1410.


XII. PRIVILEGIEJ van Hertoge Johan van Beyeren, EleB van Ludiek , dienende tot con-
■ frmati€ van de voorgaande Frivilegien^ gegeven den Maart MCCCCX.

ertoge Johan van Beyeren , by der genade
Gods, Ele6t van Ludiek , Grave te Loen,
ende Heer van Voirne, ende van Woerden,
Sec. doen kond ende kennelyk allen iuyden
met defen onfen tegenwoordigen openen brieve, dat
wy onfen onderfaten van Woerden ende dien van den
Geftichte van Utrecht, die met rechte uytwateren
tot Sparendamme, gelooft hebben, ende gelooven in
goeden trouwen, aUe heuren Hantveften en Privile-
giën Van onfen Waterfchappc, die met recht tot Spa-
rendamme uytwaatert, die hen gegeven worden en
bezegelt van onfe Voorvaderen, ende eer wy aan den
Lande van Woerden bewyft waren,die te confirmee-
ren, welke Hantveften en Privilegien wy confirmec-
ren met defen oniên tegenwoordigen brieve, vafte,
ftede ende onverbreekelyk te houden voor ons ende
onfe naarkomelingen tot eeu%vigen dagen, en gelooven
onfen onderfaten ende goeden luyden voorfz., die met
rechte tot Sparendamme uytwateren, dat wy die van
Byleveld cn Reyerskoop, of y
mant anders die nu mee

H

rcch.


-ocr page 274-

ιη% VA N.HE Τ WATERSCHAP V

rcchte in der Wateifchiippe voorfz. niet en hooren,
door onfcn Rhyn, nog Heerlykhede van onfen Lande
van Woerden niet wateren en Tullen laten, nu nochte
tot geenen dagen, en waart dat die van Byleveld ofte
ymant anders kracht ofte gewelt in onfe Waterfchap-
pe dede, foo wes onfe goede luydenen onderfatendan
tiaar inne deden, ofte die geene die met recht met ons
in den onfen wateren, die willen wydaar af quyten,
ende dat aan ons nemen ende houden, ende gelooven
ook alle alfulkc
uytgeley den geld, als die van Byleveld
in ons liefs Heeren en vaders handen Hertoogen Aal-
brechts van Beyeren , Grave van Henegouwen, van
Holland'&c. Z.i. ged. geleyt hebben mogen, reuren-
de van den damme, onlen onderfateo voorfz., en goe-
den luyden daar af fchadeloos ende quyt te houden.
Ënde waart Paakc dat onfe onderfaten voo,rfz. eenwd^
teringe graven wouden uyt den Rhyn in der YiTel
gaande , foo fullen wy' die Heeren die 't deur heuren
Heerlykheden gaan lal, buyten onfes Lands .kolten
v/illig maakcn ende verneugen, ende eenen put in der
Yfleldyk verwerven, te fchouwen uyt den Rhyn in
der YiTel. i Ende ook fchelden wy quyt ende verdra-
gen· den goeden luyden uyt den GelHchte, die met
rechte met ons wateren als vooifz. is, alle alfulke
boeten als zy tot defe tyd toe tegens ons gebreuckt
mogen hebben, reurende van der Waterfchappe voorfz.
Ende -en fullen onfe Waterfchap voornoemt niet ver-
fcheyden noch deylen in geenre wys, het en zy by
den gemeenen Heemraden ende Waarfluyden onfer
Stede ende Lande van Woerden voorfz. Voort wil-
len ende gelooven wy onfen goeden luyden, en onder-
faten, uyt der Waterfchappe voorfz. van jaare tc jaarc
naar datum des briefs, nieuwe Heemraders te fetten,
ofte doen fetten van onfen Dykgrave ons Lands van
Woerden, ende fonderlinge eenen Heemraad in Seg-,
velt, ofinCameryk, en wie daar een jaar aan geweeit
is, niet weder eniullenfetten in der Heemraatfchap,
noch doen fetten binnen vier jaren daar na volgende 5
ende een ygelyk van die voorfz. Heemraders fullen
hebben twintig morgeri lands, of meer, in onfe Water-'
fchap voorfz., fonder argj ende die voorn. Heemraders
die nu zyn ende naarmaals wefen fullen, en fullen geen
geit leenen, noch doen leenen, geven noch doen ge-
ven/ op 't amt van der Heemraatfchap voorfz. dat te
verkrygen, ende waart dat dat ymant dede, ende daar
inne bevonden wierde , dat is ende fal zyn, op de
hoogfte boete die men voor onfen Dykgrave en Heem-
raders voorfz. winnen mag, alle arg ende lift hier in-
ne uytgefcheyden. In oirkonde der waarheyt hebben
wy van onfer rechter wetenheyt, ende vryen wille
onfen zegel.aan defen brief doen hangen. Gegeven
in 't jaar ons Heeren ^uyfent vier hondert tien, vyf
en twintig dagen in Maart.


XIII, CONDEMNATIE 'van het Ho ff van Holland, op de beloften van Oirkvan Swieten,

Oykgraave van de Stede en Landen van Woerden, dat den felven
geen andere Heemraden fal nfaaken, dan die in de Waterfchap woo-
; . ' nen, en daar in gegoet zjn, na den inhout van de Hantjeflen » den

^ 8 November Ml

Op ten dag van hityden , coinpareerde voor
den Hove van Holland , Heere Dirk van
S wieten, Riddere, Cafteleyn, Bailliu, en
Dykgrave van de Stede, ende Landen van
Woerden, ende beloofde, engaf overdenBurgemee-
lleren ,en Gedeputeerden der felver Steden, en 's Lands
van Woerden , die aldaar prefent waren, en 't ver-
bant ende beloften ontfangcn hebben, alfoohem uyt
faake van fyner officien toebehoort die eledie encon-
ilitutie van de Heemraden in den Lande van Woer-
den , dat hy van nu voortaan geen Heemraden aldaar
ilellen, maaken, noch ordineren en fal, dan die gee-
die in 't Waterfchap van den Lande aldaar gefeten

11e

ende woenachtig zyn, met hare alinge woenftad, en
aldaar gegoet ende geerft zyn , naar inhoud der Hand-
vellen die daar af zyn. Ende indien hy ter contrarie
van defen dede, of yetattenieerde,dat't felve vanon-
waarde wefen ende blyven zal. Beloofde voort, en
gaf over de voorfz. Cafteleyn, dat hy van nu voor-
taan van de verlate, ftaande rot Bodegraven,alfoodat
behoort, ende gehouden word by den gemeenen Lan-
de , hem des niet onderwinden en fal in eeniger manie-
ren , maar daar^ mede fal laten begaan de Voorfz. die
van den Lande, alfoo fy van ouds geplogen hebben,
fonder daar tegens te doen in eeniger manieren, ende
verfochte in 't gunt dat voorfz. is gecondemneert te
zyn. "t Voorfz. Hof gehoort de belofte, overgifte,
ende begeerte van den voorfz, Heere Dirk van Swie-
ten, Cafteleyn, Bailliu, ende Dykgrave, heeft den
felve omme 't gunt datvoorf. is te onderhouden gecon-
demneert , ende condcmneert mits deiên. Aldus ge-
daan in den Hage op ten
8 dag in November i f02.
by meefters Jan Londius, Gerit van de Mye, ende
Adriaan Poppe,Raadluyden van Holland, my jegen-
woordig, en is geteekent &;c.


, van Keyfer Karei, tujfchen Oykgraaf ende hooge Heemraden van de
Waterfchaf van Woerden ter eenre, en Vecan en Capitulairen van St.
^ ^ ■ f Utrecht, cum fuis, ter andre fyde , over de kennijfe en judica^
η Binnendyken en Kadenin de Waterfchap van Woerden, den

XIV. SENTENTIE

Marien
ture van
Jannary MOXLF.

\

Ifoo op de quœilicn en gefchillen , gereiên tuf-
fchen den Dykgraaf ende Hoog Heemraden
van Woerden t€n eenre, endeden Deken en
Capit. van St. Marien t'Utrecht als Am-
bachts-he-eren van Scgvelt ende Segvclderbroek ende
die Myzyde, de Thelaurie der voorfz. kerke van St.
Marien, mitfgaders die Geërfdens in Segvelderbroek
ter andere fyden, beroerende de kennis ende judicatu-
le
vao alle binnendyken, dammen, kaden, waterin^

â

I

Î

gen, watertochten*, watermolens ende dat daer aan
kleeft, van iiiaken wefende tuflchen particulieren en
privé perfonen, die gemene wateringe niet aangaande,
in de de Landen van Utrecht gelegen, ende in de
groote Waterfchap van Woerden begrepen ende ge-
comprehendeert, foo verre geprocedeert is geweeft, dac
partyen geordineert zyn over te leggen feekere memo-
rien , mitsgaders alfulke brieven en munimenten, als
elk tot fynder intentie foude willen exhiberen ende

over-


-ocr page 275-

overleggen, cndat in handen van feekere Commifla-
riiTen daar toe geordonneert, al welk alfoo gedaan
is
geweeil, endaar na gehoort in den Secreten Rade 't
rapport van de voorfz. CommiiTariiTen. Soo heeft de
Keyferlyke Majt. gefeyd en verklaart by maniere van
provifie, dat die voorfz. Dykgrave en Heemraden van
Woerden hebben fullen die judicature ende kennifle
van alle faaken, beroerende binnendyken , dammen,
kaden, heulen, wateringen , watertochten, water-
molens, en diergelyke particuliere perfonen aangaan-
de, ende niet concernerende dat gemeen lighaam van

den omloop 'sLands van Woerden, fulksende in al-
der manieren als den voorfz. Dykgraaf en Heemraad dat
competeert op den Hoogen dyk, en in faaken 't gemeen
Land aangaande} en dit al on vermindert het recht van
eenig van partyen in de principale faak , verklarende
fyn Majt. dat indien eenig van de voorfz, partyen ten
principale haar adie willen intenteren, dat fy *t felfde
lullen mogen doen voor die v;in de voorlz. Secreten
Raide, fulks als 't hen goetdunkcn, ende hares raad
gedragen fal. Adum Utrecht den if Januarii if4f.
Ende was onderteekent, Verryken.

VAN WOERDEN. IL BOEK. XIL TIT.


XV. SENTENTIE, van het Hof van Holland, tujjchen kgraaf enHooge Heemraden van

IVôerden, ter eenre, en de ÏVaarsluyden van Hermelcn, Kamerik, Woer-
den, en Bodegraven, ter andere zyde, aangaande het uytfetten van pemin"^
'gen &c. den 31 July M DL.

In der faake, hangende voor den Hove van Holland,
tuifchen den Dykgraaf en Hoge Heemraden van
Woerden, requiranten aan de
eenre fyde, en
die Waren of Waarsluyden van Hermeien, Kame-
ryk, Woerden en Bodegraven gerecjuireerden aan de'an-
dere fyde, &c. het voorfz. Hof met rype deliberatie
van Rade, &c. ontfeyd de voorfz. requiranten haren
eyfch en concluiie, fulks en in diervoegen fy defel-
ve op de gerequireerden alhier gedaan en genomen
hebben} maar verklaart, dat die voorfchreve requi-
ranten ende gerequireerden van nu voortaan , boven
een grootje op de mergen, de voorfz. requiranten al-
leenlyk gepermitteert, geen vordere uycfettinge ful-
len mogen doen , van ecnige penningen op de mer-
gentalen van de voorfz. Waterfchap , nog ook van
eenige nieuwe werken , aanlegginge en vervolgingc
van proceflen, fonder den een des anderens confenc
daar toe te hebben ; compenferende, &c. gepronun-,
ticert des leften July ijTfO.


XVI. SENTENTIE, λΙγ voor en, tujfchen de Waarfiuyden van Hermeien, Kamerick, en Seg-

veld, mede op het voorfz. ftibjet, den 26 May ΜΌ LXIK

p ten diiFerenten ,.gerefen voor den Hove van
Holland, tuflchen die Waarsluyden van
Hermeien ^ van Kamerik ende van Segveld
voor hen felven, en uytten naam van hare
Gebueren , als reprefenteerende drie. Karfpelen^ van
de vyf in *c Groot Waterfchap van 't.Land van Woer-
den, requiranten ter eenre, ende die Hooge Heemraa-
den'sLandsvan Woerden, gerequireerden ter andere
fyde , het voorfz. Hof gehoort het rapport van den
Commiflaris, ôccv interdiceefende die gerequireerden
hen niet.meer te vervorderen, eénige nieuwe werken
aan.te leggen,ofte te beginnen, die bedragen overee-
ne groote Vlaams op te mergen 'sjaars, Ibnder con·
fent, ofte bevel van de Waarsluyden van de vyf Kar-
fpelen 'sLands van Woerden, of tenminften 'c meer-
endeel van dien te hebben, al conform den Privilegie
by Hooger memorie. Hertog Aalbrecht van Beye-
ren, den requiranten daar af verleent, ende gegeven 's
maandags na St. Maçthys dag Apoilel, anno ijpf. na
den loope van den Hove, ende die fententie daar van
geweien, tuUchen de voorn. Parthyen, van dato den
leilen July i ffo. ςη compenieert die kollen ,om rede-
nen den voorfz. Hove daartoe porrende. Gedaan by
Praefident Sasbout, Boot, Weytfen, Verlaan, Hoeiïj
Moens, Merfche ςη Smycere ende geprpnuntieerc
den zö May anno ί^βύ^,. ende was onderteekent, F.
Griep.

O


XVIL SENTENTIE van den Konink van Spagne, waar By word verflaan, dat den Rhyn-

dyk niet mag verlengt worden door Linjchoten na die Oyeir Sluyje toé, den
21 Sepemb^MVLXXL

Gefien ift den Secréten Raad 'i Kbninks, onien
Aldcrgenadigften Heere, dc quaeftienen ge-
fchillen ^ ^gerefen tuiTchen den Dykgr'a^e en
Hooge HeemradeÏÏvan Rynland,Deltsland en
Schieland, requirainten ter eenre, en die Priéfident en an-
deren van fyn Majt. Rade Provinciaal van Utrecht, als
reprefenterende die drie Staren van den Lande van U-
trecht^ ende -die Borchgrave van Montfoort , foo
voor hem felven , als intervenierende voor iyne On-
derfaten , appellanten ter andere fyden, beleyt voor
feekere Commiflàfîs, ten v«foeke van de Voorfz. re-
quiranten daar toe by fyne Majt. geçommittçert, be-
roerende het verlengen van den Ryndyk daar fy van
öuts gelegen heeft, tot aan die Doode Sluyfe tóe, ge-
legen in den Yfcldyfc, waarinoe foo t^rre géproce-
deertisgeweeft, dat nadien de voorfz. requiranten
J/. Deel, ^
z^ne voorfz. Maft. te kennen gegeven hebben, -dat
op Alreheyligen dag laatilléden, door die groote Ida-
gelyke ftorm, den Diernerdyk tot negen plaatiên in-
gebfookén fynde , b'ovén die groote fchade die daar
deur géfchiet is, mede gefchapen was, dat die Landen,
gelegen in Noord-Holland, befyden den Ryn aldaar
door den voorfz. Ryndyk ingcloopen ende bevloeyc
foüdén hebben, ten ware ^ewceft dat by naarftig toe-
ficht van eejien Commiflaris van den Rade van Hol-
land , ( die den voorfz. Ryndyk met macht van volcfc
dede hogen , en ftyven) 't ielve belet haddegeweeft'j
dat ook in den voorleden winter groóten ngot ge·
weeft is y van 'tinbreeken van den Leckendyfc, ende
dat fy luydenby confentvan den Borggrave van Mont-'
foort voorfz,, den voorfz. Rhyndyk, over den Sticht-
fen grond gebroéht hadden tot deLynfchooier brug^.

Mm |c


-ocr page 276-

VAN H)E Τ W A TiE R S G.H A Ρ

ge toc; ende dat het van node was den voorfz. Ryn-
dyck over den Stichtfen gront te brengen , tot die
voorfz. DoodeSluyfe toe, om daar.by van de voorfz.
Landen, gelegen zuytwaarts van dep Rhyndyk, temo-
gen keeren het water, dgt by inbreek van den Lek-
dyk fonder liet verlengen van den Rhypdyk daar op
'komen fpude 5 ende dat genomen den Ryndyk in
^Holland al gemaakt ware ende onderhouden werde,
.cnde den dyk op den Stichtfen .grond niet onderhou-
den foude werden, het al verloren coftware,die men
ih Holland doen fpude, Verfoekende dat hemluyden
by fyne Majt. geoélroycert foude werden , omme in
toekomende tyden als 't.felve henluyden goet dunken
foude, eenen dyk te mogen maaken , tegens 't Lek-
-water , van den Yfleldyk gf, by die poode Sluys. tor
Lynichooten toe , ende de voorfz. Rhyndyk te ver-
hoogen çnde te verfwaren, ten miniten .tot Bodegra-
ven toe, eride'dat in't leggen en onderhouden van den
voorfz, dyk mede gebracht fouden worden fekerelan-
den in 't Sticht gelegen, die mits het vei'lengen van
den Rhyndyk als boven , daar onder mede begrepen,
en gebaat fouden fyn. Ende dat henluyden mede geo-
öiroyeert foude werden , den voorfz. Rhyndyk op
verfcheyden poincten , ( breder in haarluyden fuppli-
catie.begrepen) te mogen fchouwen. Op welk ver-
foeck van de requiranten fyne Majt., ( overmits die
diverfiteyt van Jurisdiélie hadde gecommitieert feec-
kere .Commiifaris, om met hem genomen eenen Ad-
junét niet fufpeft , te nemen alfulke informatien als
daar vallen fouden, om fyn rapport in den Secreten Ra-
de gehoort, Brieven van Oéiroye gedecerneert, ofte
anders geordonneert te werden, fulks men bevinden
foude te beJioren , welke Commiflaris geprocedeert
hadde na vermogen fyne Commiffie. En dat den voor-
fchreven Borggrave tegeii 't voorfz. verfoek van den
requiranten , eerit voor den Commiifaris heeft doen
allegeren, dat hy in 't leggen, ofte verlangen van den
voorfz. dyck geen voorder confent gedragen hadde,
dan dat den/elven dyk fyne ende fyner Ondèrfaten cof-
te en fchade geleyt en onderhouden foude worden.
En dat fyluyden van haar aarde, land ende anders ge-
contenteert ende verneugt fouden worden, ende dat
hy gerequireerde, of oppofant nopende fyne Jurisdic-
tie in fyn geheel blyven foude. Concluderende, dat
die requiranten verklaart fouden worden, tot heurluy-
der verfoek in de voorfz. Brieven van Gommiffie , en
anders gedaan nopende 't leggen van den dyk ter pras-
ferva.tie van het Lekwater, naar die Oeye iluys toe*,
in die Landen van Utrecht, niet ontfanckelyk, ende
dat henluyden haar verfoek ontfeyt foude fynj ende
overfulks hy gerequireerde ende fyneonderfiten, ont- j
Jalt wérden''van de contributie van den voorfz. dyk, '
ende nopende het leggen van eenigen dyk tegens den
inbreelc yan den Lekkendyk, dat die requirant.en ge-
houden fouden wefen , eerft ende voor al tè roepen
ende convoceren alle die Prelaten, Conventen, Gee-
ilelyke Collégien, Steden, Dorpen ende allen ande-
ren, foo wel in die Landen van Utreqht als elders ge-
ieten fynde, endeiniereft prsetenderende, óm als dan
daar op ïulke refolutié tegeypn.als nagélégcntheytder
faacken bevonden fal wprden te behoren , makende
cyfch van koften j daar n^ allegerende mede die voor-
fchreve Prgcfident en Raiid Provinciaal van Utrecht,
in de qualiteyt als boven/onder verfcheyden andere
redenen, dat die huysluyden van Utrecht, ontrent
ende boven Waarder gefeten, op die gewoonlyke

XVllI* KEÜRE 5 vafi het Groot ïVaterJchap ; by het Hof van Hofland gelimiteert en ^cor^r-

meert, aangaande de verteeringm op het doen van de reekeningen^ en de dag-
gelden van Dykgraaf en Heemraden i den % Aimfi. M Ό L XXXIIi en
2Ù April MOL XXXHL -

. Al.

plaatfe, het Zeewatéi· geftuyt hadden, ende dat fy al-
daar fujks haar devoir gedaan hadden , dat fyluyden
het Zeewater ( hoewel 't felve een voet hoger was,
dan 't felve by memorie^van raenfchengeweeft is) ge-
ftuyt endegekeert hadden, alfoo dat het felve nieten
is gekomen over de zuyd^yde van den Ryndyk. En
dat al hadde het Zeewater twee jof drie voeten ho-
ger geweeft, dat 't felve wel lichtelyk op die voorfz.
plaatfen gekeert fouden hebben. Ende dat die requi-
ranten, na dat het water gekeert ende gevallen was,
hem eerft begonft hebben te vervorderen den voorfz.
nieuwen dyk te leggen op den Stichtfe grond, fonder
den Raat van Utrecht daar eenigfints over te roepen,
Ende dat voor foo verre het roert het Lekwater, fey-
den,dat der requiranten Landen, als wefende lager dan
die Landen van 'tSticht van Utrecht, na rechte ge-
houden waren te.dragen het water van de Landen van
Utrecht. Epde dat voor foo ver die requiranten ge-
permitteert foude worden den dyk in quacftie te leg-
gen , en voorts te voltrekken, verftyven, te verfwa-
ren , .ende te verhogen , fulks als fy prœtenderen, 'c
voorfz. Lekwater op die Lauden -van Utrecht ende
aan de lage Janden daar omtrent liggende fouden bly-
ven ftaan , alfoo die felve landen ende fluyfen^die zy
in de Zee hebben, 't voorfz. Leckwater niet en fou-
den moogen verfwelgen, fulks dat defelve landen gans-
felyk fouden moeten verdrencken, ende niet dan een
poel bly ven, fuftinerende dat daaromme die requiran-
ten Jiaar verfoek, in haarRequefte gedaan , ontÎèyt,
ende henluyden daar beneffens geordonneert te wor-
den , dien nieuwen Ryndyk, onlangs by henluyden
aldaar doen flaan, te demolieren , en alle dingen te ftel-
len in iynen ,eerlÎ;en ende behoorlyken ftaat, mitsga-
ders de Ondereten van Utrecht opte leggen ende be-
talen , alle 'dieTchaden'ende intereifen by het leggen
van dien geleden, ende als nog te lyden. Syne Majr,
gefien alle de informatien , 'ende het geBefoigneerdc
van den voorfz. Commiifaris, ende gehoort fyn rap-
port,'ende op alles wel en ryp.elyk gelet hebl^en^,·
verklaart de requiranten niet ontfankelyk in heurluy-
den verfoeck, óm die voorfz. Ryndyk voorts getogen
te werden van de" Lynfchooter brugge tot die Oye
fluyfe toe. Ordonnerende dat fy den voorfz. nieuwen
Ryndyk, onlangs by henluyden t'eynden den oudeii
Ryndyk doen flaan, doen demolieren, ende alle din-
gen ftellen infynen eerften ftaat. , Verklarende voortç
dat die Dykgrave^ ende Hooge Heemraden vanRyn-
land, mit twee Hooge Heemraden uyt elk Collegie
van Delfland ende Schieland, den voorfz. Ryndyk ,
ftreckende van Catwyk op den Ryn af, tot daar
hy
voor den laatften inbreuck van de Diemerdyk gelegen
heeft, fullen by provifie mogen fchouwen, ènde be-
recht<ïn na harenb,eQ:engoetduncken,tenmeeftenpro?
'fytè eiïdc oorbaar van de Landen, ende ook moegêii
fchouwen, ende berechten al 't geene den Dykrecht
op deri voorfe. dyk aangaat. Ènde aangaande 'c vor-
der verfoek van de requiranten, daar hier geen oppoii-
tie op getallen cn is, fegt en verklaart, dat fy fulleii
mogen by nieuwe Requefte vertopnen fulcx fyluyden
dies aangaande te raden vinden fuljen , om daar innc
by fyne Majt. gedaan te werden naar behoren. Cóm-
penferertde de koften, en abfolverende de voorfz. rcr
quiranten van de fchaden ende interefle reipeâ:ivclyck
by den oppofant geeyfcht. Gedaan te Brueflele dcri
li dag van September i f 71. En was onderteekent
J. de la Torre. r

É?
I

\ «

-ocr page 277-

VAN WOERDEN. IL BOEK. ΧΪΙΊΙΤ.

Ifoö de Hooge Heemraden ende Waarsluyden
des Lands ende Wacerfchaps van Woer-
den , den Hove van Holland te kennen ge-
geven hebben , hoe dat die gemeene Jngc-
knden des voorfz. Lands ende Waterfchaps, inllende
dat jaarlyx groote keilen gedragen worden , tot lalt
van den Lande aldaar gelegen , uyt fake van teerin-
gcn der geene,dieten dienÜe van de voorfz. Water-
Ichap befchreven, ofte gecommitteert worden terey-
icn, fuiks dat de dagelykfe occurrentiendat vereyÜen,
indervoegen dat ter felver caufe van defelve teerin-
gcii, gevolge ende aankleven van dien, hadden moe-
ien omgeflagen worden over de voorfz. Landen, uyt
voorleeden jare twee en tachtig, meer alsacht hondert
gulden currenr, gedaan vcrfoekcn hebben gehad door
üen voorfz. Waarsluyden, aan Dykgrave ende Hoo-
ge Heemraden, dat den felven gelieven foude bykeu-
re lülke ordre te ilellen , dat de voonz. ingelanden
(daar onder veel Waarsluyden zyn) van fo groote on-
koilen voortaanontlaftmogtcn worden: 't welk alfoo
Godlyk ende redelyk was, ende die voorfz. Heemra-
den by wylen Grave Willem van Heenegouwen, als
Grave van Holland, geprivilegeert zyn, te mogen keu-
ren maken op 't gunt fy meenen oirbaarlyk te wefen
voor den voorfz. Ingelanden , ende concerneert de
Politie van 't voorfz. Waterfchap, gevolge ende aan-
kleven van dien, blykende by't Privilegie in dato des
dynsdag voor S. Servaasdag anno t^iz. daar van
7.yndei ioo hebben die voorfz. Hooge Heemraden,
op den 5 Augulli if8>3L. voorfz. gewillekeurt, geor-
donncerc endb geilatud(ert, ende inde vyf Parochiën
des voorfz. Waierfchaps, gedaan publiceeren gehad :
So wanneer Dykgraaf, Hooge Heemraden en Waars-
luyden , of yemant van hcnluyden van wegen het ge-
j
meene Land van Woerden befchreven worden , ver-
gaderen ende befoigneeren, foo binnen Woerden als
daar buyten ende elders, na der fake gclegentheyd, die
poinften van befchryvinge, foo haaft fullen afgedaan
werden als doenlyk isj ende dat die Dykgraaf ial heb-
ben voor fyn vacatie 's daags drie gulden , elx van de
voorfz. Heemraden en Waarsluyden befchreven, en
compareerende,cene gulden tien ftuyvers, die Kame-
raar twee gulden, die Secretariseenegulden tienihiy-
vers, ende den Pander eene gulden daags, fonder dat
uyt fake voorfz. yets meer gebragt fü worden tot
koiten van 'c gemeene Land , uyrgefcyc dat op hec
hooren en fluyten van des Kameraars ende Heemra-
den reekeninge,genootcn fullen worden dubbelde dag-
gelden j ende foo wie gecommitteert word, van des
gemeen Lands wegen elders te reyfen, dat defelve fal
hebben gelyke vacatiën van eene gulden tien fiuyvers
's daags, boven fchuyt- ende wagenhuur, ionder meer.
Welke Keure ende Ordonnantie ten eynde ceuwiglyk
onderhouden mag worden, fonder inbreuk,door ver-
anderinge, ncgligentie, of conniventie van der Sup-
plianten Succeffeurs in officie, ofte anderfmts , hoe
dat het fy. Verlbekende mitsdien confirmatie van den
Hove op de voorfz. Keure ende (Ordonnantie , fonder
prsejudicie van 't voorfz. Privilegie. Soo is 't, dat'c
voorfz. Hof, omme redenen boven verhaalt , gecon-
firmeert ende geapprobcert heeft, confirmeert ende
approbeert mits defen ,de voorfz. Keure ende Ordon-
nantie, laflende ende ordonneerende ceneii yegelyken
hen daar naar te rcguleeren ; welverflaande dat den
Dykgrave, in plaatfe van de drie gulden voor fyn va-
catiën, niet meer en fal genieten dan twee gulden's
daags, de Heemraden , Waarsluyden, Kameraaren
Secretaris elks eene gulden tien ffcuyv.'s daags, foo wel
op het hooren ende fluyten van des Kameraars ende
Heemraden reekeninge als anders, fonder meerj ende
dat al by provifïe , ende tertyd toe dat anders by den
voorfz. Hove Π1Ι wefen geordonneerc. Gedaan in den
Hage den z/Aprilanno ifSj.

A


XIX. RESOLUTIE, ί/β het Keurboek van het IVaterfchap , waar by verflaan is, dat alk

bruggen, fltiyfen, dammen, foo wanneer de huurjaren geexpireert zyn,
publicquelyk fullen worden verpacht, den 31 Maart MD CV.

Alfoo Dykgraaf en Hooge Heemraden 's Lands
en Waierfchappe van Woerden, ten profyte
en voordcel van de Waterfchap voorfz., daar
toe fy eed gedaan hebben , die fy fchuldig
zyn te bctragten , ende den meeflen oorbaar van de
Waterfchap te foeken, raadfaam bevonden hebben, de
iluyfen, bruggen en dammen, die van wegen die Wa-
terfchap voorn, bewaart worden , in 't openbaar te
verhueren, 't welk om in fyn efFe6t te brengen, heb-
ben Dykgraaf ende Hooge Heemraden voorn, om 's
Lands oirbaar wille, geordonneertende gekeurt, or-
donneeren ende keuren mits deefen, dat van nu voor-
taan alle iluyfen , bruggen en dammen, die Water-
fchap toekoomende ( foo wanneer die hueren geëxpi-
reert fullen wefen, ) tot Woerden in *c openbaar, op
feekeren geleyden dag , van drie jaren tot drie jaren,
opgeveylt ende afgeflagen fullen worden, ende die
imeeft daar
voor biedende, ende in 't afflaan mynen-
de,PagtcrenHuerman fal wefen, mits flellende twee
fufïÏfamc borgen, onder renuntiatie van de benefïcien
divillonis ende excufTionis ; fonder dat Dykgraaf en
Hooge Heemraden , die nu fyn, ofte namaals fullen
komen, in faveur vanymant ,eenige Pachters en Huer-
ders, hare pacht gcëxpireert fynde , in 't heymelyk
hare huure fullen continueren, of verlangen: dan ag-
tervolgensdefe keure, wederom van nieuws opveylen
ende afflian als voren, fonder hier in eenigiînts te iï-
mulceren, ofte ymant te favorifeeren. Aldus gearrc-
ileert ende geQooten, by Gillis van Benthum , Dyk-
graaf, Jan Stofielfen, Kameraar, Reynier Fopenfz,
Joris Teunifz, Arien Janfz ,en Huybert Philipfen, Hoo-
ge Heemraden 's Lands en Waterfchap van Woerden,
op den leftcn Martii löof. ende is gepubliceert op*s
maandags na PaafTchen, fynde den 11 April, toe Woer-
den , Harmeien, Kamerik, Segvelt en Bodegraven.


XX. ÜYTSPRAAK, van de Staten van Holland en Utrecht, gedaan tuffchen Oykgraven en

Heemraden van Rhynland en van Woerden, en eenige Polderen onder de
voorfz, Hemraatjchappen behoorende, over de Tffelkade , beginnende by de
Stad Montfoort, en eyndtgende by de enkelde Wtericken , den Jmufii
MOCXIL

"· h

j:
iifi.

IL· Deel.

Mm i

De

-ocr page 278-

VAN H Ε Τ W Λ T^E R S C H A Ρ

De Gecommitteerde Raden van de Ed; Mog.
Heeren Staien van Holland en Weil·*Vries-
land, en iamentlyk die Gedeputeerden ' van
de Ed. Mog; Heeren Staten 'sLands vanU-
trecht , docn te weten , alfoo'verfcheydenquieilien
ende proceiTen gereefen zyn, ende noch dâgelyks ge-
fchapen waren te verryfen , tuiTchen Dykgrave ende
Hooge Heemraden van Rynland, en de Dykgrave en
Hooge Heemraden van de Groote Waterfchappe van
Woerden ter eenre, ende den Procureur Generaal van
den Ed. Hove van Utrecht, den Maarfchalken van
de Nederquartiere 's Lands van Utrecht, ende van
de Stad ende Lande van Montfoort, den Schouten
ende Heemraden van Diemerbroek ende Papenkop ,
Lange ende Ruyge Weyde, mitsgadersBarent Sas,als
Officierende Gecommitteerde van de Heere Burggraaf
van Montfoort , als eygcnaar van de Hoogen weert,
alle wefende Polderen van den Geftichte van Utrecht
ter andere fyde, ter faake van het deurfteeken van den
Woertiènen Rynlantfen omringen verfcheyden Polder-
kaden, de verdadingen endeaccufatien,mitsgaders ad-
judicatien van boeten ende breucken daar uyt veroor-
faakt , ende de controverfien der Jurifdiciie daar op
gevolgt, foo voor den Dykgrave ende Hooge Heem-
raden 's Lands van Rynland ende Woerden, den Hoo-
gen ende Provincialen Raden van Holland en Utrecht,
ajs ook voor de Hooge ende Mogi Heeren Staten Ge-
neraal· der Vereenigde Nederlanden , daar uyt te be-
vreefen was dat meerder onlullen ende misvcrilanden
fouden itjogen ontilaan, ten ware alle devoorfz. quie-
ilien, geichillenende proceffenin der minne by ande-
re gevoegelyke wegen werden voorgekomen, en dat
ten dien eynde de Ed. Mog. Heeren Staten van Hol-
land en Utrecht goet gevonden hadden, dat devoorfz.
partyen, als Hare Ed. Mog. gebiet onderworpen, ten
overilaan van Haar Ed. Mog. Gecommitteerden fou-
den komen in mondelinge conferentie, ende in defelve
zynde , is voor bequaam middel geacht, dat de
voorfz. Polderen fouden mogen worden ingenomen
op redelyke conditiën inde Waterfchap van Wüerden,
ende Riynland, ende fulks met defelve uytwateren op
den Rliyn, ende voortsdoor Sparendam, om door mid-
delen van dien de geheele Waterfchappe bequaam-
lyken te mogen beiluytcn, met een buycen kade ende
ring ter Yflel toe, fonder meerderbuytenwater te ver-
wachten, daartoe dat waren voorgeilageneenigecon-
ditiën, begrepen in feekerefommiereannotatien,by de
Ed. Heeren Gecommitteerden Raden van Holland,
a.an elks van de partyen gelevert, londer dat nochtans
de voorfz.· partyen den anderen daar op wei hebben
kunnen .veritaan, ende mitsdien van henluyden begeert
Averde, dat orame de voorlz. conferentie niet vruch-
teloos, te maaken ,en de vordere moeyten tefchouwen,
fyluyden.de vooriz. qua:ltien,gefchillen endeproceiïèn
fouden^yerbly,ven ende iubmitteeren in
\t feggen van
de voorfz. Ed. Heeren Staten van Holland ende ,U-
trecht,, 't wejk by henluyden op den 29. Mey leitle-
den. gedaan , ende by die van de Waterfchappe van
Woerden verklaart zynde, dat fy haar tot de voorfz.
fubmiffie, niet gelaft vindende , evenwel mochten ly-
den, dat inde voorfz. faa ken by authoriteytvan de Ed.
Mog. Heeren Gecommitteerde Raden van de Ed. Mog.
Heeren Staten van Holland ende Weftvrieiland , geor-
donneert wcrde, Jt gene, tQC eenigheyt; ende 's Lands
dienite bevonden fal worden te behooren. Soo is 't,
daf^jwy de voorfz partye;? voor, ons ontboden, diefel-
ve nochmaals mondeling, gehoqrt , ende daar naialle^
hai-e de^Uf^tipn ,,contrA^4w^ien.ende.;indçœ
ren niet φ verificatien^^ tpt b^weer^nge «yan haailuy-.
der gèiïifl:ineèrde,overgèleyt,gefien , ende alles dat in
defen te aanmerken ftonde , rypelyk geëxamineert,
overwogen ende aangemerkt hebbende |loo uyt krach-
te van voorfz. fubmiiïïe ende confent van dc partyen ^
als volgende de goede meeninge ende intentie van de
Ed. Mog. Heeren Staten van Holland (ende Utrecht,
op de voorfz. quaeftien en gefchillen by maniere van
uytfpraeke gefeyt ende geordonneert hebben, feggea
ende ordonneren by defen 't geen hier na volgt. Eerft,
dat den voorfz. Ringdyk, ofte Ringkade iïil worden
geëxtendeert, ende begirinen van voor de Lindeboom
op den Yifeldyk voor de Stede van Montfoort, ende
van daar voorts ftrecken langs den dyk , gaande van
defelve Lindeboom na de Stad van Montfoort tot aan
de Yifelkade toe, ende foo voorts de YiTelkade langs
tot Oudewater toe, dat de Plack, gelegen by de Stede
van Montfoort, volgende 't begeeren van de Geërfden
aldaar, buy ten defen ring fal worden gelaten ,des fullen
fy gehouden wefen haarluyderheulken, leggende in den
dyk tuiTchen Montfoort ende de Lindeboom, wech tc
nemen, ende 't gat weder met aarde te vullen ende
effen te maken, ionder datfy door den ielve dyk voor*
taan meer waters fullen loofen ·, (Jat de voorfz. Yifel·
kade daar diejegenwoordig 'tlaagfte is,gemaakt fal wor-
den twee voeten hooger, en daar die't fmalile is, on-
der vier voeten breeder opgaande, na den eyfch van't
werk, en daar die de voorlz. hoogte ende breette heeft j
falfe blyven en onderhouden werden gelyk die nu is 5
den voorfz. ring fal voort ftreckendoor Oudewater op
den YiTeldyk, ende voort den Yifeldyk langes, ook
over groot Heekendorp , indien 't felve met confent
van den Heere van Heekendorp, ofte authoriteytvan
de Ed. Mog. Heeren Staten van Holland te wegen
gebracht kan worden, tot de enkele Wiericken toe,
ende in alle gevalle omme 't regenwater van grooc
Heekendorp uyt den ring van de Gemeene Water-
fchappe te keeren , tot aan de kade tulfchen kleyn en
groot Heekendorp , indien die van Broek en Papen-
koop die aan haar konnen bekomen , anders tot de
nieuwe kade, die fy aldaar gehouden fullen wefen te
maken , ende van daar voorts langs het eynd van dc
Ruygeweyfchen dyk tot de Papekopper kade toej
van de Papekopper kade voorts den Ruygeweyfchen
dyk langs^ tot de brugge van de dubbelde Wiericken,
en voorts de kade langs de dubbelde Wiericken op ,
itreckende tot aan den Yifeldyk toe, welke kade en
dyk 't regenwater van groot Heekendorp keerende,
gemaakt ende altyd onderhouden fullen worden een
voet hooger, dan het hoogile' winterwater: welver-
ftaande dat men daar den dyk ofte kade breet genoeg
is, fal mogen volitaan , mits daar op leggende een
fmalle kade van drievoet breet
5 ende de kade ftrec-
kende van de voorfz. brugge langs de dubbelde Wie-
ricken tot den Yifeldyk toe, fal men gehouden wefen
te maaken ende onderhouden een voet hooger, dan hcc
hoogile water in de dubbelde Wiericken. Hier van
fullen de nafchouwe hebben Dykgrave ende Hooge
Heemraden van Rhynland, blyvende .'t vorder bewint
van dien, en der navolgende^ Polderen het Heemraad-
fchap aangaa,nde,.aan den Dykgrave ende Heemraden
van 't Groote Waterfchappe van Woerden, gelyk fy
dat in Camerik, Hermeien endeiSegvelt obferverenj
welverilaande, dat als. fy pp den ring fullen begeerein
te fchouwen , gehouden fullen zyn 't felve te doen op
den felven dag, als de refpedive Officiers hare gewoon-
lyke fchouwe fullen voeren, op dat de huysluyden en
anderen, die gehouden zyn op de fchouwe te paifen, in
geen dubbel verfuym , moeyten en koilen gebracht
en werdén, ten welken eyndedieordinariiTe Officiers,
•die techt hebben, endcgewoonlyk zyn fchouwe tevoe-
ren-endp. tc-gebruykep ·,:. gehouden fullen zyn den
voorn, Dykgraafende Heemraden van de Waterfchap-
pe van Woerdén Vclken veertien dagen te vooren van
de aanftaande fchouwdagen te ad verteeren
5 ende dc
vordere ring fluytende 'c Waterfchap van Woerden


V'Ti

.Λ,

-ocr page 279-

VAN WOERDEN. IL BOEL· XIL TIT,

Waterfchappe van Woerden geheel geit, en met die
van de Waterfchappe van Rhynland half geit, des
fullen fy de eerfte drie jaren van met die van Rhyn·
land te contribueeren vry zyn^ ten aanfien fy tegens
hare voorgaande giffinge fullen moeten uytmalen door
die Weypoort in den Rhyn, ter oorfaake van 't wel-
ke fy verfcheyden groote kollen fullen moeten doen,
foo , om te koopen landt, daar door fy fullen doeti
graven de Vliet, als het maaken van de felve Vliet-
watertochten te Rhynwaart, oprechten en verfettctt
van moolens, leggen van bruggen en iluyfen, als me-
de dat fy aan beyden fyden gelegen zyn tuiTchen dc
Wiericken , daar van fy ook kollen ende fwarigheyc
van doorleckinge ende anders hebben te dragen ende te
lyden ^ dat het land 't welk fy van doen hebben tot
het maaken ende graven van devoorfz. nieuwe Vliet,
ende andere noodelyke werken, henlieden verkochc
fal moeten werden tot asftimatie van Dykgrave ende
Heemraden van Woerden ; dat fy haren boelem ende
uytwateringe ter YiTelwaart fullen mogen behouden
en gebruyken foo lange het haar believen fal j d.u fy
fullen contribueeren tegens feven hondert ende vyftig
mergens, fonder metinge te doen, kaarte of regilkri
dat ly van de voorleden werken ende koften fullen be-
talen aan Dykgrave ende Heemraden van Woerden
dartig ftuyversop de mergen , ten voorfz. getale, en
dat in drie naailvolgende jaren, als tien ftuyv. 'sjaars^
ende voor de banwerken op conditie als de vooriz. an-
mergen mergentaals gelyk j loowelmetdievande Wa- dere Polders, op yder mergen ren voorfchrevegetale
terfchappe van Rynland als van Woerden j fullen daar eene ftuyv. 'sjaars j belangende de ommeflagcn ende
en boven voor de voorleden gemaakte werken en an- breuken , die volgende dcfeuytfpraake en ordre berecht

en betaalt fullen moeten werden aan dien van Rhyn-
land ende van Woerden, die felve fullen by de relpe-
dive Officiers van de voorfz. Collégien, elks voor lbo
veele hem aangaat, geïnnet worden, gelyk die van dé
andere Landen onder de voorfz. Waterfchappen re-
fpedive behoorende, ontfangen ende geïnnet worden.
Ende met defe ordre ende verklaringe fullen alle guse-
ftien en procelTen , voor date van defe, ter oorlaakc
van eenige diflFerenten van defe Polders in 't generaal ,
ofte particulier, ofte eenige Ingefetenen van dien,
ende anderen ter oorliiake van dien gecalangeert, en
wederom by defelve voor den Hoogen en Provincialen
Raden van Holland en Utrecht, Dykgraven ende
Heemraden van Rhynland ende Waterfchappe van
Woerden, mitsgaders alle arreften op perfoonen ende
goederen ten beyden fyden gedaan, de boeten, breu-
ken, koften, diflpamatien , ende alles, niet uytgefon-
dert, dood en te niete welen , met compenfatie van
koften} referverende aan ons de interpretatie en ver-
klaringe van 't geene indefenduyfter en twyffelachtig
bevonden fal mogen worden. Ende lal van defe han-
.delinge ende ordre verfocht ende gelevert worden
d'approbatie van Ed. Mog. Heeren Staten van Hol-
land ende Weft-Vrieftand ende Utrecht rcÏ^cGtivc^
binnen den tyd van drie maanden na date defes. Al-
dus gedaan ende uytgefprooken in 'sGravenhage op
den 18 Augufti,^ in 't jaar ons liefs Heeren ende eeni-
ge Saligmaakers Jefui Chrifti 1611. naden nieuwe
Style. Onder ftond, ter Ordonnantie van de Gecom-
mitteerde Raden van de Ed. Mog. Heeren Staten
van Holland ende Weft-Vriefland. Onderteekent,
A. Duyk. Ter Ordonnantie van de Gedeputeerden van
de Edele Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht.
Ende was onderteekent, G. de Ledenberg. Lager
ftont. Die Staten van Holland en Weft-VrieÎlandin
Haar Ed. Mog. Vergadering gehoort hebbende hec
rapport van hare Gecommitteerde Raden , ende ge·
lien de vooren geftelde uytfpraake, ende op alles be-
hoorlyk gelet, hebben delelve uytfpraake aangeno-
men, goedgekeurt, geapprobeert, en geratiiicccrt ,
neeroen aan, kennen goea , approbeeren enderatifi-
cecrcn defelve by delen , te vrecden fynde, dat de»

Mm 5 jiö-

«77

vnn den andere qiiartieren vtin Holland ende. Utrecht
reip., endede Polderen daaronder reforteerende, Tul-
len bekeurt, befchoLi wc en bewaart worden, gelyk dat
tot noch toe geobferv^ert is geweeftj hebben voorts
gefeyt ende geordonneert, feggen ende ordonneeren
by defenjdat de hoofkens, ófte boomgaartkens,leg-
gende aan de poorte van Montfoort binnen de Ring-
kade, groot ontrent vier mergen , als verfcheyde ey-
genaars'competerende, mitsgaders den Hoogenweert,
groot ontrent 30 mergen, toekomende den felven
weert den Heere van Monifbort, ten aanfiene de fchou-
we van Dykgraaf ende Heemraden van Woerden, en
de nafchouwe van Dykgraaf ende Hooge Heemraden
van Rynland ook in des voorn. Heere van Montfoorts
juriidiâie geleyt worden , ende andere redenen gede-
duceert ende beweefen, van de contributien van de
Waterfchappen van Rynland ende van Woerden, ful-
len vry ende exempt zyn, dan fullen in *t maaken en
in de breucken van de Yllelkade gehouden zyn als de
andere landen j dat alle de andere landen gelegen tuf-
fchen de Yflelkade ende den Yireldyk,ftreckende van
Montfoort tot Oudewater toe, fullen contribuec-
ren half Rynlands geld, en half Woerts geld j dat die
van Broek en Papenkoop fullen contribueeren tegens
achthondert mergen, daar inne begrepenkleyn Heec-
kendorp en den Boelem, fonder dat fy gehouden ful-
len welen meringe tedoen,
kaarte ofte regiiler te le-
veren , ende fullen gehouden wefen te contribueeren

dere gedane onkoften, furneeren die fomme van drie
duyfent gulden eens,te betalen in vyftieneerftkomen-
de jaren, t'elken jaren twee hondert gulden, daar van
tot profyte van de Waterfchappe van Rynland komen
fullen vier hondert Car. guldens, die henluyden be·
taalt fullen worden in de twee lefte jaren , en tot be-
hoeve van de Waterfchappe van Woerden twee duy-
fent fes hondert gulden, die henluyden bygelykepor-
tien betaalt fullen worden in de eerfte dertien jaren
van de voorfz. vyftien ; fullen noch in redemptie van
de publyke banwerken jaarlyks op yder mergen ten
voorfz. getale contribueeren anderhalve ftuy ver, ter
tyd toe fy gehoefilaagt fullen wefen, 't welk die gene
die fulks competeert, gehouden fullen welen te doen
binnen een jaar, na dat die van Broek en Papenkoop
't felve veriocht fullen hebben j fullen hare nieuwe
molentochten met den aankleven van dien, te Rhyn-
waart maaken langs den Helmweg, omme beneden
Woerden in den Rhyn te exonereren, ende hare ou-
de molentochten ter YiTelwaart, met 't geen daar toe
behoort, fullen fy mogen behouden en gebruyken, foo
lange als 't haar believen fal Item, dat die van de
Ruyge Weyde uytwaateren fullen te R hynwaarts door
't wefteynde van Waarder, des fullen die van Waar-
der nu twee moolens mogen ftellen, indien fulks noo-
dig is, ende veriocht word, niet tegenftaande fy mit
die van Rhynland anders geaccordeert. zynj fullen con-
tribueeren tegens drie hondert:mergen,ibnder metinge
te doen , kaarte of regifter te leveren, te weten aan
die van Rhynland half geit, en aan de Waterfchappe
van Woerden geheel geit} fullen noch eens betalen
twee gulden op de mergen ten voorfz. getale, en dat
in vier naaftkomende jaren , elke jaar tien ftuyv. op
de mergen, de drie eerfte jaren tot behoef van de Wa-
terfchap van Woerden, ende 't vierdejaar tot profy-
te van die van Rhynland j fullen voorts ende metge-
iyke conditiën als die van Broek en Papenkoop, tot
redemptie van de publyke banwerken ten vooriz. ge-
tale op yder mergen betalen eene ftuy ver, ende dit in
aanfchouwe dat fy met het onderhoud van een langen
dyk, ofte kade befwaart worden. Item, dat die van
dfi Lange Weyde fullen contribueeren met die van 4e

-ocr page 280-

VAN HET WATERSCHAP

178

inhoiide van dien worde achtervolgt cndc nagekoo·
men in allen deelcn ende poinften , als't behoort.
Gedaan in den Hage den 5 Deccmb. löii. Onder
ilont, ter Ordonnantie van de Staten , ende was on-
derteekent , A. Duyck. Noch vorder ftont aldus.
Op 't geene naarder verklaaring ende interpretatie
verfogt word , Γ00 om te weeten den tyd wanneer
den ring ende binnenkaden , volgende de bovengefz.
uytipraake fullen moeten wefen gebracht in behooriy-
ke iïate en reparatie, ende ten eynde eenige bequame
ordinaris fchouwdagen op den ringgeordonneertmog-
ten werden, in plaatfc van de fchouwdagen , die op
de advertentie by de ordinaris Officiers , die recht
hebben, ende gewoonlyk fyn fchouwe te voeren, aan
Dykgrave en Heemraden van de Waterfchappe van
Woerden veertien dagen te vooren'te doen, gehou-
den fouden worden, gelyk dat breeder in de boven-
gefchreeve uytfpraak gefeyd word , is na onderlinge
communicatie ende deliberatie tuiTchen de Ed. Hee-
ren Gecommitteerde Raden van de Ed. Mog. Heeren
Staten van Holland en Wcil-Vrieiland, ende de Ed.
Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Sta-
ten 's Lands van Utrecht, in 's Gravenhagegehouden,
by'defelve voor foo veel de voorfz. twee poinden aan-
gaat,, eendrachtelyk verklaart, geinterpreteert en ge-
leyt, gelyk Haar Ed. verklaaren, interpreteeren en
feggen by defen , dat den ring en binnenkaden in de
bovengeiz. Uytfpraakegeroert, conform defelve uyt-
fpraake gemaakt en gerepareert fullen moeten wefen,
by den geenen, die fulks incumbeert, tegen den eer-
ften dingsdag in de maand van Mey eerftkoomende j
ende dat jaarlyks op den ring gehouden fullen worden
twee ordinaris fchouwdagen , de eene op den ecrilen
dingsdag in May , en den anderen op den eerilen
dingsdag in Oftobri, alle na den nieuwen Ityl, bly-
vende vorders de voorfz. uytfpraake in haar geheel,
volkoomen kragt en vigeur. Aldus gedaan in 's Gra-
venhage op denipDecemb. i5i2.St. Nov, Onder
ter rechter zyde ftont aldus, ter Ordonnantie van de
Gecommitteerde Raden van de Ed. Mog. Heeren
Staten van Holland en Weft-Vriciland, ende was on-
derteykent, A. Duyck. Ende aan de flinker zyde al-
dus. Ter Ordonnantie van de Ed. Mog. Heeren Sta-
ten 's Lands van Utrecht, ende was ondertey kent,
G. de Ledenberch.


NADER Interpretatie van de Staten van Holland de voorfz. Uytfpraak y denii^eni/^
Maart MOCXIIL

XXI.

m

De Sta*en van Holland en Weft-Vriefland,
heure Ed. Vergadcringe gehoort heb'^ende
het vertoog , op te brieven van de Heeren
Staten van Utrecht, van de qu^ilien van
nieuws ontftaan tuiTchen Schout ende Heemraden van
de Lange weyde, en andere Stigtfe onderdanen, ge-
legen tulïchen den Ryn ende d'YiÏel, requiranten ter
eenre, ende van Dykgrave ende Hooge Heemraden
van Rynland , gerequireerden ter andere zyde, endege-
iïen de dedudtien daar op ten weder fyden overgele-
vert, en famentelyke de brieven van Dykgrave ende
Heemraden van de Waterfchap van Woerden, in da-
te den 8 defer maant, ende op alles rypelyk gelet,
hebben verklaart ende geordonneert , verklaren ende
ordonneren by defen , dat by provifie Schout ende
Heemraden van de Lange wcydc, met hare wercken
van watermolen, molenvliet, ende andere, nodig opi
door den Ryn weg ende Ryndyk haar water in den
Ryn te malen , volgende de Uytfpraake van den' 18
Auguftii6i2. voorleden, fullen mogen voort varen,
mits deielve maakende ende onderhoudende na de or-
dre ende keure in dc Waterfchappe van Woerden,
in gelyke werken geobferveert. item , dat de ope-
ninge gedaan van de Oyer Iluys, lal blyven onbelet.

ende doende voorts af de citatien , ter faake van de
i voorfz. begonfte wercken ende openinge, metten ge-
' volge ende aankleven van dien, van wegen den Dyk-
grave van Rynland gedaan , verklaren, foo verre Dyk-
graafende Hoog Heemraden van Rynland , van de
Waterfchap van Woerden, ofte andere,eenige nade-
re interpretatie op eenige poinden van de voorfz. Uyt-
fpraake, begeeren tot voorkomingevan nieuwe qu£ef-
tien ende gefchillen, dat zy defelve fullen by gefchrifte
aan de Gecommitteerde Raden overleveren, omme
met kennifle van faaken, volgende die voorfz. Uyt-
fpraake daarop gedaante worden naarbehooren, bly-
vende daar en tuiTchen defelve Uytfpraake in haar ge-
heel ende ongeprœjudicieert. Gedaan inden Hage den
15 Martii
161 ?. Onder ilont, ter Ordonnantie van
de Staten, ende was onderteekent, A. Duyk.'ln mar-
gineftont,by naardere refumptie is verklaart , als ge-
daan word by defen, 'tverftant defer Ade te wefen ,
dat die van de Hoogen Heemraatfchappe van Ryn-
land, Waterichappe van Woerden ende andere, bly-
ven fullen in hunne gerechtigheyd ongeprœjudicieert.
Adum in den Hage den 14 Martii i(ïi 5. Onder ftont,
ter Ordonnantie van dc Staten , ende was ondertee-
kent , Λ. Duyck.


XXII, SENTENTIE, van Ί Hof van Holland, tiifchen de JVaarshyden van V JVaterfchap

van Woerden y cum fuis, ter eenre, ende Cornelis Sixti, Oykgraafvan

de voorfz. ïVaterfchaf. ter andere fyde, daar by den voorfz. Sixti gecon-

' demneert word Mey-avont te verkiefen Heemraden, die in de Water-

' fchap befitten twintig mer gen lands ^ in dato den 19 Jtmy MDCXLIIL

'n der faake hangende voor denHovevan Holland,
tuiTchen de gemeene Waarsluyden van den Lan ·
de ende Groote Waterfchappe van Woerden,
impetranten in rau-aftie, mette claufule omme
ten dage dienende te vérfoeken de bevelen pasnaal, mits-
gaders Burgermceilers en Regeerders der Stede Woer-
den f als Superintendenten over hare arme huyfen, als
.mede hare Stede-en Kerke-landen, Deeken en Capit-
tele van St. Marie binnen Utrecht, als Ambachts-
Hecren ,van Segvcld , Segvelderbrpek , cn Camerik

aan de Myzyde, mitsgaders de Geërfdens van Came-
rik t'Utrecht refiderende, Heer Johan Baaxen, Hee-
re van Harmelen, den Schout ende Gerechte, mitsga-
ders de Geërfdens ende Landgenoten aldaar , als me-
de de gemeene Geërfdens ende Ingelanden binnen der
voorfz. Stede Woerden ende binnen de Carfpelen van
Segveld, Camerik en Bodegraven refpeótive met haar
ge voegt, ter eenre ; ende Cornelis Sixti, Dykgraaf
van 't voorfz. Groote Waterfchap van Woerden,ge-
daagde in 'c voorfz. cas,ter andere fyde:

Al"


-ocr page 281-

Ailegerende de voorfz. Impetranten , dat by Privi-
legie van Hartog Aalbrecht van Beyeren , gegeven
'smaandags na St. Matthysdag , Apoftel, des jaars
i ^pf. 't VGorfz. Land ende groote Waterfchap van
Woerden, fynde toegedaan en gebeneficeert, dat tot
regeeringe ende bewaringe van 't vooriz. Waterfchap
tot eeuwigen dage fouden worden geildt vyf Wel-
geboren 'Heemraden , als drie uyt ten Landen van
'Woerden, ende twee uyt tenGeilichte van Utrecht,
vorder ook expreiTeiyk daar was bygevoegt, dat die
in den voorfz. Watergang geërft ende wel gegoetfou-
den moeten fyn, tot twintig morgen lands toe : wel-
ke Privilegie , daar na by Privilegie van Hertog Jan
van Beyeren, gegeven op den 2.5-Marty 1410, uyt-
drukkelyk wasgeeoniirmeert ,ende daar by nietalleen-
lyk gedifponeert, dat den Dykgraaf van 't voorfz.
Groote Waterfchap , van jaretot jare nieuwe Heem-
raden foude hebben te fetten, of doenfetten, en fon-
derlinge eene Heemraad in Zegveld, of in Camerick.
Item, dat die een jaar aan geweeil was, wederom tot
Heemraad niet en foude mogen werden geftelt, bin-
n η vier jaren danr naar volgende, maar ook ipecia--
lyk dat een ygelyken van de voorfz. Heemraden, in
het voorfz. Groot Waterfchap, foude moeten hebben
twintig Mergen lands, of meer, fuiksdat ook inden
jare i f 02, tufichen -Meer Dirk van Zwieten, als doen
Dykgraaf van den Lande van Woerden, ter eenre,
cn Burgermeefteren ende Gedeputeerden der Stede en
's Lands van Woerden, ter andere fyden, quœftie daar
over gerefen zynde, den voorn. Dykgraaf belooft en
overgegeven hadde, dat hy van die tyd aan gene Heem-
raden aldaar ftellen, maken, nochteordonneeren
fou-
de, dan die gene die in het Waterfchap van den Lan-
de aldaar geleten , ende woonachtig waren met alin-
ge woonftad , ende aldaar gegoed ende geërft, naar
inhoiad der Handveften die daarafAvareii} ende indien
hy ter contrarie van dien dede, of iets attenteerde, dat
het felve van onwaarden wefen en blyven foude j on-
der overgif te dat hy te vreden was, hem daar inneby
defen Hove te laten condemnecren j foo als ook daar
op in der daat ter voorfz. tyde condemnatie gedecerneert
was geweert. Welken volgende ook naderhand tot be-
dieninge van 'c voorfz. Heemraadfchap zynde geko-
men perfonen gequalificeert ende inne het voorfz.
Groote Waterichap gegoed , in conformité van de
voorfz. Privilegiën, hoewel ook den voorfz. Gedaag-
de', jegenwoprdig Dykgra.)f van 't voorfz. Groot Wa-
tcrlchap y an Woerden, in het eligerenvanfyne Heem-
raden ook wel behoort hadde hem na de voorfz. Pri-
vilegiën te reguleren, foo hadde het hem dies niet
jegenllaande gelieft gehad, defelvc van tyd tot tyd,
meerderen meerder, te buyten te gaan naar fyn ey-
gen welgevallen, en tot Heemraden, foo als nog je-
genwoordig , te kiefen perfoonen die niet alleenlyk
geen twintig rncrgen lants, in 't voorfz. Waterfchap
en hadden, maar die op verre na daar inne niet foo
hoog gegoed en Avaren, ja fodanigc,die daar inne niet
een voet eygen lands en hadden, niet tegenftaande
nogtans inalle deCarfpels, waar uyt de voorfz. Heem-
raden moeiten gecligeert worden , altyd perfoonen
genoeg geweeft, ende ook nog jegenwoordigwaren,
die niet alleenlyk aldaar genoeg geland ende gegoedt
Avaren , omme 't voorfz. Heemraadfchap te mogen
bedienen, maar ook verftandig, capabel ende bequaam
genoeg omme het felve te konnen waarnemen. Ende
alfoo 't voorfz. doen van den Gedaagde gantfch geen
redenen nogte fondament en hadde, ende ooft itry-
dig was mette voorfchreve oude Privilegiën ende ge-
rechtigheden van hen Impetranten ende Gevoeg-
dens, foo waren fy Impetranten genootfaakt geweeit
haar daar over te addrefleren aan defen Hove, en op
haar deugdelyk te kennen geven, geobtineert hebbende
mandamcnt van rau aüie, met te clauiule j omme ten
dage dienende te mogen verfoeken debeveelen penaaÏ,
den voornoemden Gedaagde, uyt kragte van dien
te doen dagvaarden, tot fekeren dage voor den voorfzi
Hove, concluderende ten felven dage dienende, dat
by fententie définitive van defen Hove , den voor-
noemden Gedaagde foude werden geinterdiceert,
voortaan eenige perfoonen tot Heemraden over hec
voorfz. Groote Waterfchap van Woerden te kiefen,
die daar inne niet geërft en wel gegoet en waren,
ten minften tot twintig mergen lands toe, ende dat
tot dien eynde hen Impetranten by provifie'fouden
werden verleent , de bevelen en interdiftie penaal,
makende eyfch van koften, ofte tot anderen fine ende
conclufie, als bevonden foude werden te behoren.
Waar jegens van wegen den voorn. Gedaagde gealle-
geert is geweeft, dat hoewel in den jare i jpf.
Aalbrecht, Hertoge van Beyeren , als Grave van
Holland, by fyne Handveften ingewilligt hadde, dac
by hem ende fyne naarkomelingen, ten eeuwigen dage
gefet fouden werden, vyf welgeboren Heemradens, als
drie uyt den Lande van Woerden, ende twee uyt ten
Geftichte van Utrecht, die geërft ende wel gegoet
fouden wefen in den Waterfchappe , tot twintig mer-
gen lands toe, en dat die den voorfz. Waterfchappe
ibuden regeeren en bewaren, op haar eed tot 's Lands
oorbaar, dat nogtans foodanig fetten van Heemraden ,
niet en was in obfervantie, maar was boven memorie
van menfchen aldaar geobferveert, dat de Dykgraven
in der tyd jaarlyks vyf Heemraders,geftelt hadden,
namentlyk twee uytte Steden van Woerden, eenuyt-
ten Lande van Bodegraven , en de twee andere uyt
Harmeien, Camerik en Segveld, ende dat ymand eens
tot Heemraad geftelt wefende , daar naar vier jaren
lang moeftc ftille ftaan, ende dat in 't ftellen van de-
fel ve Heemraden agt genomen wierde, op de bequaam-
heyt van de perfonen , fonder aanfchouw te nemen j
of die gegoed Avaren tot twintig mergen of niot j itt
conformité van welk gebruyk, hy Gedaagde fig van
cerften aan gereguleert hadde gcnad , ende voorna-
mentlyken hadde altyd geftelt twee Heemraden uyt
te Stede van Woerden, niet tegenftaande aldaar niet
en waren genoegfaam getal van perfonen, gegöet fyn-
de tot twintig mergen, omme jaarlyks daar uyt twee
Heemraden te kiefen,en hoewel de voorfz. Impetran-
ten niet gequalificeert en waren , omme daar over te
doleren , ende ook daar toe geen redenen en konden
hebben, fonderlinge alfoo fyluyden felfs te voren ge-
prastexeert hadden , dat Johan Dibbits , niet gegoed
lynde , als voren , egter in die qualité als Heemraad
foude moeten hebben den ontfang der ommeflagen,
ende dat de Hooge Heemraden by hem Gedaagde ge-
ftelt , waren eerlyke ,bcquaame ende gequalificeerde
perfoonen , hadden fyluyden nogtans haar geaddref-
feert aan defen Hove, en priEtexerende, dat hy Ge-
daagde fig foude behoren te reguleren niet naar de je-
genwoordige obfervantie, maar naar de ordre by Her-
tog Aalbrecht als voren gegeven, hadden geobtineert
mandament van rauadie, met de claufule omme te
mogen verfoeken de bevelen picnaal, ende hem Ge-
daagde uyt kragte van dien gedaan dagvaerden tot fe-
kere dage voor den voorfz. Hove; by welke voorfz,.
middelen hy Gedaagde antwoordende concludeerde
ten fine van niet ontfankelyk, en by ordine dat de
Impetranten haren voorfz. eyfch ende conclufie foude
werden ontfeyt, ende dat verklaart foude werden vöor
defelve geen provifie te vallen, makende mede eyfch
van koiten, ofte tot andere finen, ende conclufie,
als bevonden foude werden te behoren. Jegens welke
antwoorde de voornoemde Impetranten, en de ge-
voegdens perfifteerden voor Replyque, foo ten prin-
cipale als by haarluyder verfogte provifie. Endenaar
dat van wegen den voorn. Gedaagdegeperfifteert wa$
voor Duplyque, foo hebben voorn, partyen in con-
formité

xiL riT.

'279

VAN W O Ε R D Ε IN. //. BO EK.


-ocr page 282-

•^ïSö ν A Ν H Ε Τ W A TER S C H A Ρ

Waterfchap van Woerden woonachtig, met hare alin-
ge woonplaatfe, ende dat de voorfe. eleétie alfoo ge-
daan werdende , fy Impetranten den voornoemden
Gedaagde fouden afhouden alle moeyten en procef-
fen, die hem ter oorfaake van dien fouden mogen aan-
gedaan worden, ende by refuys ende onder beneficie
van de voorfz. contra prefentatie, refuferende de voorfz.
prefentatie van den Gedaagde , perfifteerden by haar-
luyden conclufie van eyfch, hier vooren gedaan ende
genomen , en dat voorts den voorn. Gedaagde foude
werden gecondemneert, hem in 't verkiefen van dé
voorfz. Hooge Heemraden ^ naar de voorfz. contra
prefentatie te reguleren , makende daar over van ge-
lyken eyfch van koiten als voren. Jegens welke con-
tra-prelèntatie den voorn. Gedaagde mede antwoor·
dende , dede feggen, dat defelve contra prefentatie in
't reguard van de rellridie daar bygevoegt, niet ge-
fundeert en konde werden op de Privilegien, Hand-
veften , ofte Sententie hier voren geroert, ende naar
dewelken hy Gedaagde te vreden was fig na de prae-
fentatie hier voren gedaan, purkStelyk te reguleren en
niet na de coilume, en obfervantie by fyne voorfaten
onderhouden
5 maar en konde niet gefundeert zyn, dat
hy fig foude reguleren naar de voorfz. Handveften ende
Sententie , ende daarenboven foude precife moeten
doen, de electie in conformité van de voorfz. contra
prefentatie, mirs welke afflaande- defelve contra pre-
fentatie, voor foo veel die gereftringeert was als voo-
ren , fuilinerende als nog met fyn prefentatie te mo-
gen volftaan , ende dat de voorfz. Impetranten ende
gevoegdens , haar verder gefuftineerde foude werden
ontfey t. Waar jegens de voorn. Impetranten en de ge·
voegdens perfiiteerden . van gelyken by haarluyden
voorfz. cpnclufi^, ende gedane contra-praefentatie, iu-
ftinerende als nog, dat luiks by den Hqve foude wer··
den verklaart, } ende was ter Ordonnantie van den
Hove ,mede acle van dier dingtalen gemaakt, en ge-
voegt by den, proCeiTe, omme in 't vifiteren van dien ,
daar op alfulk regard genomen te werden, als naar
bçhoçren. ,,, , ; '

/'t Voorfz. Hof met rype (Jelib.eratievan Rade deur-
gefien, ende overwogen hebbende al 't gene ter ma-
terie dienende is, doende recht in den name en van
wegen de Hooge Overigheyd , enGraaffclykheyd van
Holland, Zeeland en Weft-Vrieiland, verklaart d'Im-
petranten met hare contra prefentatie te mogen vol-
van'Hertog Johan van Beyeren, aan het voorfz. Wa- ftaan, condemneert d ien volgende den Gedaagde in hec
terfchap gegeven op den if Martii 141 o., mitsgaders verkielen en eligeren van de Hooge Heemraden over'ç
naar de Sententie van den voorfz. Hove, dien confor- voorfz. Groote Waterfchap van Woerden, hem tere-
melyk gewefen op den 8 November ïfoii, en dathy gulerp na de oude befcheyde Privilegien ei) Handve-

Gedaagde dienvolgens jaarlyks op Mey avont foude
verkieièn, vyf Hooge Heemraden, yder in 't vporfz.
Waterfchap hebbende ende gelant iynde, ten minften
tot twintig mergen landstoe,- ofte meerder, fulks dat
die een jaar aangeweeft, ofte gedient foude hebben,
niet; weder als Heemraddt in 't voorfz. Waterfchap
foude werden aangenomen, in vier jaren daar aan vol-
gende ^ mits dat den voornoemde Gedaagde » doende
de voorfchreve yerkiefinge,' t\Vec van de voorfchreve
Heemraden verkieièn foude uyt den Geftichte van U-
trecht,· te weten een, jaarlyks uyt het Karfpel van
Segveld, ofte Camerik, en den anderen uyt het Kar-
fpel van Harmelen , Segveld ofte Camerik voorfz.,
welverrtaande, dat den voorfz. Gedaagde uyt een van
de voorfz. Karfpels van Segveld, ofte Camerik een
Heemraad géëligeert hebbende j, de tweede uyt het
Karfpel geene hebbende, of uyt het Karfpel van Her-
melen om 't andere jaar verkieièn foude; ende devor-
dere drie Heemraden uytten Lande of Grooten Wa-
terfchappe van Woerden, behorende onder Holland,
riamentlyk, twee uyt te Stad ofte het Karfpel van
Woerden, endtî een uyt het Karfpel van Bodegraven,
alle refpeiâivc ter voorfz. ploatfe
y in 'e voorfz, Groote

_ ^ ■ .....

ften daar vanfynde, ende namentlyk naar het Privi-
legie yai} Hertog Aalbrecht 'van Beyeren, 't voorfz.
Groote Waterfchap gegeven 'smaandags naar Pyiatthys
dag Apoftel, in den jare i^pf., als rpede naar hec
Privilegie van Hertog Johan van Beyeren, aan het fel-
ve Waterfchap gpgeven op den 2f Mardi 141 ο. mits-
gaders naar de Sententie van den voorfz. Hove dien
conformelyk gewefen op den 8 November if02., en
dat den Gedaagde dienvolgende jaarlyks op Mey avonE
fal verkiefen vyf Hooge Heemraden, yder in'tyoorfz.
Waterfchap hebbende en gelant zynde ten minften
tot twintig mergen lands toe, ofte meerder,' fulks dat
die een jaar aan geweeft ofte gedient fal hebben, niec
^weder als Heemraad in 't voorlz. Waterfchap fal wer-
den aangenomen in vier jaar'daar aan volgende, mits
dat den voorfz.Gedaagde,doende^evooriz. verkiefin-
ge , twee van de voorfz. Heemraden verkiefen fal uyt-
ten Geftichte van Utrecht, te. weten een jaarlyksuyc
het Karfpel van Segveld, ofte Camerik , ende de an-
dere uyt het Karfpel vàn Harmelen, Segveld, of Ca-,
merik voorfz. wel verjftaande, dat den voorfz. Gedaagde
uyt een van de vooriz. Karfpels vai) Segveld. of Car
merik een Heemraad geeiigccrthebbende,· dé tweedp,

uyt

formité van den appoinâ:emente difpofiryf van den
voorfz. Hove,gefchrevenby memorien, en advertifle-
menten van rechten, ende daar van, mitsgaders andere
alfulke ftukken ende munimenien , als elks van hen-
luyden belieft heeft te exhiberen , onder den felven
Hove gedient, ende recht verfogt. Waar naar hadde
den voorfz. Gedaagde in judicio als nog doen feggen,
dat hy iig in 'teligeren der HoogeHeemraden, regule-
rende naar het gebruyk ende obfervantie over vele
jaren i, ook by fyne voorfatenin officio aldaar gepleegt,
niet en konde daar in werden geculpeert, nog hem en
konde geinjungeert werden, naarlatende het felve ge-
bruyk, fig te reguleren naar de oude Hantveften, ion-
derlinge allbo hy Gedaagde 't felve doende, hem daar
over eenige moeiten foude aangedaan werden , en na-
mentlyk by aldien hy Gedaagde defelve Hooge Heem-
raden , fonder onderfcheyt van plaatien, foude eligeren
uyt de Ingefetenen ende Ingelanden van den felven
Grooten Waterfchappe , doende niet te min om alle
gevoegs wille ptefentatie, verklaarde te vreden te fyn
in 't Hellen van de voorfz. Heemraden, fig precifelyk
na de voorfz. oude Hancveilen te reguleren, mits dat
hem Gedaagde vry foude ftaan, 't felven te doen, fon-
der reguarde te nemen op de voorfz., coilume ende
obfervantie, ende dat de Impetranten hem ^fouden af-
houden van alle moeyten ende proceflen, die hem ter
oorfaake van dien fouden mogen aangedaan werden :
fuftinerende daar mede te mogen volftaan,ende by re-
fuys, rriitsgaders onder beneficie van defelve prasfenta-
tie, perfifteerdealsnog byfyne conclufie vanantwoor-
de hier voren gedaan ende genomen , ten miniten ,
dat de Impetranten haren vorderen eyfch ende con-
clufie foude werden ontiêyt, makende als nog eyfch
van koften, of tot anderen fine ende conclufie als
bevonden foude werden te behoren. Jegens welke
prefentatie de voorfchreve Impetranten en gevoeg-
dens j doende contra-prefentatie, verklaarden te
vreden te fyn , ende aan te nemen dat den voorfchre-
ve Gedaagde in het verkieièn ende eligeren van
Hooge Heemraden over het voorfz. Groote Water-
fchap van Woerden ,hem ioude reguleren naar de ou-
de befcheyde Privilegien ende Handveften, daar van
iynde, ende naihentlyk naar het Privilegie van Her-
tog Aalbrecht van Beyeren, 't voorfz. Groote Watert
fchap gegeven 'smaandags naar St. Matthysdag Apo-
itel, in den jare i^p^. , als mede na het Privilegie

tl. . ..

•Itsir

-ocr page 283-

VAM WOERDEN. 11 BOEK, ΊΙΊ,

%%t

tiyt het Karfpel gene hebbende, of uyt het Karfpel
van Hermeien osi andere jaar verkiefen fai, en de
Tordere drie Heemraden uytten Lande of Groot Wa-
tcrfchap van Woerden behorende onder Holland, na-
meiidyk cwec uyt te Stad ofte het Karfpel van Woer-
den,
ende een uyt het Karfpel van Bodegraven, alle
rcipe(5livc ter voorfz. plaatfe in 't Groot Waterfchap
van Woerden woonachtig met harealinge woonplaat-
ie, ende dat de voorfz. eledie alfoo gedaan werdende,
de voorfz. Impciranten den voorfz. Gedaagde fullen
afhouden alle moeyten en proceiÏen, die hem ter oor-
fake van dien fouden mogen Aangedaan werden, eii
compenfeert de kollen van defen pi oceiïe om redenen
den Hove daar toe moverende. Gedaan in den Hage,
by de Heeren ende Meefters Johan Oom van Wyn-
gaarden,Preiident, Johan Dedel, Hugo Blocq, Gé-
rard Crommon , Jafper van Kinfchot en Gualther de
Raat, Raadslüyden van Holland,endegepfonuncieerc
den lp Juny 1645.


ΧΧΙ1Γ. ACCÜÜRT, tujfchen den Dykgraaf van de IFaterfchap van fVoerden, ende de Waan*

luyden van de filve IVaterfchapy rakende het flellen van de Heemraden,
den i-j Februar. MOCXLF.

ρ den dag van huyden compareerden voor
den Hoogcn Rade in Holland, Cornelis
Borfman, als Procureur van Willem vandcr
Geer , Pietcr Aalbertfz. van Wieringen,
Jan Willeml'z. Douwer , Tonis Egbertfz. van der
Schans, HeyndrickCornelisiz.,Schout van Segveld,
Pieter Willemfz. Ramp , alle Waarsluyden van 't
Groote Waterfchap van Woerden, ende Mr. Willem
Mulock , Secretaris tot Woerden, uit den naam ende
van wegen Burgemeefters ende Regeerders aldaar, als
fuper- Intendenten over hare arme-huyfen, als mede
hare Stede- ende Kerke-landen , Jacob van Baaxen
Hcere van Hermeien , Leeuwenberch , ' Harmeier-
weert, Haanwyk, Bylcvelt 5[c. Harman van Ewyk,
Domheer, en Mr. Johan van Someren, Advocaat, en
Secretaris van Deeken ende Capittel van St. Marie
tot Utrecht, als Gecommitteerde van defelve Capi-
tule , wefende Heeren van Segveld, Segvelderbroek,
ende Camerik aan de Myzyde, met de voorn. Waars-
luyden gevoecht ter eenre, ende Cornelis van Flory,
als Procureur van Cornelis Sixty,Bailliuw ende Dyk-
grave der Stede ende Lande van Woerden ter andere
lijde ; ende prefenterende den. Hove feeker Verbaal
ende accoord tuflchen de voorfz. partyen voor de Hee-
ren ende Mrs.Nicolaas Reygersberch, ende Matthys
Oudelleyn, Raden Ürdinaris in deien Hoogen Rade
als CommiflariOèn, op den 15 February voorleden ge-
houden ende gemaakt, verfochten daar op ten weder-
fyden condemnatie, volgendehaarluyder fpeciale pro-
curatien henlieden by den voorfz. Verbale, en accoor-
de verleent, gehoort welke verfoeken, gefien ende ge

quiranten, geaifiileert met Mrs. Maarten Paats, ende
Adriaan van Stryen, mitsgaders Cornelis Borfman,
haarluyder Advocaten ende Procureur ter eenre, ende
de Heer Cornelis Sixti ,Bailliuw ende Dykgrave der
Stede ende Lande van Woerden gerequireerde, ge-
aifiileert met Mr. François Brandyn ende Cornelis
van Flory, fyn Advocaat ende Procureur ter andere
fyde.

. Ende fyn door tuflchen fpreeken van ons Commif-
fariflèn verdragen , dat den Dykgrave jaarlyks in 't
(tellen ende eligeren van de Heemraden, hem fil heb-
ben te reguleren naar de Privilegiën , Handveilen en
Keuren van de Waterfchap, ende alfulks eligerenvyf
gequalificeerde Heemraden,in de Waterfchap gcgoec
tot twintig mergen lands toe, a!s drie uyt den Lande
van Woerden, ende twee uyt den Geftichte van U-
trecht, gclyk van allen ouden tyden is gcobferveert.

Dat iullen cefleren alle proceduuren, ten regarde van
't ilellen der Heemraden , voor den Hove van Hol-
land , ende naderhand in cas d'appel of reformatie,
voor den Hoogen Rade aangeheven , met allen ge-
volge van dien ,'geiyk mede cefleren fullen de proce-
duuren mede aangeheven by den Dykgrave, foo tegen
het convoceren van de Heemraden , ende Waarflüy-
den, als tegens het doen van de Gemeenlands reecke-
ninge van den jare 1643.

Dat in regarde van de koften by den Dykgrave in
de voorfchreve proceiTen te fupporteren, aan den fel-
ven Dykgrave eensby de Requiranten fal werden be-
taalt de fomme van veertien hondert drie en tachtig
gulden, vier iluyvers, fonder dat 't felvc namaals ial

vifitecrt 't felve Verbaal ende accoorde hiér naar ge-· worden getogen in confequentie.
in'ercert. Dat mede in regard van den Dykgrave, fal
cefleren

Uit krachte van feeker appoinöemcnt CommiflO- de Sententie van den Hoogen Rade , geweefen tuf-
riaal van den Hoogen Rade van date den li Marty fchen Jan Dibbits,
cum fociis, ter eenre, ende den
1644. fyn by continuatie op heden den if. February Dykgrave Dionys Grootenhuys,ende Pieier Floorcn,
i<j4f. voor ons Nicolaas Reygersberg ende Matthys Heemraden, mitsgaders Traudenius, gewefen Secreta-
Oudedeyn, Raden in dengemelden Rade, hebbende ris van de Waterfchap ter anderen iyden , voor foo
totadjunótlman Cau , Grimerin den felvenRade, ge- veel den Dykgrave in de koflen van den procefle is

compareert Willem van der Geer, Pieter Aalbertiz.
van Wieringe, Jan Willemfz. Douwer, Thonis Eg-
bertfz. vander Schans, Heyndrick CorneliiTz., Schout
van Segveld , Pieter Willemfz. Ramp, alle Waars-
luyden van 't Groote Waterfchap van Woerden, en
Mr. Willem Mulock, Secretaris tot Woerden , uit den
naam ende van wegen Burger m eeilers en Regeerders
aldaar, als fuper-Intendenten over hare Arme-huyfen,
als mede haar Stede- ende Kerke-landen, Jonkheer Ja-
cob van Baaxen , Hcere van Hermeien, Leeuwen-
berg , Harmelerweert, Haanwyk , Bylcveld, &c.
de Heer Harman van Ewyk 3 Domheer, ende Mr.
Johan van Someren, Advocaat, en Secretaris van Dee-
ken -ende Capittel van St. Marie tot Utrecht, als
Gecommitteerde van den felve Capittele , wefende
Heeren van Segveld, Segvelderbroek en Camerik aan
dc Myzyde, met de voorn. Waai fluy den ge voegt, re-
//. Deel,

gecondemneert, blyvende de fententie in 't vorder
van waarden , als mede van waarden fal blyven, dc
condemnatie van de kollen van den procefle, jegens
den voorn. Grootenhuys,
cum fociis , om defelve ko-
ilen te profequeren, foo men te rade vinden fal, te vre-
den fynde partyen
hinc inde in den innehouden defes
henluyden te laaten condemneren by willige condem-
natie van den Hoogen Rade, conftituerende tot dien
eynde haarluyder Procureurs voorn. Onder ilond, uit-
gegeven voor copie by my , ende was onderteec-
kent, Iman Cau.

Heeft 't Hof gecondemneert, ende condemneerC
mits defen, de voorfz. partyen ten wederfyden in den
innehouden ende naar komen van den voorfz. Verbale
ende Accoorde. Gedaan in den Hage den 17 February
1645·,, ende was ondertcekent, in kenniflc van roy, W-
Dedel.

Na XXIV.

-ocr page 284-

1%%

VAN H Ε Τ W A Τ Ε R S C H A Ρ

XXIV, RESOLUTIE, hy de Heeren Gecommitteerden van de Ed. Groot Mog. Heeren Sta-
ten van Holland ende Wejivriefland , mitsgaders van de Ed, Mog.
Heeren Staten 's Lands van Utrecht, ontrent de huere van de Ge-
meenlands viertel, ende het recht van de deurvaart van Goejan Ver-
wellen Sluys, als mede ontrent de deurvaart van de Heymans brugge,
in dato den 23 A^ril MOCXLIX,

c Heeren Gecommitteerden van de Ed. Groot
Mog. Heeren Staten van Holland en Weil-
Vriefland, mitsgaders van de Ed. Mog. Hee-
ren Staten 'sLands van Utrecht,tot het hooren
ende fluyten der refpedive reekeningen van de groote
Waterfchap van Woerden, over de jaren i54f. ende
2(54(5 ende daar by bevindende, dat de huere van de
Gemeenlants viertel, ende't recht van de deurvaart van
Goejan Verwellen Sluys, by Dykgraaf en Heemraden
onder de hand is gecontinueert , fonder kenniiTe van
<3e Waariluyden ,endecontrarieapoftillevande Waars-
luyden , op de reekeninge geilelt voor feven Jaren,
die ingegaan zynMey 164(5, voor i(5f guldenjaarlyks j
dat mede de deurvaarte van de Heymans brugge de
"Waterfchap van Rhynland, ende de Waterfchap van
Woerden in 't gemeen aangaande, by de refpeólive Hee-
ren Dykgraven, ende Heemraden van Rhynland, en
Woerden
conjmBim was verpacht, eeril voor drie ja-
ren, ingegaan Mey
1647. voor vyf hondert gulden
jaarlyks, ende daar naar weder voor fes jaren, die in-
gaan fullen Mey i6fO mede onder dc hand, en fon-
der voorgaande opi'eylingej ende gehoort daar op de
Heemraden , Waariluyden , ende Ingelanden, ver-
ilaan, dat de vooriz. continuatie ende verpachiinge ,
fulks die gedaan zyn, fullen blyven, ende efFeél for-
tcren, fonder dat fulks fil worden getogen in conie
quentie , ende dat t'eynden de rc^eétive huurjaren,
defelvc oolc, in conformité van de keurejvanden leften

Marty i5of. door ordre van alle de Heemraden, pu-
bliquelyk iullen werden verpacht, naar voorgaande
affixic van billetten aan de meeitbiedende, naar datdc
huyfinge op des Gemeenlants viertel aan Goe Jan Ver-
wellen Sluys , by den tegenwoordigen huurder ge-
ilek, volgens conditie dien aangaande beraamt, ten bc«
hoeve van de Waterfchap fal worden aangenomen,
tot taxatie,ende defelve gelykelyk , mette Sluys ende
viertel in 't openbaar verpacht, alles ten ware de fa-
mentlyke Dykgrave , Heemraden , ende Waariluy-
den , daar toe geconvoceert ende vergadert fynde,
eenpaarlyk ende Ibnder overilemmingeverilonden,dac
voor de Waterfchap dienftiger ware, devoorfz.deur-
vaart van Heymans brugge, ten aanfien defelve mette
Heeren van de Waterfchap van Rhynland gemeen is,
onder de hand te verpachten j veritaande dat defe re-
folutie in 't regifter van de voorfz. Waterfchap fal
worden geregiilreert, ende daar van geduyrende dc
refpeâive huurjaren, op de poften van ontfang vande
pachtpenningen der voorfz. Sluyfen, ende t'haren toe-
behooren vermaan gemaakt, ten eynde defelve werde
nagekomen, endeniemand daarvan ignorantie en heb-
be. Aélum op den Stadhuyfe tot Woerden, defen
z^ April I<549. Nieuwe Styl. Ende was onderteec-
kent, Nic. van Kinfchot, J. van Wevelichoven, C*
de Graaf, J. Schagen Hooglant. J. Borre van Ame-
rongen, P. van Tuyll van Serooskerk, A.van Wyk,
Ε verhard de Weede, J. van Ewyk.


XXV. ORDRE ende redres, tot welflant van de Groote Waterfchap van Woerden, by de Ed,

Heeren Gecommitteerden van de Ed. Groot Mog, Heeren Staten van Holland
ende hVefi- Vnefland ^ vermogens A£ie van Authorifatie, ende Approbatie van
welgemelte hare Ed: Groot Mog, van dato den 15 Mey
1649. ^itsga-

- der s by de Ed, Heeren Gecommitteerden van de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands
van Utrecht, in krachte van hare Ed. Mog Author^atie ende Approbatie van
den.<) Mey
1649. St. Vet. gearrefleert ende beflooten, op den Stadhuyfe binnen
Woerden, den Juny MDCXLIX,

L

at geen andere Heemraden fullen mogen wer-
^ dengeitek, ais die in de Groote Waterfchap
van Woerden geërfc, endegcgoet zyn, tot
tAvintig mergen lands, wel meer , maar
rriet minder, gelyk ook geen anderen't voorfz. Heem-
raadichap fullen mogen aanvaarden, of bedienen, op
pœne van nulliteyt van alle het gene by henluyden,in
de qualiteyt als Heemraden, foude mogen werden ge-
daan, ofgepleegt.

II·.

Dat mede jaarlyks op den gewoonelyken tyd door
de refpedivc Ambachts-Heeren van de vyf Carfpelen
des voorfz. Waterfchaps , alie Woerden , Bodegra-
ven, Hermeien, Camerik ende Segvelt, ofte by de
Schouten, in den name van hare relpeétive Ambachts-
Heeren , of Committenten, acht dagen te voorenby
publicatie, inde refpeótive Kerken , ende by affixie
van biljetten, tegcns feeckerentamelyken dage, daar
by uyt tedrucken, fullen famen roepen deLantgeno-
Ten en Geërfde buyren van elcken Carfpel, omme ten
fclv^n dage by henluydea te verJciefen^ twee mannen
in yder Carfpel, mede aldaar gelant wefende, dewel-
ke den voorfz Heemraden, op a<5ten van commiffie van
de voorfz. Ambachts-Heeren, of Committenten , of
van haren Schouten j fullen werden bygevoegt, mede
voor de tyd van een jaar, om met malkanderen te
vergaderen, ende te befoigneren, in faakendaarfulx ,
volgens de voorfz. Privilegiën, noodigis, ende in ge-
valle daar over quicftien, difputen, ofdoleantien vie-
len , dat de refpedive Geërfdens haar fullen addreiTe-
ren aan de Heeren Staten van de refpeftive Provin-
ciën , daar onder defelve Carfpels gelegen zyn, om
by haar Ed. Mog. refpeâ:ivelyk daar inne verfien tc
worden, ten meeften dienft van de felve Carfpels,
en de Waterfchap. \

il

ί

U

I I ï.

Dat de Heemraden in der tyd, of den Cameraar,op
haren name jaarlyks fullen doen reekeninge , bewys
ende reliqua van den inkomen ende uytgeven van de
"Waterfchappe, in Junio Nieuwen ftyl, op den Stad-
huyfe binnen Woerden, voor defamentlyke Waars-
luyden, als ook voor alle Ingelanden van de Water-
fchap, die aldaar t'haren kotten fullen willen komen,

op


-ocr page 285-

op poene van vyf en twintig gulden , op yder week
naar de expiratie van dc maant Junius, ten behoeve
van de Waterfchap te verbeuren, by die gene die in
gebreecke blyft, dc voorfz. reekeninge in de Maant
van Junio te doen, welke pœne by parate executie
op de naam van de Waarsluyden, door den Bode van
de Waterfchap , fonder eenige oppofitie fal werden
gcïnt, ten ware de reekeninge door fiekte, of ander
wettig belet, niet foudekonnen gefchieden , 't welk
fal ftaan tot arbitragie van Waarsluyden, of 'c mee-
rcndeel van dien.

I V.

Dat den felven reekendag in alle Carfpelen by pu-
blicatie ende affixie van biljetten , veertien dagen te
vooren , fal moeten werden verkondigt.

Dat den Secretaris van de Waterfchap aan yder Ca-
meraar, by den aanvang van fyn ampt, fal geven een
manuaal, waar naar hy fyn ontfang ende uytgeef fal
doen, conform het formulier by de Hecren Gecom-
mitteerden van de refpcâive Provinciën van Holland en
Utrecht beraamt, en hen ter handen geftelt , waar
naar ook de reekeninge
in futurum , Tullen moeten
werden eeftelt.

y I.

Dat op de voorreekeninge, die veertien dagen voor
den reekendag by alle de Waarsluyden fal moeten ge-
houden worden, aan de refpeótive Waarsluyden ge-
levert fal worden copie van alle, ofte foodanigen fpe-
cificatien als daar fullen worden gcëxhibeert, en tot
verificatie van de te doene reekeninge zullen dienen,
en die fy refpeftive*zullenbegeeren, omme die temo-
gen naariien, en hare buyren en ingelanden te com-
municeren, fonder dat eenige fpecincatien fullen mo-
gen werden achtergehouden j of eenige poften in ree-
keninge gebracht, daar van geen fpecificatien op de
voorrckeninge zyn geëxhibeert.

VIL

Dat op den dag van de voorrekeninge by 'den Ca-
meraar van de voorgaande jaren, iüllen moeten wer-
den gefuyvert alle poften van uytgeven van de reeke-
ninge 'sjaars te vooren gedaan, ende alle quitantien,
ende vorder bewyfen van betalinge aan de Waarsluy-
den gcëxhibeert ende overgclevert, op pœne van ro-
ycringe van de poften, welkers betalinge niet cn wert
geverifieert, ende dat den Cameraar defelve datelyk
fal moeten opleggen, ende betalen, omme die pen-
ningen by ontfknginge, in de als dan te doeri eerfte naar-
reekeninge verantwoord te worden , ende zullen de
voorfz. quitantien ende andere bewyfeh, ende muni-
menten , geleytendè bewaart worden in de Gemeen-
iands kaife.

VIII.

Gelyk ook alle Cameraai-s die federt den jare 1540
zyn ge weeft, hare refpeélive reekeningen mede ful-
len moeten fuyveren, ende de quitantien ende andere
bewyfen overleveren, in voegen voorfi. binnen een jaar
naar date defes j op poene als voren.

I X.

Dat de leveranciers, arbeytsluyden , v6cr]u;^den j
fchippers , ende alle andere ^ des verfocht zyndc, by
cede in handen van de Waarsiluyden jaarlyks te doen,
fullen moeten verklaren, dat hare fpecificatien^ die
iy tot lafte van de Waterfchap hebben bvergelevert,
oprecht ende deugdelyk zyn,· ende d&t alle het geùe
in hare refpeftive fpecificatien word geftek, ïs gele-
vcrt ende verdient aan de felve Waterfchap, en niet
altoos aan particulieren, op pœne dat die fpecificatien
van de geene die weygeren den eed te doen, in uyt-
geven niet en fullen werden gepâfleert.

X.

Dat voortaan geen daggelden, of verteeringen, h
îcyvan Dykgraaf, Heemraden, Secretaris ^ Bode,
ii.
Deel,

fchippers, voerluyden, ofymant anders, totlaftevan
't Gemeenland fullen werden gebracht, ter faake van
de acht ordinarife ende drie extraordinarile fchouwen,
maar dat in plaatfe van dien in reekeninge fil worden
geleden, de fomme van een duyfent gulden jaarlyks,
boven ichuyt, ende wagenvracht.

X I.

Dat ook geen teerkoften van Dykgrave , Heem-
raden, Waarsluyden, Secretaris, Bode, of andere,
op de reeckeninge 5 vifitatien van fluyfen, of andere
werken, ofcomparitienfullen worden gepafleert, ne-
maar fullen defelve gehouden wefen hare teerkoften
uyt hare daggelden tefupporteren.

X I 1.

Gelyk mede Dykgrave ende Heemraden, als eeni-
ge proceifen voor haar fullen worden geventileert,
geen teerkoften ten lafte van partyen fullen mogen
brengen , maar haar genoegen met haar falaris.

XIII.

D.it ook voortaan geen daggelden , of verteeringen
fullen Avorden gebracht ter iaake van befoignes bin-
nen Woerden vallende, op 't openen van eenigemif-
fiven, of andcrfints, maar dat den Dykgraaf jaarlyks
daarvoor fal werden toegeleyt vyftig gulden, ende
yder Heemraad binnen Woerden woonende, vyf en
twintig gulden.

X I v:

Ende in cas d'importantie vereyfcht, dat daar by
geroepen worden de buyren-Heemraden , dat dcfel-
I ve buyten-Heemraden lal worden toegeleyt yder twee
gulden 10 ftuyversda.igs, fonder vracht-of teerkoften*

X V.

Dat den Secretaris, voor fyn leges, ende vacatiën,
op de voorfz. ordinaris ende extraordinaris fchouwen,
jaarlyks lal hebben de fomme van feven en vyftig gul-
den , ende daar en boven tot een gagie hondert gul-
den, vry blyvende de fomme van negen gulden, die
uyt des Secretaris gagie aan de Srad van Woerdenplagc
te worden uyrgekeert , tot lafte van de Waterfchap,

XVI.

Dat hy voor fyn andere buyten daggelden, foo veel
fal hebben als een Heemraat, mits dat hy daaf op me-
de fal laften fyn vertecring.

XVII.

Dat noch den Cameraar, nochte andere Heemra-
den , eenige penningen op intereife fullen mogen
lichten, tot lafte van de Waterfchap, fonder voor-
gaande fchriftelyk confent ende refolutie van alle dc
Waarfluyden, of het meerendeel van dien, alle daar
tod behooi lyk zynde geconvoceert, op pœne dat die
opgenomen capitalen , ende interefle lullen blyven,
tot lafte van de gene die defelve fullen hebben opge-
licht.

XVIII.

Dat ibodanïge opgenomen penningen by de re-
fpeibive reekeningen behoorlyk in onil^ang iullen wer-
den gebracht, ende verahtwoort, met exprcflie ende
exhibitie vaft de refolutie , in krachte van de welke
defdve penningen zyn genegotieert.

Dat alle verpachtingen van fluyiêri, bruggen, ende
andere goederen, de Waterfchap competcrende, na
expiratie van de refpedive huurjaren , publiquelylc ea
met affixie van billetten fullen moeten worden gedaan
aan demeeftbiedende,opdenStadhuyfe binnen Woer-
den , ende daar inne mede geobferveert de refolutie by
de Hceren Gecommitteerden , van beyde de Provin-
ciën op den 2,3 April leftleden genomen,' op pœne
vart nullité, ende y ο gulden by yder van de gene die
contrarie doen, ten behoeve van de Waterichap cc
verbeuren , welke pœnen by den Bode van de Wa-
terfchap by parate executie , op de commiffie van dc
Waarfluyden , die daar toe by defen gcauthorifeerc

Nn ζ wor-

283

VAN WOERDEN. TL BOEK. XIL TIZ

κ


-ocr page 286-

■3 H VAN HET WATERSCHAP

worden, fullen worden ceëxecuteert.

X X.

Dat de voorfz. Heemraden geiamentlyk fullen keu-
ren maaken, ook kennifle, ende judicature hebben
van alle faaken , beroerende niet alleenlyk de Zee-
burg, of omring des Waterfchaps, maar ook de bin-
nenpolders, ende fulks mede van binnendyken,
dammen , kaden, heulen , wateringen , watertoch-
ten, watermolens, ende diergelyk, 'tfyde Landen in
Holland of in den Geftichte van Utrecht, doch on-
der de Waterfchap gelegen zyn,alles in conformiteyt
van de Handveilcn , ende proviiionele fententie des
Keyfers de A. if4f. en ter tyd toe ten principalen by
de Hceren Staten wederfyts anders foude mogen
worden geordonneert, ende dat den Dykgraaf ende
Heemraden 5 ingevalle van eenig twyfFelof difpuyt,
over 'tverftant van dit articule Gg, alvoorens yetwes te
doen, fullen addreiTeren aan de Heeren Staten van de
refpeftive Provinciën voorfz., omme 't felve by amia-
ble conferentie, is 't mogelyk , afgedaan te worden.

X X I.

Dat gene ommeflagen van penningen, over de ge-
Jneene Landen in de Waterfchap gelegen, die meer
fouden bedragen als een groot op de mergen in 't jaar,
en fullen mogen gedaan werden dan by de Waars-
luydcn.

X X I L

Dat ook gene werken tot lafte van de Waterfchap,
die meer als een groot op de mergen fouden bedra-
gen, en fullen mogen aanvaard, nog beileet worden,
dan by confent van de Heemraden ende Waarfluyden,
op pœne van nulliteyt, en dat de penningen tot lafle
van de Waterfchap niet fullen mogen komen.
XXII L

Gelyk mede fonder foodanig confent geen aanleg-
ginge, of vervolginge van proceifen fal mogen gedaan
Λverden, op poene dat de koflen fullen komen ten par-
ticulieren laflen van die gene, diefoodanige proceiïên
fonder confent van anderen hebben aangeleyt, ofte ver-
volgt.

XXIV.

Dat de ordinarife Advocaten, die in faaken van de Wa-
terfchap worden gebruykt, fullen verfterven
tothet
getal van drie, van dewelke altyd een fal mogen woo-
nen binnen Utrecht, en de twee anderen in Holland,
met dien verllande evenwel, dat by verfterf van den
Advocaat Vyanen, een ander in des felfs phatfe binnen
Utrecht, datelyk fal worden gefurrogeert, dat ook
de Advocaten van nieuws aan te nemen , fullen wor-
den geftelt by de Heemraden ende Waarfluyden
mec
de meelte ftemmen.

XXV.

Verftaande dat defen alomme in de Karfpels onder
de Waterfchap behoorende, ter plaatfe mengewoon-
lyk is publicatie te doen, ende door de gene die fulks
incumbeert, fal worden gepubliceert, ende tot dien
fine by den Secretaris van de Waterfchap, aan de re-
fpedive Karfpels een dubbelt van dien door den Bode
toe gefonden, ten eynde niemant ignorantie en heb-
be te pretenderen. Aldus gedaan op den Stadhuyiè
tot Woerden voorfz., defen
i6 Juny 154p. Nieuwe
ftyl, ende was onderteekent, Nic. van Kinfchot, J.
van Wevelichoven, C. de Graaf, J. Schaagen Hoog*
lant. J. Borre van Amerongen, P. van Tuyll van Se-
rooskerke, A. van Wyck , Everhard de Weede, ƒ;
van Ewyk. Onder ilont, den inhoud , van defen is ter
Secretarye des Grooten Waterfchaps in het groot fran-
chyne boek geregiftreert , en in alle de yyf refpedivc
Karfpelen na zyne forme gepubliceert en' afgekondigt.
A6lum en in oirkonde by my Secretaris geteekent,
op den 30 Juny HÎ49. Ende was onderteekent, A.
Gofterus. In margine ftont geappoin£teert. De Sta««5
ten van den Laitde-van Utrecht, gefiendefe Ordre en
Redres, dienende tot welftand van-de Groote Water-
fchap van Woerden, en op huyden datodefer gehoort
het raport by de Heeren Haar Ed. Mog. Gecommit-
teerden dien aangaande gedaan , approbeeren en rati-
ficeeren den inhoude van dien by deièn 5 mits dat dc
Heeren Raden en Waarfluyden van yder Dorp, of
Karfpel fullen behouden foodanigen plaatfe, rang, en
feflic, als fyluyden refpeétive voor dato van dit Regle-
ment , ende van ouds gehad hebben. Gedaan te U-
trecht den 8 July löf i. Onder ilont, ter Ordon-
nantie, als boven, geteekent, Ant. van Hiiten.


>

XXVI. M IE UWE Xeure bydie van de TVaterfchap ν cm Woerden gemaakt y raekende de Folder*

Reekenmgm ende de Polder-Schouweryen, den Oecemb,MDCLIJ^.

ykgrave ende Hooge Heemraden 'sLnnds en
de GrooteWaterfchappevan Woerden,col-
legialiter Vergadert, hebben eendrachtig ge-
keurt, ende geordonneert, keuren ende or-
donneeren by defen , dat alle Poldermeefters, ofte
Kroos-Heemraden, gehoorende onder 't gemelte Groot
Waterfchap van Woerden, alle jaars voor prima
Meert, naar den Nieuwen ftyl, gehouden fullen we-
fen haarluyder Polder-molen-reekenirtgen ter Secreta-
rye van 't Groot Waterfchap van Woerden in te le-
veren, elke Polder op een boete van elfkroonen, tot
24 ftuyvers het ituck, ten ware henluyden om infig-
ten of redenen, langer uytftel vergunt wierde , om
de gefeyde molen-reekeningen by Hooge Heemraden
gevifiteert, geëxamineert, en is 't noot gecorrigeert
te worden, ende daar naar denommeflag te accordee-
ren, alles ten eynde de goede Ingefetenen met gee-
11e exaöiien, of onnutte laften werden befwaart, voor
welke vifite, examinatie ende befoingnes van yder
Polder-reekeninge betaalt iiïl worden eene gulden vier
Iluyvers, ende waar'tiaake dat eenig Polder-meefter,
of Kroos^Heemraad op eenigen privaten ommeflag,
fonder voorgaande gedane overleveringe ende verkre-
gen confent, ecnige penningen gaderde, of in fynen
naam dede gaderen » of ook die geene welke meerder
mogtén komeh te gaderen , als toegeftaan , of geac-
cordeert mogt zyn, defelve fullen uyt hun eygen ver-
beuren , een boete van vyftig Carolus guldens, van
veertig grooten het ftuck, midsgaders arbitrale cor-
reélie.

Verder hebben de opgemelte Dykgrave 'en Hooge
Heemraden eendragtig gekeurt, ende keuren by de-
fen , dat voortaan ende van huyden af, geene Schou-
ten ende Kroos-Heemraden, gehoorende onder het be-·
dryf van 't Groot Waterfchap van Woerden , fullen
vermogen ecnige fchoüweryen, 't fy op dyken, ka-
den, watergangen, vlieten, flooten, landpaden, of
diergelyke te dryven ofte voeren , nogte ook eenigc
werken te befchouwen, boeten ende breuken te in-
nen, en vonniffen van Kroos-Heemraden ter executie
te leggen , als ten iy in kragte ende naar luyt van
welgeregelde Schouwbrieven , in yder Polder daar
van opgerigt, endeby Dykgrave ende Hooge Heem^
raden in der tyd geapprobeert en geratificeert, alles
op pœne van nulliteyt van foodanige fchoüweryen,
Avelke naar dato defer fonder diergelyke geapprobeer··
de Schouwbrieven fouden mogen worden gedreven,
en dat de Schouten of Heemraden, welke contrarie de-

iên


-ocr page 287-

ν A Ν W ο Ε R D Ε Ν. Il BOEK. XII. ΤΙΤ.

»3f

fén ecnigefchouvvenmogten komen te voeren, fulicn
verbeuren een boete van fes Carolus guldens.

Aldus unanimiter gekeurt ende geordonneert by
Joncker Daniel van Wyngaarden, Heere van Mocr-
mont, Renifle, &c. Dykgrave , Pieter Alberts van
Wieringen, Frank Laurenfen van Loenerilooc , Jan
Janfz. Swanicken, Gysbert Gerritfz. Saai, ende Sy-
mon Gerritfz. van Diemen , Hooge Heemraden van
't Groot Waterfchap van Woerden, den derden De-
cember
1654. alomme gepubliceert den De·
cember i6f4. Stilo Novo. Order ilont, ter Ordon-
nantie van de voorn Heeren , by my Secretaris, ca
was onderteekent, A. Cofterus.


XXVIL INTERPRETATIE mn Oykgraaf en Heemraden , van de voorfz. IVaterfihap,

waar by de voorenflaande nieuwe Keure gemitigeert word, den
i^Januar.MOCLVlL

ΑΙΓ00 by Dykgrave ende Hooge Heemraden
van 't Groot Waterfchap van Woerden, op
den
3 December 155-4. gemaakt was geweeft
feekere Keure , by welke geordonneert wa
re, dat yder jaar voor deneerften Meert, ter Secreta-
rye des voorfz. Waterfchaps, fouden moeten worden
ingelevert de refpeótive; Molen-reekeningen, van alle
de Polderen, reforterende onder 't bedryf van 't voorn.
Waterfchap, omme gevifiteert, endefoo 't noot wa-
re gecorrigeerc te werden, op feekere pœnen, by de
felvjge keure vervatet ende breeder volgens den text
der ielvefj ende alhoewel de refpeélive Waarfluyden
van 't
Voorn. Groot Waterfchap erkennen ende ver-
klaren, dat Dykgrave ende Hooge Heemraden voorn,
bevoegt zyn geweeft , ingevolge van de Privilegiën en
MandVeften des voorfz. Waterfchaps, de voorfz, keu-
re te maaken, eride dat ook defelve keure effeft ver-
mag te genieten, foo hadden diés niet tegenftaande de
Waarsluyden van Harmelen , Camerick, Segvelt en
Bodegraven, ferieus ende vrifendlyk veifogt aan meer-
gemelte Heeren Dykgrave ende Hooge Heemraden,
ten fine haar Ed. ende Achtb. om byfondere monde-
linge gededuceerde redenen gelieven wilden, de voor-
ichreven Keure te furcheren, of eeniger maten te mi-
tigeren , Waaromme ook Dy kgrave en Hooge Heem-
raden, uyt ondetlinge correfpondentie, edog ionder
de itlderminfte diminutie, of verkortinge hunsgefags,
recht ende authoritcyt, tot het maaken van leuren,
iiebben verklaart ende verklaren by defen , de Keure
in dèfen fpecialyk gemelt te mitigeren ende interpre-
teren als volgt j te weten dat de executie van de ge-
tnelte Keure , voor foo veel diegeneraal lcyt,metbe-
palinge van precysheytvan tyt, wert geftateert, ende
de refpeftive Kroos-Heemradengefubleveert endeont-
laft van de leges die daar roe waren geilek, fulks dat
volgens den text van defelve Keure, geene molen-
reekeningen, fullen worden gevordert of ingeboden
mitsgaders opgelevert, anders als uytalfulke Polderen
gehoorende onder.'t Groot Waterfchap van Woer-
den, alwaar doleanticn , of klachten vallen, welke
klachten ( fonder egter openbaringe van de klager,
of maniere van de klagte ) aan de Heeren Dykgrave
ende Hooge Heemraden in der tyd, ofeenige van hun
mondelinge zynde gedaan , of ter Secretarie fchrif-
telyk opgebracht, ende daar op by Dykgrave ende
Hooge ïieemraden dewelke onder eede ilaan, op de
wichtigheytvan dien zynde gelet, ende by defclvige,
of 't meerendeel van hun gecöncludeert, dat de ree-
keninge van de Polder, daar over de doleantie geval-
len is, gevordert dient te worden , dat aldaar in
vol"
komén terminis , ende na de letter, de voorfz. Keure
geobferveerc fal worden, mitsgaders executie genieten,
als alle andere Keuren van de Waterfchap, invoegen
dar op infinuatie, door den Bode des Waterfchaps,
binnen veertien dagen na defelve infinuatie, de opge-
éyfehte molen-reekeninge niet ingelevert wiert, dat:
den Heere Dykgrave in der tyd, de kracht ende ef-
fc£t van de gemelte Keure tegcns de inobedienten fal
vermogen in 't werk te ftellen. Aldus de voorfz. mi·
tigatie ende interpretatie gedaan , by Dykgrave ende
Hooge Heemraden,
omnibus^ defen Januarius anno
16fy. Onder llont, ter Ordonnantie van de voor-
noemde Heeren. Ende was onderteekent, A. Cof·.
terus.


XX VUL Ν A ADER Ordre ende Redres , tot welfiand van de Groote fFaterfihap van fp^oer-

den , by d'Ed, Heeren Gedeputeerden van de Ed. Groot Mog. Heeren
Staten van Holland en Weft-Vriefiand , vermogens aÜe van CommiJJit
ende authorifatie in date den
19. July 1655-. N. St., mitsgaders by de
Ed Heeren Gecommitteerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's hands
van Utrecht, in krachte van der jelver Ed. Mog. authorifatie ende com^
miffie, in date den zy . July
1655. O. St. gearrejteert ende befiooten , die-
nende tot interpretatie y verklarmge^ enampUatie van de voorgaande Ordre
ende redres op den 16 Juny
164.«?., mede by Gecommitteerden van de
Hooggemelte Provinciën beraamt ende gefloten , in dato den ic O£ïob^
MOCLK

I.

Eerftelyk , dat ymand hebbende in cygendom twin-
tig mergen Lands , in den ommering van de
I Groote Waterfchap Van Woerden, ('t zy
oude ofte nieuwe Waterfchap ) gequalificeert
is om tot Hoog Heemraad in de voorfz. Waterfchap
seëligeert te worden, ende dat dienvolgende Franck
Laurentfz. van Loenreflooth, in fijn bedieninge als
Hoog Heemraad
na behoorcn gequalificeert, heeft ge-
dient.

I I.

Alfoo met de voorfz. interpretatie der qualificatic
van de Hooge Heemraden, geenapparentie en is,dac
immerineer lullen komen te deficieeren eenige perfoo-
nen,niet in voegen voorfz. gelant, dat defen aangaan-
de fal worden gereguleert naar den accoorde op den
17 February 1645:. voor CommiiTariflèn van denHoo-
gen Rade van Holland gemaakt.

1 I 1.

Dat Hooge Heemraden van de Groote Waterfchap
Ν η j voonu


-ocr page 288-

VAN HET WATERSCHAP

voorn, bevoegt zyn privative, ende meç exclufie van
.Waarsluyden, ,ende allen anderen, te maaken Keuren,
concernerende het Heemrecht, metten gevolge ende
aankleve^, van dien, conform het xx. Articule van het
vooreaande Redres.

IV.

Ende nopende de Keure op den 3 December i5f4.
by Dykgrave ende Hooge Heemraden gemaakt, raa-
kende 't overbrengen van de reekeningen van de Kroos-
Heemraden, ofte Poldermeeiters, datde geene dieby
de vooriii. ' Keure foudcn meynen befwaart te zyn,
3haar fullen addrefleren aan den Hoogen Rade in Hol-
land , ende dat na voorgaande litifconteftatie de faake,
nopende defelve Keure ende de deugdelykheyt, ofte
ondieniligheyt van dien , de plano iiil werden gedeci-
deert, in conformité van de naardei"am"pliatie van de In-
llruftie Van dén fèlven Hoó&en Rade.

. vi' . , .

Eride dat totdieneyndeDykgraaf en Hooge Heem-
raden van de Groote Waterfchap voorn., haar aldaar
fullen houden voorverdagvaart, ende partyenten we-
derfyden binnen den tyd van fes weeken, onder be-
hoorlyke inventaris fullen wiflelen van ftukken, ende
op mondeliiige pleydoye, conform de voorfz. naarder
airipliatie,daar op verwachten dctifie van den voorfz.
Hoogen Rade.

V I.

Dat nopende de continuatie , ofte vierjarigen ftil-
ftant van de Waarsluyden , fal worden gereguleert vol-
gens't II Articule van't voorgaande Redres, ende dat
diensvolgende die meynt dat daar overeenige verande-
ringe behoort te
Worden ingevoert, fig liil hebben te
addrefleren aan de refpedive Provinciën, daar onder de
voorfz. Waarsluyden fyn reforterehde.

VII.

Dat die geene die van nu voortaan tot Waarsluyden
fullen wórden gecommitteert in de voorfz. 't fy oude
ofte nieuwe Waterfchap, fullen moeten wefeiigegoet
ten minften tot fes mergen lands.

VIII.

Dat nopende het doen van de Gemeenlands reeke-
ningen , ende 't ilenimcii op 'de felve, Tal worcéri nage-
koomen 't voorfz. Redres, van den jare 1549, ende
de obfervantien d^ar ojf) gevolgt.

1 X.

vinge gedaan word, in de brieven fal worden geiniè-
reert, ende dat de Waarsluyden tereerfterbyeenkom-
ile in de voorfz. faaken. pofitive , ende fonder eenige
rugfpraak fullen gehouden wefen te adviferen , des ial
de voorfz. befchryvinge ten minften drie dagen te voo»
ren moeten worden gedaan.

X.

Dat of eenig proces of proceiTen , met confent van
Hooge Heemraden ende Waarsluyden in der tyd, we-
fende aangeleyt en vervolgt, foodanig proces of pro-
ceiTen niet fullen mogen wórden opgehouden of ge-
fchorft, anders als met gelyke conient van Hooge
Heemraden , ende Waarsluyden famentlyk , fonder
dat Waarsluyden voorn, affonderlyk eenige refokuien
fullen vermogen te nemen, om de bevorderinge van
foodanige proceduuren té ftuyten of te beletten, ende
by gevolge óok niet fullei) mogen difputeren de ko-
ften , dié in foodanige proceiTen airede fyngedaian, of
noch gedaan foudcn mogen worden.

XI.

Dat Dykgraaf, Cameraar, Hooge Heemraden en
Secretaris van 't voorfz. Waterfchap , vaarende buy-
ten den ring van de felve Waterfchap, over faaken
't felve Waterfchap concernerende, voortaan genieten
fullen, boven fchuyt-ende wagenvrachten , daags, als
den Dykgrave acht guldens , den Cameraar vyf gul-
dens , de Hooge Heemraden, ende Secretaris yder vier
guldens tien ftuyvers, fonder eenige verteeringé in. ree-
keninge te mogen brengen , blyvende in regard van
vacatiën ende teerkoften , vallende binnen den ring
van de Waterfchap, als by voorgaande Redres, ge-^
bruyk ende obfervantie, uytgefondert dat den Secre-
taris voor fyn ordinaris ende extraordinaris ichouwenj
in plaatfe van féven en vyftig guldens fal hebben fes en
feftig guldén tien ftuyvers.

XII.

Dat by aldien in toekomende wederom eenige dif-
puyten by d'een of d'ander fouden mogen worden ge-
moveert, waar op volgen foude mogen deputatie van
ComniiiTariiTen, dat die bevonden fal worden ongelyk:
teheBben, iïil gehouden fyn te betaalen de onkoftenteir
oorfaake van dien gevallen..

Aldus gedaan, gearrefteert ende uytgefprooken op
den Stadhuyfe binnen Woerden den if Odober,,
iöff. Ende was aldus onderteekent, Adr. van Stryen,
Λ. vander Duflén, Johan van Wevelinkhoven, C.de
Graaf, J. Scbagen Hoogland. J. Borre van Ame-
rongen^ G. van Reede totRenfwoude, A. van Wyk,

i)at Waarsluyden ,by Dykgrave ende Hooge Heem-
raden befchreven werdende over eenige faaken, het
voorfchreve-Waterfchap concernerende , de oorfaake
van die convocatie,ende de faake waarop die beichry-[J. van Ewyk.

XXIX. O^rûy van de Staten vah Holland, om te daken het Cand'al te Jlphen, den 23 July
MOCLX,

De Staten van Holland efide Weft-Vrieiïand,
doen te weten, alfoo ons vertoont is, byde
Dykgraven ende Hooge Heemraden van
Rhynland , mitsgaders van 't Grooté Wa-
terfchap van Woerden, dat de Geërfdens of Ingelan-
den , reiorterende onder 't voorfz. Groot Waterfchap
van Woerden, ende ten deele onder Rhynland, eeni-
ge jaaren aan malkanderen , fteets groote klachten
hadden gedaan, dat den Rhyn ( wcfende het eenigfte
Ganaal, op welke fyluyden haarwater moften exone-
reren ) ter oorfaake van de vergrootinge der mbolens,
afdykinge van Polderen , die te vooren boefems wa-
ren , ende wel fpecialyk door de engte in den Dorpe
van Alphen , feer worden opgekropt, cn foo hoog op-
gemalen , dat niet alleen alle dy ken ο vef vloeyen, maar
dat zelfs de watermoolens geen nut of dien ft konden
doen, fchoon hun de wind nog foo wel was dienende,
als zyndè' binnen het bedryf van dé voorfz,
Groote

Waterfchappé Polderen, die ver boven de vier voch-
ten waters moeften opmalenj welke doleantien de ver-
toonderen bevonden hebbende te accordeeren met de
waarheyt, ende dat de voorfz. Ingelanden, mits de
gefeyde foberefi aftreck van wateren, feer groot in-
treft waren gevoelende, hadden fy vertoonders hun
verpligt gevonden, middelen ende wegen uyt te vin-
den , tot beneficeeringe ende verligtinge van de voor-
fchreve waterfchoot, dienvolgende op den ij* Sep-
tember i6jp. conjunélimgoet gevonden, datbefydcn
om den Dorpe van Alphen , namenlyk ten weften^
buyten oflime de huyfen en de Kerke, aldaar feekere
Canale, ofPype, albereyis ten deele aldaar leggende,
ende voorts nog te voltrecken, foude werden ge-
maakt met een bequame in-ende uytgank ter Ryn-
waarts^ waar door hec water van boven de brugge tot
Alphen , tot beneden in den Rhyn, onverhïndert fou-
de werden geleyt, *£ welk nu ter contrarie mits deö

fchrikke··'


-ocr page 289-

(chrikkelyken afloop, en ondiepte aldaar, mitsgaders
door het bevaren metgroote fchepen, feer merkelyk
werd opgehouden, en ook de fcheepvaart felfs ioo
benadeelt, datfe meenigwerven de fchepen met inftru-
menren, doorde voorfz. brugge moeten doorwinden j
cnde naardien de Vertoonders 't voorfz. nodige werk
niet konden voltrecken, fonder daar toe te hebben en
appliceren eenige grond , ofte erve , befyden ende
op beyde de eynden van de voorfz. Vaart gelegen,
waren fy wel genegen, die tot redelyken pryfedeey-
genaars refpediveaftekoopen j dan bedugtende datfy
met de voorfz. eygenaars niet gevoeglyk iouden kon-
nen handelen, ende dat men defelve regens alle rede-
nen , de voorfz. gronden uyt de handen fouden moe-
ten breeken , foo verfogten de Vertoonders gedien-
ftelyk, dat het ons geliefd^e uyt onfeSouveraine magt,
hun te oftroyeren ende confenteren, dat fyluyden
t'haren noodigen behoeve, foo veel van de gronden
ende erven, befyden ende op beyde de eynden van de
voorfz. Vaart gelegen, tot taxatie van den Gerechte
van Alphen voorfz. , fouden vermogen aan te vaar-
den, en te haren dienfte foodanig te approprieren,
als fy bevinden fouden de gelegentheyt van de voor-
fchreve waterloofingete vereyiTchen , en daar van aan
de Vertoonders te leveren a6le, of appoinftement in
opï'ma forma t met hevel aan allen den gcenen die fuik
fouden mogen aangaan, fig daar naar pritcifelyk te
reguleren. Soo is'^'c, dat wy de zaake, ende 't ver-
foek voorfz. overgemerkt hebbende, ende
genegen
wefende ter bede van de Supplianten uyt onfe rcgte
wetenichap, fouverainemagt endeauthoriteyt,defdvc
geconfenteert, geaccordeert, geoilroyeert, en geautho-
rifeert hebben, confenteren, accorderen, odroyeren, en
authoriferen mits defen , ten eynde fyluyden ter noo-
digen behoeve van het voorfz. voorgenomen werk,
ibo, veel van de gronden en erven, befyden ende op de
eynden van de voorfz. Vaart gelegen, tot taxatie van
den Geregte van Alphen, fuiien vermogen aan te vaar-
den, ende ten voorfz. cynde te approprieren, als iy
bevinden fullen de gelegentheyt van de voorfz, water-
loofinge te vereyifcheni lallende allen ende eenen je-
gelyken dien het aangaan mag , hen daar naar te re-
guleren. Gedaan in den Hage, onder onfen grooten
zegele hier aangehangen , den July in 't jaar ons
Heeren
1660. En was geceekent, J. Cats, vt. Op
de plycque ftont, ter Ordonnantie van de Staten, en
was geteekent, Herb. van Beaumont. Hebbende on-
der uythangen , het cachet der felver Heeren Staten,
gedruckt iu rooden waifche aan een francynen ilaarte.

VAN WOERDEN. ÎI. BOEK. XIL ΤΙΤ.


XXX. SENTENTIE van den Hoogen Raade j nopende de Keurt van den 3 Oecember 1654,

in date den z^ Jpil. M Ό CL XI,

In d^r faake hangende voor den Hoogen Rade in
Holland, ter delegatie van de Ed. Groot Mog.
Heeren Staten van Holland en "Weil-Vriesland,
mitsgaders van de Ed. Mog. Heeren Staten van
den Lande van Utrecht, vervacet in het vierde articul
van de naarder Ordre en reglement, raakende 't Groot
Waterfchap van Woerden, van ckto den ifOftobei'
löff, ende het vii. articul van 't Verdrag, van dato
den
2f Augulli i6f7, by de welgemelte Heeren Sta-
ten, door der felver Gedeputeerden gemaakt, tuifchen
de Ambachts-Heeren , ende Geërfde Lantgenooten
van de Carfpelen Hermeien , C imerick, Segvek, en
van de Stichtfe Polders ende Landen , die te famen
met de Hollantfe Polders, en Landen van den Groo-
te Waterfchappe van Woerden voornoemt, tot Spa-
rendamme uytwateren , appellanten ter eenre , ende
Dy kgranf en Hooge Heemraden van het voorfz. Groot
"Waterfchappe van Woerden , geappelleerdens ter an-
dere fyde, het Hof met rype deliberatie van Raden
deurgeiïen ende overwogen hebbende, alle het geene
ter materie dienende was ende heeft mogen moveeren,
doende regt uyt den naam ende van wegen de Hoo-
ge Overigheyt, en Graaffelykheyd van Holland, Zee-
land, en Weft-Vricfland, mits dat dc Keure van den
derden December iöf4. in quicftic werde gemitigeerc
ende gereftringeert, in conformité van den accoorde
ende rcfolutïe van de geappelleerdens, van date den
16 January löfj. in 't vu articule, van het voorfz.
Verdrag van den if Augufty des felven jaars Kif/,
gementioneert, verklaart de appellanten by defelve
' Keure, in dier voegen gemitigeert ende gereftringeert
zynde, te wefen niet befwaart, ontleyt haar haren
verderen eyfch ende conclu fie in defen gedaan en ge-
nomen, ende compenfcert de koften van den procef-
fe , omredenen. Gepronuncieert den ipApril
Onder ftont, in kenniÎTe van my, en was
geteekent,
J. Coenen.


XXXÎ. REDRES door de Gecommitteerdens van de Staten van Holland en Vtrecht, gemaakt

op eenige faaken, raakende het JVaterjchap vanJVoerden, en fpecialyk 'tmaa*
km van een Verlaat by Camerik, den
9 OM. M Ό C L XVL

ExtraSl uyt de Refohtien van de Heeren Staten van Hol·
land en Wefi-Vriesland, in haar Ed, Groot Mogende
Vergaderinge genomen , op faturdag den
18 September
166C,

Den Heer PeniÏonarisFagel, heeft ter Vergade-
ringe gerapporteert, dat de Heeren haar
Ed. Groot Mog. Gecommitteerdens in ge-
volge , ende tot voldoeninge van verfchey-
den der felver Rcfolutien CommiÎToriaal, cnde nament-
lyk van den
z6 ende 31 July, 3. 7. ende lö Auguftus
leftleden , in conferentie waren geweellmct Gedepu-
teerdens van de Provincie van Utrecht, over verfchey-
de difFerenten, raalcende het Groote Waterfchap van
Woerden, en particulierlyk mede,· over de onluften
aldaar ontftaan,ter faake van het amoveren en opne-
men van feekeren dam, gelegen hebbende in de Ca-
mericker Weteringe, by feekcre herberge genaamt
Schenckenfchans, ende het fteeken van een Verlaat in
plaatfe van den felven dam , met *t gunt verders daarop
wasgevolgt, ende dat defelve Heeren Gecommitteer-
dens , met de gemelte Heeren Gedeputeerden van
dc voornoemde Provincie van Utrecht, nog niet heb*
bende konnen afibpieren alle de diiFerenten, 't voor-
noemt Groot Waterfchap raakende, de afhandelinge
van dien hadden gereferveert, tot dat zy haar ten we-
derfyden op eenige geallegeerde feyten naarder heb-
Îbende geinfbrmeert,eene nieuwe conferentie dienaaiu
'gaande aangeftelt zoude
zyn, dog dat zy tot wegnc·
[ minge van de
onluftçn., ontûiiaa terfaake vm 'tamo·

VÇ·


-ocr page 290-

■3 H VAN HET WATERSCHAP

veren van den vooifi;» dam, en't fteccken van 'cvoor-
fchreven Verlaat in de Camericker Weteringe , ende
het gunt verders daar op was gevoigt » met den an-
deren hadden geconcipieert hec verdrag, hier naar van
woorde te woorde geinferecrt.

De ondergerchrevenGecommitteerdensvan de Pro-
vinciën van Holland ende Utrecht, hebben geoor-
deelr, op goetvinden ende approbatie van hare Hee-
ren Principaalen,dat dedifFerenten inde Groote Wa-
terfchap van Woerden ontilaan , ter faake van het
opnemen ende amoveren van den dam, gelegen heb-
bende in de Camericker Weteringe , mitsgaders het
leggen vaneen Verlaat, in plaatfe van den voorlz.dam,
mee allen gevolge van dien , zouden konnen werden
weggenomen,in voegen hiernaar volgende,te weten.

Dat het eerfte articule, van het Reglement van den
2,7 January van den jareiófj. lal blyven in fyn volle
kragt ende vigeur, dog dat het Verlaat tegenwoordig

feiteeken , in de Camericker watennge by Schenc-
enichans, in plaatfe van den dam, of water togt al-
daar gelegen hebbende, zal blyven leggen, foo als 't
tegenwoordig leyt, des dat in het toekomende, in 't
voorfz. Waterfchap. foo in de Stigtfe , als HoHant-
fche Carfpelen en Polders, geenedammen, waterrog-
ten , of diergelyke fullcn mogen worden weggeno-
men, geopent, of verandert, ofte ook eenige Verla-
ten geileeken, fonderpreallabcl confent, kennis ende
judicature van den Dykgraaf en Heemraden, van het
fêlve Groote Waterlchap, en dat den ring van delèlve
Waterichap , voor zoo veel die in den Gclligte van
Utrecht gelegen is, niet lal mogen worden geopent,
Zonder conlènt van beyde de Staten van de reipeéli-
ve Provinciën van Holland ende Utrecht 5 dat de dam-
men tegenwoordig door Dykgraaf ende Heemraden
geflagen aan den Ryn, tegens de Watergangen van
eenige Stigtfe Polders , zullen worden geamoveert,
ende weggenomen, ende de proceduyren , foo voor
den Hove van Utrecht, als Heemraden van de voor-
fchreve Groote Waterfchap , gevallen ter faake van
het maaken ende lleeken , mitsgaders het demolie-
ren van 't voorfz. Verlaat, refpedivemet den gevolge
ende aankleven van dien , zullen komen te ceiïeren.
Des t' oirkonde onderteekent, in 's Gravenhage defen
negenden 06^:ober
1666. nieuwe ityl. Ende was on-
dertekent , Gafp. Fagel. S. V. Hooven. J. Schagen
Hoogland. A. V. Nierop, Willem Goes. Johan Ba-
ron van Reede. E. D. Weede. C. Borre van Ame-
rongen, Ni colaas Hamel. J. vanEwyk. Ab. vanKerk-
raat.

Waar op gedelibereert zynde, hebben haar Edele
Groot Mogende haar het voorfz. geconcipieerde ver-
drag wel laaten gevallen, ende is voorts goet gevon-
den ende verftaan , dat daar van by milJive kenniiÏe
zal worden gegeven , aan de Heeren Staten van U-
trecht, dat mede 'c zelve verdrach by aanfchryvinge
zal worden bekent gemaakt, aan de eerfte ende ande-
re Raden van onien Hove, mitsgaders aan Dykgrave
ende Hooge Heemraden, van 'cvoorfz. Groote Wa-
terfchap , om te dienen tot der felver naarigtinge, en
voorts de gemelte Heeren haar Ed. Groot Mog, Ge-
committeerden , op tyd en plaatfe met de Heeren Gb-f
deputeerden van de Provincie van Utrecht, te bera-
men, fullen reaflameren de voorfz. conferentie, ge-
houden tot wegneminge van de verdere diiFerenten,
't voorfz. Groote Waterfchap raakende, ende defelve
is het doenlyk in der minne uyt de weg te leggen.
Onder ftont : accordeert met de voorfz. refolutien,
ende was onderteekent, Herbert van Beaumont.


XXXII. ORDONNANTIE, ofte Reglement, gemaakt endegearrefleert by de Heeren Dyck-

grave ^ ende Hooge Heemraden van den Lande en Groote Wa-
ter fihaf^e van Woerden , concerneerende de Schouwer je op dm
Rfjjn, Wiertckens, Weeteringen, Linfchoten^ &c. in dato den
May MOCLXXK

Alfoo Dyckgrave , ende Hoge Heemraden 's
Lands ende Groote Waterfchap van Woer-
den, al over eenige jaren by experientie be-
vonden hebben , dat 'er in het exerceeren
van de Schouweryen over de Cnnalen , ofte Water-
gangen des Waterfchaps, namenlyk den Rhyn, de
dubbelde enJe enkele Wierickcn, de Linichooten ,
weteringen , fluyfen , heulen &c. merkelyke abuy-
dfen, ende onordentelykhcden werden gepleegc, de-
welke ten dicnile ende nut van het gemeene Water-
fchap, noociaakelyk dienen geFedrefleert en vei betert,
ibo hebben Dykgrave ende Hooge Heemraden voor-
noemt, naar voorgaande deliberatie, goed gevonden
ende gekeurt tot redres van de voorfz. waterfchou-
we *t geene hier naar volgt.

' Dat van nu voortaan alle de Gehoefilaagde Polde-
ren op de refpeftive fchouwep, foo in Junio als Sep-
tember, door hare banwerkers, niet meerder en ful-
len vermogen re laten aanteekenen nogte betalen ee-
nige bekende Keuren, en haar felven daar mede ont-
ilaan van het maaken van haar banwerk op de cerite
fchouwe, welke men noemt de Keurfchouw : maar
fullcn ter contrarie voor de eerfte fchouwe, yederfyn
hoefflag , het ontkruyt van grond fchoon aflnvden
ende klaar en fuyver opviiTchen , dat het in niemands
■ flag cn dryft, ook de canten en wallen van de voor-
-fchreve Canalen wel te bloten , ende met bagger te
laayken cn aan te keeren; midsgaders den aangang en
afgang van een yeder fyn flag aan te wyièn, alles op
een boete van fes guldens fes ftuyvers, ten behoeve
van den Heere Dykgrave , midsgaders fes ftuyvers
voor den Bode, boven 't falaris ei?de fchryf-loon van
den Secretaris tot twaalf ftuyvers , ende gelyke twaalf
ftuyvers voordeinfinuatie, die den Bode binnen twee-
maal vier en twintig uyren naar de befchouwinge fal
doen.

I I.

Dat de boetens hier vooren geroert, ende die hier
naar nog fullen volgen, geeniintsaan de banwerkers,
maar efïcólive aan de Polders, of der felver Schouten
en Heemraden fullen werden geëxecutcert.

I I I.

Dat alle hoefflagen , welke op de eerfte fchouwe
goed gekent, ende niet befchouwt en z"yn , van de
tweede fchouwe bevryd fullen wefen , en ook geen
aan- nog afgang fullcn behoeven aan te wyfen.

I V.

Dat mede op de eerfte fchouwe, wanneer nootiaa-
kelyk alle kanten en wallen moeten worden befig-
tigt, de fchepen, fchuyten, en fchouwen, of ander
vaartuyg van de wallen fullen moeten worden afgefto-
ken, op een boete van drie gulden drie ftuyvers voor
den Heer Dykgrave, en fes ftuyvers voor den Bode,
boven 't fchryf-loon van den Secretaris , te verhalen
aan het fchip, fchuyt, fchouwe Scc.datvaft gemaakt
bevonden woit, dog op de tweede fchouwe iullen de-
felve vaft aan *t land mogen blyven leggen.


-ocr page 291-

V.

Dutdcboomcn, tacken, enderys, hangende over
het water, fullen moeten worden afgehouwen, of lbo
hoog opgefnoeyt, dat 'er een man fonder raaken on-
der Haan kloeten kan, insgelyksop deeerilefchouwe
op een boete van elf ftuyvers, ende de tweede fchou-
we op vier dubbelde boetens , tot lafte van de eyge-
naars, of bruykers der landen daar 't geboomte op itaat.

Dat de palen inde voorfz. watergangen, daar bevon-
den fal worden het water omme te loopen , fullen
moeten wefen aangevult ofte uyrgehaalt, op de boe-
ten als vooren.

VII.

Dat den opftal op wederzyden van 't water niet be-
fct, beleyd, of verhindert fal mogen worden, op de
boeten van elf ftuyvers, uyt regarde van de eerfte
fchouwe, en fes gulden fes ftuyvers in reguarde van
de tweede fchouwe.

V I I 1.

Dat alle ende yeder hoefflag , het welke door dc
banwerkers niet fchopn gemaakt, ofte het onkruyt
klaar opgevift, ende deswegen op de ecrfte fchouwe
bekeurt, ende voor quaat werk verklaart is, tegens
ende oyer veertien dagen daar na, als wanneer in re-
guarde van alle opgekeurde werken , door Gecom-
mitteerde Hooge Heemraden, de hoogfchouwe ofte
nafchouwinge fal worden gedaan , fal moeten wefen
verbetert , ende foodanig gemaakt ende gefuyvert,
dat het voor goed werk, ende wel gemaakt verklaart
ende erkent ial worden , op poene dat niet alleen de
voorfz. opgekeurde hoefilagen andermaal, en by for-
me van hoogfchouwe fullen werden bekeurt, op een|
boete van elf kroonen tot 24 ftuyvers *t ftuk, te ap-
pliceeren voor den Heere Dykgrave, maar dat boven
dien , omme het volkomen effect van de fchouwe te
genieten, den Heere Dykgrave, ofte by fyn Ed. ab-
lentie, de Gecommitteerde Heeren Hooge Heem-
raden terftont, ende op der daad fullen procedeeren
tot publycque aanbeftadinge van 't felve hoefflag, dac
voor de tweede maal befchouwt word, tot kofte van
degebrekige, welke aanbeftaaydepenningen, fchou-
boeten, fchryf-loon van den Secretaris , ende falaris
van den Bode, niet aan den banwerker, maar aan de
Schouten eude Heemraden fullen worden verhaalt en
paratelyk geëxecuteert.

Τ X.

Ten laaften, lbo en fullen de banwerkers op den
dag van de refpeétive fchouwen, foo ecrfte als twee-
de fchouwe, niet mogen werken, of de grond roeren,
dat het water troubel wort gemaakt, op een boete
van drie guld. drie ftuyvers, tenprofytevan den Hee-
re Dykgrave, by de banwerkers in haar privé te ver-
beuren, te executeeren by gebreeke van eenige goe-
deren, aan hare perfoonen, met dadelyke detentie, foo
haaft defelve in den ring van de Waterfchap bevon-
den worden.

Aldus ten welftande van 't .gemeene Land van hec
Groot Waterfchap van Woerden, gekeurt , geor-
donneert ende gearrefteert, by den Hoog Ed.geboo-
ren Heere Daniel van Wyngaarden, Heere van Wer«
kendam , Dyckgrave, de Heeren van Wieringcn,
Krayefteyn , Linfchooten, van der A, ende Ormea ,
Hooge Heemraden des voorn. Groote Waterfchaps,
defen
zy May lö/f, ter Ordonnantie van defelve,by
my Secretaris.

289

VAN WOERDEN. IL BOEK. ΣΙΙ ΤΙΤ,


ΧΧΧΙΙΓ, RESOLUTIE van de Ed. Groot Mog. Heeren Staten van Holland, de kUg--

ten vai^T>ykpraaf ende Heemraaden van het Waterfchap van Woer-
den , raakenae het fchouwen van Oyken en Oammen, in het voorfz.
Waterfchap leggende, in datoden loSeptemb. MOCXCIF.

Is geleefen de Requefte van Dykgraaf ende Hooge
Heemraden 'sLands, en Groote Waterfchap van
Woerden, houdende, dat het felve Collegie on-
der andere oude privilegiën , ook fpecialyck be-
giftigt was van Hartog Aalbrecht, met feekere privi-
legie van den jaare dartien hondert acht en tachtig,
diderende, dat het felve Collegie foude competeeren
het bedryf van Dyk-en Heemregt over het Water-
fchap , in gelyker voegen als de Heemraden in Ryn-
land quamen te doen ; dat ook voorts by Frederik van
Blankenheym , BiiTchop t'Utrecht, inden jaare veer-
tien hondert en tien, expreifelyk aan het felve Colle-
gie gegunt ende gelaten was 't voorfz. Dyk- en Heem-
recht, wegens de gronden ende landen in het Sticht
van Utrecht, voor foo verre die onder het voorfz.
Waterfchap zyn geleegen , gelyk ook in den jaare
vyftien hondert vyf en veertig, over 't regt en bedryf
van het gemelde Waterfchap quaeftie en verfchil ont-
ftaan zynde, tuifchen de prsedecelTeurs van de voor-
fchreve Supplianten ter eenre, ende Deekenen van
den Capittule van St. Marien tot Utrecht, als Am-
bagtsheeren van Segveld, Segvelderbroek en Myzy-
de, mitsgaders den Thefaurier van de Kerke van St.
Marien voorfz., en de Geërfdens van Segvelderbroek,
ter andere zyde ; ende defelve differente zynde ge-
bracht ter decifie van Keyfer Karei, onfterffelyker
rnemorie , defelve Keyf. Majt.by provifionele fenten-
tie , van den vyftienden January vyftien hondert ne-
gen en veertig , gefeyc ende verklaart hadde gehad,
dat den Dykgraaf en Heemraaden van Woerden, fou-
den hebben de judicature ende kennifle van alle faa-
ƒ/. Dtcl.

ken , beroerende binnendyken , dammen , kaaden,
heulen, wateringen, watertogten, watermolens ende
andere diergelyke faaken, even ende in dier voegen
als fy dat hadden op den hoogen dyk. Welke (enten-
tie in den jaaren feftien hondert negen en veertig, cn
feftienhondert feven en vyftig refpeftive , by twee
Concordaten, tuifchen de Provinciën van Holland cti
Utrecht opgerecht, gcacquielceert was
gCAvorden, fo-
danig , dat by het xx articul van het eerfte Concor-
daat , en by het eerfte articul van het laatfte Concor-
daat verftaan was, dat Dyckgraaf ende Heemraadent
fouden Keuren manken, ende kenniife hebben vanil-
le Dyken in het Waterfchap , foo wel in het Stichc
als Holland geleegen, gelyk het by de fententie van
Keyfer Karei des jaars vyftien hondert vyf en veertig
was verftaan , met die diftinélie nogtans in het 111
en IV articul van het vooriz. laatfte Concordaat, dat
van alle appellable vonniffen van het voorfz. Collegie,
concernecrende het Heemrecht, privativelyk foude
moeten worden geprovoceert aan den Hove van Hol-
land, en Hoogen Raad aldaar j dog wanneer fooda-
nige vonniflen fouden mogen raaken particuliere inge-
feetenen van het Sticht, of gronden aldaar geleegen,
dat als dan defelve provocabel fouden weefen aan den
Hove van Utrecht, In gevolge van welk indifputa-
bel regt 't voorf Waterfchap van alle oude tydencom-
peteerende, de Supplianten, en haare prajdecefleurs
m der tyd, nedaan hadden gehad, foo ren reguarde
van de gronden en faaken tot den bodem van Utrecht,
als de Provincie van Holland behoorcnde, ende dat
met het uytgeven van Schouwbrieven , of reglemen-
Oo tct*


-ocr page 292-

290 VAN HET WATERSCHAP

ten aan de refpeétive Schoutenen Kroos-Heemraaden
der Polders in het Waterfchappe gelegen, waarna die
haare fchouwen, foo op dyken, wateringen als iloo-
'ten, fouden hebben te voeren, onder het opper-op-
•iïcht van ©ykgraaf ende Hooge Heemraden, derfel-
ver na· fchouwe.ende recht van ampliatieen interpre-
tatie van de voornoemde Schouwbrieven , alles ook
foo wel op het gelyk maaken der dyken dn weegen,
als defelve tot waterkeeringe te houden > zynde ook
"in den iaarefeftien hondert en drie, by de Ed. Mogende
Heeren Gecommitteerde Raaden van haar Ed. Groot
Mog., in dato den negenden November feltien hon-
dert en"drie, aan het gemelde Collegie aanfchryvinge
gedaan, 'dat Dykgraaf ende Heemraden wel behoor-
den te wcetçn, dat het haar E. werk was, niet alleen
de wateringen tebeforgen, maarook dyken en weegen
te onderhouden, en die tot gebruyk en gerief van de
"Jngeferenen te doen accommodeeren , dat defelve be-
-^iiamelyk foudeh konnen worden gebruykt. Dat daar
opwyders was gevolgt, dat haar Ed. Groot Mög. by
tefolutie van den tweeden Februar. feitien hondert vier
'cn ièventig, ende de Hoog Mog. Heeren Staten Ge-
neraal , by refölutie van dèii twintigften April daar
aan volgende, -hadden gerefolveert ende gearrefteert,
dat alle quceftren, proceflen en diiFerenten van alle
Landen en Polderen, Dykgraaf en Waterfchappen,
die', of over de gemelde Provincie van Holland uyc-
waterende waren , of noch fouden mogen uytwate-
ren concerneerende het Dyk- of Heemrecht, met
allen den gevolgen ende aankleven van dien, niets uyt-
gefondert, ende fulks, foo wel raakende de regeenn*
-ge van dien, boeten, breucken, omflaagen, als alles
anders, waar het ook foüde mogen zyn, fonder yet
te Ïxcipieeren , fouden moeten werden geventileert
voor Dykgraaf ende Heecnraaden , of by gebreecke,
of by provocatie van de vonniiTen, by defelve Dyk-
graaf en Hooge Heemraaden geflagen, voor den Hove
van Holland, fonder onderfcheyt, of diediiterenten
'waaren raakende ende ontilaan fouden wefen tuÎTchen
Stichtfe Dorpen , Polders ofte Ingefeetenen, onder
of tegen den anderenioó wel in het verweeren als
eyflchen ^ fulks dat voor deefen 't Hof van Utrecht,
volgens het voorfz. laatite Concordaat, haddegecom-
peteert eenige kenniife by provocatie weegens parti-
culiere Ingelectenen van het felve Sticht, ofte gron-
den onder het Stichtfe territoir gefitueert, ende tot
het voorft. Waterfchap behoorende , nu federt het
jaar ieftien hondert vier en t'feventig het felve Hof
gten kenniflb of judicature pieer over Stichtfe Inge-
feetenen , of gronden by piOvocatie hadde gecompe-
teert, maar alle de felve /aaken, ende kenniiTe van
dien, by provocatie aan den Hove van Holland zyn
gelaaten, tot een evidente preuve, dat geen Hof, of
Rechter van het voorfz. Sticht bevoegt was, fig yet-
wes te ofiderwinden , het Dyk- of Heemrecht raa-
kende , felfs niet ten refpeéle van de Ingefeetenen of
gronden onder het Sticht geleegen, dog onder het
Waterfchap behoorende. Dat of wel vervolgens de
Maarfchalken van het vooriz. Sticht, nog geene Ge-
deputeerden van de gemelde Provincie gequalifïceert
zyn , om eenige fchouw over eenige dyken, onder
het voorfz. W aterfchap reforteerende, te voeren of te
dry ven , boeten ende breucken te decreteeren, veel
min defelve teexecuteeren, nog ook hun te bemoeyen
met eenige boomen , die op of aan de voorfz. dyken
waren geplant, foo koomen nochtans de Supplianten
in ervaringe, dat eenige van de voorfz. Maarfchalken,
ten overltaan van twee Gedeputeerdens van de voorfz.
Provincie van Utrecht, onderftaan te dry ven feekere
prïEteniè' foo genaamde Ridder-fchouw, over eenige
dyken oader het voorfz. Waterfchap geleegen, en
fpecialyk ook over den Kromwycker dyk, dewelice
haar Edele Groot Mog. in den jaar.e feftien hondert
vyf en t'feventig , als Souverainen van deefe Provin-
cie, onder welke het Waterfchap behoort , hadden
gedaan leggen, ielfs voor het ^rootile gedeelte op den
bodem van Utrecht, ter occalie dat als doen den Spa»·
rendamfchen dyk door ftorm was doorgebrooken, en
de landen geinundeert , welke fchouwe fyluyden ten
reguarde van de voorfz. dyk, ioo verre trachten in te
voeren» dat fy afkeuren boomen, die metconfentvan
het Collegie aldaar waren geplant, en aldaar ruftig en
vreedig lange jaaren hadden gelbian, en ook nog niet
onderlaten den voorfz. dyk , door haar Edele Groot
Mog. tot waterkeeringe gelegt , te doen ilechten en
gelyken, mitsgaders nog op den Camericker dyk die
prsetenfe fchouw continueeren, tot wel ontrent hon-
dert roeden op het territoir van haar Edele Groot
Mog. Het Welcke alloo zyn notoire indrachten je-
gens het klaare recht van het voorfz. Waterfchap ^
het welk alleen en privativelyk competeert de fchouw
en bekeuringe over alle dyken ende faaken onder het
voorfz. Waterfchap behoorende , fchoon die ielfs op
het territoir van Utrecht mogten zyn geleegen, foo
volgens de aloude Privilegiën van het voorfz. Water-
fchap, als wel fpecialyk de Refolutien van haar Edele
Groot Mog., en van haar Hoog Mog. daar op ge·»
volgt, ende dat het voorfz. Collegie gehouden ende
geconfidereert moet worden als een Hollands Colle-
gie , onder haar Edele Groot Mog. Souverainiteyt
behoorende, waar omtrent fy Supplianten, als Op*
fienders en-Regeerders van het voorfz. Collegie, ver-
meynden van haardevoiren plicht te weefen, bet recht
van het felve, (ioo veel hen moogelyk was) tecon-
ferveeren , als mede van de indrachten daar jegens ,
aan haar Edele Groot Mog. behoorlyke kenniiïè te
geven, ten eynde tot voortkoominge van feytelyk-
heden , alle indrachtert tydelyk mogten werden ge-
ftremt en geweert. Soo vonden de Supplianten haar
verplicht, in alle onderdaanigheyt aan haare Edele
Groot Mog. het voorfz. te remonftreeren, en ganfcK
refpeâueufelyk te verfoeken , dat haar Edele Groot
Mog. goede geliefte mochte weefen, foodanige ordreè
te beraamen, als tot weeringe ende voorkominge van
de voorfz. ertde diergelyke indrachten op hetprompfté
en krachtigfte foude konnen dienen. Waarop gedeli;
bereert zynde, is goet gevonden ende verftaan, dat
by Miflive kenniiTe fal worden gegeven van de voorfz.
klachten van Dykgraafen Hooge Heemraaden 's Lands
en Groote Waterfchap van Woerden, aan de Hee-
ren Staten van Utrecht, ende dat de felve daar ne-
vens ferieus ende ernilelyk fullen worden verfocht,
foodanige voorfieninge te willen doen, dat het Colle-
gie van Dykgraaf ende Hooge Heemraaden voorn.,
moge werden gemaintineert in haar recht ende pof-
feiîîe , haar ingevolge van de voorfz. Privilegiën ert
Concordaten competeerende , ende dat alle hinder,
belet ende .indracht daar tegens by de Maarfchalken
van Utrecht, in het dryven van de voorfz, Ridder-
fchouw 5 het ilechten van de dyken, en het afkeuren
van de voorfz. boomen, endefpecialyk mede het con-
tinueeren van de voorfz. fchouwe over het territoir
van haar Edele Groot Mog., promptdyk mogev/erde
afgedaan, ende voorts ordre te flellen, dat in hettoe-
koomende diergelyke indrachten niet weder mo-
gen werden gedaan , t^i cynde alte yerwyderingen
ende onheyleii, die anderfiaïs daar uyt ftaan te ry-
fen

, mogen warden g'Çpraevenieei t ende voorgeko-
men, ende dat de goede correfpotïdentie ende harmo-
nie , tuifchen twee ibo nabuerige Provinciën en Bond-
genooten , foo lange geinterccdeert hebbende, daar
door niet moge werden geturbeert of vermindert.


XXXIV.

-ocr page 293-

XXXIV.

wm^·

van woerden. 11 BOEK. XILTIT,

i9f

CONVENTIE en Uytfpraake <υαη de Heeren Gedeputeerden van de Staten van Hol-
land, en van Utrecht \ over verfcheyde diffmnten het IFaterfchap
van Woerden betreffende, op het Stadhuys te Woerden , gemaakt m
gedaan, den
9 May MDCCXF.

ExtraEt uyt de Refolutien der Ed, Mog, Hesren
Staten '
j Lands 'van Utrecht.

Jovis 16 May mdccxv.

e Heeren van Kersbergen , van Natewifch,
ende van Lankeren, hebben ter.Vergaderin-
ge gerapporteert, datdefelvc, ingevolge en
tot voldoeninge van haar Ed. Mog. Refolu-
tien CommiiToriaal, van den 9 January 1714. en 15
April i7if.,iïgneffens den Procureur Generaal Scha-
gen, op den 8 May defes jaars 171 f. hebben begeven
naar Woerden, om aldaar met Heeren Gecommitteer-
den, uit de Vergadering van de Heeren Staten van
Holland en Weil-Vrieiland, te treeden in nadere con-
ferentie, en te mogen uyt de weg ruymen ende doen
ceiTeren, de diiFerenten eenengeruymentyd herwaarts
getrotteert hebbende in 't Groot Waterfchap van
Woerden, tuflchen Dykgraaf ende Hoog Heemraa-
den van 't felve Waterichap ter eenre , ende de gefa-
mentlyke Waarslieden , Geërfdens ende Ingelanden
van dien , ter andere zyde j mitsgaders de difcrepan-
tien, verreien tuflchen Dykgraat en Heemraden van
den Lopikker weerd , over i'eekere Keure van den
2 Miiy 1712.5 of wel d'execucie van dien, by opge-
mclte Dykgraaf ende Hoog Heemraaden van de Lo-
pikker weerd, of Lekkendyk benedens dams gemaakt
ende geordonneert, op het verbreeden, verhoogen
cn verfwaaren van den voorfz. Lekkendyk. Dat welge-
melte Heeren , U Ed. Mog. Gecommitteerden tot
Woerden gearriveert zynde, hunne aankomil hadden!
laten aandienen, aan de Heeren van Holland, ende!
den tydtot het aanvangen van de befoignes beraamt
zynde, tegen 's anderen daags ochtens ten negen uu-
ren, op den Stadhuyfe , waren haer wel Ed. aldaar
door de Heeren van Noordwyk, Ackerfloot, Hoorn-
beek , Marcus, de la Baflecourt, vander Duflen,
Woel, Veldhuyfen en de Groot verwellekomt. En-
de als men ten wederzyden aan een lange tafel neder-
gefeten was, hebben de Heeren Gecommitteerden
van Holland, aan die van U Ed. Mog., door monde
van den Heer van Noordwyk, in feer civile en vrien-
delyke termen betuygt, hoe aangenaam, aan haar was,
defe U Ed. Mog. deputatie, ende hare fincere inten-
tie te wefen , van mot U Ed. Mog. Gecommitteerden
te willen concurreren , tot het doen en in 't werk
ilellen van fortable en meeft efficacieufe voorilagen en
middelen, ten eynden
alle de verrefeneverfchillen ende
ilrydigheden eenmaal mogtenophouden, ende de ruil
cn eenigheyt in het voorVz. Waterfchap van Woer-
den , ende in den Dykftoel van de Lopikker weerd
volkomentlykherftelt worden. Dat het iclve met gc-
Wke betuyginge en termen van civilitey t ende vriend-
jfchap, door den Heer van Kersbergen wordende be-
antwoord , is vervolgens door gemelte Heer van Noord-
"wyk, d'ouverture tot de beioignes gedaan, ende met
een gemeen concert goed gevonden, dat men die d'ee-
ne nà d'andere foude reentamcren en opnemen, van
daar defelve by het fcheyden van de laat lie conferentie
lot Schoonhoven en Woerden refpedivclyk gehou-
den 5 ende by de opgevolgde miÎTiven en refcriptien,
van U Ed. Mog ende van haar Ed. Groot Mog., wa-
ren gelaten -, ende na dat door den Secretaris van 't
vooriz. Waterfchap, op de tafel waren gebragt, de
ongefloote rekeningen van de Kameraaren Heemraa-
den, van de jaaren 1707,1708,170^, 1710. eni7U.
//.
Deeh
ende naar dat opgemelte Dykgraaf ende Heemraden,
mitsgaders de Gecommitteerden uyt de Geërfdens,
yder affonderlyk nogmaals liimmierlyk waren gehoord,
over haar belang, ende dat de Gecommitteerden uyc
de Geërfdens, wegens hunne principalen, haddenbe-
tuygt ,opde fchriftelyken voorflag, byde Heeren Ge-
committeerden van Holland, onder fekere conditiën,
op de jongftvoorgaande conferentien binnen Woer-
den gehouden , voor ditmaal wel te willen pafièren,
de ongeflotene rekeningen totten jare 1711. incluys,
foo als defelve geilek zyn, en te confenteren, dat de-
felve in die ordre worden gefloten: is daar toe vervol-
gens geprocedeert, en zyn de refpedive floten van
dien opgemaakt, ende alle door de fmientlyke Hee-
ren Gecommitteerden van haar Ed. Groot Mog., en
van U Ed. Mog. geteekent. Dat immediatelyk daar
aan zyn begeert binnen te komen, gemelte Dykgraaf
ende Hooge Heemraaden, en de Gecommitteerden uyt
de Geërfdens van 't Watei fchap van Woerden, ende
in derfelver bywefen ook by de hand genomen de re-
keninge van den jare 1712. , defelve gelefen ende ge-
ëxamineert, ende zy lieden daar op van poil tot poil>
gehoord, ende voorts foodanig geapoililleert, gedrel-
leert en gefloten, als door de voorfz. geintereflèerde
partyen, van wederzyden is geconfenteert ende over*
gegeven, by meergemelte ilmientlyke Gecommitteer-
den onderteekent , ende verilaan , dar defelve reke-
ninge van den jaare 1712. ial dienen, als tot een mo-
del voor de rekeningen van alle volgende jaren , ende
om in het toekomende daar naar gereguleerc te wor-
den 5 ende verder vail geilek, dat alle faaken, hcC
gemelte Waterfchap concernerende, fullen moeten
werden gehandek, verricht ende geobferveert, con-
form de Privilegiën, Redrefl^n, AccoordenenCoiluy-
men van 't voorfz. Waterfchap : waar van, tot meer-
der feekerheyt, nog een feparate
A6kc gccoucheert,
en den vooriz. 9 May onderteekent is, door defelve
Heeren , U Ed. Mog. ende haar Ed. Groot Mog.
Gecommitteerden , waar van twee alecns luydende
gemaakt, ende van yder zyde van opgemelte Heeren
Gecommitteerden daar van een naar iïg genomen is.
Waar beneffens bp fpeciaal acquiefcement, en over-
gifte foo van gemelte Dykgraaf en Heemraaden, als
van de Gecommitteerden uyt de Geërfdens van de
Karfpelen van 't voorfz. Waterfchap van Woerden,
is verilaan ende goed gevonden, en by twee andere
feparate en aleens luydende AÖ:en van welgemelte
Heeren, Hollandfe ende LTtrechtfe Gecommitteerden ,
binnen Woerden mede onderteekent, defelve Dyk-
graaf ende Heemraaden te gelaflien ende authoriferen ,
'het foo gefeyde Gcmeenlandshuys binnen de voorfz,
Stad,publicq aan de meeftbiedende, met alledemeu-
bilen daar toe behoorende , en voor rekening van *c
voorfz. Waterfchap gekogt , voor den 1 May des
jaars 1717. te verkoopen , ende de penningen , daar
van provenieerende, ten behoeve van 't zelve Water-
fchap in rekeninge te verantwoorden, fonder, om
eenige redenen, die verkoopinge op te houden, ten
ware Dyicgraaf ende Hooge Heemraaden, met de In-
gelanden van 't voorfz. Waterfchap immiddels of bin-
nen den voorfz. tyd deswegen anders convenieerden,
wordende beyde d,e vooriz. betekende Adens, hier
neifens aan U Ed. Mog, overgebragt. Endelaatilelyk,
wat aangaat het different, verreien uyt de difpari.
teyt van fcntimenten van den Dykgrave ende Hooge
Heemraden van den Lopikker weerd , of Lekkendyk

Oo Ζ bç-


-ocr page 294-

1226

benedendams ter eenre, cnde eenige Hollandfe Am-
bachts-Hefren , Ambachten en Ingelanden van den
zelve Dykftoel ter andere zydc, terzaake vandeKcu-
re op den 13 May 1712 gemaakt , om den voorfz.
Lekkendyk jdoor middel van een extriiordinaris ver-
hooginge, aanlaage en verfwaaringe in Itaat te ilel-
len, tot voorkominge van inundatie en overftortinge
van water , is naar examinatie van wederzyds by-
gebragte redenen en fuftenuen , en van het gunt
voorfz.ter materie was dienende, tuiTchen welgemel-
te wederzyds Gecommitteerden , in kragte van au-
thorifatie, zo van U Ed. Mog., alsvan Hooggemelte
Heeren Staten van Holland en Weft-Vriesland, ende
in der zeiver naam geconvenieert ; dat gemelte Dyk-
gr^af ende Hoog Heemraden van den Lopikker weerd
voor deiè maal , ten laften van den zeiven Weerd,
zullen negotieeren het montant van drie guldens per
mergen, op de Landeryen daar innegelegen, om ten
dien einde,zonder eenigediveriie, alleenlyk gebruykt
te worden , en dat die fomme in fes jaarige termy-
nen omgeilaagen , of uytgefet ,· ende yder jaar een
fesde part daar van wederom afgeloft zal moeren wor-
den, met defen verftande , ende onder dit expres be-
ding , dat Dykgraaf en Hoog Heemraaden voornoemt,
dit geconvenieerde niet en zullen mogen trekken
in confequentie, als mede dat daar door geen prceju-
dicie, of nadeel zal worden toegebragt aan 't recht
ende fuftenuen van den zeiven Dykgraaf ende Hoog
Heemraaden, nog aan het recht van de voorfz. Am-
bachten, Ambachts-Heeren ende Ingezetenen refpeóli-
velyk in den zeiven Weerd , nog aan 't geene haar
■volgenshet xiii art. vanden Dykbrief, mitsgaders 't
accoord tuiTchen den Dykgraaf en Gecommitteerde
Heemraaden ter eenre, en de Ambachts-Heeren van
Zuyd-Polsbroek, Zevender, Κ abauw en Jaarsveld,
als mede de Geregcen en Geerfdens aldaar, ter andere
zyde, den 5 Maart 1640 aangegaan , en by haar Ed.
Gr. Mog. den if Juny daar aan volgende geapprobeert
competeerende is, dat meergemelte Dykgraaf en Hoog
Heemraaden, mitsgaders de voorfz. Ambachten, Am-
bachts-Heeren en ingelanden refpedivelyk, hun daar
na zullen reguleren, en dat de voorfz. Keure zal bly ven
buyten effeö:, breeder by zeekere twee andere aleens
luydende Adtens daar van gemaakt, ende door de ge-
zamentlyke Gecommitteerdens van haar Ed. Groot
Mog. ende van U Ed. Mog., op den voorfz. ρ May
1715· binnen Woerden mede onderteekent, waar van
insgelyks een der zeiver neffens dit Rapport aan U Ed.
JVJog. word overgebragt. Waar mede de voorfz. con-,
ferentie 's avonds ten tien uren geéindigt zynde, had -1
den meergemelte Gecommitteerdens affcheyd van den
anderen genomen , en waren U Ed. Mog. Gecom-
mitteerdens , door die van Holland geconduifeert tot !
beneden op de llraat, ende aldaar met de gewooneci-
j
viliteyten gevalediceert, ende vervolgens's vrydaags
avonds den 10 dito gereverteert binnen defe Stad.
Waar naar door den Secretaris van 't voorfz. Water-
fchap, aan meergemelte U Ed. Mog. Gecommitteer-
den nog is overgebragt, een affchrift van de fucceiîî-
ve floten van de voorfz. rekeningen, over de jaaren,
verlcheenen May 1708, 1709, 1710, 1711 tot May
1:1^12 gevallen,midsgadersvan de Apoftillen en floten
der volgende reekening van May 1712 , tot May
ijcij gedaan , en alle als vooriz. door de gezament-
lyke Heeren Gecommitteerden van beyde Provinciën
onderteekent, zullende een authenticq affchrift van
die laatft gemelte rekening , door den voorn. Secre-
taris gemaakt, ende ter Secretarye van U Ed. Mog.
óvergebragt
Worden, om te dienen voor çpemorie,
luidende alle de voorfchreven a6tens ende bylaagen als
volgt.

De Heeren Gedeputeerden van de Heeren Staten
van Holland en Weft· Vriefland , en van de Heeren

!P

Staten 's Lands van Utrecht, agtervolgens de Com-
miflien en authorifatien van de Heeren Staten van Hoog
gemelte Provintien, met den anderen binnen de Stad
Woerden meermalen in conferentie geweeft zynde,
tot wegneeminge der difFerenten, in het Groot Water-
fchap van Woerden ontftaan , ter faake van de Ge-
meenelands rekeningen van het voorfz. Waterfchap,
hebben ,na verhoor van Dykg;raaf en Hoog Heemra-
den, mitsgaders de Gecommitteerde Ingelanden des
voorfz. Waterfchaps, op wederfydfe overgifte entoe-
ftemminge, de voorfz. difFerenten geaccommodeert
en geadjufteertjin defer voegen;

Namentlyk, dat de gemelte reekeningenen omfla-
gen over de jaaren 1707, 1708, 1709, 1710 en 1711.
ftillen bly ven gearrefteert, en gehouden voor gedaan,
foo als defelve reekeningen öp huyden door gemelte
Heeren Gedeputeerden zyn geapoftilleert en getee-
kent, en dat de volgende reekeningen van de jaaren
1712, 1713, 1714· en foo vervolgens van jaar tot jaar,
voor het toekomende fullen moeten werden gedaan
conform de Apoftille geftek op de reekeninge voor
den jaare 1712.

Waar na alle en een yder die het aangaat, haarful··
len reguleren jen fullen verders alle faaken, her gemel-
te Waterfchap concernerende, moeten werden behan-
delt, verrigt en geobferveert, conform de Privilegiën,
Redrefl'en , Accoorden en Coftuymen van 't voorfz.
Waterfchap. Aldus gedaan op 't Raathuys binnen
Woerden , en by opgemelte Heeren Gedeputeerden
wederfyds getekent, deefen ρ May tji^. En was ge-
tekent, W. vander Does, J. Akerfloot5H. v. Hoorn-
beecq, P. Marcus, J. de la Baflecour, B. v. DuÎTen,
J. Woel, P. Velthuys, J. Groot. F. B. V. Ameron-
gen, J. Taets van Amerongen, L. v. Lankeren, Jo·
han Schagen.

De Heeren Gecommitteerden van de Heeren Sta-
ten van Holland en Weft-Vriefland, en van de Hee-
ren Staten 'sLands van Utrecht , agtervolgens de
Commiifien en authorifatien van de Heeren Staten
van
Hoog gemelte Provinciën, met den anderen binnen
de Stad Woerden, meermaalen in conferentie geweeft
zynde, tot wegneeminge der difFerenten in 't Groot
Waterfchap van'Woerden ontftaan, ter faake van de
Gemeenelands reekeningen van het voorfz. Water-
i'chap, gelaften en authoriiêren den Dykgraaf en Hoo-
ge Heemraden van het Groot Waterfchap van Woer-
den, het Gemeenelands huys binnen de voorfz. Stad,
publycquelyk aan de meeftbiedende, met alle de meu-
bilen daar toebehoorende, en voor reekeninge van 't
voorfz. Waterfchap gekogt, voor den i May 1717.
te verkoopen, ende de penningen daar van provenie-
rende, ren behoeve van het voorfz. Waterfchap in re-
kening te verantwoorden , fonder om eenige reeden
de voorfz. verkooping op te houden. Ten waare
Dykgraaf en Hooge Heemraden met de Ingelanden
van 't voorfz. Waterfchap immiddels, of binnen de
voorfz. tyd deswegens anders convenieerden. Aldus
gedaan op het Stadhuys binnen Woerden , en by op-
gemelte Heeren Gecommitteerden wederzyds getee-
kent defen p May 1715·. En was getekent, W. van
der Does, J. Akerftoot, H.v.Hoornbeecq, P, Mar-
cus, J. de la BaiTecour, B. v. DufTen, J. Woel, P.
Velthuys, J. Groot. F. B. V. Amerongcn, J. Taets
van Amerongen, L. v.Lankeren, Johan Schagen.

Apofiilkn en floten op de reekeningen van het Groot Τ fa·

terfchap van Woerden·, gedaan fielkn by de Heeren Ge^

deputeerden van de Heeren Staten van Holland ende

Wefi-Vrieslandy en van Vtrecht^op den $>May ijtf»

Rekeninge van May 1707 tot May 1^08. voor ne-
vens het hoofd.

Defe reekeninge word geapprobeert volgens *t Ac-

coordf

VAN HET WATERSCHAP


-ocr page 295-

VAN WOERDEN. IL BOEK. XIL TIT

195

coord, op huyden getroffen den 9 May 171 f.

Slot. Den geheelen uytgaaf van defe reekeninge op
den anderen geaddeert wefende, bedraagt defomma van
negen duyzend vyf honderd achtien guldens achcien
iluyvers, waar van afgetrokken den voorenftaanden
ontfang,ter fomma van drie duylend vyf hondert ach-
tien guldens drie iluyvers , 200 word bevonden, dat
denuytgave, ofte den lallnog zuyver blyft, defom-
ma van fes duyfend guldens en vyftien ftuyvers.

Uytgaaf . . . i)fi8 18 . .

Ontfang . . . jfiB i . .
Somma blyft tot lafte . . 6000 15 . .

Aldus defe reekeninge gedaan, gefloten ende voor
goed opgenomen op den Stadhuyfe binnen Woerden,
ter prffifentie-van de ondergefchrevene Heeren Ge-
deputeerden van de Heeren Staten van Holland en
Weil-Vriesland, en van Utrecht, op den ρ May 171 f,
ende was onderteekent, W. van der Does, J. Aker-
floot, H.
V. Hoornbeek , P. Marcus, J. de la Bafle-
cour, B.v. Duflen, J. Woel, P. Velthuys, J.Groot.
F. B. van Amerongen , J. Taets van Amerongen, L.
V. Lankeren, Johan Schagen.

Reekeninge van May 1708, tot May 1709, voor
ra margine van 't hoofd en 't flot
ad idem.

Uytgaaf . . . 8ifi 18 . .

Ontfang . . . 4fi 10 > ■
Somma blyft tot lafte , . 7700 8 . .

Reekeninge van May 1709, tot May 1710, voor
in margine van 't hoofd en 't flot
ad idem.

Uytgaaf . . . 14367 i . .

Ontfang . . . ' 6477 f . .
Somma blyft tot lafte ^ 7889 . ·

Rekeninge van May 1710, tot May 1711, voor in
margine van 't hoofd ende 't flot
ad idem.

Uytgaaf . . lOfpS 3 . .

Ontfang . ; . 245Ί 10 . .
Somma blyft tot lafte . 8140 13 . ·

Rekeninge van May 1711, tot May 1712, voor in
margine van het hoofd.

Defe rekeninge word gcapprobcert , volgens het
Accoord, op huyden getroffen, des dat de volgende
rekeningen zullen worden gedaan in conformité van
de Privilegien, Redreffen , Accoorden. Aldus ge-
daan op huyden den ρ May 171 f.

Rekeninge van Mey 1711, tot Mey 1713, voor in margi-
ne van het hooft.

APOSTILLE.

De Rendanten worden gelaft na te komen de Apo-
ftillen in margine van defe rekeninge geftelt, en dien
conform de rekeningen van de volgende jaaren te for-
meren, op pœne dat de poften, die contrarie deie
ογ
dre in rekeninge fouden mogen worden gebragt, niet
fullen worden geadmitteert ofte gepaffeert.

De naam van den Dykgraaf volgens fyn toeftem
minge tc royeren, en in het toekomende in het hooft
niet meer te mentioneren.

Fol. Ç verfo.

De pagt van Goe Jan Veriaellen fluys. 40 guld»
APOSTILLE.

Het Verlaat na het expireren van het contraéi: van
verhueringe publykelyk te verpngten, ofte de pagt
onder de hand ten minften te brengen tot
60 gul-
den.

Fol. 8 verfo.

Het Tracement van den Secretaris tot 215 guld.
APOSTILLE.

Dit Tradement te continueren geduercnde het ïe-
Ven van den jegenwoordigen Secretaris, cn daar na
te begrootcn volgens de Redreffen.

Fol. 13 verfo.

De Verpondingen van de groote ende andere Huyfmgen,

APOSTILLE.

Word gepaffeert, ende in de volgende rekeningen
niet meer te admitteren.

Fol. 14 verfo.

De voerlieden.

APOSTILLE.

Defe en alle fpecificatien in defe rekeninge gemelt,
te verifiëren en certificeren volgens de Redreffen.

De f chipper en knegt van het jagt y der hondert gulden,

APOSTILLE.

Defe poft word gepaffeert voor de jaaren 1712,
171
3. en 1714. met laft omme met May ijif. be-
hoorlyke fpecificatie van fyn dienft overteleggen, en
defelve conform de Redreffen te verifieren.

Fol. if.

De vragt'loonen van den Camer aar tot 75 gulden ^ en
van vier Heemraaden yder Heemraad tot
f ο gulden.
APOSTILLE.
Toegeftaan, en fullen defe reyskoften in het toeko·
mende niet mogen verhoogt worden.

Fol. 21 verfo.
De vacatiën en daggelden van de Heeren Dykgraaf en
Hooge Heemraden , mitsgaders Secretaris en Bvde tot

S^çguld, 10 β,
APOSTILLE.
Werd gerecommandeert de mefn.igie indefen teob-
erveren, voor foo verre als den dienft van het Wa-
terichap fal konnen lyden.

Fol. 22.

De drie maaltyden van Mey , voor, en principale re^
keninge, tot 600 guld,

APOSTILLE.
Is geconfenteert voor Dyl^raaf, Hooge Heemra-
den en Waarslieden, by de Gecommitteerde Ingelan-
den , en dat in volgende jaaren defe fumma niet fal
worden verhoogt.

Fol. 22 verfo.

Op het exhiberen van de commiffienvan de IVaarsUe-
den drie dagen vacatie f tot ^^guld. ιοβ^

APOSTILLE.

Is toegeftaan cene dag vacatie tot 29 guld. lo ft.
voor nu en voor het toekomende.

Fol. 23.

Dykgraaf, Hooge Heemraden , Secretaris en Bode
drie dagen vacatie over negotiatie van penningen , tot

i^guld. ιοβ,

APOSTILLE.

Is toegeftaan.

Ut fupra.

Foor het doen van de voorrekeninge drie dagen vacatie^
fo^ U guld, ιοβ.

APOSTILLE.

Is toegeftaan.

Ut fupra.

Foor het doen van de principale rekeninge drie dagen
vacatie tot fs guld.
10

Fol. 2/ verfo en
Praten/ten van Intered,

Marten van Outshoorn timmerman i^çguld. 19 f!'

Jan Claajfen Tak^ Sluyswagter van de Sluys tot Spa·
rendam^

Johannes van Rojffem^ Smit.
I Cormlis Nieupoort, Metzelaar,

Oo 3

llj guld. it.fi,
75 guld. ίβ.
Il guld. 16β.
APO-


-ocr page 296-

■3 H VAN HET WATERSCHAP

APOSTILLE Fol. 25 verfo.

Defe ende de drie volgende poften worden Dyk-
graaf en Hooge Heemraden geauthorifeerc te regule-
ren, als in rédelykheyt Tullen bevinden te behoorén.

Fol. 27 verfo.

roûr beddegoet^ lywàat en tin in 'tjagt, zo. guld.
A Ρ O S Τ I L L Ε.

Word geroyeert , als begrepen onder de hondert
guld. gebragt Fol. 14. , en lal in toekomende, als de
hondert guld. ophouden, vermogen le declareren.

Ut fupra,

"Johannes Mofcb, Med. DoStor. z^.guU^

APOSTILLE.

Word niet geleden en geroyeert.

Is by de Heerén Gedeputeerden , van de Heeren
Staten van Holland en Weft-Vriesland, en Utrecht
goedgevonden en verilaan , dat tot betaalinge der on-
korten gevallen, gedurende dedifFerenten over des'ge-
meene Lands rekeningen, aan de zyde van Dykgraaf
ende Hooge Heemraden defes Waterfchaps, over de
rekeninge van den jarei7i4 gepafleert zal worden,
eens een fomma van vyf duyfend twee honderd gul-
dens , als mede ter zaake voorn, aan de zyde vaii de
Waarsluyden ende Gecommitteerde Ingelanden, een
gelyke iomme van vyf duyfend twee hondert gul-
dens eens.

Fol. 28 verfo.

Uytgifte . . pp22 guld. 14 ft.

Ontfang . . 27f i guld. 10 ft.

Somma blyft te laften . 7171 guld. 4 ft.

Geconfidereert, dat door de differenten , ge^-efen
over de gemeene Lands rekeningen geen omflagen
zyn gedaan, ende dat op huyden gefloten zyn de re-
keningen over de jaaren 1707, 1708, 170P, 1710,
1711 en 171X5 en dat van de jaaren 1713 en 1714
ook ftaan gefloten te worden , is goedgevonden ende
verftaan, vermids de omflagen van dc voorn, reke-
ningen niet wel zo fpoedig in defe tyd zullen konnen
worden inge vordert, den Dykgraaf en Hooge Heem-
raaden defes Waterfchaps te authoriferen, in minde-
ringe van de voorn, omflagen, ten lafte van
't voorn.
Watcrfchap, ten minften pryfe doenlyk , te negotie-
ren vyftién duyzend gulden, ende de refterende fom-
me om te flaan, ofte uytte zetten in vierjaarige ter-
mynen, d'eerfte ingang nemende met May 171 f en-
de zoo vervolgens van Jaare tot jaare; ende word den
gemelte Dykgraaf en Heemraden ferieus aan gcrecom-
niandeert, om de voorfz. vyftien duyfend guldens by
d'eerfte bequaame gelegenthéyd, wederom by gedeel-
tens af te loflen.

Aldus dcfc reekcninge gêdaan, gefloóten en voor
goed opgenomen op den Stadhuyfe binnen Woerden,
ter prœfentie van de ondergefchreve Heeren Gedepu-
teerden van de Heeren Staien van Holland en Weft-
Vriesland, en van Ucrecht, óp den 4May i7if. En
Vas geteeként, W. vander Does, j. Akerfloot, H.
V.. Hoornbeecq, P. Marcus, I. de la Baflecour, B.
V. Dufl'en, J. Woel, P. Velthuys, J. Groot. F.B.
V. Amerongen, J. Taets v. Amerongcn', L. V»Lan-
keren, Johan Schagen.

Waar op gedelibereert zyndcT de welgemeltc
Heeren haar Ed. Mog. Gecommitteerden, in defen
voor derfelver genomen moeyten ende gedaan rapport
bedankt : ende hebben haar Ed. Moe. vorders geap-
probcert, 't geene by d'opgemelte Heeren Gecom-
mitteerden in defen is gedaan ende verricht.

De Heeren Gecommitteerden van de Heeren Sta-
ten van Holland en Weft-Vriefland , en 's Lands van
Utrecht, tot Woerden by den anderen gekomenzyn-
de , om te beramen middelen, dienftig, om na be-
hooren te kunnen in ftaat ftellen, door extraordinaris
verhoogingen verfwaaringvandenLekkendyk van den
Lopikker weerd , benedendams, de dyken aldaar, toe
voorkominge van inundatie ende overftorting van 'c
water, gelet hebbende op de fuftenuen van Dykgraaf
ende Hooge Heemraaden van de voorfz. Waard ter
eenre , ende de Ambachten , Ambachts-Heeren ende
Ingelanden refpedivelyk in defeive Waard ter andere
zyde, ter faake van de Keure, ten dien eynde op den
25 May 1712. gemaakt by gemelte Dykgraaf ende
Hoog Heemraaden, fyn uyt kragte van authorifatie
van deHeereri Staten van Hoog gemelte Provinciën,
in derfelver naam geconvenieert, dat gemelte Dyk-
graaf ende Hoog Heemraaden van den voorfz. Waard,
voor defe maal ten laften van den voorfz. Waard ful-
len negotieeren , het montant van drie guldens per
mergen op de landeryen , in de voorfz. Waard gele*
gen , om ten dien eynde, fonder eenige diverfie al-
leenlyk gebruykt te worden j dat de voorfz. fomme in
fes jaarige termynen ommegeflagen , ofte uytgefet ,
ende yder jaar een fefde part van de voorfz. fomme fal
moeten worden afgeloii , onder expres beding ende
met dien verftande , dat den Dykgraaf ende Hooge
Heemraaden van den Lopikker weerd , dit geconve-
niéerde niet zullen mogen trekken in confequentie,
als mede dat daar door geen prasjudicie nog nadeel fal
worden toegebragt,, aan het recht ende de fuftenuen
van Dykgraaf en Hdog Heemraaden van den voorfz,
Loppikker weerd, nog aan het recht ende fuftenuen
van de Ambachts-Heeren ende Ingelanden refpedi velyk
in defeive waard, nogte aan 't geen haar volgens hec
XIII artykel van den Dykbrief, midgaders het Ac-
coord, tuflchen den Dyckgraaf en Gecommitteerde
Heemraaden ter eenre, midsgadersde Ambachts-Hee-
renvan Zuyd-Polsbroek, Ze vènder, Kabauw en Jaars-
veld, als.mede de Geregten en Ingeërfdens alhier ter
andere zyde aangegaan den f Maart 1(540, en by haar
Ed. Groot Mog. den 2f Juny daar aan volgende geap-
probeert, competeert, waar na gemelte Dykgraaf en
Heemraaden midsgadersde Ambachten, Ambachts-
Heeren en Ingelanden refpeéfivelykhaar zullenregule-
ren, ende de voorfz. Keure buyten executie blyven.

Aldus gedaan op 't Raadhuys binnen Woerden, en
by opgemelte Heeren Gecommitteerden wederzyds
geteekent den ρ May 1715-5 was geteekent, W. vander
Does, J. Akerfloot, H. V. Hoornbeek, P. Marcus,
J. de la Baflecourt, B. v. Duflen , J. C. Woel,
P.
Velthuys, J. Groot. F.B.van Amerongen, J.Taets
van Amerongen , L. v. Lankeren, Johan Schagen.


XXXV. EED, àe welch yder jaar hy de Heemraaden van het Waterfchaf van Woerden word
gedaan.

at fweeren wy, dit tegenwoordig jaar, Hoo-
ge Heemraden te iynvan de Groote Water-
ichappe van den Lande van Woerden, van
Meydag . . tot Meydag
toekomende toe, alle Privilegiën, Hamfpftenj: Keu^
ren, en oude dcugdelyke Coftuymen, voor te ftaan,
die Gemeenlants kaden , en watergangen, mitsgaders
alle 't gunt dat Hooge Heemraden toekomt om te
fchouwen, regtveerdig vonnifl'e vante wyfen, tui^·
fchen den Heeren den Man, en vangelyken tuflchen

twee


-ocr page 297-

"S

Mans dingtalen, na deweetenfchap onfer vyf finnen,
ende van de Gemeene Lants penningen en ontfang te
doen, ofte
laten doen goedereekeninge, bewysende
reliqua, ende voorts alles te doen wat goede en ge-
trouwe Hcemradersfchuldig fyn enbehooren tedocn;
Soo waarlyk moet ons God Almachtig helpen !

ν A Ν W ο Ε R D Ε Ν. //. BOEK. XIL ΤΙΤ,


XXXVI. LYSTE van de ïVerckm die het JVaterfchap van ïVotrden te maaken en te onder'

houden heeft.

E^e Sparendamfe fluys,
1 De Goe Jan Vcrwcllen fluys.
ψ De Oudewateife fluys.
De kleyne Wiricker fluys.
De Haanwycker fluys.

De Heymans brugge met de Β rugbewaarders huys,

half met Rhynlant.
Dc SAvammerdamfe brug , half.
De Bodegraafiê brug en fluys.
De deuren en brugge aan dc kleyne Wiricken in den

Rhyndyk.
De dubbelde Wiriks brugge.

De Grouven brugge.

De brugge tot Linichoten.

De brugge tot Polaneii.

De Driebrugge.

De Ruyge Weyiie brugge*

De Thiendevvegs brugge.

Het nieuwe Caiiiial, agtcr aan de kerk tot Alphen ge-
legen , mitsgaders d^e bruggen over het felVe gele-
gen , te wceien het Waterichap van Woerden voor
twee darde parten, en Κ hynland voor het reile-
rende darde part.


De Lefer kan defen Tytel aenvtiUen met het Verdrag tujfchen· de Staten van Holland en Utrecht^ nopens de exerci^
tie van de Jurisdiüie in en over het Groote IVaterfchap van JVoerden^ in dato den zf Augufl. Siet het

V. Boeck. 11 Tyt.

Conventie^ als voor en ^ rakende eenige differenten , foo van de Ridderfchoww over des Waterfchaps wegen in defen
Gcfligte^ als
andere j>oinSien, in dato den loj-uly 1700. Siet het iv. Boek. xi u. Tyt.

DERTIENDEN TYTEL.

Rakende de ichouwe in de Ronde Veenen.

I, OCTROY van de Staten van Holland, tot het aanfleïlen van een CoUegie aangaande de bt*
heering van de Rmide-Feenfe Folder^ den i^Jamtary MOCLXXIF,

De Staten van Holland ende Weft-Vriefland,
doen re weten. Alfoo ons vertoont is, by de
refpeétive Polder-mcefteren ende voornaam-
fte Ingelanden van Waveren, Boxtshol, Ruy-
ge Willis, Waverveen, Mydrecht, Willis, een ge-
deelte van Outhuyfen en Demmerick, Vinkeveen en
een gedeelte van de Prooftdye, en Aasdom in 't Veen,
alle leggende in de Ronde Veenen, hoe dat gemelte
Polders , in den voorleden jaare door ordre van den
Staat, zyn geinundeert, ende daar döor hare Kaden
foodanig weg gefpoelt, ende voorts door opkomende
hoog water vandeièn jare, door 't doorbreken van den
Lekkendyk, fwaren regen ,als anderfins veroorfaakt,
foodanig waren geinundeert, ende voor een gedeel-
te , door de ligtigheyt ende fponfieusheyt van de
gront , opgedreven, dat de Supplianten gantà geen
raad en Aviften, om gemelte gebrooken , ende opge-
dreven kaden , weder naar behooren te repareeren,
ende teconferveren, regens het winter-water, dat,fe-
dertRynland, ende het Haarlemmer Meer van Am-
ilerbnd (door 't leggen van de fluyiên in de Dregt,
ende in de nieuwe Goutiche trekvaart) gefepareert
was, veel hooger was aangegroeyt, dewyl daar door
baar bocfcm ongelooflyk was verkleent, ten welken
opzigte, de gemelte Polders, ook al veifcheiden ma-
len waren ingebrooken , en geinundeert geworden,
waaromme de Supplianten h ire gedachten hebbende
laten gaan, op aldcrhandc middelen, geen andere tot
droog maken ende confervatie van gemelte Polders,
alleenlyk dit eenige , namentlyk, dat zy alle gemel-
de Polders louden bcfluiten in een gemeene Ringka-
de , welke geleyt konde werden opeen vatte fusan-
te groud, bequaam, om het buiten water te konnen
keeicn , gelyk'er foodanig ecngcleyt konde werden,
ingevallen men begon van 'c end van de Geufefloot,
ende foo voort ginge, by de landfcheidinge van Vin-
keveen, naar de Winkel , van daar langs de Wave-
ren, denAmftel, Kromme Meycrt, tot aan het eynd
van Heinooms vaart, beginnende ende eyndigende
alfoo aan den dyk die langs gemelde vaart, door ordre
van den Staat, gemaakt wert imaar gemerkt de Sup-
plianten , foodanige kade ende 't gene aan foodanigc
jepolderinge verders depcndeert, niet en vermogten
te maken uyc eygener authoriteyt, en fy ampts- en
pligts halven gehouden zyn , forge te dragen, voor
de behoudenis van gemelte Polders , fynde gefament-
lyk tuflchen de feven of agt duyfent mergcn groot,
welke onder water blyvende, niet alleenlyk met fig
fleepen fouden de ruïne van veele goede Ingeiete-
nen, maar ook 't verlies van een conöderable inkom-
ite voorden Staat, foo ten aanfien van de verpondin-
ge, confumptie, als anderfins, ende ook met langer
onder water te leggen, geen de aldcrminfte dienftaan
den Staat toebrengen fouden konnen. Soo keerden
ly Supplianten haar tot ons, feer onderdaniglyk ver-
fockende , dat het ons geliefde, haar Supplianten tc
verlenen o^ene brieven van Oéroy, ende authorifa-
tie. om de voorn, gemeene Ringkade tc mogen leg-

hadden weten te bedenken ,niet tegenilaande dien aan- gen, ende daar toe tc gebruyken, foodanige'gronden
gaande met vcele anderen raad gepleegt hadden, als'ende landen , als fyïicden fullcn agtcn van noden tc

heb-


-ocr page 298-

VAN DE RONDE VEENEN.

hebben * mits doende de Geinterefleerdens behoorlyk voorfz. gronden, te doen behoorlyk contentement, ter
· 1 1·/'· -1 ^ i--l· 1 1-f 1 ______ >

contentement, ter arbitragie ende decifie van den Ge-
rechte , daar onder de voorfz. gronden ende landen
gelegen zyn , ende vorders dat de Supplianten mog-
ten doen leggen drie iluyfen ( buyten de iluys by den
Staat albereyts gedaan maakcn in 't Byleveld by de
Oüthuyfer brugge } namentlyck een in Hcinooms
vaart, een in de Geufe floot, ende een in 't Byleveld
aan den Amftel, zonder welke zy Supplianten gemel-
de bepolderinge niet en zouden konnen doen j dat van
dezelve fluyfen, totfoulagementvan de groote te maa-
kcn koften, by forme van gabélle zouden mogen doen
heifen ende genieten, vaneen Ingeland ofte Inwoon-
der van gemelte Polders, voor ydermaal, alshydoor
een van deze iluyfen zoude komeh te varen ^ vooreen
ordinaris turfpond, of vragfchuyt een iluyver, voor
een praam een blank , voor een boere visfchuyt een
halve ftuyvér * Voor een fpeeljagt , of vreemde vis-
fchuyt tv^^ee ftuyvers, vooreen vlothout, een balk
lang, een iluyver, langer zynde, naar advenant, en
dubbelt geld van alle die geen Ingelanden, ofte In-
woonders waren, gelyk diergelyke gabellen aan die
van Nieuwer Amitel, Botshol, ende Waverveen
&c. in den jareiöip. ende 1633. refpeftive by ons
zyn verleent ; ende op dat alles te beter mogte wer-
den gecfFedueert, dat zy Supplianten mogten wer-
den geauth^ifeert, om te mogen verkiezen een Dyk-
graaf ende Heemraden over deze gemeene bepolde-
ringe, ende dewelke dezelve voorts zouden vermogen
te verzorgen, met zoo veel molens, verlaten, wate-
ringen, toegangen, mitsgaders met Keuren ende Or-
donnantiën voorzien, ende d'onkoften dien aangaan-
de te vallen,omme te mogen flaan over de mergenta-
Jen , alles naar Dykregt, als zy ten dienfte van deeze

pemeene bepoUeiinei'MudcnàwatMamvindentebe-jbevinden fullen tot dienftvan de gemeene bepolderin-
Ε Soo is 't, dat wy άΖ .ake ende 't verzoek 'ge te behooreri. Ende ten eynde de bupplmnten dc-
vS ovememerkthebbeide,
ende genegen ΛνεΓεη-,lèn confente, authonfatie emie oftroye , mogep ge-
Γ er beedlTnTsupplian
ten, naar genomen be-; nieten als naar behooren, lallen wy allen ende eenen
ril'tinle SradvvTvan'^Lze Gecommitteerde Ra-^gelyken , dien het aangaan mag, hem daar naar t»
dfn fyt onfeTegu wetenfchap, Souveraine magt, :Îegulere„, ende het elTeS vandren volkomelyk te la-

, ' „ . " 1 r· i f . - ί . -

ten genieten, en gebruyken, fonder eenig wederfeg-
gen ter contrarie.

Gegeven in den Hage, onder onfen grooten zege-
Ie , hier aar» doen hangen den»2,3 January, in het jaar
ons Heeren ende Zaligmakers 1Ö74} was geteekent,
WaiTenaar. Onder ilont, ter Ordonnantie van de Sta-
ten. Was geteekent, Herbert van Beaumont. 1674»
Hebbende onder aanhangen 't zegel van de gemelde
Heeren Staten, in roode waiTchc, aan een dubbelde
francyne ilaart.

ende authoritcyt, dcfelve Supplianten geconienteert,
geaccordeert, ende gcoâ:royeert hebben , confente-
ïen, accorderen en oftroyeeren dezelve mits deezen,
dat zy tot het droog maken, ende confervatie van de
boven gemelte Polders, dezelve alle te zamen fullen
mogen befluyten , in een gemeene Ringkade, en dat
de Supplianten daar toe fullen mogen gebruyken zo-
danige gronden en landen, als zy daar toe van noden
zullen hebben, n^its dat dezelve gehouden zullen wee-
zen , aan de geinterefleerdens ende eygenaars van de

II. ACCOORD, defen aangaande opgerecht y met de vo&rnaamfie Ingelanden en PoUermeefiers

van Waverveen Botshol, RuygeWilnis &c. met willige condemnaticvan den
Hoogen Raad, den
27 Februar, en May MDCLXXIf^.

arbitragjé ende decifie van den Geregte , daar onder
de voorfz. landen ende gronden gelegen zyn 5 autho-
rifeeren voorts de Supplianten, omme (bóven defluys
die geleyt is by de Outhuyfer brugge) iwg te mogen
leggen drie fluyfen , te weeten , een in Heinooms
vaart, een in de Geufe floot, ende een in 't Byleveld
aan den Amftel} authoriferen ende oélroyeeren voorts
de Supplianten, dat zytot het maken ende onderhou-
den van de voorfz. fluyfen, zullen mogen doen heffen
ende genieten, van een Ingeland, of Inwoonder van
de boven gemelte Polders, zoo dik ende menigmaal
als hy door een van de voorzeide fluyfen fal komen tc
vaaren, voor een ordinaris turfpont, of vragtfchuyt,
een halve ituyver, vooreen praam drie duyten, voor
een boCre fchuit een oortje, voor een fpeeljagt, ofte
vreemde visfchuyt een iluyver , voor een vlothout,
een balk lang, een halve iluyver, ende langer naar ad-
venant , ende dat zy van alle perfoonen geene Inge-
landen , ofte Inwoonders zynde , die door
de voor-
zeide fluyfen als vooren komen te vaaren , zullen ge-
nieten ende ontfangen dubbelt geit, uytgefondert dc
Inwoonders van de Hooge Heemraadfchappen van
Rynland, Amilelland ende 't Waterfchap van Woer-
den , dewelke niet meer fullen betaalen, als de Inge-
feetenen en de Ingelanden van de voorfz. Polders 5 au-
thorifeeren wydersde Supplianten, dat zy over dering
en landen van de voorfeide Polders, fullen mogen ilel-
len ende kiefen een Dykgraai en Heemraden, die de-
fel ve Polders fullen verfien met moolens, verlaten,
wateringen, toegangen, ende diergelyke, mitsgaders
te maken Keuren , ende Ordonnantiën, en d'onkoC-
ten dien aangaande te vallen, te mogen ommeflaan
over de morgentaaien, naar Dykregt, foo als defelvc

Op den dag van hu)^den compareerden voor
den Hogen Rade in Holland, Adriaan van
Sterrcvelt, als Procureur van Cornelis van
Vlooswyk , en Johan Hudde, Raden ende
Oud-Burgermeeileren der Stad Amfterdamj en Nico-
laas van Waveren , als t'famen procuratie hebbende
van de voornaam île Ingelanden ende Poldermeeflers
van de Heerlykheden van Waveren, Botshol, ende
RuygeWilnis, gepaiTeert voor Schouten Schepenen
van defelvc Heerlykheeden, in dato den vyftienden Fe-
bruary feilien hondcrt vier en t'feventie, en nog de-
felve Vlooswyk , Hudde, ende van Waveren , als
procuratie hebbende, van de voornaamile Ingelanden
ende Poldermeeilers van Waverveen, voor foo veel fy
met die van Waveren, Botshol, ende Kuyge Wilnis
gemeen leggen, gepaiTeertvoorSchout en Schepenen
van den felven Geregte, in dato den negentienden Fc-
bruary fefliien hondert vieren t'feventig,ter eener, en
Cornelis Vinck, als Procureur van ChriiloiFel Meyer,
Schout tot Waverveen, en CornelisGerritfeScheep-
maker , als procuratie hebbende van de voornaamile In-
gelanden ende Poldermeeilers van defelve Polder, be-
noorden de Zuwe met die van Mydregt gemeen leg-
gende, voor foo veel Waverveen aangaat, gepaiTeert
voor Schout en Schepenen van Waverveen voorn.,
in dato den veertienden February feftien hondert vier
en t'feventig, Ambrofius van Rynevclt, Jan Marce-
lis de jonge, Pieter Cornelis Louwen, Cornelis Gy-
fen de Boer, ende Claas Cornelifz. Lelyvelt, alspro-
curacic hebbende van de vooroaamite Ingelanden en

Pol-


-ocr page 299-

Poldermcefters van de Polders van Bofenho^en, ende
Hofland, foo befuyden als benoorden de Zuwe, aile
gelegen in den Geregce van Mydregt, gepafleert voor
Frans van der Meer, Notaris, ende fckere getuigen tot
Mydregt, in dato den fev^endenFebriiary leftien hon-
dert vier en t'feventig , Jacobus ten Brink, Schout tot
Wilnis, mitsgaders Cornelis Janfz. van Sevenhoo-
en Jan Willemfz. als procuratie hebbende van de

ven

voornaamfte Ingelanden endePoldermeefters van Wil-
gepaifeert voor Schout en Schepenen van den

nïs

felven Geregte,indatoden vyftienden February feilien
hondert vier ende t'feventig, Herpert Houwert, en-
de Hendrik Juriaanfz. Backer, als procuratie hebben-
de van de voornaamfte-Ingelanden ende Poldermee-
fters van Outhuyfen , gepaiTeert voor Schoüt ende
Schepenen van den felven Geregte, in dato den feftien-
den February feftlen hondert vieren t'feventig, Theu-
nis Jacobfe Heyn, Jan Gyfen in het vele, ende Pan-
eras Yfeiiteyn, als procuratie hebbende van de voor-
naam île Ingelanden en Poldermeefters van de Dem-
mericker Polder, gepaiTeert voor Schepenen van den
felven Geregte, in dato den vyftienden February feilien
hondert vieren t'feventig,GerritTeunifz. Ment Janfe
de Paus, ende Paneras Yfelileyn, als procuratie heb-
bende van de voornaamile Ingelanden van Vinkeveen,
gepaiTeert voor den felven Geregte , 'in dato den
leiiienden February feilien hondert vier en t'feventig,
Cornelis Gerritfz., ende Teunis Gysbertfz., als pro-
curatie hebbende van de Landgenooten ende eyge-
naars van de Proosdye ende Aasdom in 't Veen, ge-
paiTeert ten overilaan van Jan Janfz. Brouwer Secre-
taris tot Abcoude, in dato denvyfden February feilien
hondert vier en t'i'eventig, mitsgaders Pieter Voorde-
Wint , geauthorifcerde Schout ende Secretaris van
Mydregt ende Wilnis , als procuratie hebbende van
de Ingelanden van Bofenhoven ende Hofland befuy-
den de Zuwe in Mydregt, als meede van de Ingelan-
den van Wilnis, alle in dato den ... ter an-
dere zydej

Praefenterende den Hove iêeker Accoord tuflchen de
voorfz. partyen aangegaan, en op den feven en twin-
tigften February feilien hondert vier en t'feventig,
voor den Notaris Gerrit Steeman en fekere getuygen
tot Amilerdam gepaiTeert, verfogten daar op ten we-
derzyden condemnatie , volgens haarlieder fpeciale
procuratien, henlieden by den voorfz. Accoorde ver-
leent j gehoort welke verfoeken , gefien ende gevifi-
teert 't vaorfz. Accoord hier naar geinfereert.

Op huyden den feven en twintigilen February
feilien hondert vier en t'feventig, compareerden voor
my Gerrit Steeman,Notarispublicq by den Hove van
Holland geadmitteert,binnen Amilerdam refiderende ,
in priefentie van de naar befchreven getuygen , de
Wel Edele Heeren Cornelis van Vlooswyk en Johan
Hudde , Raden ende Oud-Burgermeeileren hier ter
Sleede, mitsgaders d'Edelen Heer Nicolaas van Wa-
veren, als te iamen procuratie hebbende van de voor-
naamile Ingelanden en Poldermeeilers van de Heerlyk-
heeden van Waveren, Botshol ende Ruige-Wilnis, ge-
pafleert voor Schout en Schepenen van defelve Heer-
lykheden , in dato den vyftienden February feilien
hondert vier en t'feventig.

Item defelve Heeren Vlooswyk, Hudde j ende van
Waveren, nog als procuratie hebbende van de voor-
naamile Ingelanden ende Poldermeeilers van Waver-
veen , voor foo veel fy met die van Waveren, Bots-
hol en Ruige-Wilnis gemeen leggen, gepafleert voor
Schout en Schepenen van den felven Geregte, in da-
to den negentienden February feilien hondert vier cn
t fcyentig.

De E. Chriiloiïel Meyer, Schout tot Waverveen,
J uu ^Gerritfz. Scheepmaker , als procuratie
hebbende van de voornaamfte Ingelanden, ende Pol-
//. Deel. ^

dermeeilers van de Polder benoorden de Zuwen, niec
die van Mydregt gemeen leggende, voor i'oo veel
Waverveen aangaat, gepafleert voor Schout en Sche-
penen van Waverveen voorn.. , in dato den veertien-
den February ieilirn hondert vier en t'ièventig.

De E. Ambroiïus van Rynevelt, Jan Marceliflên
de Jonge , Pieter Corneliiz Louwen , Cornelis
Gyien de Boer, ende Claas Corneliiz. Lelyvelt, als
procuratie hebbende van de voornaamfl:e Ingelanden
ende Poldermeeilers van de Polders van Bofenhoven
ende Hofland, foo befuyden als benoorden de Zuwe,
alle gelegen in den Geregte van Mydregt, gepafleert
voor Frans vander Meer en iekcre getuygen tot My-
dregt , in dato den fevenden February feilien honderc
vier en t'feventig.

De E. Jacobus ten Brink, Schout tot Wilnis, mits-
gaders Cornelis Janfz. van Zevenhoven, ende Jan Wil-
lemen , als procuratie hebbende van de voornaamile
Ingelanden ende Poldermeeilers van Wilnis , gcpaf-
i'eert voor Schout ende Schepenen van den ielven Ge-
regte , in dato den vyftienden February ieilien hon-
dert vier en t'feventig.

De Heer Herpert Houwert , ende Hendrik Ju-
riaanfz. Backer, als procuratie hebbende van de voor-
naemile Ingelanden ende PoldermeeilersvanOuthuy-
fen, gepafleert voor Schout ende Schepenen van den
felven Gercgte, in dato den i'ellienden February feilien
hondert vier en t'feventig.

Theunis Jacobiz. Heyn, Jan Gyfen in het velt, en
Paneras Yièlileyn , ais procuratie hebbende van de
voornaamile ingelanden ende Poldermeeilers van de
Demmericker Polder, gepafleert voor Schepenen van
denfelven Geregte, in dato den vyftienden February
feilien hondert vier en t'ieventig.

Gerrit Teuniflèn, Ment Janfen de Paus, ende Pan··
cras Yfelileyn, als procuratie hebbende van de voor-
naamile Ingelanden van Vinkeveen , gepafleert voor
den felven Geregte, in dato den feiiienden February
feilien hondert vier en t'ieventig.

Ende Cornelis Gerritfz., ende Teunis Gysbertfz.,
als procuratie hebbende van de Landgenooten en eige-
naars van de Prooildye en Aasdom in 't Veen, gepaf-
feert ten overilaan van Jan Janfz. Brouwer, Secretaris
tot Abcoude, in dato denvyfden February feilien hon-
dert vier en t'ieventig.

Mitsgaders de Heer Pieter Voorde-Wint, geautho-
rifcerde Schout ende Secretaris , als procuratie heb-
bende van de ingelanden van Boienhoven en Hofland,
befuyden de ZuN^e in Mydregt, als mede van de In-
gelanden van "Wilnis, alle in dato den

Te kennen gevende, dat in den jare feilien hondert
twee en t'feventig , door de invaiie van de Franien,
en om te beletten dat defelve niet verder in defe Lan-
den fouden avanceren, alle de bovengemelde Polders
doorgefteeken, ende onder water gelet zyn} ende al-
foo de refpedlive Ingelanden en Poldermeeilers van dc
gemielde Polders geen raad wifl:en om defelve Polders
wederom droog te krygcn , vermits het water dooc
het doorbreken van de Lekdyk, iwaren regen, als de
feparatie van Rhynland ende de Haarlemmer Meer,
hoe langer hoe meer aangroeide , en de binnenka-
den , foo door de perfingen ende hoogte van 't wa-
ter, als fponfieusheyt ende ligtigheytvande gront,ge-
heel ende al wegfpoelden, dat i'y ook om die ende an-
dere redenen , geen kans fagen om defelve droog te
houden, ten ware dat alle deièlve Polders wierden bc-
flootcn in een gemeene Ringkade, leggende ofte te
leggen op vaile gronden,ende fulks niet en vermoch-
te te gefchieden fonder voorgaande coniênt ende
Oöroy van haar Edele Groot Mogende de Heeren
Staten van Holland ende Well-Vrieiland, foo hadden
de voornaamile Ingelanden ende Poldcr/nceilcis van
de voorfz. refpeöive Polders, laft çnde ordre gcge-»

Pp ven

VAN DE RONDE VEENEN. IL BOEK, XIIL ΤΙΤ. 297


-ocr page 300-

298 VAN DE RONDE VEENEN.

ven aan den Edele Heer Johan Hudde, Burgermee-
iler ende Raad defer Stede , om uyt haare namen en
van harent wegen , fig te adreiTeeren aan de wel ge-
melde haar Ed Groot Mogende , ende aldaar opene
brieven van Odroy tot het leggen van de voorfz.
Ring^ade, 't maken van iluyien ende molens, het
opftellen van gabellen, het kiefen van Dykgraaf ende
Heemraden a s anderiîns, te verfoeken 5 't welke by
iyn Ed. op den drie entwintigftenjanuaryfettienhon-
dert vier en tTeventig ook is geobtineert, waartoe
mits defen wert gerefereert. Ende nadien geoordeelr
wert van noden te weeien,dat hoe eerder hoe beeter,
den inhoud ende teneur van 'c voorfz. Odroy werde
behertigt ende volbragt, foo is 't,datry Heeren com-
paranten metten anderen in haar voorfz. refpeftivequa-
liteyten geaccördeert ende verdragen zyn, gelyk iy
accordereo ende verdragen mits deiêh , in manieren
naarvolgende, als namenclyk :

Dat de Ringkade van de voorfz. groote gemeene
bepolderinge zyn begin nemen ende geleyt fai werden
van de Mydregtze Ziiwen noordwaarts öp langs den
Amftel, tot aan Bylevek toe , ende van daar voorts
vervolgen lal langs den voorfz. Amftel tot aan het wa-
ter de Waver, ende foo voorts de Waver langs tot
aan de Stockelaars brug, ende daar van daan langs de
Winkel tot aan de Wateringe of Landfcheydinge
der Landen van Vinckeveen ende Baanbrug , en ver-
der by de voorn. Landfcheidinge zu.yd-ooltwaarts op
tot aan de Geufe floot toe,enioo voorts de ronde kade
vervolgen langs de Geufe floot weftwaards op, tot ne-
vens de Landlcheydinge van Demmerik ende Oucoop,
ende dan foo voorts gaande, omtrent het eynd van den
opden
Bofch toe aan Byleveld toe, en wederom noord-
waarts op langs Byleveld tot aan de, Sluysby de Staten
van den Lande aldaar geleyt, ende van daar voorts
zuydwaarts op langs Byleveld; tot aan de Landfchey-
dinge van Spengen , ende voorts langs defelveLand-
fçheydinge tot aan den ouden Dam aan Heynooms
vaart toe, ende foo voorts vervolgens van Heynooms
Xaarc langs de W eilveenfe Wetering ende de Kromme
Mydregt, tot aan de Mydregtfe Zuwen toe, alwaar
dcielve zyn begin genomen heeft, ende hier meede
nu alfoo geflooten ial weefen.

Welke voorfz. Ringkade door yder Polder in zyn
Dillriö: gemaakt, geleyt, ende voor foo verre't felve
Diftriétbcreykt, akyd totkoile ende laften van defel-
Ve Polder onderhouden ial moeten werden, te weten,
den toeleg ofte gront ten breette van feitien voeten,
den. kruin boven op tien voeten, ende hoog boven het
ordinaris winter water twee en een half voeten, welk
winter water afgeteykent ftaat aan depeylvan de Ban-
I^er Sluys, alles Rhynlandfb maat, ofanders ter difcre-
rie van de Heeren Dykgraafende Heemraden,temaa-
kcn foo veel fmalder of hooger als na de gelegcntheyt
van de plaatfen geoprdeelt lal werden dienftig te zyn,
iullende defelve Ringkade waterdigt weefen, op die
tyd als de laatfte fluys gereed ende gangbaar moet
zyn, ende voorts ten vollen moeten weeien opgemaakt
voor primo September toekomende , op pœne by de
Heeren Dykgraaf en Heemraden te ftatueren.

Dat'er in Bylev^clt aan den Amftel, by de Polders
van Waveren , Botshol, ende Ruyge Wilnis, mits-
gaders Waverveen, foo beooft als bewerten Bylevelt,
voor foo veel die landen van ouds in Holland gelegen
hebben, gemaakt ende ten eeuwigen dage onderhou-
den
Zal moeten werden een bequame Sluys, ten min-
fte op de wytte van 't Woerdle Verlaat, mits dat fy
daar en tegens fullengenieten,de gabellen hen by de
brieven van 0£lroy vergunt.

Gelyk mede by de andere refpeitive Polders té faa-
fnen tot haren koftcn geleyt, gemaakt ende ten eeu-
"U'igen dagen onderhouden lullen moeten werden,drie
bequiime fluyfen^ te weeten een boven in Heynooms
vaart, ten minften op de wytte van 't Woertiè Ver-
laat , een in de Geufe floot, ten minfte op.de wytte
van de Nieuwer- fluys, ende de derde ( foo daar toe
confent bekomen kan werden ) boven in Byleveld,
omtrent de Lantfcheydinge van Spengen, ten minfte
op de wytte van de fluys in den Jooften dam, des dat
defelve Polders daar en tegens inigelyks fullen blyven
behouden ende genieten , de gabellen van defelve fluy-
fen in den voorS. O6troye vermeit.

Alle welke voorfz. fluyfen gemaakt fullen moeten
werden, te weten die in Heynooms vaart ende de
Geufe floot, voor den agtften April toekomende, ende
die in Byleveld, voor den twintigften April aanftaan-
de , op pœne van yder dag dat defelve fluyfen later
gereet of gangbaar fullen wefen , by de Polders^ daar
inne defelve refpeftivelyk fullen werden geleyt, ten
behoeve van de gemeene bepolderinge, verbeurt te
werden tien guldens.

Dat de Polder van Waveren,Botshol,Ruyge-Wil-
nis, ende Waverveen,beooften Bylevelt, uytgezon-
dert de noorder Polder in Waveren gelegen , de Wa-
termooien ftaande aan de banken, tot haaren koften
zal moeten verzetten, ende brengen ter plaatze daar
dezelve bequamelyk uytwateren ende behoorlykcn
dien ft zal konnen doen.

Dat Demmerik ende Outhuyfen , beooften Byle-
veld , mitsgaders Willis ende Outhuyfen beweften
Byleveld, tot haren refpeótive koften, insgelyks haa-
re moolens zullen moeten verzetten , ende brengen
boven de voorfz. fluyfen, dewelke geleyt zullen wer-
den zoo in de Geufe floot als in Heynooms vaart.

Ende zoo 'er eenige meerder moolens van andere
Polders geoordeelt wierden, gebragt te kunnen wer-
den, ter plaatfe, daar zy meerder dienft aan de gemeene
uyt wateringe konden dqen, dat de veranderinge
van
dien zal fl:aan aan het oordeel ende goedvinden van de
Heeren Dykgraaf ende Heemraden.

Welke moolens verzet fullen moeten werden zoo
^haaft doenlyk is, dog zal 't felve uyterlyk voor pri-
mo September toekomende moeten gefchieden
, als
wanneer yder moolen fal moeten ftaan ter plaatiè hier
jvooren gedefigneert, ende daar Dykgraaf en Ηβεια-·
rkden zullen komen te ordonneeren, op pœne van y-
der dag foo veel te verbeuren
, als hier vooren in het
reguard van de fluyfen is gefeyt.

Dat vorder yder Polder tot zynen koften ende laf-
ten. fal moeten maaken ende onderhouden, zoodanige
i moolens ende fluyfen, als defelve van outs gehad, en·
daar van zy haar tot dato defes bedient helden, dog
zal yder Polder t'allen tyden vry ftaan zyn fluyfen te*
verminderen, rnaar niet te vermeerderen.

Behoudelyk nogtans, dat de noorder Polder, leg-
gende in Waveren, behouden fal fy η regt,van t' allert»
tyden een fluys temogen leggen omtrent de Heulfloot
aan de \Vaver, tot kofte , als volgens het oude con-
trat tufl^chen Waveren ende Waverveen, beooften-
Byleveld opgeregt.

Dat ook al 't geene voor deefen eenige Ingelandeii'
van de Polder particulierlyk met den anderen hebbeiii
geconvenieert, 't felve agtervolgt ende naargekomen
zal moeten werden, voor zoo veel-zulks tegerts deO'
inhoud van dit contrat niet ftrydig en is.

En in cas ymand.van de voorfz. Polders in gebreeke
bleef, agtervolgens d'ordre van de Heeren Dykgraaf
ende Heemraden, zyn kade ter behoorlyker breette ert·
hoogte te maken , binnen dén tyd daartoe geprsefi-
geert, zoo fullen Dykgraaf ende Heemraden vermo-
gen des. fodanigens kade te laten opmaskcn, tot koftcn-
ende laften van de gebreekige Polder, op Dykregt,'
en de penningen die daar vooren fullen moeten wer-
den uytgelooit, mogen vinden uy t de fonds i ofórnrme-
flagen^ die by haar in cafla fal^ óft© fullen weefen^·
mits dat de penningen van de * geëxecuteerde {"^older

m*


-ocr page 301-

VAN DE RONDE VEENEN. IL BOEK, XÎIL TIZ 299

naderhand wederom fullcn komen , en gebra,gt wer-
den onder handen van de voorlz. Heeren Dykgraaf
cnde Heemraden, daar mede de voorlz. fonds, ofcas
onder de voorrchrcve Dykgraaf en Heemraden als dan
wederom zal werden gefuppleerr.

Dog by aldien de Heeren Dykgraaf ende Heemra-
den lbo veel pendingen niet hi cafla hadden , als het
beltcede werk importeerde, foo fullen fyluyden ver-
mogen het gantiche beloop van de boetfchuldigePol-
der, of tot kfte van de gebreekige Polder op intereftc
te ligten, of 't ielve door den Schout van datGeregr,
Avaar onder de gebreekige Polder leyt, op ordinaris
Dykregt te laten verfchieten, of 't felve op fodanige
andere wyfen te vinden, als fy luyden vcrlkan ende
bevinden 'fullen te behooren.

Datvorders d'onkoften die alrecdc gedaan en geval-
len zyn, zoo in 'tobtineren van 't Ü^roy, 't maken van
dit Accoord,als anderzins, en die hier na ten dienfte
van degemeene bepolderinge, nog meerder gedaan fou-
(ienmogen werden , of komen te vallen, door de Heeren
Dykgraafen Heemraden , over alle de Polders in 'c ge-
meen zullen werden gerepartieert ende omgeilagen,
om by yder Polder naar rato zyner morgentalen, des-
zelfs portie daar in gedragen te werden , zonder dut
daar onder gereekent zullen werden dieonkoften, die
op 't onderhouden van de kaden, molens , ende lluy-
fen zullen komen te vallen , dewelke by yder Polder
in zyn Diilriét, als vooren is gezeyr, zullen moeten
werden gedragen ende voldaan.

Vorder,alzo den \velgemelden Heer Burgermeeiler
Hudde,op 't verzoek van de voorfz. Ingelanden cnde
Poldermeerteren, het voorfz. Odroy heeft verzogten
geobtineert, ende hen in de executie van dien nog
zonderlinge dienft foude konnen doen , ook buiten
des de grootile Ingeland van de voorfz. bepolderinge
ÎS, zoo hebben zy comparanten, uyt confideratie van
dien, den felven Heer Burgermeeiler Hudde geëli-
geert ende verkooren, gelyk zy zyn Ed, kiezen ende
eligeren mits deezen,tot Dykgraaf over den ring ende
landen van de voorfz. Polders,die gefamentlyk genoemt
werden de Ronde Veenen, omby zyn Ed. foo lang
als hy leeft, bedient te werden , indien zyn Ed. iulks
begeert.

En by overlyden van de gemelde Heer Burgermee-
lier Hudde , of dat defelve dit Dykgraaffchap by fyn
leven mogle komen af te leggen , foo fal wederom
een ander Dykgraaf, uyt de Hollandfe Polders van
Waverenof Wavervecn, ofte uyt de andere refteren-
de zynde Stigtfe Polders, hierboven vermeit, recipro-
quelyk, om de fes jaaren verkooren moeten werden.

Wyders fal yder "Polder mogen ftellen een Heem-
raat , dog fullen defelve te famen niet meer hebben als
fes ftemmen j daar van die van Waveren', Botshol,
cnde Ruyge Wilnis fal hebben een ftetn.

Die van "Waverveen een ftem.

Die van Mydregt een ilem.

Die van Wilnis, endede Polders vanOuthuyfen,
bcooilen Heynooms vaart, een ftem.

Die van Outhuyfen, ende Demmerik een ftem.

En die van Vinkeveen, Prooftdye, en Aasdom, te
famen een ftem.

Welke Dykgraaf ende Heemraden, in conformité
van de gemelde brieven van Oftroy, fullen vermogen
foo veel fchouwen te doen, mitsgaders fodanige Keu-
ren en Ordonnantiën te maken, op het onderhouden
van de gemcene ringkade , fluyfen , ende het maaien
der moolens, als zy tot confervatie ende welftant van
de gemeene bepolderinge , van tyd tot tyd verftaan
cnde oordcelen fullen dienftig te weezen.

Zullen den zeiven Dykgraaf altyd gekoofcn moe
ten werden, uyt de grootften ende gequahficcerfte
Ingelanden, endede Heemraden uyt de aanzienlykite,
redelykftc ende bequaamfte perfoonen, 't zy Ingelan-
//. OeeL

den, ofte Poldermeefters.

Welke Heemraden om de drie jaren fullen werden
verandert, ten ware alle de Polders, ofte eenige van
dien, goetvonden haareGecommitteerde Heemraden
langer in dienft te continueren j 't welk yder Polder,
of Diftricl waar uyt hy gecommitteert
iiil zyn, in zyn
keur fal ftaan om me 't Îèlve ίοο lange ende dik wils
te doen als hy te rade werden lïü.

Ende foo het komt te gebeuren dat ymand van de
Heemraden binnens tyds komt te fterven, foo fal hec
die genevryftaan, waar uyt de overleeden Heemraad
verkoren is, wederom een ander bequaam perfoon in
des overledens plaatfe te furrogeren, dewelke den ge-
breekige tyd van de verftorvene voorts zal fupplcrcn
ende uytdienen.

Den Dykgraaf en Heemraden zullen tot dienft van
hen een Secretaris ende Bode mogen kiefen en ftellen
naar geliefte, en defelve foodanig falaris toe voegen,
als zy verdaan ende oordeelen zullen redelyk te zyn.

Yder Heemraad zal zyn daggeld trekken van zyn
Polder, of Diftriól daar uyt hy verkooren, ofgecom-
mitteert is, ende dat ter fomme foo elk van hen by
zyn Polder, ofDiftriót fal werden toegeleyt, maar
belangende de reys- ende teerkoften van den Dykgraaf,
ende ander verfchot by hem voor de gemeene bepol-
deringe te doen , als ook 't falaris van den Secretaris
ende Bode, dat ielve fal naar rato van yder Polders
morgentalen , foo als die in hare jaarboeken bekent
ftaan, by eiken Polder opgebragt, en promptelyk
voldaan moeten werden.

Ende foo het quame te gebeuren, dat de een of de
ander van de voorfz. Polders, van buyten eenig be-
et gedaan wiert in 't maken van kaden, moolens en
luyiên, foo is bedongen, dat de onkoften, dewelke
ter dier oorfake fullen komen te vallen, ofte gedaan
werden, meede by 't gemeen gedraagen, cnde naar
ato van yder Polders morgentalen fullen moeten wer-
den voldaan, als in 't vorige ariicul wert gefeyt.

Belovende fy comparanten in hunne refpedive aua-
iteyten, alle het gene voorfz. ftaat, gctrouwelyt tc
zullen agtervolgen en naar te komen, elk in 't zyne,
'onder daar tegcnste doen, ofte laten gefchieden, di-
re^relyk nog indireételyk, in regten nog daar buiten,
eenderlei manieren, onder verbant van hunne ref-
pcaive principalens perfoonen ende goederen, roeren-
de ende onroerende, pricfent ende toekomende, gee-
ne uytgefondert, deièlve fteïlende ten bedwang van
alle ;regten en Regteren} ende tot meerder bondig-
heyt, zyn zy comparanten in hunne voorfz. refpcdi-
ve qualiteyten ook te vreden , hen in den inhouden
van dezen Accoorde, vrywilUgby den Edele Hoogen
Raade in Holland te laten condemneren , conftitue-
rende tot dieneinde Willem Schuyffil, Adriaan Cop-
moyer, Adriaan Sterreveld, endeCornelis Vink, al-
le Procureurs voor den gemelden Hoogen Rade , foo
om de voorfz. condemnatie te verzoeken, als daar in
te confenteren , belovende zy Comparanten in hunne
refpedive qualiteyten van waarden te zullen houden,
alle 't geene by de voorfz. Procureurs dien aangaande
gedaan ende verrigt zal werden, onder verbant als
naar regten. Aldusgedaanbinnen Amfterdamterprx-

fentie van Nicolaas Burgers, Samuel Wymer, jFran-
çoys Meerhout de Jonge, ende Johannes Oofthuy-,
ien, als getuygen refpedive hier toe verfogt. On-
der ftond :
^uod attefior rogatus : was onderteekenr,
G. Steeman.

Heeft 't Hof gccondemneert, ende condemneert
mits deezen de voornoemde partyen ten wederzyden
m den inhouden ende een naarkomen van den voor-
fchreeve Accoorde. Gedaan in den Hage, den negen-
tienden May feftien hondert vier en t'zeventie : On-
der ftont, in kennifle van my, was ondcrteykent, l-
mau
Cau.

Pp ζ VEER^

-ocr page 302-

|00 OF HET SCHOUWEN VAN DE HEER-WEGEN,

VEERTIENDEN Τ Y Τ Ε L.

Behelfende de Placaten en Ordonnantiën, op 't
onderhouden en fchouwen van de Hee-
re-weegen, Dycken, Straten &c.

Ε Ε R s t Ε ϊ> Ε Ε L.

Nopens het Schouwen van de Heere· wegen en Dycken.

De Lefer voege hier by zeeker Artyk. 'uan een Ordonnantie voor de Maarfchalken^ van den lojuny ifgö, ahvaar
befchreven word^ welke Heere-wegen zyn. Siet het
v. Boeck. iv. Tyt.

I, PLAÇA AT van den Stadhouder , Eerfle en andere Raden 'sKeyfirs in den Hove van Ü·
trecht, op de Schouwe van de Heere-wegen, Dycken &c. gearrefleert den
2 Juny
ΜΌ XXXI. gerenoveert en geamplieert , den -i^^Juny ΜΌ XXXf^; den t
JulyMOXXXVI; den^JmyΜΏXXXFII; den ^ JmyMDXXXFIIIi
Jen lojuny MOXL; den*2^Jmy MDXLl; en iMayMDl^XFL

Den Grave van Hoochilraten, Heere van Mon-
tigny, Culemburg , Borfelen , ende Stad-
houder , eerfte ende andere KeyferJ. Majc.
Raden in den Hove van Utrecht, ( i )
den
Deurweerder van de Kamere, ofte Pander van den fel-
ven Hove, hier op verfocht
, faluyt. Alfoo wy bericht
worden van vele gebreekcn, die in defen Lande we-
fenfoude, fooin wegen, ftraten, dycken, bruggen,
xylen, wilderniiTen, als anders, ( ζ ) waar door die luy-
den merkelyk belet ende verachterc werden, dieKey-
ferl. Majt.s als Erfheere defer Landen, onfen Alrege-
mdichften Heere, en 'c gemeen profFyt geinteref-
feert ende behindert wert, ende meer foude, ende
Averde daar inne niet verfien , foo hebben wy in den
naam , ende van wegen de Keyferl. Majt. ( 5 ) geor-
donneert ende geftatueert, 't gunt hier na volchc.

Eerfl:,dat een ygelyk die heerwegen, ftraten, dy-
ken, ende verlegen flagen, mithoelen, Iluyfen, zy-
len , ende bruggen wederom op doen hogen, dyken
ende maken, als dat behoort, te weten, dat men van
de eerde van de gemeenen heerwegen , geen wegen
maken en fal, maar elke weg by huer breette laten,
op 't verbeuren van acht Carolus gulden, (4)
die
nochtans niet geexe eut eert en fullen werden^ tenfyfulke
befchotide heerwegen^ ofte dyken ^ by den genen ^ tot wiens
lafte dat flaat^ eer β opgemaakt fullen fyn , daar toe die
Maarfchalk hem acht dagen uytf els geven ^ en feynden die
tyt ^indien't niet gemaakt es^ fal die Maarfchalk dat fel·
ver mogen doen maken , ende tiyileggen op den derden
penning meer
5 ende dat werk dan voor den Riddermannen
als goet opgelevert fal zyn , na het by den Maarfchalk
çerfi weder opgemaakt, gerepareert, ende ah goct op-
gelevert zy.

(f).I I.

Oie Maarfchalk fal ook jaarlyks fchouwen die water'
gangen, 'daar men van Ό trecht f Jmfl er dam vaart ^ ende
van Utrecht na Leyden, ende die boomen of ryfen over het
water hangende , en belettende , dat men daar niet wel
gefeylen en kan^ fal die Maarfchalk die lynrecht op doen
f hoeyen, en afhouwen, foo dat die Rivier e niet h enaauwt,
.en die fchippers daar door niet behindert en werden', be-
boude^ken dat hy die huysluyden driç weken U voçrm
daar van adverteeren fal·, ende wie fulks binnen dien tyde
niet en deede, en die hoornen , ofte ryfen niet af en dedf
houwen, fal verbeuren twee Carolus gulden.

I I L

Insgelyks fal die Maarfchalk die heulen, duyckers^ en
pompen, leggende in fchouwbare dycken en heerwegen doen
opneemen, en af fchouwen om opgenomen te worden y binnen
den tydvan drie weeken, na die afgefchouwt -en hem des
een ^ete gedaan fal fyn ^ op die verbeurte van acht Car
lus mlden,

IV.

Die Maarfchalck fal ook foo dick en meenigwerf hem
belieft, het roggenbrood^ dat in fyn ampt te koop gebakken
word, wegen t of laten wegen mogen ^ by fymn gefworen
dienaar^ ten huyfe van de hakkers , om te befien, of het
Jelve brood zyn gewicht heeft ; en wat brood hy te licht
bevind, fal verbeurt wefen^ en daar boven fal die bakker
nog verbeurt hebben op elk brood, dat foo te licht hevon*
den word, eenen fiuyver, tot behoef als voor en,

V.

Dat niemand grof wilt fal mogen vangen, nog pu·
toiren, velthoenderen, fwanen , fayfanten, reygers,
quaken, kranen, trapganfen, hafen ofconynen, 'tfy
mit honden ofte panden, buflche ofte bogen te ichie-
ten, noch met eenigerhande netten, hoe ende in wat
manieren dat menfe vangen (6)
ofteβααη mag, dan
alleen die de Keyferl.f Majt. daar toe kent en fulks
toebehoort te doen, op 't verbeuren t'elken reyiêvan
acht Carolus guldens.

V I.

Dat ook niemand eenige duyven mitte netten van-
gen , ofte flaan en fal, by der poene van (7) twee
Carolus gulden.

VII.

Dat niemand geen koornmaat, oliemaat, vatten,
tonnen , quarten , kannen , bollen, mingelen , nog
generley vatten, ofte gewichten hebben, of gebruy-
ken en fal, omme daar mede uyt ofte inne te meten,
ofte wegen, fy en fyn geycket, (8)
ende fullen Me
wyn- ende bier-kannen, daar men mede tapt^ twee vin-
geren breet heneden den mond geycket werden , by V ver-
beuren van den vaten , ende maten ^ ende eene CarokiS
gulden fçlken reyfe»

Via


-ocr page 303-

DYCKEN, STRATEN &c. II BOEK. XIF. TIT, 501

V I I ï.

Vöörts dat niemand eenig ander goet aan en fla , het
ware van beeilen , (9) ófte anders, hoe fuik s gele-
gen mag wefen , buycen weten en confent van den
Schout, ofte Officiepcn van der plecken, die welke
gehouden fal wefen 't felve den Maarfchalk in den Quar-
tiere daar het eetiele, terftondt te kennen te geven.

IX.

Sal ook niemand eenige krengen , ofte doode hee-
ften , leggen, ofte brengen, op of omtrent eenige
gemeyne wegen, heeren ftraten, of fchouwbaare wate-
ren, al op tc pœne van acht Carolus gulden.

X.

Dat een ygelyk van ilonden aan afhouwe, ofte doe
afhouwen die boomen , ftaande op bcyde fyden van
den heerwegen, fib)
hierna verklaart^ ten ware dat
die felve heerwegen breet waren vier roeden , daar
fullen die boomen aan beyden fyden van de heerwe-
gen mogen blyven ftaan , ende indien de heerwegen
breet fyn tv^-^e roeden, fullen die mogen blyven ftaan
aan de noortfyde van de heerwegen, maar de boomen
ftaande aan de fuydfyde fullen afgehouwen worden, op
't verbeuren van (11) twee Carolus gulden, by den
geenen die des in gebreeke bevonden fullen worden,
(12) dewelke nochtans niet geexecuteert fullen werden^
eer by den eygenaar ofte Maarfchalk tot kofie van den ey-
maar die hoornen afgehouwen fullen wefen.

C13) XI.

Ende op wat dyken en wegenmeninmaniere^ als voorfz.
die hoornen afhouwen fal^wert hierna gefpecificeert en ver-
klaart. In deneerfien^dit boomen ftaanL· op ten heerweg^
gaaande Van Vtrecht tot Maarffen deur Breukelen » een
filikwe^es duer Loenen tot aan den Sloedyk^ en voorts den
Sloedyk langs voor hy Loenrefloot tot Bambrugge y ende
n)0Qrt!s over Êambrugge voor by het huys te Abcoude , aan
die wefizyde van het huys ^voortsna Ouwerkerk toe^ foo
die wagenluyden diendaaglyks ryden i item op den heerweg
gaande van Utrecht na Leyden , hopende door Fleuten en
Hermeien tot aan het Gerichte van Woerden^ item op den
Hollandfen heerweg , daar men ryd van Amfterdam na
Sch 'oonMvm, loópende duer Mydrecht, Wilnis^ Came-
rykf ende voorts na Schoonhoven j item op den weg van
utrecht tot Schookhoven\ hopende langs denRyndyktot die
Geynbrugge op den Tjfeldyk , en foo voorts op ten Lekken-
dyk i en van daar over den Nieuwendam, daar die Lekke
plag te hopen in die TJfel, en βο voorts op ten Hoogen
dyk, ende van den Hoogendyk ofte Lekkendyk noordwaart
tot die fieenebrugge van Lopikker Capelle, aldaar die weg
genaamt word die breefleege , welke weg aldaar gedeylt
word in twee wegen , die een ter hand na der Capelle en
Lopick hopende , ende die andere van de hand, en loopt
uyt den JVefien in den Ooflen een duckweges^ en keert dan
weder uyt den Zuyden ten Noorden na TJfelfieyn toe ; en
ten laatflen den weg van Tffelfleyn verlatende van de
hand^ en volgt den ÏF'aterfcot ^koomende van Ooflen ten
tFefien tot in den driefprong, en foo voorts tot Schoonho-

{i) De Ordonnantie van den tjuny 1Ç31 heeft, den eerbaren en vroomen, [ooft van Bueren , Maarichaick
des Overquartiers der Lande van Utrecht.'
Die van den iMay lyóó. die Prince van Orange, Grave van
Naifau, Stadhouder &c.
(z) De voorfz. Ordonnantie heeft hier nog by^ by fonder in uwen Ampte gelegen, waar door &c.
{l) De Ordonnantiën van 1551, ijjf, e» voegen ''er hy ^ als Erfheère 'sLands van Utrecht: die van

tf66. de Koninglyke Majefteyt, als Erfheere &c.
(4) 'Tgeen alhier curfyfis^ is in het Placaat van den %Juny if^y ingekoomen: en in iföö uytgelaten»
(S ) Het II, III, en IV Artyk.fyn in de Ordonnantie van if40 hy gevoegt^ en in 1^66 uytgelaten,
(6) ƒ» het Placaat van 15*36 ingevoegt.

ij) De Pldcaten van 1551, en if66 hebben^ acht Carolus gulden.

(8) 'Tgeencurfyf is^ is in de Ordonnantie van i^lf hygevoegt.

(p) Inde Placaten van 15 31, if35 en if66 fiaat nog^ byen, of anders &:c.

(10) Dit is van het Placaat van if40.

{11) In de Placaten van 15-31, i fjf, 1^66 vind men^ acht Carolus gulden.

(11) geen in cürfyf alhier fiaat, is in de Ordonnantie van hy gekomen: in welke Ordonnantie ook nog dit
navolgendeweikin die mn
If40, if41, 1 y6d uytgelaten is, gevonden word. Behoudens dat in defen niet

Pp Πbc'

ven-, ende op dlJen anderen wegen , foo by den Commifa·'
rijen van den Hove bevonden is.

XII.

Dat daar dk hoornen fondcrling den varende ^ of ry»
fenden man geen letfel doen^ ftillen die felve boomen hlyvea
flaan-y en al is Ί foo ^ dat die by den Riddermannen hier
bevoorens afgefchotmt zyn geweefi, en [al die Maarfchalk
den huysluyden dies geen boeten afneemen: want fy daar
van by den, Hove vry te wefen gekent zyn.

(14) "X 1 I I.

Dat als die Maarfchalk met die Riddermannen in eenig
dorp fal willen fchouwen , dat hy 't felve
14 dagen te voo^
ren in Ί felve dorp, fal doen verkondigen , ende dit Pla^
caat in 't lange aldaar doen lefen^ ende henlieden ie kennen
geven fuiken dag , als hy fal willen komen fchouwen, op
dat een ygelyk weten mag y wat hy te doen fal hebben ende
fyn fchademagfchutten.

X I V.

(if) Dat niemand op een half mylc naar de wil-
derniiTe grootc honden houden ende fal, fy en fuUen
haar voorile klauwen af doen houwen,of een knup-
pel aan den hals doen hangen, ende dat by 'c vcibue-
ren tot elke reyfe van twee Carolus culden.

XV,

(16) Ende fullen alle de voorfz. boeten komen en
geappliceert worden tot behoeve van Keyferi, Majc·
ofte fynen Maarfchalk in den Quartiere.

( 17 ) Bevelen daar om dat gy defe oniê Ordonnan-
tie , geboden en verboden , tot verfoeke van den
Maarlchalk (18)
des Nederqüartiers ^sLands vanü-
trecht
publiceert ende verkundigt, daar'tgewoonelyk
is, ende voorts alle onderfaten des Keyferi. Majt. ,dac
fy voor den toekomenden jaare defe voorfz. Ordon-
nantie in allen punten vooren gefchreven , onderhou-
den ende doen onderhouden , fonder daar tegens tc
doen in eeniger manieren. Des t'oirkondc, hebben
wy het fegel van
Juiiicie van den voorfz. Hove van
Utrecht, hier onder op het fpatium van defen in for-
me van Placaat doen drukken, op den leiien Juny

1540. Aldus onderteekent, JO. de Broeckhoven.
( ip) Bedt van den Riddermannen.

Dat fweerén wy, dat wy tot verfoeke van den
Maarfchalk van N., neerftige ende rechtveerdige
fohouwe der heerwegen, dycken, ende verlegen fla-
gen doen , daar op rechtveerdelyk met oordeel ende
vonnifle naar onfen verftant, ende tuflchenden Maar-
fchalk ende partyen procederen , ende naar onfe vyf
finnen oordelen fullen, naar inhouden ende vermo-
gens de Ordonnantie van 's Keyfers w^en daar op ge-
maakt, fonder hier inne ymandaantefien, oftegunft
ofte wanguntt te dragen, en ons in alles houden gejyfc
goede getrouwe Gedeputeerden, tot der voorfchreve
fchouwe fchuldig fyn ende behoren te doenj foo moet
ons God helpen, ende al fyn heyligen /

-ocr page 304-

ion OP HET SCHOUWENT VAN DE HEERE-WEEGEN,

beereepen Tullen fyn die Heerwegen, leggende op de Veenen, of andere quade gronden, daar die hoornen
tot onderhoudeniiTe van de Heerwegen profytelyk zyn, en goed doen, daar van Schout en Gerechte in
eiken Dorp den Maarfchalk
ende Riddermamen by den Hove daar toe geordomeert en geèed, certificatie fullcn
doen,
eer zy imdnd/uilen mogen beboeten. Dat men Heerwegen in defen Placate verdaanfal te zyn^ diewegen^
daar die koopman, of vreemde man tc wagen van die een Stad tot d'ander ^ of van dat een groot Dorp tot het an^
dér vaart.
('T geen alhier curfyf is, heeft Pto^/«o^ if57· )
( I g )
Het XI, f» XII Jirtyk. zyn in de Ordonnantie van if4o bygekoomen^ en in i uytgelat en,
( 14) Dit Artyk. is in de Ordonnantie van 1^37 ingekoomen^ en in i 56Ö uytgelaten.
( if ) Dit Artyk. is in de Ordonnantie van if40 en 15ÖÖ uytgelaten,
(ló) toô/iNum. viienxi.

( 17 ; Vit vind men alleen in het Placaat van 1540, om dat het felve aan den Maarfchalk van het Neder quartier

geaddrejfeert is. ^ 1 λ j i ,

( 18 ) Hetβοί van het Placaat van 15-31 luyd. Welke Statuiten Ordonnantie wy u laiten ende beveelenvan
ftonden aan over al uwen Ampte, daar men gcwoonlyk is te verkundigen ende te publiceeren , en den
overtreeders van dien te corrigeeren,naluyden die felver Ordonnantiej ende hier van en zyt in geen ge-
breeke, want alfulks in den naam als boven, onfe beveel cn ernilelyke meeninge is. Des te oirconde heb-
ben wy het zegel van Juilitie hier onder op het fpatium van defen doen drukken. Gegeven re Utrecht in
het jaar onfes Heeren if3i. op den ζ dag injunio.
Dat van i Beveelen daaromme, dat gy dcfe Or-
donnantie, geboden, en verboden van ïtonden aan publiceert en verkondigt openbaarlyk voorden Volke in
allen plaatfen van den . . daar fulks behooren , ende van noden zyn fal, op dat niemand cau-
fe van ignorantie en onwetenfchap allegeeren moge, en zyn fchade verhuede i beveelen ook den Maar-
fchalk van den . . 's Lands van Utrecht, dat hy t' eynde i4dagen na de publicatie van defe
fchouwe, alle Heerwegen a ftraten, dyken, iluyfen, watertochten, en bruggen tot zyne fchouwe ftaan-
de ende voorts op den
overtreeders, transgreiTeursen infraóteurs deferOrdonnantie, geboden, en verbo-
den, vooren gef. procedeere en doe procedeeren tot executie van de pœnenvoorfz. iondcr eenige fimula-
tie,'gratie, guntt, of verdrag; ontbiedende en beveelende voorts allen anderen, Keyf. Majt* Vafallen,
Officieren, Juilicieren, Dienaren, en Onderfaten,dat zy den Deurwaarder, ofte Pander in het publiceeren
defer Ordonnantie, ook den Maarfchalk van den Quariiere in 't fchouwen » uytpanden en executeeren
van de pœnen en breucken, t' haaren verfoeke aififteeren, obedieeren, en ernftelyk byftaan, fonder hun
te doen, ofte laten gefchien eenig hinder , of impediment ter contrarie. Des t'oirconde ôcc. op den 28
Tuny if3f. Onderf. by myne Heeren de Stadhouder, den Eerfte Raad en andere Luyden van den Rade,
Keyf. Majt. tot Utrecht. Datvani'^^e. Beveelende u daaromme,dat gy defe Ordonnantie, geboden en
ver' oden van ilonden aan publiceert, daar het gewoonlyk is, ende voor dit toekoomende jaar doet onder-
houden ·, ende dit al by provifie tot hier inne anders gedif^neert fal worden Te oirconde 't zegel van
lullitie &c.den 1 July if 36.
Het felve flot is van den jaare if 37 en i 538. Beveelen u &c. fonder daar te-
iens te doen in eeniger maniere &:c. den 8Juny if37, if38.
Het flot van het Placaat van den 24 Jmy
15-41 is, iiytge fondert den datum, het felve met dat van 1 f40. Het flot van het Placaat van den 1 May 1^66^
is , uytgefondert den datum,het felve met dat van den
28 Juny if 35".
( lp j Defen eed hebben ivy alleen gevonden achter het Placaat van den 8 Juny i ƒ 37.

II. ORDONNANTIE van de Ed Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, op 't Schou*

wen van de Heerwegen, Oyken, Straten, &c.tenflatten Lande ,gear-
refleert, den
7 May MOCLXIL engeam^Ueert den zbjnny MDCLXf^I^

Dc Staten van den Lande van Utrecht, heb-
ben naar verfcheydene gehoudene commu-
nicatien, énde deliberatien, goedgevonden,
gcordonneert ende geilatüeert , als by de
poin6ten ende articulen hier naarvolgende.

I.

in den eerilcn, dar alle heerwegen , dycken enftra'
ten, eens ofte tweemaal des jaars ter bequaamiler fay-
foen door Gecommitteerden van de Ed. Mog. Hee-
ren Staten,ofte der felver ordinaris Gedeputeerden,na
ouder gewoonte fullen worden befchouwt, endecom-
miiîîe daar toe gedepecheert.

Dat de aanbeftemde fchouwdagen veertien dagen te
voren, in de refpeâive Dorpen, met kennifle van de
Ed. Mog. Heeren Gedeputeerden fullen worden ver-
kondigt ,cnde by affixie vanbilletten bekent gemaakt,
( I )
ende dat y der fyn dyk, ofte flag fal moeten hebben
gemaakt na behoren vôor de'n fcbouwdag, op pœne dat die
als dan noch in V iverck bevonden fal worden , verbeuren
Jkl tivee guldens.

III.

Dat alle dc gene die gehouden fyn' in eenige heer-
wegen, dyken, Ihaten , onder d'Èd. Mog. Heeren
3iaten fchouwen behorende, voor ofte tegçn de re-
ipeóliive fchouwdagen, defeive fullen repareren,en het
laagfte na advenant het hoogile van den dyk maken,'
foo hec behooren fal
5 welvei ilaaride, dat Œaarde daar
toe nodig,fal worden gehaalt üytde floten ofte naafte
landen j en alfulks geen dyk met dyk worden ge-
maakt, mitsgaders alle flenken, putten, endellen,
met goede drooge aarde, ten wederzyden een halveiï
voet hooger als den harden dyk aanvullen , defelve
efFeiien, flechten, én de wagenfporentoeftoten,fulks
dat het hemels water op de wegen nietenblyvèftaan,
maar bequamelyk in de floten kan lopen cn facken,
ende fullen dc gebrekige daar ο ver worden bekeurt, tot
taxatie cndc moderatie van de CommiffariiTen, mids
dat de boete op yder vak van tien roeden lengte, niet
en excedere de fomme van drie guldens.

IV.

Dat men alle brandnetelen , diftelcn, ende rijygc
op de heerwegen ofte dykên, ook op de kanten van
de floten ftaande, 't gloyen van de dyken daar onder
niet gerekent, tegens de fchouwdagen fal moeten aff.
maayen, op de verbeurte van twintig ftuyvers.

V^»

Dat ooS: de fl^raten, die door, ende over de heer·
wegen, ofte dyken fyn leggende, aan beyden zyden
met drooge aarde fullen moeten werden aangevult^
ende alfulks onderhouden dat'er geene dellen, ofte
gaten in defelve worden bevonden, mede op de boete

yan


-ocr page 305-

van twintig ftuyvers.

V r.

Sullen ook alie Heerwegen ende dyken foo breed
moeten zyn, dat twee men-wagens malkanderen ge-
voeglyk konnen wycken, ende daar defelvc foo wyd
niet en zyn, fullen die foo breed werden gemaakt,
indien fulks bequamelyk gefchieden kan, en daar den
dyk niet het land gemeen leyc, fal den dyk 'van hec
fe|ve land gefcpareert worden met een floot, ofgiup-
pel, na gelegentheyd , invoegen dat den dyk bly ve
ten minlten breet twee roeden, daar het gevoeglyck
vallen kan , werpende de meeile aarde die uyt de floot
komt op den dyk, op de verbeurte van acht guldens,
op yder flag ter lengte van tien roeden.

Dat men geene nieuwe bruggen, fluyfen, heulen,
nogte zylen, van nu aan in de Heerewegen, of dy-
ken fal mogen leggen, dan met confent van de Edele
Mog. Heeren Gedeputeerden van de Staten, op de
boete van vyftien gulden, en datelyke amotie, tot
koften van den contraventeur, en fullen defelve fluy-
fen, heulen, ende zylen, moeten hebben de breette
van den dyk , dog de bruggen ten minften de breette
van veertien voeten, ingcvalle daar toe plaatfe is, en
*t felve gevoeglyk gefchieden kan, dewelke alle na be-
horen fullen moeten worden onderhouden ende ge-
repareert, ende gebrokenzynde, weder gemaakt, en
ten beyde zyden met drooge aarde aangevult foo her
behoort, na deneyfch van 't werk , op de boete van
acht gulden, ende gelyke amotie volgens fchieringeby
de Heeren Ordinaris Gedeputeerden te doen.
VIII.

Pat niemand de voorfz. Heer-wegen fal mogen ver-
anderen, of verleggen, of met cimmeringen, tuynen,
hecken, of ftakettingen bekommeren, nogookmer-
kelyke reparatie doen aan ibodaane, die by provifie fou-,
den mogen werden geleden, alles op pœne van acht
gulden, ende dately ί demolitie, veel min eenigc aar-
de daar uyt, ofte van graven, plaggen, maayen, of
^ffteeken, of defelve wegen in eenigc manieren ver-
minderen , op de boete als voren.

I X.

Dat alle boomen ,ftaande langs de Heer-wegen aan
demeefte Son-zyde, (t)
midsgadm alle elfen-heggen,
fiaande aldaar aan de over-kant van een floot die geen vyf
meten wyd is ^ ten ware den dyk^ ofte weg drie^ of meer
roeden wyd bevonden word ^ (nadat defelvc fullen we-
fen opgefchouwt ) fullen worden geamoveert, en de
dordere iulks opgefnoçyt, dat defelve met gcladene
voeders, fonder beletfcl, ofte fchade konnen worden
bereden, of gcbruykt, ( 5 )
fonder dat e&nigeapnieuws
in plaatfe van de vergaane ^ of omgehackte aldaar fullen
mogen werden ingeplant
, op de verbeurte van tien ftuy-
vers op yeder boom,. uy tgefondert dat de boomen die
op fandwegen,^ ofte op veenagtige dyken, tot behou-
(ünge van defelve fyn geplant, mllen mogen aan bey-
de zyden bly ven , mids als vooren wordende opgc-
fnoeyt.

X.

Ende by aldien eenige boomen , vermids de diepte
ófte onbruykbaarheyd van de wegen worden opge-
fchouwt , fullen defelvc geamoveert moeten worden
voor de naaftvolgende lentcn-fchouw , op pœnc van
eenegulden5 op yder boom te verbeuren.

X I.

Dat niemand eenige omgefackte , of omgehackte
boomen, aarde, meilhoopen , of andere vuylnis, op
de fchouwdagen fal mogen hebben leggende op eeni-
ge Heer-wegen, of dyken, nog ook op andere tyden,
anders als op de kant, londer bekommeringe van de-
felve, en ook niet langer dan veertien dagen, ten zy
by befloten water, en. onbruyckbare wegen , op de
verbeurte van eene gulden, over yder dag , die de«
felve daar langer fullen leggen, ende op den fchouw-
dag dubbeld geld.

X I I.

Niemand fal eenige krengen , ofte doode beeften
op de voorfz. wegen , ofte dyken, nog in de floten
langs de wegen , ofte dyken gelegen , mogen bren-
gen, ofte leggen, maar fal de gecne die de beeften,
of krengen afgeltorven zyn, of (fulks niet bewyflè-
lyk zynde ) de gene in , ( 4) ^
voor wiens flag die
werden bevonden, defelve ten minften een fpit diep
in de aarde moeten delven, en met aarde bedecken,
op de boete van vier gulden.

X I I 1.

De refpeélive Schouten ende Gerechten fullen be-
forgen, dat by een van hunluyden, of haren Gerechts-
bode, op den ichouwdag , den aan-ende afgang van
haarluyder Gerechten, of flagen, de Heeren van de
fchouwe werden aangewefen, met defign.itie van dc
bruyckers, flagen, ofte andere die in de beboete fla-
gen gehouden zyn, op de verbeurte van acht gulden,
( f )
en by aldien den Bode^ of andere aanwyfer eenige fla-
gen pnetendeert niet te kennen , fal voor ydtr van dien
verbeuren twintig ftuyvers ^ onvermindert over al yder breU"
kige fyn verbeurde boete.

X I V.

Van alle de boeten op de fchouwen vallende,fullen
gemaakt ende by de Heeren Gecommitteerden gete-
kent worden twee al-eens luydende cedullen, inhou·
dende de namen van de perionen die beboet zyn, met
de begrootinge van yder der fel ver boeten, op dat by
niemand meer als ddelve boete geeyfcht $
of genoten
worde.

X V.

En by foo verre de gene, die volgens defe Ordon-
nantie iyn beboet, binnen acht dagen naar dat dc bc-
boetinge haar aangefeyt, ofte geinfinueert is, ((5)V
wel^ de refpeUive Geregts-boden Julien hebben· te doenbiu"
nen tweemaal vier en twintig uyren , nadat fy extratïuyf
de fchouw-cedullen hebben ontfangen)
de reparaticn nicc
behoorlyk deden, (uilen delelve vervallen in een dub-
belde boete, ende indien fy binnen acht dagen daarna
defelve reparatie noch niet doen, maar daar van in ge-
breke blyven , fal het werk by den genen, die dc
fchouw voeren, met kcnnifl^e van de Ed. Mog. Hee-
ren Gedeputeerden, tot koften van de gebrekigen wor-
den gemaakt, op den derden penning van deielve kof^
ten meer.

XVI.

En of het gebeurde dat tuflchen tyds in dc Heer-
wegen, dyken, ftriiten, &c. groote flenken, ofte
knick-fpprcn mochten wefen, ofte de bruggen , fluy-
fen, heulen, ofte zylen, door het ryden van de wa-
gens , ofte anders, fulks wierden bevonden gebroken
te zyn, dat de Schout ende twee van den Gerechte
j van die plaatfe oordeelden , dat 't felve noodig diende
geholpen ende gemaakt te worden, foo fal den Schout
den genen , in wiens flag foodanige faulren zyn, ge-
rechtelyk door den Bode ordonneren daar inne be-
hoorlyk te voorfien , binnen tweemaal vier en twintig
uren, gelyk hier voor articul 111 geftatueert is : en-
de den fel ven dan nog daar van in gebreke bly vende,
fal den Schout, naar verkregene authorifatic van de
Heeren Ordinaris Gedeputeerden *t iclve doen maken»
op fyn gewin van den derden penning meer, boven de
verbeurde boeten ende gedaane koften, ende fal den
Schout die hier inne nalatig is , verbeuren dubbelde
boete,

XVII.

Alle welken koften ende boeten op cxtraâr ûyt de
fchouwcedulle, by dc Heeren Gecommitteerden getee*
kent, by parate executie fullen worden gevordèrcVaiï
de bruyikcfs àer landen, of ingevalle aan defelve
tikt

verhaalen is f van de eygcnaars, cndac door den ge-

ms

DYCKEN, STRATEN «cc. //. BOEK. XÎV. TIT,


-ocr page 306-

OP HET SCHOUWEN VAN DE HEERE-WEEGEN.

nen die daar toe by de Ed. Mog. Heeren Gedepu-
teerden fal worden gelaft en geauthoriieert.

X V I ί I.

Item, fal men met authorilatie van de Heeren Haar
Ed.'Mog. Gedeputeerden, in de maanden van Meert,
of April, na gelcgentheyd ende bequaamheyd van tyd,
of veertien dagen voor de fchouwe, in de Kerken,
ofte ter plaatien daar men gewoon is publicatie te
doen 5 in de refpedive Dorpen, ofte Buyrten met
kloiigeflag, of affixie van biilerten , nocinceren dat
de Heer-of fchouw-wegen ende dyken geëgt fullen
worden by den geenen die daar inne gehouden zyn,
op de boete van twee gulden , over yder gebreekige

XIX.

Ende dit alles fonder prejudicie van alle andere or-
dinaris en gewoonelyke ichouwen, foo van de Stad,
Steden, als andere die by deièn niet verftaan worden
gederogeert tc zyn.

(7) X X·

Dat difpuyt mlUnde , of een weg fchowwbaay ïs ofte
niet ^ of on)er eenige jervituyPen of voorrechten van brug'
gen^ heukn^of hoedanig dieibuden mogen zyn, dekenmjfe
ende judicature daar over fal competeren aan ons Hof van
Jufiitie , ende dat over de differenten nopende de beboe·^
tingen, die by de Gecommitteerdenvantydtottyd in krach'
te de fes op wegen y notoirlyk de fchouwe onderworpen, en
daar voor by de Heeren fjan den Hove erkent, fullengC'
fchieden, Juilen Uyven ter deciftevan onfe Ordimris Ge-
deputeerden.

Aldus gedaan ende gearrefteert by de Ed. Mogende
Heeren Staten 'sLands van Utrecht, binnen de Stad
Utrecht, fS) den z6 Juny löóó. Was geparapheert,
G. van Reede tot Nederhorit, vt. ünder ilond:
ter Ordonnantie van myne voornoemde Heeren die
Staten. Was geteckent , Ant. van Hilten. Heb-
bende op 't fpatium gedrukt 't cachet van Hoogge^
nielte Heeren Staten , in rooden waiTche.


(1,2,5,4, f, 0,7. ) 'Tgeen onder dêfe num. in curfyf is uytgedrukt, vind men alleen in de Ordonnantie van den zS
Juny 1666,

('8 ) Het flot van de voorige Ordonnantie is, den 7 May 1661. Was geparapheert, Jaspar Schadé, vt. Sec.

IlL

PUBLICATIE, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten "sLands
van Utrecht, waar by het
xvi. Artjk. van de voorgaande Ordonnantie
rgerenoveert word, den
23 Af ril MDCLXXIL

De Gedeputeerden van de Staten 'sLands van
Utrecht, in cvvaringegckoomen 2;ynde,dat
'er in de Heerewegen, dycken, en llraten ,
defer Provincie veeltyds gróote 'flenken , of
Icnickfpóoren , als mede verfcheyde bruggen, iluy-
fen , en heulen gebrooken werden bevonden, heb-
ben na deliberatie daar over gehouden, goedgevonden
te renoveeren , het xvi. Art. der Ordonnantie van
Haar Ed. Mog. den z6 Juny 165(5. nopende het fchou-
wenvan Heerwegen dien aangaande geëmaneert, en
luydende als volgt.

Fiat infertiö. Siet de vóórgaande Num'. 11.

Ordonneerende de refpedtive Schouten, ende allen

anderen, dien dit eenigfints aangaan mag, fig na den
inhoude van 't felve articul punaueel te gedragen,
op
poene als daar by, en vorder in de opgemelte Ordon-
nantie is uytgedrukt, of anderiints fwaarder naar exi-
gentie van faken geftraft te fullen worden. Ende ten
eynde niemand hier van ignorantie en koome te prae-
tendeeren, laften wy defen alomme te verkondigen,
en affigeeren, ter plaatfe ende in voegen men dier ge-
lyke gewoon is te doen. Gedaan te Utrecht den ij
April 1572. Was geparapheert, H, J. van Tuyl van
Serooskerken , vt. Onder ftont, ter Ordonnantie
van de voorfz. Heeren Gedeputeerden , en was on-
derteekenc , C. v. Pol. Hebbende op het fpatium
gedrukt^ hét cachet van de Welgemelte Heeren Sta-·
teil j in rooden waiTche.


IVi WAARSCHOUWING, van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht^ mpem

het repareeren van bruggen, dammen, dyken. Heerwegen, door
de Franfihen befchadtgt, den
30 May MDCLXXIK

ilhelm Hendrick, by der gratie Gods,
Prince van Orange, ende NaiTau &c.
Erf-Stadhouder, mitsgaders de Staten
van den Lande van Utrecht, in ervaring
koomende, dat alomme de bruggen, heulen en dam-
men door de Heerewegen, dyclcen , en kaden fyn af-
gebrooken, geopent, ofte befchadigt, waar door de
ordinaris wegen met peerden en wagenen tot merke-
lyken ondienft van de paflagiers , niet na behooren
konnen werden gebruykt, en alle communicatie der
opgefetenen defer Provincie , mitsgaders acces en re-
ces naar en yan defe Stad is afgefneden j ende daar in-
ne tot dienft van defelve willende doen vooriïen, or-
donneeren en beveelen , dat alle bruggen, heulen,
en dammen, die in de voorfz. dyken ofte kaden leg-
gende zyn, op het fpoedigile gemaakt, aangevult,
ende vorders onderhouden fullen worden, by diegeenc
fulks incumbeerende, ^op pœne by onfe Ordonnantie
op het befchouwen van de Heerewegen geftatueert,
Ende op dat niemand hier van ignorantie hebbeteprae-
tendeeren , foo ordonneeren wy, dat defen alomme
fal worden geaffigeert ter plaatfe, daar des van nooden
fal worden bevonden. Gedaan te Utrecht, den 50
May 1Ö74. Was geparapheert, P. Ruyfch vt. On-
der ftond, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren
die Staten , en was geteekent , J. v. Luchtenburg.
Hebbende op het fpatium gedrukt, het cachet van
welgemelte Heeren Staten, in rooden waifche.

V. WAARSCHOUWINGE

als voor en , ten firn voorfchreve, in dato den Maart
MOQLXXK

Ve


-ocr page 307-

De Staten van den Lande van Utrecht, in er-
varinge komende, dat door dén jegenwoor-
digen oorlog ende invafie der vyanden, al-
om me de gemeene wegen , watergangen,
roidsgaders de bruggen, heulen en dammen door de
Heere-wegen,dycken ende kaden , of doorgefneden,
opgegraven, ofte toegedempt, of afgebroken, geo-
pent 5 ofte befchadigt zvn, ende defelve niet jegen-
llaande Haar Ed. Mog. Waarfchouwinge van den ^o
May 1Ö74. nog ongerepareert blyven leggen, fulks
daar door de ordinaris wegen ende watergangen met
paarden , wagens, ende fchuyten , tot merckelyken
ondienft van de Paflagiers, ende alle andere Geïnte-
refleerden, niet na behoren konnen werden gebruykt,
cn alle communicatie der Opgefetenen deler Provin-
cie , mitsgaders acces ende reces naar ende van deie
Stad , mitsgaders andere Steden is afgefneden 1 ende
daarinne totdienll van defelve willende voorfien, or-
donneren ende bevelen by defen, dat alle de gemeene
wegen, dycken, watergangen, ende de bruggen,
heulen en dammen, die inde voorfz. dyken ofte kaden
leggende zyn, binnen den tyd van een maand naar pu-
blicatie defes behoorlyk gemaakt, opgeruymt, gerc-
pareert, aangev^ult, ende in voorgaanden ftaat gc-
oracht, als mede vorders onderhouden fullen worden
by den gene die fulks is incumberende, op pœne by
Haar Ed. Mog. refpedive Ordonnantiën op'tbcfchou-
wen van de Heeren· wegen ende watergangen geila-
tueert, ende dat Haar Ed. Mog. by nalatigheyt hec
voorfz. tot koften van den gebrekigen, op gewin van
den derden penning fullen doen maken , ende invoe-
gen als boven eiFeélueren. Ende op dat niemand hier
van ignorantie hebbe te pretenderen , fal defen alom-
me werden geaffigeert, daar, ende foo fulks is beho-
rende. Gedaan t'Utrecht den ifNiartii
kSjJ· Was
geparapheert, P. Ruyfch, vc. Ende was ondcrtec·
kent, J. v. Luchtenburg.

3.05·

DYCKEN, STRATEH IL BOEK. XIF. ΤΙΤ.


VI. . APPOINCTEMENT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed, Mog, Heeren Staten

*sLands van Utrecht, nopens het fetten van pden voor dks βα-
pen op de wegen de Eidderfchouwe fubjetl, den
24, May
MOCXCFIll

ρ de Requefte van den Heer Henrick Hamel
i vander Gieflen, Maartchalk van 't Neder-

q^uartier'sLandslvan Utrecht 5 isgeappom-
aeert. De Gedeputeerden van de Staten
*sLands van Utrecht , ordonneeren alle de Ge-
hoefilaagdens in het maakcn ende onderhouden
van de dyken ende wegen , onder de Gerechten
van Demmerik , Vinckeveen ende Oudhuyfen , de
Ridderfchouwe fubjeéb, niet alleen hare refpeÖrivc ila-
gen na behoorente maaken, opleveren, ende over te
■wyien, op den eerften fchouwdag Van den

Juny defes jaars 16 maar ook al voor dien tyd yder
hare ilagen van malkanderen,door 't fetten van bequa-»
me palen met nombers te diftingueren, beginnende in
eene bequame ordre met No. i. ende foo voortgaande
met den uytéynde van yders Gerecht j ende permit-
teren den Suppliant om deiê Haar Ed. Mog. ordre tç
doen drucken , ende affigeren , daar ende foo fulks
oordeelen fal te behooren, op dat een yder, fulks ra^
kende, fig daar na kan reguleren. Gedaan t'Utrechc
defen Z4 May 1698. Onder ftond, ter Ordonnantie
als boven, Ende was geteekcnc, P. Voet van WiniTen.


Vn. RESOLUTIE, als vooren , dat de Maarfchalken by het doen van de Egfchouwe felfs

prajent moeten zyn ^ den Maart MOCCXXIF.

s na deliberatie by Haar Ed. Mog. goedgevonden
ende verftaan, dat de refpeólive Marfchalkende-
fer Provincie, fulks rakende, in hettoekoomen-
de op het voeren van de Egfchouwe perfoonlyk fullen
moeten pricfenc zyn. Ende fal hier van cxtrad den
gem. Maarfchalken worden ter hand geilelc.

I


Om dit de€l aan te vullen^ kan de Le fer hier by voegen de Refolutie , vervattende eene Conventie, dat de Rtdder^
fchouwe ook gaat overwegen in defen Gefichte onder het JVaterfchap van Woerden , den
20 ^uly 1700. Siet
het
IV. Boek. xiii.Tyt.

VEERTIENDEN TYTEL.

TWEEDE DEEL·

Rakende den Weg langs de Biltfe Steenftraat, en voorts

na Amersfoort, &c.

I. SCHOUWBRIEF op "t onderhouden van de Somrweegen , gelegen aan beyde fyden van de

Steenfiraat, tujfchen de Stad Utrecht en de Bilt, gearrefleert by de Ed.
Mogende Heeren Staten 's Lands van Utrecht, in dato den u Auguflus
MuCXX. en met vermeerdïring gerenoveert, den
ik Amufius
MOCXXXIF

IL Deel

-ocr page 308-

of het schouwen van de heere-wegen,

Die Staten van den Lande van Utrecht , doen te
weten, alfoo wy tot meerder gerief van alle
koopluyden, ende anderen, die de Stad ü-
trechc raet haare perfoonen en goederen be-
geeren te befoeken, paiîccren , ende frequcnceeren,
goedgevonden hebben goede opfigt te doen neemen
op het onderhouden van de iomerwegen, gelegen aan
beyde de. fyden van de lieenftraat , tuiTehen de Stad
Utrecht ende de Bik, op dat alle vrachtwagens des
te beter tot en van de Stad Utrecht mogen koomen,
ende ten dien eyndc gecommitteert hebben den per.
foon van ( ι ) Andries van Wycfc, Schepen en Raad j
in de Vroedfchap der Stad ücrecht, volgens deichrif- '
telyke Commiffie hem daar van onder onfen zegele
wde fignature van onfen gefwooren Secretaris gege-
ven, fbo is *t, datwy tot dien fine geordonneert ende
geftatueert hebben, ordonneeren ende ftatueeren by
defen 't gunt hier na volgt.

In den eerften, dat men de voorfz. fomerwegen
maaken fal effen en gloeyende na de wateringe tep
beyde iyden daar langs aan leggende , ende dat men
fonderiing fai prócureeren endebeforgen, dat den fo-
rricrweg aan de noordfyde. alioo werde verhoogt,dat
defelve gelyk koome te refpondeeren met de voet van
de ileenltraat, fulks dat de wagens bequaamlyk open
van defelve fteenftraat fullen mogen koomen en dat
|iet regenwater daar af in de voorfz. wateringe fchie-
ten mag, endede wegen effen,fonder gaten, kuylen,
of flcnken gehouden, en daar des nouig is, gemaakt
worden by den Dorpen ende huysluyden, die daar in-
né gehoefflaagt ende gelioudcn fyn, volgende de hoef-
{iaginge, ofte'lyile daar vanl"ynde,en alhier geinfe-
reert.

Te weeten , dat die van Eemland defe wegen ful-
len hebben te maken van de Gildpoorte af ^ tot recht
voor de Melaten brugge.

' Die van de Bilt van de Melaten brugge af, tot
recht voor de plaaife, daar Jan Sarren huys te ilaan
plag.

■ Doorn ende Darthuyfen van de voorfz. plaatfe af,
tot voor het Uyterfte van Jan Antoniffe brugge toe.

Seyft ende Driebergen van de voorfz. brugge af,
tot het.eynde den dam van dc meulen toe.
' Amerongcn van'den voorfz, dam af, tot de poort
van het VrouAve Kloofter toe.

Leerfura van de voorfz. poort af, tot 't eerile huys
van de Bik toe.

I I.

' De voorn, gehoefikagden fullen gehouden wefen
hnre refpedive flagen te repareeren, en te maken met
pcyn, ionder daar inne cenige aarde te mogen brengen.

' Gelyk de voorfz. refpe^ive gehoefflaagdetis mede gehou-
den zullen fyn, foo wanneer zyluyden by den Commiffaris
van de wegen ontboden worden, elk by fonder met foo veçl
wagens tot Utrecht te koomen , ende voorts tot alfulke
plaatfen^ als haar zal aangewefen worden , te halen foo
veelpeyn, als den voorn. Commiffartsgoed vinden zal^ en
defelve te brengen op hare refpe5tive flagen , en aldaar te
vereffenen^ zoo wel tot vuUinge van JÎenken , als ook tot
verhooging^ vm de wegen ^ en byfonder van den weg aan
de noordzyde van de βεεηβτααί gelegen , op poene van
over yder wagen te verbeuren voor de eerfle reyfe eene
gulden tien fluyvers^ ende voor de twede reyfe drie gulden.

Ende fullen ook niet m,ogen eenige aarde van de
hoogte ni de fteenftraat toe, nogte van de ïeegie na
de wateringen toe, mogen afgraven, ommedaar mede
'àc flenlîen tejepareren.

V.

I3elyk ook de geene, die de wateringen fullen koo-
men te kadycken, elk in haar flag , die opgetogen
modder , ofte flyk, niet fullen mogen leggen op dc
kant van de voorfz. weteringe, maar defelve van be-
neden af opwaarts brengen , ende leggen dicht aan
de voet van de fteenftraat
op pœne als voren.

li

M

V I.

Sullen ook die geene, wiens flagen bevonden ful-
len worden alfoo afgereden te zyn, dat de waterin-
gen, fonderiing aan de zuydfyde , over de voorfz. we-
gen koomen te loopen van de vooriz. fteenftraat, de-
felve afgereeden plaatfe fulks te verhoogen, ende met
bequame fchoeyinge fulks te voorficn , dat de wegen
van het water mogen blyven bevryd ende onbefcha-
digt.

V I 1.

Ingevalle bevonden word , de drayboomen, op de
fomerweg aan de zuydfyde ftaande/gefloten fynde, en
alfulks buyten tyds om den felvcn weg te mogen ge-
bruyken, dat ymand diens niet tegenftaande van de
fteenftraat quame te ryden , ende defelve te gebruy-
ken, fal yder reyfe verbeuren de fomme van drie Ca··
rolUs gulden , te appliceeren een derdendeel van dien
ten behoeven van den aanbrenger, een derdendeel
ten behoeven van den (4) Commiffaris van de we-
gen,, die de executie doen fal, en een derdedeel ten
behoeven van den armen.

V Γ I I. . .

Van gelyken fullen ook verbeuren die geene, die
eenige leegte vindende, haar fullen onderftaan met
haare paarden, of eenige andere beeften, haar van de
fomerwegen te begeeven, om defelve uyt de voorfz»
wateringe te wateren.

IX.

Niemand iâl op de voorfz. fomerwegen laten wey-
den, hare paarden, verekens, of eenige andere hee-
ften , op dat de kanten van defelve fomerwegen Uögs.
de wateringen niet ingetreeden,^ en de vooriz. wegen
niet omgevroet worden. '

X.

Sal ook niemand eenige meiîie mogen ftorten , of
latek leggen, op de vówfz. fomerwegen, Cf) op de
verbeurte vm dèfePve msfjie, mits dat het felve opentlyk
met affiDiie van billetten werd genotificeert.

XI.

Den voorn. Gecommkteerden fal tweemaal desjaars
op behoorlyke'en bequaame tyden openbaare uyt-
fchryvinge met affixie van billetten doen, daar by y-
der der voorfz. gehoefflaagden fal worden gedenun-
cieert en geordonneert, binnen den tyd daar inne ge-
prasfigeert, hare refpeétive flagen welgemaakt ende
gerepareert opteleveren, (6) op poene dat hy, ende
de geene, die hem uyt het Collegie van de Edele
Mog. Heeren Staten tot de ichouwe van dien byge-
voegt fal worden, bevmdendehet felve met nabehoo-
ren gedaan te fyn, 't felve fal mogen doen maken op
zyn gewin van den derden penning meer.

X 1 1.

Het felve fal den voorn. Gecommitteerden ook mo-
gen'doen, ingevalle tuffchen de voorfz. twee uytfchry-
vingen in ymands flag eenig gebreck bevonden werde,
en hy den geenen, dien 't incumbeert te maken, daar
van hadde geadvertéeic , en defelve dies niet tegen-
ftaande, in den tyd hém geprsefigeert van *t felve te
repareeren, in gebreeken gebleeven ware.

XIII.

Ende fullen de voorfz. gehoefflaagden gehoudeo
wefën , op de voorfz. geprxfîgeerdefchouwdagen,
ymandte laftenom «y t}harennaam haar by den voorn.
Gecoramitteer^den te laten vinden , en denfelve van
d« aanr en afgang der rdpedive flagen bequaame aan-
wyiïng te doen, om haare principalen te mogen ad-
v;ertcjeren van dc fauten , die daar in bevonden, en

bca-


-ocr page 309-

DYCKEN, STRATEN &c. II BOEK. XlV. TIT.

henluyden by den Gecommitteerden aangeWefen fullen den i f Auguft. 1654
worden 5 om defelve te mogen doen repareeren , in '· '

der voegen en op pœne hier voeren verhaak.
Aldus gedaan en gearreileert tot
(7) Utrecht, op

567

D. van

Was geparapheert,
Veldhuyfen vt. Lager lient, ter Ordonhantjie van
myne voorn. Heeren die Staten *sLands van Utrecht,
geteekcnt, Ant. van Hilten»

(i; Ϊηάβ8ώοη'ΐΰΙΥΐεί'υαηάβη\\Ααΐΐΐη,\6^ο.'νιηάιηζη^ Philips Ram , Rentmeefter Van de goederen der

Abdye van Ooftbroek, buyten by Utrecht gelegen.
(z) Dit lil Artykel ïs in de je Schouwbrief van 1634 ingevoegt,
( 5 ) /)(? woorden met
'curfyf gedrukt zyn in 1634 daar by gekomen.
(4) Gommiflaris van de wegen^ Jn de Schouwbrief van \6ιο Haat', Officier,
(f) Op de verbeurte &c.
In de voorigt Schouivbrief fiaat ^ alles op pcene voorfss.
(ö) Hier begint het xi jirtyk. van de voorige Schouwbrief.

(7) Het flot van de voorige Schouwbrief luyd in defer voegen. Aldus gedaan en gearrefteert tot Utrecht op den
II Auguft.
1610. Was geparapheert 5 Jan Wouterfe van der Hoef^ vt. Onder Üont, ter Ordonuan·
tie van myne voorn Heeren die Staten^ ondcrtcekent, Ant. van Hilten.

II. ORDONNANTIE by de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands

van Utrecht gearrefleert, op de Somerwegen, gelegèn aan beyde de zy^
den van de fieenflraat , tiiÏÏcben Utrecht , en de Bilt, den
2 Septmk
MOCLXXFIIL

c GeJeputeerden van de Staten 's Lands Van ten van deielve fotnerwegen te ryden, om te drinken,
Utrecht, interdiceeren ende verbieden allen ' ' ' '

en een ygelyk, eenige boomén, hout, mef-

D

fpeulen, of te vrater te ryden, op poene van fes gul-
den te verbeuren , by yder die contrarie fal hebben
gedaan. Ende alibo bevonden word, dat eenige ver-
kendryvers komen dryven met hare verkens langs de-
ielve fomerwegen ^ haare verkens in deBiltfe vaart ja-
gen j om te waflen en fchoon temaken, lbo verbie-

fie , afch , aarde , of andere materie op de
fomerwegen , tuflchen de Gildpoort, ende de fteene-
brug op de Bilt, ten beyde zyden van de fteenftraat te
brengen , en 't geen aldaar is leggende binnen tv^^ee-

maal vier en twintig uuren na de publicatie defes weg den wy mede het felve ^ op verbeurte als voren

te brengen , op pœne van fes guldens by de contra-
venteurs van defen te verbeuren , boven defelve hoo-
rnen, hout, afch, aarde, meffie, als anders, ten be-
hoeven van den Cameraar van defelve wegen, laften·
de en permitteerende den voorfz; Cameraar defelve
aanftonds ten zynen voordeel te verkoopen, of weg
te brengen: welverftaande,dat de geene, die verfoe-
ken fullen eenige meffie, aarde , als anders, op de
voorfz. fomerwegen voor een korten tyd te mogen
leggen, om defeU-e in hare hoven, of op hare landen
te b^rengen, het felve voor den tyd van acht dagen,
ende langer niet, met fchriftelyk confent van ons , of
met kenniife van de Heeren Gecommitteerden van de
voorfz. wegen, en den voorn. Cameraar fullen mogen
doen, mits defelve t'eynde de voorfz. acht dagen we-
der weg brengende , fonder de voorfz. fomerwegen
te verleggen, of bederven , op poene voorfz. ende fal
den voorfz. Cameraar , ingeval anders gedaan word,
de voorfz. fomerwegen mogen doen repareeren en be-
teren na behooren, tot koften van die geene, die de-
felve verargert, verleegt, ofdoen verleegen, of yer-
argeren hebben , op zyn gewin van den derden pen·
ning meer. Interdiceerende mede allen en een yge-
lyken, eenige dammen in de floot, leggendetuifchen
de landen en den fomerweg, gelegen aan de Noord-
zyde van de fteenftraat, te leggen, nog mede eenige
tillen, of bruggen over defelve floot, om in en uyt
haare landen te komen, lager te leggen, als de voorfz
fomerweg , op pœne van drie gulden, by yder van
dien te verbeuren, en die geene , die aireede contra-
rie van geen voorfü. is , geleyd zyn, binnen acht
dagen te amoveeren , op pœne voorfz. als mede de

m

Q-q

II. Deel,

Voorts fal niemand onderftaan zyn paard, ofpaarden,
oifen, koeyen, pinken, kalveren, fchapen, en ver-
kens op de voorfz. fomerwegen te laten loopen, wey-
den, nogvroeren, maar fullen alle deielve doorgaans
voortdryven moeten , op pœne van drie gulden op
yder paard, dertig ftuyvers op yder verken , mitsga-
ders eene gulden op yder os, koey, pink, en kalt,
en eene ftuyver op yder fchaap, te verbeuren ten be-
hoeven als vooreni authoriieerende Jucob van Achte-
veld, Cameraar van den voorfz. fomerweg ,ommc hier
van de beboeting te doen, ende daar voor te arreftee-
ren en detineeren de overtreders van defen, ook hare
paarden, beeften, fchapen , en verkens, die ook na
den omgang van acht dagen by den voorfz. Cameraar
fullen mogen worden verkogt, indien de voorfz. boe-
ten en koiten daar over gevallen, binnen den voorfz.
tyd niet en worden voldaan j op welke beboering hem
ook volkoomen geloof fal worden gegeven, mits de-
felve , indien des verfocht word , en hy de beboetin-
ge felfs gedaan heeft, fterkende by eede,foo veeltyds
niet mogelyk is getuygen te bekoomen , en foo hy
defelve niet gedaan heeft , defelve verifieerende ten
minften met een getuygen. Voorts fal niemand hem
onderftaan den voorfzi Cameraar in het doen van de-
fen zyncn laft ende Commiille te refifteeren, misfeg-
gen , of misdoen , op pœne van arbitrale correctie.
Bcveelende den voorn. Cameraar tegen de overtreders
van deièn te informeeren, cndc procedeeren tot vol-
doening van de boeten en pœnen voorfz. En op dat
niemand ignorantie van delen hebbe te prxtendeeren,
foo ordonneercn wy den voorfz. Cameraar defen aaa
... de Bilt, Zeyft,Doorn, en daar des van noden is, te

boomen, die langs de voorfz. fomerwegen aireede ge- doen publiceeren en affigeercn by grfchrifce. Gedaan
plant zyn, of nog geplant fullen worden, om te hou-'te Utrecht den 3 Septemb.
1Ö78. Was geparapheert,
wen, te fchenden , of eenigfints te befchadigen, op^P. Ruyfch, vt. Onder ftont , ter Ordonnanrie van
pœne van vyf en twintig gulden , en arbitrale corre- ,de voorfz. Heeren Gedeputeerden, en was onderreec-
âic. Verbiedende voorts alle voerluyden, huysluy-ikent, J. v. Luchtenburg.
Hebbende op het fpatium
den, en allen anderen, eenige wedden aan de voorlz, gedrukt, het cachet vaii de Weigemelte Heeren Sta·
fomerwegen te maken, nog haare paarden op de kan ,ten, in rooden wuflche.

-ocr page 310-

OP HET SCHOUWEN VAN DE HEERE-WEEGEN,

UI. Ν AÜEKE Ordonnantie van de PFelgemelte Heer en Gedeputeerden , op de Somerwegen, géle^
- gen aan kyde zyden van de fleenflraat tujfchen de Stad Utrechtende Bilt , met

den Hogen ende Noort-weg hovende Büt, tot het Gerecht van Seyfi, en de Ouj"
nen toe; mitsgaders van den Nieuwendyk , beginnende van de Stads Vryheydaj,
iotde'BlaU'Capeltoe, gearrefieertden^Feh.MI)CLXXXp7.

c Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, doen te wetens alfoo wy tot meer-
der gerief van alle kooplieden, ende andere,
die de Stad Utrecht met hare perfoneh ende
goederen begeren te befoekeh, paiTeren ende frequen-
teren, goet gevonden hebben behoorlyke opfichte te
doen nemen op 't onderhouden van de fomerwegen,
gelegen aan beyde zyden van dc fteenftraat, tuflchen
de Stad Utrecht ende de Bilt, ende den hogen weg
boven de Bilt, metten.nieuvven dyk, ftreckendc van
de Stads Vryheyd af, na de Blau Capel toe, op dat
alle vrachtwagens des te beter tot en van de Stad U-
trecht mogen komen 3 ende dat wy tot dien eynde
gecommitteert hebben den perfobn van Adriaan Hout-
man, Cameraar van de voorfz. wegen -, foo is 't, dat
wy geordonneert ende geftatueert hebben , ordonne-
ren ende ilatueren by deien, 't gene hier na volgt.

I.

In den eerilen , dat men de voorn, fomerwegen,
hogen weg, ende^nieuwen dyk, makenfal eiFen opfyn
behoorlyke hoogte, ende gloeyende na de wateringen
ende floten, ten beyde zyden daar langs aan leggen-
de, ende dat men fonderlinge iiü procurercn endebe-
forgen, dat den fom er weg, gelegen aan de Noordzyde
van de ileenilraat na de Bilt, alfoo werde verhoogt,
dat defelve gelyk kome te refponderen met de voet
van de lleenltraat , fulks dat de wagens bequamelyk
op, en van defelve fteenftraat fullen konnen komen,
ende dat het regenwater daar af in defelve wateringe
fchieten mag j en de refpeótive wegen effen fonder
kuylen , gaten , ofte flenken gehouden,'ende daar
des nodig is, gemaakt worden by den Dorpen , ende
de luyden, die daar inne gehoefilaagt ende gehouden
2yn, volgens de hoefflaginge ofte lyfte daar van zyn-
de, ende alhier geinfereert.

Te weten , dat die van Eemland de fomerwegen
fullen hebben te maken van deGiltpoorte af, totregt
vóór dc Melaten brugge.

Ende die van den Dorpe van de Bild , van de Me-
laten brugge af, tot recht voor de plaats daar Jan
Sarren huys geftaan heeft.

Die van den Dorpe van Doorn ende Darthuyfen,
van de voorfz. plaats af, tot voor het uyterfte van Jan
Anthonis brugge toe.

Die van den Dorpe van Seyft ende Driebergen,
van de voorfz. brugge af, tot t'eynden den dam van
de molen toe. ,

Die van den Dorpe van Amerongen , van den
voorfz. dam af, tot aan de pöort van't Vrouwen kloo-
iler toe.

Die van Leerfum ^ van de voorfz. poort af, tot het
cerfte huys van de Bilt toe.

Den hoogenweg, ende de noortweg fullen'moeten
werden gemaakt by de eygenaars of bruykers der lan-
den j die ter weder zyden van de voorfz. wegen gele-
gen zyn, en dat wederzyds ter halver weg, foo ver-
re yders landen, 't zy irîdè breette ofte lengte langs
de voorfz. wegen ftreckende zyn.

Den nieuwen dyk ofte de weg na de Blau-Capel ^
iixl Werden gemaakt by de'Geërfdens der landen, ge-
legen aan , ofte onder de Achterwetcringe, van de
paal $ ftannde aan de brug , leggende over de oude
Vecht ^'eyndedefer Stads vryheyt, getekentmet No.
1. tot de paal getekcnt No.
z. lang wefende negenen
ièftig roeden*

De Geërfdens der landen , gelegen aan het Voor-
dorp van Ooftveen ende Herwerskop, fullen den-
voorfz. dyk maken van de paal getekent met No. z. toe
de paal getekent met No. 3. lang wefende fes en feftig
roeden.

De Geërfdens der landen, gelegen aan, ofte onder
deOude weteringe ofte Groenekan, fullen den felvcn
dyk maken van de paal getekent met No. 3. tot dc
paal getekent met No. 4. lang Avefende fes en feftig
roeden.^

Endc' eyndelyck fullen de Geërfden der landen,
gelegen aan ofte onder St. Martensdyk,den gemelten
nieuwen dyk moeten maken, van de paal getekent met
No. 4. tot de paal getekent met No. 5. lang wefende
een hondert twee en dertig roeden.

1 I.

De voorfz. gehoefflaagden fullen gehouden wefen
hare refpeétive flagen te repareren, en te maken mcc
puyn , ende rys, fonder daar inne eenige aarde temo-
gen brengen.

III.

Gelyk de voorfz. refpeólive gehoefflaagden mede
,gehouden fullen zyn , ibo wanneer fy luyden by den
Cameraar van defe wegen ontboden werden, elks by-
fonder met foo veel wagens tot Utreclit te komen, en
voorts tot alfulke plaatfen, als haar aangewefcn fal
werden, te halen foo veel puyn , als den voorn, Ca-
meraar goedvinden fal, ende defdve te brengen op
hare refpedive flagen , óm aldaar te gebruyken, foo
wel tot vullinge van dc flenken , als ook tot verho-
ginge van de wegen, op pœne van over yder wageiï
té verbeuren voor de eerftereyfeeene gulden tien ftüy-
vees, ende voor de tweede reyfe drie guldens.

IV.

Ende fullen ook geen dyk met dyk mogen maken j
of yets van de wegen of dyken afgraven, om daar me-
de de flenken te repareren, op poene van drie guldens.

Gelyk mede de gene, die de watergangen fulleii
komen te ladycken, elks in haar flag , de opgetogen
modder ofte flyk , in reguard van de fomerwegen^
niet fullen mogen leggen op de kant van de voorfz»
wateringen, maar defelve van beneden opwaarts bren-
gen, en leggen dicht aan de voet van de fteenftraat^
op pœne ab voren.

VI.

Gelyk ook de gehoefflaagden ν die de Wtering eli
floten, langs den hoogen ende noortweg, mitsgaders
den nieuwen dyk komen te lady ken ende op te halen',
elk iri haar flag de opgetogen' modder , flyk, fant of
aarde, die uyt de voorfz. weteringe en floten komeni
fullen moeten leggen op de kant van den voorfz. dyk
ende wegen, ende daar op foo lang laten leggen, -tot
dat defelve materie volkomen droog is, ende bequaetri
om over den voorfz. dyk en wegen te brengen, eé-
lyk fyluyden als dan ook gehouden fullen zyn, de-
felve materie ^ fant of aarde over de gemelte wegen
te brengen, en verfprëyden nabehooren, op pœne
als boven.

Vil.

Sullen ook die gene^ wiens flagen bevonden fullcrt
werdén in de reipeftive dyken ende wegen alfoo af-
gereden te zyn , dat de wateringen over de voorfzi
wegen komen te loopen, gehouden zyn defelve afge-
reden wegen na behoren te verhogen, cn met bequa-


ί

Ρ
iit'

h
Ë'
Siï

tJ

-ocr page 311-

DYCKEN, STRATEN àc. IL BOEK, Χ IF. ΤΙΤ,

309

ine fcîiocyingen foodanig te voorfien , dat de wegen
van 'c water mogen bevryd en onbefchadigt blyven,
mede op pœne als voren.

VIII.

Ingevalle bevonden wiert, dat ymanc met fyn wa-
gen ende paarden quame te ryden van de fteenftraat
op de fomerweg., gelegen aan'de zuydzyde, ofte van
defelve fomerweg op de fteenftraat, tuiTchen de ge-
plante bomen door, fonder de ordinaris bereden weg
te ryden ende gebruyken, fullen yder reys verbeuren
de fomme van drie gulden.

1 X.

Niemantfal vermogen eenigeboomen, hout, mef·
fc, afch, aarde, ofte andere materie op de voorfchre-
ven refpeótive dycken , of wegen , nogte doorgaans
op de Biltfe fteenftraat te brengen ende leggen, en
fullen 't gene aldaar is leggende, binnen twee maal
vieren twintig uren,na de publicatie defes, hebben
weg te brengen, op poene van fes gulden by de con-
traventeurs te verbeuren, boven de bomen·, hout,
afch, aarde, meiTe, als anders : laftende ende autho-
riferende den voornoemden Cameraar Houtman, de-
felve aanftonts t' fynen voordelen te verkopen, ofte
weg te brengen j wel verftaande, dac die genen, die
verfoecken fullen eenige mefle, aarde, als anders op
de voorfz. reipeélive wegen voor een korten tyd te
mogen leggen,ommedefelve in hare hoven, ofte op
hare landen te brengen , het felve voor den tyd van
acht dagen, ende langer niet, met fchriftelyk confent
van ons, of met kennifle van de Hecren Gecommit-
teerden tot de fchouw van defelve wegen, ende den
voornoemden Cameraar fullen mogen doen, mits de-
felve t'eyndeder voorfz. acht dagen weder weg bren-
gende, fonder de voorfz, wegen te verleggen, of be-
derven, op pœne voorfz. ende fal den Cameraar, in ge-
val anders gedaan wert, de voorfz. wegen mogen doen
repareren ende beteren na behoren, tot koften van
deneenen, die defelve verargert, verleegt, ofte heb-
ben doen verlegen j of verargeren , alles op zyn ge-
win van den derden penning meer.

Interdicerende mede allen ende eenen ygelyk, eeni-
ge dammen in de floten langs de voorfz. wegen te leg-
gen, nogte mede eenige tillen of bruggen over de-
lelve floten, om in,en uyt harelanden te komen, la-
ger te leggen als de voorlz. wegen, op poene van drie
gulden by yder van dien te verbeuren, ende die gene
die airede contrarie van het gene voorfz. is, geleyt
zyn, binnen acht dagen te amoveren , op gelycke
pœne.

XI.

Verbiedende mede de bomen , die langs de voorfz.
wegen airede geplant zyn , ofte nog geplant fullen
worden, om te houwen , te fchenden, ofte eenig-
fints te befchadigen , op poene van vyf en twintig
guldens, en arbitrale correftie.

X 1 I.

Niemant fal vermogen eenige wedden aan de voorfz.
xvegen temaken, nog hare paarden op de kanten van
defelve wegen ryden om te drinken, fpoelen» ofte te
water te brengen , op pœne van fes gulden, te ver-
beuren by yder die contrarie fal hebben gedaan.

X i I L

Item, fal niemant vermogen eenige verkens in de
Èiltfe vaart te jagen , om te waflchen en fchoon te
malœn, op de vérbeurte alsvorenj voorts fal niemand
onderftaan fyn paart of paarden, oflèn , koeyen, pin-
ken i kalveren, fchapen, en verkens, op de voorfz.
wegen te laten lopen , weyden noch vroeten, maar
fullen alle defelve doorgaans voortdry ven moeten, op
pœne van drie gulden op yder paart, dartig ftuyvers
op yder verken, mitsgaders eene gulden op yder bs,
Ko^ j pink,en kalf,en eene ftuyvèr bp yder fchaap,
t« verbeuren, de voorfz. boete te appliceren twee
derden ten behoeve van't Land, en een derde ten be-
hoeve van den Cameraar, authoriferende den fclven
Cameraar, om hier van de beboetinge te doen, ende
daar voor te arrefteren en detineren de overtreders van
dien, ook hare paarden, beeften, fchapen, en ver-
kens , die ook na 't verloop van acht dagen by den
voorfz. Cameraar fullen mogen worden verkoft, in-
dien de voorfz. boeten ende koften daar over gevallen,
binnen den voorfz. tyd niet worden voldaan, op \vel-
ke beboetinge hem ook volkomen geloof fal werden
gegeven , bevelende den voorn. Cameraar tegens dc
de overtreders van defe te informeren ende procede-
ren , tot voldoeninge van de boeten, ende poene voor-
fchreve.

XIV.

Dc voorfz. fomerwegen, nieuwen dyk , en den ho-
gen weg, metten noortweg, fullen tweemaal in 't jaar
behoorlyk gcfchouwt worden , by de Heeien Ge-
committeerden , uyt het Collegie van de Ed. Mog.
Heeren Staten 's Lands van Utrecht, tot de fchouwe
van dien gecommitteert en aangeftelt, de eerfterey-
fe in de maant van Martii, en de tweede reyfe in de
maanc van 0<5tober, ofte na geiegentheyt van tyd.

X V.

De voorfz. fchouwe ial den Cameraar t'elkens by
openbare uytichryvinge ende affixie vanbilletten veer-
tien dagen te vooren doen notificeren ende bekent
maken, ende daar by yder der voorfz. géhoefflaagden
moeten worden gedenuncieert endegeordonneert, bin-
nen den tyd daar inne geprsefigeert , hare refpedivc
fiagen wel gemaakt ende gepracparoert, op te leve-
ren, op pœne dat hy Cameraar , by de Heeren Ge-
committeerden fal werden gelaft, wiens
(kg bevon-
den word niet na behooren gemaakt te wefen, 't felve
te mogen doen maken op lyn gewin van den darden
penning meer.

XVI.

'T felvc fal den voornoemden Cameraar ook mo^en
doen, ingevalle tuflthen de voorfz. twee uytfchry vin-
gen in ymants flag eenig gebrek bevonden wierde,
ende hy den genen , die het incumbeert te maken,
daar van haddc geadverteert, ende defelve dies niec
tegenftaande, in dien tyd, hem gepriefigeert, van 't
felve te repareren, in gebreeke gebleven ware.

XVII.

Ende fullen de voorn, gehoeffliaagden gehouden we-
fen , op de gepraefigeerde fchouwdagen , ymand te
laften, omme uyt haren naam fig by de voorn. Gecom-
mitteerden te laten vinden, ende defelve van de aan-
en afgang der refpeftive flagen, bequame aanwyfingc
te doen , omme haar principalen te mogen kennifle
geven van de fauten , die daar inne bevonden, ende
henluyden by de Gecommitteerden aangewefen fullen
werden, omme defelve te mogen doen repareren, in-
voegen hier voor verklaart, op pœne van een gulden
tien ftuy vers, op yder flag in den hoogenweg, ende
twee gulden twee ftuy vers, wegens yder flag in dc fo-
merwegen, en nieuwen dyk te verbeuren,
X V 1 1 I,

Dog fiillen de pecuniele boeten, als ook van 't ge-
win van den darden penning meer,boven de aanbeSe-
dinge ende koften van de aangemaakte plaatfen of vak-
ken, na behoorlyke overleveringe, en op verkregen
authorifatie van ons, midsgaders na voorgaande fom-
matie, door den Deurwaarder of. Pander, by execu-
tie, gyfelinge, ofanderfints, na behooren geïnt wor-
den.

X I X.

De Heeren, Meefters, ofte Vrouwen iiillen voor
hare dienftboden, en de Ouders voor hare kinderen,
moeten verantwoorden -, des de Heeren , Meefters,
of Vrouwen | de boeten hare knechts ende maagden
Qji $ . ïwn


-ocr page 312-

310 OP HET SCHOÜWEK VAN.DE HEERE-WEEGEN,

ïian hare huyre fullen mogen»korten, ten ware fyluy-
den daar toe laft gegeven hadden j ende die gene mid-
delen hebben de boete te betalen, fullen hier over tot
difcretie van ons arbitralyk gecorrigeert worden.

XX.

Eyndelyk wort een yegelyk wel fcherpelyk verbo-
den, hun tcgens dc executievan de boeten en breuc*
ken, in defe Ordonnantie vervat , feytelyk te oppo-
iercn, ofte den CoramiiTaris, Oplichter, of bekeur-
dcr uyt dien hoofde, ende over 't exerceren van haar
ampt, ofte laft, teinjurieeren, misfeggen , >of mis-
doen, op poene, by ons, na gelegentheyt der faken,
te arbitreren.

XXI.

Ende indien ymant vermeynde des wegen eenig-
/Ïnts bcfvvaart te zyn, fal fyne redenen van befwaar-
nifle by requefte aan ons mogen remonftrcren, om-
me na verhoor van partyen refpeftivelyk , daar inne
gedifponeert te werden na behooren, fonder dat
werden opgehouden , ten ware *t gene geëxecpteert,
ofte de fomme waar voor y mand gegyfelt wierde,
met ter daat wierde genamptifeert of voldaan j welke
genamptifeerde, of vojdane penningen, met den inte-
relÏe van dien, jegens den penningleilien,fullen wer-
den gereftitueeVt, ingevalle by uytterlyk difpofityf
bevonden wierde, qualyk, ofte te onrecht geëxecu·
teert, of gegyflelt geweeft te zyn.

Ende op dat niemant hier van eenige ignorantie
prœtendere, fal defe alomme in dc Stad, Steden en
Lande van Utrecht worden gepubliceert ende geaf-
figeert na behooren.

Aldus gedaan ende gearrefteert binnen Utrecht,
op den ρ February
i6S6. Was geparapheert, H.
van Tuyl van Serooskercken , Vry-heer tot Vrede-
land, vt. Onder ftond: ter Ordonnantie van Hoog.^
gemeke Heeren Gedeputeerden, en was ondertekent,
P. Voet van Winflen. Hebbtnde op het fpatium ge-
drukt 't cachet van de Hooggemekc Heeren' Staten »

middelertyd met het voltrecken van de executie ial ^in rooden waffche.


IV. WAARSGHOUWlNGE, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

*s Lands van Utrecht, nopende het planten van boomen ten weder*
zydenvan de Steenflraat, gedaan den 19 Maart MDCLXXlX*
en gerenoveert den
10 oBob. ΜΌ CL XXIX.

e Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, doen te weten. Alfoo vermids de
vyandelyke invafie in den jaren
tójz. ende
1673. de boomen tuiTchen dei Gildpobrt en
de Bilt, ten wederzyden van de fteenftraat zyrt afge-
houwen ende weg genomen, hebben wy , tot cieraat
van den voorfz. weg, goed gevonden als nog te laften
ende ordonneren , als gelaft ende geordonneert worr
den by defen , de refpeétive Geërfdens der landen ,
leggeiide ren beyden zyden van de voorfz fteenftr?at,
dat dcfelve in plaatfe van de voorfeyde afgehouwen
ende weg genomen boomen, wederanderefullen heb-
ben te plamen, binnen veertien dagen naar publicatie
en affixie defes, yder voor foo verre fyn erf is ftrec-
kende, 't zy met ypen, eften, of abéle , foo als de
grond daar toe bequaamft gevonden werd, ten bey-
den zyden der voorfz. fteenftraat, terplaatfen devoo-
rige boomen hebben geftaan, mids dat de voorfz. te
planten boomeri, niet beletten de Ivind aafj de Biltfc;
molen; ( i ) waar voor fy fullen genieten het voordeel
van dien, foo nogtans,dat defelven büyten onfen con-
fente, niet fullen mogen worden afgehouwen , ofte
geamoveert, met verklaringe, dat de gene die in ge-
breke bly ven, de voorfz. beplantigen invoegen als bo-
ven te doen, van nu af fullen zyn en bly ven verfteken,
van 't recht, om oyt in toekomende aldaar te mo-
gen planten, maar dat den voorfz. tyd verftrekenzyn-
de, 't felvetot koften enprofyt van den Lande fal wer-
den gedaan, laftende mids defen
(z) Adriaan Hout-
man , Cameraar van de fomer-wegen, defe aan dc
Bilt, en daar des van nooden is, te doen publiceren
en affigeren, ten eynde geen ignorantie mag werden
geprcetendeert. (^) Gedaan t'Utrecht den 10 Oc-
tober 167p. Was geparapheert, Jac. Manmaker, vt.
Ende onderteekent, J. van Luchtenburg.

I
il


( t ) De voorgaande Waarfchouwing heeft hier nog^ latende de gem. Geërfdens tot harer keure , dcfelve boo-
men te mogen planten, in 't voor-of najaar des jaars 1Ö7P.
(Z ) Inde voorfz. Waarfchotnving^ Jacob van Achteveld.

( 3 ) Hetβοΐ van de'voorfz. ff^aarfchouwing luyd^ gedaan te Utrecht den Maart 1Ö7P, Was geparapheert.
H. J. van Tuyll van Serooskercken, vt. Onder ftont, ôcc.

V, ORDRE, by de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht beraamt, op 't beplanten van de
opene Vacken langs den weg na Amersfoort, den φ Septemb, MOCLXXXIK
en by publicatie gerenoveert den u) Jamiar. MOCCFIIL

De Staten van den Lande van Utrecht, doen
te weten, dat wy, op het gereprsefenteerde
defen aangaande in onfe Vergaderinge ge-
daan , goedgevonden hebben te laftén ende
ordonneren, als gelaft ende geordonneert worden by
defen ^ alle eygenaars van de vacken , wederzyds ge-
legen aan den weg naar de Stad Amersfoort, hareon-
beplante ende defedüeufe vacken binnen het aanftaan-
de plantfayfoen te herftellen ende beplanten, ende dat
op den voet , ende volgens d'ordre by onfen Régle-
mente van den 12. Augufti
i6fz. dien aangaande ge-
arrefteert , cndc waar op aan de refpeélivc eygenaars
en befîtîers als doen de vacken (yh uytgefet, en
op
die conditiën als by haar aangenomen, oppQ;ne,dat
by gebreeke van dien, de nalatige van hare vackeo
fullen vervallen fyn, ende defelve (onder genot van
de vorige beneficien en exempfien) aan andere we-
derom
Worden uytgegeven ende gelaten. Ende fullen
die geenen, dewelke conform het voorfz. Reglement
hare vacken kómen te herftellen, genieten ende gau-
deren van alle de vrydommen , avantages ende voor-
deelen daar overgeftelt , ende uytgeloofc, voor dert
tyd van noch vyf en twintig jaren, ingang te nemen
(i) met den 4 September 1709. Ende fal defe de

re-


-ocr page 313-

DYCKEN, STRATEN &c. II BOEK. XlV. TIT.

refpe^ive eygenaars worden geinfiniicert, om haar
daar na te konnen gedragen , mitsgaders alomrae daar
ijqtbehoort, geafïigeerc, ten eynde niemand hier van
ignorantie prgetendere. Aldus gedaan ende gearrefteert
l'Utrecht, (i) den 19 January 1708. Was gepa-
rapheerc, A. van Roflèm , vt. Onder flx>nd, ter
Ordonnantie van myne voornoemde Heeren de Sta-
ten. Ende was onderteekent, P. Voet van Winflên.
Hebbende op 't fpatium gedrukt 'c cachet van Hoog-
gemelte Hecreu Staten, in rooden waflchc.


{i) De voorige Publicatie heeft ^ op dato deics.

( i ) Het. flot van de voorfz. Puhltcatk luyd , defen 4 Septemb. 1684; Was geparapheert, H. J. van Tuyl
van Serooskercfcen, vt. Onderteekent, ter Ordonnantie van Hooggemelte Heeren Staten, en was on-
deirteekent, J. van Luchtenburg.

VL PUBLICATIE, van de Heeren Gedeputeerden van de Eà. Mog. Heeren Staten's Lands

van Vtrecht , waar by verbooden word de paarden) te doen drinken uyt
de weeteringen, of floten , aan den Blaau-capelfen dyk, in dato dm 16
OBok MÏ>CXXVIL

Die Gedeputeerden van de Staten *s Lands van
Utrecht, interdiceeren en verbieden by de-
fen , allen voerluyden en anderen, dat fy
baar niet en vervorderen hare paarden te doen
drinJccn , of wateren, uyt de flooten y ofte weterin-
gen gelegen aan beyde fyden van defen nieuwen dyk,
trekkende van de Blaauwcapel af » tot defer Stade
Vryheyd toe, alfoo fy alle de kanten fcer aftreeden ,
groote flenken en wedden in den voorfz. wegmaken,
tot groot bederf van denfelven weg, en merkelykc
fchade van de Geërfden, en gehoefflaagden aldaar, die
het felvc weder moeten maken, op poene van die ag-
terhaalt, of bevonden mogte worden fulks gedaan te
hebben , te verbeuren voor yder reyfe drie CaroU
gulden.


VYFTIENDEN TYTEL.

BetreiFende het onderhouden en fchouwen
van de groote Sandpadea

Om oogmerck is geenflnts om cübief by. een te vergadeten alle de Schowwhrieven en Ordonnantiën vcin byfondere Sand'>
paden ^ flechts van bet een Dorp na het ander loopende i maar alleenlyk die geene, dewelke vandefe Stad af ^ ladgs
. de groote gemeene Heere-wegen.^ qf Rivieren geleyd zyn^
en zig tot op de grenfen van defs Provincie komen uyt /f

firekken^ lot welken eynde de Le fer fig herinneren moet ^
J)e Ordonnantie op het fandpad van den Lekkendyk boven dams. Siet boven
Tyt. 11. Deel. i. Num. xxiv·
Ordonnantie op het fandpad langs^ en op den Tffeldyk. Siet boven Tyt. iv. Num. 111. en volgende.
Órdonnaniie op het fandpad langs den Meerendyk, Siet boven Tyt. vi. Num.xxxix.

Ordonnantie op het fandpad langs àe Fecht tot aan den Hinderdatn , en van de Nieuwer fluys tot aan Ouderkmk^

Siet boven Tyt. ix. Deel, v, en yi.
Ordonnantie op het fandpad langs den Cr ommen Rhyn. Siet boven Tyt. ix. Deel. ix. Num. i f.
Ordonnantie op het fandpad langs den Ouden Rhyn^ ef Leydfe Faoït. Siet boven Tyt. xi. Deel. li.

I. PLAÇA AT van de Ed. Mog. Heeren Staten * s Lands van Utrecht, op het onderhouden van
de Voetpaden in het Over quartier defer Provincie y den Maart MVCXIL

Maurits, Prince van Orangien, Grave van
Naflauw , Meurs &c. Marais van ter
Veere &c. , Stadhouder , mitsgaders die
Staten van den Lande van Utrecht, al-
len den geenen die deefen lullen fien, ofte hooren
leefen a laluy t. Alfoo de Opgefeteenen , eygenaars en
bruykers der landen, geleegen te cleywaari in den O-
verquartiere 'sLands van Utrecht, ons klaaglyk te
kennen gegeven hebben, dat fy lieden hoe langer hoe
meer tot haarlieder exceifive groote fchade bevinden,
dan de voetpaden door haare befaeyde en andere landen
leggende, tot gerief van den pafleerende of reyfende
man te voete, leer vertreeden en onbruyckbaar ge-
maakt worden, niet alleen door den paifanten te voet,
maar fonderlingen door overrydinge ende ovcrdryvin-
ge van paarden , koeyen , fchaapen , verkens en an-
dere bedien , da»r άοον dç voorfz, voetpaden hoe
langs hoe meer feer verbreet, ende 't eefayde, op de
bouwlanden leggende, vertreden en bedorven wort,
fonderlinge ^ winter tyd, vermits de pailanten t' el-
ken reyiên nieuwe voetpaden maaken, daar door groo-
te onluften ende periculen ontftaan, verfoekendc dat
ons foude gelieven daar tegens ordre te (tellen endetc
vooriien. Soo is *t, dat wy geneegen weefende oai
de fchaade, die de Supplianten , door't geenevoorfz.
is, zyn lydende, te verhinderen , ende ook te belet-
ten die onluften ende periculen, die daar door gecau-
ieert fouden mogen werden, goet gevonden hebben
te ordonnecren endate ftatueeren, gelyk wy ordont
neeren ende ftatueeren by depfen, het gepne hier naar
volgt.

r.

In den ecrften, dat niemant, het fy van wat ftaat,
^ualiteyt, of
CQpditie hy zy , yportasja pyçr çenigc

yont


-ocr page 314-

voetpaden , in den voorfz. Overquartiere 's Lands
van Utrecht leggende , ofte ftreckende, en fal mo-
gen ryden, ofte met paarden, koeyen, oiTen, kalve-
ren , ichapen, verkens, ofte andere heeften daar over
dryven, ofte defelve daar op laten loopen, op pœne
van te verbeuren , by den geenen die bevonden fal
worden contrarie gedaan te hebben , op yder paard
of hoornbeeft eeneCarolusgulden, éndeop ydefkalf^
fchaap ofte vereken tien Ih^yyers , te executeeren de
voorfz. boeten aan defelve beeften, ofte aan de eyge-
naars der felver , ende dat by den Schout, ofte die
van den Gerechte, in wiens bedryf defelve boeten ful-
len zyn gevallen ende verbeurt, ofte de beeften ful-
len worden achterhaalt welke bpetcn igeappliceerc
fullen worden hec een dardendeel tot protyt van den
bfuykcr der landen , daar op die beboetinge fal zyn
gefchiet, het ander dardendeel tot profytvan den aan-
brenger, ende het darde ende laatfte dardendeel tot
profyt van den executeur.

c 'II.

En fal de beboetinge gedaan mogen worden by ee-
nen jegelyk in den Gerechte , daar defelve boeten
fullen komen te vallen , ofte verbeurt worden, woo-
nende, of die daar inne eenige landen leggende heeft,
ofte bruykende is, rnirs by ecde vcrklaarende de be-
boetinge wel ende te regt gedaan te bebben, ·

11 I.

Ende ten eynde alle de voetpaden tot gerief van den
reyiende en palTeerende man te voet over, ofte door
de voorfz. landen lopende, voortaan te beter bruyk-
baar fullen zyn en onderhouden worden, hebben wy
geordonneerc en bevoolen , gelyk wy ordonnceren
enbeveelen bydeefen, allen bruyckers der landen, daar
over eenige voetpaden van d'eene Stad en Dorp naar
het ander, voor den paiTeerenden man van oudsgelee-
gen hebben deièlve voetpaden, foö lange die over
haar landen ftreckende zyn, binnen een maand naaft-
koomende, naar dato van de publicatie van deelen, te
maaken en voorts te onderhouden met zand, puyn,
rysboiTen , ofte andere materie, daar toe bequaam
zynde, fulks dat men defelve tot allen tyden, foo
wel des winters als des fomers „^by reegen ende on-
wceder, als by droog weder lal mogen paÎTeeren ende
gebruyken, op poene van te verbeuren
zo ftuy vers op
yder flag , dat bevonden fal worden vyf en twintig
roeden en daar onder lang te zyn, ende wat flagen
over de vyf en twintig roeden bevonden fullen wor-
den lang te zyn, fullen t' eiken reyfe verbeuren twee
Carolus gulden. Ende fullen de geene, die gehouden
zynde felve Hagen te maiken, evenwel gehouden zyn
die te maaken naar behooren , binnen drie dagen naar
dat defelve beboetinge gedaan , ende lylieden daar van
geadverteert lullen weelen, op pœne dat den Schout
van den Geregte aldaar, ofte desl'elfs Subftituyt, het
felve fal mogen doen maaken ende repareeren, ende
aan den gebreekigen wederom innen, ofte executee-
ren, op lyn gewin van den darden penning meer.

En alfoo aan ofte tuffchen verfcheyde landen, floten
cngruppelen geleegenzyn, daar over men niet bequa-
melykenkan gaan, ofpaiïèeren, infonderheyt by ty-
den van nat weder, of hoog water, hebben goetge-
vonden en geordonneert, gelyk wy goedvinden en or-
donneeren by dcefen, dat de bruykers van de landen,
daar over fulke voetpaden loopende ende leggende
zyn, over de floten en gruppelen in ofte aan de be-
nedenfte zyde van de landen, die fy gebruy kende zyn,
fullen doen maaken ende leggen eenen goeden fterken
boom, boven plat, enten minftenvyf duymenbreet,
ende een fterk leun van een vuere fperre ofte flite,
foo fwaar dat men defelve aan het dick eynde met een
hand niet en kan omvatten , aan wederlyden van de
floten ofte gruppelen, daar over die fullen leggen,
aan de boomen ofte paaien in de aarde ftaandej weï ge*
fpykert ende vaft gemaakt zynde , op pœne van dar-
tig ftuy vers te verbeuren by den geenen die daar van
infaulte, oftegebreeke bevonden fal worden; ende
dat die gebreekige evenwel gehouden fal zyn het fel·
ve alsdan noch te doen maaken , ten langften binnen
drie dagen na dat het felve tot iyne kennifle gekoo-
men fal zyn, op pœne dat het felve by den Schout
van de plaatfe, ofte fynen Subftituyt gedaan fal wor-
den, tot koften ende laften van den gebreekigen, op
fyn gewin van den darden penning meer.

Ende of het gebeurde dat eenige boomen ofte leu-
nen , invoegen als vooren gemaakt zynde , by ymand
gebrooken,, afgeworpen, ofte mede genoomen wer-
den , ende men by twee,ofte een getuygen alleen be-
wyfen konde, by .wien het felve gedaan ware, foo fal
foodanigen délinquant verbeuren vyf en twintig gul-
den , ende daar en boven gefchavotteert, ofte anders
arbitralyk gecorrigeert worden, al in conformité van
het
XIX. articule van onfen Placate in den jaare ifp2,
op den zo Aprilis gedaan em ineercn, jegens verfchey-
denabuyfen, inconvenienten ende quade feyten,daar
by die haysluyden, en anderen , onder praetext van
beeterfchap, uytmoetwilligheyt, ofte anderfints haa-
ren grontheeren, ofte anderen perfoonen in ofte aan
haare landen, huyfen, gewas, haave, plantagien en
goederen befchadigen , van welke pecunieele boeten
voor eerft, wederomme eene nieuwen boom en leun
in manieren als vooren geleyt ende gemaakt fal wor-
den , ter pKiatlë van den gebrookenen ófte befchadig-
den, daar over de beboetinge gevallen is, en het over-
fchot fal alsdan mede bekeert ende geappliceert wor-
den , in manieren als vooren , ende fal die arbitrale
ftraiïc ende correftié gedaan worden by den Hooft-
Officier, tot laften van den gemeenen Lande, -χ

VI.

'Unde^by aldien bevonden mochte worden eenige
boomen , ofte leunen gebrooken, afgeworpen ofte
genomen te zyn, ende men niet en konde verneemen
wie het felve hadde gedaan , foo fal den bruyker van
den lande, daar het felve gefchiet, ende tot wiens la-
ften den felven boom ende leun ftaande ende leggende
was , gehouden wefen wederomme eenen anderen
boom en leun in manieren als vooren , aldaar te doen
leggen, en ftellen, biniien drie dagen na dat het fel-
ve tot fynen kennifle fal zyn gekomen , op pœne dat
den Schout van den Gerechte, daar fulks fal zyn ge-
fchiet, het felve fal mogen doen doen tot koften van
den felven bruyker , op fyn gewin van den darden
penning meer, als vooren.

V I I.

Ende ten eynde alle het geene voorfz. is te beter
geeffedueert , naargekomen ende onderhouden mag
worden, hebben wy geordonneert en geftatueert, or-
donnceren ende ftatueeren by delen, dat die Schouten
van de Dorpen in den voorfz. Overquartiere, ten
minften met twee van haare Scheepenen , Heemraa-
den, ofte gefwoorene, voor de eerfte reyfe binnen achc
dagen na de expiratie van de eerfte maandt , dat de
publicatie van deefe in haarlieder refpedive Gerech-
ten gedaan fal zyn, ende voorts alle jaar Viiloris, oi
een maandt daar voor ofte naar, na diat het faifoen fal
vereyfchen, gehouden fullen^weefen de voorfz, voet-
paden,! boomen ende leunen getrouwelyken te vifitc-
ren ende befchouwen, op de pœne ende breuken hier
vooren geftatueert} ende fullen de Schout over het
doen van de voorf. fchouwe hebben daags, en tot lafte
van den Gerechte, daar de fchouwe vallen fal,
omgeflagen ende betaalt worden eene gulden, en elk$
van de Scheepenen , Heemraaden, ofte gefwoorens
ende haarlieder Secretaris, · of den geenen, die de pen-
ne voeren fal, tien Ituyvcrs, ende fullen de boeten.

JIÎ VAN HET ONDERHOUDEN EN SCHOUWEN VAN DE

_J


-ocr page 315-

op de ichouwdagen vallende, bekeert worden, d'eene
helfre tot profyte vanden Schout, ende d'anderehelf-
te tot profyte van den geenen , die de ichouwe
met hem fullen helpen doen , ende by aldien eeni-
ge Scheepenen , Heemraaden, ofte Gefwoorens, tot
de voorfz. fchouwe verfocht zynde , in weygeringe
bleven van den Schout te adfifteeren, ofdar de Schou-
ten in het doen van de fchouwe op behoorlyke tyden
ook négligent ende verfuymig bevonden worden, ful-
len deielve Schepenen, Heemraden, Gefwoorens en
Schouten refpedive elk verbeuren een oudfchild, foo
dikwils fylieden in gebreeken bevonden fullen worden,
tot profyte van den geenen die haar gewillig ende ge-
reet hebben laten vinden,omme de voorfz. fchouwe
te doen.

VIII.

En ingevalle op de voorfz. fchouwdagen eenige fla-
cen, boomen, of leunen niet naar behooren gemaakt
jevonden worden, foo fullen de rcfpeâ:ive Schouten,
Heemraden en Gefwoorens, die met hem fchouwen
fullen, door den Gerechts-bode doen denuncieeren,
d'at hy foodanigen boom , ofte leun alsnog doet maa-
ken binnen den tyd , die fylieden hem fullen pricfi.
geeren, op poene den fel ven tyd overftreeken, ende
Eet werk nog niet naar behooren gemaakt zynde, dat
die Schout het felve alsdan fal mogen doen maaken
tot koftën en latten van den gebreekigen, op fyn gewin
van den derden penning meer, en fal den Bode voor iy·
ne infinuatie ende relatie hebben en genieten fes iluy-
vers, die hem by den gebreekigen fullen worden be-
taalt. Ende op dat eenen jegelyken, dien het geenc
voorfz. is raacken ende aangaan fal, mag weetenhem
daar naar tereguleeren, ende daar van geene ignoran-
tie en hebbe te praetendeeren, foo ontbieden ende
beveelen wy den Praefideerende ende andere Raden
's
Hoofs van Utrecht, deefen metten eerilcn bmnen de
Stad Utrecht endede Steede Wyk , mitsgaders alom-
me in den voorfz. Over-quartiere, daar men gewoon-
lyk is publicatie te doen, te doen verkondigen enpu-
bliceeren. Gegeven t' Utrecht op den Martu in
in het jaar ons liefs Heeren ende eenigen Saligmaac-
kers Jefu Chrifti i6ii. Onder llont, ter Ordonnan-
tie van myne voornoemde Heeren die Staten, ende
was ondertcekent, G. Dc Ledenberg , en beÎèeeelc
met een opgedrukt zeegel van rooden walTche. La-
ger ftont. Verkondigt ende gepubliceert van den
Stadhuyfe alhier binnen Utrecht, met adfiilentie van
Jacob Merling , Subitituyt Schout, ende eenige an-
deren van der Magiftraat ende Gerechte aldaar, na
voorgaande klockluydinge voorden gemeenen volke,
huyden den
zo April i6iz. By my Deurwaarder 's
Hoofs voornoemt ondergefchreven, cnwas ondertee-
kent , C. van Mynden.

3ÎÎ

GROOTE SANDPAADEN. Il BOEK. XF, TIT.


11. ORDONNANTIE, van de Heeren Gedeputeer^den van de Ed, Mog. Heeren Staten 's Lands

van Utrecht, het maken en onderhouden van het Sandpad ttijfchen
Utrecht en Wyk, gearrefleert den 2 ^ O Bob. MOC XXVIL gi-
corrigeert engeamplieert den ιβ OM, MOCXXVIIL

ΑΙΓ00 de Ed. Mog. Heeren Staten *s Lands van
Utrecht een fandpad hebben doen leggen,
Van Utrecht af ( i ) door Vechten, Bunnik,
Odyck, ende Ryérugge
tot Wyck toe, om-
ine tot gerief van alle paiTagiers te voet gebruykt te
worden, foo is het, dat Haar Ed. Mog. tot opficht
van het felve fandpad goedgevonden, geordonneert,
ende geftatueert hebben, gelyk Haar Ed. Mog. goed-
vinden , ordonneeren, ende ftatueeren by defcn de
poinóben ende articulen hier na volgende.

In den eerften, dat het voorfz. (and pad fal moeten
breed wefen , ende gemaakt worden vier maatvoeten
op de kruyn, boven gloeyens afgaande (1)
op pœne
•van te verbeuren op y der fyn flag de fomme van eene gul-
den^ foo dikmaal contrarie gefchied y ende fal den Came-
raar ten eynde de drie dagen , naar dat hy die faute fal
hebben gefien , ende de luyden gewaarfchouwt
, V fehe
mgen doen maken op fyn gewin van den derden penning
meer,

I L

Dat 'maar het fandpad flrekkende is langs den weg,
voer ymands land, of over den weg , dat tuffthen het
fandpad ende den weg^ een gruppel .t Φ^ floot fal worden
gegraven, hoven wyd op het minfie drie voeten, en gloeyens
afgaande vier voet diep , fulks dat 'er in den grond onder
mg blyve anderhalf voet diep, op pœne als voorens*

I I I.

Welverfiaande , dat waar den weg foo veel breette niet
heeft ^ dat de voorfz. gruppel ofte floot bequaamlyk kan ge-
legt worden, gelyk als ontrent en in eenige dorpen , blyven
die naafïgelanden, ofte die welke tot mg toe het voorfz.
fandpad hebben gemaakt, en onderhouden , als nog gehou-
den^ op het voorfz. fandpad nog eens foo veel fands te bren-
gen·, als op andereplaatfen^ endealfoo te onderhouden^op
$œne als voorens.

IL Deel,

%

1
■y

{

IV.

*t Selfde fandpad fal men , foo dikwils als Vr fau-
ten, of gebreken vallen, van oploopinge door ftort-
regen, ofte anders, met twee vatte fooden weder doen
opfetten, op.pœne dat wie fulks niet en doet binnen
drie dagen, naar dat hy door den Gameraat, ofte Op-
fichter fal wefen gewaarfchouwt, fal verbeuren dc
fomme van eene gulden » ( 5 )
ende dat het den Came*
raar fal mogen doen maken op fyn gewin van den derden
penning meer.

Ende fullen alle gefakte plaatièn op dit fandpad we-
der verhoogt worden , met een halve voet dik, van
goed klaar fand, daar geen aarde, nog leemaarde on-
der is, en dat foo breed als het pad is, latende in hec
midden de meette hoogte, op dat het water kan af-
fchieten, ( 4 )
op pœne van te verbeuren eene gulden ; en
dat het den Cameraar t'eynde de drie dagen fal mogen doen
maken ^ na dat hy de faute fal hebben gefien^ ende deluy·
den gewaarfchouwt '^ op fyn gewin van den derden penning

meer.

V I.

Ende ten eynde het felve pad altyd goed mag bly·
ven van Utrecht af tot Wyk toe, ende te beter wer*
de onderhouden , foo en fal niemand het felve met
eenige paarden mogen beryden, ofte daar op laten loo·»
pen , nog oflen , koeyen, verekens, ofte fchapen,
daar over dryyen , ofte leyden , op poene van elck
paard , dat oevonden word daar over te gaan ( 't zy
dat *er een menfche op fit, ofte leedjg loopt ) yder
reyfe eene gulden insgelyks van offen ende koeyen
eene gulden, van een hockeling half geld, van kalve-
ren , ende verckens yder fes iiuyvers, ( f )
ende van
ydpr fchaap y '/ welk daar over gedreven word y driefluy"
vers y
daar voor men de beetten fal mogen aap houden,
tot dat de bopten fullen welep betaalt,

Kt


-ocr page 316-

'van het onderhouden en schouwen van de

V I I.

Welke bcboetinge foo wel fal mogen worden ge-
daan by alle Geintereflèerden , als by den Cameraar
van delen weg.

VIII.

Item , fal men defelve beboete perfoonen in allen
Gerechten in den Lande van Utrecht mogen aanhou-
den , arreileeren, en tegens deielve procedeeren, mits-
gaders ook doen executeeren, mits alvoorens fooda-
nige beboetinge probeerende by twee geloofweerdige
gctuygen, of ten minften by een geloofweerdige ge-
tuygen , en affirmatie van eede, ende dat foodanige
beb oetingen genoten fullen worden by den geenen,
die de beboet;inge, in maniere
als vooien,fal hebben
gedaan, ende de andere helft by den Officier, die de-
felve innen, executeeren,
(6) ofte dotn executeren

(7) I X.

Ende fal niemand eenige dammen door de floot en, ofte
gruppelen ^tu(fchen het fandpad endendyk leggende^mogen
maken ^ ofte fal defelve gehouden fyn foo teverfienmettuy'
ninge, ende anders, dat daar door de paffagiers geen mer·
kelyk belet gedaan iverde , ofte eenige beefien daar door ^
of over op het fandpad en konnen koomen^ op pœne van te
verbeuren eene gulden, ende te doen maken by den Came·
raar als vooren.

X.

Ende waar het fandpad divars of midden door ymands
land loopt, fal den eygenaar^ of dien het foude mogen aan-
gaan^ gehouden fyn het felve tenbeyde fydenmet een diepe
en breede voore te beforgen, op dat het mag afwateren, en
daar en boven een voet lengte verhoogen ^ en met goede va-
fie fooden ten byden fyden de kanten van bet voorfz.fand-
fad opfetten, op pane van op y der flag te verbeuren eene
gulden\ ende dat den Cameraar feynde de drie dagen·, na
dat hy de faute fal hebben gefien^ en de luyden gewaar-
fchouwt
, V felve fal doen maken op fyn gewin van den
derden penning meer,

X I.

■ In dit fandpad fal men gehouden fyn op elke hondert
roeden een gat te graven van boven ontrent vyf voe-
ten wyd , ende diep vier voeten, ende daar telkens
een goede breede plank over leggen, daar een menfche
bequaamlyk kan ο vergaan, dog daar geen paarden over
en mogen , ten ware by den Commiflarifien anders
werde geordonneert, die daar toe by defen worden
geauthorifeert, op poene van eene gulden by den ge-
breekigen te verbeuren j ( 8 )
ende dat het den Came-
faar feynde de drie dagen ^ na dat hy de faute fal hebben
gefien^ ende de hyden gewaarfchouwt ^
V felve Cal mogen
doen maken op zyn gewin van den derden penning meer,

XII·

Item , fal een yder gehouden iyn dit fandpad van
Utrecht af tot Wyck toe , te maken voor fyn land,
ofte daar het voor by huyfen heenen gaat, elk voor
fyn huys, of erve, foo verre het felve gaat, (p)
ofte
daar het over de weg loopt y die geene , dewelke voor de-
fen en tot nog toe daar mede belafi fyn geweefi,
fonder
daarvan te blyven in gebreeke, ende te fanden, als
Vooren verhaalt is, op pœne ende te doen maken als
Vooren.

XIII.

Ende alfoo het voorfz. ί andpad ( lo) op eenige plaat"
y?» dwars over den dykfchiet van *t Noorden ten Zuy-
den ,en van *t Zuyden ten Noorden, fulks dat het aldaar
by regenachtig weder feer prooft , foo fullen de Ge-
ërfdens ten wèderfyden gehouden fyn aldaar foo goede
quantiteyt van vafte peyn in re brengen, of foo met rys-
DoiTen te verforgen , dat men daar puntelyk en be-
guaam kan heenen gaan, ende telken maal , als het
ielvefakt,^ ende vergaat, weder doen opmaken 5 ende
dit binnen drie dagen, na dat het haar by den voorfz.
Cameraar fal wefen aangefegt, op pœne van te ver-
beuren eene gulden , ende dat den voorn. Cameraar'
het felve fal doen maken, op zyn gewin, als vöor#
fchrevenis.

1

X I V.

op alle plaatfen , daar eenige floten, of waterin·
gen door het voorlz. fandpad leggende fyn, fullen de
eygeijaars van de landen, dien het aangaat, ende ha·*
re landen aan de voorfz. floten, of weteringen heb-
ben leggen, gehouden fyn goede, vafl:e,ilerkc,bree^
de boomen,ten minften een halve maatvoet breed,
ofte fterke deelen over de weteringen of (loten te leg-
gen , daar aan maakende vafte fterke leunen,met yfc-
re banden vaft gemaakt, fulks dat de paiTagiers by
nat, kladderig, en glad weder bequaamlyk, fonder pe-
ricule van af re vallen , daar over konnen gaan, op
pœne van te verbeuren, foo veel de boomen aangaat,
eene gulden, ende de leunen tien ftuyversj ende dac
het den Cameraar, na dat hy de faute fal hebben ge-
ilen, ende die luyden ge waarfchouwt,t'eynde de drie
dagen fal mogen doen maken op fyn gewin van den
derden penning meer.

XV.

Ende daar de flooten of weteringen door het fand-
pad loopen, ende tweederley eygenaars van de landen
van den anderen fcheyden, fullen die van beyde fyden
te famen gehouden wefen defe boomen wel plat te
houden, of fterke planken te leggen , met de leunen
daar aan, als voorfz. is, ende dit tot koften van hen·
luyden beyden, op pœne als voorfz. is.

( 11) X V I. - —

Item, fal men alle de boomen , dewelke tot difcommo-
diteyt van den paffagier ende fandpad fiaan^ ofte geplant
worden^ gehouden fyn^ foo op te fnoeyen^ ofte geheel uyt
te roeyen , dat dmr door geen beletfel ofte hinder en ge·
fcbiede^ op pœne ^ van op yder boom ^ die binnen drie da-
gen niet omgehouwen ^ of geaccommodeert fal fyn ^ nage»
dane verkondiqing, te verbeuren fes fluyvers,
XVII.

Item, fal dit voorfz. fandpad met bruggen, gli'n-
tfen , en alle dependentien van dien, tweemaal jair-

lyks werden befchouwt, als de eerfte reyfeinhet laat·
fte van February, of het begin van Maart, na gele·
gentheyd des tyds, en de tweede reyfe in Oótober',
ende dit by drie Gecommitteerden der Gedeputeerden
van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLandsvan Utrecht,
als uyt elke Lit een, mitsgaders den Cameraar, ofhee
meerendecl van dien.

(li) X V I ï I.

Ende fullen die gemeyne Geërfden , die in het on-
derhoud van het voorfz. fandpad gehouden fijn, 't fel-
ve , foo lang haare landen, of flagen ftrekken, t^el-
ken fchouwdag alle afgetreede, afgelakte, ofafgeval-
le kanten weder doen opletten, gelyk voorfz. is, en
boven vier voeten breed effen maken, ende een halve
voet dick, of foo veel meer , als de Heeren Gecom-
mitteerden tot defe fchouwe bevinden fullen tebehoo-
ren, van goed, klaar, grof fand , daar geen aarde,
nog leemaarde onder is, verhoogen , en daar op, en
over deylen , latende in het midden altyd de meefte
hoogte, op dat het water ten beyden fyden kan af-
fchieten, als voorfz.

X I X.

Ende fullen op elke fchouwdag yder van de Geërf·
dens den aan- en afgang van hare flagen wyiên, of
door haare dienaars ende pachters doen wyièn, op
pœne van yder maal te verbeuren eene gulden.

X X.

Ende waar fauten in de flagen bevonden worden,"
fullen de Heeren Gecommitteerden defelve flagen mo-

fen aanbefteden , omme tegen fuiken tyd, als haar
ld. goedvinden, te maken, op hetgewin van den der-
den penning meer, tot koften van den gebreekigen^
mits dat men de eygenaars eerft vrage, of fy het als
nog felver willen maken,
^ XXI.


V >

-ocr page 317-

GROOTE SANDPADEN. 11 BOEK, XF. TÎT,

X XI.

^nde dien tyd overftreeken fynde , in welken fy
het felve aangenomen hadden op te maken , en fulks
niet gedaan en hadden, fullen de voorfz. Heeren Ge-
committeerden daar ovenpogen doen dt nafchouwe,
alles tot kofteo van den gebreekigen..

XXII.

Ende alsdan nog wederom het felve aanbefteeden,
omme te maken op het gewin , als voorfz. is.
X X I i I.

Ende föo ymand eenige leunen van de bootnen, of
planken, daar men hem aan vait moet houden, om
Over de floten te gaan , 'afgcbrooken mogte hebben,
ofte desieÏfs ilengen of palen uyt de aarde getoogen,

(I ) ï)e woorden met curfyf gedrukt^zyh in de ï'weeis Ordommtie bygekoomen. \

{%) In de pïaat s van 'i geen met curfyf in dit ί Art^ en in H geheele ii en ni j^rtyk, in de laatfle Ordonnantie
gevonden uüord^ vind men in de voorgaande dit navolgende:
alwaar de eygenaars van de landen een gruppelful'·
len graven, t'eynde hare landen, tuiïchen haatlanden het fandpad, boven wyd op het minitedric voeten,
cnde gloeyens afgaande vier voet diep , fulks dat'er onder in den grond nog blyft anderhalve voet difep.

Ende waar den wagenweg komt aan het fandpad, gelyk tufichen Vechten en Utrecht, ende op meer
plaatfen, daateen floot legt, tuifchen den vooriz. wagenweg, en het fandpad , fal defelve floot gehoudeu
worden op defelve wydte, die fy tegenwoordig heeft, ende met fooden , àe onder uyt die floot koomen,
fal men de afgefchoten kanten van het fandpad opfetten.

( 5 ) ^T geen alhier met curfyf gedrukt is, ' word in de laat fie Ordonnant ie alleen gevonden,
(4) ($') en (ö) ^/jö/>Num. III.

(7.) Het 1% en-yi Jrtykel, die met cur/yf gedrukt zyn , zyn in de laat fie Ordonnantie daar by gevoegt: dog vind
men achter het
ν m Artyk, '/ geen in de voorige Ordonnantie het vu Artyk. is, dit volgende vui AftykeU

V 1 I I.

Item, niemand en fal mogen eenige dammen door de floot, of gruppel leggen, omme daar over des fo-
mérs haar koorn te mennen , ofte ook hare ploegen, eggen, wagens, ofte anders over te brengen, maar
fullen moeten in den bouw, of pp andere tyden, om haar koorn uyt het land te mennen , endè ook haare
ploegen, eggen, ende anders over te brengen, leggen alfulke boomen, horden, planken, en diergelyken
tot een brugging over de floot, fulks dat de floot daar in het minfte niet door verftopt, of gedempt wold,
alles op pœne van eene gulden. _ .

( 8 ) ^T geen met curfyf gedrukt is, word in de Ιααίβο Ordonnantie alleen gevonden.

(p) Als op de voorige Num. vi lï. Maar.aan het eynde van dit Artykelftaat in de voorige Ordonnmtie mg^ pp
pcérie vail t'elkenrâaàl te verbeuren eené gulden, foo dikwils fulïcs gcichiet , en fal den Cameraar t'eynde
de drie dagen, na d^t hy de ftute fal hebben gefien, ende de luyden gewaarfc houwt, 't felve mogen ma-
ken op zyn gewin van den derden penning meerof foude men dit fandpad dienen te hoefflagen.

(10) Op eenige plaatfen. De voorige Ordonnantie heeft ^ tuifchen Utrecht en Vechten.

(11) Dit XVI Artyk. is in de laat de Ordonnantie daar by gekomen.

Ô2. ) Tujfchen dit xvii f» xvii i. Artyk. fijn in de vorige Ordonnantie nog defe twee Artykelen,

XV.

Ende fullen de voorfz. Gecommitteerden t'elken fchouwdagcn voor, hare vacatiën op haare eygen koflcn
genieten , boven haar wagen- of paarden-huur, elk vier gulden.

XVI.

Ende fullen defe vacatie-gelden by den Cameraar werden verfchoten, die hem in zyne reekcninge, dichy
van de boeten fil doen, weder in uytgavc fullen worden gevalideerc.
( 15 )
Het flot van de voorige Ordonnantie is, den 23 Oitob. 1Ö27.

Hl.

INSTliÜCTiE, als vooren, gearreflem, voor denOpfichter, of Cameraar van het voorfzl

S andpad, in dato den 24 OBob. MOCXXFII; gecorrigem mdt
geamplieert den
16 Om, MVCXXFHL

I of ook de boomen of pÏancken \vcggenoomen hadde,
len men bevinden, of bewyfcn konde , %vie fulks ge-
daan hadde, fco ial die dat gedaan heeft, boven hec
hermaaken en verftooren van allefchade, by hem daar
aan gedaan, verbeui-en vyf en twintig gulden, en bo-
' ven dien arbitralyk gecorrigeert worden, nn gelegent-
heyd van de fakej welke boete, foo veel 't pecunieel
aangaat, gedaan fal mogen werden, foo wei by aben
Geintereflèerde perfoonen, als by den Camei'aar cnde
Oplichter van het vooriz. fandpad.

Aldus gedaan en gearrefteert by de Gedeputeerdett
van de Staren 'sLands van Utrecht, (13) den
16
Oaob. IÎ528.

I.

In den cerilen, fal den Cameraar gehouden fyn per-
tinente aanteykening te houden van alle keuren,
boeten, breucken, endefchieringen, die op elke
fcbouwdag vallen en gèfchieden fullen, ( 1 )
ende
daar van jaarlyks voor de Heeren Gecommitteerden van
hit 'Voorfz. fandpad, f on{enfrofyte,te reekémn en verant-
wosrdm
na behoor en.

I I.

fal den vöorfz. Cameraar gehouden weiênde
fchoi^dagen ten miniten veertien dagen te vooren
by affixie van billetten, foo aan de Toifteeg poort te
Utrecht, als voor de poorten te Wyk, en op de Dor-
^βψ lîét voorfz. fandpad is gelegen, ( z)
Mfi te fchryven ende dcnuntieeren, ende aan deken
IL Deel,

Schout van de Dorpen een billet te fenden, omdieby
hun gepubliceért, ende geaffigeert ce worden na be-
hooren.

I I L

Den Cameraar fal gehouden wefen, deiên weg van
Vîâoris tot May te vifiteeren, alle veertien dagen
eens.

O (3) IV.

Voor welke viiitatie en befchouwinge den voorfz.
C-imeraar genieten fal des daags, foo veel hem by dc
Heeren fal worden toegevoegt voor fyne koflen ende
moeyten j welke daggelden hem fulien worden
ge
rcmbourfeert uyt dè boeten, die op defen weg fullen
vallen, en daar hy van reekenen ial, of anders by 't
^gemeene Land,

Rr i Vé


-ocr page 318-

V.

Efide tût heler onderhoudinge van het gunt voorfz. is,
falhet fandpad voorfchreven tiveemdcil ^ s jaar s worden he-
fihouwï^ ende dit hy Gecommitteerden der Gedeputeerden
van de Staten ^sLandsvan Utrecht^ als uytelcke Liteen^
mitsgaders den Borgeméefler in der tyd tot Wyk ende den
Cameraar^ of het merendeel van dien.

V I.

Ende fuUen de voorfz. Gecommitteerden telken fchouw-
dage voor haare vacatiën^ op hare eygen koflengenieten^
boven hare wagen- of paar de-huur elck vier gulden.

Ende zullen defe vacatie-gelden hy den Cameraar wer-
den verfcboten^die hem in zyne reekening zullen werden ge-
valideert.

ίΙ

V I M. -

Ende fal den voorfz. Cameraar tot een jaarlykfe re-
cognitie ten regarde van den opiicht des voorfz.
fandpads, trekken en genieten twaalf ponden, van veer-
tig grooten vlaams het pond.

I Xt

Welverftaande, dat de voorfz. twaalf ponden, foo
ook nog alle andere onkoften , rakende het reparee-
ren, onderhouden , fchouwen , en vacatiën van het
voorfz. fandpad, gevonden en betaalt fullen worden
buyten koilen en laften van 'sLands Domeynen.

Zynde tot laften van de Dorpen ende Gerechten
vanCothen, Werckhoven, Odyk , Bunnick, ende
Vechten, na proportie van elks mergentalen.

Aldus gedaan en gearrefteert by de Gedeputeerden van
de Staten 's Lands van Utrecht, (f ; den 16 06tob. i ^28.

van het onderhouden en schouwen van de


(i) De woorden met curfyf gedrukt, fyn in de laat fie InflruEîie alleen te vinden.
(2.) Is gelegen. De βα'ββ Inflruüie heeft nog^ of onder gehoeffla^gt mogte worden.
( 3 ) Tujchen het 111 eniw Artyk. heeft de eerfte InfiruStie nog dit Jrtykel.

Onder welk fandpad mede begrepen fyn de fandpaden, gaande door Odyk, Bunnick.
(4) D// v, vi, vii Arty kelen met curfyf gedrukt, fyn in de laatfie InflruUie daar hy gevoegt-, maar in plaatfe

van defelve, heeft de voorige Inflruëiie defe twee Artykelen.

Irem, alfoo een ftuck weyland, en een ftuck bouwland, gelegen tuflchen Werkhoven en Goten, welke
beyde Reynicr Adriaanlze toebehooren, ende dat het fandpad loopt door het weyland, daar het onbequaain
is, word den Cameraar geordonneert te procureren, dat het felve by den voorfz. Reynier Adriaanfze geleyd
worde over zyn bouwland j ende dit om het overgaan van twee boomen te myden.

VII.

Item, alfoo daar verfcheyde boomen in den weg ftaan, fal defen Cameraar bevorderen , dat deièlve om-
gehouwen worden, of foo doen opfnoeyen, dat'er niemand by verhindert worde, op het felve fandpad, op
pœne van op yder boom , die binnen drie dagen, na dat zy gewaarfchouwt fyn, niet omgehouwen, of ge-
accommodeert fal fyn, als voorfz. is, te verbeuren fes ftuy vers.
(f) Het fot van de voorige InfiruStie is, den 24 Oótob. 1617,

IV. ORDON NANTIE, 'van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands

'Van Utrecht y op het maken en onderhouden van een Sandpad tuffchen
Vtrecht, Houten, *t Goy en Schalkwyck, in dato den 11 Nove0.
MD CXXXI.

if;

Alfoo de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lande van
Utrecht een fandpad hebben doen leggen van
Utrecht af, tot het Dorp van Houten, en
voorts tot den uyteynde van het Dorp van
Houten af, tot het Geregte van Schalkwyck toe,
omme tot gerief van alle palTagiers te voet gebruyckt
te worden , foo is het, dat Haar Ed. Mog. tot op-
iicht van het felve fandpad goedgevonden , geordon-
neert, en geftatueert hebben, gelyk Haar Ed. Mog.
goedvinden, ordonneeren, en Itatueeren by defen, de
poinden en articulen hier na volgende.

I. ' '

In den eerflen, dat het fandpad fal moeten breed
wefen ende gemaakt worden, vier maatvoeten op de
kruyn boven gloeyens afgaande, alwaar de eygenaars,
of bruyckers van de landen een gruppel fullen graven
t' eyndehare landen, tuflchen haar landen het fandpad,
boven wydop het minftendrie voeten, ende gloeyens
afgaande vier voet diep, fulks dat 'er onder in den bo-
dem 9 of grond nog blyft anderhalve voet diep.

1 x«

Ende waar den wagenweg komt aan het fandpad,
gelyk tuflohen Utrecht, Houten, *t Goy, Schalk-
wyk, ende op meer plaatfen, daar een floot leyd, tuf-
fchen den voorfz. wagenweg ende het fandpad, fal
defelve floot gehouden worden op defelve wydte, die
zy tegenwoordig heeft, ende met die fooden , die
onder uyt de floot koomen , fal men die afgefchoten
kanten van het fandpad opfetten.

li

1 I I.

Het felve fandpad fal men, foo dikwils als 'er fou-
ten , ofte gebreeken vallen, van óploopinge door ftort-
regen, ofte anders met twee vafte fooden weder doen
opfetten, op poene dat wie fulks nieten doet, binnen
drie dagen, na dat hy door den Cameraar, ofOpfig-
ter fal wefen gewaarfchouwt, verbeuren fal de fommc
van eene gulden.

IV.

Ende fullen alle gefakte plaatfen op dit iandpad
weder verhoogt werden met een halve voet, dick
van goed klaar fand, daar geen aarde, nog leemaardc
onder is, ende dat foo breed als het pad is, latende
in het midden de meefte hoogte , op dat het water^
kan affchieten.

V.

Ende ten eynde het felve fandpad altyd goed mag
blyven van Utrecht tot Houten, ende voorts tot den
uyteynde, als voorfz. tot Schalkwyk toe , en te be-
ter werde onderhouden, foo fal niemand het fclv^mec
eenige paarden mogenberyden, ofte daarop laten loo-
pen, nog oflèn, koeyen , verkens, of fcnapen daar
over dry ven, ofte langs leyden, jagen, op pœne van
elck paard, dat bevonden word daar op, over , ofte
langs te gaan, *t zy dat 'er een menfch op fit, oflee-
dig loopt, yder reyfe eene gulden, insgelyks van oi-
fen, koeyen , eene gulden , van een hokkeling half

feld, van kalveren ende verkens yder iès ftuy vers,
aar yoor men de beeftcn fal mogen aanhouden, toç


-ocr page 319-

dat de boeten lullen wefen betaalt.

V I.

Welke beboetingen foo wel mogen werden gedaan
by allen GeinterelTeerden , als by den Cameraar, of
Opiigter van het voorfz. fandpad.

VII.

Item, fal men defelve beboete perfoonen in allen
Gerechten in den Lande van Utrecht mogen aanhou-
den , arreâeeren , ende tegens defelve procedeeren,
mitsgaders ook doen executeeren, mits alvoorens foo-
danige beboetinge probeerende by twee geloofweer-
dige getuygen, ofte ten niinften
een geloofwaardige
geiLiygen, cnde affirmatie vaneede, ende dat fooda-
iiige beboetingen genoten fullen worden by den gee- :
nen, die de beboetinge in manière, als vooren, fal
hebben gedaan, ende de ander helfte by den Officier,
die defelve innen en executeeren fal.

V 1 1 I.

Item, niemand fal mogen eenige dammen voor den
floot,of gruppel leggen, omme daar over des fomers
haar koorn te mennen, of ook hare ploegen, eggen,
wagens, ofte anders over te brengen , ten fy fyluy-
den het felve datelyk wederomme make'n, enreparee-
fen, tot gerief van de paflagiers, op poene die van fulks
te doen in gebreeke blyven, ende bevonden worden,
verbeuren lullen eenen gulden i maar fullen moeten in
den bouw, ofop andere tyden om haar koorn te men-
nen , ende ook haare ploegen , eggen , ende anders
over te brengen, leggen aliulkeboomen, horden, en
diergelyke, tot een brugging over de floot, fulks dat
de floot daar door in het minfte niet verftopt, ofte
gedempt word, al op poene van eene gulden.

I X.

In dit voorfz. fandpad fal men gehouden fyn opelc-
ke hondert roeden een gat te graven van eens ontrent
vyf voeten wyd, en diep vier voeten, ende daar tel-
kens een goede breede plank over leggen , daar een
menfch bequaamlyk kan over gaan , dog daar geen
paarden over en mogen, ten ware by den Commjfla-
riifen anders werde geordonneert, op poene van eene
gulden, by den gebreekigen te verbeuren.

X.

Item, fal een yder gehouden fyn dit fandpad van
Utrecht af tot Houten, en voorts tot den uyteyndc
van den Gerechte van hetGoy, als van Houten af tot
het Gerechte van Schalkwyk toe , te maken voor fyn
eygen land, ofte daar het voorbyhuyfen heenengaat,
elk voor fyn huys, of even foo verre het felve gaat,
fonder daar van te blyven in gebreeken, ende te fan-
den als voor verhaalt is, op poene van telken maal te
verbeuren eene gulden, foo dikwils fulks gefchied 5
cnde fal den Cameraar ten eynde de drie dagen na dat
hy de foute fal hebbengefien, endede luydengewaar-
fchouwt, 't felve mogen maken op zyn gewin, van
den derden penning meer.

X I.

Ende alfoo het voorfz. fandpad tuflchen Utrecht,
Houten > 't Goy ende Schalkwyk, met verfcheyde
plaatfen dwars met de dyken fchiet van den Noor-
den ten Zuyden , en van den Zuyden ten Noorden,
fulks dat het aldaar by regenachtig weder feer prooft,
foo fullen de Geërfdens, of de bruykers ten wederfy-
den gehouden fyn aldaar foo goeden quantiteyt van
vafte peyn in te brengen , ofte foo met rysboflen te
verforgen, dat men daar puntelyk ende bequaam kan
over heen gaan ; ende telken maal als het felve fakt,
vergaat, of weg gereden word , weder doen opma-
ken , ende dit binnen drie dagen, na dat het haar by
den voorfz. Cameraar fal welen aangefegt, op poene
van eene gulden te verbeuren , ende dar den voorn.
Cameraar het felve fal doen maken op zyn gewin, als
v.Qor&. is.

X I I.

Item, op alle plaatfen in het fandpad, daar floten»
gruppelen, wateringen door heenen fchieten en leg-
gende fyn, foo fullen de eygenaars, ofte bruykers van
de landen, dien het aangaat, ende haare landen aan
de voorfz. flooten, gruppelen, ofte weeteringen heb-
ben leggen, gehouden fyn, goede, vafte, fterke,
breede boomen , ten minften een halve imaatvoec
breed, ofte fterke deelen over de weteringen, floo-
ten, of gruppels te leggen, daar aan maakende vafte,
fterke leunen, met ylere banden vaft gefpykert,fulks
dat de paflagiers by nat, kladdig, en elad weder be-
quaamlyk , fonder pericul van af te vallen, daar over
konnen gaan, op poene van te verbeuren, ibo veelde
boomen aangaat, eene gulden, en de leunen tien ftuy-
vers, foo dickwils als het gebeurt, dat fy gewaar-
fchouwtiynde,'!: felve binnen drie dagen niet maaken,
en dat het den Cameraar daar na fal doen maken, op
zyn gewin, als voorfz. is.

XIII.

En daar de floten, of weteringen door het fandpad
loopen, en tweederley eygenaars der landen van den
anderen fcheyden, fullen die van beyde fyden famen
gehouden wefen, defe boomen wel plat te houden, of
fterke planken te leggen, met de leunen daar aan, als
voorfz. is, en dat tot koiten van henluyder beyden, op
poene als voorfz is.

XIV.

Item , fal dit voorfz. fandpad met bruggen, glin^"
ten, ende alle' dependentien van dien, tweemaal aar-
lyks worden befchouwt, als de eerftereyfein het eftc
van Februarius, of het begin van Martius, na gelegent·
heyd des tyds, ende de tweede reyfe in Oótoberj en
dit by drie Gecommitteerden der Gedeputeerden van
de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht »
als uyt elke
Lit een, mitsgaders den Cameraar, of hec
meerendeel van dien.

X V.

Ende fullen de voorfz. Gecommitteerden t'elken
ichouwdagen voor haare vacatiën, op haar eygen ko-
ften genieten, boven haar wagen- of paardcn-huur ,
elk vier gulden.

XVI.

Welke vacatie-gelden by den Cameraar fullen wor-
den verfchoten, die hem in zyne reekeningc , die hy
van de boeten fal doen, weder in uytgavelullen wor-
den gevalideert.

XVII.

Ende fullen de gemeene Geërfden, die in het on-
derhoud van het voorfz. fandpad gehouden fyn , 't
felve,foo verre hare landen, of fl.igenftrckken,tegeti
eiken fchouwdag alle afgetreden, afgefakte, of a%c-
valle kanten weder doen opfetten , gelyk voorfz. is,
ende boven vier voeten breed effen maaken, ende een
halve voet dik, of foo veel meer, als de Heeren Ge-
committeerden tot defe fchouwc bevinden fullen te
behooren , van goed , klaar , grof fand, daar geen
aarde, nog leemaarde onderis, verhogen, en daar op
en over deylen, latende in het midden altyd de mee-
fte hoogte, op dat het water ten beyden fyden kan af·
fchieten, ende afloopen, als voorfz. is.

X V 1 1 I.

Ende fullen op eiken fchouwdag yder van deGecrf·
dens, ofte bruykers, den aangang, ende afgang van
haare flagen dey len, ofte door haare dienaars, of pach-
ters doen wyfen, op poene van yder maal te verbeu-
ren eene gulden.

XIX.

Ende waar fouten in de flagen gevonden worden,
fullen de Heeren Gecommitteerden defelve flagen mo"
gen aanbelleden,
oï 1 tegen fuiken tyd, ajs haar Ed,
goedvinden,te maken, op het gewin van den derden
penning meer, tot kotten van den gebreekigen, roit$

Rr I M

31?

groote sandpaden. IL BOEK. XV. ΎΙΤ.


-ocr page 320-

χ

VAN HET ONDERHOUDEN EN SCHOUWEN VAN DÉ

3iS

dat men de eygenaars eerft vrage, of fy het als nog
willen fel ver maken.

XX.

En den tyd overftreken zyndc, in welken fy het fel ve
aangenomen hadden op te maken, ende fulks niet ge--
daan en hadden, fullen de vooriz. Heeren Gecommit-
teerden daar over mogen doen de nafchouwe, al tot
koilen van den gebreekigen.

XXI.

Ende als dan nog het felve wederom aanbeiléeden,
omme te maken op gewin, als voorfz. is.

XXI I.

Ende foo ymand eenige leUnen van de boomen, of
planken, daar men hem aan vaft moet houden, om
over de ilooten te ga;ui, afgebrooken mochte hebben,
ofte deflèlfs ilengen, ofte palen uyt de aarde getogen,
of ook de boomen of planken weggenoomen hadde ,
ende men bevinden, of bewyfenkonde, wie fulks ge-
daan hadde, foo fal die dat gedaan heeft, boven heç
hermakén en verilooren van alle fchade, by hem daar
aangedaan, verbeuren vyf en twintig gulden, ende
boven dien arbitralyk gecorngeert worden , na gele-
gentheyd van de faake j welke beboetinge, foo veçl
het pecunieel aangaat, gedaaft fal mogen worden, foo
wel by alle GeintereiTeerde perfoonen^ 'als byden Ca-
meraar, ende Opiicliter van het voorfz. fandpad.
, Aldus gedaan énde gearreileert by de Gedeputeer-
den van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van U-'
trecht, op den II Novemb. Ter Ordonnan-^

tie van de voorfz. Gedeputeerden, geieekent|'Anti
van Hilten. . -

J :.

vü:;

■ - - r.


' } ■ ' ' »

V. SCHlERINGEj^m^^^i ende kraamt by de Gecommitteerden van de Heeren Gedeputeerden

van de Ed, Mog. Heeren 'Staten 's hands van Utrecht, tot de fcbomue en
vordere opmaking van de S andpaden, firekkende van Utrecht af tot het Beü^
Jekommer ende Cuylemburger Veer toe, den %% Auguflus 'MO CXXXIlt.
en by de vóorfchreven Heeren, Gedeputeerden geapprobeert den
5 September.
MOCXXXIIL ' . ■ ,

I.

'n den eerften , alfoo de voorfz. Gecommiteerden
'in het voeren van haare fchiering-fchouwe open
over het felve iandpad bevonden hebben, dat de
overgangen over de dyken nog met geen klin-
kert geplaveyr, en opgemaackt waren, foo hebben
Haar Ed. den Cameraar geordonneert het felve als nog
te doen'maken, tot koften ende laften van de geene,
die volgende de Ordonnantie daar inne gehouden fyn,
ende dat al binnen veertien dagen eerftkoomendei na
expiratie van welke tyd de Gecommitteerden , na
voorgaande behoorlyke uytfchryvinge, daar op we-
der uytkoomen, ende het felve vifiteeren, en de Ichou-
we daar op, en over voeren fullen. ' '

Item, alfoo by de Ordonnantie op het voorfz. fand-
pad geëmaneert, geen feekere breedte en werd gefpe-
cificeert, en dat het felve óp de eene plaatfe breeder
is, als ^t op de ander kan vallen, en vereyft gemaakt
te worden, foo hebben de voorfz. Gecommitteerden
gefchiert, dat men't felve van'nu voortaan van U-
trecht af, tot Houten over den bring toe, fulks het
felve jegenwoordigis, en van daar over defchaiF, bey-
de de paden tot de Leckdyk toe, en voorts van den
voorfz. Leckdyk ten uyteynde, ende tot de Veeren
van Beufekom ende Cuylemburg toe , in de breedte
van vyf voeten fal moeten maken en onderhouden.

lil.

Item, alfoo de bovengefchrevén Ordonnantie me-
de brengt, allé, dat deGecommitteerdens, ende hare
Officianten, de fchouwe van het voorfz. fandpad te
paarde fullen doen , ende dat Dykgraaf en Heemra-
den, mitsgaders haar Ed. Officianten het voorfz. fand-
pad des winters ten tyde van hoog water, ofte yska-
ringe van de Lekke, als de wegen,en watergangen
niet bruykbaar, ofte navigabel fyn , mede fullen mo-
gen gebtuycken. .Ende geconfidereert tuiTchen U-
trecht , Schalkwyk , ende Geyntjesdam verfcheyde
Ilooten leggende zyn, die ten voorfz. fchoiiwdagcn,
en by tyden voornoemt, met tillen vereyfchen over-
leyd, en met aarde aangefet te worden, foo hebben
die voorfz. Gecommitteerden door haren Cameraar
eenige deriêlver tillen algereets doen maken j en ver-
dér hem belaft, dathy verforgen foude, dat de refteè-
rende tillen eerftdaags voorts mede gemaakt, en ver··
forgt foudçn mogen werden.

■ - -- IV. · - ^ ■

En fullen defelve tillen, eens gemaakt ende betaalc
fynde, daar na ftaan, onderhouden, en gelaft moeten
.worden , by yder Gerecht , daar inné, de floten fyn
leggende, en de tillen vereyflchen overgeleyt te wor-
den.

V. ■ ' ^,

' Item, vinden de voorfz. Gecommitteerden nodig,
dat de Cameraar iïü moeten verforgen, 'dat jegensdeni
fchouwdag de tillen^'geleyt, ende wel ende gelyk 'dë
voprichreven tillen' aangeëerd ' ende opgehoogt wor*'
den. - ^ ■ ' '

•n;

V I.

• Ook gehouden iyn', den voorfz. fchouwdag gepaÎ^
feertj ende by Dykgraaf ende He.emraden by tyden
als voorcn gebruykt fynde, die weder op te neemén^
ende in bewaarder plaatfe te brengen, de aerdetedoen
llegten, ende letten, dat die vooriz. tillen by niemand
van de huysluyden in zyn particulier gebruykt, ofte
bedorven worden. '

ί VII.

Ende alfoo in het voorfz. fandpad verfcheyden leeg-
ten ende gruppelen fyn, daar door de landen haar wa-·
térloofen moeten, lbo fchiercn en ördonneeren dc
voorfz. Gecommitteerden, dat alle de bruykeren dec
landen, beneven dewelke alfülke gruppelen leggen,
defelve fullen verhoogen , gelyk den rugge van den
akker , ende daar inne iq de griippel moeten leggen
een heule, die foo lang fal mpeten fyn,. als de breettc
van het fandpad, daar inne defelve geleyd fal wórden ».
en ten minften Avyd eene voet in het vierkant. ''
. V I I 1.

«· Item , alfoo den dyck agter het Goy Μr fmal is i
en het pad daar op leggende, fyn behoorlyke breedte
niet en foude konnen krygen , Tonder vermindering
van denfelven dyk, fohebben de voorfz. Gecommit-
teerden't felve pad weder gefchiert, om gemaakt, en
geleyd te worden op het land , 't welk Adriaan Da-
men in het Goy van het Duytfchen Huys gebruyken^
de is , op welk land het voorfz. pad eertyds gekgcfir
heeft. '

Insgelyks hebben wy bevonden j dat het piad ön-
fi-ent Geyntjesdam vereyft een eynd weegs op dé
Schalkwyker agterweg geleyt, endegennigakt te wor-
den j mits dat het felve by die van het Goy fal worden

OB"


-ocr page 321-

enderlaeuden, 'cn dat het die van Schalkwyk niet en
en fal ftrekken tot nadeel van hare Ordonnantie, of
Handfeften, henluyden eertyds op het m ken ende
IchoLiwen van hare wegen endc watergangen ver
leent.

X.

Item, hebben nog bevonden, na^erhoor van par-
tyen ten wedei-lyds, ende verklnaringe van de huys-
luyden aan den Leckendyk woonende defen annex,
mitsgaders infpeétie locaal, dat het vorder findpad
van Geyntjesdam af na het Beufecommer veer toe,bc-
quaamft gemaakt en geleyd fal konnen worden, op
den opital, ofte kade van die van het Goy, en foo
voorts na het veer toe aan.

X I.

Mits dat men defelve huysluyden, gelyk ook de
anderen , die het fandpad over haare eygen, of ge-
bruykende landen is loopende , niet vorder perfoon-
lyk fal doen raaken, maar het felve fandpai hoeflla-
gcn, en de laften reëel maken, volgens de ordre van
de Gecommitteerden voornoemt, ende de npprobatie
van de Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Sta-
ten 'sLands van Utrecht, gelyk in andere gelyke la-
ften, en fandpaden voornoem t ,by deHecren Gedepu-
teerden voorn, verdaan en vei klaart is.

X I l.

Item, hebben de voorn. Gecommitteerden nog ge-
fchiert en geordonneert, d.it vermits de groote Icha-
de, die het land , competeeren e den Duytfchen
Huys, ontrent het Darp van Houtrn is lydende, het
landpad verleyt, en recht opgebracht lal worden, over
het land van den Noodhulp te Utrecht, zynde cea
kleyne diÜantie.

Aldus gefchiert ende geordonneert by devoorfz;
Gecommitteerdens, op het behagen ende approbatie
van myn Heeren de Gedeputeerden van de Ed. Mog,
Heeren Staten 's Luids van Utrecht, op den z8 Au-
guit. Onder ftont, ter Ordonnantie \an de

Gecommitteerden voorn. , onderteekent, G. van
Blankendaal.

In margine ilont. De Gedeputeerden van de Staten
'sLands van Utrecht, gehoort het rapport van haar»
Gecommitteerden , en geiïen de Schiercedulle , ap-
probeeren dezelve, ordonneerencieallen en een ygely-
ken, dien het felve foude mogen aangaan, ofte raken,
hen na den inhoud van dien te reguleeren. Gedaan
te Utrecht den f Septemb. 1655 Onder ftont, ter
Ordonnantie als boven, gcteekent, Ant. van Hilten.

3«5

GROOTE SANDPADEN. IL BOEK. XF. TIT.


VI. ORDONNANTIE ογ het maaken ende onderhonden van de Sandpaden tvjfchen Utrecht^

de Beufecommer, enCnylenburger-Veeren, gearrefleett byde Ed, Mog^
Heeren Staten 'sLands van Utrecht, den
9 Maart MVCLXXK

Î.

In den eerften, dat van nu voortaan de voorfchre-
ven fandpaaen, ftrekkende van Utrecht af tot
aan het Beuiècommer- ende Cuylenborgcr-Vee-
ren toe, by drie Gecommitteerden van de Sta-
ten, alfe uyt yder Lid een, midsgadersdenCameraar,
cndc Exploiteur fullen werden befchouwt.

ï I.

Ende dat tweemaal des jaars, alfe de eerfte fchou-
vc in Martio, of April, en dc andere in September,
of O£tober, naar ge egentheyd des tyds.

X I I·

Tegen welken fchouwdage een ygelyk gehouden
fal fyn , zyn ilag wel ende na behooren gemaakt te
hebben , ter fchieringe ende love van de voorfz. Ge-
committeerden, op pcene van een oudfchilt, wan-
neer 't felve (lag maar twintig roeden lang is, dog
langer zynde, de boeten tc Uellen na proportie van
de lengte.

I V.

Item, fal een yeder Schout, of ymand van het Ge
recht, foo verre defelve fandpaden door haar Geregt
ftrekken, gehouden fyn aangank en afgank van haar
•flâg, ofte flagen te wyfen, op pœne dat dc Schout
veroeuren fal een oudfchilt.

V.

Item,fal men gehouden wefen, nefïèns het pad ten
wederzyden te graven een bequame gruppel, breet
cn diep na eyfch, op pœne van een oudfchild.

Item, of *t geviele dat jegens den fchoudag, eenig
flag niet wel nog na behooren gemaakt was, en daar
boeten over gevallen waren , dat flag fullen de Ge-
committeerden beftaden te maken jegens ieekercn per-
cmptoiren dage, ten welken dage Haar Ed. daar we-
der op uyikomen, en't lelven befchouwen fullen,tot
koftcn van de gebrekelyken.

VIL

Item, of *t gebeurde, d it tot eeniger tyd in ymands
flag eenige quade, ofte diepe flenken waren, loo ial
deCameraar aan foodanigen Schout, oi Gerecht, als
in wiens flag, offligen foodanigegebreeken zyn, de-
felve een weetedaarof doen, ot doen doen , ten eyn-
de fy 't lelve maaken ende repareren na behooren, en
dat al binnen drie d igen naar iniïnuatie , op pœne
dat den Cameraar, ofte Exploi(9:eur tot haren koileu
fulcks lal Itten maakçn, op 't gewin van den derden
penning meer.

V I I L

Item, foo ymand eenige heckcns komttc beicha-
digen, of de floten daar aanhangende te forceren, of
te ontftellen,of wegte nemen , ot eenige palen, &c,
op de fandpaden ftaande, los te flian, of te breeken,
en men bewyfen konde wie fulks gedaan hadde, fal
den genen die 't felve hadde gedaan , boven het her-
maken ende verftoren van alle Chade by hem daaraan
gedaan, verbeuren vyf en twintig gulden, cn boven
dien .irbitralykgecorrigeert worden naargelegentheyd
van fiken, weike beboetinge , foo veel *t pecunieel
aangaat, gedaan fal mogen worden by den Schout,
of Gerechten, of ook Geintereflèerde perfonen, als by
den Cameraar, ende Exploiteur van dc voorfz. fand·
paden, en fullen de boeten genoten worden als in het
dertiende articul vermeit ftaat.

1 X.

Ttem, alfoo de voorfz. fandpaden op vcrfcheyde
plaatfen zyn komende op en over eenige dyken, daar
fullen de Geregten gehouden zyn een eycken-raamc
te leggen ten rainften drie voeten wyd, en alfoo lank
als die dyk breet is, cn *t felve met goede klinckerc
op lyn kant plaveyen, ten cynde de paflagiers over
't felve bequaam en fchoon lullen konnen gaan, op
poene van een oudfchilt.

X.

Item, alfoo aan , of tuÎTchcn vcrfcheyde landen,
flootjens, of gruppelen gelegen zyn , zoo fullen de
Schouten, of Gerechten moeten beforgen , dat de cy-
genaars, oftebruykers , aan 't benedenfte cynde van
haar land een bcquaanie heul daar in leggen, midsga·
ders ter breette van *t felve pad, ophogen, endc toe-
dammen, ten cynde het pad even ende gelyck door·
gaan mag, op pœne van een half oudicmlCi


XI*

-ocr page 322-

320

X I.

Ende ten eynde de voorfz. fandpaden te beter goet
mogen.blyVen, foo en fal niemand defelve te paarde
mogen beryden, ten zy hy fchriftelyk confent hadde
bekomen, by de hand van alle drie de Ed. Heeren
Gecommitteerden onderteeckent, op poene dat yder
perfoon die bevonden word te paarde op de voorfz.
landpaden, verbeuren fal yder reyfe een oudfchild.

X 1 I.

: Item f en fal niemand op defelve fandpaden met ee-
nigc paerden , koeyen, kalveren, ichapen, verkens
olt,e diergelyke mogen dry ven , Icyden, ofte defelve
daar op laten lopen, op pœne van elke reyfe te ver-
beuren voor yder paard, ofte hoornbeeft een Carolus
gulden , ende van elk fchaap , verken, ofte andere
beellen tien ftuy vers, ende indien de eygenaars van
defelve beeften daar niet by en waren, foo fal men in
fuiken gevalle de boeten mogen verhalen op defelve
beeften, ende fal foodanige beboetinge gedaan mogen
worden, van dit twaalfde, als mede voorgaande elfde
Arricul, foo wel by den Schout ofte Gerechten, als
allen den geenen die tot het maaken en onderhoud van
de voorfz. landpaden contribueren,ofteeénigfintsdaar
ïnne gehouden fullen zyn, als by den Cameraar enden
Exploiteur van deielve fandpaden.

XIII.

Item, fal men defelve beboete perfonen , ofte bee-
ften , in allen Gerechten in den Lande van Utrecht
mogen aanhouden, arreileren, en tegens defelve pro-
cederen Î mitsgaders ook foodanige boeten doen exe-
cuteren, mits alvoorcns foodanige beboetinge probe-
rende by twee geloofweerdige getuygen, of ten min-
ften by eene getuyge ende affirmatie van eede, ende
dat foodanige boeten genoten fullen worden, de eene
helfte by de gene die de beboetinge fal hebben ge-
daan, ende de andere helfte by den Officier, die defel·
ve innen ende executeren fal.

' XIV.

Item, fal niemand defelve fandpaden met wagen en
paarden mogen beryden , op poene foo ymand met
wagen en paarden daar op bevonden word, yder rey-
fe verbeuren fal tien Carolus gulden , ende de beboe-
tinge als vooren eefchieden ende genoten worden.

XV.

Item, fullen alle bruykers van de landen, daar te-
genwoordig de hecken op zyn geilek, gehouden we-
len defelve heckens open ilaande, datelyk toe te fluy-
ten,
ten ware het flot ontilelt, tocgefloten, oftegc-
ftolen was, in welken gevalle zy het aanftonds den
Cameraar fullen moeten laten weten.

XVI.

Item , alfoo den dyk van den uytweg af, door 't
Dorp van Schalkwyk naar de Heul feer imal, ende
't felve fandpad daar op leyt, foo fal op yder drie roe-
den een bequame paal moeten geftelt worden, om de
wagens daar af te keeren , op pœne van een half
oudfchild.

X V I i.

Item, fal een yder gehouden wefen, op fyn lïag
een dubbelde provifie van fand in voorraad te bren·
gen, en altyd gereed te hebben , om tot allen tyden
de quade flenken ende fouten daar mede te konnen
repareren als voorfz. is, op pœne van iwee oud-
fchild.

X V I I 1.

Item fullen de voorfz. fandpaden voortaan gemaakt
en onderhouden worden by de refpeótive Schouten en
Gerechten, foo verre hare Jurifdidien fyn Itreckende,
en een yder fyn flag aan een particulier moeten aanbe-
ftaden, dac 'c felve conform de voorgaande Articulen
gemaakt en onderhouden word, en de koften daarvan
moeten en mogen omflaan over't geheele Gerecht,
mergen mergentaals gelyk, op pœne dat yder Schout
of Gerecht, die daar van in gebreke blyven, in haar
privé verbeuren fullen vyf en twintig gulden.

X I X.

Item, fal den Cameraar gehouden wefen de fchouw-
dagen ten ininften veertien dagen te voren, by affixie
van billetten, foo aan de vier Stads poorten, als me-
de op alle Gehuchten en Dorpen , daar defelve fand-
paden door of neffensleggen,te denunciëren ende ver-
wittigen , ende daarenboven leveren ofte beftellen aan
yder Schout nog een billet, opdat zy ten felven dage
aangang ende afgang van hare. Hagen wyfen mogen.
Ende ten eynde hier van niemand ignorantie pratende-
re, fal defe met affixie werdenbekentgemaakt, daar,
ende lbo fulks is behorende.

Aldus geamplieert, gearrefteert, ende gerenoveert
defen ρ Marty i6/f. Was geparapheert, Car.
van
Valckenaar, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van
d'Ed. Mog. Heeren Staten'sLands van Utrecht. Was
geteeekent, J. v. Luchtenburg. Hebbendé op *c
Ipatium gedrukt 't cachet van Hooggemelte Heeren
Staten, in rooden waÎTche.

VAN DE XOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-


SESTIENDEN TYTEL.

Vervattende de Placaten , Ordonnantiën , Oc-
troyen &c, op de Tollen, Gabellen,
PaflTage-Brug-en Sluys-geld.

EERSTEDEEL.

Rakende de Tollen van goederen, die met Schepen,
of Schuyten in- en door defe Provincie
gevoert worden.

-ocr page 323-

SLUYS-EN BRUGGELD. 11 BOEK, XFLJIT

Om den LeCer eene onderfcheyde kennijfe te geven mn de navolgende inflrumenten, aangaande den Tol op de riviere
de recht i hebben wy niet ondienflig geacht ^vooraf te laten gaan ^ Ugeeneertydsde Heer DoSior Cornelis Bootb^ in
zyn Ed. leven ^ Raad in de Vroedfchap en Oud' Borgemeefier de fer Stad^ grondig kenner van onfe Faderlantjche
oudheden^ hy hetuytgeven van de voorfchreven inflrumenten , dewelke hy
Heda p. 8(S, en 88 ten deele te vinden
%yn , heeft aangeteekent, Geïyk ook door den felven gemaakt zyn de aanmerkingen op den Brief vanKeyfer Hen·
drick den Vierden^ hier nagebracht op
Num.

IV.

DenTol op de riviere de Vecht ^ plagt over feven en acht hondert jaren ^ aan de ntond^ ofte uyîwaterîng van dien ^tot
Muyden uyt V Keyfèrs^ of Rooms-Konings naem geheven te worden^ hy den Land- of Gowgrave van V Neder-ge*
deelte des Stichts van Utrecht.

Dan heeft Keyfer Otto Magnus^ in den jare negen hondert drie en vyftig^ den voorfz. Tol met de landen^ bojfchen^
wateren y uytwateringen^ vijjcheryen^ flilflaande wateren en lacken ofte meeren^ die uyt de gemelte riviere de
Vecht voortkonien, ende allen goeden en geregtigheden, die den Keyfer aan beyde zyden van dien nog hadde , ten
vollen eygendomdesGefiichts van Utrecht overgegeven aan Bijfchop Baldrick ^ als Heer en Prime van den felven Lande.

Zynde daar en boven by Keyfer Otto de Pweede, zynen zoon , gemelte gif te in Ί jaar negen hondert vyf en feven*
tig geconfirmeerti met macht om den ontfang^ ofte opheve van dien in 7 geheel tot Utrecht te transporteren^ ofte
te Muyden te laten y of ten deele te Utrecht^ en ten deele te Muyden ^ altoos tot des Bijfchops behoef.

Gelyk ook^ niet lange daar na^ den felven ontfang ende opheve in V geheel tot Utrecht by den Biffc^p verbracht^ en
by Keyfer Karei de vyfde^ en Koning Philips zynen zoon ^Graven van Holland^ en Heer m van de Stad ^ Steden^ en
Lande van Utrecht aldaar gelaten'·, en fedc-rt d'Unie fonder interruptie altoos tot behoef van den Staten van den
Lande van Utrecht ^ door der felver Ontfangers alleen geheven en gebeurt is.

\1€

De Le fer kan hier hy na ften Hcdajin het leven van Baldrick xv. Biflchop van Utrecht, pag. 77, en 78.

I. BRIEF van Keyfer Otto den Groote, waar hy de Tol op de Vecht te Muyden aan Baldrick^
Bijfchop van Utrecht .gegeven word, den
2 2 AprilOCCCC L IIL

[ In nomine fan6i<e ^ individus Trinitatis^Otto divina
■pYopitiante dementia Rex.

Noverit omnium fidelium mflrorum prafentium y
nee non futurorum folertia, quüd nos int er-
ventionibus Brunonis noflri dile^iffimi germant
y Baldrici venerabilis Epifcopi noflri confen-
iientes ^quasdam res juris noflri ad EcclefiamfanSli Marti-
ni ^qu<e efl conftru6la in loco Trecht vocato , ubi prafatus
Epifcopus Baldricuspraejfe dinofcitur, in proprium concedi-
mus Ó concejfmus, id efl quicquid in villa Amuda habe-
re videbamur, theloneum quoque ad eanderlt villam jufle
pertinent^ quod TValgero jam olim ad beneficium conceffum
habuimus , ad pralihatam Ecdeftam ^perpetualiter in pro-
prium donavimus, Omnem vero pifcationem , quam in
Almere ad noflram Regalitatem habuimus pertinentem^
jure perenni illuc relaxavimus , infuper etiam terram,
quam Hatto Comes in Lona hahuit^ firmiter illuc delega-
mus. ^inetiam quicquid in utraqueparte fluminis habe·
re dinofcebamur t quod dicitur Fecht ^ cum omniintegritate
transfundimus^ terris^ fylvis, aquis, aquarumque decur-
fibus^ fifcationibus y ίβ fl^gna^ lacus , qua ex eodem
flumine Fecht derivantur. De cetero terram, quam Hatto
in loco Eki habere videbatur ad nofirum regale jus ju-
diciario more pro fuo ipftus commiffu fifcata er at, ad fa-
pediSlam Ecdeftam tradidimus, qua etiam flta efl fuper
ripam fluminis Reni. Pralibato quippe concedmus Epifcopo
licentiam in praefcripto loco Trecht nominato monetam fa"
ciet^diy ut nullus Comes ^neque alia perfona qualibetju-
diciaria potefiatemhabeat ^theloneum vel aliud quodlibet de'
bitumyfive quafitum ex ipfa moneta exigendi^noflra Serenita-
tis regia authoritate omnino interdicimus yfed quicquid inde
exigendum erit, ad integrum Epifcopopradi6la urbis à? Ec·
clejia eidem poteflative in poflerum habendi concejflmus.
Et ut hac noflra conceffionis authoritas firmius veriufque
a fidelibus noflris in Dei nomine babeatur t manupropria
noflra fubter eam flrrmvimus , annuloque nofiro flgillari
juβmus.

Signum domi"
m Ottonis in-
viüiffmi Ré-
gis,

Brun Canceïla-
rius ad vicem
Rothberti Ar^
chicapellani re-
cognovi.

Data XI. Kalend. Maji Anno Domini DCCCCLUI.
Indiüime XI. Regnante pio Rege Ottone anno XFUL
Aüum ^indelin^urg. in Domino feliciter y Amen.


II. BRIEF, van Otto den Tweeden, fynen.Soon, waar by de gifte van den voorfz. Tolgeconfir^
meert word, den
6 Juny OCCCCLXXV.

In nomine Sangla^ individus TrinitatisyOtto divina
praveniente dementia Imperator Auguflus.

Noverit omnium fidelium noflrorum prafentium nee
non ζί? futurorum folertia y quod nos interven-
tionibus dileSliffima conjugis noflra Theophania
atque Geronis Jrchiepifcopi ynec mn pro remedio
anima noflra y atque pro Regni noflri flatu (fuafdam res
juris noflri ad Ecdeftam St. Martini, qua efl conflruBa
in loco Trecht vocatoy ubi Epifcopus Baldricus praefe di-
nofcitur y in proprium concefflmus y id eft quicquid in villa
Amuda habere videbamur ^ theloneum qtioque adeandm
IL Defh

villam jufle pertinens, quod Walgero jam olim in henefi*
dum conceffum habuimus y ad pralibatam Ecdeftam per-
petualiter donamus, Omnem vero pifcationçm , quant in
Almere ad noflram regAÜtatem habuimus pertinentem y ju-
re perenni illuc relaxavimus. Infuper etiam terram y quam
Hatto Comes in Lona habuit, firmiter illuc delegamm.
^inetiam quicquid in utraque parte fluminis habere di-
nofcimuf y quod dicitur Fecht y cum omniintegritate trans-
fundimus ^ terris y fthis y aquisy aquarumque decurftbus ^
pifcationibusy flagna ^ lacus y qua ex eodem flumine
derivantur. De cetero terram, quam Hatto in loco Ekf
habere videbatur , ad noflrum regale jus judiciario more

S Γ pr9


-ocr page 324-

321

pro fut ipfms eommiffu fifiata erat^ aa fepe dï6lam Eccle-
ftam tradidimm^ qtu etiam fit a efi fuper ripamfluminis.
Rheni. Pralibato quippe Epifcopo licentiam in prafcripto
loco Trecht nominato monetam faciendiconcedimus. Et ut
mllus Coms aha quaUhet perfona judiciarta potsfla-
tem habeat theloneum^vel aliud quodlibet débit urn fivequa-
fitum exipfamoneta extgendi^ noflra ferenitatis regia au-
thoritaie omnim interdicimus. ^icquid autem inde exi-
gcndum ent, id integrum Epifcopo preediSia urbis ^ Ec-
clefia eidempoteflatiw in poflerum habendiconceffimus. Et
ut hac nofir<ie conce^onis authoritas firmius veriufyue à fi-
delibus noflris in Dei nomine credatur^ manu propria no-
fira fiibtus confirmavimus ^ mnuloque nofiro ftgillari jujp'
mus. ;

-Si»·.

Sigmm domim
Ottms JmperatO'
ris Augiijti,

Folcmarns Canceï-
larms ad vicem
JVtlligifi Archi'
capellam ncogm-
njt.

Data FIIL Idus Junji Anno Domini DCCCC. ^LXXr,
Indï6iione IIL Anno

'usTo Regni Ottonis JCIIII, IfTjperli
f^IL JSium in Erpesfort,

VAN DE TOLLEN, GABELLEN. PASSAGE.


IIL h^lEF^ han tenfelfden Keyfer, waar by ook de macht gegeven word om den voorfz, 7ol
in *t geheel, of ten deelete Utrecht over te brengen » den
6 Jmy OCtCCLXXF.

In mmim fummi Dei, Otto omnipotentis Dei demen-
tia infiimulanie Imperator Auguflus.

Dinofcant omnes fideles noflri pa fentes fcilicet
futurii qualiter nos ob noflra anima remedium ^
debitorumque nofirorum^ nee non {β dik£la no-
flra conjugis IheopÎMni* interventw atque vem-
rahiïis Epifcopi Geronis , ad SanStum Martinum Traje-
iienfemque Eccleftam in proprium damus , in pago Infler-
lake, in comitatu Rhotbodonis villam Amuda vocatam ^
in quantum ejus prius ad prafatam non per tinebat Ec·
de ftam ^ 'cum omnibus ad hanc pertinentibus ^ cum cur-
tilibus^ a'dificiis^ mancipiisy pratis^ pafcuis^ fylvis^ a-
quis ^ pifcationibus ^ mobilibus ^ immobilibus^ taleque
theloneum , quale prius fFalger ineodem Comes exigebat
hco^ {3 ut ejufdem trajeUenfis Ecclefia Epifcopus pote-
Jïatem habeaty utrum illud theloneum totum velit in tra-
jeStum fumere, vel totum in Amuda j vel par tem ejus in
TrapSio , partem in Amuda ^ quod fcripto confirmari
juffimus^ per quod pracipimus ^ quatenus itaut datum ha-
bemus , perpetualiter permaneat, ^ ut vertus credatur
[manu noflra illud firmavimus , èf annulo noflro figillari
juffimus,

Signnm Oomini
Ottoms Magm
Imperator is,

Folmarus Cancel-
larius ad vicem
JVtlligifi Archi-
capeUani recogno-
vi.

Data VUL Idus Junji, Anno ΌominiDCCCCLXXr,
IndiStione IIL Anno Regni domim Ottoms XF, Im^rii
vilh Aëium Erpesfort,


IV* BRIEF, van Keyfer Henrik den Vierden , waar by dêPrivilegien en Vryheden van dm
Jol voor dte van Utrecht en Muydengeconfirmeert worden, den
2 Jmji MCXXIL

InmmineSanBal3individua Trinitatis, Henricusdi'
vinafaventê dementia ( i ) quartus Romanorum Im-
perator Auguflus, r

^um fideÏiumnoflrorum utilitatibenigne confulimus^
digneque eorum petitioni acquiefcimus , antecef-
^ ^ ^ forum nofirorum Regum five Imperatorum mo-
Y ( rem esipquimur , ^ tanto majorem futurorum

nobis nofirisque fuccefjoribus benivolentiam Jpe rémunéra-
tionis captamus. Notum fit igitur omnibus tam futuris
' quam pr4fentihus, quod non folum Trajeüenfibus ac Mu-
denfibusy fed etiam omnibus^ qui in illorum ambitu conti-
nent ur^ jus ii confuetudinem ac privilegium ah Epifcopo
Godebaido concejfum cognofcimus, ft^ hujus conditionis
titulo confirmamus, ut unanimes noflra infiftant fidelitatiy
noflraque dignitati ac coronadetrahentest^adverfantespro
pojfibilitate opprimer e fludeant, infldeles humiliando^fed
fideles corrohorando. Nolumus autem fideles noflros fa-
crament urn lat er e^ quod in hujus charta donatione nobis invio-
labiliter fe confervare Traje&enfes ac Mudenfes conjura-
vertint. Efl vero hic modus facramenti fcilicet, iit mmi-
mtim^rajeStenfemEpifcopatum omni exclufa occafionecon-
tra omnes mort aie s in noflra fidelitate nobis retineant. Ut
autem hujus noflra conditionis five confirmationis autorit as
fiabilis Θ inconvulfa permaneat, hanc indechartam popria
manu corroboratam ftribi figilli noflri imprefftone juffi-
mus infigniri. Huic noflra confirmationi idoneos adhibui-
mus tefies. Godebaldum TrajeÜenfem Epifcopum, Con-
radumOfnahrugenfemEpifcopim, MengohumSanSliMar»

D

tini Prapofitum. Hertmannum Prapofitum. Frïdericum Co-
mitem de Arensberg^ Arnoldum Comitcm deCleve,
(2)
Arnoldum de Rod crfratrem ejus Rucherum. Gifeiber'
tum. (5) Galonem fcultetum. (4) Mudenfes quoque Gi"
felbertus eodem tempore villictis faSlus. Waldo, Sigebal-
dus. Herimannus. fFiltetus, Jerofolimitani. (f) Gode-
fcalcus. Ufcherus. Algerus, Petrus, Tanco. Gerardus.
Robertus, Omnes etiam qui 'trajeüenfem civitatem mu-
nir e debent vallo, ab omnimodo theloneo liber os effe conce-
dimus 5 quandocunque eandem civitatem caufa mercan^
adierint. ^ ^^

Signum· Henri-Je
rtci quarti Ro-
manorum Im-
peratoris invi-
Bifftmi,

Bruno CancelL·'
rius recognovi
vice Arthican-
cellarii.

Data ^ptid-ifrferius Trajtiiurfi Amto Dominica imarmiio-

nis. CIO. c, XXII. -Μ^ίς^

Indiüone xiii. iv. Nonas Jmü.
Anno Domini Henriet quarti Rtgm tjm
xxiii. Imperii
vero
XII.

(!) Hen-


is*. - .Λ· ^

èu

-ocr page 325-

SLÜY5-EN BRUGGELD, IL BOEK. XFl ΤΙΤ.

(t) Hmricüs Junior Romanorum ImperatoryHenrkij^mrti filius ^ Η^ηψΐ terüi cogmmento Nigri nepos , Chmra^
di fecundi mm
1059, Trajeöii ad Rmum/defmSii^ pronepos^ excsffit èvivis amo m^.m eadmurh^ ubi 'm

choYQ furami-umpli lapisβρνφ JepulchraUs^ kimfjac infcripHone,

,f

Ex τ a Henric-i qjjinti Imp. Anno mcxxv.

Et tarnen hic in dipJomatihus anno i i2i. quartu^irihi voluit ^ Jecmdum computatiomm Italorum\ apud quos intet
Jmperatores non mmeratur Henricus jduceps^ geûte^Saxo \ qui coronam a Pontificis manu accipere recujarat
.5 λ-
deoque dtüus Re χ GernMnorum-, quibus (β imprimis Saxonibus Henricus hic Junior infefius ufque fuit,
(ζ) Jrnoldusde Rod ξβfrater ejus Rucherus oUmnumeratiintermajoresveterumRuforum^feu RodiorumTrajeSlenfiumt

qui eircaannum ii%Q. ad novumfojfatum {nunc veterem fojfam vocamus) ades fibi extruxere , quas caflrum rw
brum nuncuparunt : quarum pars potior intra idem JecuUm incorporata Abbati<e St. Pauli ^ reliqua vero reüEla
civiïim habitaculis Rodenburgi indito mmine ^ aquo pons vicinus^ vicus inde adVeteremVallem^ per quamfof"
Ja nova ante tria fecula effoffa eβ^ turn eïiam familia tres fuccejjïve demminationem acceperunt : prifcis inteiim
Rodlis feu Rtifis ante annum
1400. emortuis.
(3 ) Galo Scultetus Traje^enfts ah anno i loj·. fuijfe legitur^ à quo denominata extra ürbem verfus Eurum Galen*

βοοΐ^ verfus Zephyrum Galecop feu Galen-coop.
(4; Gifelbcrti in hts diplomatibus memorantur duo^prior Lara dominus^ Vdonis Ccmitis frater^ Vdonifque Epifcopi
Hildesheym^ Chunradi Comitis ex forore nepos, qui ex Gerpirgi conjuge reliquit JrnoklumΡrapofitumS, Ma-
ria Tr^jeSi. amo 1145Γ. Chunradum Comttem^ Gerardam dibïum Bodonem^ 6? Badelogamnuptam EgbertoMi'
vifleriali', Gerardus autemprocreavit Jlberonem ίβ Chunradum^CanonicosTraje^lenfes^ turn Jrnoldum Dapife^
YumyComitem Hollandiieanno
1199. Î5? Henricum Jngen, Dinge Dominum^ patrem Bothonis Canonici S. Salva*
vatoris, Suederi ScuUeti ÏrajeUenfts mm 1218. Ar midi de TrajeSlo^ ex quibus nati Theodoricus^ Fridert'
eus ^ Arnoldus^fucceffive Pratores feu Sculteti IrajcSïenfes^anno I24f. ii6o. I27f.
Tofierior Gifelbertus villicus Mudenfts (Ensfridi feu Ansfridi Sculteti Mudenfis filius) Godebaldq Epifcopo ingratus
ejufque fücce£ori Andred rebellis fuit : quapropter a Rege Lothario apud civitatem Altenam-EccÎefiaTrajeSlcn·
β s oppreffor fudicatus £5? capite truncatus ββ ^ quarto Idus Januarii, anno
1129.
Manifejlus iiaque eft error eorum^ qui huncGifelberti villiciexitumfexennioaltiusadtemporaHenrici hnperatorisrefe'
runtadfcribere videntur fupra memorato Gifelberto^quondam EccleftAHildesheymenfisAdvocato^quiOdoneÉpi*
fcopo mortuo Bruningo ejus fuccejfore brevi exauüorato , anno ii i f. cum confanguineis in dient elam Godebaldi
Traje6ienfis Epifcopife dederat : quicum etiam anno iiz·^. in carcerem conjeStus fuit, in quo miferrime periit^
Epifcopo interiminterceffione EleSïoris Colonienfis numerata ingenti arts(imma^viχ redempto. Oderant enim
tum Cafarèani, uti ante duo fecula Ludouici
χ i. Galliarum Regis aulici, imprimis eos, quos pater arnaverat,
aut qui defunüo Regifideliffime adhaferant.
(f) Godefcalcus^ Ufcherus ^ reliqui Hierofolymitani in hts diplomatibus hoe tukre pramium peregrinationïs fum*
ptuofa i^cruenta^ quod ad publica negotia Imperii Ecclefié Aiimfierialibus adfcripti βηί : mdlo tarnen hic co-
gnomine diflinüi. Ante Henrici quarti tempora apud Alamannos Iheutonicos ^ Curienfes ^ Burgundionenfes^
pronomina ad aliquot millia excreverant^ ut fileam S axone s £ί? bis vicinos populos neque etiam familia har édita'
riis inftgnibus difcernebantur : ea demum cum cognominibus nata in ufum venere occafme Syriacarum expeditio'^
mm.

confuetudine Cr jufia folvendi thelonei ratione ^ intellexi"
mus quod fuper ejufdem thelonci rationabili exaüione Cel-
fitudinis nojira auBoritas definire deberet. Decrevimus
enim circa hoc in perpetuum pracepimus antiqua
inflitU"
tionis à? obfervantia modum^ qui talis ejh ^i defuper
Dusburg veniunt annonam afferentes^ dent o6io denarios^
fed oSlavus eis reddatur^ de pleüe duos unum pro mo'-
dto. ^i autem a lods infra Dusburg confiitutis vene-
rint I ^ent feptem denarios ξβ feptimus eis reddatur, de
pleUe duos , unum pro modio. Vinum afferentes de
quolibet vafe Cedecim denarios dent, fextus decimus eis
reddatur. Si decem va fa vel plura habuerint, unius vafis
theloneum remittatur eis <t quod vulgo
vullewin dicitur. S$.

roborando, Fenientes autem ad pràfentiam noflram de-
voti acfideles noftri Gifelbertus , Galo Scultetus Arnol-
dusCaftellanus^i^honeftioresTrajeUenfium cives, con-
^Φ} funt nobis de violenta injuria , quam in theloneo
Trajem conitituto fufiinueruntdicentes quod contrà anti-
%uaml3rationefubnixam confuetudinem a mercatoribusci-

V. BRIEF, vandenfelven Keyfer,waar by de voorfz. Toi tegen de knevelaryen van de Tollenaars
geregukert word^ in dato als voor en.

In nomine SanBla individua Irinitatis Henricus di'
vina favente dementia quartus Romanorum Jrnpe-
rater Augufius.

Dum fidelium noflrorum utilitati benigne confulimus^
digne que eorum petitioni acquiefcimus , antecef-
forum mftrorum Regum ftve Imperatorum mo-
rem exfequimur^ ^ tanto majorem futurorum
mbis noflrlsque fuccefforibus henevolentiam fpe rémunéra-
tïonis captamus. Nottm fit igitur omnibus tam futuris
quam prafentibus^ quod non folum Trajeüenfibus fed e-
tiam omnibus, qui in illorum ambitu continentur , jus

confuetudinem acprivilegiumabEpifcopo Godebaldo concef- . u,.

fum cognofctmus t & fubhujus conditionis titulo confirma- pauciora quam decem^ nihil condonetur eis. Si allecia ut
mus^ut unanimes mfira inftflant fidelitati, nofiraque di- déférant emerint^
β majus eft theloneumpifcisquam vint y
gnitati ac coronadetrahentes adverfantes pro pojftbilita- pro piCce theloneum folvant. Frefonesfal afferentes^ unum
te opprimerefiudeant^ infiddes humiliando^fedfideles cor- \οψ faits unum denarium folvant. Frefones de Ofter-
roborandn. //p_ lantvenientes^viginti quatuor dent denarios^ ita ut quatuor

eis reddamur. De Saxortia venientes, decem ξβ feptem
denarios^ feptimus decimtis eis reddatur : as venaleaffe"
rentes^rtonemde quolibet laft folvant. Dani cum mer»
candi caufa introierint civitatem , de capite fuo ftnguli^

^ ^ ---------- , j"· j -gf ψ

Λ\ ^ ·.—""'"J^vnt^itw n/«/rte*i*«i»tw· » rfiiii i,(*kvr n/i*Ji,f- qUi 'fftagijirt dicuntur mvium, quatuor denarios dent. Nort-
'^itatemillamfrequentantibus graves cotidie fier ent exa^io-^ mannes ab omnimodo theloneo liber os effe cognofcimus. ^ii*
«w. Habita igitur traSlatu cumprudentioribusfuper antiqua, ^un^ue infra terminus hujus thelomi venerit de hoc con-
/1. Detl
 $ s % viSlui

-ocr page 326-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE.

viSlus fuerît ^ quodjuflum theïoneum doïofe detulerit ^ tria
tdient α Tielenfts moneta folvat. ^icunque mer candi cau-
fa civitatem intraverint, tam ipfi quam bona eorum fub
jtidicio Ulorum maneant , qui publice jaraverunt juflam
judicït dare fententiam^ id eft Scabinorum. Ut autem hu-
jus ηοβτα confirmationis auStoritas fiabilis incomulfa
permaneat, hanc inde chartam propria manu corroho-
ratam fcribi, ftgiUi nofiri imprejjïone juffimus inft-
^iri. Huic nofira confirmationi idoneos adhibuimm
tefles. Godebaldum Traje^enfèm Epifcopum. Conradum
Ofnabrugenfem Epifcopum. Mengodwm S, Martini PrA-
pofmm. Hermannum Pr<ipofttum. Fridericum Comitem
de Jrnesberch. Amoldum Comitum de Cleve, Arnoldum
de Rad iâ fratrem ejus Rucherum. Gifelbertum, Galo-
nem fcultetum. JVaidonem, Sig^baldum, Hermannum,
Wiïtetum \ Godefcalcum^ Ufcherum^ Algerum ^ Petrum,
^anconem.

Signum Henri"
rici quarti Ro-
mamrum lm-
peratoris invi-
Bi£imi,

Bruno CancelL·'
rius recognovi
vice Archican-
cellarii.

IndiBioneXUL
ÎIILNonJîmji.

Data in palatio Imperatoris in Traje5ïo , quod vulgo Lo'
fen dicitur.
Anno incarnationis Dominica,
cio. c. xxir.
Anno Domini Henrici quarti Regni ejus xxii i. Imperii
'vero
XII.


VI. BRIEF, aan die van het Sticht van Utrecht door Karei y Koning van Caflilieny Aarts-
Hertog van Ooflenryck &c. gegeven, om langs de Vecht, en andere zyne Rivie-
ren op' en nederwaarts vry en onbekommert te varen, mits de geis/oonlyke Tollen
het aaiende y in den jaare MD X VIL

'YyT'aarle, by der gratie Gods,* Coninckvan Cafti-
lien, van Leon,van Grenade, van Arragon,
van Navarre, van beyde Sicilien, van jeru-
falem , van Valence , van Majorque , van
Sardeine,van Corfica 6cc. Eerts-HertogevanOoilen-
ryck, Herroge van Bourgoingne , van Lotreringen,
van Brabant, van Stier, ran Carinte, vanCarniole,
van Limburg, van Luxemburg, ende van Geire,
Grave van Vlaanderen, van Habsbourg, van Tyrol,
d'Artois, van Bourgoingen, Palsgrave,ende van He-
negouwen, Lantgr.ive van Ellate, Prince van Zwa-
vc, Marckgrave van Burgauw, en des Heylig ryks,
van Holland, van Zeeland , van Phiert, van Kiburg,
van Namen , ende van Zutphen Grave, Heere van
Vriesland , van den Windesmarck , van Slavonicn .
van Portenau, van Salins , ende van Mcchelen, on-
fcn lieven en getrouwen den 8\adhouder, Prcefident
ende Luyden van onfen Rade in Holland, Zeeland,
ende Vriesland , onfen Bailliuw-en Capirainen van
AVefop, van Muyden, en allen onfen Rechteren, Ju-
iticieren, en Officieren endeonderfaten, dien dit aan-

f aan fal, falut. Doen te weeten, dat wy ter erniliger
egeerte van den drien Sraten van der Stad en Steden
en andere plecken van den Siichte van Utrecht, zoc
in 't generaal, ais in den naam van een ygelyken van
den Ingefetenen van dien , ende om feekere redenen
ons daar toe porrende, wy den fel ven uyt fonderlinge
gratie verleent ende geconfenteert hebben, verleenen
en confenteeren mits defen , dat zy voertaan hoeren
goeden en coopmanfchappen langs die Riviere van der
Vecht , foo voorby onfer Stad Wefop, ende onfen
Slote Muyden , als elders, ende ook door, en langs
andere Rivieren van onfe Landen en Heerlykheden
opwaarts ende nederwaarts met heuren goederen én
koopmanfchappen, of anders, varen en reyfen fullen
mogen , fonder dat men henlieden , of ymand van
hen, of heuren goeden, houden, beletten, ofte van
heuren reyfe verachteren , of retardeeren fal mogen,
by deurtrekken van eenige ketenen, boomen , afan-
ders in eeniger manieren, overmitsbetaalende by den-
felvenvan der Stad en Stichte van Utrecht den ouden
en gewoonlyken tollen ende rechten. Ontbieden
u
daarom ende ygelycken van u , dat gy den voorfz. van
der Stad ende Stichte van Utrecht, ende ygelyk van
henlieden , van onfen voorfz. Oélroye ende confente in
der manière, als boven, doet, laat, gedoogt, rufte-
lyck , vreedelyck ende volkoomelyck genieten ende
gebruyken , fonder henlieden daar tegen te doen,la-
ten , of gedogen, eenigfints turbeeren, of moleftee-
ren ter contrarie , want ons alfoo gelieft. In *t jaar
ons Heeren lyij. ende van onfen Rycke de tweede.
Aldus onderteekent, by den Coninck, Dublioul.


Vil. ORDONNANTIE, ende Lyfie van de Tollen binnen Utrecht, op de Vaart, ende in 't

Geyn. ^

Ordonnantie ende lyfte, waar naar d'Officiers
't recht van de Tollen binnen Utrecht, op
de Vaart, ende in 't Geyn, (tot dat by de
Staten anders geordonncert iiüwefen) ful-
len hebben te gaderen ende te ontfiingcn , ende waar
naar fy , ende een ygclycken , dien het aangaan fal,
gehouden fullen tvefen hun te reguleren, fonder aan-
fchouw te nemen op eeriig hoog ofte leeg water, of
gratiën, die men de koopluyden in voortyden gedaan
ihag hebben: welk recht van Tollen alhier geftelt
word, naar datmen 't felve geufcert heeft gehad, te
ontfangen by Biifchop Fredrik van Baden , by Bif-
fchop Philips vaii Bourgoingen, ende Biifchop Hen-
rik van Beycren tyden -, ende daar na by die Key-/

ferl. en Koningl Majt. als geweeft zynde Heeren van
den Lande van Utrecht , ende voorts by de Heeren
Staten van den fel ven Lande gecontinueert word, ge-
lyk hier na volgt.

Lyfle 'uan de Vryheyd^ die de navolgende Steden op
de Tollen van de Landen van Utrecht hebben»

UtrechtAmersfoort^ Rhenen.

Defe zyn vry ende geven niet.

Culenborch^ Vianen^ Schoonhoven ^ jimeyde^ Mont'
foort, YJfelfieyn.

Defe zyn mede vry ende geven niet, maar die Landen
die zy onder hen hebben, die geven half Tol op dc
Vaart.

....... Ot·

inmÊiiÊÊÊÊÊtÊik

M

miÊÊÊÊÊÊÊÊÊm

-ocr page 327-

SLUYS-EN BRUG-GELD.

Deventer i Campen^ Swol, Groeamgen, ende alle die
Steden van Over-TJfel.

Defe Steden varen vry tot Utrecht, maar in het
Geyn, en op de Vaart, geven iy van haar fohepen
of wagens elk een duyt.

Jr^erdam, jïmfierland , Weefp^ Muyden^ Naar-
den, Jlle-Goyland t Woerden ^ V land van Woerden^
Oudewater , V land van Oudewater, Wyk^ Leerdam^
V land van Leerdam.

Deie voorfchreve Steden ende Landen, varen op 't
Scichts recht, ende geven half Tol in 't Geyn en op
de Vaart, ende tot Utrecht varen iy vry.
Item Nnys.

Geven elk van hare goederen een half vieryflcr.

Keyfersweerde ^ Duysborgy Niemegen^ Thiel ^ Sant-
'wyk^ Aecken.

Defe geven elk van hare goederen, een fwartjen,
is'een oortjen.

Item alle goederen komende door de Vaart, ofdoor
't Geyn , die den Tol aldaar betaalt hebben, zynt'U-
trecht vry 3 by foo verre die daar blyven, maar we-
derom uyt Utrecht varende ,zyη gehouden haar fche-
pen ende goederen te vertollen.

Eade wat goederen van Utrecht varen na de Vaart,
of door 't Geyn, zyn gehouden tot Utrecht dubbel-
den Tol te betalen.

A.

Afch, yder lait 5 ftuyv.

Aal de tonne i ftuyv. i. pen.

Appelen , yder ton op de Vaart na Utrecht komen-
de
 2 pen.
Appelen te wage komende als voren.
2 lluyv.
Appelen geilort den hondertften penning.

B.

Boter, yder tonne
Bier, een vat
Beercn, ftuk
Bedden, ftuk
Bedfteden, ftuk
Bontwerk en timmer
Bocke leer., bereyt een deken
Bocke-leer, onbereyt
Boeking, een ftroo
De twintig ftroy maken een laft. Item de Sprot twee
voor een.

Bakfteen ende Vechtileen yderduyfent. 1 ftuv. 8 pen.

C.

Goper, dat nieuw is 't hondert pont. i ftuyv. ζ pen.
Coper dat oud is 't hondert pont i ζ pen.

Goper , te weten alderhande Manufhduren den hon-

dertiten penning.
Caïfsvellen, yder deken die bereyt zyn, i ftuyv. 8 pen.
Calfsvellen, onbereyt
 12 pen.

Carftanien, 't hondert pont meerder en minder pon-
den naar advenant. 2 ftuyv.

D.

Dufteen gemalen ofte ongemalen yder ton 2.pen.

E.

Eftricken, geloyde't duyfent i ftuyv. 8 pen.

Eftricken, oftgeloyde 't duyiènt it pen.

Eek, van bier 4 pçn.

Eek van Rinfche wyn yder aem 8 pen,

Eek van Franfche wyn, yder oxhooft 9 pen.

F'

ruyt, yder koppel I ftuyv. 2 pen.

G.

Greynen van alle foorten gemalen of ongemalen ni^t

uygefondert, yder laft i ftuyv. 8 pen,

_ t Hoet van dien 8 pen.

Glas een wach <5 pen.

Garen een fchyf , ftuyv. 8 pen.

Galants een tonnç ö pen

Ιί. BOEK. XFl TIZ
H.

Honig een vat
Hunden, een deken
Hars, een center
Hennip, 't hondert pont
't fchip-pont van dien
Hâring, 't laft tot
14 tonnen
Een ton haring
Hop een iiik

I.

Ifer, 't duyfent pont

I ftuyv. 2 pen,
I ftuyv. 8 pen,
9 pen.
8 pen.
I ftuyv. 8 pen.
3 ftuyv. pen,
4 pen.
I ftuyv. 8 pen.

3 ftuyv, 11 pen.

De. hondert ftaven voor drie duyfent pont gerekent.

Ifer, 't hondert pont
Jopen bier, yder vat

6 pen,
8 pen.

K.

1 ftuyv. 2 pen,

I ftuyv,

2 ftuyv. 8 pen»

I ftuyv. 8 pen,
12 pen.

6 pen.

Keeiên, een waag van 300 pont
Karre, yder ftuk ~
Karflèn, 't duyfent pont
Knollen geftort, den
100 penning
Kiften, ftuck

Koeyeii ende kalveren, ftuck

L.

Loot, een rol
Linne laken ofte kameriks doek, yder ftuk. i ftuyv.
Leyen een ryft 6 pen

M.

Marferye, een kift, een mande » of een tonne, yder 3 ft.

Meede, een baal
Mee, een vat

I ftuyv. 8 pen,
ï ftuyv.
2 pen,

f ftuyv.

N.

Noten, het groot hondert

O,

Oly, een vat
OlTen, ftuk

P.

Pek, 'c laft

Peren, de hondert mandekens
Peren geftort, den
jog penning.
Peren komende van de Vaart, yder ton
Peren, komende te wage als voren
Paarden, ftuk

R.

Roertol, een fchip
Roeitol, een fchuyt
Hoertol een fchuyt fonder roer
Roertol, een fchuyt van Amfterdiim

S,

Sout, 't hondert

Schape.vellen, yder deken onbereyt
Schapen-vellen, bereyt
Schollen, een wagen vers
Schollen, gedroogde, çen korf
Steur, die deurvaart,'t ftulç.
Staf, ftaal, een bofch
Staal, een mandeken
Staal, het duyfent pont
Seep, yder vat
Stockvis, 't hondert pont
Schapen ol lammeren ftuk
Spykers ofte nagelen, yder ton
Smeer, een haring vat

T.

Tar,'tlaft
Thréfoiren, ftulç
Tafelen, ftuk
Traan, yder vat

V.

Vlas van alle iborten, pont grpoç ? ftuyv, 4 pen,
Verkens, ftuk 4 pen.

W.

Wagens van Gorcum oftePapendrecht,yder ί ftuyv.
Wagens van Thiel
 4 pen.

Wollen lakenen, bacyen of carfaycn, ftuk 4 pen,

§s 5 Wynf

ï ftuyv. 4 pen,
12 pen,,

3 ftuyv,
2 ftuyv. 8 pen·

I ftuyv. 8. pen.

4 pen.
I ftuyv. 8 pen.
ï ftuyv. 8 pen.
I ftuyv. 8 pen.
6 pen.
3 ftuyv.
I ftuyv, 8 pen.
4 pen,

4 pen.

2 ftuyv,
12 pen»

I ftuyv,
12 pen,
8 pen,
Ö pen,

2 puld;
I ituyv,
ί ftuyv,
? ftuyv,

3 ituyv,

3 ftuyv,
8 pen,

^ftuyv. 8 pen,

lö ftuyv,
I ftuyv,
I ftuyv.
2 pen,

4 ftuyv»
I ftuyv. 2 pen,

3 ftuyv;
ï ftuyv. 8 pen,
I ftwyv. 8 pen,
I ftuyv.

-ocr page 328-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE.

Wyn, Rinfche ^of brandewyn, yderaam i ftuyv.

ende wefende i of 5 ftoopen meerder 5 ftuyv.
Wyn , een ftuck van 3 aamen of da'jr boven inko-
mende 3 ftuyv.
Wyn,, een boot Spaans of Frans _
ζ ftuyv. 4 pen.
Ende een oxhooft ^ 1 ftuyv.
ζ pen.
Endc voorts van alle waren hier in niet begrepen,

bevinden goet, dat geven fullen van 't pont groot een
brafpenning, mits dat de fchippers ofte koopluyden,
des verfocht zynde, by foïemnelen eedé verklaren ful-
len , hoe dier datfy hen waren ingekoft hebben, daar
na den Tollenaar in voegen vooriz., hem fal regule-
ren, en den tolle daar at ontfangen, fonder meer,of
min die koopluyden af te mogen nemen.


Vlil. ORDONNANTIE j rake^^e het invorderen en betalen van Haar Ed. Mog, Tol tot

jimrrfoort.

Van een aam wyns.
Van een oxhooft wyns
Ende voorts na'advenant.
Een vat honing
Een Hamburger tonne oly

Ende voons naar boloop, min of meer.
Een ton reufel
Een tonne fmeer
Honderd pond ongels

tot IJ pond nederwaarts, en beneden
zf pond niet.
Een vat Haring, dat door., of uytgaat
Honderd pond koeye kalen

tot if pond nederwaarts, en beneden nier.
Een vat honing dat uyr, oi doorvaart
O ο
Een meesgen, of ftroyigen bucking, dat

uyt of doorvaart
Een tonne, of korf vifch nu in kimmen

gepakt wördtnde, die uyt of doorvaart
Een tonne df iak vlafch die boven de

löo pond weegt
Beneden tot fo pond

Éeneden fO pond nier.
Honderd pönd wafch
Beneden tot
50 pond
Tot 2 5 pond toe

Daar onder nier.
Een tonne peck of teer
Een voeder eek of baft
Een hoed ftcenkolen makende z8 fchepel
Een fak hoppen die een fp p is
Die imeer is

Die in âe Γ Een fchips fouts
mcrcktko-) (-^^„p j^t een roer heeft,

ITy^vareJ*^! I^^n fchip dat geen roer heeft
2Ô Mudden hoppen Üie men uyt vaart
10 Mudden
5 Mudden

Beneden dc f mudden niet. t

Een wagen wolle die door He ftad paiîèert ο
Een teneng wants die door de Stad pafleert ο
Een byndel veder dat 12 pond is ο

Jtem, een koman met lyn wande, diebuyten
den Geftichte gefeten is,^daar mede te
' merkt komende .. ο

Itemi'een koman met fyn wande die binnen

O
O
O
O

O O

ö
O
O
O

I

X
I

den Geftichte gefeten is
Item ^ alle kramers die Tolbaar zyn elk
Item,
100 tynuewants ^
Een ftelle wolle die door de Stad pafleerd
100 Pond wolle die men binnen onfc Stad
verkoopt

Ende voorts nederwaarts naar beloop min

of meer, ^ ^
Éen kar re yfers met een paard ?

0
ζ

1

I

0

1

O

O

ζ

O
O

O
O
O

O
O
ö
O

O
O
O
b
O
O
O

1

0

1

ο
O

0

1
I
1

I
I

0

1
I

f

O

Klet 'twee öf meer paarden -
too Pond^fichtyfers
Een kift met ylerwerk

7;;'= ίο "f.::.···
ί

■r-T-ttltiil

iitémeA

V

κ

Item, elck koman die hier met fyn harnas
te markt brengt en dat
2 ƒ gulden waard \

is of,daar boven
Beneden
2f gulden tot tien gulden toe
Ende beneden tien .gulden niet.
Een karre met ward of todden geladen

met een paard
Met twee of meer paarden
Een karre met boeken met een paard
Met twee of meer paarden
Een karre met fadel-bomen desgelyx.
Een karre met geladen fchagten als voren.
Een karre met houte vaten als boven.
Een karre met ^olle vaten desgelyks.
Een wagen, of een beflagen karre, yder ο
Een daker, of tien huyden geloot ρ

Een daker, of tien huyden ongeloot ο

Een daker, of tien twee winters, of twee

jaarige vellen ο

Een daker, of tien kalfs vellen ο

Een duker, of,tien fchaaps vellen · ο

Een daker, of tien boe χ vellen ©

Een rund, oiTe, of koeye dat door de Stad

gaat en niet verkogt word ο

Dat verkogt word en door gaat ο

Een'koppel, ofte korf vy gen, ofroiynen

dat uyt ofte ingaat ο

Een korf fcholien die boven maten groot is ο
Die meer is ο

Een ftelle, ofte beflagen karre yder ο

8 ; Een karre met een pa^rd met weyt geladen ο
O i Twee of meer paarden ο

ο Een karre met een paard die kolen geladen
O heeft

8 Met twee of meer paarden
8 Een kalf dat de moeder niet en volgt
O Een paard als een rund
8 Een gefadelt ry paard vry.
Item, vier varkens als een rund
Ses fchapen als een rund

8
O

.4
8

éÊ

Ly/fe va» die geene die van den Tol vry zyn.

I

Amfterdam.
Groeningen.

De Heeren van Utrecht, ende die vyf Eccleficn,"
ende borgers van dien, den Abt van St. Pauwels.

E^e Maarfchalk van Amersfoort , · en Eemland.
DenGrave van Holland. 1 van de goederen tot haaf
Den Hertog van Gelderland. J keuken behorende.
Cara pen.

Deventer. :

Swol. ,

Rhenen. 7 , ,

Item, alle turf en branthout die men by dag werkt
of ter bede levert.

Dat mede alle die geene, die van outs met goed
recht vry fyn geweeft^ vry ilillen blyveo.

m

8'
O

O

S

8

Q

Q
O

I

3

I

ζ

O

O
O
O

8

O
8

O
8

4

O
g

O

'i

O

5

O

6
8
O

O
O

4
8

8
8

0

1
X

X

O

0

1

0
X

1

O
X

0

1

3

I

ζ

O
O

O
O

O 4
O

δ
12

O

4
4

O
O

O
O
O

O

O
O


-ocr page 329-

rdonnnntie ende Lyfte , waar naar de
Officiers van den Tolle van Rhenen, '
op den Rhynftroom, *c recht van den
felven Tolle, binnen der Stede Wyk
by
Duurftede, voortaan (tot dat by de Staten anders
ceordonneert ial wefen ) fullen hebben te gaderen en
te
ontfangen, ende waar na fy , ende een ygelyken,
dien het aangaan
lal, gehouden fullen wefen hun te
reguleren, fonder aanichou te nemen op eenig hoog,
of leeg water, of gratiën, die men de koopluyden in
voortyden gedaan mag hebben, welk recht van Tol-
le, alhier geftelt word , naar dat men 'c felve geü-
fcert heeft gehad, t'ontfangen by BiiTchop Fredrick
van Baden , by Biflchop Philips van Bourgoingen,
ende Biflchop Henrick van Beyeren tyden , en daar
naby die
Keyferl. en Koning. Majt. als geweeftzynde
Heeren van de Lande van Utrecht, ende voorts by
de Heeren Staten vanden felven Lande gecontinueert
gelyk hier na volgt.

ftuyv.

en diergelyke fruyt, den tach-
foo veel die weerdig fullen zyn

Van een tonne aals

Appelen, peeren ,
tigften penning,
voor den Tol.

Aardwerk, als kannen, kroefen, kruycken ende pot-
ten , den tachtigften penning als voren.

Aluyn, een fack of bale aluyns, daarvan men plag te
nemen tien ftuyvers, fal men nu voortaan ontlàn-
gcn 7

Aflchen, weed-aiTchen, een vat ii pen.

Ânynen ende pot-aflchen den tachtigfteo penning als
voren.

B.

Beeften, een paard 2 ftuyv.

Een os ofte koe ι Iluyv.

Een fchaap 8 pen.

Een verken 4 pen.

Blek ende byen den tachtigften penning als .voren.

Een bedde i Ituyv. 4 pen.

Een tonne botter 4 ftuyv.

Bier, Bremer, Hamburg, Befons, Wiflcmer' Bieren,
een laft 10 ftuyv.

Een tonne i ftuyv.

Jopen bier, een laft if ftuyv.

Een tonne i ftuyv. 8 pen.

Boekweyt, een hoet i ftuyv.

Boonen, een hoet i ftuyv. 4 pen.

Boeking, blaauwe fteenen, niet genoemt by de mo-
lefteenen, hier naar den tachtigften penning.

C.

Camfer den tachentigften penning, van foo veel als die
weerdig fullen zyn, voorden tolle leggende als voren.

Cabbeliau, clokfpyfe, cooper ende clemye, al tTa-
men den tachtigften penning als voren.

Colen, fmee-coïen, een hoet 8 pen.

Steencolen, ad idem.

Houtcolen y den tachentigften penning als voren.

E.

Edik 5 een tonne bier-edik i ftuyv.

Wyn-edik, den tachentigften penning.

Eftricken, een duyfent eftricken i ftuyv.

Erwitten, grauwe ende witte, 't hoet 2 ftuyv.

F.

O

CO

IS

Fufteyn , den tachentigften penning al$ voren ge-
feyt is.

7 ftuyv.

G.

Glas, een wagen glas

Een hoet garftcn

H.

Haring, een laft haring 10 ftuyv*

Een tonne haring i ûuyv*

Hout, alle hout dat vanboven komt, ook nieuwö
fchepen, die na de oude Ordonnantie fchuldig fou-
denzyndentwintigften penning, van foo veel die in
den boiTche ende op 't Itapcl gckoft hadden , daar
van en fal men voortaan niet meer nemen dan den
veertigften penning , van foo veel als die weerdig
fullen zyn, voor den tolle voorfz. leggende, fon-
der by den Tollenaar eenig tolhouc tot fyncn pro-
fyte te mogen nemen.

Hout dat van beneden opwaarts gevoert word, te we^
ten wagenfchot, een hondert To ftuyv.

Deelen, den tachentigften penning als voren.

Cromhouts , een fchip naar de groote van dien, lï,
13,14 ofte ly ftuyv. ende het meefte fchip 2.0ft.

Sparren, een hondert f ftuyv.

Caphouts, een duyfent y ftuyv.

Hoepen, den tachentigften penning als vorçn.

Honich, een tonne 4 ftuyv.

Hafel-nooten, van de tonne i ftuyv.

Huyden , een deekerhuyden, en zyn iiftuks /ft.

Houtkolen, den tachentigften penning als voren.

Huysraat, een vollen huysraat, te weten, bedden ,
threforen, kiften, kaften, banken, halen, tan-
gen, tin, koper, écc. 41 ftuyv.

Hoppe, een groot hondert, *t welk is drie hondert
ponden % ftuyv. 8 pen.

Hars, den tachentigften penning als voren.

Heyde, een fchip ofte een boitfchip f ftuyv.

Haver, een hoet 1 ftuyv*

I.

Ifer, een duyfent yfer 7 ftuyv. 8 pen;

K*

Kennip, een fchippont, wegende drie hondert pon·
den 5 den hondertften penning.

Korftanien, kaien, kennip-zaat, den tachentigften
penning.

Een kifte, oftreibir 8 pen.

Kannen, kroeien , den tachentigften penning als
voren. L.

Lakenen, een grof graeuw laken, komende van bo-
ven 1 ftuyv. 8 pen.

Linde lakenen, den tachentigften penning.

Loock ad idem.

Een ryft leyen een blanck;

Loot, den tachentigften penning als voren.

M.

Molenfteen, vanfeventien , die naar die oude ufantie
fchuldig zyn 15 ftuyvers, fullen voortaan pafteren,
mits betalende van het ftuck 10 ftuyv.

Ende alle andere, groote ende kleyne naar advenant.

Moftertfteenen, fercken, ende alle anderen blaeuwc
fteenen, den hondertften penning als voren.

Metalen, den tachentigften penning.

Mede mul, en mofter zaat, ad idem,

N.

Noten, als hafenotenen ockernoten, den tachentig-
ften penning als voren.

O.

Ongel of fmcer, een tonne ζ ftuyv. Β pen.

Olyeen raap-olyc, een vat ζ ftuyv.

P.

Potten, den tachentigften penning als voren,

Rofy.

iluy V. 4 peil»

sluys. en bruggeld. IL BOEK. XUL ΤΙΤ, stj

IX, ORDONNANTIE, ende Lyfie, waar na iOfficim dm Tolk binnen der Steé f^yk by

Duerflede, voortaan ( tot dat by de Staten^andersgeordimneertjalws·
fen ) fuUen hebben te gaderen ende ontfangen.


-ocr page 330-

van de tollen, gabellen, passage-

328

R.

Rofyncn en vygen, de koppel of twee korven'i ftuy.
Runen, den tachentigften penning als voren.
Raapkoecken, eenduyfentraapkoecken iftuy.S pen.
Roer-tol, van eenydelfchu^^t, oftefchip, een roer
hebbende , i ftuyv.

Rogge, een hocc i ftuyv.8pen.

Raap-zaat, een hoet 2, ftuyv. 8 pen.

S.

Sàlpeter, eenen fack, een mouwer , ofte een tonne
^ 8 ftuyv.

Solpher, een tonne, fack, ofte mouwer, ad idem.
Sout, een hondert fouts dat by de andere Ordonnan-
tie geftelt was , op een oudfchilt, fal van nu voor-
taan niet meer geven dan 3° ftuyv.
Speek, den tachentigften penning.
Een tonne fmeer 2 ftuyv.
Schaaps-vellen, den tachentigften penning.
Staal, een mant ftaals, den veertigften penning.
Sprot, falm, ende ftorten, den ; tachentigften pen-
ning. T.
Terre, een laft, ti. tonnen voor 't laft
Traan, of harinckfmeer, een tonne
Tegelen, een duyfent
Tin, den tachentigften penning als voren.
Torf, een famereus, of een bockfchip vol
Tacken, een famereus tacken
Een vim tenen ongefchelc
Een vim witte tenen

V.

Vifch, gefouten vifch, een laft;
Een tonne

Srockvifch, een kip, ofte band, wegende 300 pont

4 ftuyv·

Drooge vifch, fchollen, tofigen, den tachentigften

penning als voren.
Verfche vifch, een kaar fchip
Schelvifch, den tachtenrigften penning.
Gefouté vleefch en tonnen

W.

Wyn, Rynfchewyn, die men plag te vertöllen, met
tolvoeders, te weten, fes, feven, of acht, llegte
voeders, van den droeven wyn , voor een tolvoe-
der gereekent, en van den fchoonen wyn, vier vyf
of fes flechte voeders, voor een tolvoeder gereekent,
die plegen [te betalen een oudfchilt, weerdig we-
fende twee en veertig ftuyvers, regard nemende op
den leegen wateren , ende of die i'chepen hebben
moeten ontladen, fal men nu voortaan in allen ge*
vallen, of die ichepen ontladen moeten dan niet,
betalen van drie vaten die men noemt voederen,
eenen ouden fchilt, maakendetweeen veertig ftuy-
vers, ofelcke voeder veertien ftuyvers, fonder ee-
nig recht van wyn te nemen, fo die Tollenaars tot
nog toe gedaan hebben, dat men hem fcherpelyck
verbied te doen.
Wefterfche wynen, een pype petaus 2 ftuyv. "8 pen.
Een
oxhooft paillet, ofte ancerofe 2 ftuyv.8pen.
Een bote romenye,
ad idem.
Een bote malevefeye, ofbaftaart f ftuyv.

Wolle, een fak komende van boven die gemeenlyk
van eender groote zyn^ en van ouds plachten te ge-
ven
if ftuyvers, fal van nu Voortaan pafleren, mits
betalende van de fak 10 ftuyv.

"Was, den tachentigften penning als voren.
Was , een fchip pont, wegende drie hondert pon-
den, den hondertften penning.
Weed, den tachentigften penning.
Wieken, een hoet een brafpcn.

Ende van de goeden hier voren niet gefpecificeert,
nog getaxeert, fal men voortaan nemen ende ontfan-
gen den tachentigften penning, van foo veele als het
goed, voor den tollcieggende, weerdig is, ende dit

iluyv.
ftuyv.
iluyv.

ilnyv.
lluyv.
ftuyv.
lluyv.

ftuyv.
ihiyv.

7
ζ

1

ί

s

2

4

ΙΟ
I

ftuyv.
I ftuyv.

¥ Î

»

4. '
t

li

tor anders geordonneert fal zyn.

Ende of ook bevonde worde, bydefe Ordonnantie
niet genoegfaam voorfien te wefen , tot confervatie
van (2) de voorf. Tol-rechte, en redelykebevoegenvan
de koopluyden, ofte dat eenige duyfternifle of qus:-
ftie daar inne bevonden ende gemoveert worden,
daar van referveren die (3) Staten de decifie en inter-
pretatie aan haar , om daar inne te ordonneren ende
difponeren, als het behooren fal.

] tem 5 ordonneren ende ftatueren ^ dat van defen
Tolle, niemant exempt nog vry en fal zyn, dan die
by fpeciale geufeerde privilegiën doceren fullen, van
deugdelyke exemptie en vrydom.

Item, dat geen gecommitteerde Tollenaar, of Of-
ficier , die aldaar geftelt fullen worden omme Tol-
rechten te colleóleren , fonder pacht daar aan te
hebben , koopmanfchappen fullen mogen hanteren,
nog doen, van goeden die den ftroom opwaarts of-
te nederwaarts varen, ende verby defen Tol paf-
feren.

Item , of ymant bevonden worde *t recht van de
voorfz. Tollen gefraudeert te hebben, dat fulke frau-
dateur ofte fraudateurs, geftraft fullen Vorden, by
confifcatien van haren fchepen, ende goeden , of an-
ders aan haar perfoonen, foo men van ouds aldaar ge-
gevvoonlyk is geweeft re doene, en nog opwaarts op
den felven itroome geufeert word.

Item, dat een ygelyk pretenderende exemptie en
vryheyd van defen Tolle, gehouden , fal zyn mede te
brengen ende te toonen behoorlyke brieven van den
geprivilegeerde Steden en Plecken, welker beneficien
ly genieten willen , houdende in effed dat iy deug.
delyk :gequalificeert zyn , der felver exemptie ende
privilegiën te mogen gebruyken , en dat hy by eede
verklaart heeft in handen van der Wet, geen onvryc
goeden onder dekfel van fynen Tolbrief te eximeren
nog te vryen : dat ook geen onvrye perfoonen pare
nog deel in fyn koopmanichap en (uilen hebben, nog
dat die aan eenige onvrye perfoonen van te vo'oren be-
looft, nog verkogt zyn.

Datfe ook defelve Tolbrieven alle jaar fullen doen
vernieuwen, van gelyken ook den behobrlyken eed,
fulks als boven.

Item 5 dat alle fchippers en koopluyden van bene-
den opwaarts varende verby Schoonhoven, gehouden
worden te nemen van den Tollenaar van Schoonho-
ven een billet, inhoudende wat goeden fy luyden ver-
tok iiiilen hebben, van gelyken als zy eenig goed aan
de Vaart, of elders onderwegen geloft hebben, daar
van ook te nemen eenig vertoon ende kenniffe te too-
nen, ende komende tot Rhenen, die felve billetten
ende kenniflè te toonen den Tollenaar aldaar, op dat
hy hem dies te beter voorfien mag tegens fraude ofte
bedrog.

Van gelyken ook dat alle fchippers ende koopluy·
den van boven nederwaarts varende, van de Tollenaar
tot Rhenen nemen fullen declaratie van de goeden,
by henluyden aldaar vertok, ook mede betoon ende
kennifle van de goeden, die zy op de Vaart of elders
onderwegen nederwaarts loflen ende ontladen fullen,
en dat toonen den Tollenaar te Schoonhoven komen-
de, ten fine voorfz.

Item, dat de Tollenaren aldaar in der tyd den koop-
luyden niet meer afnemen en fullen dan navolgende
defe Ordonnantie, nog henluyden vorder travailleren,
nog eenigfins qualyken toefpreken, op pcenedaarvan
geftraft te worden aan hare lyven ende goeden; ende
die injurien ende mpleften te beteren na gelegentheyd
der faken.

Dat ook wederomme geen koopluyden, fchippers,
nog anderen, den Tollenaars, nog hare dienaren, in
't exerceren van hare officie, en fullen injurieren met
woorden, op pœne van te verbeuren dc fomme van

hon·


-ocr page 331-

s l υ Y s- ε ν β r ü g g Ε l d. IL BOEK. XFL TIT.

tiondcrt Carolus gulden ,d'eene helft tot profyt van de
Staten, ende d'andere helft tot behoef van den Tol-
lenaar , ende boven dien arbitralyk gecorrigeert te zyn,
naar gelegentheyd der fake.

En ten eynde eenen ygelyken van deiê Ordonnan-
tie geadverteert mag zyn, ende geen oorfake en heb-
bc van ignorantie , foo word geordonneert, dat de
felve gcichreven » of gedrukt ial worden in borden,
en opentlyken gehangen aan de poörten ende Stad-
huyfe van der Stede,daar den voorfz.Tol gecolledeert
word, en alomme elders ter plaatfen daar de koop-
luyden arriveren ende komen fullen , fulks dat een y-
gelyken die fien , lefen, en uytfchryven mogen na
haar gelieven. <4)


{i) in het II. Memoriaaïboeck ' s Hoofs van Utrecht ^55. ivord defê Ordonnantie hyna vdn woord tot woord ook
'gevonden^ op den
27 Januar. if45'. uytgefondert de navolgende veranderingen. Ordonnantie gecondipieert en
gemaakt deur fchryven van de Majt. van de Koninginne Regente &c. van dato den z/Januar. i f4f, en op
hare Majt, en myne Heere die Hoofden en Gecommitteerden
Van de Pinantie 'sKeyfersCörredie, daar naar
men belaften foude mogen de Officiers van den Tol op ten Rhynftroom.'t recht, dat men tot WykteDuer-
llede gegadert heeft, en nu voortaan binnen der Stede van Rheenenby den Tollenaar, Befienders, en Tol-
fchryvers geordonneert is te gaderen , en ontfangen, en hem te reguleeren, fonder aanfchouw re neemen
op eenig hoog, of laag water, ofte gratiën , die men koopluyden in voortyden gedaan mag hebben, welk
recht van tol hier word geftelt, naar dat men het felve geufeert heel\ gehad te ontfahgénby Biflchop Fre-
derick van Baden, by Biflchop Philips van Bourgondie, en Biflchop Henrick vanBeyeren tyden,ende fc-
dert die Keyf. Maj. aan den felven Lande van Utrecht gekoomen is, volgende zeekere irtfqrmatie
daar op
genomen, ruftende in der Kamere van der Reekeninge
in den Hagej ende eerft: van den partyen begin»
nende mette Letter A.
(i) Van de voorfz. Tolrechte.
Inde voorige Ordonnantieflaaty van *sKeyièrs Tolrecht.
( 2 ) De Staten.
In voorige, die Keyferlyke Majefteyt.

(4) Het flot van de voorige Ordonnantie Ïuyd aldus. Onder ftont gefchreven. Aldus gedaan en geófdonneert
by de Coninginne te Brufl^el op den 11 dag van Meerte
if4f. En getekent, Marie. Nog ftont on-
dergef. my tegenwoordig, Verreycken*

X. ACTE van de Heeren Gedeputeerden van de Ëd. Mog. Heeren Staten 's Landsvan Utrecht,
nopens het verkenen van tolteyckens voor de borger en van Wyk, den 13 September

Die Gedeputeerden van de Staten van den Lan-
de van Utrecht, gehoort hebbende feekere
fwarigheden, gemoveert by den jegenwoor-
digen Pachter des tols van Rheenen, tot
Wyk by Duurftadgelegt, ende den Rentmeefter van
de Domeynen, Cornelis Both, met hem gevoegt, be-
roerende het uytgeven van de tolteykens, ende de
vryheyd derborgeren der Stede van Wyk voornoemt,
mitsgaders 't gcene Henrick van Schulenburg, Bor-
gemeefter, ende Dirck van Holland, Schepen der
voorfz. Stede, als Gecommitteerden van de Regeer-
ders der felver Stede, belieft heeft daar over aan te die-
nen , en te ejchibeercn , omme alle misverftant ende
inconvenienten te verhoeden, zyn met de voorn. Ge-
committeerden in den naame van hare principalen
overkomen ende veraccordeert, dat de Regeerders
van Wyk niemand eenige tolteyckens en fullen ver-
kenen, dandengeenen, die waarachtige borgers zyn,
en die eerft den behoorlyken eed fullen hebben ge-
daan , ende daar na een jaar lang continueelyk binnen
die Stad van Wyk met hünne familien , als andere
waarachtige borgers doen , gewoont hebben , ende
die voorts daar na elcke jaar, ten minften fes weeken
insgelyks aldaar fullen hebben gewoont, ende die haar
burgerichap niet en hebben verbeurt, en op geen an-
dere plaatfen burgers zyn, nogburgerfchap genietenj
ende dat alfulks ^c tolteyckens by de voorn. Regeer-
ders uytgegeven fullen worden, in der forme als hier
na volgt.

JVy Borgemeefteren en Schepenen der Stede Wyk by Duur-
flad, certificeeren by defen ^ m byfonder den'Tollenaar van
Holland t (^c. dat N. onfe burger, en inwsonende poer»
ter over jaar en daggeweefl^ en als nog is, heeft ook voor
ons den behoorlyken burger^ eed gedaan y dat hy voorby d$
voorfz. tollen^ nog wachten van dien , geen goederen voe-
ren^ nog doen voeren faly dan fyn felfs , of on fer mede
burgeren goederen., mits hem mede gevende hare Tolbrief^
diens hy zyn merkteken hier ondergefleh heeft, begeerende
daaromme op de voorfz, lollenaren^ en haarluyder Offi*
eieren, dat zy onfen voorfz medeburger met zyne goede*
ren hier op tolvrypaffeeren laten., totFiSloris dag nueer^
koomende toe incluys , achtervolgende onfe oude 'Trivile*
gien ende gerexhtigheyd. Des te eenen oirconde (^c.

Gedaan te Utrecht den 13 Septemb. ifpj. Ende
was onderteyckent, Henrick van Schulemborch,
Dirck van Holland. Onder ftont, ter Ordonnantie van
de voorfz. Gedeputeerden, onderteyckent, G. dc
Ledenberch.


xi. instructie j waar na de ColleSieur van den Tol van Utrecht, fig fal hebben te re*

guleeren , gearrefieert den 19 Septemb. ΜΌ XCΚgerenoveert den iz
Maart MDCXL· en den
8 Junji MOCLXXL

I.

In den eerften ,fal den voorfz. Colledeur gehouden
weien , die tolrechten met fyne toebehooren te
innen, en te ontfangen , gelyk men na de oude
coftuymen, herkoomen, ende rechten, volgens
de lyfte, ordonnantie, en verklaaringe van defelve tol-
rechten (daar van den Collefteur dubbelt gelevert fal
worden) gewoonlyk is, en behoort te doen, welke
lyfte en ordonnantie, en verklaaringe den Collefteur
m een bord fal doen flaan, en hangen in het openbaar
//. Deel,
in zyn voorhuys, ten aanfien van een ygelyk, fon-
der ymand te verongelyken , meer of min af te nee-
men dan het behoort, ofte ook eenige gerechtigheyd
des tols te verlaten, öf quyt te fchelden; ende dit al
fonder eeni^ diiîîmulatie , of pra£texten,dicmcn fou-
de mogen vinden, of voorftellen.

I l.

Item, fal gehouden wefen den Staten , baare Ordi-
naris Gedeputeerden, mitsgaders den Rentmeefter van
de Doracynen t'allen tyden ,dcs vermaant Îynde, ope-

Tc «ingc


-ocr page 332-

flinge tc. doen van fyn Regifter, ende aan'den Rent-,
meeiler vanrde Domeynen, van maande te maande,
pr^eifelyk te betalen, al het geen by hera, lopende
defelvc inaand, ontfangen is, of behoorde ontfangen
te fyn; ende dat in goeden gevalueerden gelde; ende
fullen hem die betaalingen ,alfooaan den voorn. Rcnt-
meefter gedaan, in uytgave iyner reeJçening op de re-
.cepiiTe oiçe quitantien van denfçlven Rentmeeiler ge^
leden en gepafieert werden.

" Dèn'voqrfz. Collecteur fal gehouden wefen t*allen
tydçh b.y de Staten, of haare Qrdinaris Gedeputeer-
den, des vermaand fynde, in handen van denfelvente
keveren pertinenten ftaat, of reekening van het gee-
ne by hem onifiingen is , en ontfangen behoort te
fyn, fonder d?\t hy in denfelven Itaat, of reekening,
cenige l'eft^pten fal mogen brengen, maar fal gehou-
den wefen te verantwoorden, fonder reftanten.

IV.

Sal desgelyks gehouden wefen , ten profyte van de
Domeynen, te verantwoorden van alle de breuken en
verbeurten , die iri den voorfz. tyd uyt fake van den
ToXdoor niet a^ngefprooken, den Tol gefraudeert,
ofanderönts niet voldaan te hebben, gevallen, ende
verfcheenen Tullen wefen , fonder dat men verftaat,
dat den voorn. Collecleur by hem felven over ecnige
dep v^rfz. breuken fal mogen verdingen , of com-
pqfitie. maken 5 maar fal gehouden wefen de fchepen
cn goederen van de n^isbruykers in arrefte te houden,
ter tyd'toe by de Staten, <jÎte haare Qrdinaris Gede-
puteerden met fummiere kenniiTe van faken geappoin-
ibeert, ofte andcrfints getermineert fal wefen. Dan
van, ïklle li^leyne misbruyken, ofte mefufen , die on-
pofelyk by veFgetenheyd;^ ,ofte verfuymenifle vallen,'
ofte gebeuren , ende van- goederen Van kleynder im-
p.oriantiç, niet be4ragen.de boven ifien,. of twaalf gul-
den eens , daar van fullen die gecondemneerden ten
op^chfe Van de Dbmeynen, mee den Rentnieelkrdie
^•enniiT® mogen necmen, en ten overilaan van den Col-
Icéleur coinpofeeren. ^ i . . . \ λ

V . ■ · V.

Eüen yoo.riz. Collecleur fil geen tol ontfengen van
dcproviande, vivres, ammunitie, ofte huysraad,toe-
behporencle de Heeren van de Geünieerde Kovincien,
ofte andere Officiers , ofte dienaars, die tot hier toe
Yo.orby 4ep tol gewoonlyk fyn vry te varen, of by
myn Î^erendie Stateri vry^erkent fullen worden, nog
ook van vivïandiers, of foetelaars, die hare vivres in
het leger van de Generale Staten fullen willen veyien,
of verkoopen, daar van fy in 't wederom koomen ge-
houden fullen wefen betoon te doen nabehooren, dat
fy defelve vivres in het leger verkogt, ende geleverc
hebben.

V I.

Item, fal den Colledeur geen tol neemen van vryc
wynen, die de Chur- en andere Furften, Princen,
ende Heeren , gewoonlyk fyn alle jaar tot haar hof-
houdinge van boven te laten komen , achtervolgende
dic oude lyile, fonder meer.

V I I.

Den Golleéfceur fal geen verlof mogen geven die
fchippers uyt hdt veen koomende, voor en aleer, "dac
zy getoont fullen hebben , dat iy den impoft van de
ontgrondinge betaalt, ofte den Pachter, of fynen Ge-
machtigden gecontenteert hebben.

VIII.

Den Colledeur fal gehouden fyn re admitteeren al-
fuiken Contrerolleur , of Contrerolleurs, als by dc
Staten aireede geftelt is, of nog geftelt lullen mogen
worden, fonder de felven in het volbrengen van haar-
lieden-laft ende commiffie eenig beletfel te doen,op
arbitrale correftie. '

I X.

In voegen als, voçren , fal den CoHefteur ook ge-
houden wefen te verantwoorden van 't geêne van dc
vracht van den Tol op de Vaart komt.

Ende of het gebeurde, dat in het geêne voorfz. en-
de den voorn, tol aangaande, eenige duyfterheyd qua-
me te ontftaan, ofte gemoveert worde,daar van hou-
den die Staten de'interpretatie, ofte verklaaringe aaa
baar.f - .. ■ H < i

' Gelyk fy ook aan haar behouden defen ten allen ty-
dèn'te vermeerderen ; verminderen , ende veranderen,
na hare geliefte , waar na deo Colledeur gehouden
fal weien hem® te reguleeren. , ' ^^

XII.

Ende (al voor alle het felve trekken ende genieten
alfulke jaarlykfe gagie , als fyne voorfaten in
colleàc
getogen en genoten hebben.

Aldus gedaan,te'Utrecht den 8 Juny 1671.

BI

van de tollen, gabellen; passage.


jL- Π

XII: < INSTRUCTIE voor den ColleHeur van dm Tol van Rheenen, gelegen tot Wyk by T>mr^

flede, by de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Vtrécia. gearrefleeri,
den 23 Septemb. ΜΌ XCF, gecorrigeert en geamplieert den 13 Oecem-
ber MOCXVL en gerenoveert^ den
12 Juny MOCXXFIl m e
JidyMDCLlK ■/ .

;r j·.

...... . . .

I^'n den eeriien,fal den voorn. Colle^eur gehouden
-weiêh;,,'de-fiplrecbteni met fyiï toebehooitm té
manen, en te ontià^igcn, gelyk tnen na' oude Co,·^
ituymen , ende reçhtçn , navolgende 'de lyftej
ordonnantie, ofte'veftlaaringe van dèlelvè tolrech-
ten, (daar van den .Colleóteur dubbelt: gele vert fal:
worden) gewoonlyk is en behoort te doenwelke
Ïyiie , ordónnantie en vèrklaringe den Colleöeur in
een bord fal doen beflaap ,, en hangen ip 't openbaar
in fyn vöorhuys, ten aanfien van een ygelyk,, fonder
ymàrid tè verongélyken , meer of, min af te neemen,
als 't behoort, ofte dok eenige geiechtigheyt des tols
te verlaten,, of quyt le^fchelden i ende diï al fonder
cenige diffimulatic ', ofte onder eenige prastext, 4ic
mea foude mogen vinden, of voörüellen. ^,

l.ifr.

ΙΛ

, , ---------......... . —

.Item. fal. gehouden fyn den Staten,, haare Ordinarii
Gedeputeerden^^ mitsgaders dfen Rentmeefter van de
Domeynen, t'àllen tyden, des vermaant fynde, ope-
ninge te. doen van fyn regifters \ ende aan den Rent-
meefter van dc Domeynen alle maand praecifelyk te
betalen het geene by hem Ibopendedefelve,ontfangen
is, ofte behoort ontfangen te fyn, en Hat in goeden
geëvalueerden gelde
5 eiSeiùllen hem de betaalingen,
ioo aan den voorn. Rentmeefter gedaan, in uytgeeven
fy ner reekeningc,op de recepiiTen ^^ of quitantien yaa
I'defelve eeleden ende gepaifeert worden.

I I L

Den,voorn. ColleÖ^eur fal gehouden weien t*aiïea
tyden by de Staten, of hare Ordinaris Gedeputeerden
ae$ Viïmaant ^fnde^ in handen van: defelve te keveren

per-


-ocr page 333-

pcrtinentcn ftaat, ofte reekening van 't geenebyhem
ontfangcn is, ende onrfangen behoort te fyn, fonder
dac hy in deufelvcn ftaat ofte reekeningen eenige re-
ftanten fal mogen brengen, raaar faA gehouden wefen
fynen ontfang vol en fuyver te verantwoorden, fonder
reftanten.

I V.

Sal desgelyks gehouden wefen ten profyte van de
Domeynen te verantwoorden, alle de breuken en ver-
beurten, die in den voorfz. tyd uyt fake van den Tol
door niet aangefprooken , den tol gedefraudeert, of
anderfints niet voldaan te hebben , vervallen en ver-
fcheenen fullen wefen, fonder dat men verftaat, dat den
voorn. Coltóeurby hem felven over eenige der voorfz.
breuken ial mogen verdingen , oite compofitie ma-
ken, maar fal gehouden zynde fcheepen en goederen
van de misbruy kende in arreft te houden, ter tyd toe
by de Staten of hare Ordinaris Gedeputeerden met fom-
miere kenniflê van faken geappoinfteert, ofte ander^
lints getermineert fal weien ; dan aan de kleyne mis-
bruyken, ofte mefufen, die onnofel by vergetentheyt,
ofte verfuymenifle vallen , of gebeuren, van goederen
van klcynder importantie, niet bedraagende boven
tien, ol twaalf gulden eens , daar van iullen de Ge-
committeerden tot opfigt van de Domeynen met den
Rentmeefter kenniife mogen neemen, en ten over-
llaan van den Colleéleur compofeeren.

V.

Den voorfz. Colle<?:eur en fal geen tol ontfangen
van de provianden, vivres, ofcehuysraad, toebehoo-
rende de Heeren van de Geünieerde Provinciën, ofte
andere Officiers, of dienaren, die tot hier toe voor-
by den voorfz. tol gewoonlyk fyn vry te varen, ofte
by myn Heeren die Staten vry fullen erkent worden,
nog ook van Viviandiers, ofte Soctelaars, die haare
vivres in 't leger van de Generale Staten fullen willen
veylen, of verkoopen , daar van fy in het wederom
koomen gehouden fullen wefen betoon te doen, dat
fy defelve vivres in 't leger veirkogt en gelevcrt heb·
l^n.

VI.

Item, fal den Colledeur geen tol neemen van vrye
wynen, die den Chur-en andere Furften, Princen,
cnde Heeren gewoonlyk fyn alle jaar tot haar huys-
.houdinge van boven te doen koomen , agtervolgende
de oude lyfte, fonder meer » {i )
mits daar mn fynde
onfe behoorlyke paspoort ^ ende anders niet.

M V I Γ.

Sal den Coïle5ieur gehouden wefen aÏÏe vrye goederen
perfeSleïyk op te teekenen, ende daar van regiffer apart
te houden f ende dm fcbipper fcherpelyk af te vragen^ of
defelve goederen vry fyn, of nkt\ ende met het felve re*
gifler alle maand een perfe^en ftaat, neffens den inkoo-
men van den tol aan den Rentmeefter van de Domeynen
overfenden.

VIII.

Den Colle6teur fal geen verlof mogen geven , de
fchippers uyt het veen koomende, voor en al eer fy
vertoont fullen hebben, dat iy den impoftvan deont-
grondinge betaalt, ofte den Pachter , of fynen ge·
magtigden gecontenteert hebben.

t i X.

Den Colledeur fal gehouden fyn te admitteeren al-
fuiken Contrerolleur, of Contrerolleurs, Befitnder,
of Befienders , als by de Staten geilek fyn, ofte nog
geftelt fullen mogen worden, fonder dcnfelven in 'c
volbrengen van haarlieder laft en commiflie , eenig
belctfel te doen, op arbitrale corredie.

X.

Sal gehouden wefen , refidentie te houden en den
tol te bewaren in het tolhuys, 't welk de Staten al-
daar ftaande hebben, ende fal op geen andere plaatfe,
nog huyfinge , ( 3 )
nog in geen herberge , dan in hec
voorfz. tolhuys mogen vertollen, ende dat telkens in
de prsefentie van den Contrerolleur cnde Bciïendei*s.

(4) X I.

Ende of het gebeurde, dat in 't geene voorfz. ofte
den voorfz. tol aangaande , eenige duyiferheyd quamc
te ontftaan, of eenige quieftiegemoveert mogte wor-
den , daar Van houden de Staten de interpretatie aan
haar,
(f) ofte Haar Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeer*
den.

X I I.

Gelyk fy ook aan haar, ( ö) ofte Haar Ei. Mog.
Ordinaris Gedeputeerden<t
behouden^ defen t* allen ty-
den te vermeerderen, en veranderen , na haar gelief-
rc, waar na den Collcóteur gehouden fal wefen, hem
te reguleeren,

XIII.

Ende fal voor alle het ielve trekken ende genieten
alfulke gagie, als fyne voorfaten van de colle& geno-
ten en getogen hebben. Aldus gedaan t^ütrecht (7 )
den f Juli 1654.

33«

SLUYS. EN BRUGGELD. IL ÊOEK. XFL fΙΓ.


( I, i, 3) gten mder dèfe Num. met curfyf gedruckt ftaat^ is in de Inβruεiie van den 15 December i6i6 inge^

komen. . ,

(4) Tuffchen dit % en Jrtykel, luyà het χ Jrtyk. van de Inftruüie van demi, Septemh. ifpf. aldus.
Ende alfoo de voorfz. collede defen Collefteur gegoft word op conditiën, dat hy in een jaare niet min in
ontfang fal mogen brengen , dan de fomme van drie duyfent twee hondert ponden , van veertig grooren
Vlaamfch het pond} ende dat hy 't geen daar âan te kort fal mogen koomen, uyt fyn beuriè fàl lupplee-
reh} en 'tgeen den tol in een jaremeer fal komen uyt te brengen^ rot profyte van de Öorteynen, getrouw-
lyk in reeckeninge brengen } foo fal den Collefteur gehouden wefen daar voor , mitsgaders voor het ge-
trouwe nakoomen en volbrengen van defefyne Inftruétie, ende Commiffie
hem daar benevens gegeveii,
ial
Vooren hem defe collectie te mogen onderwinden, te ftellen twee fuffifante borgen, tot genoegen Van
de Staten of hare Gedeputeerden, en in handen van defelve te doen den behoorlyken eed.
(f,6 )
Siet op Num, i, i, 5.

('7) Het flot van de voorige Înftru&ien luyd aldus. Gedaan te Utrecht den Septemb. i jrp^. den 15 Deèeirfj.
1616. en iijuliiïöi7»

Xlll. ORDONNANTIE van de Ed. Mog. Heeren Stam " s hands van Utrecht, rakende kt

invorderen en betalen der Tollen,gearrefleert den 2 8 Decepé. MDCCXX,

De Stateti vaii den Lande van Utrecht, ver-
fcheyde malen in ovérweginge genomen heb-
bende, hoedanig de tollen in defeProvinde
voor het toekörrtende zouden konnen wor-
den geheven ende betaald, foo tot gemack vart de
IL Deel. ^
commercierende Ingefetenen der Provincie van Ü-
trecht, als tot aanmoediging der fchippers cnde Ge-
intereifeerdens irl de Vaart op dén Neder-Rhyn cnde
andere Rivieren, midsgaders tot weering van alle frau-
des, fluykeryen ende verbodc handelingen tuiïchendc
Τ t 1 fchip-

s


-ocr page 334-

'ben göedgevondeu ende verdaan , dat niet i January
aankomende de tollen fulien worden ontfangen înmà-
'nieren, als volgt'.

Dat alle giften ende gâven of gefchenken , die tot
nog toe door de fchippers aan de bedienden van den
tol gewoon zyn gegeven te worden, onder de bena-
mingen van meec en fooy, 'of onder wat pretext die
ook'gVgeven mogtenzyn, teneenemaalfullen ophou-
den, énde dat door de fchippers, boven 'de zegels,
alleenlyk in eenc mafia Tal worden betaalt voor rol die
'felve fömnte, welke fy te vooren voor tol, meet en
fooy, ende onder eenige andere benaminge tot nog
toe hebben betaald.

ï I.

Dat in cas door eenig fchipper, fyn knecht, of y-
mand van fynent wegen , direételyk of indireételyk,
aan 'de bedienden van den tol, haare vrouwen, kinde-
ren , of ymand van haare familie, eenig gefchenk,
hoe genaamt, mogre worden gegeven , dat foodani-
gen Ichippcr daar door fal verbeuren fyn fchip ende
'de goederen, die hem in 't felve fcHip Competeren,
ende diat den tolbediende, die fodanigen priEÎèntfelfs,i
'of door àndcre, genotenmogte hebben,
'defaSlo^mct
infamie'van fyne bedieninge fal worden gecaifeert, 't
2y de voorfz. corruptie op verfcher dhàd , 'ofte wel
nariiaals ontdekt mochte worden. Ende op dat de
voorfchreven bedriegeryen te beter mogen worden
geweërt, zo zal degeene, welk de corruptie komt
te ondekken, zoodanig , dat die het prkfent zal ge·
notén hebben, daar van na rechten'kain wordenóver-
tuygt, 'geniéten eén prèemie v'an 'tièhnhaal de waarde
vkh 't -geerie gegeven zul zyn, en inlpuniteyt', Tchoóh
by medepligtig aan 't voorfz^ feyt mogte wefen.

Dat 'den tol gerè^üleert ίΚΙ wördën'op fodanigp
thdriier, ^at de fchippörS vergenöegt Tullen zyn·,en de
tol niet benadeelt worde,fulleiide oe prysder tor^óf-
den^gefegüledrt naar degrocitre vündeÏchepen,fchuy-
ten of vaartuygen, volgens haarbylbrief,^ölét^iniicntj
nogtans op de laading', of die'beftaat in laft- of ftuk-
goederen', alles'op foo een moderate voet, dls'totiiog
toe daar voör betaald is gewórden.

IV.

Dat den voorfz. tol fal worden betaalt 'in dier voe-
gen , dat de fchippers, den Rhyn afkomende, ende
Utrecht fullende paiieren ^tot Wyk alleen iullen moe-
ten'uartgévèh de grootte van h'aare fchepen of vaar-
tuygen, met den inhoud van hare lading, wanneer,
naarnt, op te houden, een memorie van derfelver la*·
ding, öp een zegel, fal worden ter hand e^ftelt, waar
voor fy niet meer als het bloote zégel fullen betalen ^
welke memorie fy aan de Vaart verWiffelen, en waar
voor fy een andere onfangen fullen, fonder iets anders
als het zegel daar voor te voldoen : fullende fy gehou-
den zyn vervolgens de vooriz. tweede rhemorie, bin-
nen drie uuren, na haar aankomft in de Vryheyd dêr
Stad Utrecht, door den fchipper felfs, of in cas vail
'fiekte, door ymand, die volkomenbequaam ende ge-
magtigd is, over te'leveren aan ddnOnfanger van den
tol binnen Utrecht, ten comptoire van de Heeren
Bewindhebberen der Provinciale'Compagnie van Com-
mercie, &c. op de Nieuwe-gragt byhet Hieronimus
fchool, alwaar fy haar tol fullen 'moeten voldoen. En
belangende foodanige vaartuygen , welke den Rhyn
af na Holland paiferen, of van daar na boven komen^
fullen de fchippers baren tol moeten betalen, ter eer-
fter plaatfe van haar aankomen, cn de quitantie moe-
ten overleveren, de afkomende aan'de Vaart, ende
opvarende tot Wyk, waar voor haar een dubbeld ter
hand fal worden geileld, fonder daar voor iets te betalen.

V.

Dat'de fchepen of vaartuygen^ welke de Vech top-
komen , ofte door eenige andere vaarten de Stad U-
trecht paiferen j aldaar haren tol 'en 'zegel moeten vol-
doen , ende vervolgens over al vry paiferen fullen,
blyvende ^éen gehouden haare qjuitantie of zegel aan
het laatftè comptöir defer Provincie tc vertoonen, of
öp te geven. ·

V I.

Den 'tol 'tTJtrécht'fal aangegeven endc'öntfangcn
A^ordén ten 'compfoire van geriiöldfe'Cört>p^giiie, iii
de 'mattnd'van 'April·tot September^beyde ittcltiys, des
'morgens ^van àcht'tôt 'élf ilfen-, én In de andere tnïian'-
den vian negen^to't elf uf^n , niir^gadërs des naarhiid-
dagsidltyd-vkh'drié'tótvyf üüÏén. ·

Ende op dat niemand hier van ignorantie en prà?-
tendere, lal defenlalommè voorden gepubliceert engc-
affi^éërtήaàrbëhóbfen,mitsgàdersin een lyfte worden
'^opgehangen"inialle'deTol·comptoiren defer Provincie.
'Aldus gedaan 'ehcJe 'geàrreileért >birtnen "Utrecht den
i8 December *i7lo. Was'gepSrapheert, 'J. Taats
Van Ameröngen, vt. Onder ftond , ter Ordonnan-
tie van myne voorn.'Heeren'de Stateö. Was getee-
kent, G. Voet van Winifen. Hebbende op 't fpa- .
tiiiüi gedriikt 't cachet van WelgemelteHeferén Statei^
in een rooden ouwel, met eenpapiere ruyte overdeckt.

fchippers en de bedietidcns vah den voorfz· toi, heb-j fonder haar onder eenig voorwèndfel, hoc ook ge

van de tolle ni g as el le ni passage.


!XIV. BRIEF Dav/J vdn 'Botirgondi'en y Bijfchop'te Utrecht, waarhy aan die'vanAmfler-
dam vryheyd van de Stichtfe Tollen gegeven is^ den iiJanùarJMCXlÇCLXXVUL

David Van Bourgondien, by der genaden Gods,
Biifchop t'Utrecht, al en onfen Amptluy-
den, dienaren ende onderfaten, dien dit na-
beichreven roeren mag , faluyt. Ons is te
^l^ennen-gegeven van wegen de Stad van Amftelredam-
jTie, hoe èen deel'weynig jaren herwaarts, eenige van
u bearbeydende zyn geweeit, hen hinder ende moeye-
niife te doen in haren rechten ende beiïtten van Tol-
vry te wefen, als fy met haren koopmanfchappen en
^goeHen Vârende ende ^köniende zyn in der Véchte, door
^onfe Stad van Utrecht. In welken befitte'der vry-'
heyt van den Tollen voorfz. fy feggen ge weeft: te heb-
ben foo lange , dat gedachteniife van menfchen an-
ders daar over niet cn is. Begeerende daarom me wy
ïiare burgers ende poorters in aldufdanigen rechte cn
befitte, als voorfz. te hpuden en doen houden. Wy dan
•die begeerende zyn die koopluyden, oden Lande na-
kende, gebuerlyk op die'oude gewoonten én manie-
ren ;getrad:eert te werden,'believen ende confentéren
den.borgeren ênde poorteren van Aniftelredam voórfz.
dat fy ende alle haren goeden fullen mogen-komen en
varen in onfen Lande ende Stad van Utrecht, éndc
daar door nederwaarts ih Holland, Braband, Vlaart-
deren ende andere landen, en weder komén üyt Hol-
land , en die andere landen voorfz. van opwaarts in
onfe Landen ende Stad van Utrecht voorfz., en daar
door töt^Amftelfedaraende deh'Rynftrootn opwaarts
tot ^n onfer Stad ^ van Rheenen, op alle alfulke vry-
heyt ende befit van geene Tollen te betalen, als fy
over langen tyden*ge weeft zyn, ^Is dat ons genoeg
gewittiget is. Maar waart, dat diebórgéren ènde
poorteren voorfz. of haren goeden boven ^ie ^len
van onfen lande voorfz. en Geftichte
vo'erpn,%ftege-
voert worden, of van boven quamen,
fo fullen die bor-


-ocr page 335-

gereft eftde poortcren voorfz. van harén goeden tollen
geven ende betalen , gelyk anderen doen ende khul-
dig zyn. Waaromme wy u allen ende èen jegelykcn
byibnder beveelen, die voorfz. burgeren en poortêren
van Amftelredamme, in aldufdanigen ouden gewoon-
ten , manieren ende bcfitte als voorfz. te houden j niet
tegenftaande, dat u in voortyden anders van onfca
wegen bevolen mag zyn. In oirkonde 's briefs befe-
gek met onfen zegele. Gegeven in onfcn Slootc toe
Duerfteèdo, in hec jaar onfes Hccren 1478., op den
laatiten dag in Januario. Synde bciêgek met cenroo-
de uythangende zegel.

SLÜYS-EN BRUGGELD, IL BOEK. KVl, TIT.


XV. EXTRACT , wMr by blyckt, dat de voorfz. Fryheyd ook aan andere Steden genven it,

den 7 Februar. MOXLIK

Item, Amfterdam, en Amfterdamraerlant, Weefp,
Muyden, en Naarden, ende alle Goyland» en
Woerden, ende dat Land van Woerden, Ou-
water, en het land van Ouwater, ende Wyck,
ende het land , dat daar onder leyd, ende Leerdam,
ende dat land van Leede, ende Nypoort en Lange-
rak, ende het Gerecht van Liesveld. Defe voorfz.
varen op Stichis recht, ende geven half tot Geyn,
of op te Vaart, en tot Utrecht vaaren fy vry. Onder
ftont gefchreeven. Aldus geextraheert in der Kame«
re van der rekening in den Hage uyt een oud regifter-
ken ) inhoudende verklaaringe van den tolrecht tot
Utrecht, 't welckgehecht is voorde eerfte reekening
van Roelof Janfzoon van den tollen te Utrecht , en
daar jegens geaccordeert , ter Ordonnantie van de
Luyden van dér Reekening voorfz. den 7 Februar,
if44. Stylo Curia HolïandU. By my ondergeteykent.
Does.


XVL ÖCTROY van de Ed. Mog. Heeren Staten 'stands vanUtrecht, waar by aan de Gene*

rale Οοβ-Indifche Compagnie vryheyd van Tollen te Utrecht, aan de Vaart^
en het Geyn, byjrovtfie en tot nader ordre geaccordeert word , in dato den
t^January MD CFL

tol^kf^ de Gecommitteerden van de Supplianten, aÏ-
voorens op feekere fwarigheden, deiên aangaande mon-
d'éw^ gefisaon hebbende,denfelven Supplianten,mee
rype délibei-atie van Rade , geconfenteert, ^eaccor-
«n geoftroyeert hebben, confenteerén, accorde-
ren , <eïi öïfti^yééren by deien, vrydortïmen op onfe
tó^lien vaii üti^cht, de vaart, tnde *κ Geyn, van al-
le de ^oede^n defelve Compagnie coinpeteercnde,
bo wei van^le^geene, die àlreede door de voorfz. tol-
fen van Utrecht, de Vaart , ende 't Geyn gevoen;
yn, als die nogmaals door defelve gevoert fullen mo-
rgen worden-, laften ende ordonneeren over fulks deli
OoHeftenrs ofte Pachters , mitsgaders de Wachters,
Contrerolleurs, en alle de andere Officiers van defelve
tollen, de goederen en koopmanfchappen, die voorfz.
Cómp^we
Vàn Ooft-'Indien toébehoorende , vry,
vranïc, ende onbekommert te laten paffeeren ende re-
ïaffééren m haar wélgevallen , rtiits dat lienluydeïi
ïilyke by "bfllet van de refpedive'Kamers, dat de,goe-
;dferfen die Compagnie fyn toébdioorende $ ende dat ai
hy ^rovffie, énde geduurende onfe kenlylce revocatie,
ende langer niet, ordonneerende ^yy défen onfe Ordi-
naris Gedeputeerden, de Auditeurs van defeekéningen
van desLandsDomeynen, ende den Rentmeefter van
defelve Domeynen, jegenwoordig ende toekoomen-
'de, de Supplianten de voorfz. vrydomme ende exem-
ptie invoegen voorfz. ruftelyk , vreedelyk, en vol·
koomlyk te laten genieten en gebruyken, fonder hen-
lieden daar inne te doen, ofte te laten gefchieden eenig
hinder, letfel., of moeyenifle ter contrarie. Gegeven
te Utrecht onder onfen fegele^hier aan gehangen op
den
2.4 Januar. in hetjaar onfes Heeren ido<Ï. Onder
ftont, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die
Staten, etide was onderteekent, G. de Ledenberch.
Ende befegelt met een uythangenden fegel in dubbel-
den ilarte en rooden waflche.

Tt }

Die Staten van den Lande van Utrecht, uilen
den geenen , die deien fullen fien, ofhoo-
ren leefen, falut. Doen re wéeten^ dat wy
ontfangen hebbende de fupplicatic vian dé
Bewindhebberen van de Generale Vcreenigde ΟοίΙ-
Indifche Compagnié., inhoudende, hoe datfy Snj^
plianten rot liet tquipeeren , toemakien , ï«de uyf-
reeden van de fchepen, gedeftineert na Ooft-indien,
«n àndere ter-gelegene Koninkrykcn en Landen , ten
dientte van de fetrae Compagnie, en Ooft-Indifche
handelinge ,van nöoden hebben diverfche materialfen,
ende vericheyde ïborten van goederen, ende anderei
noodiiiakelykheden , ende genegen fynde omme dei
ïngefetenen van ónfe Provincie ende Stad van Utrecht,
foo veel in henlieden is, te beneficeeren 'cnde te vor-
deren, foo in het inkoopen van verfoheydefcoopman-
fchappen , vivres, ende materialen, als mede omme
defelve te gebruyken tot gieten
Van gefchüt, ma-
ken van wapenen , ende andere verfcheydè mantifa-
•£turen éndé behoeften-, nodig tot de équipage vsn'^e·
felve Compagnie, veffochien , dat ons foudfc believen
de voorfz. Generale Compagnie ( geduurende de jaa-
ren van'hun Odroy) te vergunnen Viydom éndeexem·
tie van onfe tollen,van alfuTke goederen ende behoef-
ten, die foo in defelfde onfe Provincie fullen worden
gekogt,
als mede om verbracht te worden, in deièl-
ve fullen worden gefonden, gemerkt wel ontrent de
drie vierdeparten voor de participanten , foo als bur-
gers, ende ingefetenen van onfe Provincie ende Stad
van Utrecht, als mede poorteren van Amfterdam, en
tndere Steden in Holland, alle in defelve onfe tollen
vry zyn , en dat ook de Heeren Staten van Holland
en Weft-Friefland,in wiens Provincie de meefteequi-
pagie valt, foo ten refpeöe voorfz. als voornaamlyk
omme de voorfz. Compagnie te beneficeeren , belieft
hebben henlieden gelyke vryheyd in haare tollen te
vergunnen. Soo is 't,
dit wy de iakc voorfz. aange-

XVIL

X

-ocr page 336-

mm.

334 VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE. »

XV'II. RESOLUTIE, 'uan de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. HeerenStaten "stands

van Utrecht, waar by de voorfz. Fryhejd word ingetrokken, den i.
Novemb, MOCXXFIL

I nde gclèt op 'tgèene voorder alhier is verhnak',
foo Λvorden by defen geordonneert ende gelaft
den Rentmecfter , mitsgaders die refpedive
Collefteurs van de Tollen defes Geftichts Do-
meynen^ dat zy luyden voortaen goede toeficht nee-.
TOch 5 dat geene materialen, waren of koopmanfchap-
pen, die van de'Generale Ooft-Indifche Compagnie
competeerende , die Stad, Steden, of Lande van
Utrecht paiTeeren, ionder diens aangaande te voorens
de tollen der voorfz. DomeyneïT naar behooren bè-
taalt te hebben.


XVIIL ACTE , als vooren, waar by de voorfz. Vryheyd wederom 'vèrgmt word, den iz ju-

nji MOCXXFHL

je Gedeputeerden van de Staten'sLands van
Utrecht, gehoort het geproponeerde van
den E. Andries Ryckaart a en Aarnt Sweers,
als Gecommitteerden uyt de Ed. Bewind-
hebberen der Generale Ooft-Indife Compagnie van de
Kamere tot Amfterdam , op gifteren in dit Collegie
gedaan, ende gelet op de equipage der tien fcheepen
van oorloge , die de voorfz. Compagnie tegenwoor-
dig, ten dienfte van de Generaliteyt, tot afbreuk van
den gemeynen vyand is doende , nefFens de vorderc
geallegeerde reedenen, ende verfoek daar by gedaan^
ordonneeren by defen de refpe<5live Colleélcurs van de
tollen der Domeynen 'sLands voorfz. voortaan de
goederen van de Voorfz. Compagnie tolvry, jen on-
verhindert te laten , ende doen paifecren, cefleerende
mitsdien de Refolutie van den i Novemb.
i6ij. al-
hier ter Vergadering genomen. Gedaan te Utrecht
den li Juny i'óiS. - < -


APPOINCTEME^ίT, als voeren, waar by aan de IVefl-Indtfche Compagnie, by pro-
vifie en tot nader ordre, de voorfz. Fryheyd geaccordeert word , den
2 Julji ΜΌ CXXVUI.

XIX.

De Bewindhebbcren van de Weft-Indifche Com-
ïagnie ter Kamere alhier in Amfterdam col-
egialiter vergadert, verklaren hier mede,
hoe waar is, dat achtervolgende den ix en
X Articulen van den Odroye by de Hoog Mog. Hee-
ren Staten Generaal op den
4 Junii i6n de Compa-
gnie verleent, defelve Compagnie in alle de Provin-
ciën , daar fulks valt, met alle hare fchepen en goe-
deren van den beginne af altyds vry gepaiïeert heeft,
en daaglyks vry pafleerende is, voor by alle tollen
eenige der Vereenigde Provinciën toekoomende, en
dat de Compagnie defelve vryheyd is gebruykende,
gelyck ook defelve Compagnie op alle Comtoiren,
wachten en liccntcn, gelyk als vooren genoten heeft,
cn nog daaglyks genietende is , den vrydom derfelver
convoyen en licenten van alle de goederen, die fy uyt
defe Landen voerende is na de quartieren van Weft-
Indien ende Africa , ende andere Plaatfen binnen de
limiten van haar Oóiroy begreepen, en die fy vandaar
in deiè Landen brengen, ende dat mitsdien 'c voorfz.
Odroy in dien deele ook alomme in de Provinciën en
Steden in volkomen obfervantie is, en de Compagnie
daar van in vreedfaame pofleflie } ja fulks dat de Ma-
giftraten en die van den Tol der Stad Goude , ( daar
door veele fcheepen en goederen van wegen de Com-
pagnie van hier foo na de Mafe als Zeeland paflèeren)
de Compagnie feer favoriféeren, en behulpelyk lynin
het doorfchiecen en buyten om varen van hare Stad,
om na de groote fchuttinge, daar mede de onfe dik-
wils verlet fouden fyn, niet te wachten. , Gedaan ter
Vergadering in Amfterdam defen
8 May 1628. On-
der ftont, ter Ordonnantie van de Ed. Bewindheb-
beren van de. Weft-Indifche Compagnie ter Kamere
van Amftelredam, onderteekent, jacob Hamel.
' In margine ftont geappoindeert. Die Gedeputeer-
den van de Staten 'sLands van Ütrecht, regard nee-
mende op de reedenen bydeiên geallegeert , enommc
de Weft-Indifche Compagnie haare loiFelyke, goede
defleynen te meer tot dienft van het Land te encou-
rageeren , gunnen en accordeeren defelve by deièn
vrydom van de Tollen der Domeynen 'ssLands van
Utrecht voorfz., by provifie , ende tot nader ordre j
ordonneerende den Colleéleur van defelve Tollen , dc
goederen van defelve Compagnie ( mits fulks doende
blyken by aâ:e van defelve) vry en onverhindert te la·
ten paiTeeren. Gedaan te Utrecht den ijuly
162.8.
Onder ftont, ter Ordonnantie als boven, en was on·
derteekent, Ant. van Hilten.


Tot aanvulling van dit Deel^ kan men hier by voegen ^ *t geen in het fiuck der Stads Ordonnantiën aangaande difoU
len vermeit is. ' '

SESTIENDEN Τ Y TEL.

tweede dee l.

Aangaande het Paflage- of Veergeld, te betalen by die gee-
ne, die met eenig vaar-ofvoertuyg, vaneenig Veer

ί

in

tr

-ocr page 337-

SLUYS-EN BRUGGELD. 11 BOEK. XFITIT.

in de Stad, Steden, en Lande van Utrecht, na
eene andere plaats, 't zybinnen,of buyten
de Provincie gevoerc worden.

Mei dit Deel moet de Lefer ook vergelyken het I. Boek. Tyt. xxv. Deel. ί i. rakende het afvaren van fchuyten,'
' cn vrachtloon van dien.

L ORDONNANTIE

van de Ed. Mog. Heerm Staten * s hands van Utrecht, vólgens de*
welke ten behoeve van den Lande ende Frovinde van Utrecht, in
y der Stadt verpagt fat worden het Pajfagie-gelt, voor den tyd van een
jaar iingaande den
25· May 1665. eyndigende den 20 Ji^riî ιββ6.
geamfieert den iz May MDCLXF^

V r I.

De militie. Zoo te water als te lande, op patent van
de Heeren Staten, of andere publicque ordre , in of
door de Provincie gevoerd wordende , fal insgelyks
van defen Impoft vry z^.

De fchippers en voerluyden fullen gehouden zyn
.het voorfz. paifagie geld , invoegen als voren te ga-
deren, ende ontfangen hebbende , ter goeder trou-
we datelyk weder uyt te keeren aan den Pachter van
de Stad üilks toekomende : maar de fchippers en voer-
luyden daar niet wonende, of t'huys hoorendcj ful-
len het paflagiegeld betalen moeten , eer dat fy afva-
ren, ofafryden, of wel daar voor cautie ftellen, tot
keure van den Pachter; gelyk jmedede fchippers ende
voerluyden, aldaar niet t' huys horende , van buyten
inkomende y mede gehouden zullen zyn het voorfz»
paiîàgie geit tc ontiangen, ende aan den Pagter ins-
gelyks datelyk uyt t.e keeren.

1 X.

Ende op dat defe Ordonnantie in alle hare articulen,
otte gedeelten ^ en elk van dien wel mag werden ge-
praétifeert, en den Pachter nog het gemeene Land »
in bare rcfpc£fcivc gerechtigheden niet gefraudeert nog
yerlcort, foo fullen die geene die bevonden fullen wor-
den contrarie gedaan , of eenige ontrouwigheyt dien
aangaande geplecgt te hebben, daarover voor de eer·
fte rey fe worden gefufpendeert, voor den tyd van fes we-
ken van hare veeren en bedieningen, of wel gecaÎToerc
ni gelegent hcyt van faken, en daar en boven verbeu-
ren een bfïerte van vyf cn twintig guldenï: voor de
tweede reyfe pp de abfqlute verbeurte van haar
voeren
'bedieninge, ende daar benevens nog op een boete
' van hondert guldens in bey^ de gtvallen , boven" de
ftraffe van diefftal ende begane ontrouwe , ter difcre-
tie van den rechter te decreteren, mitsgaders het
viei'vout van dfc weerde van 't geene door degepleeg-
tle ontrouwe fal wefen genoten," te appliceren d'eene
helfte van de voorfz. geftatueerde boeten ten behoeve
van den Pachter, en d'andere helfte tep behoeven
van den aanbienger.

X.

Den Pachter fal foodanige ordre mogen ftellen vsn
toe· te fien ende te ondcrfoeken,. dat hy in. dat lÎïrddd
niet en werde gefiaudeert of verkort^ als hy te rade
fal worden, fonder dat hem door y mand, wie het fy,
daar in eenig belet fal mogen gedaan worden, op een
boete van vyfcig Caroli ^Jdens, ende vorders arbitra^
le correilie, na de qualiteyt van 't gedane belet of àç
gepleegde refiftentie, alles boven de pœncn en breiii-
een in de generale Ordcmnantie geçxpreiïèert,

XI» ,·

Soo wie Pachter blyft van dit middel, falgehoti*
den wefen , alle maanden een gerechte twaalfde pare
tvan iyne uy tgebofde p^t tç betalen , aan den Ont*
fangcr^

mi

I.

Den Pachter fal van yder perfoon, die op een
wagen, karre,
flede, fchip , oftc- fchuyt,
op een gereguleert Veer, van de«ecnc plaats
op de ander, beyde in de Provincie van U-
trecht gelegen, gévoert word , ontfangcn ter plaatfen
daar die afvaart, of afryd , een gerechte vierde part
van 't geene die perfoon over vrachtloon jegenwoor-
dig moet betalen, de gabellen op eenige plaatfen ge-
trokken wordende, daar inne niet gerekent,fulks die
reyiënde perfoon , die tot nog toe over yragtloon,
buy ten de voorfz. gabellen betaalt heeft vier, voor-
taan
over vragt ende paiTagie geit te famen, aan den
voerman, of fchipper betalen zal vyf, die daar van
aan den Pachter een gerecht vyfdc part fal moeten
verantwoorden in alle. oprechtigheyt.

Defen Impoft fal ontfangen worden in de beflote
Steden , ende fpecialyk in de Stad daar men fal zyn
afgevaren, of afgereden, of daar Haar Ed. Mog. goed-
vinden fullen , fonder in eenige andere Steden deiêr
Provincie,daar men mogt komen met defelve fchuyt
of wagen te pafleren, yets te zyn verfchuldigt.

1X1.'

Dat men in de wagens ende fchuytcn^ die particu-
lierlyk afgehuurd worden ,volftaan zal mogen met fes
ftuvvers voor yder perfoon. ,

IV.

Dat insgelyks alle perfoonen uyt andere Landen,
ende Provinciën, met een vragtwagen, karre, iTee-
de, fchip ofte fchuyt, indefc Provincie van Utrecht
komende,ter plaatfeharer aankomile daar de vragtge-
loft moet worden, aan den Pachter van defen Impoit
gehouden zulle» zyn te betalen, een recht vierde piut
van de uy tgeloofde vrachtpenningen j ten ware het
voorfz. vierde part quame te excederen fes iluyvers op
yder hooft, in welken cas fy echter met fes ftuyvers
îrtilîen mogen volftamtj gdyk mede alle pcrforica ujrt*
defe Provincie naar andere Landen vertreckende, ter
plaatfe yan haar ah-eyfe gehouden zullen zyn aan den
voorfz. Pachter, den voorfz. Impoil in manieren als
voren mede te betalen,

V.

Dat alle vracht-wagens, karren , vragt ende mcrkt-
fchuyten, van den platten landen in de Steden komende,
ende van de Steden derwaarts gaande, mede aao- den
Pachter van defen Impoft betalen fullen een vierde part
van de bedongen vragt, voor yder perfoon, de ga-
bellen daar onder niet gereekent : fal mede van alle
vragten van het platte land naar eenige fteeden of an-
dere Provinciën vallende, gelykepajfagie geit betaald
worden.

VI.

Dat alle pcrfoönen,reyfende met haar eygen fehuy-
ten, of wagens, of hafe goederen daarmede ter merkt
fccngendejhier vanvry en exempt zullen blyvcn.

-ocr page 338-

VAN DÈ TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

X 1 I.

Ingevalle defcn Impoft gedurende defe verpagtinge
afgeftek , ofte anderfints eenige veranderinge daar
inne gemaakt mogte worden, dat de Pachters geene
aftie en Tullen hebben, als na proportie des tyds, en
veranderinge daar in gedaan.

XIII.

Alle welke voorfz. poinften ende articulen , ende
een yder van dien byfonder, d'Ed. Mog. Heeren Sta-
ten 'sLands van Utrecht , na verfcheydene commu-
catien en deliberatien daar overgehouden en genomen,
jegenwoordig hebben goedgevonden en gearrefteert,
omme dien volgens gedrukt, gepubliceert ende geaf-
figeert te worden, in de Stad, Steden en Lande van

Ι,ί?

I'

Utrecht, alomme daar men in defelve refpeöilvc ge-
woon is publicatie en aiïixie te doen } referverendc
niet te min haar Ed. Mog. foo wel de vermeerderin-
ge, verminderinge, veranderinge, als ook de inter-
pretatie ende verklaringe van alle donkerheden, die
namaals hier inne bevonden fullen mogen worden j al-
les tot dat anders geordonneert fal wefen.

Gedaan tot Utrecht, den 12 May 1665. Was ge*
parapheert, G. v. Reede tot Renswoude, vt. On-
der ftondt, ter Ordonnantie van myne Heeren die
Staten 's Lands van Utrecht. En was ondertekent,
Ant. van Hilten. Hebbende op *t fpatium gedrukt 'ε
cachet van de welgemelte Heeren Staten.


IL APPOINCTEMENT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

* s Lands van Utrecht, dienende tot interpretatie van de voorenflaan"
de Ordonnantie op het Fajfagegeld, in dato den 2 Jiityi MDCLXK

Op de Requefte van Hendrick Berents, Schol-
tus van de wagenen buyten de Wittevrô\i-
wen poort alhier, is geappoinfteert. De
Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, gelet en gedelibereert hebbende op den in-
houde defer, verftaan en ordonneeren, dat de voer-
luyden van Naarden tot Amersfoort koomende, als
mede de geene , die van Amersfoort na Naarden ry-
den, haar vracht alsdanopneemende,of loflende, het
paiTagie-geld tot Amersfoort fchuldig fyn, volgens den
IV Artykel van de Ordonnantie, en dat de vrachtwagens
rydende van Utrecht op Zwol, en andere daar ontrent
gelege plaatfen , gelyk mede de wagens rydende van
Zwol na Utrecht over Amersfoort, het palTagiegeld
fchuldig fyn niet tot Amersfoort, maar tot Utrecht,
daar fy fyn afgereyft , ende hare vracht geloft fullen
hebben, als art. iv. Dat de poilwagens rydende van
Naarden na Deventer, en van daar wederom na Naar-
den , of fchoon fy de Stad Amersfoort buyten om ry-
den, het paiîâgegeld fchuldig fyn, indien fy defe Pro-
vincie koomen te paiTeeren , ende dat op de remon-
fl-rantie van den Pachter, in yders quartier een plaatic
by Haar Ed. Mog geordonneert fal worden , om hec
voorfz. paifagiegeld defer Provincie by den Pachter
alsdan te doen ontfangen , als art. 11. en iv. gelyk
fulks by die van Holland mede ontfangen word van
die geene, die uyt andere Provinciën aldaar koomen ,
als in haar Ordonnantie art. i. te lien is. Gedaan tc
Utrecht den ζ Juny
i66f. Onder ftond, ter Ordon-
nantie, als boven, en was ondcrieekent, Ant. van
Hilten.


IIL ACTE, als voren, van geen PaJTagegéld meer te vorderen van pajfagiers, komende uyt ande-
re Provinciën^ in dato den 21 Junji MO CLXV.

e Gedeputeerden van de Staten *s Lands van
Utrecht, hebben goedgevonden te verftaan,
en te ordonneeren, dat de Pachters van het
Paflagegeld , na den 21 Jüly 166^, ouden
ftyl, van de paiTagiers, komende van andere Provin-
ciën in defe, geen paflagegeld meer fullen mogen ont-
fangen , bly vende de Ordonnantie op het Paflagègeld
vorders in zyn volle vigeur.

D


IV. ANDERE Ordonnantie, volgens dewelke de Ed. Mog. Heeren Staten ' s Lands van Utrecht,
fïdlen verpachten, ofte doen colleter en in de Stad, Steden ende ten platten Land-
de van Utrecht, het Pajfagiegeld, voor den tydvan een jaar, ingaande den 21
April
1666, geanefiem by Hooggem. haar Ed. Mog. den s April MOCLXVL

I.

De Schippers ende voerluyden fullen van yder
perfoon , die fy van Utrecht, Amersfoort,
Rhenen, Wyk ende Montfoort, ofte van
eenig Dorp, of plaatfe defer Provincie voe-
ren naar eenige van de Steden,en de plaatfen van Hol-
land, Zeeland ende Weft-Vriesland, by het afvaren,
of afryden, ontfangen een gerechte vierde part van 't
gene yder perfoon over fyn vracht-loon moet betalen,
(degabellen, op eenige plaatfen getrokken worden-
de, daar inne niet gerekent, ) fulks dat yder perfoon
die tot nog toe buyten de voorfz. gabellen betaalt heeft
vier, voortaan voor vracht endepaÎTagie-geldtcfamen
betalen fal vyf.

I I.

Welk ontiàngenevyfde part de fchippcrs, varende

■1

van Utrecht op Amfterdam ende Leyden, yderreyiè
oprechtelyk, nevens een lyfte van 't getal der perfo-
nen die zy gevoert hebben, zullen leveren aan den
Bus-meefter, die het felve geld gehouden fal zyn tc
ontfangen, apart te bewaren , ende yder maand aan
den Pachter, of fodanigen perfoon als Haar Ed. Mog.
ordonneren fullen, over te tellen, fonder daar van te
mogen bly ven in gebreeke, op pœne van caflatie.

jH X Ü ·

Gelyk mede de Veerfchippers, varende van Utrecht
naar eenige Steden ende plaatfen van Holland, Zee-
land, ende Weft-Vriefland, 't felve paifagie-geld op-
rechtelyk als voren fullen ontfangen , ende aan dea
Pachter, of geordonneerde perfoon yder maand over-
tellen,

m


,Si '
'E

-ocr page 339-

SLUYS. EN BRUGGELD. IL BOEK. XVL ΊΙΤ. 337

tive, t* allen tyde ,des verfochc fynde, promptelyk de
hand bieden en mainteneren, fonder dat door y mand,
wiehy fy ,daar inneeenig belet fal mogen werden ge-
daan, op een boete van vyftig Carolus guldens, ende
vordere arbitrale correólie na de qualiteyc van *t geda-
ne belet, ofte gepleegde refiftentie.

X.

Indien bevonden wierde, dàt ymand van de fchip-
pers, of voerluyden, of hare knechts , in 't invorde-
ren van het voorfz. paflagie-geld onwillig, of nalatig
ware, ofte wel het ontfangene paflagie-geld niet ge-
trouwelyk aan denBus-meeiler, genuthorifeerdeCol-
ledeur of Pachter ,verhandreykt hadde , lal daar over
voor de eerile reyfe werden gefufpendeert voor fes we-
ken , ofte wel gecafleert na gelegenrheyd van faken,
en daar en boven verbeuren een boete van 2f guldens^
voor de tweede reyfe abfolutelyk gecafleert, en daar
en boven gecondemneert ineen boete van hondert gul-
dens j in beyde de gevallen boven de ftraiFe van dief-
ftal ende begane ontrouw, ter difcretie van den Reg-
ter re decreteren, midsgaders in de viervoudige relli-
tutie van 't gene ontrouwelyk lal fyn genoten j teap-
pliceren het eene derdendeel van de voorfz. geita-
tueerde boeten ten behoeve van den Officier, het an-
der derdendeel ten behoeve vanden Pachter, ofgeau-
thorifeerden Colledeur , ende het derde derdendeel
ten behoeve van den aanbrenger.

X 1.

Derogerende hier mede hare Ed. Mog. Ordonnan-
tie, defen aangaande den 11 May
i66f. doen publi-
ceren.

X I L

En reièrveren aan haar de verandefinge, interpre-
tatie en verklaringe van deiè.

X 1 I L

Ordonnerende vorder, dat deieopdcrefpedive Vee-
ren , ende in de fchuyten en fchepen ial worden geaf-
figeert.

Gedaan tot Utrecht den f April i666. Was ge-
parapheert, E. deWeede, vt. Onder ftont, ter Or-
donnantie van myne Heeren de Staten voornoemt,
geteekent, Ant. van Hilten. Hebbende op de plic-
que gedruckt het cachet van de Welgemelte Heeren
Staten, in rooden waflchc.

I

V. APPQINCTEMENT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed, Mog. Heeren Staten

' s hands van Utrecht, rakende het Fajfagegeld, voor perfoonen van
buyten door def9 Provincie na Holland werdende gevoert, in dato
den 22 Junji MD CL XKL

I V.

Dat van gelyken de fchippers en voerluyden , va-
rende ende rydende van Amersfoort, Rhenen, Wyk
en Montfoort, midsgaders van eenige Dorpen ende
Plaatfen deier Provincie , naar eenige van de Steden,
of Plaatfen van Holland , Zeeland ende Weft-Vries-
knd , gelyke paffiigie-geld fullen gehouden zyn van
de paifagiers te ontfangen, ende oprechtelyk aan den
Pachter der plaatfc by haar wederkomfte ter hand te
ilellen : ende fullen de fchippers en voerluyden aldaar
niet woonende, oft'huys hoorende, het voorfchre-
ven paifagie-geld moeten ontfingen ende betalen, eer
fy afvaren, ofte afryden, of wel daar voor cautie ilel-
len.

V.

Dat dc voerluyden van Utrecht afrydende naar ee-
nige Steden , ofte Plaatfen van Holland, het voorfz.
paifagie-geld mede getrouwelyk , ende in manieren
voorfchreve gehouden fullen fyn te ontfangen , ende
aan den Pachter, ofgeauthorifeerde Collefteur te ver-
handreycken.

V I.

Dat men iafchuyten ende wagens, die particulier-
lyk afgehuert worden, en ten dien aanfien het pafla-
gie-geld boven fes fl:uyvers foude mogen komen te
bedragen , yder perfoon met fes ftuyvers fal mogen
volftaan.

V I I.

Gelyk mede in andere fchuyten ende wagens, daar
ten regarde van de hoogevracht, het paflagie-geld bo-
ven de voorfz. fes ituyvers mogte komen te monte-
ren , yder perfoon met fes ftuyvers, als voorfz. fal
konnen volilaan.

VIII,

Dat niemand van het voorfz. paflagie-geld vry ende
exempt fullen fyn, als perfoonen, reyfende met hare
eygene fchuyten ende wagens.

I

Ende op dat defe Oi;donnaü.tie na behoren werde
nagekomen ende gepraftifeert, ende den Pachter en
*t gemeene Land niet verkort} foo fullen de Magi-
ftraten ende Officieren van de Stad, Steden en Lande
van Utrecht, de fchippers ende voerluyden, midsga·
dersdegeauthorileerde Colleóteurs en Pachters refpec-

Op de Requcfi:e van Cornelis Harthals, den
jongen, als Pachter van het Paflagiegeld
over de Stad Utrecht &c.isgeappoin6teert.
De Gedeputeerden van de Staten 's Lands
van Utrécht, gelet op den inhoude defer , ende dien
aangaande gehoort het advis van de Heeren Gecom -
mitteerden ter Finantie , verftaan ende verklaaren by
iijterpretatie van Haar Éd. Mog. Ordonnantie, dat
alle voerluyden en fchippers, koomende foo uyt Gel-
derland, Yfelfl:eyn5 als andere Provinciën en Steden
(die aldaar van het paflagegeld exemt fyn) gehouden
fullen wefen van alle haar op- en inhebbende perfoo-
nen, die fy over defe Provincie na Holland voeren,
het paflagegeld te betalen, tereerfter plaatfe, alwaar
fy aankomen. Gedaim te Utrecht den
it Janyióós,
Onder ftond, ter Ordonnantie als boven, was getec··
kent, Ant. van Hilten.


VI. ORDONNANTIE, volgens dewelke de Ed, Mog. Heeren Staten 'sLands vanUtrecht,

fuikn verpachten in de Stad , Stedcfi en Lande van Utrecht het
Feergeldy gearrefleert by Hooggem. Heeren Staten, den 27 Septemb.
M V CL XXL en gerenoveert by de Heeren Gedeputeerdenvande
Hoog Mog, Heeren Staten Gemraal tot de faken van Utrecht, den
ijanuar, MOCLXXIK

IL Deel

Vv

i. Pen

-ocr page 340-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

I.

Den Pachter ofte Colleéleur fal van yder fchip-
per, fchuytvoerder, voer-of karreman,die
van eenige Stad, Dorp ,ofGehuchteuyt defe
Provincie , naar de Steden of Landen van
Holland, Zeeland,of Wcil-Vrielland, eenige vracht
in fchepen, fchuyten, wagens of karren, hoe die ook
mochten gcnoemt zyn , 1'al komen tc voeren , ter
plaatfe daar de vracht afgevoert werd, genieten een
gerechte vierdepart van 't geene over vrachtloon fal
moeten of komen onifangen te werden, (de gabellen
op eenige veeren getogen werdcnde , daar inne niet
begrepen) fulks dat van elk vrachtloon, totnogtoe,
buyten de gabellen betaak zynde vier , voortaan
voor vracht en veergeld gefamentlyk betaalt fal wer-
den vyf.

I I.

Doch ingevalle de vracht eenige Steden van Hol-
land , Zeeland of Weft-Vrielland mochte komen te
pafleren, om verders gevoert te werden,fal het vier-
depart betaalt werden van het vrachtloon, 't welk
den fchipper, fchuytevoerder, voer* of karreman fal
hebben bedongen, of behoren te genieten voor het voe-
ren van de vracht, ter uyterlykfte en afgelegenile
plaatfe, waar na toe hy aangenomen is.

1 I 1.

Welk veergeld de fchippers, fchuytcvoerders,
voer- en karreluyden gehouden fullen wefen,fonder
exemptie van ymant,tc innen ente ontfimgen, en bp
hare wcderkomile getrouwelyk aan den Pachter, of
Colleâreur uyt te keeren en verhandreyken.

I V.

Voor alle welke moeyte van colleéteren en verant-
woorden , den fchipper , fchuytvoerder, voer- ofte
karreman fal genieten, en den Pachter, of Colleâeur
by de verantwoordinge korten den veertigften .pen-
nmg van haar ontfangen veergeld.

Dog in cas eenige fchippers , fchuytc· voerders,
voer-of karren-luyden mogten in gebreeke blyven 't
voorfz. veergeld behoorlyk te verantwoorden, fal 'tden
Pachter, Collefteur, of dcffelfs geauthorifeerde vry-
Itaan, den fodanigcn, mitsgaders fyn fchip, fchuyt,
wagen , of kar aan te houden, ter tyd en wyle hy fal
welen voldaan.

V I.

En in reguard van de fchippers , fchuyte-voerders,
voer- of karre-luyden , niet t'huys horende ter plaatfe,
van waar die afvaren, fullen defelve 't volkomen veer-
geld aan den Pachter, of Colleébeur moeten betalen
voor haar afvaren, ofafryden; edog fonder den Pach.
ter, of Colle(ileur betaak', of iiitisfadiegedaan te heb-
ben, afvarende of afrydende, fullen boven't veergeld
verbeuren de fommevan vyftig gulden, by parate exe-
cutie aan haarluyder perfonen, fchepen , Ichuyten,
wagens, of karren te verhalen.

VII.

Alle fchippers, fchuyte-voerders, voer-of karre-
luyden, fullen gehouden zyn voor het afvaren, ofte
afryden, het zy met een ordinaris, ofte afgehuerde
vragt, aan den Pachter , Collefteur, daar toe geau-
thorifeerde , of in abfentie der felver, aan den Gom-
miiÎÎiris van het Veer, daar afgevaren, of afgereden fal
werden, bekent te maken, wat fy voor vrachtloon
hebben bedongen , in cas het Veer niet gereguleert
is, en daar gereguleerde Veeren zyn, hoe veel men-
fchen zy hebben in hare fchepen, fchuyten, ofte wa-
gens } dog in cas het felve niet bequaamelylc kan ge-
icliieden , op haar wederkomlle aangeven, hoe veel
menfchen fy in-of op gehad hebben, mitsgaders on-
derwegen op den bodem van 't Sticht op- of ingeno-
men, en in de Provincie van Holland , Zeeland, of
Wcil Vriefland hebben af-of uyrgefet, ©m van haar
ontfangen vrachten aanftonts den vyfden
penning uyt
te keeren.

i.
f';

VIII.

Den Pachter , of Colledeur van 't veergeld , fal
over 't felve niet mogen accorderen , of compoièren
mee eenige fchippers, voerluyden, of ymand anders,
direótelyk of indiredelyk, op poene van hondert gul-
dens , te verbeuren foo wel by den Pachter , als den
genen daar mede bevonden fal werden geaccordeerttc
wefen.

I X.

Ende op dat defe Ordonnantie na behoren werde
naargekomen en gepraétifeert, endeden Pachter en*c
gemeene Land niet verkort} foo fullen de Magiftra-
ten ende Officieren van de Stad, Steden ende Lande
van Utrecht, aan de fchippers en voerluyden, mitsga-
ders de geauthorifeerde Colledeurs en Pachters refpec-
tive, t'allen tyde,desverfocht zynde, promptelykdc
hand bieden en defelve maintineren, fonder dat door
ymand.wiehyzy, daar inne eenig belet fal mogen wer-
den gedaan , op een boete van vyftig Caroli guldens,
ende vordere arbitrale correélie na de qualiteyc van 't
gedane belet, ofte gepleegde reiïilentie.

X.

Indien bevonden wierde, dat ymand van de fchip-
pers, of voerluyden, of hare knechts, in 't invorde-
ren van 't voorfz. veergeld onwillig, of nalatig ware,
ofte wel het ontfangene veergeld niet getrouwelyck
aan den geauthorifeerde Colledeur , of Pachter ver-
handreykt hadde , fal daar over voor de eerfte reyfe
werden gefufpendeert voor fes weken , ofte wel ge-
cafleert na gelegentheyt van faken, ende daarenboven
verbeuren een boete van Zf guldens i voor de tweede
reyfe abfolutelyk gecafleert, ende boven dien gecon-
demneert werden in een boete van hondert guldens j
in beyde de gevallen boven de ftrafFe van diefftal en
begane ontrouw, ter difcretievan den Rechter te de-
creteren, mitsgaders in de viervoudige reftitutie van
't geene ontrouwelyk fal zyn genoten j te appliceren
het eene derdendeel van de vooifz. geftatueerde boe-
ten , ten behoeve van den Officier , het ander derden-
deel ten behoeve van den Pachter , ofte geauthori-
feerden Colleéfceur, en het derde derdendeel ten be-
hoeve van den aanbrenger.

X I.

Ende referveren Haar Ed. Mog. aan haar de ver-
anderinge, interpretatie ende verklaringe van deiê Or-
donnantie ; bevelende dat defelv,e op de refpeétive
Veeren, ende in de fchuyten en fchepery fal werden
gêaffigeert.

( I ) Gedaan tot Utrecht den 27 September 1671.'
Was geparapheert, D. B. van Amerongen, vt. On-
derilont, ter Ordonnantie van myne Heeren die Sta-
ten voornoemt 5 geteekent, C. V. Poll. Hebben-
de ter zyde op 't fpatium gedrukt 't cachet van de
welgemelte Heeren Staten, in rooden waiTche.

Verfachtinge van het Veergeld,

De Staten van den Lande van Utrecht, fullen döor
der felver Gecommitteerden, voor den tyd van een ge-
heel jaar, doen verpachten het Veergeld , te heffen
van alle vrachten , :het zy met fchuyten , wagens,
karren, ofte fleden, rydende ende varende van de
naarvolgende Steden, op alle Steden, Dorpen, ende
Plaatfen van de Provincie van Utrecht -, mitsgaders
van Gelderland , Holland, Zeeland, Vriesland, O-
veryflel, &:c.

Eerilelyk, het Veergeld, van wagens, karrenen
fleden, buyten de vier Poorten der Stad Utrecht af-
rydende.

Item, het veergeld, van de fchepen ende fchuy

tCQp


-ocr page 341-

ten, varende van Vreefwyk ( genaamt de Vaart ) de
Leek af.

Item, het veergeld, van de fchuyten , afvarende
buyten de Catharyne poort.

Item, het veergeld , van alle fchepen » fchuyten,
wagens, karren cn lieden , afvarende , of afrydende
van Amersfoort.

Item, het veergeld, als voorfz. van de Stad Rhe-
iien.

Als mede het veergeld, vallende binnen Wyk.

Item, het veergeld, van de fchuyten , en wagens,
varende endc rydcnde van Montfoort, endc Herijie-
len.

Item, het veergeld, van de fchuyten , afvarende
buyten de Tollelleeg poort.

Item, het veergelt, van de fchuytenvarende de
Vecht op en af na alle Plaatfen, ende Dorpen binnen
de Provincie van Utrecht ·, mitsgaders fchuyten ende
fchepen varende na Holland.

a 59

SLUYS-EN BRUG-GELD. IL BOEK. XVl TIT.


( I ) De laat β e Ordonnantie van 1074. is "Jan woord tot woord dejelve^ uytgefondert ^ dat het veergeld aldaar wr-
pacht is t in te gaan den 10 Januar. 1674. en eyndigende den laatflen Jttly daar aanvolgende. Het flot van de-
felve luyd.
Gedaan te Utrecht den 3 Januar. 1074 Was geteekcnt, C. Geelvinck. M.v. Crommon.
P. J.
v. Ghemmenich. Scato Gockingi- Onder itont. Ter Ordonnantie van de Welgemelte Heereii
Gedeputeerden. N. v. Beuiichem.

Vlf. WAARSCHOUWING van de Heer en Gedemteerden van de Hoog Mog. Heer en Staten

Generaal y tot de faken van Utrecht ^ ordomeerende aan de Mi-
litaire perfionen het Veergeld mede te betalen, den
2 2 Februar.
MOCLXXIK

De Gedeputeerden van de Hoog Mog. Heeren
Staten Generaal der Vereenigde Nederlan-
den, tot de zaaken van Utrecht, verpacht
hebbende het veergeld van alle vrachten, val-
lende door de Stad, Steden, en Lande van Utrecht,
ingegaan den tienden January 1674. en eyndigende den
leiten July daar aan volgende incluys, allen den geenen
die defen fullen fien, of hooren lefen, falut. Doen te
weten, alfoo wy in ervaringe komen, dat het middel van
het veergeld, ten behoeve ende tot verval van delaften
van dc Provincie van Utrecht ingewilligt, merkelyk
;wert gediminueert, ende vermindert, uyt oorfake dat
veele perfoonen weygerig zyn het vooriz. veergeld te
betalen, onder pra:text dat defelve fyn foldaten, ofte
Officieren van de Militie , die op de ordres aan hen
gegeven, van ofte na eenige plaatfen moeten reyfen,
oiteerckken, het welke alfoo niet en behoort, ende
ftrydig is tegens onfe Ordonnantie over het voorfz.
veergeld géëmaneert ; foo is 't, dat wy daar tegens wil-
lende voorfien, allen ende een yegelyk, wie hetzy,
foo wel vreemde als Ingefetenen van den Lande van
Utrecht, van wat quaUtey t of conditie, het fy folda-
ten, Officieren, foo van militie, of wie defelve fou-
den mogen zyn, dewelke door den voorfz. Lande van
Utrecht fullen komen te paiferen, hec voorfz. veer-
geld gehouden fyn te betalen, aan de (chippers, voer-
en karluyden, nevens haar vrachtloon, londer van des
te doen in gebreeke teblyven, op pœne, dat tegens
haar als fraudateurs van de gemeene Middelen fal
worden geprocedcert j verfoekende, ende niet te min
ordonnerende alle Officieren van de voorfz. Lande
van Utrecht, dat defelve de Pachters, of Colleéleurs
van het voorfz. veergeld , tot inninge van dien, ern-
llelyk de hand fulen hebben te bieden, ende met vi-
geur tegens de voorfz. fraudateurs te procederen j
in dien verftande nochtans , dat de Officieren endc
foldaten, die by, ende met hare Compagnien op pa-
tent naar deeene, ofte andere Plaatfen trekken, en
geene anderen, daarvan fullen fyn geè'ximeert: laftcn
allen ende eenen ygelyk die het aangaan mag y hen
daar na te reguleren. Ende ten eynde niemand hier
van ignorantie en prxtendere , nemaar alle ende een
ygelyk weten moge, waar na hy hem (al hebben te re-
guleren , ordonneren wy , dat defen alomme op de
Veeren, mitsgaders in de fchepen en (chuyten fal'sier-
den geaffigeert. Gedaan tot Utrecht, den iiFebruarji
1074 ^^^ geteekent , C. Geelvinck. P. J. van
Ghemmenich. Scato Gockinga. Onder itont, ter
Ordonnantie van de Welgemelte Heeren Gedeputeer-
den. Onderteekent, N. v. Beufechem.

7

ί


VIII. WAARSCHOUWING, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog, Heeren Sta^

ten 's Lands van Utrecht^ waar by verjiaan is y dat de w a ^
gens van de voerhyden, die het Veergeld gefraudeert hebben,
julien mogengeβoten worden, &c, den 16 April MDCLXXK

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, authoriferen by defen jafpar van
Deyl, en Henrick Berentfz. van Beeckum,
omme alle voerluyden , dewelke fy achter-
halen ende bevinden fullen de gerechtigheyd van 't
Vfiergeld gefraudeert te hebben, te mogen aanhou-
den, ende hare wagens fluyten,fullendebyydervoer-
man op ondérvindinge van fraude, boven de betalin-
ge van het gefraudeerde veergeld, verbeurt werden
voor de eerfte reyfe de fomme van vyf en twintiggul-
dens , en voor dc tweedemaal den felven arbitralyk
werden gecorrigeert. Verklarende Haar Ed. Mog.
mede, als verklaard werd by defen, dat niemand, 'c
fy militaire, of andere peifoonen, van de betalinge
van het voorfz. veergeld, exemt fullen fyn,en ordon-
neren de refpCjSbive Officieren buytpnde poorten deier
Stad, en alle anderen ten platten Lande de voorn,
geauthorifeerdens, des verfochtfynde,de behulpclyke
hand te bieden. Gedaan t'Utrecht den
16 April lö/f.
Was geparapheert, P. Rofa, vt. Onder ftond, ter
Ordonnantie van de voorfz. Heeren Gedeputeerden»
J.
V. Luchtenburg.


//. Dnl

lyL

Vv %

-ocr page 342-

vens haar vrachtloon, fonder des te doen in gebreke
-te blyven , op pcene dat tegens haar als fraudateur»
van de gemeene middelen fal worden geprocedeertj
jvcrfoekende, ende niet te min ordonnerende allen Qffi-
icieren van den voorfz. Lande van Utrecht, dat defelve
de Pachters, ofte Colledeursvan het voorfz. veergeld,
tot de inninge van dien , ernftelyk de handt fullen
.hebben te bieden , en met vigeur 'tegens de voorfz.
fraudateurste procederen; in dien verftande nochtans,
dat de Officieren en foldaten, die by, ende met hare
compagnien op patent naar de eene ofte andere plaat-
fen trecken, ende geene anderen, daar van fullen zyn
geëximeert ; laften allen ende eenen ygelyk die het
aangaan mag , hen daar na te reguleren. Ende ten
eynde niemant hier van ignorantie en praetendere, ne-
,maar alle ende een ygelyk weten moge, waar na hy
hem fdl hebben te reguleren j ordonneren wy dat de-
fen alomme op de veeren, mitsgaders in de fchepen
en fchuyten fal werden geaffigeert. Gedaan tot U-
trecht den 27. April 1676. Was geparapheert, Jac.
Manmaker, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van
de Welgemelte Heeren Gedeputeerden. Ende was
onderteckent, J. v. Luchtenburg.

VitN DE TOLEEN, GABELLEN, PASSAGE-

PUBLICATIE, als voonn, dat niemand^onderjratext van Mlitie^vry faî zyn van Joet
VeergeU, den zj Jfrtl WDChXXVL

c Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
, Utrecht, allen den genen die defen fullen
fien, ofte hooien lefen, falut. Doen te we-
alfoo wy in ervaringe komen, dat het
middel van het veergeld, by ons foo van 't Sticht op
Holland, als van 't Sticht op het Sticht, ten behoe-
ve cnde tot verval van de lallen van de Provincie van
Utrecht ingewilligt, merkelyk wert gediminueert en
vermindert, uyt oorfake dat vele perfonen weygerig
zyn het voorfz. veergeld te betalen , onder prietext
dat defelve zyn foMaten, ofte Officieren van de mili-
tie , die op de ordres aan hen gegeven, van ofte na
cenige plaatfen moeten reyfen olte trecken, het wel-
ke alfoo niet en behoort, en ftrydig is tegens onfe Or-
donnantie over het voorfz. veergeld geemaneert} foo
'c, dat wy daar tegens willende voorfien, allen en
een ygelyk, wie het zy , foo wel vreemde als Inge-
fetenen van den Lande van Utrecht, van wat quali-
teyt ofte conditie, het fyfoldaten, Officieren, foo
van militie, ofte wie defelve fouden mogen zyn, de-
welke door den- vooriz. Lande van Utrecht fullen ko-
men te paiferen , het voorfz. veergeld , wefende een
gerecht vierde part van dq vracht, gehouden zyn te
betalen , aan de fchippers, voer- en karluyden, ne-

PUBLICATIE, alsvooren, dat die met eygen wagen en paarden gevoertworden, vryzyn
van het f^'eergeld, &c, den 4 Augufl. MOCLXXVL

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, verdaan en ordonneren, dat allen
ende een ygelyken,fonder eenige exceptie,
gehouden lullen wefen te betalen het veer-
geld , in conformité van de Ordonnantie , ten ware
defelve wierden gevoert door haren gebroden dienaar ,
met eygen paerden , en wagen ; dat ook alle wagens
van
Utrecht gehuurt werdende, om gints en wederom
te ryden naar Amersfoort, fchoon die quamen te ry·
den over Soeftdyk, niet meer fullen gehouden wefen,

APPOINCTEMENT, aïsvooren, dat de huwwagens en hmrchefes fullen moeten ge^

teekent zyn ^met het merk van de eygenaars, die gehouden fullen
zyn 't pajfagie-geld ie vorderen &c, den
j 5 Septemb. MDCLXXFL

als eens tot Utrecht het veergeld te voldoen, mit$
hebbende een billet, daar by biykt, dat het voorfz.
veergeld daar is betaalt : gelyk ook de wagens van
Amersfoort gehuurt zynde , fullen mogen volftaan
met eens tot Amersfoort te betalen, mits tot Utrecht
exhiberende een billet van den Pachter aldaar o^^er-
teekent als voren- Gedaan t'Utrecht den 4 Augufti
x6y6. Onder ftondt,ter Ordonnantie als boven. En
was onderteekent, J. v. Luchtenburg.

Op âà Requeiie van de Pachters van *t Veer-
geld j is geappoindeert. De Gedeputeer-
den van de Staten 's Lands van Utrecht,
gelet op den inhoude deler, ordonneren,
dat alle fpeelwagens ende chefes, te huyrgaande, met
de namen, of mercken van de eygenaars fullen wer-
den geteekent, mitsgaders dat de voorfz. eygenaars ge-
houden fullen wefen 't paffiigiegeld felver van de huer-
ders teeyirchen,ende aan de Pachters te voldoen, voor
*t afryden of uytgaan der voorfz.wagens,ofte chefes,
op pœne van vyf en twintig gulden t' elkens te ver-
beuren. Gedaan t* Utrecht den ij- Sepiemb. 1075.
Onder ftond : ter Ordonnantie als boven. Ende was
onderteekent,
J. V. Luchtenburgh.

'tr


XIL APPOINCTEMENT van de Ed. Mog. Heeren Staten ΊLands van Vtrecht, waar

hy verflaan is y dat de Chefes, en Speelwagens Je huur werdende
gebruykt, met het wapen der Stad Utrecht moeten geteekentjyn ^
m dato den
25· Augnfi. MV CL XXXV.

ρ de Requefte van de Pachters van *t Veer-of
Pailage-geld, isgeappoinöeert. De Staten
van den Lande van Utrecht verftaan en or-
donncercn, dat alle chefes i offpeclwagens,
te huyre werdende gebruykt, fullen geteekent wor-
den met het wapen der Stad Utrecht, op pœne van
vyf en twintig gulden te verbeuren, mits dat de Sup-
plianten hier van doen kcnnifte ende communicatie

gevpo

O


-ocr page 343-

SLÜYS.EN BRUGGELD, IL BOEK. XFl TIT. 34.1

geven, alomme daar en Γ00fuTlcs behoort. Gedaan t' Ordonnantie als boven, was geteekent, P. Voet van
Utrecht den Zf Auguftus i68f. Onderteekcnc, ter Winfien.

Aangaande het teekenen ταη de huurchefes en huurivagens met het ivapen der Stad Utrecht , i^c. fiet flraks hier
Beneden
Num. xxiii. en het τ ii ArtyL van de Ordonn. op het Paflagicgeld,vanden 17 July löSö., en
li July i<s88.
onder Num. xix.

XIII. LYSTE.

waar naar de Schippers ende Vberluyden .rydende of varende met een afgehuerde
vracht, 't zyfchuyt of wagen^ vaneenigeDorpen of Gehnchten, van't Neder"
quartier defer Provincie j na de Stad Utrecht, gehouden fidlen wefen aan Haar
Ed. Mog. Pachter van *t Pajfagiegeïd.ofdesiefs LoUe^tew, te betalen het Veer^
of Paffagiegeld, gearrefteert hydeHeeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Hee^
ren Staten 's Lands van Utrecht, in dato den 14 Septemk MOCLXXVIL

Dat van al!'e afgehuerde vracht-fchuyten cn wa-
gens, komende van eenige Dorpen, of Ge-
huchten van 't Neder-quartier deler Provin-
cie, beneden de Nieuwer-iluys,ende uytde
Proortdye St. Jans, yder fchipper, of voerman, ge-
houden fal weien aan den Pac iter , ofte Collcéleur
van Haar Ed. Mog. paflagiegeld , van 't Sticht op 't
Sticht , te betalen vyftien ituyvers van yder vragt,
Tonder dat den Pachter de yoorlz. fchippers, pf voer-
luyden, van eenige afgehuerde vracht, meer fal mo-
gen afvorderen, of nemen, al fchoon voor foodanige
afgehuerde vracht naar proportie meer bedongen, of
by de fchippers, of voerluyden genoten ware, dus,

15' iluyv.

Item, van een afgehuerde vracht, 't fy fchuyt, of
wagen, bovende Nieuwer-Îluys,alfe van der Aa, en-
de Breukekn tien ibuyv. dus,
10 ftuyv.

Van Maarfen ende Maarfeveen van yder land-ofte
huer-vragt, het fy fchuyt ofte wagen, van yder acht
ftuyv. dus, 8 ftuyv.

Van Zuylen van yder huervragt,het fy ichuyt, of
wagen, die van daar op Utrecht afgehuert worden fes
ftuyv. dus,
6 ftuyv.

Sonder dat als voorfz. den Pachter, of fynen Col-
lecteur van dc fchippers, of voerluyden , varende, of
rydende, de voorgemelte huervragten, meerder als het
gunt voorfchreven, voor veer- ofpaffagiegeldfal mo-
gen afnemen.

Gelyk dan ook de voorfz.. fchippers ende voerluy-
den, wel fcherpelyk gelaft ende geordonneert word,
het voorfz. gefteldeveer· ofpaiÏagicgeld,-van devoor·»
verhaalde huer- of landvragten, varende of rydende van
'c Sticht op'tStichr,
het gefteldeveer-of paifagiegeld
aan den Pachter van 't i el ve middel, of fynen Collec-
teur, voor 't afryden, of varen , foo ter felver plaatfe
den Pachter, ofte Collcdeur prcefent is , anderster
plaatfe daar fy den Pachter, of Colleéteur pafleren,
gctrpuwelyk te verantwoorden, ofte voldoen, ende
Duyten haare exprefle afgehuerde vrachten fig wyders
alomme ftriktelyk
reguleren naar Haar Ed, Mogende
Ordonnantie op
't veergeld ^eëmaneert refpeârive, op
de pœne daar toe by Haar Ed. Mog. Ordonnantie ge··
ftatuecrt.

Verftaande Haar Ed. Mog. voorts in regard van de
fchippers, voerende de D.imlooperfchuyten,Sardam-
mers en Enkhuyier kagen, den Veerman van Alk-
maar , ende andere overzeefche fchepen, de Vecht
mede op- en afvarende , dat van de betalinee van 'c
voorl'z.veer-of weggeld, volgens Haar Ed. Mog. Or-
donnantie, alleen exempt, of yry fullen wefen, den
fchipper, deflelfs huysvrouw ende een, ten hoog-
ften twee knechts : ende dat alfulks van alle verdere
perfoonen ,die de voorfz. fchippers komen te voeren,
of onderwegen op den Stichtfen bodem innemen, of
fcl^ep kry^en , by defelve fchippers aan den Pachter
yan 't veergeld, of fynen Colleâeur, betaalt fal moe-
ten werden het veergeld, achtervolgende Haar Edele
Mog. Ordonnantie , mede op pœne als by defelve.
Gpdaan te Utrecht den
14 Septemb. 16γγ. Onder ftont,
ter Ordonnantie van de Hceren Gedeputeerden, Was
ondertcekent, J. van Luchtenburg.


XIV. APFOINCTEMENT, als vooren, dat die in Bolland een rytuy^ gehuurt hebben» en

van hier te rug keer en , het halve Pafï'agegeld fullen betalen»
dem Augufi. MOCLXXFIIL

Op de Recjuefte van de refpeótive Pachters van
't Veergeld over Utrecht, isg^appoinâ^ert-
De Gedeputeerden van de Staten 's i-»ands
van Utrecht, gelet op den inhoujde defer,
verftaaniCO ordonneren,^t alle paiTanten
hebbfiD.de in
Holland, of andere plaatfen gehuert, wagens, koet-
fen, karren, chefes,offleden, om in de Stad Utrecht
te komen , en daar na niet defelve weder te keeren
ter plaatfe daar fy afgereden fyn, aan de Pachters van
haarlieder af-ryplaatfen, alleen fullen betalen de helftc
van het ordinaris geftatueerde paÎTagicffeld, voor hec
rydçn weg en weder ; ende dat de anckr helfte fal be-
iaak worden aan de Supplianten alhier: bly vende daar
van exempt de wagens, karren, Scc. die door de Stad
Utrecht verder willen. Gedaan t' Utrecht den
2 Au-
gufti
1678. Onder ftond: ter Ordonnantie als boven|
J. v. Luchtenburg.


XV. APFOINCTEMENT, ds vooren, rakende het betalen van een halve fluyver Pafage^

geld, voor perfoonen, die met de navolgende Schippers mdey^ari^
varen, in 4ato 4m xi, OM. ΜΌ CL kXX,

Op

Vv I

-ocr page 344-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE.

342

Oman Spoor, Schippers op Delfc en Geertruy-
denberg, is geappoinfteert. De Gedepu-
teerden van de Staten's Lands van Utrecht,
veritaan, dat de halve ftuy ver paflagegeld van alleluy-
de Vaart, moet werden betaalt. Gedaan te Utrecht
den 2zO£lob. 1680. Onder ftont, ter Ordonnantie
als boven, was onderteekent, J. V. Luchtenburg.

p de Requeile van Huyg de Bruyn en Har- den, die met de Supplianten van Utrecht varen op


XVL APPOIN CTEM Ε NT, als vooren, dat de Schmers 'van Cuylemburg, Lexmond, Αιηψ

de, &c, de Vaart pajfeeerende, het FaJfagegeU van Utrecht tot
aan de Vaartfullen moetenbetalen, den
9 Septemh. MOCLXXXL

Op de Requeile van Tfaak Verbriigge, Pach-
ter van 't PaiTagiegeld op den Vaartfen Rhyn,
is geappoindteert. De Gedeputeerden van
de Staten's Lands van Utrecht, verilaanen
ordonneeren, dat by proviiïe de fchepen van Cuylen-
burg, en andere Steden en Dorpen boven, mitsgaders
van Lexmond, Ameyde, &:c. beneden, aan den Sup-
pliant volgens het reglement van den i Auguil. 1(574.
betalen fullen het paflagiegeld van Utrecht tot aan dc
Vaart, en van de Vaart op
L'rrecht. " Gedaan t' U-
trecht den pSeptemb. i68 r. Onder ftont, ter Or-
donnantie als boven , en was geteekenc.
J. v. Luch-
tenburg.


XVIL APPOINCTEMENT, als moren, dat het Pajfagiegeld van de marktfcheepen , va-
rende van Utrecht nalJordrecht, Rotterdam^ Gorctm, Ant-
werpen, Zeeland, en Delft, betaalt fal worden aan den pajfa-
gemeefier aan de Vaart &c, in dato den
9 Septemh. MOCLXXXL

Op de Requefte van Arien Arienfe van Jaers-
veld, Pachter van het Paflagegeld van alle
fchepen en fchuytcn, die beneden de Leek
afvaren , is geappoinéteert. De Gedepu-
teerden van de Staten 's Lands van Utrecht verftaan,
dat het paflagegeld van de marktfchepen, varende van
Utrecht na Dordrecht, Rotterdam, Gorcum, Ant-
werpen , Zeeland , ende Delft, ende van daar her-
waarts, betaak fal werden aan de paflagiemeefter aan
de Vaart, mits geene andereperfoonen voerende, als
die fy mede genomen hebben , om op haar veer te
loflen , op pœne van vyf en twintig gulden, die ter
contrarie comt te doen , de eene helfte ten profytc
van het Kinderhuys binnen Utrecht , en de andere
helft voor den Paflagemeeller van den Vaartièn Rhyn.
Gedaan t'Utrecht den p September 1681. Onder
ftond, ter Ordonnantie, als boven, ende was getee-
kent,
J. V. Luchtenburg.


XVIII. APPOINCTEMENT, als vooren, dat de Schippers van Tffelfieyn, Polsbroek,^ Ben-

fchop , Achterfioot, en vordere, den Tjfel van en na de Stad
Utrecht varende, het Pajfagiegeld fullen hebben te betalen^ ^ den
iCfOBob. MOChXXXllL

Op de Requefle van Pieter Walbeek, Pachter
van het Paflagegeld van de afvarende en aan-
komende fchuyten buyten dcTolfteegpoort,
is gcappoindcert. De Gedeputeerden van
de Staren 'sLand« van Utrecht, gelet op den inhou-
de defer, verftaan ende ordonneren, dat de fchippers
hier inne geroert, den Yftèl naar en van de Stad U-
trecht paflerende , het paiTagie-geld, conform Haar
Ed. Mog. Reglement in dcfen gemelt, ende op poe-
ne als by 't felve,aan den Suppliant fullen hebben te
voldoen ende betalen. Gedaan t'Lïtrecht den ip
Oétober
1683. Ordonnantie als boven. Ende
was geteekent, J. v. Luchtenburg.


XIX. NIEUWE Ordonnantie , volgens dewelke de Ed, Mog. Hetren Staten ΊLands van Ü-

trecht fullen verpachten het Veer- of Pajfagiegeld in de Stad, Steeden
ende Lande van Utrecht, gearrefleert by Booggem. Haar Ed. Mog, den 17.
Julji ΜΌ C L XXXVl. en met eenige correBie gerenoveert den
12 Julji
M'OCLXXXVIIL

I.

In den eerften, dat den Pachter van liet veergeld,
ofte fynen Colledcur , by het afvaren ofte afry-
den van eenige fchepen, fchuyten, koetfen,ka-
JeiTcn, wagens .bolderwagens, fpeelwagens, chai-
fes, karren, lieden, ende diergelyke vaar-ofte voer-
tuygen , die tc huer ofte vracht gebruykt worden,
voor veer- ofte paflligiegeld , fal ontfangen een ge-
rechte vierde part van de beloofde vracht, ofte van
iict gene ydcr perfoon voor vracht moet betalen, (de
particuliere gabellen op fommige plaatièn getrocken
wordende, daar inne niet gereekent.)

I I.

Dat ten felven eynde alle fchippers, voerluyden,
en karluyden voor het afvaren ofte afryden gehouden
fullen zyn aan den Pachter, fynen Collefteur, ofge-
lafte, bekent te maken,wat fy voor vrachtloon heb-
ben bedongen, en daar gereguleerde veeren zyn, hoe
veel menfcnen fy in ofte op hebben, gelyk ook den
Pachter gehouden fal zyn behoorlyke voorfieninge te

docn^


-ocr page 345-

doen , dat altyd op dc ordinarïs veeren hy felve, of
fynen bediende , tegenwoordig zy, om geen luyden
in hare reyfe te verkorten, doch in reguard van fpeel
Λvagens ende chaifes , fal den verhuerder van defclve
gehouden zyn het Veergeld
ten behoeve van den Pach-
ter te vorderen, ende aan den felvenpromtelyk te vol-
doen, op poene van dat alle fchippers, voer- ofkar-
luyden, ende verhuerders van chaifes, die van't gene
voorfz. re doen in gebreekenblyven. Tullen verbeuren
een boete van vyftig guldens, en daarenboven haar
voer- en vaartuygen gefloten worden»

Ende fullen alle fpeelwagens, endechaifes, te hüur
gaande, met de namen, of mercken van de eygenaars
moeten worden geteekent, oppœne van vyf en twin-
tig gulden.

Dat onder het diftriét van de vier poorten der Stad
Utrecht mede gecomprehendeert, ende begrepen zyn
de wagens van de Vaart, enjutphaas, midsgaders de
ileden die 's winters gebruykt worden, en van dé re-
ipcélive poorten te lande ofte te water afryden.

Dat van het Veergeld exemt fullen wcfen de fche-
pen, fchuyten ende wagens, die ter occafie van rey-
iên van fyne Hoogheyd , tot tranfporc van desfelfs
domeiliquen en bedienden, mitsgaders van de vorde-
ren train worden gebruykt, gelyk ook Officieren cn
foldatcn, die by, ende met hare Crorapagnien op pa-
tent na ecnige plaatfen irecken ; ook alle wagens uyt
Holland komende , ende verder , ofte weder der-
waarts willende, fchoon fy in de Provincie vernach-
ten, foo lange fy geen vrachten breken , ende ander
of meer volk van hier voeren, dan fy hebben gebracht j
insgelyks die gene, die met cygen vaar- of voertuy-
gen reyfen, daar onder begrepen de wagens van huys-
luydcn, die den eygenaar harer landen nu ofte dan kó-
men te voeren : fonder dat buyten de voorfz. gevallen
ymand eenige exemptie fal mogen prsetenderen , ofte
weygerig zyn het veergeld te voldoen , op pœne van
Tyftig guldens by de contraventeurs te verbeuren, en
dat tegens defelve als fraudateurs van *s Lands midde-
len fal werden geprocedeert.

V I.

Dan in reguarde van de ordinaris fchippers, varen-
de op de gereguleerde Veeren, foo binnen als buyten
defe Provincie , 't zy van Stad- of Dorp-fchuyten,
niemand uytgefondert, fullen de refpeö:ive fchippers,
of haar ordre hebbende, het paifagiegeld van de paf-
fagiers, die fy komen te voeren, getrouwelyk innen,
ende ontfangen, ende by haar wtderkomfte aan den
Pachter, of fynen Colledeur, overhandigen , fonder
daar van te blyven in gebreken, op poene van caifatie.
Voor welke moeyte ende coltóe defelve fchippers
genieten fullen den veertigften penning van het gene
fy fullen komen te ontfangen, maar vreemde fchip-
pers alhier niet t' huys horende , fullen defelve het
palTagiegeld hebben te ontfangen ende voldoen, aker
fy afvaren, op pœne voorfz.

V I I.

Dat generalyk *t Veergeld fal moeten worden betaalt
ende gevordert ter plaaife, daar de vaar-ofte voertuy-
gen , artic. i. gefpecificeert, worden gehuert, ofte
bevracht, ende eerft afryden, 't zy in de Stad, Ste-
den, of ten platten Lande, (onder dat dieswegen de
voerlieden, Ichippers ofte paiTagiers in eenige andçre
Steden, ofte Plaatfen defer Provincie komende, ofte
paiferende, op prsetext dat die daar pafieeren, pïey-
Iteren, ofte vernagten, daarover weder fullen mogen
worden gemolefteert, veel min aangehouden, ook niet
^ e^ige briefjens te vertonen van den Pachter, of
Colkcleur van de plaats, daar fy afgevaren , of afgere-
den zyn, op poene van hondert guldens by den con·
iraventeur te verbeuren boven vergoedinge van alle
fchade, ende intereifen, die de ge'molefteerde, ofic
aangehoudene perfoon, ofte perfonen, daar door ful-
len komen te lyden.

f
i

VIII.

T' appliceeren de refpedive boetens by defe Or-
donnantie geüatueert, als een derde part voor den
Officier, die de executie doen fal, gelyke derde part
voor den Pachter, ende het laatfte derde part ten be-
hoeven van den aanbrenger.

I X.

Sullen alomme de (chippers ende voerluyden voor
hare knechts, of die fy hare fchepen, fchuyten, wa-
gens, &c. vertrouwen, en laten voeren , midsgaders
de Pachters voor hare Collcéteurs, in cas van contra-
ventie jegens defe Ordonnantie, gehouden zyn te re-
fponderen.

X.

Ende omme te voorkomen alle difputen, die over
het begroten van het Veergeld mogten komen te ont-
ftaan, foo wort by defen geordonneert.
Dat van alle afgehuerde wagens, caleflèn, of bolder-
wagens, die geen gereguleerde Veeren aan en doen,
en daarom landvragten worden cenaamt, fchoon
die eenige Stad deièr Provincie komen te paiTee-
ren , by het afryden fal betaalt worden , als van
outs,
 ι S iluyv.

Ende voor een halven dag, mids des avonds weder ko-
mende 8 iluyv.
Van een chaife. lo iluyv.
En voor eeii halven dag, gerekent als voren, 6 ftuyv.
Van een wagen , afgehuert na eenige Geldei ife ( i )
Hollandfche^ Over-YiTeliê, Brabantfe ende verder
afgelegene Steden en Plaatlèn naar boven, fal fon-
der onderfcheyt betaalt wórdena in cas daar op zyn
minder perfoonen dan vier,
χ guld. 4 Iluyv.
Ende anders van yder menfch.
6 iluyv.
Gelyk tot nog toe van vrachten op Aernhcm enNim-
wegen is gevordert.

Ende in reguard van vragten op andere Steden ,
hier voren niet geëxpreiTeert, fal men fich reguleren
volgens het eerfte articule defer Ordonnantie.

X L

Authoriferende alomme de Schouten, of Opfich-
ters van de wagens, de Commiifariircn , of Opfich-
ters van de fchepen ende fchuyten , midsgaders ten
platten Lande alle Gerechtsboden, niet alleen om dc
beboetingen in conformité van defelve te doen, maar
felfs op verfoek, ende ten pericule van den Pachter,
ofte fynen Colle<5leur, te mogen aanhouden 3 en der
felver wagens, offchuyten te iluyten, ter tyden wy-
len hy by den fodanigen contraventeur gecontenteert,
ofincasvan verfchil, daar inne by den ordinaris Rechter
in de Steden, ende by Haar Edele Mogende Ordina-
ris Gedeputeerden, in quceilien ten platten Lande voor-
vallende , fal wefen geoordeelt, ofte gedifponeert,
waar toe alomme door de refpedive Officieren ende
Magiftraten van de Stad, Steden ende Lande vart
Utrecht, des verfocht zynde, de behulpfame hand
fal worden geboden , ende gemainteneert, ende een
yder de plano, ende fonder ordinaris forme van pro·
ces, expeditie van Juilitie gegeven.

X I 1.

Derogerende hier mede alle voorgaande Ordonnan-
tiën , Refolutien , Appoinéletnenten , ende Waar-
fchouwingen , nopende 't Veergeld, voor dato defö
gemaakt, ofte gedaan , ende referveren Haar Edele
Móg. aan haar de veranderinge , interpretatie , cndc
ampliatie defer, ordonneren dat defelve alomme fal
worden gepubliceert ende geaffigeert, ter plaatiedaar
men gewoon is publicatie ende affixie tp doen.

(2) Gedaan t'Utrecht den izjuly i588. Waf
geparaphecrt, Gafpar Schade, vt. Onder ttond, tçr

Or·

SLUYS. EN BRUGGELD. IL BOEK. XFLTIT.


-ocr page 346-

344

Ordonnantie Viin de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands
x'an Utrecht. Ende was geteeckent, P. Voet van
Winflen. Hebbende op het fpatium gedruckt ca-

( I ) Hei woord ^ Hollandfche, u in defe laatfte Ordonnantie hygevoegt.

(2 ) Hetβοΐ van dè voorgaande Ordonnantie luyd. Gedaan te Utrecht den 17 July i685. Was geparapheert,
E. de Weéde &c.

XX. APPOINCTEMENT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

's hands van Utrecht, waar by verflaan word, dat alle pajja·^
gier s met de fcheepen en fchuyten de Vecht op- en afvarende, wor-
dende gevoert, paffagiegeld Julien betalen, als van ouds, den 22
Septemb. MD C L XXX VL

VAN ÖE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE.

chet van HooggemelteHeeren Staten, inrooden waÎ^
fche.

Op de Requefte van Abraham van DorÎTen ,
Pachter van het Paflagiegeld van alle iche-
pcn en fchuyten, de Vecht op- en afvaren-
de , is geappoinfteert. De Gedeputeerden
der Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht,
gehoort het advys van de Heeren Gecommitteerden
ter Finantie , hebben by interpretatie van het vti
Art. van de Ordonnantie op het Veergeld den
17 Juli
1686. gearrefteert, verftaan, dat het felve artikel al-
leen fiet op wagens, ofte wagens vrachten, en geen-
fints op fcheepen , ofte fchuyten , ende dat dienvol-
gende alle paflagiers, die de wateren ofte rivieren de-
fer Provincie pafleeren , 't zy delelve in ordinaire
beurt- ofte vrachtfchuyten, ofte in andere fcheepen,
of fchuyten alhier niet t'huys hoorende, worden ge-
voert , het paffiigiegeld fullen betalen, als van ouds.
Gedaan t'Utrecht delen
22, Septemb. lóSó. Ter Or-
donnantie, als boven 5 ende was geteekent, P. Voet
van WiniTeni

bi ■


van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van 'Utrecht , rakende
'de Tiende Verhöoging van het Veer- oj FaJJagegeU, den xx Julji
MDCLXXXViL

XXL RESOLUTIE

N''a voorgaande deliberatie is goedgevonden,
dat de conditiën op deverpachtinge van het
Veer- ofte PaiTagiegeld, fullen worden ge-
amplieert met het volgende Articul.
Dat van den dag, dat de Heeren Staten van Hol-
land ende Weil-Vriefland fullen beginnen te heffen
de Tiende Verhooginge van het Veer- ofte Paifage-
geld, Haar Ed. Mog. ook hebben vaftgeftelt, datdc
refpeébive Pachters van het voorfz. middel mede, in
deiè Provincie jegens Holland verfchuldigt ende ge-
houden fullen zyn, naar advenant het beloop van de
fomme , ende tyd haarer pachtinge, (defelve aan het
Land te voldoen, van den tyd af, datdc voorfz. Tien-
de Verhooging ingang fal koomen re neemen.

Ik


Ingevolge van welke Refohtkde twee navolgende JVaarfchouwingen hy de refpUive Pachters van het Veergeld^ met
prmijfie van Hooggem. Haar Ed. Mog. gedaan zyn.

I.

Waarfchouwinge^ aangaande den Impofi van V Veergeld
met de Tiende Verhooging.

Den Pachter van 't Veer- of Paflagiegeld van alle
fcheepen en fchuyten , van buyten de Catharyne
poort of veer afvarende naar eenige Steden, Dorpen
of Plaatfcn, die Vaart uyt gelegen, ende afvarende na
Holland, ingegaan met i Auguili,
1687, doet by
delen iniÏnueren ende waarfchouwen , alle defchip-
pers ende fchuytevoerders, foo van de Steden als
ten platten Lande, dat de Staten van den Lande van
Utrecht, volgens der felver Refolutie van den Ju-
ly
I <587. ter befchryvinge genomen , mede hebben
goed gevonden in te willigen een Tiende Verhoginge
op 'c veer- ofpaffagiegeld van alle vrachten van Utrecht,
na Woerden, Leyden en den Haag, mitsgaders alle
de Dorpen en de landvrachten hier eenigfints annex,
afvarende, foödanig het felve by de Staten van Hol-
land en Weif-Vrielland is'gearreileerx ; ingang geno-
men hebbende met den i Odober
1687. nieuwen flylj
fulks dat fy fchippers ofte fchuytevoerders, voortaan,
ingevolge van Haar Ed. Mog. Ordonnantie, gehou-
den zyn, voor 'tafvaren , het fy met een ordinaris of
afgehuerde vracht, het felve te moetenontfangen voor
den Pachter, miti haar behoorlyk recht daar van ge-
nietende , van de vrachten dewelke, volgens de Or-
donnantie fy lullen komen
tc voeren , loc wel naar
eenige Steden als ten platten Lande, om op haar wc-
derkomile aan te geven, hoe veel fy in gehad, ofte
daar af genoten hebben , omme van haar ontfangen
vrachten voortaan aanftonts aan den Pachter uyt te
keeren op pœne, volgens 't
i \ Articule van de voorfz.
Ordonnantie, van vyftig guldens, en daarenboven haar
voer- en vaartuygen gefloten te fullen worden, en dat
jegens haar alsfraudateurs van 's Lands middelen, con-
form het V en VI Articulen, fal worden geprocedeert.

Lyfie waar ηά de voorfz. Tiende Verhoginge gehe-
ven moet Ubordeh.

Alfe, tc weten , van Utrecht op Woerden ende de
Plaatfen op defe zyde Woerden gelegen, felvertoc
den Eerilen Dam incluys i duyt,

Ende van Utrecht door Woerden tot Bodegraven, of
Alphen toe. " 2 duyten.

En eyndelyk van Ütrecht direfl: tot Leyden 5 duyt.

I L

Waarfchouwinge, aangaande den Impöfi van V Veergeld^
met de Tiende Verhooging.

Den Pachter van 't Veer- of PaiTagiegeld van alle
fchuyten, wagens, chaifes, Sec. de riviere de Vecht
op- ende afvarende, ende langs defelvc rydende, in-
gegaan met I Augufti 1087, doet by delèn iöiinuc·

ïfenj


-ocr page 347-

ren cndc waarfchouwen, alle de fchippers, fchuyte-
voerders ende wagenaars, dac de Staren van den
Lande van Utrecht , volgens der felver Refolutie
van den July
kSS'/. ter Befchryvinge genomen,
mede hebben goedgevonden in te wilhgen een Tien-
de Verhoging op het Veer-
oi RaiTagiegeld , van al-
le vrachten , na ende van Holland gaandej of komen-
de, foodanig het felve by de Staten van Holland ende
Weil· Vrirfland is gearreileerr j ingang genomen heb-
bende met den i üélober lóSj. nieuwen ftylj fulks
dat fy fchippers, fchuytevoerders en wagenaars voor-
taan , in gevolge van Haar Ed. iMog. Ordonnantie,
gehoudenzyn, voor 't afvaren of afryden, het fy met
een ordinaris of ufgehuerde vracht , het felve bekent,
te maaken aan den CommiiTaris , Toefiender of Col-
ledeur vatt 't Veer, daar fy afvaren of afryden , w^t fy
voor vracht hebben bedongen, daar geen gereguleeit
veer isj ende daar gereguleerde veer.en zyn, hoeveel
menfchen fy in haar fchepen ,fchuyten of wagens heb-
ben j of daar het felve niet bequamelyk kan gefchie-
den , op haar wederkomileaangeven, hoe veel men-
fchen fy in gehad hebben, omme van haar ontfangen
Trachten voortaan aanftonts , in plaaiiè van den vier-
den , den vyfden penning aan den Pachter of fynen
Collefteur uyt te keren, op poene, volgens he: ii Ar-
ticule van de voorfz. Ordonnantie, van vyftig guldens,
en daarenboven haar voer- en vaartuygen geiluten te
fullen worden, en dat jegens haar als fraudateurs van
'sLands middelen, conform het v. en ν i, Articulen, fal
worden geprocedeert.

Lyfle waar na de voorfz. Tiende f^erbogmge geÎM*
ven moet worden.

Van yder gulden fal moeten werden gegeven t ftuy-
vers, ende voorts van yder ftuyver boven of bene*
den de gulden, te weten, van eene iluyv. i duyt.
Van twee iluyvers 2 duyt*

Van drie ftuyvers 2 duyt.

Van vier iluyvers 3 duyt.

Van vyf Iluyvers 4 duyt.

Van fes ftuyvers j- duyt.

Van feven iluyvers 6 duyt.

Van acht iluyvers 6 duyt.

Van negen Iluyvers 7 duyc.

Van tien ftuyvers 1 ftuyv.

Ende dar van dat geene dat onder of beneden de ftuy-
ver is, de voorfz. verhoginge niet fal werden be-
taak.

SLUYS-EN BRUGGELD. 11 BOEK. XVL flT,


XXIL APPOINCTEMENT, als vooren, dat de Speelwagens en Chaifis, die te hmrgaa%

moeten zyn geteekent met het wapen van de Stad, en 't merck
van den eygenaar, den 'è Maart. MOCLXXXVllL

ρ de Requefte van de I'achters van 't Veer-
of Paflagie-geld over de Stad Utrecht ende
't Diftrid van dien, ftont geappoinéleerc.
De Staten van den Lande van Utrecht,
verftaan,dïii voortaan alle fpeelwagens, en chaifes, te
liuer gaandeachter op hçt fthÜd fullen moeten wé-
fen gemerkt met het wapen vari de Stad, ende het
merck van den eygenaar, fulks het felve opentlyclc
kan worden gefien , op pœiîe van vyf en twintig
guldens, ten behoeve van 't Kinderhuys der Stad U-
trecht te verbeuren. Gedaan te Utrecht den 8Mar-
ty i<588. Onder ftond , ter Ordonnantie als boven >
ende was ondcrieekent,
P. Voet van Winflcn.

ö


De Lefer vOege hier hy ^t geen defen aangaande hier boven op Num. xii. vermeit ÏS', mitsgaders het iil Artykel
van de Ordonn. op het Veer-of Paifagegeld, van den 17 July 1686, en 12, July ió88.
Siet boven Num.
XIX
·, en m de Ampliatien op de Ordonnantie van den Impoft op de paarden, van den SFebruar. 1710. en
12 Februar. 1717.
Siet het iv. Boeck. Tyt. xx.

XXIII. APPOINCTEMENT als vooren, waar by het ν Artyk. van de voorgem. Ordonnans

tie van den verklaart word, den i6 0^ober

MDCLXXXIX.

Op deRequefte, gcpr^fenteertby de Pachters
van 't Paifagiegeld, over de Stad Utrecht,
ende het Diftri6fc van dien , is geappoinc-
teert. De Staten van den Lande van U-
trecht, gehoort 't rapport van de Heeren vanHeem-
ftede, ende andere Haar Ed. Mog. Gecommitteer-
den, interpreterende der felver Ordonnantie, den iz
Julyi(S88» op het Paflagie-geld gearrefteert, verftaan,
dat cygen vaar- ofte voertuygen, by het ν Artyk. van
de voorfz. Ordonnantie geexpreiTeert, van*t Pa{Tâgic<^
geld in 't geheel ofie deel niet fullen zyn geëximeert,
ten zy foo wel de wagens, chaifes, caleiïèn , &:c. als
paard ofte paarden daar toe gebruykt, den voerder tc
(amen ineygendom competeeren. Gedaan t'UtrechC
den i6 0âob.
i68p. Onder ilont, ter Ordonnantie
als boven. Ende was ondcrteeckent, P. Voet van
Winifen.


XXIV. APPOINCTEMENT van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heerên Sta*

ten 's Lands van Utrecht , waar by geordonneert word alle
Schippers, uyt de Vrooftdye St. Jam varende 1 aan het tolheck
aan den Uyt hoor η
op te geven, wat perfoonen zy in hare fchuy*
ten^ rf (cheepen, O'C. hebben^ ende daar van een vierde part
voor rajfagegeld te betalen, in dato den
7 OBob. M Ί) CX QIL

II DhI

Op

Xx

-ocr page 348-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

Op de Rcquefte van Abraham van Dorflen
Pachter van 't Veer- ofte Pailagjigeld van
alle de fchuyten, wagens &c. over 't Ne-
derquartier defer Provincie, is gcappoinc-
teerr. De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, ordonneeren alle fchippers, uyt de Prooft-
dye St. jans , op Holland , of van 't Sticht op het
Sticht varende, of rydende, aan het tolheck aan den
Uythoorn öp het territoir van defe Provincie, aan des
Suppliants Colleéleur, Jafper Zyl , op te geven het
getal van de perfoonen , die iy in haare ichuyten.

fchepen, öf wagens fyn hebbende , en daar van
het vierde part van de vracht voor paflagegeld telkens
aan den felven Colledeür aldaai" të betâlèn, op poénc
van vyf en twintig gulden telken reyfe by yder con-
traventeur te verbeuren | en permitteeren den Sup-
pliant 't felve by affixie ende infinuatie aan de voorfz.
fchippers, ende die des vorder aangaat, bekent te ma-
ken. Gedaan te Utrecht defen 7 0£tobi röpi. On-
derteekent , ter Ordonnantie , als boven, ende was
geteekent , abfente Secretario, J. van Luchtenburg.


XXV. APPOINCTEMENT van de Ed, Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, dat

van de perfoonen onder wegen opgenomen wordende, Pajfagegeld
moet worden betaalt, &c,den 9MaartM'DCCIX.

ρ de Requefte, gepra^fenteert by Gerrit van
der Burg,
cum y^/jr, Pachters van het Veer-
of Paflagiegeld , buyten de vier poorten
der Stad Utrecht, ftondgeappoini^eert. De
Staten van den Lande van Utrecht, gefien het advis
van de Heeren Gecommitteerden ter Kamere van Fi-
nant-ie, verftaan by nader elucidatie van de Ordon-
nantie op Jiet PaiTagiegcld , dat de voerluyden ende
verhuerders van rytuygen, alhier t'huys horende, van
de perfoonen, de'welken fy buyten defer Stads Vry-
heyt, ofte onderwegen iullen komen op te çemen,
het volle paflagiegeld fullen hebben te vorderen ende
ontfangen , mitsgaders binnen
24 uren na haarlieder
Jcomfte alhier, aan den Pachter, of fyn Colleóleur te
betalen , op pœne van t'elken reyfe, ende van yder
perfoon vyftig gulden te verbeuren, boven het ver-
fchuldigde palfagiegeld : ende dat ook foodanige boe-
ten fullen verbeuren die geenen, dewelken met land·»
vragten of chaifes voor een halven dag uytgereden
fynde , langer uyt blyven , of na Holland en elders
doorryden , ende het meerdere paflagiegeld by haar
verfchuldigt binnen vier en twintig uren na haar we-
defkomflre niet komen te betalen , mits dat fy-Sup-
:)lianten dit Haar Ed. Mog. appoindementdoen druk-
ien en affigeren, tot derielver koiten. Gedaan t'U-
trecht den
9 Maart 170p. Onder ftond , ter Ordon-
nantie als boven. Ende was geteekent, G. Voet van
Winifen.


XXV J. OCTROY, Ss vooren, rakende een ToUof pïeyfler plaatfe aan de Nieuwer-flup, met

' iiytfiuyting van alle anderen, aan Abraham van Oorjfen en zyne nakoo--
melmgen geaccordeertt den iFebrmr. MO CL XXXVL

hebbende het rapport van der felver Gecom·
mitteerdens, hebben uyt hare rechte weten-
fchap , fouveraine magt ende authoritcyt,
geoclroyeert
ende geauthorifeert, oftroyeren endeau-
thoriferen mits defcn, den perfoon van Abraham van
Dorflen,
voor hem ende.fyn^ nakomelingen, omme
met kenniflè en op
aanwyfinge van de Heeren Ge-

werfluys op den Stichtfen bodem, ten koften van hem
van Dorflen endefyne Nakomelingen, teflrellenofdoen
ftellen eeiie bequame huyfinge ende fl:allinge, omme
voortaan , met fcclufie van allen anderen, te zyn en
blyven dé ordinaris Stichtfe Tol-ende Pleyfter-plaatfe
van alle vracht fchuyten , varende van ende tuflchen
Utrecht én "Amfterdam refpfeélive , ende alfoo mede
van alle Stichtfe Dorpfchuyten, met paflagiers ofte
vracht varende ; willende ende ordonnerende daar-
omme, dat alle.fchippers en hare knechts van de ge-
noemde vrachtfchuy ten, geneuytgefondert, tefamen
ende yder van defelve In 't byfonder , voortaan geene
andere Tól-endeiPleyfler-plaatiè van de Stichtfe zyde
fullen hebben , of vermogen aan te doen, ofte met
hare vrachtfchuyten om te pleyfteren , ftil te leggen,
als ter phaiie van de voorens gemelte geodroyeerde
Stichtie/iol-ende Pleyfter-plaatfe, op poene van
2,5
loeve van den Pachter van den Stichtfen Tol in der
tyd, te verbeuren -, verfl:aande daar toe mede, dat de
voorfz. fchippers in het fl;il leggen ofte pleyfl:eren op
de voorfz. geordonneerde plaatfe , ten dienile van de
paflagiers hdarluyden ilriktelyken iullen hebben te re-
guleren na de ordres, daar op gemaakt, ofte nog tc
maken ί en interdiceert voorts allen en een ygelyk ter

c Staten van den Lande van Utrecht, gehoort guldens, t'elken reyfe by yder contraventeur, tenbc-

committcerdens van't fandpad tuflchen Breukelen en 1 plaatfe voorfz. eenige huyfinge , kamere, oflootfe,
Oüwerkerk,
hondert roeden buyten het Fort Nieu- om wyn, of bier aldaar te tappen, of Verkoopeii, tc

maken, ofte fl:ellen, of gemaakt engeftelt zynde, in
defelve de tappers neeringe te doen, of te exerceerenj
alles direâ;, of indire£b, op pœne van
100 goudeNe^
dérlantfche ryders, jegens den Heere van den Lande
te verbeuren} des de voorn. Abraham van Dorflen, en-
de zyne nakomelingen, van tyd tot tyd mede gehou-
den blyven, den weg tot den voorfz. Tolhuyfe en
Pleyilerplaatfe, wel en nabehooren te maken, alsme-
de een fuflSÎànte valbr.ugge over de weteringe te leg-
gen , ende alle het felve tot zyne en zyner nakoome-
lingen koften, van tyd tot tyd te onderhouden, mede
tot onfen genoegen fonder tot; laftien van de pafla-
giers, of y mand anders daar voor iets te heiFén, ofte
mogen vorderen. Gegeven te Utrecht den ζ Februar.
1685. Onder ftond , accordeert dit geëxtraheerde
met 't originele Oólroy. Ende was onderteekent,
P.
Voet van Winfl^en.


SËS<

-ocr page 349-

SLUYS-EN BRUG GELD, IL BOEK. XFLTIT.

SESTIENDEN TYTEL.

derde deel.

Rakende de Tollen en Gabellen, die op de Wegen en Sand-
paden, van paflTerendeperfoonen, of rytuygen,

moeten worden betaalt.

. PL AC A AT, van de Ed, Mog. Heer en Staten *sLands van Utrecht j raakende het betalen
van Tollen ende Gerechtigheden , behoorende aan Bruggen , ende Slag-boomen,
gearrefieert den 19 May ΜΏCLXXIV.

34/

illem Henrick , by der gratie Godes
Prince van Orange , en-ie Naiîàu,
&c. Erf-Stadhouder , midsgaders de
Staten van den^ Lande van Utrecht,in
crvaringe komende, dat veele fchippers, voerluyden
, ende andere paflagiers weygerig ende naarlatigfyn,de
Tollen ende Geregtigheden van allefodanige bruggen
ende flachboomen te voldoen, waar aan voorheen en
van allen ouden tyden defelve fyn betaalt geweeft, en
van meyninge fynde alle desordres en vorder verval
van faaken,foo veel inogelyk is, voor te komen ende
te repareren} foo is het, dat wy hebben goedgevon-
den, alle fchippers, voerluyden, ende allen anderen
te laften en bevelen, gelyk defelven gclail ende be-'
voolen word naitsdefen , met haar fchuyten, vaartuy-
gen, wagens, karren, paarden, vee, ende mede te
voet paflerende, fonder eenig tegenfeggen fullen heb-
ben te betalen de Tollen ende Gerechtigheden, be-
hoorende aan alle bruggen ende ilagboomen, waar
aan defelve bevorens voor het doorvaren , ophalen,
overryden, en anderen door- ende overtogt fyn ge-
heft ende betaalt geweeft, op pœne dat alle nalatige,
ende contraventeurs fullen worden aangehouden, en
daarenboven tien Caroli guldens komen te verbeuren,
de eene helfte ten profyte van den Tolheffer, en de
andere ten behoeve van den armen te applicerenj
authoriièerende alle de refpedive Officieren dcfer Pro-
vincie, des verfocht 2ynde,daar toe de fterckehandte
bieden. En ten eynde hier van niemand ignorantie en
prœtendere, ordonneren, dat ddelve alomme fal wor-
den geaffigeert daar fulks is behoorcnde. Gedaan te
Utrecht den 19 Mey 1674. Was geparapheert, H.
j. van Tuyll van Serooskercken, vt. Onder ftont,
ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Staten.
Ende was onderteekent , J. v. Luchtenburg. Heb-
bende op het fpatium een gedruckt cachet in roodcn
waiTche.


IL ORDONNANTIE van de Heeren Gedeputeerden van Ed. Mog, Heeren Staten 's Lands

van Vtrecht, van den lol ν an den Boom mSoefldyk, gearrefieert den
8 Jidy MOCLyiL by Hooggem. Heeren Staten gecorrigeert en
geampiieert den 11 December MJJ CXCIL

Dl? (i) Staten van den Lande van Utrecht ^ reno-
verende ende amptierende der felver Lyfie van
den Tol van den boom ^ hier onder geroert^
ver-
ftaan ende ordonneren, dat by eenen ygely-
ken ( gelyk als voor defen, ende van outs ) betaalt en
ontfangen fal worden voor den Tol van den boom in
Soeftdyk, als volgt :

Van een wagen, i ftuyv.

Van elck menfch daar op fittende, 8 pen.

( i ) Van een chaije, 2 ftuyv.

Van een paard fonder zaal, i ftuyv.

Van een paard met een zaal, i ftuyv, 4 pen.

Van een Icoey, ofte os, 8 pen.

( 3) Van y der fchaap of vercken, 4 pen.

(4) Ende foo ymand defen Tol quam te frauderen, di'
re6telyk, of indtreSielyk, fal verbeuren Jès gulden , ende
foo wie onwHUg is defelve te betalen ter plaatfe^ daar fa
geëyfcht word , fal daar over voor de Heeren Ordinarii
Gedeputeerden van de Staten convenibel zyn^om aldaar de
plano afgedaan te worden, welke pœne fal komen ten he^
hoeve van den geenen, die den aanbreng doen fal. (f)
Ge-
daan te Utrecht den Decemb. löpï. was gepara-
pheert, P. Ruyfch, vt. Onder ftond; ter Ordon-
nantie van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van
Utrecht. Was geteekcnt, P. Voet van WinÎfen,


f 1 ) Het begin van de voorige Ordonnantie luyd. De Gedeputeerden van de Staten*sLands van Utrecht, ver·

niogens de voot-fz. Haar Ed. Mog. Afte van dato den 11 July 1601, 5cc.
( t ) Dit is in de laatfle Ordonnantie bygekomen.

( 3 ) In de voorige Ordonnantie flaat achter dit Artyk, nog dit navolgende.

Van een Heffifche karre, of uyiheemfche wagen, of kales, voor yder paard dat *cr voor is i ftuyv.
(4) Dit is alleen te vinden in de laatfle Ordonnantie.

( f ) Het flót van de voorgaande Ordonnantie luyd. Gedaan te Utrecht den 8 july löf 7. Onder ftont, ter Or-
donnantie van de voorfz. Heeren Gedeputeeiden, en was onderteekent, Ant. van Hilten.

rv

JIL APPOINCTEMENT van de Welgem. Heeren Gedeputeerden, diepende tot interpretatie

vm de voorfz. Ordonnantie, dm 6 4vgitfi' Mï>CCXa,

ff' Lifeh xx ^ Pp

-ocr page 350-

van de tollen, gabellen, passage.

34«

Op dc Requefte van Gysbartus Oudendoclcn ,
Pachter vandenTol van den boom in Soeft-
dyck, is geappoin6lecrr. De Gedeputeer-
den van dc Staten'sLands van Utrecht,ge-
hoort het rapport van de Heeren van Nellefteyn,
ende andere Haar Ed.^4og. Gecommitteerden, inter-
preterende dc Lyfte van den Tol van den boom in
Soeftdyk, verftaan :

Dat van yder paard, gefpnnnen voor dc wagens,
die den boom komen te pafleren , foo wel eene ftuy-
ver moet werden betaalt, als van lofle paarden.

Dat van een kar moet betaalt worden eene Iluyver,
cn van yder paard, daar voor gefpannen gelyke lluy-
vcr.

Dat onder de woorden van koey , ofte os, mede
begrepen zyn de ftieren, veerfen, ende pincken.

Dat van yder kalf foo wel vier penningen moet

werden betaak, als van een fchaap of verken, ^

Dat den Tol moet worden betaalt foo menigmaal
de Ichuldigen den boom komen te .paÎTeren.

En dat, indien ymand , om den Tol te ontgaan,
een anderen weg in Soeftdyk quam te gebruyken, foo
wel den Tol fal moeten betalen, als of hy den boom
effedive hadde gepaireert.

Ordonnerende een yder, fulks aangaande, hem daar
na te reguleren, op pœnc als by Haar Ed. Mog. Or-
nantie, ende dat de gebreekelyken voor de onbetaal-
de Tol realyk ende metter daad fullen worden aange-
houden ende geëxecuteert, permitterende den Sup-
pliant om defe tot fynen kofte te doen drucken, ende
tot een yders naricht te affigeren. Gedaan t' Utrechs
den ö Augufti lyio. Onder ftond : ter Ordonnantie
als boven. Ende wasgeteckent, G. Voet van Winf-
fcn.


IV. TOLBRIEF, van den Tolj die de Welgem. Heeren Gedeputeerden goedgevonden hebben te

doen betalen, voor de Pajfagie over de Bijfchops-weg , van de Eembrugge
na Bmjchotm, gearrefleer't den lo Junji M Ό CC FIL

Van een paard gints en weer,
dag

Van een koey, a's vooren
Van een verken, als boven
Van een fchaap, als boven
Van een chaiiê , op een cag gints ende weer ryden-
de ftuyvers.

Van een wagen met een paard, mede als voren ζ ft.
Van een wagen met twee paarden 3 ftuyvers.

Ende voor yder paard meer, een ftuyver.

te weten op een

I ftuvver.

j

I iluyver.
4 penningen.
4 penningen

Van een botkar, in de maanden April, May, Juny,
July, Augufti, ende September 2 ftuyvers.

Van een botkar, in de maanden Odober, Novem-
ber, December, January, Fcbruary, ende Meert

4 ftuyvers.

Aldus gearrefteert binnen Utrecht, defeniojuny
1707. Was geparapheert, J. v. Nellefteyn, vt. On-
der ftond, ter Ordonnantie van de Gedeputeerden der
Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht. Was
geteekent, P. Voet van Winften.


V. ORDONNANTIE van de Ed. Mog. Heeren Staten van Utrecht en Gelderland; op den

Tol en Weggeld, geftelt op den Grebbendyk tujfchen Rheenen m Wage^
ningen.

Lyfle, waar na den Pachter àefen 'Tol ofte Weggeldt
ontfangen fal.

Voor eerft van een ledige wagen, t'elken rey-
fe, 5 ftuyvers.

Van een wagen geladen met waren ofte koop-
manfchappen, 7 ftuyvers.

Van een wagen met menichen geladen , boven die
voorfi.. 3 ituyv. nog van eiken menfche eene ftuyver,
daar van die voerman lal hebben te verantwoorden,
in te ftaan ende te betalen, op pœne van
5 gulden
by de conditiën van de verpagtinge daar op ge-
ftelt.

Van een ledige karrc, eene ftuyver.

Van een geladen karre met waren ofte koopmanichap-
pen, twee ftuyvers en een oort.

Van een karre met menfchen,boven hetkargcld, op
elke menfche eene ftuyver.

Van een man te paarde, een ftuyver.

Van een ledig peerd, een blank.

Van een veulen onder de twee jaar, half geld : maar
van een fuygveulen niet.

Van een ofl^e ofte koeyc die verdreven word , eenen
halven ftuyver.

Van een pink ofte kalf, een oort ftuyvers, des fullen
de fuygkalven vry zyn.

Van een fchaap ofte verken, een duyt, des fullen die
lammeren en biggelen vry zyn.


ORDONNANTIE ende Ljfle van het We^éld, vallende tot Amerongen^ beginnnende

van den Jmerot^enfen ^ tot aan 't fVielJche Veer, ofte de Riviere
van de Leek , als mede van Y felve Veer tot aan den voorfchreven
djk toe.

vi.

Den Pachter van dit VTcggelt fal ontfangen V geene
hier na nsolgt.

Van een wagen,'t fy geladen of ongeladen, t'el-
ken rcyfe, 1 ftuyver.
Van een karre, geladen of ongeladen, een.

halve ftuyver.

Van een gefadelt paart, een halve ftuyver.i

Van een ongeiadelt paart, 4 penningen-

Van een veulen onder twee jaren 2 penningen, maar

van een fogveulen niet.
Van een os of koey
 4 penningen.

Van een pink of kalf een duyt, des iullen iogkalveren
vry zyn.

Van^ een fchaap ofte verken twee penningen,
fullen lammeren ende baggelen vry zyn,

des

En(k


-ocr page 351-

Ende fal niemand van dit Weggeld vry zyn, dan
aîleenlyk zyn Hooghcyd, ruyteren , wagens en kar-
ren, dewelke in 's Landsdienft daai· over pafleren ful-
len', als mede de Ingefetenen van Amerongen, den
Rh
y η niet paflerende.

Ende op darden Pachter van dit Weggeld niet ge-
defraudeert en worde , fal men tot verieekeringe van
dien ftellen een hafpel ofte hek.

De moetwillige fraudateurs van dit Weggeld, Tul-
len t*elken reyfe verbeuren drie Keyfers gulden, daar
voor hare peribonen ende goederen reeiyk fullen mo·
gen worden gecxecuteert.

Wie den Pachter ofte den fynen ter caufe van *c
voorfz. Weggeld met woorden ofFenfeert, fal verbeu·
ren tien Keylers gulden , ende nog ftaan tot arbitrale
correi^ie: maar doende feyielyke ofFenfie, fal aan den
lyve geftraft worden, naar exigentie van *t feyc.

m

SLÜYS.EN BRUGGELD, IL BOEK. XVI ΤΙΤ.


Vn. ORDONNANTIE enàt Lyfie, waar na dén Land-tol in *t Over^flicht van Utrecht

jegenwoordig in eygendom competerende aan den Huyfe en hooge Heer-
iykheyd van Aikerongen , by de Pachters ende Cadermeeflers in de
Grebbe y tot Rhenen op het Veer, Elfl, Amerongen ^ Steenen brug ^
en Scherpenzeel, fal worden gemaant ende ontfangen.

Van een turfwagen.

Van een paard.

Van een os of koey, ut fupra.

Van een fchaap of verken.
Van een ilock byen.
Van een ton eek.
Van een wagen met appelen.
Van een hoet mout of koorn.
Van een boedel, dieuyt 't Sticht gaat moet geven^
een oudfchild, tot
 ζ ζ ο

Van een jy ft of koffer. 040

Van een Utrechtfe vrachtwagen tuiTchen Utrecht en
Arnhem, of Nymegen, in plaatfe van
ζ ftuyv. als
van ouds, fal betalen 040

Soo nogtans , dat van geene pakken, koffers of wa-
ren , met defelve vrachtwagens gaande of komende
den voorfz. tol te paflèren , iet verders ial werden
betaald, alwaar het fchoon dat de wagen of wagens
niet anders op hadden
Van een karre. oio

Van een pak laakens. ο 4

O
O

O
O
O
O

O
O
O
O

0

ζ

1

Vaneenpakdroogewaarenofkoopmanfchapp. 040
Van een tonneken afch of zeep, Heen of hout, klcyn

of groot, den honderilen penning.
Voorts van alle drooge waaren, die hier inne niet be-»
grepen of gefpecificecrc zyn,i;ilde Pachter of Tol·»
lenaar mogen ontfangen van het pontgroot een
brafpenning , fonder meer of min af te nemen.
Vaneen chaife met een paard. ο
i ο

Van een chaife mee ζ paarden. ο ζ ο

Van een bolderwagen met ζ paarden. ο

Van een bolderwagen met 4 paarden. ο
Van een koets of berlyn met
ζ paarden. ο
Van een kpets of berlyn met 4 paarden. ο
Van een koets of berlyn met
6 paarden. ο
Van koflFers, kiften of pakken , foo op de voorfz.
chaifes, bolderwagens, koetiên, of berlynen, fig be-
vindende, liil niets beraald wórden.
Van defe vooriz. Tol fal niemand vry zyn, dan die
van ouds vryheyd hebben gehad, ende het felve alvo-
rens met goede documenten en befcheyden fullen heb-
ben geverifieert.

4
6

4
6
8


VUL OCTROY, van de Ed, Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht y voor het Gerecht

van Breukekveen, om te mogen flellen zekeren tol op den Kerkweg, den 16
Oecemk MOCXXIIL

Die Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen die defen fullen fien, ofhooren
lefen, falut. Doen te weten, alfoo die Schout
ende Gerechte van Breukeleveen ons teken-
nen gegeven en vertoont hebben , hoe dat zy Sup-
plianten tot accommodatie ende gerieve van hare ge
nieyne gebuuren, als andere paiTagiers, ten hoogften
noodig vinden eenen gemeynen weg te leggen, om-
me uyt hare buerte te mogen gaan , dryven, ryden,
ende draven tot in den Öorpe van Breukelen, waar
toe zy Supplianten geen bequaamer plaatfe foudenkon-
nen doen approprieeren, dan feekere laan, ot oppad,
die by henluyden om in den voorfchreve Doipe van
Breukelen te gaan , altyd geemployeert is ge\(^eeft,
ende genaamt word den Kerkweg, in welken weg
twee verfcheyde bruggen vereyfcht worden geleyd te
worden op hare weeteringe , om defelve als voo-
icn bequaamlyk met ryden ende dryven te mogen ge-
bruyken , mitsgaders aan yder eynde desfelven wegs
cenen draayboom, tot bevryding van dien, Ende al-
foo den voorfz. Kerkweg in maniere als vooren ge-
maakt zynde , niet alleen en zal ftrekken tot dienft
ende gerieve van henluyden Supplianten, endede ge-
meyne gebuuren van Breukeleveen, maar ook totmer-
«elyk voordeei ende profyt
van die yan dçn Dorpc
van Breukelen, en andere gebuuren daar by gelegen,
als dewelke voor defen haarluyder meefte hooy van
Breukeleveen h ilende , 't felve door den Dorpe van
Maarden om hebben moeten ryden, ende alfulks mee
haarluyder wagenen meer als twee uren moeten ryden,
daar zy over den voorfz. Kerkweg (daar toe als bo-
ven bereyd zynde) in den tyd van een half uur 't fel-
ve fullen konnen doen. Daar by geconfidereert, dat
het opmaken endejaarlyks onderhouden van den voorfz,
weg , merkelyke penningen fal koomen te koften ,
die zy Supplianten niet alleen, ende in het geheel,
nemsar ook den geenen , die defen fullen koomen te
gebruyken , behooren te laften ; waaromme fy Sup-
plianten ons in aller ootmoet verfochten, dat het onj
Ibude gelieven henluyden te confenteeren, ende dien-
volgens odroy verleenen, omme op den voorfz. weg
te mogen ftel en alfulken tol op yder wagen 1 die daar
over fal koomen te ryden , foo geladen, als ongela-
den, mitsgaders op yder paard, oiTe, ofkoeye, als
ander vee, dat daar over gedreven fal worden, gelyk
ons dat tot ontlaftinge van de onkoften, die de Sup-
plianten over het maken ende onderhouden van den
voorfz. weg fullen moeten doen, naar difcretie ial dun?
ken te behooren. Ende wy beneiFens dien gecom-
mittçcrt hadden^ omme defen aangaande met ae

plh

Xx β


-ocr page 352-

plianren nader te fprecken, eene bequaame Ordonnan-
tie nopende het voorfz. Weggeld, ofte Tol te -conci-
piecren , ende rapport daar
V4in te doen. Soo is 'r,
dat \vy het felve rapport en advis van oniê voorfz. Ge-
committeerden in deliberatie geleyd hebbende, ende
genegen wefendeomme de Supplianten in het nniaken en
onderhouden , als Weggeld , ofte Tol van den voorlz.
Kerkweg beneffens allen anderen, die't felve foude
mogen aangaan, te beneficeeren, ende accommodee-
ren, geçonlênteert ende geoftroyeert hebben , con-
fenteeren en oclroyecren henluyden by defen de poin-
den ende aiïiculen hier na volgende.

ïn den eerften, dat men fal afgraven den Kerkweg
van de landen leggende noordwaarts den felven weg,
de lengte van ontrent duyfent roeden, waar van yder
roede gravens naar giflïng koftenfil omrent drie iluy-
vérs, beloopende xe iamen hondert en vyftig Caroli
gulden. Item, dat men fal maken denquaden oflee-
gen weg, leggende naail de hofilede van Jooil Ger-
ritfe aan den Breukeleveenfchen dyk nederwaarts na;
Breukclen toe, met aarde, hout,rys, peyn,cn dier-j
gelyke materie , by giflïnge beraamt te fullen kollen
hondert Giroli gulden, hem, den flagboom met zyn
palen en flot, beraamt te fullen kollen twaalf Carolij
gulden, item, twee houte bruggen, de eene te leg-1
gen over de middelweetering , lbo hoog, dat men ;
met de fchouwen, geladen merhooy, bcquaamlyk
daar door kan varen j ende de ander op de hoogwete-
ringe j die naar giifinge fullen koomen te korten over
de hondert vyf en feventig Caroli gulden. Tot fub-
ventie van welke voorfz. ende jaarlykfe onderhouding
van den voorfz. Kerkweg , men ial mogen eyiTchen
en ontfangen van yder wagen gins en weder over den
felven weg rydende, vier lluyvers, te weten ,telkens
overrydende, twee iluyvers. Van yder paerd, oiTe,
koe, varre, flier, ofveerfe, telken reyfe daar overj
gedreven wordende, eene Ituyver. Item, vaneen
pink, of kalf, minder als een jaar oud zynde, ccnhaï'
■ve iluy ver« Ende van yder fwyn, keu, verken, ofte
fchaap, als boven, telkens vier penningen. Van wel-
ken voorfz. Tol of
Weggeld,niemand vry, ofexemt
fyn fal, dan wy iuyden . onle Gecommitteerden, en
dienaren van onfe Kamere, den Stadhouder , Prxfi-
deerende en Raden van onfen Hove ·, item, die vier
Maarfchalken van onfen Lande van Utrecht, mitsga-
ders de Heeren Deken, ende Capittulevan St. Peters
te Utrecht, Ambachtsheeren vanBreukeleveen, mee
den Ambachtsheer in der tyd van Tienhoven j item,
die opgefetenen en inwoondersvan Breukeleveen, be-
neffens alle de geene , die onder denielven Gerechte
eenige landen gebruyken, ende daar buyten woonen-
de zyn: wel verilaande, voor foo veel als zyluyden
buytenwoonders den voorfz. Kerkweg methenluyder
wagens, of vee tot gebruyk van hare landen fouden
mogen paifeeren, ende anders ofte vorder niet. Ende
ten eynde 't geen voorfz. is naar zyn forme en inhoude
geobierveert werde.ordonneeren wy,datdeien06lroye
by den Supplianten ten Hove fal worden geëxhibeert,
omme aldaar geregiftreert te worden, ende voorts toe
Breukeleveen fulks gepubliceert te worden, als men
aldaar gewoon is publicatie te doen , ende
i:idimus^
ofte copie authentique van defen , foo aan de Capel-
deure, ofte ter plaatfe daar men gewoon is recht ende
juftitie te adminiilreeren , te affigeeren, ende daag-
lyks voor te Hellen, ten eynde een vgelyk dien 't fel-
ve aangaat, hem naar den inhoud deler fal hebben te
reguleerenj reierveerende aan ons, ende onfe Ordina-
ris Gedeputeerden , de interpretatie, correâie, mo·
deratie, exteniie, ende rellridie van alles, dat in en
over 't geene voorfz. ftaat, foude mogen koomen tc
occurreeren. Ende dit alles by provifie tot wederroe-
pens toe· Gegeven te Utrecht onder onfen fegele,
paraphure, ende fignature, van onfen Secretaris, op
den i6 Decemb. 1613.

m

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, FASSAGE-


IX. > RESOLUTIE van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Landsvati

Utrecht, waar by aan den Schout van CorthoeJ vergunt word, om een Tol
op den Suwenweg van Corthoef te flellen, den lojuny ΜΏ C XC f^I

Gehoort fyndc het nader rapport van de Hee-
ren van Heemftede, ende andere Haar Ed.
Mog. Gecommitteerden den ρ September
ende if Juny 1697. deliberatie

goedgevonden aan Ryk Louvre, Schout van Corte-
lioef, te confenteren , gelyk aan den lelven gecon-
fenteert word by defen de gabelle, op de Zuwcn van
Cortehouf, te vorderen , en ontfangen in maniere,
als volgt.

Dat van yder wagen, chaife, of ander rytuyg, voor
't gebruyk van den Zuwenwec fal worden betaalt
by 't openen van de boom , yder reys, een Iluyv.
Dog by nagt, of na Sons onderpng, dubbeld.
Vooroflen, ofkoeyen, of paarden, yder vier pen.
Schapen ende verkens, twee pen.

Dat van de voorfz. gabelle exempt fullen fyn de
Ed. Mog. Heeren Staten 's Landsvan Utrecht, ende
alle de Heeren comparerende ter dagvaart van de Pro-
vincie van Utrecht, midsgaders de Heeren Raden van
Hof van Juftitie, Procureur Generaal, ende Maar-
fchalken, midsgaders de Ambachts-Heeren van Cor-
tehoef, Vreiand, ende Nederhorft.

Dat de voorfz. gabelle den voornoemden Schout
Louvre, of fyns recht hebbende , in plaats van de
gehoefilaagdens, verpligt fal, of fullen fyn, jaarlyks
ende .alle janr, op een feej^ere hoogte er^e peyl, by'
die van .dien Gerechte aan de brugge in de Zuwen leg-
gende te doen flaan, of teekenen , defelve Zuwen-
^v^g te.döeh maken, ende uyt de fchpuwe te houden
van die van den Geregte van Cortehoef, op de boete
daar toe ftaande volgens Haar Ed. Mog. appoinfte-
mente van den·2f Juny ló^y.

Dat niemand den Boomwachter fal mogen injurie-
ren, of qualyk handelen, maar by het openen van den
boom fyn iluyver fal moeten betalen , op poene van
vyf en twintig guldens te verbeuren, d'eene helft ten
behouve van de Kerk van Cortehoef, ende d'andere
helfte ten behouve van den Boomwachter.

Dat den Schout Louvre , of fyns recht hebbende
jaarlyx ende alle jaar fal moeten betalen aan de Kerck
van Cortehoef een fomme van dertig gulden, fullen·
de ingaan , na dat den Tol daar van fal worden geno··
ten.

Dat daar en tegens den voorfz. Schout Louvre de
gemelten Zu wen weg fal mogen beweyden, ende met
hout of boomen bepoten , en die vermogen te doen
kappen,foo hy te rade fal vinden, mids de weg on-
derhoudende op de ichouwc van die van den Geregte
van Cortehouf als voorfz. is.

Ende ordonneren Haar Ed. Mog. de Ingeièteneo
van Cortehoef, ende allen anderen Gg na de voorfz.
Articulen te reguleren.

En permitteren den voorn. Schout Louvre, oiti dc-
fe Articulen tot Cortehoef voorfz. te mogen doen
publiceren en afïigeren , op dat een yder iïg daar
na
kan gedragen.

Onder Hond : accordeert met de voorfz. Refolutic.
Was getce|cent, P. Voet van Winflen.

3C»


-ocr page 353-

SLUYS.EN BRUG-GELD. IL BOEK. XVh TIZ jfi

X. LYSTE, ofte Reglement y waar na de Ed. Mog· Heeren Staten 'sLands van Vtrecht , ful-
len doen coliêêferen ofte ontfangen den Tol van Y Sandpad, tnjfchen-de Stad Utrecht,
ende den Dörpe van Breukekn, van alle karojfen, kalejfen, bolderwagens, berlymfh
koetfen, koetwagens y chaifes, karren, open wagens, endevordere rytuygen, boe de-
felve genaamt jouden mogen worden, dewelke 't voorfz. Sandpad komen tegebmy-
kên^ om daar uyt te vervallen d'extraordinaris onkofien, die haar Ed.Mog. totver"
beteringe van 't voorfz. fanSad fullen moeten doen, by Hooggem. Ed, Mog, gear-
refleert den ι η Oecemb, MV CL XXXIF.

Ecrftelyk fullen op 't vooifz. fandpad, geilek
worden twee Tolbomen , als de een aan hec
Swarue verken, endé d'anderaan de Klop.

Ende ial van alle de voorfz. voitures, tïie met
fes paarden getrokken worden, voor yder voiture,
bevracht ofte onbevracht, betaalt worden by yder
der voorfz. boomen, foo menigmaal fy die komen
te paiïèren t'elkèn reyfe, 8 ftuyvers,

Van die met vier paarden, 6 ftuyvers.

Van die met tweepaarden, of koetswagens met drie
paarden, 5 ftuyvers.

Van alle open wagens, het fy die geladen , ofte ledig
iyn, met twee of drie paarden, mitsgaders van alle

chaifes ende karren, 2 ftuyvers

Ende ial gelyke fomme als boven werden betaald
aan den Tolboom van de Heerl. van Zuylen, ftaande
in den Dorpe aldaar, in conformité van Hare Ed.
Mog. Refolutie den 13 Dxember 1Ö84, Staatsge·
wyfe genomen. Aldus gedaan ende gearrefteert t'ü-
trecht den 17 December 1684. Was geparapheert,
Gerlach vander Capelle, vt. Onder ftond, ter Or-
donnantie van de Ed. Mog. Heercn Suten 's Lands
van Utrecht. Ende was onderteekent, Abi. Secrcc.
N.
V. Beufechem. Hebbende op 't fpatium gedrukt
't cachet van de Hooggemelte Heeren Staten, in roo-
den waflche.


XL ORDONNANTIE, gemaakt uyt krachte van OSiroye ende authorifatievan de Ed. Groot

mogende Heeren Staten van Holland ende fVefl-Vriefland, en ν an de
Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht i nopende degeene ^
die met haar lyf alleen ^ of met paarden ofte andere beeflen het Sand"
pad tujfchen Breukelen enae Ouderkerk pajfeeren , ofte hare fchuyten
doen trecken, als mede de geene, de welke met hare wagens de wa-
genweg tujjchen de Voetangel ende Abcoude gebruyhen, gearrefieert
. dm XI Augufi, MOCXLVllL

, '-..-ν ν L ^

Alleperroonen, oudbovende twaalf jaren, gc-
bruykende het voorfz. zandpad te voet, en
pafleefende de Waver, fullen voor weggeld
betalen vier penningen , ende paflèrende de
Nieuwcrfluys, gelyke vier penningen.

Van een ordinaris vragtfchuyt van Amfterdam ende
Utrecht, die met een paard getogen wort, fal voor
het weggeld tuiïchen Ouderkerk ende Nieuwerfluys,
betaalt worden by den Schipper aan de Waver tien
ftuyvers , ende aan de Nieuwerfluys gelyke tien ftuy-
vers, foo wel in het gins varen als in hec wederkee-
len.

III.

Doch foo die geheel leedig is, fonder vragt in te
hebben, fal volftaan met half geld.

I V.

Van een fchietfchuyt, kaagfchuyt, of een grooter
fchip, ofte andere fchuyten, grooter als de ordinaris
vrachtfchuyten, fal de Schipper op yder van de voorfz
plaatfen betalen vyf ftuyvers.

"V·

Van een turfpond, geladen , ofte ontladen, of de
vraghtfchuyten van de Dorpen, ofte andere fchuyten,
kleynder als de ordinaris vragtfchuyten ( uytgefondert
der huysluyden melck- en kleyne open visfchuytjens,
cn andere landfchuytjens van die grootte) fal de Schip-
per op yder der voorfz. plaatfen, betalen twee ftuy-
vers acht
penningcD.

VI.

De voorfchrevevifchfchuyten, melkfchuytjens, en
andere landfchuytjens vandiergelyke grootte, als ook
de fchouwen ende pramen. fullen betalen eene ftuy-
▼cr.

V I I.

Welk weggeld ook betaalt fal worden van alle aan-
hangende fchepen en fchuyten.

V I i I.

Alle fchepen en fchuyten , na de grootte ende foor-
te vorens verhaalt, die met'et lyf getogen , ofte met
een boom ge wegen worden, fullen betalen half weg-
geld.

I X.

Van een vlot houts, het zy of het felve met het lyf,
of met een paard getogen wort, fullen voor een balk
lengte tot weggld betalen twee ftuyvers, en foo der
meer als een lengte aan het vlot is, fal men van de
vordere lengten van yder lengte betalen eene ftuyver.

X.

Van een gefadelt paard fal op yder van de voorfz.
plaatfen voor man en paard betaalt worden eene ftuy-
ver.

X I.

Van andere paarden, die gcjaagt, of gcleyd wor-
den , ende van een hoornbecft dat gcleyd wort, heC
zy jong, of oud, een halve ftuyver.

XII.

Van een wagen, paiferende de Waverbraggc, het
zy die geladen is met volk, of anderiints, of ongela-
den, lal de voerman, ofeygenaar, wie hy zy, beta-
len eene ftuyver acht penningen.

X ï I L

Alle de geene, die alleenlyk ende niet vorder aÏs
over de Vecht paifeeren, tegens de Nieuwerfluys over,
fullen mede aan de Nieuwerfluys voor haar pcifoon toe
weggeld betalen vier penningen.

XIV.

Van een gefadelt paard, voor man en paard, pafle-
rendc alkeniyck de Vecht als voorcn,acht penningen.,

XV,


-ocr page 354-

X V.

, Endé van alle andere paarden , die gejaagt, of ge-
leyt worden, ende van een hoornbeell, dat geleyd
wort, 't zy jong. of oud, paiTeerénde als vooreude
Vecht, vier penninsen.

XVI.

Voorts en fulleh geen hoornbeeftén, dieniet geleyt
cn worden , ichapen ofte verckcns , op het voorfz.
zandpad mogen Icomen, maar daar van gehouden moe ■
ten werden, op pœne van op yder hoornbeeil ende
vercken te verbeuren fes Üuyvers, ende op yderfchaap
ceneiluyver, de eene helfte tot onderhout van het
voorfz. iïindpad , ende de andere helfie ten profyte
van de geene, die de bekeuringe fal doen. Voorwel-
Ice boeten de beeften tot kofteii van den eygenaar der
feJver aangehouden, ofte gefchut , ende na het ver-
loop vah acht dagen in het openbaar verkoft fullen
tnogen werden, om daar aan de boeten ende koften
te verhalen» indien defelve niet en worden voldaan.
XVII.

Van allfe het voorfz. weggeld fal niemand vry vvefen,
als de geene, die by de conditiën van de verpachtin-
ce vrv bedoneen zyn.

X V I ï T.

Niemand fal vermogen met ftaande mailen aan het
zandpad te leggen, onder wat prietext'het felve fou-
de mogen welen, ofte eenige andere beletfeien ftel-
len, op poene
van een gulden tien Iluyvers telken rey-
fe te verbeuren.

352

X I X.

Gelyk ook geen groote ïchcpen, of hooge fchuy-
die niet loiTen , of laden , aan het zandpad en

ten

fullen mogen leggen, op gelyke pœne, ende loifen-
de, of ladende, fullen fy ymand boven op het fchip
moeten hebben , om de lynen over het fchip te beu-

ren.

X X.

Ende fullen alle de geene, diefchuldig zyn 'tvoor-
fchreve weggeld te betalen, gehouden weien het fel-
ve fonder eenigecontradi&ie te voldoen, op pœne dat
by weygeringe , een yder telken reyfe verbeuren
fal de fomme van fes gulden , de eene helfte ten be-
hoeven van den Pachter, en de andere helfte ten be-
hoeven van de CommiiÏIu'is, of den geenen , die uyc
fynen naam de bekeuring doen lal.

X X j.

Het voorfz. weggeld, als ook de boeten , fullen
werden geinnet fonder vertrek, by aanhoudinge van
perfoonen en goederen met parate executie. En fal
ten reguarde van 't weggeld den Commiflarls en Pach-
ters op haar verklaringe geloof werden gegeven.

XXII.

De uytlegginge , of interpretatie van defe Ordon-
nantie , voor foo veel die eenige duyfterheyt foude
mogen contineeren , houden de Heeren aan haar,
als ook de vermeerderinge en verminderinge , fulks
men bevinden fal te behoören.

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-


Men voege hief by het OBroy toi het maken vàn een Sandpad^ of jf^agenweg tujfchen BreukeJen en Ouderkerk^ den
i^Juny
ii!ïi<5. Siet boven Tyt. ix. Deel. vj. Nura. i.

XIL CONDITIËN, njuanr m de Heeren Gecommitteerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

"s hands van Vtrecht, -ende van de Ed. Borgemeefiers der Stad Am-
fier dam, voor den tyd van een jaar ^ ingaande i May
1651., endeeyn-
dtgende den laatflen 'April 1652. , alles Stylo veteris verpachten wtllen
'' den Tol van eene fluyver op yder menfih, die niet met de órdinaris vracht-
^ fchuyten ttfjfchen Utrecht en Amflerdam, maar andere vrachtfchuyten van

particuliere Steden , Vlecken en Oorperi, dèwelke een van beyde de tol·
plaatfen , 't zy aan de Nieuwerfiuys , ofte Voetangel paperen, gevoert
'oi^ord , hy de voorn. Heeren nog ingewilligt tot verval van de noodig^
ïafien van het Trekpad tuffchen Breukelen en OnderkerL

r.

In den eerllen fd de voorfz. ftuyver van yder per-
foon, die met de voorfz, vrachtfchuyten word
gevoert , ende de Nieuwerfluys fid paiÏèeren,
ionder aan de Voetangel te koomen , aan de
Nieuwerfluys voorfz. ontfiingen worden, ende van de
geene, dewelke met de voorfz. vrachtfchuyten word
gevoert, ende de Voetangel fiil paiTeeren, fonder aan
de Nieuwerfluys te koomen , ftl denfelven ftuyver
ontfangen worden aan .de Voetangel j ende die geene,
die by de voorfz. tolplaatfen fouden mogen paiTeeren,
fal vertollen aan de eerft aankoomende tolplaatfen.

I I.

Welverftaande, darde perfoonen, onderweegenin-
koomende , ofte uytgaande, ende een van beyde de
tolplaatfen paffeerende , mede gehouden fullen wefen
den tol te betakn van de kinderen , daar van volgens
de Ordonnantie van het Veer voor vracht half geld,
ofte ganfch niet word betaalt.

III.

Welke voorfz. ftuyver van yder perfoon de fchip-
pers gehouden fullen weien promtelyk te betalen, al-
voorens door te varen , op de refpeélive tolplaatfen ,
op pœne van drie gulden te verbeuren op yder per-
foon, die fy fullen koomen te veriwygen : behoude-
lyk indien de fchippers eenige perlooncn. fouden mo·
gen varen
pro Deo ^ ofte onmachtig om te betalen,
daar de fchippers des verklaarende , en den Pachter,
of Gommis aanwyfende, die het felve de luyden ook
fal mogen afvragen, liiede fullen mogen volftaan.

IV.

De Pachters fullen gehouden wefen hare beloofde
pachtpenningen te betalen aan twaalf termynen, alfc
alle maand een gerechte twaalfde deel, te weeten van
den tol van de Nieuwerfluys , aan de Heere Rentmee-
fter van de Domeynen 'sLands van Utrecht, ende
van den tol aan de Voetangel aan de Heeren Thefau-
riers der Stad Amfterdam, alles fonder eenige kortin-
ge, ofte doleancie, onder wat prictext het felve fou-
de mogen wefen, foo defe verpachtingegefchied, dat
de pachters 't haren angft, koft, baat, fchade, den
voorfz. tol fullen colleéleeren en doen betaalen na be-
hooren.

V.

Item, fullen de Pachters gehouden weien aan dc
bank tc itellen twee fuiîîfanie borgen , die hun yder
een voor al met renuntiatie van de exceptien van di-
viiie, en excuiïïe , fullen verobligeeren den inhoude
defer te voldoen, op pœne dat men de pachtinge an-
dermaal tot pericule van foodanige Pachters fal ophan-
gen , of doen collefteeren , ende dat het geene daar
minder afkomt, den vooriz. Pachter daar by fal leg-
gen


-ocr page 355-

gen moeten J en't geen. daar meerder af komt, by de
Heeren verpachters ial worden geprofiteert.

V L

Ende of twee of meer gelykrpraken, ruUen de Ver-
pachters vo^r haar Pachter aanneemen dien liet hen
belieft, offullen de verpachtingeftraksandermaalmo··
gen doen4

Na gedane collatie jegens de conü eiOlIeis deiè
copye daar mede bevonden te accordeeren., % my,
Joannes Meurnius.

SLUYS-ENBRUGGE LD* IL Β Θ ΕΚ. Χ F Ι. ΊΙΤ,


Xni. APPOINCTEMENT, vm de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Eieren, Staten:

's LandS'Van Vtrecht^ rakende het betalen van den Tol. van
eene fltiyver, door y der menfch, die met.met de ordinarts Pracht:-
fchuyt van Utrecht na Âmflerdamgaat ^ dm i-j jmy MOCLl,

Op de Requefte van Jacob Lodewykfe, Pach-
ter van den Tol van eene ftuyver op yder
menfch, die niet met de ordinaris vracht-
fchuyt tuflchen Ucrecht en Amfterdam,
maar andere vrachifchuyten van particuliere Steden ,
Vlecken , en Dorpen varen ^ is^ geappoindeert. De
Gedeputeerden van de Staten 'sLands van Utrecht,
op den inhoude defer gelet, 't voorfz. advis van Baar
Ed. Mog. Gecommitteerden mondeling gehoorc, heb-
ben om reedenen by defen gededuceert, goedgevon-
den neffens defelve te ordineeren, dat alle fchippers
van allefchuyten, kleyn en groot, (uytgenomen van
de ordinaris vrachtfchuyten varende tuflchen Utrecht
en Amfterdam) aan den Suppliant fullen betalen van
yder menfch eene ftuyver, ende van de kinderen (daar
van volgens de Ordonnantie veergeld betaalt word )
half geld : welke ftuyver de perfoonen, diefyluyden
voei en , gehouden fya volgens dc conditiën van de
verpachtinge , aan de fchippers voorfz. boven haarc
^woonlykc vracht te betalen} op poene van drie gul-
den te verbeuren, indien fyluyden denfclvtn tol niet
betakn, eer fyluyden komen af te varen van de tol-
plaatfe van de Nieuwerfluyfe , ende Voetangel re-
Ipedive, hier inne geroert t ofte fyluyden
ook qua-
men te verfwygen ymand van de inhehbende perfoo-
nen, ofte der uytgegaare, diefyluyden alsdan ookin-
gehad fullen hebben 5 extendeerende Haar Ed. Mog.
de voorfz. pœne van drie gulden over yder verfwegen
perfoon, daar den Pachter volgens de voorlz. condi-
tiën eene ftuyver van tol is compcteercndej perniJt-
teerende en authorilèerende denlelven Pai hrer ookby
defen , omme te gaan in de voorfz. vrachtfchuyten,
en 'c volk daar binnen wefende te tellen, fonder dat
ymand vermogen, of geoorloft fil vvefen, den Pach-
ter, het zy daar over, of over het eyiTchen van dea
tol voorfz. te misfèggen , ofte misdoen, met woor-
den, ofte werken, op pœne van vyf en twintig gul-
den , ende arbitrale corredie ,, na gelegentheyd vati
der fake. Ende op dat niemand hier van eenigc igno-
rantie hebbe te prœtendeeren ^ authorifeeren HaarÉd,
Mog. den voorfz. Pachter, mede omme buyten ko-
ften van het Land, of Haar Ed. Mog. hier van eeni-
ge exemplaaren te doen drukken, en afligeeren ter
plaatfe, daar iiüks nodig en behoorlyk ial weien, ten
eynde fig een yder daar na hebbe te reculeeren, op
pœne als vooren. Gedaan t'Utrecht acn zj Junji
Lófi. Onder
ftx)nc, ter Ordonnantie van de voorfz.
Gedeputeerden, geteekent, Ant. van Hilten.


XIV. RESOLUTIE, om te weeren alle fraudes ontrent den Tol, of Gabelle, op het Sandpad

tuffchen Br enkelen ên Ouderkerk, gearrefleert den 26 OM. MD CCXXIF.

De Gecommitteerden tot diredie van hetfand-
pad tuften Breukelen ende Ouderkerck, in
ervaringe komeiwie, dat derfelver Refolutie
van den Oâtoberanno
i66s>· door fommi-
ge Schippers, ofte haare knechts, niet naar behoren
word geobferveert ende naargekomen, hebben, om
daar inne tevoorfien , goedgevonden de voorfz. Re-
folutie by defen te renoveren ende te amplieren , in
voegen naarvolgende.

Dat, foo wanneer een Schipper, of fyn knecht, 't zy
Van de ordinaris vrachifchuyten, dorpfchuyten, ofte
andere fchuyten ofte fchepen, bevonden fal werden
din Pachter lyne gabelle te frauderen, onder prsetext
dat eenige perfoonen
,pro Deo gevoert werdende, van
dc Gabelle mede geëxcufeert zyn, voor yder fooda-
nige per(oon,die niet
pro Deo gevoert werd, fal ver-
beuren fes guldens, d'eene helft ten behoeve van den
aanbrenger , en d'andere helft ten behoeve van den
Pachter.

Dat die geene die onderwegen in de voorfz. fchuy-
ten, of fchepen komen, of daar uytgaan , de gabel-
le fullen moeten betalen, 't zy fy een Tolplaatfe paf-
feeren , of voor een Tolplaatfe inkomen of uytgaan.

Dat gelyk twee kinderen van 4 tot li jaren oud,
en maar een korf beilaande,in'r reguard van de vracht
voor een perfoon gerekcnt werden, ende een kind bo-
ven de
6 jaren oud, en geen korf beflaande, een halve
perfoon, defelve van gelyke na proportie van de vracht,
ook fullen moeten betalen de gabelle.

Dat ook geene jagers met eenige brandende tabaks-
pypen in de fchueren, lootfen of ilallineen aan dc
voorfz. Tolplaatfen iullen mogen gaan, ofte leggen,
op pœne van daar over door den Pachter
de faSïo uyc
de voorfz. ftallingen, of lootfen te fullen werden uyt-
geiloten ende buyten gehouden. Ende fal defe Re-
folutie gedruckt ende aan de refpe£èive Pachters van
den Tol, ^fte gabelle werden toegefonden , om de-
felve in een borde aan de Tolplaatfen publicquelyk tc
werden opgehangen, omme tc dienen tot een yders
naricht! nge.

Aldus gearrefteert in het gemeene Lands-huys aan
de Nieuwer-iluys,op den lö Oâtob. 1724. In kcn-
niiTe van my, M. Lulfs.

XV. OCTROY van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten Ί Lands van

Utrecht, waar by aen de Heeren van de Stad van Utrecht gepermUteert word,
om een Sandpad te mogen leggen van de Niewwerfluys tot aan den Hinderdam,
mits een redelyken Tohenietende^ in dato dm 12 Amufi. MOCXXVlll.
n.Deel J ^ ^^^


-ocr page 356-

ie Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, gehoort het geproponeerde van
den Advocaat Mr. Cornelisde Viane, den
13 May voorleden alhier ter Vergaderinge
gedaan, ten eynde het fandpad van de Nieuwerfluys
af tot den Hinderdam toe mogte werden gemaakt,
hebben verftaan ende geréfolveert, verftaan en refol-
Veeren by defen , na dien hier bevoorens by dié vahde
Stad Utrecht, ter Vergadering van de Welgemelte
Heeren Staten geprsefenteert was dit iandpad te maken
op haren koften, mits tot vervallinge van de onkof-
ten genietende eenen reddyken Tol , of Weggeld,
dat die van de Stad Utrecht voorfz. op name van de
voornoemde Staten, *t voorfz. fandpad fullen mogen be-
ginnen en maken na behooren. Waar toe haar defe
ial dienen voor Ade : welverftaande, indien de Ed.
Mog. Heeren Staten voornoemt, ter naafter Befchry-
vinge goed mochten vinden, den voorfz. Tol, ofte
Weggeld aanhaar felfs te behouden, dat in llilken
gevalle die van de Stad Utrecht voorfz. by Haar Ed.
Mog. met der daad geréfundeert fullen Averden de kof·
ten by het maken van het vooriz. fandpad gedragen
ende betaalt, volgens behoorlyke reekening daar van
fynde, ende over te leveren met de bewyfen en ac-
quiten daar toé dienende.

D

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-.


foeg hier by de Ordonnantie op 'het fandpad tujfchen Vt recht en dm Hinderdam , den Jtily 16^1. S iet dit
Boek ik. Tyt. v. Deel. Num. vi 11.

lU

XVL ACTE, als voor m, waar by de Heeren van de Stad van Utrecht gepermitteert word om
den voorfz. Tol te laten ontfangen, daar het Haar Ed. Achtbaaren goeddunken
fal, in dato den i^Jugtift. MOCXXVIIL

Die Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, hebben nadeliberatie op het mon-
deling aangeven van den Advocaat Mr. Cor-
nelis de Viane genomen, verftaan ende ver-
klaart, verftaan en verklaaren by defen, dar den Tol
ten refpede van het trekpad van de Nieuwerfluys
af tot den Hinderdam toe, gecolleéteert, of ontfan-
gen fal mogen worden van de pafleerende fchuytenen
icheepen , aan den Hinderdam , ende elders aan de
Vecht'in den Geftichte van Utrecht, daar het de
Heeren, ofte eygenaars van het trekpad, bequaamft
fullen vinden 3 ende dit by provifie.


XVII. ORDONNANTIE, waar naar dè Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht

ftdlen doen heffen ende ontfangen de Gabellen ofte Tol, over het
i nieuw-gemaakte Sandpad , gelegen tujfchen den Ooorfag ende de

Geynbrugge , gearrefleert by Hooggem. Haar Ed, Mog. den . .
Septemb. MDCL XXXIX,

Eerftelyk,fal betaalt moeten, worden van alle ge-
laden wagens^ wi 'verfa^ het fj dife met een,
twee ofte drie paarden worden getrokken,

Van alle ledige wagens, i ftuyv. 8 pen.

Van alle karoflen , berlyns, bolderwagens of dierge-
lyke , het zy die mét twee ofte meerder paarden
worden getrocken, geladen of ongeladen, 4ftuyv.

Van een perfoon , gebruykende een paard onder de
zaal, of dat bereden word, i ftuyv.

Van alle andere paarden , jong ófte oud , het felve
fandpad mede komende te pafleren, betaalt falwor-
der>, 8 pen.

Van een perfoon, het zy jong of oud, 8 pen.

Van alle paarden, die eenige vrachten of fchüy ten ko-
men te jagen of te trecken , fal betaalt moeten
worden, î ftuyv.

Van alle fchepen, fchuyten, ofte eenige vaartuygen,
het zy die komen jagen, zeylen, ofte arbeyden,
fullen voor ydcr perfoon, boven de acht jarenoud,
die in de voorfz. fchepen, fchuyten , of vaartuygen
gevoert worden, moeten betalen 2 pen.

Exempt den fchipper en fyn knecht.

Van een koeybeeft, 't zy jong of oud, 4 pen.

Van een fchaap of verken, i pen.

Van. een vlot eyken hout ,d'eerfté lengte 5 ftuyv.

De tweede lengte en foo vervolgens, i ftuyv. 8 pen.

Ende van greynen hout 't vlot mede i ftuyv. 8 pen.

Alle fchuyten, die met het lyf getrocken worden, 't
zy dat die geene die fe treckt gaat op 't fandpad,
den dyk, ofte aan d'ander zyde van't water, Π1Ι be-
talen, j ftuyv.

Van een roeyfchuyt, 8 pen.

•dû

mL·

Van een chaife, karre, ofte eenig vaartuyg dat met
twee wielen werd gereden, geladen ofte ongçladenf
betaalt fal worden, 2 ftuyv.

By befloote water half geld.

De fchippers fullen gehouden wefen met hare fchuy-
ten , het zy in 't Geyn, aan den Deurilag, ofte in
Jutphaas, bequaamelyk aan te leggen , op dat den Pach-
ter dies te beter de menfchen mag tellen, ende fal als
dan den fchipper gehouden wefen van die perfoonen,
die den Pachter in de fchuyt ofte fchepen vind, den
tol voor den felven Pachter in te vorderen, en indien
de fchippers onwillig waren , ofte in gebreeken bly-
ven, om 't gene voorfz. ftaet te achtervolgen, fal
verbeuren yder reyfe ten behoeve van den Pachter fes
gulden.

Ende fullen geen onberede paarden, hoornbeeften,
fchaapen, verkens, &c. die langs den dyk gehoed en
geweyd worden , op 't voorfz. fandpad mogen ko-
men, op de verbeurte van fes ftuyvers van yeder on-
bereden paard, hoornbeeft of verken, endeeeneftuy-
Ver op yder ichaap, veel min op ofte langs het ielve
pad , ofte in de gruppel te doen gaan weyden, op
pœne van ^bbelt, ende fullen foo lang in 't naaft ge-
legen fchuthok gebracht worden , tot dat de voorfz.
boetçns voldaan zyn.

Soo ymand delen Tol quam te frauderen diredelyk
ofte indireébelyk , fal verbeuren drie gulden, en foo
wie onwillig is defelve te betalen ter plaatfe daarfe ge-
eyfcht word, fal daar over voor de Heeren Ordinaris
Gedeputeerden van Staten convenibel zyn , omme
aldaar
de plano le werden afgedaan, welke poeneh ful-
len komen ten behoeve van die defen
Tol in pacht
heeft.

Eyn-


-ocr page 357-

Eyndelyk behouden Haar Ed, Mog. aan haar de
interpretatie van de duyfterheden ende misverftanden,
die uyt deCe fouden mogen ontftaan.

Aldus gedaan ende gearrefteert op den Septem·
ber i68p. Was geparapheerc, Gafpar Schadé, vt.
Onder ftond, ter Ordonnantie van Welgemelte Haar
Ed. Mog. Was geteekent, abfente Secrctario, J.
V. Luchtenburg.

35f

SLUYS. EN BRUGGELD. IL BOEK. XVL TIT.


XVIII. APPOINCTEMENT, als moren, sdvaarhy aan Orojfaart, Schout en Gerechte van

de Vaart gepermitteert word, een Hoofdgeld op te feiten, in
dato den i^Janmr. MOCLXXXL

ρ de Requefte van Droflliart, Schout, Buur-
meefteren en Gerechte van de Vaart, is ge-
appoinéleerc. De Staten van den Lande van
Ucrecht confenteeren de Supplianten , om-
me ten fine hier by verfogt, te mogen heffen , voor
den tyd van fes achter een volgende jaren, een hoofd-
geld op y der perfoonjde Vaart pafleerende, op fooda-
nigen voet, als tot Vianen word gepraótifeert. Ge-
daan t'Utrecht deii zfjanuar. löSr. Onder ftont,ter
Ordonnantie als boven } ende was geteekent , J. v.
Luchtenburg.


SESTIENDEN TYTEL.

vierde deel.

Van het Bruggeld , of Tollen, die voor het paflTecren over
Bruggen 5 het zy by perfoonen, of rytuy-
gen, betaak worden.

I. BRIEF, van Johan van Ar kei, Biffchop te Utrecht, aangaande het onderhoud enJól van
de Eembrugge &c. in den jaare M CC C LX. op den Jaarsdag,

Wy Johan van Arkel, by der genade
Goids BiiTcop te Utrecht, maken kond
allen luden, die defen brief- Tullen fien,
ofte hooren lefen , dat wy aangefien
hebbende 't gemeen oorbaar en gebreck, datvoortyds
gefchied is, alsfe van de brugge , die over de Eem
gaat 5 neffens onfe huyfe te Eembrugge , en die over
die grave gaat, die gelegen is tuflchen Soeil en Baa-
ren, die onfe goede luyden van Bunfchoten , van de
Eembrugge, van Baarn, ende van EemnelTe, te ma-
ken en te houden plegen , daar veele andere luyden
mede over driven ende varen met haren beeften ende
wagenen, die onfe goede luyden voorfz. geen huipe
daar toe doen willen by hen felven. Ende want ons
kenlyk ende openbaar is, dat men defe voerfz. brug-
gen niet ontbeeren en mag, ten foude veel luden let-
ten , ende hinder doen aan haren goeden j ende ook
onfe goede luyden voorfz. defe voorfeyde bruggen op
hoeren koft by hen felven niet ftaande houden mo-
gen i daarom hebben wy voor ons ende onfe nakoo-
melingen, Bifcoppen te Utrecht, onfe goede luyden
van Bunfchoten , van de Eembrugge, vaan Baarn,
ende van Eemneflè voerfz. hier of een recht gegeven,
ende geeven mits defen briefin allen voorwaarden, en
raanicren, als hier na befchreeven ftaat.

In den eerilen, dat elcks wagen , die over defe
voorfz. brugge gaat, geven fal vier penningen, ende
elks kar twee penningen, en elks rund een penninck,
elks peerc dat ongefaalt is, eenepenninck,elks fchaap
eenen penninck, elcks vereken eenen penninck, tot
vier toe : maar waar 'c dat daarymand quame, die een
gen voorfz. driven en varen, fonder geld daar of te
geeven. Voert fullen die van Bunfchoten, van der
Eembrugge, van Baarn, ende van Eemnefle tot alrc
tyd ter Esm, en over die bruggen driven en vaaren ,
mit hoeren beeften, en met hoeren wagenen, en mie
hoeren goeden , fonder cenig geld daar of te geven ,
of te betalen, om dat zy die voorfz. bruggen maken
ende houden zullen. Voert fullcn onfe goede luyden
van Bunfchoten, van Baarn, van Eembrugge, ende
van Eemnefle voorfz. alle jaaren brugmeefters kiefen ,
elcks van defe Stede voorn, eenen man, die defe voorfz.
bruggen, ende die hoofden voor de bruggen verwaa-
ren lullen , dat men daar of koomen mag, ende die
feilen defe bruggen voerfz. ende die hoofden daar voor
alle jaar vernyewen , ende voert fullen die brugmee-
fters dit voorfz. bruggeld by onfen bode, die wy daar
toe fetten , of by onfen Cafleleyn aan de Eembrug
verhueren alle jaar op St. Jans dag Baptiit eendrach-
telyk,ende wat die meeil hoep van hen vieren voorfz.
nutile daar toe gedaan dunckt, dat i:il daar af voort-
gaan, en dat geld dat daar afkomt, dat fullen wy half
hebben alle jaar, ende die andere helftfullen die brug-
meefters hebben, ende opbuercn tot der bruggen be-
hoef, en daar fullcn zy die brug voorfz. mede maken
en houden , dat men daar over driven en varen mag
met wagenen en beeften, ende van die gelden alle jaar
met onfc bode, of onfe Cafteleyne voorfz. makenden
andere goede reekeninge, ende bewyflnge doen,fon-
der archheyd. Ende want daar bleecket, dat aan dien
gelde niet genoeg en is, defe bruggen mede te hou-
den, dat zullen voert geiden die van Bunfchoten dat

koppel fchapen, of verekens hadde, die over die vier derdendeel, ende die van Eembruggeende vanBaarn
waren, die foude mit vier penningenquyt wefen, hoe ende van EemnefTe die twee dcelen , in allen manie-
veel dat'er ook waren, t'elcken ,als /yover die brug- ren , als zy dat gouden , doe men die brugge eer ft
gen dreeven, of varen foudenÎ uytgeibndert die bur-i maakte. Voert waar't fake, dat die geene, die die
gers te Utrecht zyn, of burgers tot Amersfoort zyn, bruggeld gebuurt hadde , dat ymand eenig geld ont-
ofte tot Rheenen, die fullcn vrylickcn
over die brug- vuert werd, of dat men hem niet betalen woude, die
IL Deel, Y y i moch·


-ocr page 358-

mochte hy wederhalen, ende daar na aanfpreeken van
onfcn wegen , ende ibo foude hy tweevout geld daar
of gelden, om dat hy zyn geld ontvuert hadde. En
voert foo en fal niemand zyn fchepen tuxeren, of me-
ren aan die bruggen, die over die Eem voorfz. gaan,
ten zy by oirlof, wille, ende confent ons Cafteleyne
ter Eembrugge voerfz. In oirconde defes brieis, befe-
gelt met onfe fegelen, en om die meere vefteniiTe wil-
le , foo hebben wy gebeeden eerten eerfamen man
Heeren Sueder Uyterloe, üomprooft t'Utrecht, en
Heer Gysbrecht van Nyenrode, Ridder, defen brief
mede met ons te befegelen mit hoeren fegelen ; ineen
ruyg derwaarheyd wySweder, Domprooit te Utrecht,
Gysbert van Vyanen , Heer uyten Goye, ende Ste-
ven van Sulen, ende Gysbrecht van Nyenrode, Rid-
ders voerfz. hebben om beede wille ons liefs Heere
van Utrecht voerfz. defen brief mede mit hem befe-
gelt met onfen fegelen tot eenen oirconde. En defc
brieven fyn drie al eens fpreekende. Gegeven te Uy-
trecht in 't jaar ons Heeren duylent drie hondert en
feftig, op den jaarsdag.

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-


ORDONNANTIE, van de Ed. Mog. Heeren Staten ' s hands van Utrecht, op het Brug-
geld van de brugge, leggende over de Eem, tegens over het Fort al-
daar , gearrefleert den
2 JuUj ΜΌ Cl I, gerenoveert en geamplieert
den 21 Oecemb. MOCXCIL

IL

Van overgaande Menfchen ende Β€6β6η^ ende over' '
rydende Wagenen,

In den eerften , dat alle die gene , die over defe
brugce met een ongeladen wagen met tvveepaer-
den ial ryden, t 'eiken reyfe betalen fal, i liuyv.
Eenkarre, i halve ituyv.

Een ledige wagen met driepaerden, ftuyv. 4 pen.
Een wagen met vier paerden, (i) i
ftuyv. 8 pen.
Alle gelade wagens een halve iluyver meer boven

haar gefpan als voren.
Een menfche, t' eiken reyfe hy over gaat, 2 pen.
Een gezadelt paerd met een menfch, 11 pen.

Een ongezadelt paerd met een menfch, 8 pen.
Item, van alle dryvende, ofjagende paerden by kop-
pelen, paren, of een alleen , fal voor yder betaalt
worden, 4 pen.

Van yder hoornbeeft fal worden betaalt, 2 pen.
Van alle verckens, fchapen , kalveren, ofte jonge
beeiten, beneden de anderhalfjaar out zynde, tot
2$ in 't getal, fal voor elk betaalt worden, 2 pen.
Ende by aldien daar meer in getale bevonden worden,
fal men van de refte niet fchuldig wefen.

Van de Schepen door de Brugge varende.

Item, voor een fchip, ofte fchuyte, boven die acht
lailen, daar men het val van de brugge voor fal
moeten openen, fal men by daag betalen, i ftuyv.
Ende by nacht, i ftuyv. 8 pen.

Ende voor alle fcheepen, ofte fchuy ten, groot acht
laften ende daar beneden, in manieren als voren,
fal men t'elken reyfe betalen by daag, 8 pen.
Ende by nacht, i ftuyv.

Alle doorvarende fchepen ofte fchuy ten, die geen
openinge van het val en zyn begerende , fullen t'elc-
ken reyl'e by dage , ofte by nachte, betalen halfgeld,
( 2 ) Item, niemand en lal den Pachter ofte Col-
leéteur qualyk toe fpreken, op pœne van
10 ftuyv.

Niemand en fal aan defe brugge eenige fchepen
vaftmaken, ofte meren , nog eenig hoy daar van af
fchepen , op de boete van 20 ftuyv. foo menigmaal
fulks gebeurt, ende te executeeren realyk by den
Hooft-Officier van Eemland, ofte den
(5) Buermee-
fter
van der Eem, t'appliceren d'eene helfte tot pro-
fyt van den Officier , die d'executie doen fal, ende
de ander helfte tot behoef van de brugge.

(4) Niemand fal de brugge met volle zeylen mogen
pajferen^ maar dejeive alvorens behoorïyk firycken ^voor de
handen daar toe ge Helt , op pœne van te elcken reyfe te
verbeuren fes Caroli gulden, boven de fchade die door het
niet firycken aan de brugge fal hebben veroorfaakt, dewel'
ke fal ft aan tot taxatie van den Gerechte van Eembrugge:
welke boeten realyk by den Hooft- Officier van Eemland^
of indien niet prafent waar, by de Buermeeflers van Eem-
brugge fullen wordenge'éxecuteert ^ t* appliceren d'een helft
tot profyt van die geene^ die d'executie doen fal^ ende de
ander helft tot behoef van
V onderhoud der brugge ^ en fal
den gehreekigen daarenboven nog betalen de koften over deβ
executie te vallen ^ tot taxatie van Haar Ed. Aiog. Ende
tot weringe van alle fraudes^ dat de refpeüive fchippers^
de brugge Ter-Eem komende te paffeeren^ gehouden fullen
zyn haar gezegelde pascedulle aan land te brengen ^ en van
nu voortaan niet meer in V fchoentje , of fackje van den
brugman , te peeken, alfoo daar door veele abuyfen ge-
pleegt worden, op poene van fes gulden te elkens te verbett'
ren^ indien contrarie komen te doen^ welke boetengeappli'
ceert fullen wotden ten behoeve van den armen der Dorpe
Eembrugge.

^^ ^ τ 7

Van dit voorfz. bruggeld, zyn vol-
gende den Odroy van wylen Heer Jo- Amersfoort.

han van Arckcl, in fyn leven Biflchop η r

ende Furft 'sLands van Utrecht, vry «{

ende exempt, te weten : ^ BaaÏ"^^^'

(5) Enuyt kragtvanHaarEd. Mog. Emmeneflc.
jippoinüement. Soeft.

De Staten van den Lande van Utrecht, (6) reno'
verende ende amplierende der felver Ordonnantie op het
bruggeld t hier hy gemelt^
gebieden by defen allen ende
eenen ygelykcn, die over, ofte onder door de brug-
ge Ter-Eem pafferen, het bruggeld aldaar, volgen-
' de de bovengefchreve Lyfte , ende Ordonnantie, tc
betalen, op de pœne ende verbeurte van ( 7 )
fes Ca·
rolusgulden^
daar voren , midsgaders voor het onbe-
taalde bruggeld , de gebreekelyken realyk en metter
daad fullen worden aangehouden ende geëxecuteert.
^8) Gedaan t'Utrecht den 21 Decemb. 1691. Onder
ftont : ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren de
Staten. Ende was geteekentj P. Voet van Winflen.


( I ) In de Ordonnantie van den 2 Julji 1602. ftaat alleenlyk^ \ ftuyver.

(z) Inde voorfz.Ordonnantie is dit Artykel meer geextendeert. Item , niemand fal met haaken of kloeten aan
defc brugge , ftylcn , of paaien, fteeken , nog den Pachter of Coiledeur qualyck toefpreeken, op
pœne van χ ftuyv.

( j) Buurmeefter. De voorn. Ordonnantie heeft^ Schout.

( 4 ) Dit Artykel is in deje laatfte Ordonnantie in diervoegen uytgebreyd. In de voorige werd het dus gélefen. Sul-
len van gelyken boete verbeuren alle die geene , die door ontydelyk hare zeylen te ftryken , ofte door
moedwi ligheyd, onachtiaamheyd, of onvoorfichtigheyd, tegen de brugge aan quameq te varen, fulks dat

die

-ocr page 359-

SLÜYS-EN BRUGGELD, IL BOEK. XVI TIT. 35;

die brugge daar door gekrenkt, of befchadigc worde, en neffens dien defelve fchade moeren repareeren,
met allen koilcn van dien , tot taxatie van den Gerechte met den Maarfchalk van Eemiand, indien hy
praefent is.

( j- ) Dit is in de laatfle Ordonnantie bygevoe^.
Als'ümren,

(7) Ses Carolus. T)e worige heeft ^ twee Carolus &c.

(H) Het ^mrigeβοί îuyd. Gedaan te Utrecht den i Julji 1602. Onder ftont, ter Ordonnantie van de voorn,
Heeren die Staten, en was geteekent, G. de Ledehberch.

III. APPOINCTEMENT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

's Lands van Utrecht, waar by die van Soefi exemptie verleent
word van het Bruggeld Ier Eem , in dato den 20 NovernL·
MOCllL

Op dc Requefte van Schout, Buurmeeilers,
en andere Gerechtsluyden te Soeft, is ge-
appoinfteert. J)e Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht, geilen defe
Requefte, met de verificatien daar by gevoegt, ende
daar op gehad hebbende het advis van de Heeren Ge-
committeerden met den Rentmeefter van de Domey-
nen, dier haar op den inhouden der voorfz. Requefte
geinformecrt hadden, verftaan, dat de Supplianten vol-
gens het VII Artyk. vandc Schouwbrief, henluydenin
den jare 1598 verleent ,vry en exemt Tullen wefen van
het Bruggeld ter Eem , mits dat fy die brugge in Socft-
dyk tot haren koften alleen maken, en onderhouden
fullen, fonder van imand voor het pafieeren over de-
felve brugge tol, of bruggeld te ontfangen, ordon-
neerende dat de Supplianten gereftitueert fal worden
't geene de Pachter, of Pachters van het Bruggeld ter
Eem van henlieden contrarie defen ontfangen mag of
mogen hebbeiv Gedaan te Utrecht defen ip No-
vemb.
1605. Onder ftont, ter Ordonnantie van de
voorfz. Gedeputeerden, onderteekent, G. de Leden»
berch.


IV. OCTROY, by de Ed. Mog. Heeren Staten "s Lands van Utrecht, aan het Gerecht van

Zuylen geaccordeert, tot het leggen van een nieuwe brugge over de Vecht, en
het heffen van een Ί0Ι, in dato den
29 Novemb, M Ό C VIII,

tie, dat die Supplianten dan voorts tot onderhoud
derfelver brugge foodane goede voorfieninge fullcn
doen, dat wycen welgevallen daar aan hebben fullen.
Soo is 't, dat wy gehoort hebbende her accoord ende
advis van onfe Gecommitteerden en Rentmeefter van
de Domeynen,*c geene voorfz. is in deliberatie geleyc
hebbende, ende genegen wefende om de Supplianten
tot het leggen en onderhouden van de voorfz. brugge
redelyke lubventie te doen , den voorn. Rentmeefter
van de Domeynen geordonneert hebben, ende ordon·
neeren by defen de Supplianten,voor ceneende defc
reyfe alleenlyk in fubfidie van de koften van hc-t ma-
ken der voorfz. nieuwe brugge te betalen de fomme
van vier hondert ponden, van veertig grootcn Vlaamfch
gelyke ponden, ende den Rentmeefter van de goede-
ren van Zuylen, hondert derfelver ponden, die hen"
luyden Rentmeefters elck refpe<5tive , mits overbren-
gende"
vidimus , ofte copie authenticq van defen,met
behoorlyke quitancie van de Supplianten, in uytgave
harer reekeningen geleden en gepafleerc fullen worden,
daar ende foo 't behooren fal. Ende hebben de Sup-
plianten voorfz. geconfenteert, ende geodroyeert ^
confenteeren en ooiroyeeren, dat fy tot onderhoud van
de voorfz. brugge fullen mogen eyflchen ende ontfan-
gen van yder wagen met twee, of meer paarden,ge-
laden, ot ongeladen ,over de voorfz. brugge paiTeeren-
de, telken reyfe eene ftuyver, vooreen paard eenoorf
ftuyver , ofte vier penningen } van een hoornbeeft
twee penningen, of· een duytj van een kalf, fchaap,
of verken eenen penning, des fullen die fogvullens,
fogkalveren , lammeren , en baggelen vry wefen ·,
item, van yder menfche over dc voorfz. brugge paf·

De Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen , die defen fullen fien, of hoo ·
renlefen, lalut. Doen te weeten, alfoodie
Schout, Schepenen , ende famentlyke Ge-
rechtsluyden tot Zuylen, reprefenteerende het corpus
van de gemeynte aldaar, ons te kennen gegeven ende
vertoont hebben , hoe dat fy met onfe voorgaande
believen ende advife, binnen den voorn. Dorpe doen
maken ende geleyt hebben een nieuwe tochtbrugge,
deur die Vecht, tot gerief niet alleen van henluyden
Supplianten , en allen de opgefetenen aldaaar, maar
fonderling mede van de negotie ende fcheepvaart,
mitsgaders van den geenen, die ioo te wagen, te paar-
de, en te voet, delblve brugge nodig hebben te ge-
bruyken ende frequenteeren, in het komen van Woer
den , Vleuten , ende Hermelen , omme te gaan na
Goyland, Weftbroek, ende andere plaatfen, daar toe
ons gunftig belieft heeft te accorderen uytde Domey
nen van defe Landen het vierde part, uyt de Abdye
van den Daal het feftiende part, ende uyt het inko-
men van den Huyfe te Zuylen gelyke feftiende part
van de koften derfelver brugge voor de eerile reyfe,
die daar na voorts by henluyden onderhouden fal wor-
den uyt den ontfang van zeeker bruggeld ,by:ons daar
op te accordeeren i ende foo die koften derfelver brug-
ge genoegfaam bedragen fal van bedongen arbeyds-
loon, als buyten werken, ter fomme van feftien hon-
dert gulden,van twintigftuyvers het ftuk , blykende
by de fpeciiicatie ons daar van vertoont, verfoekende
daaromme die voorfz. Supplianten, dat onsfoudenge-
lieven , henlieden voor eerft te vergunnen ordonnan-
tie van betaling ter vierde en twee feftiende parten van , _______

feftien hondert gulden ten pryfe voorfz. om die werk- feerende twee penningen 5 ende van elck fchip, of
luyden le beloonen; ende by foo verre diekoftenmin- fchuyte, daar voor de valbrug^ ter begeerte van den
der of meerder by reekeninge bevonden mogtenwor- fchipper werd getqgcn, telken reyfe eenc ftuyver > en.
den dan feftien hondert gulden te wefen, fullen die foo wie twee uren voor- ofnaSonnenfchyndc valbrug^
Supplianten dat alleen dragen , ende voorts te accor- ge doet lichten , fal gehouden wefen te betalen dub-
deeren foodanige tolrechten, ofte bruggelden, als op belt geld. Item, dat niemand inde jurifdiâie van Zuy^
^^ Breukelen becaalc worden, of anders Icn, wagens, paarden, ofanderebeeftep over die Vecht
fulks
wy fouden bevinden te behooren, met prefenta- fiil mogen fetten, metfcheepcn, fchuyien, offchou-

Yy I we»·

-ocr page 360-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

Β

wen, tot nadeel van het voorfz. bruggeld, op pœnc
van te verbeuren telken reyfe drie Carolus gulden.
Item , fullen de Supplianten , of haariuyder Colle·
éleur van het voorlz. bruggeld gehouden wefen den
fehipper ende palTeerende Icheepen, fchuyten, wa-
gens, menfchen , ende heeften, in het optrekken en-
de fluyten van de voorfchreve valbrugge goed ge-
rief te doen ·, ende foo fy driemaal met roepen ge-
waarfchouwt fynde, die valbrugge niet open trek-
ken , ende het fchip ofte fchuyten gepafleert we-
fende , de voorfchreve valbrugge wederom niet toe
en leyden , ende den fehipper, wagenaar, of ande-
re paifeerende daar door fchade leden, fullen de Sup-
plianten, ofie haariuyder Coltóeur die felve fchade
boeten en betalen: des fal den fehipper, die de brug-
ge niet en begeert gelicht te hebben , gehouden we-
len fyn zeyl te ilvyken, alvoorens ende eer hy gekoo-
men fal wefen binnen die palen met een hand op die
Vecht tot een merckteken te Hellen j ende foo wie
bevonden word fyn zeyl niet gellreeken , of immers
die fpriet uyt het zeyl niet te hebben , aleer hy bin-
nen het voorfz. merkteeken komt, i'al verbeuren fes
iluyvers. Niemand fal hem vervorderen de voorfz.
bruggen , jukken , palen , ftylen , of boomen van
dien te befchadigen , ofte den Colledeur te injuriee-
ren, of qualyk toe te fpreeken, op die pœne van tien
iluyvers, en daar en boven promptelyk te vergoeden
die voorfz. fchade ende of het gedaan ware by den
knecht, of jongen, foo fil men alfulke fchade verha-
len op den fehipper, fchuyt, paerd, ofbeeften, van
den meefter, dat daar overgedreven , of doorgevoert
word. item , niernand fal van het voorfz. bruggeld
vry, ofexemtfyn, danWyluyden, onfe Gecommit-
teerden en Dienaren van onfe Kamere, den Stadhou-
der , Praefident ende Raden van onfen Provincialen
Hovej item, die vier Maarfchalken 's Lands van U-
trecht, ende die borgers en inwoonders der Stad U-
trecht, mitsgaders die Vrouwe en Conventuale Juf-
feren van den Daal met hare dienaars, ende de eyge-
naars met de bewoonders van den huyfe Zuylen met
hare familie en domeilique dienaars , die wy willen
daar af vry ende exemt gehouden te worden , fonder
yet te geven, ofte te betalen ·, ende dat evenwel die
Supplianten , 'of haarlieder Collefteur gehouden ful-
led wefen ons ende de voorfz. vrye perfoonen in defen
te dienen, fonder iet daar voor te eyiTchen. Item,
of ymand "t voorfz. bruggeld met de boete, ofte pœ-
ne, by hem verbeurt niet en wilde betalen , fulks als
hy in manière voorfz. fchuldig is, den felve fal den
Colleóleur in alfulken gevalle mogen arreileeren, ofte
doen arrefteeren , omme 't voorfz. fyn achterweiën
promtelyk te confequeeren : ende indien ymand bo-
ven alfoodanigen arreft hem vervorderde voort te va-
ren , ofte eenigfints jegens de executie doet, ofte re-
fifteert, met woorden , ofte wercken , fal verbeuren
fes gulden. Ende fullen alle de voorfz. boeten ende
bruggelden , niet tegenftaande eenige^contradiótie,
oppofitie, ofte appellatie, ende onvermindert defelve,
by provi fie realyk geëxecuteert worden, foo wel by
den Schout en Gerechtsbode van Zuylen, als ook
by de Panders van den Hove van Utrecht, daar
toe verfocht fynde , te appliceeren het eene derde
deel van de voorfchreve boete tot behoef van de
Domeynen , het tweede tot behoef van de Sup-
plianten , en het derde tot behoef van den Officier,
die de executie doen ilil. Ende op dat de voorf brug-
ge wel vooriïen, onderhouden en gerepareert mach
worden, fullen de Supplianten alle jaar twee brug-
meefters kielen, die des laft fullen hebben, fulks dat
men die brugge altyd gebruyken mag j welke brug-
meefters 't voorfz. bruggeld in het openbaar colleóte-
ren, of verpachten lullen : behoudelyk dat de voorn.
Supplianten, in erkenteniife ende recognitie van defen
onien jegenwoordigen Oétroye , gehouden fullen we-
fen jaarlyks te betaalen drie gulden van twintig ftuy-
vers het iluck, mitsgaders het bovengefchreeven der-
de part van de voorlz. boete, ende dat ten behoeven
ende profyte van de Domeynen, aan handen van den
Rentmeelter derfelver Domeynen, jegenwoordig, of
andere toekoomende, die gehouden word daar af
ontfang te maken, reekening, bewys, en reliqua te
doen na behooren. Ende ten eynde 't geene voorfz.
is, na fyne forme werde geobfervcert, ordonneeren
wy, dat defen onfen 06troye by de Supplianten ten
Hove fal werden geëxhibeert, omme aldaar geregi-
Iheert te worden , ende voorts tot Zuylen fu ks ge-
publiceert te worden , als men aldaar gewoonlyk is
publicatie te doen, en vidimus , of copie authenticq
van defen foo aan den Colleéteur, item, ter plaatfe
daar men gewoonlyk is recht ende juftitie te admini-
ftreeren, ende aan de voorfz. brugge fal worden geaf-
figeert, ende daaglyks voorgeftelt, en dat een yge-
lyk, dien het felve aangaat, hem naar het inhoud van
defen fal hebben te r^uleeren; referveerende^aan ons
en onfe Ordinaris ^deputeerden de interpretatie,
Gorreftie, moderatie, executie, ende reftriólie van al-
les, dat over het geen voorfchreven flaat, fal ko-
men te occurreeren. Gegeven te Utrecht onder on-
fen fegele op den 2p Novemb.
1608. Onder ilont,
ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Staten,
ende was onderteekent , G, de Ledenberch. Ende
befegelt met een uythangende zegel in dubbelen llertc
ende roden waife.


y, OCTROY, als vooren, aan die van Maarden geaccordeert y tot heileggen van een nieuwe

brug over de Vecht aldaar , ende het heffen van eenen Tol, den 2 ζ Maart

MVCXIK

ie Staten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, die deefen fullen iicn ofte hoo-
ren leefen, faluyt. Doen re weeten, alfoo
Schouten ende gemcene Ingefeetenen van
Maarden, Maarireveen, en Tienhoven ons te kennen
gegeven cn vertoont hebben , hoe dat fy, geleeden
leekeren tyd , requefte aan ons geprrefenteert, en daar
by verfocht hebben , dat ons foude gelieven te con-
fenteeren in het maaken van een nieuwe brugge over
die Vecht tot Maarllen , en voorts daar op te ftellen
lbodanige tolrechten, en te doen foodanige fubventie,
als ons gelieven foude. Datwy dienvolgende beneflPens
die Supplianten, de voorfz. brugge aan Hendrik de
Veçr, Timmerman, hebben doen bsftaden, ende de-
felve behoorlyk gemaakt zyndcjdoenopnecmen, ende
alfoo fy Supplianten als nu worden gemolefteert voor
de betalinge der penningen van de aanbefteedinge,dat
fy ook tot gerief van de fcheepen een man moeten Hel-
len op de brugge , *die de valbrug dagelyks is waar-
nemende, tot haarlieder groote koften, verfoekende
daaromme die voorn. Supplianten feer ootmoedelyk,
dat ons foude gelieven hemluyden tot de voorfz. aan-
beftaade penningen eenige fubventie te doen, endè
voorts tot onderhoudinge van de voorfz. brugge daar
op te ftellen foodanige tolrechten , ofte bruggelden,
als bueren boven ende beneden hebbende
zyn. Soo is
't, dat wy de faake voorfz.aangemerkt,
gehoortheb-
bende het rapport ende adyys van onfe Heeren Ge-

çom'^


-ocr page 361-

committeerden ende Rentmeefter van de Domeynen,
cnde genegen wefende de Supplianten rot het leggen
en onderhouden van de voorlz. brugge reedelyke fub-
ventie te doen, den voorn. Rentmeefter van de Do-
nieynen geordonneert hebben , ende ordonneeren mits
deefen, de Supplianten voor eene en defcreyfealleen-
lyk,in i'ubfidie van de koften van het maaken der
voorfz. nieuwe brugge , mitsgaders van de vleugels
ende fchoeiynge dien annex , door onfen bcveele ge-
maakt , niet uytgefondert, te betalen de fommc van
vier hondert ponden , van veertig grooten vlaams het
pond, die hem Renrmeefter, mus overbrengende
vi·
dimus^
ofte copie authenticq van defen, met behoor-
lyke quitancie van de Supplianten , in uytgave fyner
reckeninge geleden en gepafleert fullen worden, daar
ende Γοο behooren Gil. Ende hebben den Supplianten
voorts gcconfenteert, en geodroyeert, confenteeren
cn oélroyeeren by deien, dat iy tot onderhoud van de
voorfz. brugge fullen mogen eyflchen ende ontfangen
van yder wagen met een, twee of meer paarden, ge-
laden , of ongeladen over de voorfz. brugge paflee-
rende , t'elken reyfe eene ftuyver, vooreen paard,
een oort Iluyver, ohe vier penningen, van een hoorn-
beeft twee penningen , of een duyt} van een kalf,
fchaap, of verken eenen penning, des lullen die fok-
vullens, fockkalveren , lammeren, en baggelen vry
wefen ; item, van yder menfche , over die voorfz.
brugge paiTeerende twee penningen ; ende van elck
fchip , of fchuyte , daar voor de valbrugge ter be-
geerte van den fchipper word opgetoogen, t'elken
reyfe een ftuyver , ende foo wie twee uren voor of
na Sonnenfchyn de valbrugge doet lichten, fal gehou-
den wefen te betalen dubbeld geld. Item dat niemand in
de jurifdidtie van Maarflen, Maariïeveen en Tienhoven
wagens, paarden, of andere beeften over die Vecht
fal mogen fetten met fcheepen, fchuyten , of fchou-
wen, tot nadeel van het voorfz, bruggeld, op pœne
van te verbeuren telken reyfe drie Carolus gulden.
Item , fullen de Supplianten , of haarluyder Colle-
ébeur van het voorlz. bruggeld gehouden wefen, den
fchipper ende pafléerende fcheepen, fchuyten, wa-
gens, menfchen , ende beeften, in het optrekken en-
de fluyten van de voorfchreve valbrugge goed ge-
rief te doen ·, ende foo fy driemaal met roepen ge-
waarfchouwt fynde, ende valbrugge niet open trek-
ken , ende het fchip ofte fchuyten gepafleert we-
fende , de voorfchreve valbrugge wederom niet toe
en leyden , ende den fchipper, wagenaar, of ande-
re paileerende daar door fchade leden, fullen de Sup-
)lianten, ofte haarluyder Collefteur die felve fchade
Doeten en betalen: des fal den fchipper, die de brug-
ge niet en begeert gelicht te hebben , gehouden we-
fen fyn zeyl te ftryken, alvoorens ende eerhy gekoo-
men fal wefen binnen dieFpalen met een hand, op die
Vecht tot een merckteken te ftellen; ende foo wie
bevonden word fyn zeyl niet geftreeken , of immers
die fpriet uyt het zeyl niet te hebben , aleer hy bin-
nen het voorfz. merkteeken komt, 1'al verbeuren fes
fluyvers. Niemand fal ^em vervorderen de voorfz.
bruggen , jukken , palen , ftylen , of boomen van
dien te befchadigen, ofte den Colleéleur te injuriee-
ren, of qualyk toe re fpreeken, op die pœne van tien
ftuyvers, en daar en boven promptelyk te vergoeden
die voorfz. fchade ; ende of het gedaan ware by den
knecht, of jongen, foo fal men alfulke fchade verha-
len op den fchipper, fchuyr, paerd, of beeften, van
denmeefter, dat daar overgedreven, of doorgevaren
word. hem , niemand fal van het voo'rfz. bruggeld
vry, ofexemtfyn, danWyluydcn, onfe Gecommit-
teerden en Dienaren van onfen Kamere, die Stadhou-
der , Prsefident ende Raden van onfen Provincialen
Hovej item, die vier Maarfchalken 's Lands van U-
trecht, ende die borgers en inwoonders der Stad ü-
trecht, die wy willen daar af vry ende exemc gehou-
den te worden, fonder yet te geven, oftebetalenj en
dat evenwel die Supplianten, of haarlieder Colleâieur
gehouden fullen wefen ons en de voorfz vrye perlbo-
nen in defen re dienen, fonder iet daar voorre prœtendc-
ren, of teeyifchen. Item, of y mand "t voorf. bruggeld
met de boete, of poene, by hem verbeurt nieten wilde
betalen,fulks als hy in manière voorf. fchuldig is, den fel-
ve iiil den Colleóteur in alfulken gevalle mogen arreftee-
ren, ofdoen arreftceren, om 't voorfz. fyn achterwefen
promtelyk te mogen profequeeren ; en indien ymand
boven alfodanigen arreft hem vervorderde voort te va-
ren, of voort te ryden, of eenigfints jegens de executie
doet, of refifteert, met woorden, of wercken ,fal ver-
beuren fes gulden. En fullen alle de voorfz. boeten en
bruggelden , niet tegenftaande eenige contradiólie,
oppofitie, ofte appellatie, endeonvermindert defelve,
by proviiie realyk gecxecuteert worden, foo wel by
den Schout en Gerechtsbode van Maarflen , als ook
by de Panders van den Hove van Utrecht, daar
toe verfochc fynde , te appliceeren het eene derde
deel van de voorfchreve boete tot behoef van de
Domeynen , het tweede tot behoef van de Sup-
plianten , en het derde tot behoef van den Officier,
die de executie doen fal. Ende op dat de voorf brug-
ge wel voorfien, onderhouden en gerepareert mach
worden, fullen de Supplianten alle jaar twee brug-
meefters kieièn, die des laft fullen hebben, fulks dat
men die brugge altyd gebruyken mag } welke brug-
meefters *c voorfz. bruggeld in het openbaar colleótc-
ren, of verpachten fullen : behoudelyk, dat de voorn.
Supplianten,inerkenteniflè ende recognitie van de/én
onien jegenwoordigen OéÏrroye , gehouden fullen we-
fen jaarlyks te betaalen drie gulden, van twintig ftuy-
vers het ftuck, mitsgaders het bovengefchreeven der-
de part van de voorlz. boete, ende dat ten behoeven
ende profyte van de Domeynen, aan handen van den
Rentmeefter derfelverDomeynen, jegenwoordig, of
andere toekoomende, die gehouden word daar af
ontfang te maken, reekening, bewys, en reliqua te
doen na behooren. Ende ten eynde 't geene voorfz.
is, na fyne forme werde geobferveert, ordonneeren
wy, dat defen onfen Oftroye by de Supplianten ten
Hove fal werden geëxhibeert, omme aldaar geregi-
ftreert te worden, ende voorts tot Maarflen fulks ge-
publiceert te worden , als men aldaar gewoonlyk is
publicatie te doen, cn
vidimus^ ofcopie authenticque
van defen foo aan de Kerckdeure, item, ter plaatfe
daar men gewoonlyk is recht ende juftitie te admini-
ftreeren, ende aan de voorfz. brugge fal worden geaf-
figeert, ende daaglyks voorgeftelt, en dat een yge»
lyk, dien het felve aangaat, hem naar het inhoud van
defen fal hebben te reguleerenj referveerende aan ons
en onfe Ordinaris Gedeputeerden de interpretatie,
moderatie, correiSfie, extenlie cnde reftriftiç van al-
les dat in en over 't geen voorfchreven ftaat, ilil ko-
men te occurreeren. Gegeven te Utrecht onder on-
fen fegele op den iz Marty» in het jaar onfes Heeren,
endeeenigen Saligmakers jefu Chrifti 1Ö14. Onder
ftont, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die
Staten, ende was onderieekent, G, de Ledenberchj
ende befegelt met een zegel in rooden waflche onder
uythangcnde in dubbelde ftecrie.

3i9

SLUYS-EN BRUGGELD. Il BOEK, XFLIIT.

VX.


-ocr page 362-

ié St-aten v'âft den Lande van Utiecht, allen
den geencn die deefën iullen
fien, ofte hoo-
ren leefen
faluyt. Doen fe Weten', alfoo die
Schouten , Gerechten, Buermeefters ende
-Brijgmeeft'érén t<>t Breüékelen , van ^eegen die ge-
raeerie biicren aWaarjOns-te kennen gegeven ende ver-
toont hebben, hoe dat fy met onfe voorgaande goet
begeven ende advyfe binnen den voornoemden Dor·»
pc doen
ni aken eöde geleyt hebbefn een nieuwe
töehtbrugge over de Vecht, tot gerief van de nego-
tktie ende fcheef>vaarte , dûar toe
ons gonftig belieft
^heéfc ie accordeefen , het vierde part van de koften
der feivèr brugge voor de eerfte reyfe, die daar na
vóórts by henlüyden onderhouden fal Nvorden, uyt
den óritfitnck Vari feek-er bruggeld , het welke
fy ge-
Woónlyk zyn te ontfangen, ende by ons als nog daar
op Vöfcier té âccordeeren, ende foo die koften der fel-
ver brugge genoegfaatn bedragen, foo van bedongen
lóón als b^uyten
Werken, ter ibmme van vyftien hon-
dèrt feftiöh gulden vier ftuyvers, den gulden voorfz.
tot ί,-ό ftuyvers gereekent, blykende by de fpeeificatie
öns daal· van vertoont, ende mede defclve brugge niet
weynig jaarlyk te onderhouden koften fal, overmitsdie
tót gerief der fcheepvaarte te hooger
ende fwaarder
gêmààkt isj als die
oude of voorgaande brugge ge·
Weeft
is » daaroriime oök die bruggelden behoorden
vergfóot, óf verhóogt t6 worden , alfoo anders die
fèlve qualykeri beftant foude zyn om den bewaarder,
oftè Golleâ:eûr def bruggelden daar van te beloonen,
veel min de onkoften van het onderhout der fel ver
daar uyt te vervallen, verfoekendedaarómme de voor-
noemde Supplianten ^ dat ons foude gelieven
henlüy-
den Vöor èerft te vergunnen, ordonnantie tot betalin-
gê van het vierde part van têltien hondert gulden ten
pryfe vóörlï., om die werkluydcn te beloonen, ende
by foö vefre die koften minder, ofte meerder by ree-
kenirlgebevonden mochten worden, dan feftien hon-
dert
gukièii le weefen, fullen die Supplianten dat al-
lëën
dragen. En voorts te accordeeren foodanige Tol-
rechtëiï, ofte bruggelden, als op de brugge tot Vree-
laht betaalt
Worden, ófte anders iulks \vy fouden be-
vinden te bchooren, met prsefentatiedat die Supplian-
ten dan voorts tot onderhout der felver brugge, foo-
danigè goede vóörfieningelullen doen, dat wy een wel-
gevallen
dartr aan hebben fullen. Soo is het, dat wy
gehobft hebbende het
rappórt ende advys van onien
GeîîorîlliîitteerdeH ende Rentmeefter vandeDomey-
rién, het geenevOorlz.
in deliberatie geleyt hebben-
dé, ende geneegen weleride omme de Supplianten tot
het leggeii endè onderhouden van de vooriz. brugge
redelyke fUbventie te doen, den voornoetndenRent-
meelier Van de Domeynen geordonneett hebben , en
ördoftneerën by deefen , den Supplianten voor eene
ende döefe l-eyfe alleenlylc, in fubiidie van de koften van
het maaken def voorfz. nieuwe brugge, te betalen de
fotrittie vah vier hondert ponden , van veertig groo-
ten Vlnattïs het pond , die hem Rentmeefter, mits
Qverbrehgende
*vicHfms, of copye authentycque van
deefen ,met behoorlykequitantie van de Supplianten,
ih uytga^^ fyner feekeninge geleeden ende gepafleert
füllen
Wördeh j daaf ende lbo behooren lal, ende heb-
ben de Supplianten
Voorts geconfemeert ende geoc-
troyeert, confenteeren ende odroyeeren by deefen j
dat fy tot
onderhout van de voorfz. brugge, lullen mo-
gen eyiTchen
en ontfmgen van yder Wagen met een,
twee, ofte meer
paarden , geladen ofte ongeladen over
de
Voorfz« brugge pairei-ende,eene ftuy ver , vaneen
paart een oort ituy ver , of vic*· penningen, van eed
hoornbeeft twee penningen, ofte een duyt, ende van
een kalf, fchaap, ofte varken eenen penning, des
fullen die fogvullens, fogkalveren , lammeren , ende
biggelen vry wefen. leem, van yder menfche over
de voorfz. brugge pafleerende twee penningen , ende
van elck fchip, of Ichuyte, daar voor die valbrugge
ter begeerte van de ichippers wort opgetogen, te ei-
ken reyfe twee blancken , ofte anderhalve ftuyver, en
foo wie twee uren voor, ofte naar Sonnefchyn , de
valbrugge doet ligten, fullen gehouden wefen te be-
talen dubbeld geld. Item, dat niemand in de Jurif-
diélie van Breukelen wagens, paarden , ofte andere
beeften over die Vecht fal mogen letten, met fchee*
pen, fchuyten, of fchouwen, tot nadeel van 't voor-
fchreve bruggeld , op pœne van te verbeuren telker
reyfe drie Carolus gulden. Item, fullen die Supplian-
ten , of haarlieder Collefteur, van het voorfchreven
bruggelt, gehouden wefen , den fchipper ende paf·
feerende Icheepen , fchuyten , wagens, merifchere
ende beeften in her optrecken ende fluyten van de
voorfchreve valbiugge goet gerief te doen , ende
foo fy met roepen driemaal gewaarfchouwt zynde,
die valbrugge niet op en trekken , ende het fchip of
fchüyt gepalTeert weiende, de voorfz. valbrugge we-
derom niet toe en leyden, en den fchipper, wagenaar,
ofte andere palfeerende daar over fchade leedert, ful-
len de Supplianten, of haarlieder Colledeur die fcha-
de boeten en betalen, des fal den fchipper gehouden
wefen fyn zeyl te ftryken , alvorens en eer hy geko-
men fal wefen binnen de palen met een hand op die
Vecht tot een merkteeken te ftellenj ende foo wie be-
vonden word fyn zeyl niét geftreeken, of immers den
fpriet uyt het zeyl niet te hebben, aleer hy binnen hec
voorfz. merkteeken komt, fal verbeuren fes ftuyvers»
Niemantfalhem vervorderen de voorfz. brugge, juk-»
ken, palen, ftylen, ofboomen, van dien Ée belcha-
digen , of den Colleéleur te injurieeren , of qüalyfc
toe te fpreken , op die pœne van tien ftuy vers, ea
daarenboven promptelyk te betalen die fchade, en of
het gedaan ware by de knecht, of jongen, fal men
die fchade verhalen op den fchipper , fchuyt, paard^
'of beeften van den meefter, dat daar over gedreven ^
ofte doorgevoert word. Item, nietoant en lal van het
voorfz. bruggeld vry, of exemt fyn, dan Wyluydeni
onlè Gecommitteerden en dienaren van onfe Kamere,
den Stadhouder, Priefident en Raden van onjen Pro- '
vincialen Hovej itemi die vier Maarfchalken 'sLands
van Utrecht, ende die bórgers en inwoonders der
Stad Utrecht, mitsgaders die ingefetenen van Breu-
kelen voorfz., die wy willen vry en exemt daar af ge*
houden te lullen worden, fonder yet te geven of te be-
talen, ende dat evenwel de Supplianten, of haarlieder
Colleâ-eur gehouden lullen wefen, ons en den voorfz»
vryeri perfoohen in defen te dienen , fonder yet daar
vooren te eyflchen^ Item, of y mant hét voorfz. brug-
geld met die boete, ofte poene by hem verbeurt, niet
en wildé bétalen , fulcks hy iö manieren voorlchrevc
verfchuldigt is , den felven lïil den Colleóteur ift al-
fulken gevalle mogen arrefteéren^ ofte doen arreftcé-
ren j omme het voorfz. fyn achterweefen proinptelyck
te tonfequecren, ende indien ymand boven alfoodani-
ge arreft hem vervordert voort te vaarén, oftè te ry-
deni ofte eenigfints jegens de executie doet , of rè-
fifteert, met
Woorden, of wercken, fal verbeuren fcà
gulden i en fullen alle de voorfz.. boetén ende brug-
gelden, nietjegcnftaande eenige cóntradiélie , oppo-
litie, ofte appellatie, ende onvermïndert defelvc,by
provifie rcalyk gecxecutcert worden, ioo wel by den

Schout

van de tollèn, gabellen, passage.

YL' OCtKÔY y als voorerf, m jfne voorfz. aan die van Br'eMm geaccordeert, den ^Jugi^

MDCK


-ocr page 363-

Séhout en Gerechtsbode van Breukelen , als ook
by de Panders van den Hove van Utrecht, daar
toe verfocht fynde , te appliceeren het eene derde
deel van de voorfchreve boete tot behoef van de
Domeynen, het tweede tot behoef van de Sup-
plianten , en het derde tot behoef van den Officier,
die de executie doen ial. Ende op dat de voorfz- brug-
ge wel voorfien, gerepareert en onderhouden mach
■worden, fullen de Supplianten alle. jaar twee brug-
meeilers kielen, die des lall fullen hebben, fulks dat
men die brugge altyd gebruyken mag > welke brug-
meefters 't voorfz. bruggeld in het openbaar colleétc-
rert, of verpachten lullen : behoudelyk, dat de voorn.
SuppliiintenjinerkenteniiTe ende recognitie van defen
onlen jcgenwoordigen Oótroye ,gehouden fullen we-
fen jaarlyks te betaalen fes gulden, van twintig ftuy-
vers het iluck, mitsgaders het bovengefchreeven der-
de part van de voorlz. boete, ende dat ten behoeven
ende profyte van de Domeynen, aan handen van den
Rentmeeiler derfelver Domeynen, jegenwoordig, of
andere toekoomende, die gehouden word daar af
onttang te maken, reekening, bewys, en reliqua te
doen na behooren. Ende ten eynde 't geene voorfz.

is, na fyne forme moge werde geobferveert, ordonnee-
ren wy, dat defen onfen Oétroye by de Supplianten ten
Hove fal werden geëxhibeert, omme aldaar geregi-
ftreert te worden, ende voorts tot Breukelen fulks ge-
publiceert te worden , als men aldaar gewoonlyk is
publicatie te doen, en vidimuSt of copie authenticquc
van defen ioo aan de Kerckdeüre, item, ter plaatlc
daar men gewoonlyk is recht ende juftitie te admini-
ftreeren, ende aan de voorfz. brugge fal worden geaf-
figeert, ende daaglyks voorgeÜelt, en dat een yge-
lyk, dien het felve aangaat, hem naar het inhoud van
defen fal hebben te reguleeren j refei vecrende aan ons
en onfe Ordinnris Gedeputeerden de interpretatie,
correâ:ie, moderatie, extenfie ende reilriélie van al-
les dat in en over 't geen voorfchreven Itaac , fil ko-
men te occurreeren. Gegeven te üuechc onder on-
fen fegele op den
9 AuguÜi, in het jaar onfes Heeren,
i6of. Onder ilont , ter Ordonnantie van myne
voorn. Heeren die Staten , ende was onderieekent ,
G. de Ledenberch j ende bclegelt met een zegel in
rooden waifche ohdcr uythangende in dubbelde fran-
cyne llecrte.

sluys^ en bruggeld. II. BOEK. XF1.7IT.


VIL ORDONNANTIE, 'uan de Heeten Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

's Lands van Utrecht ^ rakende het brucgeld aan de Nieuwerfiuys^
den I Novmh. MDCLXIX.

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, gebieden by defen by provifie allen
ende een yeder, die over of door de brugge,
leggende over de riviere de Vecht by de
Nieuwerfluys, palieren, henluyden na 'c gene nabe-
fchreven te reguleren, ende het bruggeld volgens de
nabefchreven Lyfte en Ordonnantie te betalen, op de
poene ende verbeurte van twee Carolus guldens t'el-
ken reyfe : ordoimerende dat voor het onbetaalde
bruggeld den gebreekelyken realyk ende metter daat
fal worden aangehouden ende geëxecuteert , alles by
provifie.

Een fammereusjof beyrelfchip,beyers grootte,ka-
gen, imalfchepen, vriefche ponten, ende diergelyc-
ke, waar voor defelve brugge word opgehaalt, lal
betaald worden als voor defen i Iluyv.

Item, een damloper, fchietlchuyt, ende diergely-
ke kleynder fchepen, daar voor de brugge wort open
gehaalt, zullen betalen, 8 pen.

Item, zullen derefpeélivefchippers, diemetftaan-
de mail ende zeylen komen aanvaren, gehouden zyn
hare fprieten te laten lopen, voor dalle by de hand
( zoo boven als beneden de brugge llaande ) zyn ge-
komen, en ten minften, al voren by de hand geko-
men te zyn, tweemaal gehouden zyn te roepen om
de brugge op te halen, oppœnedat de gene die con-
trarie doet,ende met ftaande zeylen door de brugge
komt te varen, verbeuren ihl de fomme van if iluyv.
ende daarenboven te vergoeden alle de fchade, die hy
door 't niet tydelyk ilryken aan de voorfz, brugge zou-
de komen te doen.

Gelyk ook mede de refpeitive jagers van alle trek-
fchuyten, ende alle andere, die defe brugge met paar-
den pafleren , by delen wel ftridelyk word geinter-
diceert over degemelte brugge te runnen of draven,
maar gehouden zyn defelve gaans voets te paiferen,
op pœne van voor de cerfte reyfe tc verbeuren de
fomma van ö lJuyv,

De tweede reyfe, 10 iluyv.

Ende voor de derde reyfe arbitrale corredic.
Insgelyks fal niemand de brugman die de brugge
ophaalt, qualyk mogen bejegenen , injuricrcn , of
misfeggen, op pœne van
20 iluyv.

Gedaan t*Utrecht, den eerften November i5öp.
Onder Îlond, ter Ordonnantie vandc voorfe. Heeren
Gedeputeerden, geteekent, W. v. Velthuyfen.


VUL ORDONNANTIE, als vooren, op het voorjz. fubjeóf, den 15 Jmji MDCXCVlL

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, hebben goedgevonden , dat van
alle fchepen en fchuyten , varende door den
Draa aan de Nieuwerfluys , fal worden ge-
vordert ende ontfangen een gabelle, ter fomme hier
na uyt gedrukts alfe van

Eenfmack, beytelaak, offammereusjen, den veer-
man van Arnhem , den Swolsman , die van Alck-
maar, Enckhuyfen, ende anderedicrgelyke fchepen,

eene iluyv. acht pen.

I I.

Vaneenplatluys, turfpont, ileenlichter, ofande-
//. DeeL

re lichtertjens , kaag, damfchuytjens , ende andere
kaagjens, een iluyv.

i I L

Van een vragtfchuyt, pinnemaacker, fnebbefchuyt,
kleyne jachtjens, pramen, boeken, en andere kley-
ne fchuytjens, of diergelyke, acht pen.

Lailende ende ordonnerende allen ende een yge-
' lyk, fulck raakende, % hier na ilriólelyk te reguleren,
i Ende ten eynde niemand hier van ignorantie prac-
tendere , fal deien alom me in de Provincie worden
gepubliceert ende geaffigeert.

Aldus gedaan ende gearreileert binnen Utrecht de-
fen ifjunyi6p7. Was geparapheert
, C. van Lidc

Ζ ζ de


-ocr page 364-

de Jeudc, vt. Onder ftond : ter Ordonnantie van
dc voorfz. Heeren Gedeputeerden , was geteckenc,
P. Voet van WiniTen. Hebbende ter fyden op het
fpatium gedruckt 't cachet van Hooggemelte Heeren
Staten in roeden waiïche.

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE.


IX. ACCOOR.D ., tuffchm de Heeren Gecommitteerden van het Sandpad, en Abraham van

Oorjjen opgerecht, aangaande het leggen van een niewwe boute brug Over de
Rivtere de Vechthaan de Nieuwerfluys, den
26 April en 4 May MD CC,

fovis 2f ^prilMOCC.aan de Niewwerfluys.

Gelefen iynde een concept beilek, van het
maken ende leggen van een nieuwe houte
brugge, over de Riviere de Vecht, aan de
Nieuweriluys daar nu de fchouw leyd , is
na deliberatie goedgevonden, ende verilaan, dat Abra-
ham van Dorflen het maken en leggen , mitsgaders
onderhouden van de voorfz. brugge ial V/erden geac-
cordeert, voor foodanigen tyd, en op al fulke condi-
tiën en voorwaarden, als den felven van Dorflen met
de Heeren Gecommitteerdens van 't landpad fal kon-
nen convenieren , ende volgem zoodanig beftek als
by de refpeétive opfichters der werken , lbo van de
Provincie van Utrecht, als de Stad Amrterdam, te-
^ns toekomende faterdag en acht dagen alhier aan
Welgem. Heeren Gecommitteerdens te vertoonen,
fal werden opgeftelt, tot welken eynde de voorfz.
Opfichters haar toekomende maandag aan de Nieu-
werfluys fullen hebben te begeven , en aldaar gefa-
menclyk het voorfz. beftek formeren , en den voorn,
van Dorfièn daar op gehoort zynde , is mee den zei-
ven over een gekomen en geaccordeert, dat hy de
voorfz. brugge conform desfelfs prsefentatie op zyn
cygen koften fal doen maken en leggen, mitsgaders
onderhouden, den tyd van twaalf jâaren, in te gaan den
ï May defes lopende jaars, mits dat hy gedurende de
voorfz. jaaren daar van fal trecken foodanige gabellen,
als tot nog toe by hem van alle karoflen, wagens, chai-
fés en andere vaartuygen, met de fchoÜAv overvaren-
de, isgenooten geweeft , en dat hy jaarlyks fal uyt-
k'eren voor de voorfz. gabellen op de brugge, mits-
gaders van 't fandpad , foo aan de Nieuwerfluys als
de Voetangel, de ibmme van feven duyfend guldens,
de eene helfte adn den Rentmeefter van de Domey-
nen 's Lands van Utrecht, en d'andere helfte aan de
Heer Thefaurier der Stad Amfterdam, en dat na het
expireren der voorfz. jaaren, den eygcndom van de
brugge fal komen en blyven aan de Provincie van U-
trecht en de Stad Amfterdam refpedivelyk, en voorts
op foodanige verdere conditiën, als in 't beftek defen
aangaande te maaken , bieder fal werden geëxten-
deert.

Ende is verftaan, dat een nader byeenkomfte, de-
fen aangaande, tegens den 4 May aanftaande, ouden
ftyl, aan de Nieuwerfluys, fonder vorder aanfchry-
vens zal werden gehouden.

Prcefent de Heeren van Roflem, van Natewifch,
van Schalkwyk, Borgermeefters van Royen, en Haak
de Jong, den Rentmeefter van de Domeynen, we-
gens Utrecht.

Van Maarfeveen, Hinlopen, Paneras, Reaal, Schot,
Bors van Waveren , wegens Amfterdam.

Sabhathi 4 May mdcc. ami de Nieuwerfluys.

In gevolge van 't gerefolveerde alhier , op den 2 j
April laatftleden, zyn byde Opfichters der werken,in
de refolutie vermeit , vertoont het beftek , van de
te maaken brugge en teekeninge van defelve , by
haar, conform de voorfz. Refolutie, doen opftellen,
ende na dat het zelve beftek en aftekeninge van de
brugge aan Abraham van Dorflen was in handen ge-
geven , omme het zelve te lezen , en fig te verkla-
ren, of in gevolge van 't zelve , het maken ende on-
derhouden van de brugge, op de conditiën daar inné
gemelt , en het geconvenieerde van den ζγ April
voorn., wilde aannemen ende perfeéleren 5 heeft ver-
klaart , voor hem en zyn erfgenamen daar mede in
allen deele te vreden te wezen, die conditiën te am-
pleóteren en te willen ondertekenen,gelykgefchietis.

De kinderen van Tieleman van Dorflen, aan de
Voetangel , is vergoft continuatie van huur, van'ü
Tolhuys aldaar, voor den tyd van ö jaren, ingegaan
I May defeslopenden jaars, 's jaars voor de fommevan
450 gl,, zynde fo guldens meer als de oude huur,

Priefent de Heeren van Roflêm, van Weede, van
Natewifch, van Royen, Haak de Jong, Voet van
Winflen, den Rentmeefter van de Domeynen, we-
gens Utrecht.

Hinlopen, Koeymans, Paneras, Reaal, Schot,
Bors van Waveren, wegens Amfterdam.


X. OCTROY, van de Ed. Mog, Heeren Staten ' s Lands van Utrecht, verleent aan die van

Vreeland, om aldaar een nieuwe brug over de Vecht te leggen, en dienvolgens
een nieuwen Tol op te feiten, den
10 Februar. MOC,

ie Staten van den Lande van Utrecht, allen
dengeenen, die dezen zullen fien, ofhoo-
ren leezen , faluyt. Doen te weeten, dat
ons ter remonftrantie van de Regeerders van
Vreeland ende Corthoef vertoont is, dat zy vermits
die onbequaamheyd der brugge ,jegenwoordig leggen-
de over die Riviere van de Vecht voor Vreeland, ge-
noodzaakt zyn eene nieuwe brugge ter plaatze van
de oude te doen maken, en dezelve met een optrek-
kende valdeure zulks te doen adapteeren, dat zoowel
die fchepen op- en neder varende, als ook die mén-
fclien, beellen, wagens, daar over palïêerendc, be·»
ter werden geaccommodeert , ende geryft, als tot
nog toe is gefchied ·, dan alzoo dç voorlz. Regeerders
by het beftek enbeftadingeder voorfz· brugge remon-
ftreerden, als dat deièlve brugge ook met ylèrwerck,
koften van eenen wachter daar op te onderhouden,
ende anderfints, eene merkelyke groote fomme van
penningen , niet alleenlyk in het oprechten, maar ook
in het onderhouden van dien zal komen te
koften, dat
de inwoonders van Vreeland ende Cortehoef door den
gedurigen oorlog grootelyks zyn gedepaupereert, en
dat 'er van ouds zeeker bruggeld tot de voorfz. brug-
ge heeft geftaan, nademaal de voorn.
Regeerders van

onf


-ocr page 365-

cns hebben vcribgt, dat \vy om de redenen voorfz.
en meer anderen hen fouden odroyccren, en confen-
rceren,dat: zy in plaatfe vanher voorfz. bruggeldeene
andere reedelyke impofitie zouden mogen heffen, en
genieten ; zoo is 'c, dat wy de voorfz. zake in deli-
beratie geleyd hebbende, tot ontheffinge der voorfz.
onkoilen geoidonneert en geftatueert hebben, ordon-
iieeren en itatueeren 't geene hier na volgt.

In den eerilen, dat den Pachrer of Collefteur van
het voorfz. bruggeld fal hebben te ontfangen van een
fammereus, ofbeytelfchip, heu,ofdiergelyke, 'tzy
ofzy mail: voeren , of niet, en generalyken van alle
fchepen, offchuyten, groot ofkleyn , daar men de
valbrugge voor lichten moet i ftuyv.

Item , van een kage en krapfchuyt, damlooper,
of ichietfchuyt, en van alle andere fcheepen, die vier
laft laden konnen , fonder ftaande mail. 8 pen

Soo wie twee uren voor of na Sonnefchyn de voorfz.
brugge doet lichten, of op doet halen, fal geven re-
fpeftivelyk dubbelt geld. '
Item, van een vlot eyken hout van tien balken

I Iluyv. 4 pen.

Minder of meerder, na advenant.
Item , van elke wagen, daar inne geipannen zyn
een , twee , of meer paarden, paileerende over de
voorfz. brugge, geladen of ongeladen, fal men tel-
ken reyle betalen. 8 pen.

Item van een paard over de voorfz.brugge rydende
of gedreven. 2 pen.

Van een hoornbeeft. 2 pen,

Van een kalf, fchaap, en verken. i pen.

Des fullen die fogvullens, fogkalvercn, lammeren
cn baggelen vry wefen.

Item', en fal niemand in de Jurisdiótie van Vree-1 Heeren Staten, of van den Hove van Utrecht, daar
land, wagens, paerden, of andere beeften, over die toe verfogt fynde, te appliceeren het eene derdendeel
Vecht mogen fetten metfchuyten, of fchouwen, tot der voorfz. boeten tot behoef van de Domeynen, 'c
nadeel van het voorfz. bruggeld, op pœne van te ver- tweede rot behoef van den Collcâreur, of Pachter,
beuren telken reyfe drie Caroli gulden. en het derde tot behoef van den Officier, die de exe-

Item, fal den Pachter, of bewaarder van't voorfz. cutie doen zal. Ende fal den Pachter, of Coltócur
bruggeld gehouden wefen de fchippers en pafleeren· ^ met niemand mogen conniveeren, of accordeeren van
de fcheepen, fchuyten, wagens, menfchen, en bee- eenige boelen , fonder voorweeten van den Schout
ilen, in het optrekken en fluyten van de voorfz. val- en Borgemeefters tot Vreeland, die in allen gevalle
brugge, goed gerief te doen, ende foo hy met drie- die portie van de Domeynen in 't geheel fullen refer-
maal roepen gewaarfchouwt fynde, die valbrug- veeren, ende daar van verantwoorden aan den Rent-
ge niet op en trekt, en het (chip, of fchuyt gepaf- meefter van de Domeynen 'sLands van Utrecht in

ieert wefende , de voorfz,. valbrugge wederom niet
toe en leyd , en de ichipper , wagenaar , of andere
paiTeerende, daar over ichade leden, fal den Pachter,
of bewaarder defelvc fchade boeten en betalen, des
fal den fchipper gehouden wefen fyn zeyl te ftreyken,
alvoorens en eer hy gekoomen fal weien binnen de pa-
len met een hand op de Vecht tot een merkteyken
te ftellen, ende foo wie bevonden word fyn zeyl niet
gellreeken, of immers de fpriet uyt het zeyl niet te
hebben , al eer hy binnen het voorfz. merkteyken
komt, fal verbeuren tien iluyvers.

Niemand fal hem vervorderen de voorfz. brugge,
jukken , palen, ftylen, ofboomen van dien te be-
fchadigen, of den Pachter, of Colleéteur te injuriee-
ren, of qualyk toe tc fpreeken op die pœne van tien
ftuyvers, en daar en boven promcelyk te vergoeden
de voorfz. fchade, en of't gedaan worde by denknegt,
of jongen, foo fal men alfulke fchade verhalen op
den fchipper , fchuyt, paerd, ofte beeften van den
meefter, dat daar over gedreeven, of doorgevoert word.

Item, niemand en ial van het voorfz. bruggeld vry
en exemt zyn, dan die Gecommitteerden der Heeren

Staten van Utrecht

mitsgaders die vier Maarfchal-
ken, item, den Heere van der Horft voor fyn per-
foon en familie, volgende de ade by die van Vree-
land hem daar van verleent} item die van Vreeland en
van Corthoef, mitsgaders die binnen Vreeland eenig
goed fullen laden of loilen , de fomme van fes Caro-
lus gulden weerdig fynde , en anders niemand, ten
ware fy wettelyken konden doen blyken, dat zy van
het voorfz. bruggeld vry zyn des lullen alle de gee-
ne die van het voorfz. bruggeld vryfyn (indien zyde
voorfz. valbrugge begeeren opgelicht te hebben, de-
fel ve felfs, of door y mand anders t'heuren koften op-
halen, en wederomme toeleggen na behooren : uyt-
gefondert dat den voorfz. Pachter, of Colledeur ge-
houden fal wefen de Gecommitteerden der Heeren
Staten voorn, cn de vier Maarfchalken , mitsgaders
den Hrt-van der Horit in delen te dienen, fonder iec
daarvoor teeyflchen, of te genieten.

Item, of ymand het voorlz.bruggeld met dieboe-
te, of pœne by hem verbeurt, niet en wilde betalen,
fulks als hy in maniere voorfz. fchüldig is , denfelven
fal den Pachter, of Colledeurin alfulken gevalle mo-
gen arrefteeren, ofdoenarrefteeren, omme *t voorfz.
lyn achterwefen prompielyk te profequeeren, cn in-
dien ymand boven alfoodanig arreft hem vervordert
voort tc varen, of te ryden , of eenigfints tegen de
executie doet, of refifteert, met woorden , of mcc
werken, fal verbeuren fes gulden.

Ende fullen alle de voorfz. boeten ende bruggelden,
niet jegenftaande eenigecontradidie, oppofiiie, pro-
vocatie , ofappellatie, immers by proviüe , datelyken
geëxecuteertmogen worden, foo wel by den Schou-
ten en Gerechtsboden , als ook by de Panders der

XL . OCTR^OY, als vooren , en tm fine iworfz. aan die van Nederhorfl aan dmBerggeaC'

cordeert, den ιη Jmji ΜΏ CLXXXIF.

II. Deel Z % ζ ' Ole

veeren,
meefter van

der tyd, ende dat op diepcene van twee Carolus gul-
den elke reyfe te verbeuren byden geene, die bevon-
den fullen worden in defen anders gedaan te hebben,
Ende ten eynde 't geene voorfz. is na zyne forme
werde geobferveert, ordonneeren wy dat de voorfz»
onfe conceflïe ten Hove fal worden geregiftreert, en
voorts tot Vreeland fulks fal werden gepubliceert, als
men aldaar gewoonlyk is publicatie te doen, en dac
het dubbelt van defen foo aan de Kerckdeure aldaar ,
item, ter plaatfe daar men gewoonlyk is rccht enju-
ftitie te adminiftreeren, en aan de voorfz. brugge zal
worden geaiïïgeert, en daaglyks voorgeftelt, en dac
een ygelyk, dien het felve aangaat, hun naar het in-
houd van defen zal hebben te reguleeren. Refervee-
rendeaan ons de interpretatie, concilie, moderatie,
extenfie, en reftriótie van al dat in en over 't felve vbor-
fchreven ftaat, iïil komen te occurreeren. Gegeven te
Utrecht onder onfen zegele op den ipFebruar. löoo.
Onder ftont, ter Ordonnantie van myne voornoem-
de Heeren die Staten , onderteekent, G. de Leden-
berch. Ende befegelt met een uythangendc zegel in
roden waife in dubbelden ftaarte.

SLUYS-EN BRUGGELD. IL BOEK. XVI. ΤΙΤ.


-ocr page 366-

De Stnten van den Lande van Utrecht, allen
den geenen, die,defen fullen iïen, ofte hoo-
ren lefen, lalut. Doen te weten, dat t'on-
fer Vergadering by de Heeren Regeer-
ders der Stad Utrecht, mitsgaders Hendrick, Jacob
van Tuyl van Serooskercken , Vryheer van Vree-
lant, Heere van Zuylen , Nederhorit, &c. gere-
ïr^fenteert zynde, hoe dat met onfe voorgaande be-
ieve en goedvinden geleyt was de Valbrugge aan den
Berg by den Huyfe van Nederhorft, over de Riviere
de Nieuwe Vecht, anders genaamt de Reede Vaart,
tot gerief niet alleen van allen opgefetenen aldaar,
maar fonderlinge mede van de negotie ende fcheep-
vaart, mitsgaders van den geenen, die foo te wagen,
te paard, als te voet, de voorfz. brugge nodig heb-
ben re gebruyken ende frequenteeren , ende dat de
voorfz. brugge, foo in her oprechten, als onderhou-
den, een merkelyke fomme van penningen haddege-
koll, ende door langheyd van tyd ende defaftres van
den laatftenoorlog, als nu byna onbruykbaar was ge-
worden , fulks die ten fine als vooren, noodfakelyck
vernieuwt, ende wederom bruyckbaar diende ge-
maakt te worden. Ende om eenigfints de koilen
daar toe op nieuws vereyft wordende , te konnen
vervallen, verfochten zy Heeren Vertoonders , dat
wy foodanige Tolrechten, ofte bruggelden aanhaar
beliefden te accordeeren , als in regard van andere
bruggens op de Riviere de Vecht, tuiFchen Utrecht
ende den Berg voorn, worden ge vordert ende gehe-
ven, of anders fulks wy fouden bevinden te behoo-
ren. Soo is 't, dat
wy gehoort hebbende het rap-
port van de Heeren Schadé, van Sandenburg, ende
van Dinter, onfe Gecommittecrdens in delen , de
voorfz. fake in deliberatie geleyd zynde, tot onthef-
fing van de vooriz. te doene onkolten, mitsgaders 't
voorfz. foo dienftig gebruyk ende commoditeyt, aan
meergemelte Heeren Vertoonders geconfenteert ende
geoftroyeert hebben, confenteeren en oélroyeeren
mirsdefen, ommeop de voorfz. brugge te mogen doen
eyiTchen ende ontfangen.

AliÏè, vaneen wagen met twee, of meer paarden,
geladen, of ongeladen , over de voorfz. brugge paf-
feerende, t'elken reyie i ftuyv.

Van een rypaard , of ander paard, daar over ge-
dreven wordende
 4 penn.
Voor een hoornbeeil: 2. penn.
Van een kalf, fchaap, of vereken een penn.
Des fullen de fogvullens, fogkalveren , lammeren,
ende baggelen vry wefen.

Van elck fchip, offchuyt, daar voor de valbrugge
ter begeerte van den fchipper wert opgetogen i Iluyv.

Ende foo wie twee uren voor, ofte na Sonnefchyn
de valbrugge doet ligten, fal betaalen dubbelt geld.
Item, van een vlot cyken houts van tien balken.

I ftuyv. 8 penn.
Minder, of meerder, naar advenant.
Item, fal niemand in de Jurisdiftie van Nederhorft,
wagens, paarden, of andere beeften, over de Vecht
mogen fetten, metfcheepen, fchuyten, offchouwen,
tot nadeel van het voorfz. bruggeld, op poene van te
verbeuren t'elken reyle drie gulden.

Item, ialden Pachter, ofColledeur, van'tvoor-
fchreven bruggeld gphouden wefen den fchipper ende
paiTeerende (chepen, fchuyten , wagens, menfchen, en
beeften, in het optrekken en fluyten van de voorfz.
valbrugge goed gerief te doen, ende foo hy driemaal
met roepen gewaarfchouwt zynde, de valbruggeniet
óp en trekt, ende het fchip , ofte fchuyt gepafleert
weefende > de voorfz.; valbrugge wederom niet toe en
Ïeyde·, eh dê 'fchipperwagehaar, of andere pafTce-
rende, daar over fchade leeden, fal-den Pachter, of
Collcâ;eur defelve fchade moeten boeten en betalen.

iiaiiifeitiM

Des fal den fchipper , die de brugge begeert gelicht
te hebben, gehouden wefen zyn zeyl te ftrycken,
alvoorens ende eer hy gekoomen ίίΐΐ wefen binnen de
paal met een hand, op de Vecht tot merktceken te
ftellen. Ende foo wie bevonden word zyn zeyl niec
geftreeken, of immers het fpriet uyt het zeyl niet te
hebben, al eer by binnen 't voorfz. merkteken komt,
fü verbeuren fes ftuyvers.

Niemand fal hem vervorderen de voorfz. brugge,
jukken, palen, ftylen, ofte boomen van dien te be-
fchadigen, of den Pachter, of Colledeur te injuriee-
ren , ofte qualyk toe te fpreeken, op pœne van tien
ftuyvers, ende daar en boven promtelyk te vergoe-
den de voorfz. fchade 5 ende of die gedaan ware by
(ien knecht, of jongen , foo fal men alfulke fchade
verhalen op den fchipper, fchuyt, paerden, of bee-
ften vandenMeefter,dat daar over gedreven, of door-
ge voert word.

Item, en fal niemand van het voorfz. bruggeld vry,
of exemt zyn, dan Wy, onfe Gccommitteerdens, en
bedienden van onfe Kamere, den Prceiident ende Ra-
den van onfen Hove Provinciaal, item de vier Maar·
fchalken 'sLands van Utrecht, den Heer van Neder-
horft ende Vreeland in der tyd, ende de borgeren en
inwoonderen der Stad Utrecht, die wy willen daar
af vry, en exemt gehouden te worden , fonder iets
te geven, ofte betalen, en dat evenwel den Pach-
ter , of Colleóteur gehouden iiil worden Ons ende de
voorfz. vryeperfoonen te dienen , fonder iets daar voor
te eyiTchen, of genieten.

Item, of ymand het voorfz. bruggeld met de boe-·
te, of poene by hem verbeurt, niet en wilde betalen,
fulks hy in maniere voorfz. fchuldig is, den felven fal
de Pachter, of Colledeur in alfulken gevallen mogen
arrefteeren, of doen arrefteeren , omme het voorfz.
zyn achterwefen pronitelyk te confequeeren , en in-
dien ymand boven al foodanigen arreft hem vervorder-
de voort te varen, ofte eenigfints jegens de executie
doet, ofte refifteert,. met woorden, of werken , fal
verbeuren fes gulden.

Ende zullen alle de voorfz. boeten ende bri/ggel-
den, niet tegenftaande eenigecontradidicj oppofitie,
of appellatie, ende onvermindert defelve,by proviiie
realyk geëxecuteert worden, foo wel by den Schout
ende Gerechtsbode van Nederhorft , als ook by 'de
Panders van den Hove van Utrecht, daar toeverfogc
zynde, te appliceeren heteenederdendeel van de boe-
te ten behoeve van de Domeynen , het tweede ten
behoeve van den armen tot Nederhorft, en het der-
de ten behoeve van den Qificier, die de executie
doen fal.

Ende fal den Pachter, ofte Colledeur met nie-
mand mogen compofeeren, of conniveeren , van ee-
nige boeten, fonder voorweten van den Schoqt ende
Schepenen van Nederhorft, die in allen gevallen de
portie van de Domeynen in het geheel fullen jrefer-
veeren, en daar van veraniwoorden aan oftfen Rent-
meefter van de Domeynen voorn, in der tyd, eii dat
op de pœne van twee Caroli guide» telckens te ver-
beuren , by den geenen , die bevonden fullen worden
in defen anders gedaan te hebben.

De Heeren Vertoonders fullen in erkenrenifle van
deien onfe jegenwoordigen Odroye gehouden wefen
jaarlyks te betalen, ten behoeven end» profy te van het
Comtoir van onfe Î)omeynen voorfz.,de fomme van
drie Caroli guldens tôt twintig ftuyveirs het ftuk.

Ende ten eynde het geene voorfz. is na zyne forme
en inhoude werde geobferveert , ende nagekoomen,
ordonneeren wy, dat defe, onfe conceiîîe aan onfen
Hove voorn, (al worden gefonden, omme aldaar te
worden geregiftreert,, ende voorts aan den Berggepu-
iliceert, fulks men aldaar gewoon is publicatie te

doen,

VAN DE TOLLEN. GABELLEN, PASSAGE.

\


-ocr page 367-

<3oen, cndc dat het dubbelt van defen aan de Kerck-
deure, ende aan de voorfz. brugge lal -worden geaf-
figeert , ende daaglyks voorgeftek, op dat een yge-
lyk , dien het aangaat, haar naar den inhoude van
dien mogen weten te reguleeren , ende voor Tchadc
te hoeden.

Referveerende aan ons de interpretatie, correâiie,
moderatie , extenfie , en reibidie van alles dat in en
over het geene voorfz. ftaat fal komen te occurree-

S<ii

ren. Gegeven te Utrecht onder onfen uyihangea»
den fegel op den 17 Juny 1684. Was geparapheeit,
E. de Weede vc. Onder ftont, ter Ordonnantie van
myne voorn, Hccren de Staten , cn was geteekcnt,
J. V, Luchtenburg. Hebbende onder uythangen hec
groot fegel van den Lande, m rpoden waiTe aan een
francynen fteerte. Onder ilont, accordeert met iyne
rincipale , ende was ondertcekent, J. v; Luchten-
urg.

SLUyS. ENBRÜG-G-EXD. Ih BOEK, XFL TIZ

Ε


XIL OCTROY, als vooren, verleent ^ nopende het leggen va7i een nieuwe brug over de Vecht

aan den Hinderdam het heffen van een lol, in dato den υ
MOCXFIIL

η

I M ren leefen , falut. Doen te weten, alzoo
Garft Hen'drikfe ,ende Garft Claazfe, Waars-
mannen tot Nichtevecht, GoortCornelisze, Buur-
raeefter, ende Dirk Roelofze, Waarsman tot Over-
meer, als refpeótive gemachtigden van haarlieder ge-
meente , aan ons te kennen gegeven hebben, dat van
oude tyden, ende langer dan menfchen memorie ge-
denken kan, een brugge gelegen zoude hebben, en
by ons onderhouden zoude zyn geweeft over die A^echt
by den Hinderdam , tot gerieve van de voorfz. ge-
meente, en alle andere aldaar palTeerende en reyzen-
de luyden > die als nu door het leggen van de nieuwe
Hinderdamfe iluyze opgenomen is,waaruyt verfchey-
de incommoditeyten zouden koomen, endefwarein-
convenienten zyn te verwagten, ende zonderlinge,
dat by tyden van klokken geijag ende waternood , die
dikwils gebeuren kan, die opgefetenen , tçn beyde
fyden van de Vecht wóonende, den anderen niet kón-
nen aififteeren tot confervatie van de dycken, waar
door het doorbreeken van dien tot inundatie en ex-
ceifive fchade van de gemeyne landen apparentlyk
veroorzaakt zoude konnen worden, behalven dat daar
door belet word die paflage van allen den geenen, die
te wagen en ,tc paarde, ende veeltyJs mede te voet,
uyt en na Holland gewoonlyk fyn te reyzen, alsme-
de van hen Supplianten , omme 't hoy en. vruchten
der landen aan te halen, ende te genieten. 'T welk
by hen Supplianten aan ons geremonftreert zynde,
hadden wy goedgevonden henluyden te ordonneeren

fluyfe j dan zoo fyluyden daar by niet mede en hadden
gedaan een voorflag, belangende die vervullinge van
de koften vorder, alsby omilagonder den tJinderdam
reforteerende, en dat dien voorflag ons niet wel en be-
yiele, zoo hadden wy den Supplianten belaft hen op
nader en beter middelen te bedenken. Het welkby de
voorfz. refpeâ:ive gemeenten overleyd zynde, ver-
klaarden fyluyden baar fulks befwaart te vinden , dat
fyluyden geen middelen en weten te vooriien tot vcr-
vallinge van de koften tot een valbrugge noodig, ten
2y met onfe fubfidie ende behulp. Omme dewelke
te bekoomen , foo praefenteerden fy Supplianten dc
voorfz valbrugge, die lang fal wefen vier en twintig
voeten, voor ^fe reyfe te maken ende opte leeveren,
foo goed en beftand, als andere bruggen op de Vecht,
ende tot onfen contentemente , indien ons foude be
lieven henluyden te fubvenieeren met een fommc van
Vicrhondm vyf en twintig gulden, of indien ons be-
fchadigt kan worden, mirs dat fy Suppliante^, deaar-
de, totaanyuilinge noodig,fouden mogen hulen uyc
onze landen 4aar ontrent gelegen ,ende dat ons moch-
te believen henluyden te fubvenieeren meteenfommc
van fes hondert gulden. Ende in gevalle wy zouden
mogen bevinden, dat op de fchepen, die met ilaan··
de maften doorzeylen, voor het lichten van de brug··
ge, ende op wagen ende paaj'den, die daar over ry-
den, eenige tolie zoude behooren gezet re worden,
zoo groot en kicyn, als ons foude goeddunken, dac
fy Supplianten te vreeden zouden zyn, daar inne tc
contribueeren, als andere, 't zelve aan ons ootmoe-
delyk verzocJcende. Soo is 't, dat wyde faake vooriz,
aangemerkt, gehoort her rapport , ende advis van
onie Gecommitteerden
in loco geweeft fynde, ende
genegen wefende, omme den Supplianten tot
heC
maken en leggen van de vooriz. brugge eene rcdely-
ke fubvçntie i;c doen , den Rentmeefter van de Do«
meynen geördbnneert hébben, ende ordonneeren by
defen, den Supplianten tot het maken en onderhou-
den van de voorfz. brugge te betalen die forame van
vier hondert ponden, van veertig grooten vlaams het
pond , die hem Rentmeefter, mits overbrengende
n:idimm^ of copie authenticq van defen, met behoor-
lyke quitancie van de Supplianten , in uytgeeven fy-
ner reekening geleden ende gepaflèert zullen wor-
den , daar en zoo behooren lal. Ende hebben den
Supplianten voorts geconfentecrt ende geodroyeert,
1 confenteere'n ende odroyeeren by dezen, dat zy toe

ie Staten van den Lande van Utrecht, allen ter foude mogen behagen dezelve brugge te doen leg-
den geenen die defen fullen Tien, ofte hoo- gen voor de fluyfe , fuiks dat dezelve geenfints be·

een bequaamen voorflag te doen , waar en hoe men onderhout van de voorfz, brugge zullen mogen eyf·

diebruggcbeft zoude mogen leggen, en waar en hoe zy fchen en ontfangen van y der wagen ongeladen, fyn-

die koften daar toe nodtg zouden weten te vinden, de ingefpannen met een of twee paarden, over dc

Wien volgende fy Supplianten zeekeren voorilig ge- vooriz. brugge pafleerende , telken reyfe eene iluy-

daan hebben , en met advis van de timiperluyden ver, van eene karre een halve ftuyver, van eenen Ic-

fchriftelyk overgegeven van de plaatfe eode forme, digen wagen met drie paarden ingefpannen eeneftuy-

sls dezelve brugge zoude mogen worden geleyt,nict ver vier penningen, van eenen wagen met vier paar*

tot fwackinge , maar tot verfterking van de voorfz. den ingefpannen anderhalve ftuyver, ende van alle ge-·

laden wagens een halve ftuyver meer boven haar ge-
fpan, als vooren j van een menfche telken reyfe hy
daar over gaat, twee penningen , van een ongefa-
delt paard met een menl'che acht penningen i item»
van alle dry vende, of jagende paarden by koppelen,
paren, of een alleen, op yder vier penningen j en van
alle hoornbeeftcn op yder twee penningen 5 item ,vaii
alle verckens, fchapen, kalveren, of jonge beeften ,
beneden de anderhalf jaar oud , zynde tot vyf en
twintig in 't getal op elk twee penningen j maaf in
gevalle daar meer in getale by den anderen fyn, zoo
' lal de refte daar mede vry fyn. Des zullen die Sup-
ïlianten , of haarluyder, Collcdeur van het vooriz.
Kuggeld gehouden wefen eenen ygelyken met het
optrekken en nederleggen van de vooriz. brugge foa
goeden gerieve tc doen , dat niemand by gebreekc
van dien geretardeert, of verhindert, nog aan fchee-
peo, ichuyten, wagens, paarden, beclien, ofan-
Zz I


-ocr page 368-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

derfints befchadigt en worde, zonder nochtans van
de fchepen en Ichuyten iet te mogen eyflchen, nog
ontfangen, maar dezelve vry te laten paiTeeren, op
pœne van t'elken reyfe tien lluyvers te verbeuren,
tot behoef van den Schout van derPlaatfe, die de
executie doen zal, ende de geleden fchade, of retar-
dement aan de geinterefleerden te betalen, of vergoe-
den. Des zullen de fchippers gehouden wcfen,drie-
maal te vooren te roepen, brug op houw. Ende ten
cynde de brugge van de fchippers , die met ftaande
maften door den Hinderdam zullen willen varen,ook
niet befchadigt en werde, iüllen de fchippers gehou-
den wezen haar zeyl, ende fpriet tydelyk recht te
draayen , foo dat Tiet aan de voorfz. brugge niet en
hechte, nog en ftote, op poene van gelyke tien iluy-
vers, tot behoef van de voorfz. brugge. Tot welken
eynde de fchippers gehouden iullen wefen, te letten
op de yfere handen, die aan een paal boven ende be-
neden-de voorfz. brugge geftelt zullen worden. Item,
dat niemand de voorfz. brugge, jucken, palen, ily-
len, of boomen van dien zal mogen bei'chadigen, of
den Colleóteur injurieeren , of qualyk toefpreeken,
op pœne van tien ftuyvers , en daar en boven prom-
telyk te vergoeden de gedaane fchade. Van het voorfz.
bruggeld fal niemand vry, of exemt zyn, dan wy-
luyden, on'fe Gecommitteeixlen en dienaren van onfe
Kamere , de Stadhouder ν Praslîdent en Raden van
onfen Provincialen Hovej de vier Maarfchalken, en
den Cameraar, mitsgaders de timmerluyden, en an-
deren door onzen laile aan den Hinderdam werkende,
die wy willen daar van vry ende exemt gehouden te
worden , zonder yet te geven, ofte betalen. Ende
dat evenwel de Supplianten,of haarluyderColledeur,
gehouden zullen wefen, Ons, ende den voorfz. vrye
i perfoonen in dezen te dienen , fonder iet daar voor te
eyffchen. En zullen de Supplianten gehouden wezen,
de voorfz. brugge tot haren kollen welen goed te ma-
ken , ende te onderhouden, zoo dat men die t'allen
tyden bequaamlyk zal mogen gebruyken , fonder die
aan de iluyfe , nog andere werken by ons aldaar ge-
daan maken, eenigiints te hechten, ofte vaft tema-
ken , maar zullen defelve daar van vry en geheel fe-
paraat laten blyven, fonder ook de riviere eenigiints
te mogen verengen , ofce de waterloofing verhinde-
ren , op pœne van het verlos van den effedc van de-
fen onfen conferite ende Oólroye. Ende ten eynde foo
wel de Supplianten, als de paflanten , te bet mogen
weten haar na defen te reguleeren, ordonneeren wy,
dat defen onfen coiifente ende Oótroyeby de Supplian-
ten ten Hove fal worden geëxhibeert, omme aldaar
geregiftreert te worden i en voorts dubbelt, of co-
pye authentycque van dezen ter bequaamfter plaatfe,
aan de brugge , of Hinderdam, worden geaihgeert,
Referveerende aan ons, of onfe Ordinaris Gedeputeer-
den de interpretatie, ampliatie, verandering en mo-
deratie van al dat geene, dat in, en over 't geene
voorfz. ftaat fal komen te occurreeren, of fal worden
gerequireert. Gegeven t'Utrecht den iijunjiin'c
jaar ons liefs Heeren en Saligmakers JefuChrifti i5i8.
Onder ftont, ter Ordonnantie van myne voorn. Hee-
ren die Staten, onderteekent, G. de Ledenberch.


De Staten van den Lande van Utrecht, 'allen
den geenen die deefen fullen iïen, ofte hoo-
ren leefen falut,doen te weeten. Alfoo den
Welgebobren Heere, Heere Johan Albrecht,
Grave van Solms, Heere tot Muntzenberg s Sonne-
wald ende Wildenfeks &:c. Prboft ende Archidiacon
der Kercke St. Jans t'Utrecht &c. ons te kennen ge-
geven ende vertoont heeft, hoe dat de opgefeetenen
van de Prooftdye aan den Uythoorn, önderlynes Ver-
toonders Jurifdidie, mitsgaders de paiïîigiers en rey-
fende luyden, foo te wagen, te paerde als te voet ,by
gebreck van een bequame brugge, met ponten ende
kleyne fchuytgens, den Amftel moeten werden over-
geiet , waar door tot meermalen gebeurt , dat de
voorfz. pafîàgiers ende opgefeetenen , door het holle
-Wateri dat aldaar gaat, mitsgaders door tempeeft en
onweder, het overvarén , of geheel word belet, of
ten minften eenige uuren tot merckelyke licfie van haa-
re afïlüres ende voyagien verhindert. Gelyk mede de
ingefetenen der voorfz. Prooftdye , onder den Uyt-
hoorn ende Thamen woonende, dikwils in den win-
ter door het ys in den Amftel, eenige weeken lang
aan den ónderen alle acces ende toegang tot malkan-
deren , tot de Stad van Utrecht , ende tot de na-
buurige Dórpen ende Gchugten benomen word. En
alfoo tegens alle de voorfz. ende andere inconvenien-
ten, door het leggen van een brugge bequaamelyck
foude konnen worden voorfïen, ende met eenen daar
door geavanceert het welvaren ende onderlinge cor-
refpondentie der rngefeetenen, foo van de Stad,* Stee-
den en Landen van Utrecht in het gemeen, als van de
opgefeetenen der voorfz. Prooftdye m het particulier,
mitsgaders dè réyfende luyden, ende vragiwagensvan
Amfterdamj Rotterdam, Dordrecht ende elders, al-
daar paileerende , in haare voyagie gevordert, die,
^00 haaft het ys in de Riviere van den Amflel· legt,
voorfz. inconvenienten , te raade geworden was te
doen maaken een bequaame brugge, met intentie om
van de wagens, pafTagiers, fchuyten ende fchepen re
exigeeren foodanigen Tol, als over het pafTeeren van
de brugge tot Ouderkerk gefchiet, omme daar aan
metter tyd te mogen confequeeren de grsote excefîî-
ve onkoften, die hy Heere Vertoonder, foo in hen
maaken, als continueel onderhouden van defelve brug-
ge, zoude moeten debourfTeeren. Dan want het exi-
geeren van den voorfz. Tol over de voorfz. brugge hem
Heere Vertoonder zonder ons Oftroy niet en foude
wefen gepermitteert, foo verfocht hy Vertoonde^
Odroy waar by den zelve toegelaten zy een be-
quame bruggè over den Amftel te doen leggen, ende
daar voor te exigeerén alfulcken Tol in manieren en
voegen, als over de brugge toe Ouderkerk gefchiet.
Welke faaken voorfz. by ons aangemerkt, genegen
zynde den Heere Vertoonder daar inne, te'gelieven,
ende alle inwoonderen j mitsgaders den pafTeerende
ende rey fende luyden, ter plaatfen, boven verhaalt, te
accom modeeren ende gerieven : foo is *t, dat wy ge-
confenteerc ende geoctroyeert hebben als wy cori-

fcntc»-'

XllL OCTROY, 'als vooren, ten behoeven van de Froofldye van St. Jan y tot het leggen· van
] een brugge over den Jmflel aan den Uythoorn, en het heffen van èen Tol tot

"onderhoud van defelve brugge ^ den i^Julji MOCXXXVt

de paflagie door de Prooftdye verlaten, en genoot-
iaakt worden door andere wegen ende Dorpen in
Holland , tot nadeel van deefe Provincie, haaren weg
te maakenj en dat defelve brugge als nu temeernoo-
dig is, rerwylen door den Polder van den Uythoorn
eri Amllërveen ,
cmn fuis ^ by ons geoótroyeert, de
wegen ende paden, die daar inne mede zyn geinclu-
deert, des Winters ende fomers by na even goet ende
gebruykelyk wefen zullen, die zonder de voorfchre-
ve brugge ahders het geheele jaar door niet gebruykt
zullen konnen werden : waarommedën Welgemelten
Heere Vertoonder, zoo tot voordeel vïln de Provincie
in het gemeen, als tot gerief van fyner Genade on-
derdanen in het byfonder, ende preventie van alledc


lü·

-ocr page 369-

SLUYS-EN BRUGGELD, II. BOEK. XVÎ. TIT.

Stadhouder, Prarfident ende
jRaaden van onfen Provincialeji Hove, item, die vier
Maarfch,alken 's Lands van Utrecht, endfe die borgers
erKic inwoonders der Stad Utrecht , die wy wiilen
daar af vry ende exemt gehouden te worden, zonder
yet te geven, of te betalen, en dat evenwel den Col-

tnirsgaders die

m ere

voort te varen , of voort te ryden , ofte eenigfints
jegens de executie doet, ofte refifteert met woorden
olte wercken, zal verbeuren fes gulden. Ende zul-
len alle de voorfz. boeten ende bruggelden, niet te-
genftaande eenige contradidie, oppoiÏtie, ofteappel-
latie, ende onvermindertdefelve, by provifie realyclc
geëxecuteert worden, zoo wel by den Schout cndc
Gerechisluyden aan den Uythoorn, als by den Pan-
ders van den Hove van Utrecht, daar toe verfocht
zynde : te appliceeren het eene derdendeel van de boe-
ten tot behoef van de Domeynen , het tweede ten
behoeve van den Heere Vertoonder, ende het derde
ten behoeve van den Officier , die de executie doen
zal. Ende op dat de voorfz. brugge wel voorfien, on-
derhouden ende gercpareert mag werden, ten meeften
dienÏ'te ende gerieve van de inwoonderen , paiTeeren-
de ende reyfende luyden voorfz., fal den Heeie Ver-
toonder alle jaare twee Brugmeèilers kiefen, die des
laft zullen hébben , zulk dat men de brugge altyd gc-
bruyken mag, welke Brugmeefters het voori'z.brug-
geld in het openbaar colleaeeren, of verpachtenzul-
en, ioo ende als den Heere Vertoonder goet vin-
den, ofordonneeren fal; behoudelyk dat hy,Heere
Vertoonder in erkenteniife ende recognitie van deeiê
onfe jegenwoordigen 0£troye gehouden zal weien
jaarlyks te betalen drie gulden van twintig ftuyvcrs
het ftuck , mitsgaders het darde part van de boeteni
vooifz., ende dat ten behoeve ende profyte van de
Domeynen , aan handen van den Rentmeefterderfel-

ftryken, alvoorens ende eer hy gekomen,fal zyn bin- i ver onfe Domeynen jegenwoordig, ofte andere toe-
nen de palen, met een hand op den Amftel aldaar tot | komende , die gehouden wort daar of ontfang tc
een merkteeken te ftellen. Ende ioo Avie bevonden maakcn, reekening, bewys ende reliqua tc doen na

behooren. En ten eynde het geene voorfz. is na fyne
forme worde geobferveert , ordonneeren wy , dat
deefen onfen Oftroye ten Hove fal werden gcëxhi-
bcert, omme aldaar geregiftreert te werden,
cn voorts
aan den Uythoorn fulks gcpubliceert tc werden, als
men aldaar gewoon is publicatie te doen , ende het
vidmuSj ofte copye authentycque van defen foo aaa

wind komt, byhouden oftewyken fal, op poene dat
de onwilUgen d:iar vooren realyk ende met der daad
geëxecuteert fullen worden, yder maal in de boete van
drie gulden, waar na een yder hem ial hebben te re-
guleeren. Welverftaande, dat niemand van 't voor-
fchreve bruggeld vry ende exemt ial wefen, dan Wy,
onfe Gecommitteerden ende Dienaren van onie Ka-

fenteeren ende oébroyeeren by deefen, dat den Heere
Vernoonder fal mogen doen maakcn, ende leggen een
bcquaame brugge , over den Amitel, omtrent den
Uythoorn, ilrekkende van de Mydrechtfe Suwe, tot
aan de tÎuyswerf, daar Jafpar Verfchuur nu tegen-
woordig op woont, nïitsgaders voor de kollen ende

het onderhouden van dien exigeeren ende heffen al- leö"eur gehouden fal weien ons ende den voorfchreven
fuiken Tol, als jegenwoordig over de brugge tot Ou· ; vryen perfoonen in deefen te dienen, fon'er yet daar
derkerk geëyfcht ende ontfingen wort. Dien vol- ; voor te eyflchen. Item , of ymand het voorfz. mee
gens van yder fchip cn fchayt met ftaande maften een , de boete of pœne by hem verbeurt niet en wilde be-
lluyvcr, van een fchip met leggende mailen een hal- | talen , fulks als hy in manieren voorfz. fchuldig is ,
ve lluyver, van een Ichuyt met leggende mailen een ' dén zeiven zal den Colledeur in alfulken gevalle mogen
oortjen, vaneen praam mee ftaande maften eenftuy-
j arrefteeren, of doen arreilecren, om het voorfz. zyn
ver, van een praam met leggende maften een halve | achterwefen promptclyk te profequeeren. Ende in-
ftuyver, van yder vreemt perfoon acht penningen, | dien ymand boven aliulken arreft hem vervorderde
van een wagen met paerden twee ftuyvcrs, van een
geladen wagen vier ftuy vers, van een mud, of een ton
goets acht penningen, van een man met een gefadelt
paart twee ftuyvers , van een paard , of koeybecft
een ftuy ver, van een fchaap, ofte vereken vier pçn-
ningen, van yder Ingefeten der Prooftdye, foo mee-
nigmaal defelve de voorfz. brugge pafti-eren fullen,
vier penningen, ende zob wie van de fch'ppers twee
uuren voor, ofte na Sonneichyn de valbrugge doet
ligten, fal gehouden wefen te betalen dubbeid geldj
zal ook niemand in de Jurisdiftie van den Uythoorn
aan den Amftel voorfz. eenige wagens , paarden, of
andere beeften over den Amftel mogen fetten met
fcheepen, fchuyten, offchouwen, tot nadeel van 't
voorfz. bruggeld, op pœne vante verbeuren te eiken
reyfe drie Caroius gulden. Den Heere Vertoonder fal
door den Colledeur van het voorfz. bruggeld den
fchipperen ende paiTeerende fchepen, ichuyten, wa-
gens, menfchen ende beeften, in hecoptrecken endé
ftuy ten van de voorfz. valbrugge, goetgerief doen doen,
énde foo zy driemaal met roepen gewaarfchouwt zyn-
dc, de valbrugge niet opentrekken, ende het fchip,
ofte fchuyte gepaifeert wefende , defelve valbrugge
niet weder toe leggen , fulcks dat den fchippers,
wagenaars, ofte andere pafteerende luyden daar over
ichadeleeden, zal den Heere Vertoonder , ofte zyne
Genades Colleéleur defelve fchade boeten ende beta-
len, des zal den ichipper, die de brugge niet en be-
geert geligt te hebben, gehouden weien zyn zeyl te

wort iyn zeyl niet geftreeken, of imrpers den fpriet
uyt het zeyl niet te hebben , al eer hy binnen het
voorfz. merckteeken komt, fal verbeuren fes ftuyvers.
Niemand fd hem ook mogen vervorderen de voorfz.
brugge, jucken, palen , ftylen ofte boomen van
dien te befchadigen, ofte den Colleéleur te injuriee-
ren, ofte qualyk toe te fpreeken , op de poene van
tien ftuyvers, ende daar en boven promptelyk te ver- i de Kerckdeure, item, ter plaatfe daar men gewoon
goeden de vooifz. fchade : ende foo defelve gedaan , is recht ende juftitie te adminiftreeren, ende aan dc
ware by den knecht, ofte jongen , foo fal men al-1 voorfz. brugge iiü worden geaffigeert, ende dagelyks
fulke fchade verhalen op den fchipper, fchip, fchuyt, ^ voorgeftelt, endedat cenen jegeiyken, dien het felvc
Wagen, paerd , of beeften van den meefter, dat daar aangaat, hem naar den inhouden van deefen fal heb-
doorgevoelt, ofte overgedreven Wert ; ordonneeren- ben te reguleeren. Referveerende aan ons ende onfe
de, dat alle fchippers, die komen, tullen gehouden Ordinariil'e Gedeputeerden de interpretatie, correc-
welen voor de hand haare zeylen te ftryken, ende tie, moderatie, extenfie ende reftridie van alles
daC
haar bruggeld gereet te ftiaaken, ende foo wanneer , in ende over het geene voorfchreeve ftaat, fal komea
twee gelyk fullen zeylen, ende in de brug malkandc- ' te ocçurreeren. Gegeven t'Utrecht onder onien zee-
ren zouden gemoeten, dat den geenen , die tegen gele op den iSjuly des jaars ons liefs Heeren ende

eenigen Saligmaakers Jelii Chrifti ιβ^β. Ende was
geteekent, Nicolaas van Berck,vt. Onder ftond,
ter Ordonnantie van myne voornoemde Heeren die
Staten, was geteekent, Ant» van Hilten. Hebben-
de onder uythangen haar Ed. Mog. Ordinaris wapen,
gedruckt in rooden waÎTéhe, aan een dubbelde fran·
cyne fteerte. _

XIV,

-ocr page 370-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

i , ·> . - -
XIV. GCTROY, als νοοήη, verleent tot het leggen van een nieuwe bru^e over den Amfiël

aan den Uythoorn^ en het verhoogen van 'den Tol, %n dato den 18 Maart
WD CC XL

e Staten van <3en Lande van Utrecht, allen
den geenen die defen fullen fien ofte hooren
lefen, faliit, doen te weten. Alfoo den Heer
Mr. Cornelis Beerninck, Prooil en Archi-
diacon der kerke Sr. Jans t'Utrecht, ons te kennen
gegeven ende vertoont heeft , dat wy in den jaare
1616. aan den Heerejohan Albert, Grave van Solms,
hebben gelieven te verkenen 06troy tot het leggen
van een brugge over den Amftel, geftrekt hebbende
tan de Mydrechtfe Zuwe tot aan de werf van het
Gerecht, of Tolhuys aan den Uythoorn, bequaam
om met de wagen, te paard en te voet te konnen ge-
palfeert worden , uyt oorfaak'dat de opgefetenen van
de Prooftdye , mitsgaders de paiTagiers en reyfende
iuyden, by gebrek van defelve, mee ponten én kley-
ne fchuycjens over de voorfz. Rivière den Amftel moe-
iten wercleM overgefet ,waar door meermalen gebeur-
de, dat de voorfz. opgefetenen en paiTagiers door het
holle water, dat aldaar gaat, ook door ilorm eni^on-
weder het overvaren , of geheelyk wierd belec, of
ten minften eenige uren tot merkelyke verachtering
van hare reyfe ende aiïïiires verhindert, gelyk mede
de ingefetenen der voorfz. Prooftdye onder den Uyt-
hoorn , Thamen , eh langs den Amftel woonende,
dikmaals in dén winter door het ys in defelve Rivière
(Eenige weeken aan den anderen alle acces en toegang,
Γ00 tot malkanderen, als tot de Stad Utrecht, en tot
de nabuurige Dorpen en Gehuchten wierd benomen)
welke brugge in den jaare
1672. ten tyde van de in-
vafie der Franfchen, omdevyanden het overkoomen
over defelve Riviere te beletten, ten eenemaal was
geruineert, en afgebroken, fonder dat ëen andere in
derfelver plaatfé was gelegt, waar door niet alleen al-
le de voorfz. fv/are ihconvenienten van tyd tot tyd
wierden gecaufeert, maar ook het welvaren van dele
Provincie in het gemeen, en de Prooftdye in het by-
fonder benadeelt, alfoo de vracht- cn andere wagens
van Amfterdam, Rotterdam, Dordrecht, Gouda,
Woerden, en van elders,door gebrek vandefe brug-
ge de paffiige door de Prooftdye verlaten, en genoot-
iaakt Avaren door andere wegen en Dorpen haren weg
te neemen j het welk een nolabel verval énde nee-
fingloosheyd ih de Prooftdye veroorfaakt, ende waar
over by de ingefetenen nadrukkelyk en iterativelyk
was gedoleert. En aangeiien door het leggen van
een bequaame brug, in en op de plaatfe van de afge-
brookene, alle dele inconvenicnten en nadeelen kon-
den worden weggenomen, en te gelyk het welvaren
cn correfpondentie der ingefetenen foo van de Stad,
Steden , en Lande van Utrecht in het gemeen, als
van de opgefètenen der Prooftdye in het by fonder, feer
foude worden gevordert , té ineer, nadien door ons
verleent confent en approbatie de wegen in defelve
i^rooftdye foodanig fouden worden gemaakt, φΐί foo
wel des Winters, als des Somers bequaamélyk met
de wagens, te paard en te voet fouden konnen werden
gebruykt. Zoo was de Vertoonder, foo tot voor-
deel van dèfe Provincie, als tot gerief van fyne onder-
danen ende paiTagiers , mitsgaders tot praeventie van
alle bovengem. inconvenicnten en klachten, te rade
geworden, op defelve plaatfe over den Amftel te doen
inaken een bequaame brugge, met intentie, om van
de wagens, paflagiers, fchuyten,enfchepeu, teexi-
geeren een derde part rheer van foodanigen Tol, als
wy
in den voorfz. jaare Van 1636. hebben goedgevon-
den te confenteèren, omme daar uyc te confequeeren
de interefle van de penningen, die geemployeert ful·
lén moeten worden , tot betalinge van de exceflÏve
onkoften, die hy Vertoonder, foo tot het maken, als
continiieel onderhouden van defelve brugge, falmoe-
ten debourfeeren 5 dog alfoo tot verval van defe fwaré
onkoften, geen penningen, of efFei^ven aan de Prooft-
dye behorende, voor handen waren , of in defen tyd
oorbaarlyk konden werden veraliencert , foo foude
nodig wefen, foo tot het maken van de voorfz. nieu-
we brugge, als tot reparatie van het Tolhuys'aJdaar
ftaande, te negotieeren een fomme van acht duyfenc
gulden. Ende aangemerkt het leggen van de voorfz»
brugge was een byfondere avantagie , accommode-
ment, en gerief, foo was den Vertoonder iÏg keeren-
de tot ons, verloekende ons Odroy , waar by hein
gecoiifenteert ende geoólroyeert wierde, ter plaatfe
daar de oude brugge gelegen heeft, weder een andere
te leggen, en dat wy den ouden Tol, foo als defelve
by ons
deni4july 1636. wasvaftgeftelt, ende ook toe
dato defes geëxigeerr , geliefde te verhoogen , mee
een derde, ende dat dienvolgende foude moeten wer-
den betaalt van yderfchip en fchuyt met ftaande maf-
ten een ftuyver acht penningen , van een fchip met
leggende maften twaalf penningen , van een fchuyc
met leggende maften fes penningen , van een praam
met ftaande maften eene ftuyver acht penningen, van
een praam met leggende maften twaalf penningen,
van een vlot hout, de eer.fte balcks lengte drie ftuy-
vers, en van foo mefenige balks lengte na den eérften
yder eene ftuyver acht penningen, van yder vreemd
perfoon twaalf penningen, van een wagen met twee
paarden, of van een chaife, drie ftuyvers, van een
geladen wagen fes ftuyvers, van een mud, ofte een
ton goeds twaalf penningen , van een man met een
gezadelt paard drie ftuyvers, van een paard , of koe-
beeft eene ftuyver acht penningen, van een fehaap,
ofte vereken 1'es penningen , van yder ingefeten der
Prooftdye, foo meenigmaal defelve de brugge paiÏèe-
ren fullen, fes penningen, alles op de boere, daarby
geftatueert, mitsgadeis dat den Vertoonder in zyne
qualité zy géauthorifeert en gepermitteert, ten laften
van de voorfz. Prooftdye St. Jans, te negotiéeren de
voorgem. fomme van acht duyfent Carols gulden, en
daar voor te verbinden de goederen en het jaarlyks
inkoomen , tot de voorfchreeven Prooftdye behoo-
rende, alles ten fine als vooren. Welke voorfz. fa^
ken by ons aangemerkt , ende genegen zynde den
Vertoonder daar inne te favoriferen , ende alle in-
woonderen, midsgaders de paiTerende ende reyfende
Iuyden ter plaatfen boven verhaalt te accommoderen
ende gerieven j foo is 't, dat wy geconfenteert ende
geoâ:roycert hebben , als wy coniënteeren ende oc-
troyeren by defen, dat den Veitoonder weder tot fy-
nen koften, endë tot genoegen van onfe (gecommit-
teerden, fal mogen doen maken ende leggen een be-
quarte ende fufiïlante brugge overden Amftel,ontrent
den Üyi hoorn , ter plaatfe daar de oude brugge ge-
legen heeft, ende dat den Tol wegens gedachte brug-
ge, foo als defelve by ons op den I4july
1636. isvaft·
geftelt, ende tot dato defes geëxigeert word, fal wor-
den verhoogt met een derde part, ende dat dienvol-

fënde na deiën fal moeten betaalt worden,
^an een fchip en fchuyt met ftaande maften

ï

I ftuyv. 8 pen.

ïz penn.
6 pënfl.
ftuyv. 8 penn.
iz penn.
Vaa

m

Van een fchip met leggende maften
Van een fchuyt met leggende maften
Van een praam met ftaande maften i
Van een praam met leggende maften


'v

-ocr page 371-

V;in een vlot hout de eerfte balks lengte
En van foo menigen balks lengte naar den

cerften, yder i iluyv.

Van yeder vreemt perfoon 12,

Van een wagen met twee paarden, of van

een chaiie 5 ftuyv.

Van een geladen wagen 6 ftuyv.

Van een mud , of een ton goeds 12, penn.

y an een man met een geiadelt paard 3 ftuyv.

Van een paard, of koey-beeft i ftuyv. 8 penn
Vaneen fchaap, of vereken.
 6 penn.

In te gaan wanneer de brugge fal zyn bequaam en
in ftauc gebragt, om daar over te konnen werden ge-
reden met wagens en paarden : met die voorwaarde
nogtans, dat de opgefecenen van deProoftdye,die de
gedachte brugge pafleren fullen, 't zy te voet over,
of met praamen ende roeyfchuyten onder door, de-
felve fullen mogen volftaan met jaarlyks te betalen
eens fes ftuyvers fonder meer, mits dat zylieden hen
aan de Brugwagter des wegen jaarlyks fullen moeten
aangeven , by of voor den ingang van de maand van
May in yder jaar, op pœne dat zy lieden by nalatig-
heyd van dien, fullen moeten betaalen als andere uyt-
heemiche, of buyten de Prooftdye woonende,of ge-
zeten zyn.

Ende authorifeeren en permitteren wy derhalven
den Vertoonder in zyne qualiteyt, ten laften van de
voorfz. Prooftdye St. Jans, te negotieeren eene fommc
tot acht duyfent gulden toe, ende daar voor te ver-
binden de goederen, ende het jaarlyks inkoomen tot
de voorfz. Prooftdye beh'oorende j ende verftaan, dat
by opmakinge van de gedachte brugge , die jaarlyks
vermits de verhooging van een derde in pacht meer-
der fal koomen te gelden, als jegenwoordig daarvan
komt, de fomme van fes hondert gulden, den Prpoft
in der tyd , foo lang de brug in weefen is, in al-
len gevallen gehouden fal zyn, jaarlyks uyt de re-
venuen van de pacht te moeten uytkeeren de voorfz.
fomme van les hondert guldeaï, om eerft daar uyt te
betalen de intereflen van het te negotieeren capitaal,
tot de gemelte brugge moetende worden befteed.
Ten tweeden de onkoften, die tot de jaarlykfe repa-
ratien van gedâgte brugge nodig fullen zynj endeten
laatften, dat men met het overfchotjaarlyksdedaartoe
genegotieerde penningen fal afloflen , voor foo verre,
als fulks fal koomen toe te reyken, tot dat het voor-
fchreven capitaal in het geheel fal wefen afgeloft en
voldaan: fullende den Prooft ook gehouden zyn alle
jaaren aan onfe Gecommitteerden te doen verrekenen,
wat en hoe veel de onkoften tot onderhoud van de
voorfz. brugge hebben bedragen.

Ende verftaan wy verders , dat die van de fchip-
pers, twee uuren voor , ofte na Sonnefchyn de val-
hrugge doet ligten , ial gehouden wefen te betalen
dubbeld geld.

Sal ook niemand indejurisdiótie van den Uythoorn
aan den Amftel, eenige wagens , paarden, of andere
beeften over den Amftel mogen fctten, met fchepen,
fchuyteri, ofte fchouwen, tot nadeel van het vooriz.
bruggeld, öp poene van te verbeuren t' eiken reyfe
drie Caroli guldens.

Den Vertoonder fal door den Colleöeur van het
voorfz. bruggeld, de fchippersenpaflerende fchepen,
fchuyten, wagens , menfchen ende beeften, in het
opirecken en ftuyten van de voorfz. valbrugge, goed
gerief doen doen, ende foo hy driemaal met roepen
gewaarfchouwt zynde, die valbrugge niet op en trok,
cn 't fchip , of fchuyt gepafteert wefende , defeWe
valbrugge niet weder toeleyde, fulks dat de fchippers,
voerluyden, ofte andere pafterende luyden daar door
fchadc leden, fal den Vertoondcr, ofte fynen Collec-
teur defelve fchade boeten ende betalen: des fal den
fchipper,die de brugge niet en begeert gelicht tcheb-
' //. DetU
ben, gehouden wefen zyn zeyl re ftrycken, alvo'cns
ende eer hy gekomen fal zyn binnen de palen , mee
een hand aldaar op den Amftel geftelt ; ende foo wie
bevonden word, fyn zeyl niet geftreecken, ofte im-
mers de fpriet uyt het zeyl niet te hebben , al eer hy
binnen het merckteyken komt, fal verbeuren fes ftuy-
vers.

3 ftuyv.

8

penn.
penn.

Niemant fal ook de voorfz brugge, jukken , pa-
len, ftylen , of boomen van dien, mogen befchadi-
gen, of den Collefteur injuriceren , ofte qualyk toe-
Ipreeken, op de poene van tien ftuyvers, ende daar-
enboven prompteiyk te vergoeden de voorfz. fchade,
ende foo defelve gedaan ware by den knecht , ofte
jongen, foo fal men alzulcken fchaade verhaalen op
den fchipper , fchip, fchuyt, w..gen , paard, ofte
beeften van den meefter , dat daar door gevoert 9
ofte over gedreven word.

Ordonnerende dat alle de fchippers , die komen ,
fullen gehouden wefen voor de hand haare ztylen te
ftrykcn, ende haar bruggeld gereet te m;>.ken.

Ende foo wanneer twee gelyk zullen zeylen, ende
in de brugge malkander fouden ontmoeten , dat den
geenen, die tegen wind komt, byhouden of wyc-
ken fal, op pœne dat de onwillige daar voor realyk
ende metter daad gecxecuteert fal worden, yder maal in .
de boete van drie gulden.

Wel verftaande,dat niemand van het voorfz, brug-
geld vry, ofte exemt fal wefen , danWy , onfe Ge-
committeerden , ende Dienaren van onfe Kamere,
midsgaders die Praefiderende, ende andere Raden van
onfen Provincialen Hove, den Rentmeefter van onfe
Domeynen , de vier Maarichalken 'sLands van U-
trecht, ende de borgers en inwoonders der Stad U-
trecht, die wy willen daar af vry ende exemt gehou-
den te worden, fonder yet te geven, of te betaalen,
ende dat evenwel den Colledeur gehouden ial wefen.
Ons, en de voorfz. vrye perfoonen, in defen te die-
nen, fonder yet daar voor te eyÎTchcn.

Item, of ymand 't voorfz. bruggeld met de boete
of pœne, by hem verbeurt, niet wilde betaalen , fulks
als hy in maniere voorfz. Ichuldig is , den zeiven ial
den Colleóteur , in fuiken gevalle, mogen arrcftcren
ofte doen arreftcren, omme 't voorfz. zyn achterwe-
fen prompteiyk te confequeren i ende indien ymand
boven aliulken arreft, hem vervorderde voort te vaa-
ren, of voort re ryden, ofte eenigfmts jegens de exe-
cutie doet, of refifteert, met woorden , ofte wer-
ken , fal verbeuren fes guldens.

Ende fullen alle de voorfz. boetens ende bruggel-
den, niet tegenftaande eenige contradictie, oppofi-
tie, ofte appellatie, ende onvermindert defelve, by
provifie realyk geëxecuteert worden, foo wel byden
Schout ende Geregtsluyden aan den üythoorn, als
by de Panders van den Hove van Utrecht, daar roe
verfogt zynde, t'appliceren''t eene derdendeel van de
boeten tot behoef van de Domeynen, het tweede ten
behoeve van den Vertoonder, en het derde ten be-
hoeve van den Officier , die de executie doen ial.

Behoudelyk ,dat hy Vertoonder irt erkenteniÎTe ea
recognitie van defen onfen jegenwoordigen Oilrcwe,
gehouden fal wefen jaarlyks, in te gaan den
i Oœo-
3er toekoomende, te betalen drie gulden, mitsgaders
het derde part van de voorfz. boetens , ende dat aan
den Rentmeefter van onfe Domeynen m der tyd, die
j gehouden blyft daar van te verantwoorden na behoo-
ren. Ende teneynde 't geen voorfz. is na zyne forme
wa-degeobfervcert,ordonneercn wy, daï defert onien
Oöroy ten Hove fal worden gcexhibecrt, omme al-
daar geregi ft r eert, en aan den Uythoorn gepubliceerc
te worden, ende dat copye authenticqvan defen, foo
aan de Kerkdeure, als ter plaatfe daar men gewoon is
recht ende juftitie te adminiftreeren , ende aan dc
voorfz. brugge ial worden geafiigcert, ende dat een
Aa» yge-

3é9

SLUYS-EN BRUGGELD. Il BOEK, ΧΠ.ΊΙΊ.


-ocr page 372-

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

MO

ygelyk , dien het felve aangaat, hem naar den inhou-
den van dcfen ial hebben te reguleeren. Refervee-
rendc aan ons, en onfe Ordinaris Gedeputeerden de
interpretatie, moderatie, extenfie , en rellriftie van
alles, dat in en over hen geen voorfz. ilaat fal koo-
men te occurreeren.

Gegeven i'Utrecht onder onfen zegel, op den i8
Marty in 't jaar ons Heeren 1711. Was geparapheert,

A. van RoiTem , vt. Lager ftond : ter Ordonnantie
van myne Hooggemelte Heeren de Staten. En was
geteekent, G. Voet van WinlTen. Hebbende onder
uyt hangen het gemelte zegel in rooden vvailche aan
een francyne fteerte. Onder ftont , accordeert mee
het originele Oótroy } was geteekent, P. Voet van
WiniTen.


XV. A PP O IN GTE M Ε NT van de Heeren Gedeptf teerden van de Ed. Mog. Heeren Staten

's hands van Utrecht, dienende tot Interpretatie en Ampliatie
van het voorfz. OBroy 3 in datoden 19 May M Ό CC XVI.

ρ de ReqiicÎle van Mr. Cornelis Beerning,
in qualité als Prooft en Archi-Diacon der
Kerke St. Jan binnen Utrecht, is geap-
poinâ:eert. De Gedeputeerden van de Sta-
ten 's Lands van Utrecht , gehoort
het rapport van
de Heeren van Heemftede en andere Haar Edv Mog.
Gecommitteerden , in kragte van Haar Ed. Mog.
authorifatie, den 7 May
1716. ter befchryvinge ver-
leent, elijcideerende, interpreteerende , en anipliee-
rcndehetOftroyjden 18 Mïiart 1711 .verleent, tot het
leggen van een brug over den Amftel aan den Uyt-
hoorn, verfban, dat van een fchuyt met leggende
maften, in plaats van fes pentiingen by gera. Oótroy
bcgreepen, ihl worden betaalt twaalf penningen } en
Verbieden daar beneiFens , dat niemand tulTchen de

Kerk onder Thamen en de Cromme Meyert, eenige
pafllïgiers , of vreemde perfoonen, over den Amilel
fal mogen fetten, tot nadeel van het bruggeld, op poe-
ne van telken rcyfe te verbeuren drie gulden j als me-
de, dat niemand eenige fcheepen, fchuyten, ofpra-
men, fal mogen leggen onder de voorfz. brugge ,nog
aan palen , of leuningen van de voorfz. brugge vait
te maken, fonder fpeciaal confent van den Collcéleur,
ofte Pachter,op pœne van eene gulden tien ftuyvers
yder reyfe te verbeuren, alles te appliceeren, vol-
gens 't laatfte Art. van gemelte Oftroy. Gedaan te
Utrecht den 19 May 171Ö. Onder ftont, ter Or-
donnantie als boven , was geteekentP. Voet van
WiniTen.


XVI. LYSTE van de Gabelle, of Tol, van de Ρortenger brugge, gelegen in hetnoord-eynde van
Fortengen, ds vooren^ gearrefleert den
18 Julji MBCL XXFII.

r.

st alle borgers van Utrecht, de gemelte brug-
ge te voet paifeerende , van de gemelte tol
vry en exempt fullen fyn.

1 I.

Dat de huysluyden ende opgefetenen, vóórhaar en-
de hare fiimihe, mitsgaders voor het paifeeren van de
gemelte brugge, met fchuyten , praamen , of ander
vaartuyg fonder maften , ende waar voor de brugge
niet behoeft te werden gelicht > fullen mogen vol-
ftaan, mits betalende in 't jaar vier ftuyvers, en haar
by den ingang van yder jaar aan den Pachter, ofte
Colleéleur van den gemelten tol aangevende.

I I I.

Dat ftlle de geene, dewelke behalven de burgers
van Utrecht , gem. brugge koomen te paifeeren te
voet, fullen betalen cenen duyt.

I V.

Een man te paard een halve ftuyver.

Voor een wagen met een , twee , of meer paar-
den fal betaalt worden eene ftuyver, des dat wanneer
foodanige wagen met menfchen bevracht is, boven
den voorfz. ftuyver nog op yder menfch betaalt fal
worden cenen duyt.

V I.

λ^ύη yder ftier , os, of koey, die over de voorn.

XVII. ACCOORD, nopens het leggen en onderhonden van de brug te Jutphaasy m denjaare

MCCCLXXIl. op St. Teters en Ρ ouwels dag.

Al-

brugge fullen gedreven , of geleyt worden, fal bc-]
taalt worden een oortje.

VII.

Van pinken, kalveren, hockelingen een diayt»
VIII.

Dat van allefchepen, fchuyten,'t zy met, of fort-
der maften, dewelke de brugge iullen komen te paf-
feeren , fulks dat de brugge fal moeten worden ge-
licht, ofte opgehaalt 5 betaalt fal worden eene ftuyver.

I X.

Dat van andere fchuyten , pramen, of diergelyke
A'aartuygen, dewelke de gem. brugge, fonder dat die
behoeft te Averden opgehaalt, fullen komen door tc
varen , niet meer betaalt fal worden dan een oortje,
uytgefondert dat daar van alleenlyk vry en exemt ful-
len wefen, die opgefetenen, dewelke haar, in voegen
als in het
ζ Artikel fullen komen aan te geven, ende
de vier ftuyvers vermeit te betalen.

X.

Dat van kleyn vee, alsfe van fchapen, verekens,
en diergelyke , niet ial worden betaalt, ten zy tien,
of meer fchapen, of verekens, onder eeneti harder dc
brugge mogten komen te paifeeren , in welken ge-
valle van tien fchapen, ofte verkens, tot twintig toe,
fal betaalt worden een blanck , of fes duyten, en bo-
ven de twintig fchapen, of verekens, eene ftuyver en
vier duyten.


-ocr page 373-

Hen den geenen, die defcn onfen brief zeilen
zien, of hoeren lefen, doen wy verdaan
SplinterOtterfpoor, Scout, Arent Willem-
ze , Hendrik van Gheer, Ewout Dirkfe,
Jan Goverrfe, en voirt die gemeyn bueren en gebru·
kers der landen en erve, gelegen in den Gerechte
Adriaans van Ryn, in Jutphaas. Alfoe die Siad van
Utrecht op defe tyt den Rhyn doet greven en die-
pen, en oik om den gemeynen oirbaar en noitfaken
van den Lande, by goeddunken en confent van mynen
genadigcn Heer van Utrecht, die Ecclefie, en die
voirfz. Stad van Utrecht, tot Jutphaas een brugge,
daar men mit wagene, geladen en ongeladen, en mit
paarden over vaaren en ryden fel mogen , geleyt en
volmaict fel worden, na der ordonnancie ons daarvan
overgelevert, daar mede wy en onfe nacomdingen
fonderling beholpen en gevordert feilen vvefen, als dat
openbaar en kenlyk is 5 foe is 't, dat wy Scout, gc-
ineyn bueren en gebru kers der landen en erve voerl'z.
voir ons ende voir onièn nacomelingen geloeft heb-
ben, en geloeven miedefenonfen brieve, myne genadi^-
gen Heere van Utrecht, dieEcclefien, en die Stad
van Utrecht, dat wy en onfe nacomelingen die voiriz.
brug in allen manieren, als fy ons opgelevert fel wor-
den, in goeden raake en wefen ilaande houden feilen
ten ewigen dagen,op onsfelfs coft,anxten arbeyt,fon-
der eenig gebreck daar inne te laten vallen} ende wair
't fake, da^t wy of onfe nacomelingen tot enig tydgc-
breekig gevonden worden , en die brugge niet Itaan-
de hielden, als voirfz. ftaat, dat God verhueden moet,
en wy of onfe nacomelingen voirfz. van der Stad we-
gen van Utrecht voirfz. verfogt of vermaant worden
die gebreeke te maken, alsdan hebben wy geconfen-
teert en belieft, confenteeren en believen mit defen
onfen brieven , voir ons en voir onfen nacomelingen
voirfz., dat die Stad van Utrecht voirgen. fulke ge-
breeke , als dan aan de brugge gevonden lelie wor-
den , terftont fel moegen doen maken, op onfen en ons
nacomelingen colt en (cade, en ons en onfe nacome-
lingen den coft en fcade dair of doen manen en halen,
in allen fchyn, als me ons genadigs Heer van Utrecht
cyns te manen en in te winnen plecht, fonder ymant
des te verdragen, en bidden hier om voir ons en voor
onfen nacomelingen oetmoedelyk onfen lieven gena-
digen Heer den Bifllcop van Utrecht in der tyt we-
fende, dat zy ne Genade gunnen cn believen willen dei*
Stad van Utrecht voiriz., eene zynre Genaden Pan-
der, die ons en onfe nacomelinge alsdan den voiriz.
cofl: en fcade of fel mogen halen en panden, totter Stat
behoef van Utrecht in maniere voiriz. alle dinc fon-
der argelift. Ende want wy Scout, gemeyn bueren,
en gebrukcrs der landen en erven voirfz. willen, dat
alle punten voirfz. vait, ftede, enonverbreekelykge-
houden feilen worden , fno hebben wy voir ons en
onfe nacomelingen voirfz. des t'oirconde gebeden die
eerbaar Adriaan van Ryn, ons Ambochsheere, en
Werner Braam, als lantgenotcn, defen brief voor ons
en onfe nacomelingen vonfz. te befegelen mit hoer ze"
gelen wthangende. 'T welk wy Adriaan van Ryn, Am-
bochtsheere,en Werner Braam als lantgenoren voiriz.
lyen cn kennen geeven , gedaan en oniè zegele aan
defen brief gehangen hebben, ter beede van den Scout,
gemeyn buere en gebrukers voirfz. Ende deier brieve
lint vier alleens fpreekcnde, die ecne die Ecclcfy, den
anderen die Stadt van Utrecht, den darden die Jutphaas,
den vierden Neder Jutphaas. Gegeven in 't jaar ons
Heeren dufent drie hondert twee en feventig, op SinC
Peters en Pouwels dach.

A

17^

SLUYS-EN BRUGGELD. IL BOEK, XFLTIT,


Où het Bruggeld te Jutphaas, geamfieert de» May
MOXCFlil

XVIII. ORDONNANTIE

!en fammoreus, ofte beyteïfchip, ende hcu, of
diergelyke, hetzy of zy mail voeren, of niet

i iUiyv.

'Een kaag ende krapfchuyt, damloper , fchiet-
fchuyt, en diergelyke met een ftaande mait i ftuyv.
Ende met een leggende mait 8 penn.

Alderhande andere opene fchuyten met een ftaande
maft 4 penn.

Ende een fchuyt fonder ftaande maft 2 penn.

Een vloot eyken houds van tienbalcken i ftuyv. 4 pen.
Minder en meerder na advenant.

Vm de overrydende wagens en overgaande heeden.

Een geladen wagen 8 penn.

Een ongeladen wageit 4 penn.

Een paard ^ 1 penn.

Een hoornbeeft i penn.

Een fchaap , of vercken 1 penn.

Wel verilaande , dat die fogvolens , fogkalvcren,
lammeren, enbaggelen, vry fullen wëfen, ende die
wagens en becften , te weeten , oiTen , koeyen, en
paarden in het over- en nedereynd van Jutphaas te
huys hoorende, fullen betalen met halfgeldj en van de,
fchapen en verekens te huys behoorende als voeren ,
fal men niet betalen.

Desenfal niemand met wagens ende paarden, of
andere becften mogen paflêeren door den Rhyn, op
poene van te verbeuren fes Caroli gulden.


XIX. ORDONNANTIE, 'uan het voorfz. Bruggeld, by de Heeren Gedeputeerden van dc

Ed. Mog. Heeren Staten 'stands van Utrecht, gècorrigeertengÇ'
amplieert den
25 Jpril MDCXCIIl

■^en famereus, of beyteïfchip, endeheu, ofdier-
gelycke, het zy offe maft voeren ofte niet

i ftuyv.

Alle fcheepen ende fchuyten, groot of kleyn,
daar men de brugge voor lichten moet, i ftuyv.

Item, een kaag en krapfchuyt, damloper, of fchiet-
fchuyt, ende alle andere fchepcn, die vier laft la-
den konnen, fonder ftaande maft, 8 penn.

Ende klcY ne ichuyten, die geen vier laft laden kon-
nen, fonder ftaande maft,
 ζ penn.

Ε

Soo wie twee uren voor , oftç na Sonneichyn die
brugge doet lichten, ofte op doet halen , fullen ge-
ven dubbelt geld te weten, 2 ftuyv.
Een vlot houds van tien balken, i ftuyv. 4 penn;.
Minder en meerder naar advenant.

Fan de overgaande menfchen ende heeflerfi $n over*
rydende ipagenen.

Alle menfchen, die over defe brugge pai&rcn, Tullen

Aaa i


-ocr page 374-

betalen, 2 penn.

Item, alle open wagens Tullen geven , 8 penn.
Alle andere wagens, berlynen, bolderwagens, fpeel-
wagens, ende chaifcs, 1 ftuyv.

Ende de mes- en menwagen , toebehoorcnde tot Jut-

phaas, Tullen volilaan met half geld.-
Een paard, 2 penn.

Een hoornbeeft, 2 penn.

Een Tchaap , ofte verken, een halve penn.

Niemand en fal hier inne vry zyn , ten ware het
felve om Gods wille begeert worde , waar inne den
Pachter, ofte Colleóteur difcretie Tal dragen.

Des en Til niemand met wagens ende paarden, of-
te andere beeften, moogen palieren door den Rhyn,
ofteymand, 't Ty menfchen, ofbeeiien, overfetten,
op poene van te verbeuren les Carolus guldens.

'Item, alle fchippers , die door de brugge paiTeren ,
7-ùllen gehouden wefen haar rechte naam te nomi

1 1 T/-II · !_

doet, van
guld.

neren, op de verbeurte die Tulcks niet

Of eenig fchipper, knecht, ofte jongen met zyn
Tchip, ofte Tchuyt laat varen, foo fal alfulcken knecht
of jongen gehouden wefen zyn naam , desgelyx zyn
fchippers naam te nomineren , op de pœne van 2
guld. welke poene datelyk op den Tchipper , fchip,
ofte fchuyt, geëxecutcert fal worden.

Niemand ende fal hem vervorderen aan defe brug-
ge, bomen, ofte jucken van dien te varen , op pœne
van te verbeuren 1 guld.

Insgelyks en Til niemand met haaken, of kloeten
in dele brugge , ilylen, of bomen van dien ileeken,
nogte den Colleâieur ofte Pachter qualyk toe fpree-
ken, ofte injurieren, op poene van - 10 ituyv.

(X't gedaan worde by den knecht, ofte jongen,
foo falrrjen alfulke boeten verhalen op den fchippcr,
fchip, fchuyt, ofte paard van den meefter. ·

372

De fchippers fullen gehouden wefen hare zeylen
voor de geftelde handen behoorlyk te ftryken, of in
de gye te Haan, op pœne van drie gulden, boven de
reparatie van de fchade, die daar door aan de brugge
toegebragt mogte worden.

■ item, de boom voor de brugge fal gefloten wor-
den 's avonts een ure na het iluyten van de poort te Ü-
trecht, ende Tal opgedaan worden 's morgens goe ty-
de, als 't dag is, ten ware datter y mand de Yflel op
begeerden te weTen, TooTalmen die laten paiTeren.

Indien ymand boven 'tarreilhem vervordert te vaa-
ren , of jegens d'executie doet, ofcerefiileert, met
woorden , of werken, fal verbeuren 6 guld.

Alle boeten zullen datelyck geëxecuteert mogen
werden, 't fy met eenige Schouten, Gerechtsboden,
Panders of Dienders, die inden eed zyn, t'applice-
ren het eerfte deel tot behoef van de Domeynen, 't
tweede tot behoef van den Colle6leur, ofte Pachters,
ende het derde tot behoef van den Officier , die dc
executie fal doen.

De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van U-
trecht gebieden by defen allen ende eenen ygelyken,
die over, ofte onder door de brugge in Jutphaas paf-
feren, het bruggeld aldaar, volgende de boven ge-
fchreven Lyfte ende Ordonnantie, te betalen, op de
pœne ende verbeurte van twee Carolus gulden daar
voren, midsgaders dat voor het onbetaalde bruggeld
de gebreeckelyken realyk ende metter daad fullen wor-
den aangehouden ende geëxecuteert. Gedaan te U-
trechtden 2f April löpj. Onder ftond; ter Ordon-
nantie van de voorfz« Heeren Gedeputeerden. Was
geteekent, P. Voet van WinlTen.

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-


XX, OCTROY, 'uan de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands 'uan Vtrecht, tot het maken van

een brugge am den Ooorflag, mitsgaders het invorderen van feekeren Tol, by
het felve Oâroy gereguleertin dato den
9 Oecemb. MOCIII.

ie Staten van den Lande van Utrecht, allen
den genen die dcfcn jegenwoordigen zul-
len fien , ofte hoorcn leien, falut. Alfoo
Juffi·. Johanna van Rhyn, Wed. van fair.
Jonkr. Wouter vanBaaxcn,ons by fupplicatie teken-
nen gegeven heeft, hoe dat fy by ons verlyd ende be-
kent is met het daaglyks Gerecht van het Overeynd
van Jutphaas, ende het water ende viiTcherye tot en-
"de aan den Bommenaar, dat fy in diequalitcyt, mits-
gaders hare voorfaten alryd tot den overtocht aan den
Doorflag in den Rhyn gerechtigt Tyn gcweeft, ende
aldaar altyd gehad , ende Ty op den dag van huyden
nog hebbende is tot haare merkelyke kollen een Tchou·
we, tot gerief van de paarden en perfoonen, die daar
mede den Rhyn over en weder over gezet worden
gelyk fy 't zelve hier te vaorena breeder verhaalt ende
geremonilrecrt heeft,by feekere Requeitein Septemb.
i fp/. aan ons geëxhibeert, ende daar op wy in haren
faveur alsdoen appoindcment verleent hebben } dat
daar na gebeurt is, dat wy, fynde in het verdiepen
van den Rhyn , en komende tot ontrent den Door-
flag voorn, goedgevonden hebben , dat fy in plaatfc
van de voorfz. fchouwe zoude hebben te' doen ma-
ken , ende aldaar ten gerieven als vooren te onderhou-
den de punte: waar jegens alfoo fy onze Gecommit-
teerden
loco geweeil fynde, mondeling vertoon en
onderricht dede , dat de voorfz. punte tot'groot na-
deel van de paiTeerende menfchen, fchepen, wagens,
ende beeften zoude ftrekken, fonderlinge bytyde van
laag water, by 't welk de voorfz. punte vaft ende op
de grond foude fitten j dat ook by tyde van hoog
water, ende flercken wind die geene, die dezelve
nodig foude hebben te gebruyken, dickmaals de een
na de ander lange foude moeten wachten omme over-
gefet te worden, al tot haarluyder fchade, ende on-
gerieve, en dat het daaromme wel beter ware, (hoe-
wel t'haren grooten koften ) dat men haar confen-
teerde in plaatie van de voorfz. punte, een brugge te
mogen leggen, foo hadde fy goedgevonden, haar tot
ons te keeren , verfoekende dat ons gelieven foude
haar te confenteercn ter plaatfe voorn, een brugge te
mogen leggen, ende over defelvc alfulken tol te mo-
gen ontfiingen, als wy over de brugge , leggende in
Jutphaas geftelt hebben ; uytgelondert alleen van
fchepen , of ichuyten, die daar onder door de Yfele
op-of af- fullen varen. Doen te weten, dat wy de
iake voorfz. overgemerkt, ende gehoort hebbende
'c
rapport en advys van onfe Gecommitteerden, en Rent-
meefter van de Domeynen, met gemachtigden van
Juffr. Johanna van Rhyn voorn, nader geiprooken,
encie haar geinformeert hebbende van het gerief, dat
een ygelyk van de voorfz. brugge fal hebben, ende
van^de koften, die fy omme defelve met de leunen,
vleugels en fchoeyingen daar aan behoorende te doen
maken, ende onderhouden, fal hebben te fupportee-
ren , defelve JuiFr. Johanna van Rhyn geconfenteerc
en geoófcroyeert hebben, confenteercn enoârroyeeren
haar by dezen 9 die voorfz. brugge conform den be·
ftecke ons vertoon^, te doen maken , en tot recom-
penfe en iübfidie van de koften van dien , mitsgaders
van dezelve brugge, met de leunen,
vleugels ende
fchoeyingen daar op ende aan behoorende, gemaakt
fynde, voorts in goede reparatien te onderhouden, te
fnogen eyiïchcn, ende onif^ngen
van yder mçnicbc,

mm

die


-ocr page 375-

die over de voorfz. brug^ fal gaan, twee penningen;
van yder wagen, die
ovtx de voorfz. brugge zal ry-
den,acht penningen; zuHen diemeft- en menwa-
gens mogen voUïaan met half geld j van yder paerd,
twee penningen , van een hoornbeeft , dat over de
voorlz. brugge gaat, of gedreven word, twee pen-
ningen ; van yder fchaap, ot vereken, als fy met an-
deren daar over gedreven werden, een halve penning;
en als een alleen overgedreven word , een penning :
wel verftaande dat diefogvolens, fogkalveren, Ihm-
meren , ende baggelen vry fullen wefcn , ende die
menfchen ende beeiten tot Jutphaas ende in het Geyn
t'huys hoorende, zullen volllaan met half geld. Van
welk bruggeld niemand vry fal wefen, dan Wy, met
die Officiers ende dienaars van onfeKamere,denPr2e-
iïdent ende Raden 's Hoofs van Utrecht, die Rent-
meeiler van de Domeynen , mitsgaders de Schouten
van de vyf Steden , ende de vier Maarfchalcken ten
platten Lande ; ende en fal niemand met wagen, paar-
den , of andere beellen door den Rhyn of Yfele mo-
gen pafleercn, nog ymand, het zy menfch , of bee-
llen overfetten, op de verbeurte van fes gulden, tot
behoef van ons » van de voorfz. JuiFr. johanna van
Rhyn, ende den Officier , die de executie doen fal,
yder een derdendeel; des en ial fy,nog hare nakome-
lingen die fchepen , of fchuyten, die onder door de
voorfz. brugge te varen hebben , in het minde nieC
mogen verhinderen, pog eenig bruggeld daar van eyf-
fchen, ofontfangen, maar zal geh©udcn wefcn defel-
ve 5 het fy groote, of kleyne, geen uytgefonderC>
daar onder door gins en weder vry en onverhindert te
laten paiTeeren , zonder eenig geld, of waaren daar
om te eyifchen, ofte ontfangen, onder wat prastext of
couleur dat het foude mogen fyn. De voorn. JuiFr.
Johanna van Rhyn , en hare nakomelingen fullen ook
gehouden wezen de Riviete onder de voorfz. brugge
m behoorlyke diepte te onderhouden , ten eynde de
fchepen daar niet en iluyten, of door ondiepten on-
der deze brugge niet verhindert worden. Ende ten
eynde deze onze cónfent ende Odroye fyn volkoo·
men effèét mag forteeren, ende een ygelyk in hetfy-
ne het gerief ende de vruchten van dien mag genie-
ten, lbo laften en ordonneeren wy allen en een yge-
lyk , dien dit aangaan mag , hun na den inhoude van
dezen te reguleeren. Des t'eenen oirconde hebben
wy onzen fegel hier aan doen hangen. Gegeven te
Utrecht op den ρ dag van Decembr. in het jaar onfes
Heeren
kJoj. Onder ftont, ter Ordonnantie van
myne voorn. Heeren die Staten, ende was ondertee-
kent , G. de Ledenberch. Ende bezegelt met een
uythangenden fegel in dubbelden fteerte cn rooden
waflche.

371

SLUYS-EN BRUGGELD. IL BOEK. ΧΡΙΠΤ.


SESTIENDE N Τ Y Τ Ε L.

VYFDE DEEL.

Van het Sluysgeld, of Tollen, die voor het paiïee-
ren door Sluyfen, of Vaarten, betaalt worden.

ΟΚΟΘΝNANTIE, waar by zeekeren Tol op alle waren en vrachten, de haven van Bun·

fchoten in- of uy tv arende, vaflgefielt is, en by de Heeren Gedeputeerden
van de Ed. Mog Heeren Staten 'sLands van Utrecht geapprobeert, in
dato den 16 Februar, MO CCXV11.

erftelyk, dat van alle waren en vrachten, de haven
in-of uytvarende,fal betaalt worden, naadve-
j nant van des fchippers vracht, een gerechte
tiende part, na proportie dat de fchippers be-
taalt worden, het welcke de fchippers by de betalin-
ge van hare vrachten mede fullen ontfangen, en tel-
kens aan den Pachter verantwoorden.

Gelyk ook betaalt fal worden het rechte tiende
part van de vracht van alle afgehuurde fcheepen, cn
fchuyten, de haven in- of uytvarende.
Van loo tonnen turf ο 8

Van looo pannen, of extricken ο 6

Van duyfent ileen ο ζ

Van een hoed kalk ο j

Van een fchepel ciment σ ο

Van een fchuyt fand ο j ο

Van een overdekte fchuyt van eenige waren, de haven
inkomende
 ο 6 ο

Van een open fchuyt 030

Van een tonne bier, edick, ofafyn, het zy dat het
felve met het veerfchip komt, of niet 040
Van een oxhoofd wyn, het zy *t felve met de Veer-
man komt, of niet 040
En van minder, of meerder, na advenant.
Van een fchepel rogge, of ander koorn, het zy het
zelsre met het veerfchip komt, oi niet 004

Van een fak fout oio

Van een falm. 020

"Van hondert both, ofte tachtig pond fchol
van
 o j o

buyten Van hondert vlegten both, ofte fpieringen
in ko- 040

mende Van hondert pond both ο ζ ο

LVan hondert pond aal 020

Wel verftaande, dat van de both, fpiering, en aaide

borgers itiet de helftc fullen mogen volilaan.
Van een tal haring, foo lange defelve boven de twee

iluyvers komt te gelden '

Van een cabelliauw
Van h:t hondert fchelvis
Van het hondert rog, ot vliet
En van minder, of meerder, na advenant.

En fal ten opfigte van de vifch, de eene helftc be-
taalt worden by de viflchers , en de andere helfte by
de koopers.

Van een fchip, groot twaalf laften, en daar en bo-
ven, 't welk op fyn winterlaag in de have komt te
leggen, fal betaalt worden eene gulden tien ftuyvers.
En daar beneden tot fes laften toe, vyftien ftuyvers.
Beneden de fes laften groot fynde, fes ftuyvers.
Van een open opgeboeyde fchuyt, drie ftuyvers.
Van een open flegtc fchuyt, twee ftuyvers.

Âaa I Des

O
O

O
O


-ocr page 376-

Des iullen de voorfz. fcheepen en fchuyten , het
recht van hare winterlaag eens betaak hebbende, na
haar gerief de haven in- en uyt mogen varen, foodik-
wils als het haar gelieft, mits bcraalende alleen , het
geene hier voorens op elke fchuyt, of fchip , tot tol
is vaftgeftelt.

Van een paard de haven in- of uytvarende , of koo-

mende fal betaalt worden eene iluyver.
Van een beeft gelyke ftuyver.
Van een kalf een halve iluyver.
Van een verken vier penningen.
Van een fchaap twee penningen.
Welverftaande,foo defelve niet in het veerfchip fyn.

Dix alles boven het arbeydsloon, ofte onkoiten van
het in- of uytfcheepen.

Envan een voeder hooy, 'twelkin-ofuytgefcheept
word, fal den kooper betalen twee ftuyvers.

Ende wat hoy alhierinne gefchcept word, *twelk
van buyten defen Gerechte komt, fal betaalt worden
van yder voeder vier ftuyvers , als twee ftuyvers by
den kooper,en twee ftuyvers by den verkooper.

Belangende het leggen van fchepen in de haven,
mitsgaders het in- en uytvaren van alle fcheepen en
fchuyten, als anderfints, in defen niet fpecialyk geuyt.

374

of uytgedrukt, fal fig een yder moeten en hebben tc
reguleeren , volgens en na de Ordonnantie by den
Ea. Gerechte met confentvan Haar Ed. Mogende de
Heeren Staten 'sLands van Utrecht vaftgeftelt en
gearrefteert , in dato den ipFebruar. 1636. alles op
poene en boeten daar by geftatueert.

Dat alle kooplieden, Ichippers, viiïchers, ende
fchuytvoerders fullen gehouden fyn, hare waren, foo
haaft defelve geloft, en de vifch getelt is, pertinent
aan den Pachter, of Collefteur aan te brengen , fon-
der iets, direól: of indired te verfwygen , en gehou-
den fyn, indien den Pachter fulks begeert , by eede
te verklaren, den Pachter niet verkort, ofte gefrau-
deert, of iets verfweegen te hebben , alles op pœne
van telkens te verbeuren vyf en twintig gulden , te
appHceeren tot reparatie en onderhoud van de haven.

In margine ftont geappoindeert. De Gedeputeerden
van de Staten 's Lands van Utrecht, gehoort het rap-
port van de Heeren van Deyl, en andere Haar Ed.
Mog Gecommitteerden, approbeeren defe artykelen,
en verftaan, dat den lol van de haven te Bunfchoten,
als by defelve,fal wordengevordert, en betaalt. Ge-
daan te Utrecht den lóFebruary 1717.

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-


IL ORDONNANTIE, als 'vooren, op het SluysgeU van de Sluys in de Kerckgracht te BreU'

kelen, den 20 Novemb. MOCXCFL

e Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht, hebben goed gevonden ende ver-
ftaan , dat by de fchippers, ende anderen,
met hare fchepen ende fchuyten de Sluys tot
Breukelen , in de Kerkgraft gelegen , paflerende,
fal worden betaalt tot verval van de onkoften wegens
het leggen, ende den gevolge van dien , als hier na
is geipecificeert, te weten :

Van een turfpont,geladen of niet geladen, zeylen·
de , of getrocken wordende, ende door de gefeyde
fluys paflerende, fal yder reyfe betaalt worden. 4 ftuyv.

Van alle kaag- fchietfchuyten, damlopers, ende
diergelyke foort, bevracht, of onbevracht, vanyder
i'elken reyfe f ftuyv.

Van alle dorp of landrfchuyten , of die te vracht
varen, van yder fchuyt 4 ftuyv. 8 pen.

Ende voor yder paiiagier, die boven den fchipper
en Je een knecht op, of in eenig vaartuyg fal bevon-
den worden, t'elken reyfe voor yder perioon i ftuyv.

Van alle vifch ende kleyneroeyfchuytjens, van yder
t'elken reyfe i ftuyv.

Van yder fchouw, of praam, geladen , of ongela-
den, yder reyfe i ftuyv.

Van alle fteen of fandlichters, van yder reyfe 4 ft.

Aldus gedaan ende gerenoveert t'Utrecht defen 20
November
i6p6. Was geparapheert, C. van Lidt
dejeude, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie van dc
voorfz. Heeren Gedeputeerden. Was geteékent,
P. Voet van Winflen. Hebbende ter zyden op 't
fpatium gedrukt het cachet van de WelgemelteHee-
ren Staten, in rooden waiTche.


IIL OCTROY, als vooren , aan die van Oemmerick geaccordeert tot het heffen van den Ί0Ι

van de fchuyten door de Geufefloot paffeerende , den 6 Junji MOCXL.

I'^ie Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
g Utrecht, allen den geenen, die defen fullen
fien, of hooren leien, falut. ΛIfoo die De-
kens ende gemeene Gildebroeders van het
groot, of fchietfchuyt fchippers gild, varende tuftchen
Utrecht en Amfterdam , mitsgaders de merkt-fchip-
pers van Haarlem, Leyden ende andere geinterefleer-
de fchippers, dagclyks'van ende na de gemelte Stad
Utrecht varende, ons te kennen gegeven ende ver-
toont hebben , dat zyluyden by Ouwerkerk moeten
omvaren, nadien zy de Geuiêfloot , beginnende voor
aan Loenderfioot ende ftreckende in de Riviere van
Byleveld , die zyn loop heeft tot in den Amftel by
den Uythoorn toe, ende haar Supplianten te palTee-
ren veel nader was, niet en konden gebruyken, ver-
ijiits de laagte van tvi'ee bruggen, leggende over de
voorfz.Geuiêfloot,in den Gerechte van Denmarcken,
tot laften van denlèlven Gerechte, diefy Supplianten
voor de/.en nog eeniglints pafleeren konden, maar als
CU niet, door dien dat alle de landen daar ontrent door
,onfe ordre onder polders .waren gebracht, ende door
I het maken van molens het buytenwater , *t welk de
I Supplianten moeten pafleeren, ordinair wel een voer,
i of meer hooger was, als het voor defen geweeft was,
waar door de voorfz. bruggen, in de Geufe floot leg-
gende, nu voor de Supplianten onbruykbaar gewor-
den waren, fulks dat het by on weder henluyden Sup-
plianten wel een dag varens meerder fcheelde , dat zy
>uyten om moeften varen , vermits fylieden binnen
doorvarende, en de Geufeiloot paiTeerende, wel een
dag en meer, eerder aan de merkten fouden wezen,
dan fyluyden als nu doen : 't welck geen l^leyne faak
voor den koopman en was, mitsdien 't denfelven veel
verfcheelde, fyn goed een dach eerder, of later aan
de merckt te hebben. Behalven dat de voorfz. Geu-
feiloot by de Supplianten met feylen en anders be-
quaamlyker gepafleert foude konnen worden , als
buyten om, verfogten daaromme de Supplianten aan
ons feer ootmoedig , dat die van den Gerechte van
Denmarck, tot wiens laften ,gelyk voorfz. de voorn.

mtiiÊkÊÊÊm

twee


-ocr page 377-

twee bruggen waren leggende, geordonneert moch-
te worden, defelve twee bruggen foo te maken, dat
de Supplianten met hare fchuytendie t'allen tydenbe-
quaamiyk pafleeren konden , daar aan het Land en de
Srad van Utrecht ten hoogften gelegen^was. Welke
iliken by ons aangemerkt, ende op den inhoude van
der Supplianten Requeil ende verfoek vooriz. gelet,
mitsgaders de antwoord, replicq, en duplicq van par-
tyen refpedive geilen, ende gehoort het mondelinge
rapport by de Heeren onfc Gecommitteerden , roe-
rende de middelen van accommodatie voorgeilagen,
daar mede het different defen aangaande uyt de weg
geleyc foude konnen worden, Soo
15 't, dat Avy ver-
ilaan en goedgevonden hebben , ende mede volgens
dien ordonneeren by defen, dat die van den Gerechte
van Denmarcken de twee bruggen, leggende over de
Geufe floot hier vooren verhaalt, foo hoog en bequaam
fullen doen leggen, ende maken, dat de Supplianten
met hare fchuyten defelve t'allen tyden bequaamlyk
fullen konnen pafleeren, des dat zy Supplianten ende
andere , die aldaar met hare fchuyten , ten fine als
vooren fullen ρ lileeren, tot het hooger maken en on-
derhouden van de voorfz. twee bruggen, gehouden
fullen wefen t'elckens te betalen by het deurvaren aan
den Collefteur, of Pachter van het fclvebruggegcld,
van yder fchietichuyt twee rtuyvers, voor yder turf-
pond, ende alle groote ichuyten cene ituyver , ende
voor yder kleyne fchuyc acht penningen , ten behoe*
ven van den Gerechte, ofte Pachter voorfchreve.
Ende ten eynde 't geene voorfz. is, na zyne forme
werde geobierveert, ordonneeren wy dar delè tot Den-
marcken fulks werde gepubliceert, als men aldaar ge·
woon is publicatie te doen , ende het
vidimus, ofte
copie authenticq van dien, foo aan de Kerkdeure, als
ter plaatfe daar men gewoon is recht ende jullitie te
adminiftrceren, item mede aan beyde de voorfz. brug-
gen, ofte daar den voorfo. tol fal worden ortfaiigen,
(al worden geaffigeert, ende daaglyks voorgeftek j
ende dat een ygelyk , dien 't felve aangaat, hem na
den inhoude van defen fil hebben te reguleeren. Re-
ferveerende aan ons de interpretatie, correftie, mo-
deratie, extenfie ende reftridie van alles, dat in ende
over het geene voorfz. ftast, lal koomen te occurree-
ren. Gegeven te Utreclu onder onzen fegel op den
16 Junji 1640.

375

SLÜYS-EN BRUGGELD, IL BOEK. XVL TIT.


IV". INSTRUCTIE j mor dm Sluyswachter aan den Hinderdam , gearrefleert by de Heeren

Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's hands van Utrecht,
in dato den
28 Februar. MD XCF'

I.

In den eerilen, fal den fluyswachter gehouden we-
fen goede en forgvuldige toefigt te dragen , dat
geene van de Iluyfen, in en ontrent den Hinder-
dam gelegen, ofte die aarde, ofte de houtwer-
ken van dien b^y imand befchadigt worden.

I I.

Dat niemand , van wat qualiteyt hy zy, hem en
vervordere, in ofte op tien roeden naby eenige der
voorfz. fluyfen, ofte ook in de Vechtftroom , ftrek-
kcnde tot de voorfz. fluyfen, eenige netten, oftefuy-
ken, ofte andere inftrumenten , te fetten , ófte te
lleeken, of aldaar te hebben, op pœne, dat de voor-
fchreve netten, fuyken , ende andere inftrumenten,
mitsgaders den vang daar inne gevonden, met der daad
fullen wefen verbeurt, het een derde deel ten profy-
te van den Heere van den Lande, het ander totpro-
fyte van den Cameraar in der tyd, en het derde ten
behoeven van den fluyswachter.

III.

Dat de vooriz. fchippers aan., of ontrent dp-voorfz.
fluyfen geen fcherp gebruyken , ende dat zy aldaar
met alle behoorlyke modeitie doorvaren, fonder eeni-
ge infolentie te doen.

I V.

Ende alhoewel een ygelyke, begeerende door den
voorfz. Hinderdam te varen, geoorloftis fulks te mo-
gen doen , foo fal den voorn, fluyswachter nogtans
gehouden wefen , by opwateren , ryfende boven de
peyl, die deuren van de fluyfen tefluyten, ende ge-
floten te bewaren , tot dat het water fal wefen op,
ofte beneden die peyl, ende luiks gevallen , dat die
binnenlanden by de openinge van de fluyfe voornoemt,
egeene fchade fullen komen te lyden.

V.

Dan, of het gebeurde, datmiddelerwyl den fluys-
wachter by eenige kooplieden, ofte fchippers verfogc
wierde, de voorfz. Iluyfe te openen, vermits de wa-
ren by henlieden gevoert, fouden wefen verderfelyke
waren, in alfulkengevalle fil denfluyswagter defluy-·
fe driemaal tuflchen nagt en dag mogen openen, met
alfulken tocfigte, dat dog elke reyie het binnenland
meer niet belwaart werde, als met een kolk waters,
fonder meer, ende dat de deuren voorts digt en wel
gefloten gehouden Worden , daar voor hy over elke
openinge fal mogen genieten vier fl:uy vera, fonder meer,
het zy, of daar veele fchuyten doorvaren , ofte wey-
nig.

V I.

Item , fal den fluyswachter gehouden wefen den
Cameraar van den Hinderdam met alle neerfliigheyd
en op het fpoedigfte te adverteeren , telken reyfe,
als hy fal bevinden eenige gebreeken aan de aarde, of
houtwerken , ende generalyk van alle het geene de
voorfz. fluyfen van den Hinderdam, ende die dycka-
gie aldaar eenigfints aanraakt, ommc daar irine ter
goeder tyd geremedieert te worden.

Ende omme 't voorfz. fluyswachtcr-ampt bequaam-
lyk te bedienen, fal den fluyswachter gehouden we-
len, aan of ontrent den Hinderdam , iyne reiïdentie
te neemen, en te houden. Waar over die fluyswag-
ter voornt. tot gagie fal hebben 'sjaars de fomme van
negen gulden , gcduurende foo lange hy het voorfz.
ampt bedienen ial. Gedaan te Utrecht, ter Vergade-
ring van de Gedeputeerden der Ed, Mog. Heeren Sta-
ten 'sLands van Utrecht den 28 Februar. ijpf.


INSTRUCTIE, voor den voorfz. Sluyswachter , als vooren , geamplieert den β April

v.

MD CL XL

P.'i'.

Alfoo

-ocr page 378-

576

VAN DE TOLLEN, GABELLEN, PASSAGE-

Alfoo van tyd tot tyd verfcheyde abuyfen in 'c
fchutten, als in het fchutloon zyn ingeiloo-
pen, 'c welk de Heeren Gedeputeerden van
"de Staten 'sLands van Utrecht , ter herte
neemende, hebben goedgevonden de voorfz. Ordon-
nantie met defe navolgende articulen te ampliceren.
En eerft vooreen beyte'laak, grootof kleyn, famme-
reus, barckemeycrs , cromilevens, maasfcheepen,
endcboeycrs, ider 2, ftuyv.

Carveelen , boeyers , vriefche potten ende ponten,
waterfcheepen, groot of kleyn. i Jtuyv. 8 pen.
Viich- knol- of moesfchtiytjens, fchouwen, ,en dier-
gelyke 8 penn.

Alle roeyfchuytjens, ofte roeypraampjens (exemt de
buuren aan den Hinderdam) yder 8 penn.

Een vlot hout, van ider balk lengte i Ituyv.

Alle welke fchutloonen genoten ende ontfangen
fullen ijvorden by den fluyswagter , dog by proviiie,
ende tot anders by Haar Ed. Mog. ibude weien geor-
donnecrt.

Word mede by defenverboden , dat niemand, hy
zy wie hy zy, iiglal onderwinden de iluys, ofte het
verlaat te openen, fonder coniênt, of kennis van den
fluyswachter, op pœnevan eenegulden tien ftuyvers,
ten behoeven van den fluyswachter en den armen,
ieder half, en half.

Soo wie ileen, hout, aarde, of ietwesanders inde
fluys werpt, fal verbeuren eene gulden tien Üuyvers,
te appliceeren, als boven.

Indien imand in het doorvaren de fluyfe quame te
befch^jdigen, foo word den fluyswachter in der tyd
geauthorifeert, den felven te arreileeren, tot repara-
tie van de geleden fchade , ende intereife , 't welk
by den Camcraar fal worden gearbitreert.

Den fluyswachter, of imand van fynent wegen, iàl
niet vermogen iets te eyflchen , ofte praetendeeren,
boven het gelpecificeerde fchutgeld, onder wat naam,
ofte pr;ctext fdlks foude mogen wefen , ook niet by
vorit, of ysgang iets voor havengeld , op pœne van"
alle 't felve viervoudig te moeten wedergeeven. ^

Aldus by proviiie geapprobeert endegearrefteert,by
de Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 's
Lands van Utrecht. Gedaan tot Utrecht, denóA·
pril 1661.


De Lejer voege hier by de Ordonnantie van den Grave van Hoogflraten , tot confervatie van de Sluys aan den Htn-
derdam, den ^Oöïober Siet boven ix.
Tyt. iii. Deel. Num. ii»

I .

yj. ORDONNANTIE, by de Ed, Mog. Heeren Staten ' s Lands van Utrecht gearrefleert I

op het fchutten en doorvaren van de nieuwe gemaakte STuys, gelegen
aan denVeurfag, in dato demo Juni MDCLXXIK

1 crfl:elyk,ial den fluyswachter gehouden zyn goe-
de toeficht te neemen op de vooriz. geheele
fluys, ten eynde deièlve by niemand in eeni-
ger wyfe en kome befchadigt te worden.

Den fluyswachter werd by defen geauthorifeert, om
felfs de fluysdeuren, ofte de verlaten van dien teope-
nen, waar inne de doorfchuttende fchippers hem de
behulpelyke hand fullen hebben te bieden.

III.

Ende iltl derhalven hem niemand mogen onderwin-
den, de vooriz. fluysdeuren, oite dcverlaten te ope-
nen , op poene van twaalf fliiiyvers.

IV.

Dat iiy niét en fal vermogen op het verfoek van
ymand, de fluys of verlaten te openen, om daar door
aan die van beneden Avater te geven, als met ipeciaal
confent van Haar Ed. Mog. op pœne vanvyf en twin-
tig gulden, ende callutie van lyn ampt.

Den fluyswachter verfocht fynde te fchutten, fal
de fchippers met hare fchuyten , zoo haail doenlyk,
met dezelve ordre , als die aangekoomen zyn, door-
laten , eh dat met foodanigen getal , als zonder Icefie
van de fluys lionnen ingelaten worden , 't welk ftaan
lal ter arbitrage van den fluyswachter.

V 1.

Dat ook den fluyswachter gehouden zal zyn, al-
voorens de fluys toe te fluyten , eens om te lien, of
niet eenige fcheepentuflchen dejutphaafer brugge,en
den Deurflag, of van beneden tuflchen den Randyk
en dc fluys, voor handen fyn, om defelvc te gelykte
konnen doorlaten.

VIL

Ende op dat in het inkoomen en doorvaren niémant
elkander eenig hinder, of belet geeve,maar yder met
ordre paflèeren mag, zoo zullen alle Ichepen, fchuy-
ten y of fchouwen, van boven of beneden in de koik
komende, hun van den anderen fcheyden, ende agtcr
den anderen gaan leggen, volgens de ordre, by den
fluyswagter te Itellen.

Ε

VIII.

Ende zullen ook geen icheepen, of fchuyten, in
de voorfz. fluys eenig goed mogen loflen , of laden,
nemaar aanftonds hebben door te varen.

IX.

Gelyk ook dezelve ontrent de fluys blyvende leg-
gen , zoo verre van dezelve zullen moeten afbly-
ven, dat daar door geen de minfte verhindering aan
't fchutten worde gegeven , maar aanftonds op het
aanmanen van den fluyswachter fullen moeten voort-
varen, op pœne van twintig ftuyvers.

X· *

Voorts en zal in *t inkoomen, of uytvaren van de-
ze fluyfe, de een d'ander in weerwille niet voorby va-
ren, maar met zulken ordre doorvarçn, als fy iyn in-
gekoomen, op pœne van tien ftuyvers.

X I.

Welverftaande, dat vrachtfchuyten en visfchuy-
ten , die eenige bederfelyke waren in hebben, voor
alle andere zullen moeten werden geaccommodeert.

XII. .

Item, datniemant, wie hy zy, in't pafleeren fal
vermogen de voorfz. fluyie met eenige boomen, kloe-
ten, of ietwes anders, dat van ftaal, y fer, of ander-
fints geicherpt zy, indeuren, muren, of fteenwerk
te ileeken, veel min eenige fchade te doen, op pœ-
ne van drie gulden, boyen de vergoeding van de ge-
daane fchade.

XIII.

Dat hy niemant boven den tax van 't fluysgeld iets
fal mogen afeyflchen, maar met het gefteldeloon hem
laten vergenoegen, op pœne van't viervoud te moetert
reftitueeren, en arbitrale correétie·

X I V.

Word voort allen en een yder, niemant uytgefon-
dert, fcherpelyk verboden, den voorn, fluyswacbicr


i

-ocr page 379-

in *t excrcccren van fyn ampt, en het doen obfcrvee-
xen dezer Ordonnantie te injurieeren, veel min hem,
ofde fyne in 't minile te misfeggen, bfte misdoen,
οΓ tnet Haan, oF ftoten , of ergens mede te werpen,
in wat manier het zy, op pœne van drie gulden.

X V.

Gclyk ook yder een wel icherpelyk verboden word^
voor, achter^ ofte in de kolk, eenige fteen·, aarde,
of vuyligheyd te werpen, op pœne van tien iluyvers.

Den iluyswachter üü gehouden wezen deze Ordon·
nanrie in alle zyne poincten
volkomentlyk na te koo-
men , eri andere , die haar jegens eenige der voorfE.
articulen quamen te buyten te gaan^ aanllonds te bes-
boeten , en is 't nood, den OfKcier jegens de onwil-
ligen de behulpelyke hand
verzoeken.
^ XVII.

Dat beneden de iluyj» in den YiTel geftelt fal wor-
den een paal met een hand, daar door de zeylende
fcheepen gewaarfchouwt worden, by de paal gekoo-
men fynde, aanftonds haare feylen te ftryken, op pœ-
ne van drie gulden^

Lyfle van het SUiysgeld*

Dat alle de fcheepen en fchuyteri vaii twaalf la*
ften, eri daar boven,zullen betalen voor yder fchut-
Ung I iluyvi

V an fchietfchuyten , turfponten , vrachtfchuyteri
en rhynfchuyten 2. ftuyVi

Exemt de fchippers van vrachtfchüyten ^ die bin*
nen Yfelfteyn cn Montfoort woonachtig fyn, di'eniéC
meer betalen fullen als 1 ftliyv.

Van kleyne huysluyden fchuytjens, daar fy daag-
lyk met hare waren t'Ut recht mede ter merkt koo-
men . 8 pen*

Insgelyks van yder kleyne fchouwe 8 pen.

Van dubbelde fchouwe 1 ftuyv.

Item, van clcke koppel vlothout ^ dat een balk hing
IS, 3 ftuyv.

Van vuure of greyne balken 1 ftuyv*

Nota. Dat by nacht het fluj^sgeld dubbelt fal we-
zen , ftaande den nacht te beginnen des avonds ten
negen uren^ tot 'smorgens ten vier uren. Aldus ge*
daan en gearrefteert te Utrecht den zo Junji 1Ö74.

m

SLüYS-EN BRUGGELD. iL £OEK. XF1.7IT.


VIL INSTRUCTIE, door de Heeren Gedeputeerden vandeEd. Mogi Heeren Staten 's Lands

van Utrecht gearrefteert ^ voor den Sluyswachter van deftuyfe^
de voor de Predikant s huyftnge in Neder-Langbroek i in dato den
14
Oecemk MOCLXX.

I.

De iïuyswagter word by deiên geauthorifeertj
en fal g^ouden fyn goede opfigt op defel-
ve fluyfe te neemen, ende defelve perfoon-
lyk, of door fyn dienftboden te openen, cn
té iluyten.

i I.

Sulks 4at memand,defe Öuys met iyn fchuyt wil·
lende pafleeren, vermogen fal met delèlve de fluys te
fchutten, fonder affiftentié, of by wefen van den Üuys-
wagter, ofte fynen dienftbode, op pœne .van drie
gulden, by yder contraventeur yder reyfe te verbeu-
ren.

I I I.

De fluyswagter fal hem t'allen tyden gereet moe-
ten houden, om de aankoomende fchuyten, de iluys
willende paifeeren, aanftonts op haar geroep, ofte
aangeven ten fpoedigften te gerieven.

En fal daar ontrent die ordre houden, dat de eerfte
aankomende fchuyt, voor de volgende fal moeten in
laten en door fchutten, uytgefondert, dat hy fiende,
of hoorende aankoomen de vrachtfchuyt , komende
van Utrecht op Wyck, ofte van Wyck op Utrecht,
defelve voor allen anderen fal moeten doorgelatep
worden.

V.

Weshalven niemand en fal vetoogen, iiï het inko-
men , of uytvarfen van defe fluyfe, d'een in weerwi
van den anderen, buyten defe ordre voor by te varen,
op pœne van twintig ftuyvers.

V h

De fluyswagter fal goede toeficht neenien 4 dat de
fluysdeurenen muurwerk by derefpeélivé fchippers in
het doorfchutten niet en worden befchadigt.

VII.

Ende wort tot dien eynde alle doorvarende fchip-
peis wel ftridelyk geinterdiceert, met haare haken,
ofb.oomen , tegen de ÎÎuysdeuren j οί muurwerk te
fteeken, of met de ftevens van haar fchuyten daar te*
een aan te varen, op pœne van eene gulden.

VIII.

Endé op dat de eene fchuyt de andere iri de doöf·
vaart j mét én kome op te houden, ofte te verhinde-
ren , fullen geene fchuyten binnen iri de kolk mogen
>lyven leggen, of vertoeven ^ nemaar foo veel doen·
yk, hebben door te fchutten.

IX.

Den fluyswagter fal van ieder fchiiyt of fchouwi
de fluys pafleerende, tot fchutgeld ontfangen bypro·
vifie eene ftuyver, fonder dat hy vermogen fal van de
voorlz. fchippers, of fchuyten meerder fchutgeld af
te vorderen.

, X

Vóórts wóra allen en een yder wel fcherpelyk ver·
boden, den voorn, fluyswachter, ofte den fynen, in
het exerceeren van dit fyn ampt te misfeggen ^ inju-
rieeren, of in 't minfte te misdoen j op pœne van drie
gulden by ieder contraventeur te verbeuren.

XI.

Eyndelyk fal den voorn, fluyswâgter de fluys, en
de verlaten continuelyk gefloten moeten houden, en
defelve buyten occaue van fchutten , niet vermogen
te openen, of open te houden.

X I I.

Gelyk ook by defen ivel ftridelyk geinterdiceert
word, allen en een yder, de voorfz. fluys ende des-
felfs verlaten, by dage ofte by nachte te openen, en
daar door het water af te laten ^ diredelyk , of in-
diredelyk ^ op pœne van if gulden by ieder contra·
venteur yder reyfe te verbeuren.

Te appliceeren alle dc Voorfz. boeten ten behoeven
van den fluyswagter , die by defen tot de beboeting
word geauthorilecrt. En lal den fluyswachter ge-
houden wefen op het geene vodrfz. is aan de Heeren
Gedeputeerden den behvoiÏykcn eed te préfteeren.


II. Deel

vni.

Bbb

-ocr page 380-

/

VAN DE TOLIEN, GABELLEN, PASSAGE.

VliL ORDRE, aïs vomn, gearrefleert, waar na alle die geene, die de fluyfe aan de Steen^

firaat onder de Büt gebrtiyken willen, fig Julien hebben te reguleeren , in daU
den 21 Otïob. MOCLVL

φ

I.

y oor eérft en fal niemand de deuren van de
iluyfe , met haken , of kloeten aanraken,
veel min met defelve daar in fteeken mogen,
maar fal een ieder gehouden wefen de d^eu-
ren aan de pinnen daar op Itaande , open en toe te
doen , op de verbeurte van eene gulden voor yder
reyfe.

I r.

Niemand in de fluyfe leggende fal vermogen iets te
laden , ofte ontladen , nogte het geen hy geladen
heeft, aldaar vlyen,op de verbeurte van twee gulden.

Imand van beneden komende, fal niet vermogen de
verlaten te· openen, als de kolk vol is, foo wanneer
een ander van boven koomende, met fyn fchouwen ,
of fchip is tuflchen de fteène brugge voor Harmen
Janife ende de fluyfe, maar fal die van boven komen-
de eerft invaren moeten,

I V.

Gelyk ook mede twee partyen van boven koomen-
de, en binnen de voorfz. limiien fynde ,, na malkan-
deren wagten fullen, om te gelyk door te varen.

Ook en ial niemand na boven uytvarende, voortva-
ren mogen, fonder de bovenfte deuren en verlaaten
van de iluyfe behoorlyk toegedaan te hebben.

Insgelyks imand van beneden koomende, fynde bo-
ven de brugge van de vullisrapcr, dè kölck leeg fyn*
de, Π1Ι den ielvén voor die vanboven kooöicn, inva-
ren moeten.

V I I.

Ende foo wanneer twee partyen re gelyk van be-
neden koomende , tuiichén de voorfz. limiten fyn,
fullen defdve gehouden fyn, malkandereni inf te wag-
ten, om te gelyk door te varen, op poene van voor
ieder der voorfz. contraventien te verbeuren eene gul-
den.

VIII.

Niemand fal vermogen , van boven ohe beneden
koomende, voort te varen, fonder de verlaten en deu-
ren aivoorens behoorlyk toegedaan te hebben, op poe-
ne van drie gulden.

I X.

Gelyk ook niemand in de fluyfe koomende , de
tweede deuren ende verlaten fal vermogen te ope-
nen, ten fy hy aivoorens de eerfte deuren eff verlaten
behoorlyk toegedaan fal hebben, mede op pœne van
drie gulden.

X.

Ook fal niemand om te beter te vlotten, en gé-
maklyker te varen vermogen de verlaten open te
fetten, op verbeurte als vooren.

XI.

En word by defen Jan Claaiïê Schot, als opfien-
dergeauthorifeert, nevens ...... om al-
le contravenïeurs volgens de voorfz. ordre, te beboe-
ten, die ook op, hare refpeftive verklaaring elck alleen
volkomen geloof meriteeren fullen.

X I I.

En fullen alle de voorfz. boeten wefen half»voorden
Watergraaf en Heemraden, en de andere heifce voor
de voorfz. opfienders.

X I I L

Voor de betaalinge van welke de vaarders met haa«
re fchouwen en fchuyten , by arreft gehouden fullen
mogen worden, tot dat zy defelve voldaan hebben,

A^Tdus goedgevonden ende gearrefteert by de Ge-,
deputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLnnds
van Utrecht, t*Utrecht den 21 Odob.KS^ö.


IX. APPOINCTEMENT, als vooren , aangaande den tyd 'uan het openen van de voorfz

Biltfe Jiijfe, den OBob. MO CLXFIIL

ρ de Requefte van Jan Claafle Schot, woo-
nende àan de Steenftraat ontrent de Bilt, is
geappoinéteert. De Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht, doen kond
en maken kennelyk eenen ygelyken, dat tot haar Ed.
Mog. kennifle is gekoomen , dat die geene die met
fchuyten f fchouwen, en pramen iimd van de Bilt ko-
men halen, des nachts ontydelyken ten twaalf, een,
twee, en drie uren, door de Biltfe fluys, gelegen
voor de huyfinga van Jan ClaaiTe Schot, willen gela-
ten worden, makende met roepen en fchreeuwen groot
rumoer, tot grooten ondienit van den vooriz. Schor,
deflêlfs familie, endegebuuren daar ontrent woonach-
tig, doende den voorfz. Schot op zynerf, en inzyn
hooyberg groote fchadej foo is'r, dat Haar Edele
Mogv interdiceeren eh verbieden by defen ,de voorfz.

O

fandvaarders, ende ook aan allen en eenygelyk, nie-
mand uytgefondeft, lïiet haare fchuyten , fchouwen,
ende pramen voorde voorfz. fluys.te koomen, om-me
door defelve gelaten te worden, als des morgens ia
de maanden van September, Odober, November, ea
December ten fes uren , in de maanden van Janua-
rlus^Februarius, en Meertdes morgens ten vyf uren,
in de maanden van April, May, Junius,Julius, ende
Auguftus ten vier uren , ende niet eerder, op pcene
van op yder reyfe, die contrariée dedé, te verbeuren
de fomme van drie gulden, te appliceeren ten behoe-
ven van den armen van de Bilt
5 een yder zy gewaar-
fchouwt, en hoede zyn fchade. Gedaan te Utrecht
den Z406tob. 1668. Onder ftont, ter Ordonnantie,
als boven , geteekent, Ant. van Hilten.

Xi RESOLUTIE i van de Ed. Mog. Heeren Staten *s Lands v^an Utrecht, waar by zeekm

Jol, cf ShysgeÜ word opgefielt voor de fchuyten , praamen &c» de Biltfi
βuyfeρaβerende, in dato den
7 OM, MDCLXFIIL

Op


-ocr page 381-

OP de Requefte van de Geerfdens ende Gein-
tereflèerdens aan de Biltfe ep Zey ft er Vaart,
vertoonende hoe dat by Haar Ed. Mog. op
den 11 Oófcob. i6f5. een Reglement of or-
dre was beraamt, waaf na alle, die de iluyfen aan de
Steenitraat willen gebruyken , fig zullen hebben te
reguleeren, en dat tot het onderhouden van gemelte
Iluyiên, als nog geen vaft inkoomen was gevonden,
rog ooyt uytfettinge over de Geinterefleerdens ge-
daan, vermits de difcrepantie, die in het begrooten
van elks intereft werd bevonden, ende fy Supplian-
ten vermeenden , dat gemelte onkoften bequaamlyk
zouden konnen worden gevonden aan eenen tol, ofte
paflagegeld re ontfangen, van allen, die met geladen
fchuyten , fchepen , pramen , ende fchouwen, ge
melte iluyfe pafleeren, verzogten derhalven fy Sup-
plianten, dJt Haar Ed Mog. haar den gezeyden tol,
of paflagegeld , ten eynden als boven, geliefden te
confentceren, en oCtroyeeren j en geiîen *t appoinfte-
ment van Gommiflie , ten fine voorfz by Haar Ed.
Mog. verleent den 11 Junji 1668. is geappoindeert.
De Staten van den Lande van Utrecht, op den inhou-
de dezer gelet, ende dien aangaande gehoort het rap-
port van de bovengem. Hceren Hàar Ed. Mog. Ge-
committeerden ,confenteeren , dat de Supplianten, tot
verval van het onderhouden van de fluylen hier inne
geroert, zullen mogen doen ontfangen ende collcólee-
ren van yder geladen fchuyte , Ibhip , praam , eil
fchouwe, die gemelte iluyfe komen te pafleeren, als
van een fteenbakkers fch<iuwe, contineerende ontrent
drie voeders meflie, eene ftuyver , van yder geladen
veenfchouwe een en een halve fl:uyver, van yder
fchuyte of praam, contineeremie twee fchouwen, of
daar ontrent,tweeftuyvers5 ende dit by proviiÏevoor
den tyd van een jaar.

379

SLÜYS-EN BRUG-GELD. IL BOEK. XFl TIT.


xi. appoinctement, van de Heeren Gedeputeerden vm de Ed. Mog. Heeren Staten

's Lands van Utrecht , waar by aan den Sluyswachter aan de
Bilt word gepermitteert de fchuyten &c. voor den tol te mogen
aanhouden y m dato den 24 Junji ΜΌ C L X X.

Op de Requeile van de Geerfdens Van de Bilt,
is geappoinétcert. De Gedeputeerden van
de Staten 'sLands van Utrecht, authori-
feeren Jan Claasze Schot, tot het invorde-
ren van den tol aan de Biltfe Iluys, by ons aan de
Geerfdens van de Bilt , tot verval van de onkoften
derzeiver fluyfe voor eenigen tyd toegefl:aan, ende
geaccordeert , ende dat hy dezelve fluys zal mogen
gefloten houden , tot dat hy van de vrachters, daar
door tiiet hare fchuyten , lichters , ende fchouwen
"willende paflfeercn, van den voorfz. geordineerden tol
zal wezen voldaan iinterdiceerendede refpe£l:ivc vrach-
ters, en allen anderen, hem Jan CUasze Schot voor-
noemt , daar over met woorden, of met werken te
misfeggen , of misdoen , op de verbeurte van negen
gulden yder reyfe , twee deelen daar van ten behoe-
ven van den armen aan de Bilt, en een derden deel
aan den voorn. Jan Claasze Schot, of den iluys wach-
ter in der tyd. Gedaan te Utrecht den 24 Junji 1Ö70.
Onder ftont, ter Ordonnantie als boven, was getee-
kent, W. v. Veldhuyfen.


SEVE Ν TIENDEN TYTEL.

Inhoudende, de Pkcaten , Ordonnantiën ,
Refolutien, op 't ftuck van de Jacht geë-
maneert, met de gevolgen ende
aankleven van dien.

EERSTE DEEL.

Rakende de Jacht in het algetneén, en de behoorlyke exer-
citie van dien, doot die geene, die daar toe

zyn gequalificeert.

De Ltftr houde alhier wor gerepeteert het Plaiaat op cte fcbm-we -όλπ ie Heeremgen, eenige poinBen ep het fluck
van ie ?αώι vervattenie, m» ie» ijmy
if)Ii 18 Jmy ifjfi ijaly lfi6·, t Jmy IfJ7i 8 Jmy if}8;
3°j''"y'54°> en iA%ij-6e. Siet boven ien χ,τν.Ύγι. i. Dcd. Num. i.

I. extract uyt de Refolutie van de Ed. Mog. Heeren Staten *s Lands van Utrecht, raken*
de het recht om te mogen jaagen^ den 23 OBoh. ΜΌ XXXFL
IL DeeL Bbbi Op

en

-ocr page 382-

VAN DE JACHT.

p den IX art. van derMemorien &cc. beroe-
rende om te mogen jagen, &c. perfiftee-
ren die Staten by denxxi art. van haar luy-
der doleantie, verklaarende , dat alle Prela-
ten, ende Heeren van de Vyf Godshuyfen , die Ede-
len ende gemeen Ridderfchap, ende goeden luyden
der Stad, ende 's Lands van Utrécht, van ouden her-
komen altyd hebben mogen jagen en vliegen, foo by
haar als haare dienaars, omme daar mede die vrunden
te traiceeren &:c. 't welck haar niet benomen hoort te
worden, gemerkt 't lèlven dien van Amersfoort ende
meer andere toegelaten ende gepermitteert word, en
des te meer , wantin dien tyd abundantie was van alle
wiltbraad, dat om geld te krygen is. Prœfentibus
die Domdeeken Heerjohan Reaal, Heer Adriaanvan
Renefle, ScholaÎler in den Dom, Mr. Arnt Buyfer,
Scholailer t' Oudmunfter , Mr. Gerrit Zuygeroede,
St. Pieters, Heer Gysbert van Reynefteyn, Mr. Wil-
lem van Lockhorft, St. Mariej
fioYnine Eccleficiruitî,
Ernft van Ifendoorn, Jacob van Mynden, Johanvan
Renefle van Wiip, Gerrit van Renefll·,
nomine Mi'
Uïarium.
Johan van der Haar, mm'me Civitatis.


11, PLACAAT, van den Eerflen en andere Raden 'sKejfirs in den Hove van Utrecht , waar

by een ygelyk verboden word te jagen, ten zy daar toe behoorlyk pequalificeert.
demiJuljiMOXL.

n

e Eerfte en andere Raden'sKeyfers in den'
Hove van Utrecht, committeeren mitsde-
ièn den Deurwaarder van de Kamere van
den felven Hove hier op veriogt, van fton-
dien aan mitter clocke ende ailiftentie van den Schout
ende Gerechte defer Stad Utrecht, openbairlyken voor
den volcke te verkundigen, en van wegen de Keyf.
Majt. onfen Allergenadigrten Heer , als Erfheer defer
Landen te beveelen, dat niemand, wie hy zy, edel,
df onedel, eenig grof wilt en vange, nog pittoiren,
velthoen deren, (wanen, fayfanten, reygers, quac-
ken, kranen, trapganfen, haièn, of conynen , 't zy
met honden, panden, builchen , of bogen te fchie-
tèn, nog met eenigerhande netten, hoe en in wat ma-,
nieren, dat men fe vangen, ofte flaan mag, dan alleen
die geene , die de Keyferl. Majt, daar toe kent, en
zulks toebehoort te doen, op verbeuren t'elcken rey-
fe van acht Carolus gulden tot Keyferl. Majt. behoe-,
ven. Defe publicatie te doen, geven wy u volkoomeli"
macht by defen, by denfelven beveelende allen Offi-
cieren , Jufticieren , ende Onderfaten der Keyferl»
Majt.'dat zy u dit doende affifteeren, obedieeren, en
des niet en laten , op 't gunt zy de Keyferl. Majt.
toorn duchtende zyn, en daar jegens verbieden mo-
gen. Gegeven te Utrecht onder het iignet, ofcon-
trefegel des voorfz. Hoofs , in forme van Placate hier
op gedrukt den
21 Julji 15-40. Onderteykent, J.dc
Broeckhoven.


ill. PLACAAT, van Keyfer Karei, ten fine voorfz. in dato den 6 Novemb. ΜΌ XL,

nfen lieven getrouwen den Eerilen en ande-
re Raden in onfen Hove van Utrecht, fa-
lut. Alfoo t'onfer kennifle gekoomen is,
dat onfe Placatcn , die men jaarlycks van
onfer wegen in onfer Landen aldaar publiceert, ende
verkundigt , van geen patryfen , ofte ander wild te
vangen, ende doen vangen, 't welk in kleynachting
van onfe beveelen alzoo niet en behoort. Soo ordon-
neeren en beveelen wy u mits dezen wel ernilelyken,
dat gy van ftonden aan nog fcherpelyken doet bevee-
len ende verbieden overal in onfe voorfz Landen, al-
daar men gewoonlyk is zulke beveelen te doen, by
klockenflage , of anders, als dat behoort, dat hem
nyemant voort meer en onderwinde eenige patryfen,
of diergelyke wilt te vangen, of te doen vangen, ten
Iware by den geenen, die behoorlyken zullen konnen
'getoonen recht ter contrarie te hebben, op pœne in
jonzen voorgaande Placaten begrepen. Ende van des
te doen en zyt in geen gebreeke. Des t'oirconde
hebben wy onzen fegel van Juftitie van onfen voorfz.
Hove hier onder doen drukken, op den
6 Novemb.
I if40. Onder gefchreeven, by den Keyfer, ter rela-,
I tie van den Eerlten ende andere Raden in den Hove
' van Utrecht. Onderteekent, J. de Broeckhoven.


IV. PLACAAT, van den Stadhouder, Prafident^ en .Raden 'sKeyfers in den Hove van U-

trecht y waar by verboden word te jaagen eenig wild binnen een myl rondfom-
me de Stad Utrecht, den ^ Augufl. ΜΊ) XXXVl. en met eenige verande-
ring gerenoveert den 20 O Bob, MOXLVIIL

ie Stadhouder ( i ) ende Raden der Keyferl.
Majt. in den Hove van Utrecht , commit-
teeren mitsdefen den Deurwaarder van der
Camere van denzelven Hove, hier op ver-
focht, van ftonden aan mitter clocke ende affiftentie
van Schout ende Gerichte dezer Stad Utrecht, open-
baarlycken voorden volcke te vercondigen , en van
w^en der Keyferl. Majt. onzen Alregenadigften Hee-
re, als Erfheerc dezer Landen te beveelen, dat me-
mand, wie hy zy, edel, of onedel, geeftelyck, of
weerlyck, by hem of heure dienaren, binnen (
2 ) een
rondfom der Stad eenig grof wilt en vange, nog
putoiren, veldhoenders, fwanenj faifanten, reygers,
quacken , kranen, trapganfen, hafen , of konynen ,
*tzy met honden, gairen , panden, bulFchen, ofte
bogen te fchieten , nog mit eenigerhande netten,
hoe en in wat maniere dat menfe vangen, ofte flaan
mag, by 't verbeuren tot elcken reyfe van acht Ca-
rolus gulden", de eene helfte tot Keyferl. Majt. behoe-
ven , ende de andere helfte tot behoeven van den aan-
brenger. (3) Deze publicatie te doen geven wy u
volkomen macht by dezen , en by denzelven bevee-
len allen Jufticieren, Officieren, en onderfaten der Keyf.
Majt. dat zy u dit doende affifteeren, obedieren, en des
niet en laten op het gunt zy Keyf. Majt. toom duch-
tende zyn, en daar jegens verbeuren mogen.
(4) Ge-
geven te Utrecht onder het fignet, ofte contrefegel
des voorfz. Hoofs, in forme van Placaat hier-op ge-,
drulct, den p'Auguft. i f 3<5.

CO m


-ocr page 383-

ν A Ν D Ε f A C H T. //. BOEK. XVIL ΤΙΤ

Ο ) Het PJacaat van den zo 05iob. if48. beeft^ die Stadhouder, Praefidcnc, en Raden &:c.

(i) Het voorfz. Placaat heeft^ halver myle.

In het voorfz. Placaat vindmen alhier mg defe periode. Interdiceerende voorts meer op gelykepeync, t'ap-
pliceeren als boven, dat niemand, wie hy zy, hem vervordere binnen den Lande van Utrecht eenigeha-
len te vangen,van Vaftenavond tot St. Jacobs Apoftelsdag naaftvolgende. Ende &c.

(4) Het fot van het voorfz. Placaat luyd. Gegeven te Utrecht onder het zegel van Juftitie van den vooriz.
Hove,ophet fpatium van dezen doen drukken by forme van Piacate op den zo dag Oétob. If48. Onder#
gefchreeven, en ondergeteekent, by myne Heeren den Stadhouder Generaal, Praefident en Raden des
Keyfers in den Hove van Utrecht j was geteekent, Schryvers.

■uurjuuuKf , X j Ïft M.\aucn irt «er* jtavi/t^ A^ufi- KJH vi^rji^ ^ -auuuf

is , dat niemand fal mogen jagen, als gequalificeert, en hebbende
m den Griffier 's Hoofs van Utrecht onderteekent, den lojidji

V. PLACAAT, van den Stadhouder^ Prafident en Raden in den Hove yan Utrecht, waar

by verflaan is
een a6ïe van
ΜΌ XL VIIL

'aximiliaan van Bourgoingne,Heere van Be
veren, van der Veere ôcc. Stadhouder Ge-
neraal, PriEÎîdent en Raden 'sKeyieisin
den Hove Provinciaal van Utrecht, den
eerften Deurwaarder, ofte Pander van dcnielven Ho-
ve, hier toe verfocht, falut, en diledie. Alfoo tot
onfer kenniiTe gekoomen is, dat niet tegenftaandedi-
verfche verboden en interdiébien, van wegen der Kcy-
ferl. Majt, in defe Landen gepubliceert, van niet te njo-
gen jagen, ofte vangen eenig grof wilt , nog putoi-
ren , veldhoenderen , fwanen , faifanten, reygers,
quackelen , kraanen, trapganièn, hafen , of cony-
nen , 't zy met honden, of panden, buflèn, of bo-
gen te fchieten , nog met eenigerhande netten, hoe
en in wat maniere dat men fe vangen, of ilaan mag,
ε1 op verbeurte van diveriê boeten en breucken daar
toe ftaande j dat dies nochtans niet jegenftaande eeni-
ge perfoonen hen vervorderen ter contrarie te doen,
tendeerende tot kleynigheyd van zyne Majt. bevee-
len, en Ordonnantiën. En alfoo by voorgaande Pla-
caten gepermitteert en toegelaten word den geenen
te jagen ende pertryfeeren, die zyne Majt. daar toe
kent, en zulks vermogen te doen, dat nochtans on-
der het dekfel en naame van dien diverfe perfoonen»
geen laft of macht hebbende , henlieden vervorderen
daagelyks te jagen, en pertryierenj omme dan hier
inne te voorficn , ordre en regel te ftellen, foo is 't,
dat wy u committeeren mits defen, u te tranfportee-
ren over al en ter plecken, daar men gewoonlyk is
alhier in defe Landen publicatie en uytroepinge te doen,
en aldaar met affiileniie van Schout en Gerechte te
publiceeren , en verkondigen , dat een ygelyk hem
fcherpclyk reguleere naar inhoude van de voorfz Or-
donnantiën , om die te oblerveeren ende onderhou-
den , ende dat van nu voortaan niemand in den naam
en onder 't dexel van een ander ial mogen jagen,nog
pertryfeeren, ten zy dat hy by ons Stadhouder, PrieE-
dent, en Raad daar toe geadmitteert zy, hebbende
ten dien fine ade van permiifieende toelatinge,by deii
Griffier van den voorgen. Rade onderteekent , op
pœne van. dat men den geenen, die ter contrarie doen»
afneemen iàl, als verbeurt, die netten, of inlburnen-
ten , waar mede
ίγ jagen en pertryfeeren fullen, ea
boven dien van iês Carolus gulden voor elcke reyfe»
dat zy bevonden worden ter contrarie van defen gc·
daan te hebben j te gaan de twee deelen van deielve
amende van iês Carolus gulden tot profyte van de
Keyiêrl, Majt, en het derde tot profyte van den Of·»
ficier, die de voorfz. executie en apprehenfie doen
fal, waar naar een ygelyck hem fal weten te rechten.
Aldus gedaan te Utrecht onder het iegel van Juttitic
hier onder op het fpatium van defen gedruckt, op den
2,0 Julji if45. En onder (lont, aldus, by myn Hee-
re den Stadhouder Generaal, Praefident en Radea
'sKeyfers in den Hove te Utrecht, en ondertcekcnt,
Schryvers.

Mi


VI. Ρ LAÇA AT, van den Raad 'sKonings te Utrecht, waar by verboden is, dat niemand in

zyn Majefi. PFarande, op de heyde tujchen Utrecht en Amersfoort, eenige ha-
fen y of conynen fal mogen jagen, den 12 A^ril ΜΌ XL VL en op nieuws
gepubliceert den 11 Januar. MOL XIX.

Die van den Raide 'sKonings, over den Lan--
de van Utrecht verordent, den eerften Deur-
waarder, ofte Pander in den felven Hove
, faluyt. Alzoo tot kenniiTe van den Hove
gekomen isdat niet jegenftaande zekere opene brie-
ven van Piacate ,by defen Hove gegeven , op den 11
Aprilis 1545, aangaande zekere warande van conynen,
tot grooten koften geplant, tuflchen Utrecht en A-
mersfoort, omtrent den Utrechtfen weg, breder in
de voirfz. brieven van Piacate gedefigneert, diverfche
perfoonen, zoo Geeftelyck, als Weerlyck hem ver-
vorderen , in de voorfz. warande met honden te con-
verferen, fretteren, conynen te vangen , ende de
voorfz. warande ganffelyk te bederven , tot grooten
achterdeele van fyne Majeft. ende van fyne Majeft.
Pachters, foo is 't, dai wy u Deurwaarder, of Pan-
der, ordonneren ende bevelen 'c voorfz. Placaat an-
d^aal tot Amersfoort, Leusden, ende elders te pu-
bliceercn , ten eynde niemand daar van ignorantie en
prsetendere , ordonnerende een ygelyk , wie hy zy,
Geeftelyk , of Weerlyk , hem daar naar te regule-
ren , op den poenen ende bruecken daar inne begre-
pen en hier navolgende.

Lodewyck van Vlaanderen , Heer tot Praat Scc.'
Stadhouder Generaal , d'Eerfte en andere Raden des
Keyiers in den Hove van Utrecht, den eerften Deur-
waarder, ofte Pander in den felven Hove hier opver-
fogt, faluyt. Alfoo tot onfe kenniiTe gekomen is,
dat onlanks belieft heeft onfen Alregenadigfte Heere
den Keyfer, fckercplaatfe gelegen in de Amca-sfooitlc
heyde, tot conynen warande te doen maken, en mee
conynen te bepoeten by den Rentmeefter Generaal
des voorfz. Lands van Utrecht, Mr. Peter deKlerkj
te weten die grauwe duynen , of Goertsbofch gele-
1 gen, tuiTchen de voorfz. Guer ende Henfchocen , e»
jnog daar en boven een plaatfe genaamt de Stryelo,
j gckgen tuflchen den Berge endedie Deynsloo, omirenc
joo roeden groot in de lengte, cndc ooic die breettej
Bbb 3 item,


-ocr page 384-

item , dat noprthout aîzoo dat van ons bepaalt is j
irem , een plecke tot Ginkel , daar t' anderen tyden
waranden beprouft zyn geweeit. En alzoo de voor-
fchreven Renimeefter ons te kennen gegeven heeft,
iekere groote exceflen ende abufen, die dagelyks by
ycele ende diverfe perfonen, edele en onedele gefchie-
den, -e-nde zouden mogen gefchieden, zoo wel in 't
vangen overtallyken ende onbehoorlyken veele ha-
fen ende conynen met ihicken , ende bundel, ofte
netten, als ook met fretten, alle Contrarie die rede-
nen endcbehoorlykheyt, ende ookmandament te an-
deren tyden hier tegens gepubliceert, ende gefcha-
pen is, nog meer te gefchieden in defe toekomende
nieuwe warande-, ten ware dat van Keyf. Majeiteyt
"Voegen hier innc veriien wcrde j foo is 't·, dat wy u.
ontbieden, ende bevelen , daar toe committeei'ende
by defen, dat gy terilond trekt overal in den Lande
van Utrecht, binnen den Steden ende buyten, ende
terplecken, daar men gewoontelyk is publicatie te
-doene, ende aldaar oepenbaarlyken voor den volke,
by uTöepende den Officier van den plecken, is het
noot,van wegen der Keyf. Majt.-gebied ende beveelt
eenen ygelyken, van wat ftàte, ofte conditie hy zy,
dat hem niemant en vervordere eenige conyns-neften
te roeven, ofte na conynen te fchieten met buflen,
ofte met bogen , of in den bergen naar conynen te
rommelen , of ilommelen , conynen uyt te delven,
öf in de Voiriz. waranden en duynen naar hafen, ófte
conyilen te jagen, ofte mVt'havicken , ofartdére vo-
gelen fe vliegen , op de boete Van 20 Carolus guldens
t'eiken regen Keyf. Majeft. te verbeuren^ ende daar
en boven Gebonden, bogen, buflen, voegelen, daar
zy 't felfde mede gedaan zullen hebben. Ende dat
voorts niemant, wie hy zy, en coope, ofte verkope
eenige Conynen, die gefchoeten, of met honden ge-
vangen, ohe met netten afgefet, ofgeftoelen zyn,
ende generalyken dat niemant conynen en kope dan
van den geenen ^ die felver duynen , ofte waranden
hebben, op tre boete van io Carolus guldehs -, telken
te verbeuren
5 item, die geene, die men bevinden
zal met ferretten, of met lange netten conynen inden
voorfz. waranden by nagte, of by daage affteekende,
dat zal wefen die eerite reyfe op de poene van
40 gou-
den Carolus guldens -, die tweede reyfe op de privatie
van heure rechter ooge , ende die derde reyfe op de
privatie van d'andere ooge. Ende aangaande die prin-
oipale Hooft-Officiers, ende die vanderRidderfchap-
pen van defe Landen, defelfde zullen onder defe Or-
donnantie ook begrepen wefen den tyd van vyf jaren
aan een gedurende, ten eynde dat dele nieuwe wa-
randen tot p'erfeélie middelertyd gebragt mogen wor
den, na Welke Vyf jaren by Keyf. Majeih gediipo-
neert , ende verklaart zal worden , hoe ende in wat
manieren die voorfchreven Officieren ende Ridder-
fchap zullen mogen jagen. Item, zoo verbiet men
voirts cenige eyke ilruvellenj doornen , ofte ande-
re ruychten, ftaande in den voorfchreven waranden,
ofte daar ontrent af te houwen ^ of te hacken, met
bylen , meflen , ofte andere inftrumenten , Icheu-
ren, breeken, wegneemen endefteelen, die ter con-
trarien doen , fullen verbeuren , te weten die gene

die metten hals wegdragen ^ die eerlle reyfe drie

___·_______

î8s

Carolus guldens , die tweede reyfe fes Keyfers gul-
dens, die derde reyfe twaalf Keyfers guldens j ende
zoo wie niet en heeft te betalen met gelden, die lelve
zal na de qualiteyt van 't flut daar af aan zyn lyf ge-
corrigeert worden, tot arbitrage van den Hove. En-
de zoo wie met paarden, karren, ofte wagens halen,
die felve fullen verbueren, die felve paarden, karren,
ofte wagens , ende daarenboven voor de eerfte reyie
tien Keyfers gulden , voor die tweede reyfe twintig
Keyfers gulden , en die derde reyfe veertig Carolus
guldens, ende by gebreke van goederen, daar af ge-
corrigeert te worden als vooren. Item foo fullen ge-
houden zyn alle die huysluyden omtrent die vooriz.
Waranden woonachtig, binnen
14 dagen naar publi-
catie v£in defen, haar honden te poten aan haren eenen
voet', ofte een blok aan den hals te hangen,naar de
grootte en de'magt van den hont, fulks dat die niet
aiagtig en zyh 'aan de voorfz. Waranden fchade te
doen , ende dat op die
Verbuerte van twee Carolus
guldens. Daarenboven en fil niemand zyn fchapen
mogen weyden omtrent eenige van de vdorn. waran-
den op
300 roeden na in 't ronde,op de boete van drie
Carolus guldens t'elken te reyfe verbueren. Item
Zoo
wie die vooriz. waranden ontgronden , te weten,
turf delfden, ontheyden, heyde maayden, ofte plag-
gen' llöcgen , ofte eenigfints verminderden',, dat lal
weien op de boete van twintig Carolus guldens
foo dikmaal als 't gebueren fal.
leem, foo verbieden
wy allen wagenaars, düt zy door geenen van de
voorfz. waranden varen en zullen , nog ook honden
hebben en zullen, lopende by hueren wagens^ of kar-
ren, nog mede gehengen, dar men van haren wagens
of karren fchieten zal by den luyden , die zy voor
: vragt vueren , indien zy het keeren mogen, ende
' konden zy het niet keren,zoe zullen zy den ÓfKcier
I van der plecken , daar zyeerft uytfpannen zullen, de
namen van dien gehcudén welen van ilonden aan
te kennen te geven, en dit opbruecke van drie Keyfers
Iguldens te verbueren, alzoo dick ende menigwerven
,als zy bekuert zullen
Worden. Ende indien ymanc
edel, ofte onedel, jegens defe Ordonnantie rilisbruy-
kende j den Pagters, ofte bewaarders, ófte ymand
anders daarómme dreygden, qualyken toe fpraken,
of Aoegen, daar tegens zal die Procureur des Hoofs
van Utrecht criminélyken procederen , als tegens diô
geene die openbaarlyk kragc ende gewelt ged.ian bul-
len hebben, om geilraft te worden aan haren lyven
ende goeden, naar die gelegentheyt en grootte van het
misdaad. Ontbieden daaromme en bevelen allen 4en
Officieren, Juilicieren, dienaren ende onderfaten des
vooriz. Keyferl. Mnjt. dat fy
u dit doende ernflelyk
verilaan ende obedieren, alle hulp en byiland doen,
fonder des te lattn in eeniger wys, op alle 't guntdac
zy van zynder Keyferl. Majt. toorn duchtende zyn,
ende daar tegens verbeuren mogen ·, óns certificeren-
de, wes gy hier innc gedaan zult hebben endé
u we-
dervaren zal wefen. Gegeven t'Utrecht onder 't ze-
gel van Juflitievan den voorfz. Hove, by maniere van
Placate hier onder op doen drukken j op den iidag
April Des t'oirconde hebben wy 't fegel van

Juflitie van den voorfzj Hove hierop doen drukken,
by forme van Placate den 11 January ijTöp.

VAN DE JACHT.


VII. PLAÇA AT, ak voonn, öp het voorfz. fiéjeóf, den 28 Januar. MD LFL

Maximiliaan van Bourgoingnen, Marckgrave
van der Veer, Stadhouder Generaal^
Praefident ende Raiden des Koninks in den
Hove van Utrecht, den eerflen Deurwaar-
der, ofte Pander in den felven Hove hier op verfogt>
faluyc. ΛΙΓ00 Peter Stevens ende Steven van Zyl,
burgers t'Amersfoort ende Pachters van des Konings
warande^ geheten Wintgens bofch , mitsgaders van
der huyfinge ende erve daar by gelegen, ons by Re-
quefle te kennen gegeven hebben, dat niet jegenftaan-
de henluyden by de luyden van der Kamere van der
Reekeninge van de voornoemde Majeileyt in den Ha·»


-ocr page 385-

gc, in pacht gegeven zyn die voornoemde parcelen
van boich., Iwnynwarande , huys endc erve daartoe
behorende, gelegen omtrent Amersfoort,aan den U-
ti-echtfen weg, nejfFens die Waleberg, volgende fee-
kere ade daar van zynde , dat eenige perTonen hen
dagelyks vervorderen,hout,tacken, 'ryfen ende ftru-
vellen om te houwen ende af te flaan, het felve daar
uyt te transporteeren, omme dieteappliceeren tot hen
felfs profyt, tot geheele verdcriFeniire van het felve
hout ofbofch -, insgelyks dat ook eenige anderen hen
vervorderen in de voorfz. conynwarande te jagen,
fretteren ende afflaan, foo wel by dage als by nagte,
bedervende alle die conynen, mitsgaders alle hetgee-
ne fy Supplianten van voetliers daar op geilek ende
jepoot hebben, of dat ten tyde van de verpachtinge hen-
ieden gelevert ende overgeilelt is geweeft, verfoec-
kende aan ons,dat wy daar inne foude willen voorfien
ende remedieren naar behoren j foo is 't, datwy u ont-
bieden en bevelen, daartoe committerendemitsdefen,
dat gy terftont treckt ter plaatfen daar men gewoonlyk
is omtrent Amersfoort en Rhenen , en ook binnen der
vooriz. Steede van Amersfoort, publicatien endeuyt-
roepingente doen, ende daar des van noodcn wefen ial,
ende aldaar van wegen des Konings onfen Getrouwen
Heere gebiet en beveelt een ygelyk , van wat ilaat,
of conditie hy zy , dat hem niemand en vervordere
meer eenige eycken , of andere tacken hout, ryiën
ende ftruvellen, nog ook egeen doornen, of andere
niychte, ilâandein het voornoemde Wentgens bofch,
ofte warande voornoemt, of daar omtrent, af te hou-
wen, ofte af te flaan, met bylen,meiren, ofte andere
inilrumenten te fcheuren , breeken , weg voeren en
lleelen, op poene dat die contrarie doen verbeuren
fullen drie Carolus guldens, het zy, of zy lieden die
felve ryfen metten hals weg gedragen hebben dan
niet, voor de eerfte reyfe, die tweede reyfe fes Caro-
lus guldens, ende die darde reyfe twaalf Carolus gul-
dens, ende die nieten heeft te betalen met gelden,
die felfde fal naar qualité van het feytende fynmisdaat,
daar af aan fyn lyf gecorrigeert worden, tot arbitrage
van den Hove. Ende foo wie mei paarden, karren,
of wagens fuik hout, rys , ofte ftruvellen vervoer-
den , die felfden fullen verbeuren die felfden paarden,
Ikrren, of wagen, ende daar en boven voor de eer-
fte reyfe tien Keyfers guldens, voor de tweede reyfe
twintig Karolus guldens, ende die darde ,reyfe veer-
tig Karolus gulden, ende by gebreke van goederen^
gecorrigeert te werden als voren. Suit nog van we-
gen als voren gebieden nog een ygelyken, van wat ftaat,
of conditie hy zy, dat hem niemand en vervordere
eenige conynebeeften te roven , ofte na conynen te
fchieten met buflchen, of met bogen, o^fte in de ho-
len ende bergen na conynen te rommelen, ofte ftom-
melen, conynen uyt te delven, of in de voornoemde
warande ende duynen na eenige hafen of conynen ja-
gen, nog in gcenderley manieren daar na tc taaien,
om die te vangen met fretten, budels, gaarn, net-
ten, ofte andere inftrumenten, op de verbeurte vanxx
Karolus _gulden; ende dat voortaan niemand en koo-
pe nog verkoope eenige conynen , die gefchoten, of
met honden gevangen, of met netten afgefet, ofte
geftolen zyn, eri generalyk dat niemand konynen en
koope, dan van de geene, die delelve duynen, ofte
\varande in pacht hebben ,op de boete vangelyke xx
Karolus gulden. Item, den geenen die men bevinden
fal fretterende, ofte met lange netten conynen in de
voorfz. warande by dage, of by nachte , affteeken-
de, die fal men voor de eerfte reyfe af nemen xx Ca-
rolus gulden, ende die fretten, netten ende andere ge-
reetfchap, die tweede reyfe fal hy verbeuren fyn reg-
ter ooge, ende die darde reyfe fal men hem ook pri·
veren van het ander oog, of anders arbitralyk totdi-
fcretie van den Hove. Item, dat die geene, die honden
houden in den Carfpelen rondfomme Amersfoort, bin-
nen veértien dagen van de publicatie van defen, heure
honden pooten liillen aan heuien eenen voet, ofeen blok
aan den hals hangen na de grooteen machte van de hon-
den , fulks dat fy niet machtig en zyn aan de voorfz
warande fchade te doen, op dc verbeurte van twee Ka-
rolus guldens, ende dat die warandmeefters, of heu-
re dienaars ende wachters fullen alle onbepootehon-
dbn , of geen blok aan den hals hebbende, die fy op
de warande bevinden fullen, fonder verbeuren mogen
fchieten , of dootflaan. Insgelyks fult verbieden, dac
niemand eenige fchapen lal mogen wcyden omtrenc
die voornoemde conynwarande van Woutgais bofch
ende lyn aanicleven, binnen die palen by den Commii^
faris van Diemen in den jare geiielt , ende die
op de boete ende verbeurte van drie Carolus gulden
ι'eiken ganck, indien fulke houden, ofte fchaapharder
den naam verkla irt van den eygenaar van de. Ichapen,
want by gebreke van dien den voornoemde Pachters
ende heuren voornoemde warandmeefters toegelaten
lal wefen, die felve fchapen. te mogen houden , op de
boete van les Carolus guldens. Verbiedende voorts
alle wagenaars, dat fy door geene van de voorfz. wa-
rande varen en lullen , nog ook hebben honden lo-
pende befyden heur wagens, ofte karren , nog mede
gehengen, dat men van hare wagens of karren Ichieten
Ihlby de luyden , die fy voor vragt voeren , indien zy
het keeren mogen, ende konden fy het niet keeren,
foo fullen fy den Officier van der plecken, daar iy
eerft uytfpannen fullen, die name van dien van fton-
den aan gehouden zyn te kennen te geven , cndc
dat op de verbeurte van drie Carolus gulden. Jtem,
als die warandmeefters eed den Hove voorfz. gedaan
hebbende, alwaart maar een alleen, ymand op de wa-
rande bevonden fchade doende , het felve fal eifeél:
hebben van namptiflement van de boeten daar toe
ftaandc. Ende alle die katten van de omleggende
Dorpen, falmen beyde heurooren korten,op de ver-
beurte van twintig ftuyvers. Item, alle de voorfz.
poenen ende boeten fullen gekeert worden in i ie dee-
ién , het een dardendeel tot Konings profyt, 'ttwee·
de dardendeel tot des Officiers profyt die de executie
doen fal, ende het darde dardendeel tot profyte van
de warandmeefters , ofte van haren gefworen eqde
goede dienaars. Item, fal men jegens den overtreders
procederen voor defen Hove , ende en ial niemanc
niet geprivilegeert zynde,op de voornoemde waran-
de mogen jagen na vos, haas , das, bunfmgen ,
patryfen, ofte anders, op de verbeurte van fes Karo-
lus guldens} ende indien ymand edel, of onedel, jegens
defe Ordonnantiemisbruykende,by de Pachters, ofte
bewaarders der voorfz. warande gegyfeit, ofte aan ee-
nige juftitie ende Officier aangebracht word, ende die
felve Pachters , ofte verweerders iemant
daaromme
dreygde ende dede dreygen, qualyk toefprack, of
floege, daar jegens fal die Procureur Generaal van den
voorfz. Hovecriminelykcnproceiieren, als jegens den
geenen, die openbaar kracht endegewelt gedaan heb-
ben, omme geftraft te worden aan lyf ende goet,na
gelegentheyd ende grootte van het misdaat. Ontbie-
den daaromme ende bevelen alle Officieren, Jufticie-
ren, Dienaren ende Onderfaten der Koninklyke Ma-
jefteyt, datzy u, dit doende, obedieren ende affifte-
ren, ende alle hulp ende affiftentie doen , fonder des
te laten, op alle het geene fy de Koninklyke Majefteyt
toorn duchtende zyn, ende daar jegens oirboren mogen,
ons certificerende , wat gy hier inne gedaan fuît heb-
ben en u wedervaren fal wefen. Gegeven t'Utrecht,
onder het zegel van juftitie, van den voorichreven
Hove hier op doen drukken , in forme van Placate,
op den 2.8 January onderteejkcnt y G. Schry»

VIM.

3δ3

VAN DE JACHT. 7/. BOEK. XVII. ΊΙΊ.


-ocr page 386-

^mim

VAN DE JAlîHT.

ynh PLACAAT mn den StaàBuàef , frafiàmt m Rààen Ί Konings in den Hm <üm U*

trecht, wàar by op verfcheyde^oMen, de Jacht ktreffende, gedispmrt word,
"^^en iiJuny MDLVL

'axïmilifian van Boürgoingnéft, Mafckgravè ι
van der Veere , Ridder van der Ordènevan
den Gulden Vliefe, Adniiraal van der zée ,
Stndhouder , Pr^efident ende Raden des
Konings in den Hôve van Utrecht, dèn -eeriten
Deurwaarder, ofte Pander in den felVen Hove hier
op verföchc, falüyt. Alfoo wy vérftaan, dat nietje-
genftaande ièekere Placaten binnen defen Lande van
Utrecht, tot meer ilonden gepublidèért, nopende
het vangen van den wilde , diverfcÎié peribonen foo
Geeftelyk als Wecreklyk, edel ende onedel, hemda-
eelyks vervorderen , ook by nachten ende ontyden,
haien, velthoenderen, ènde aldaar artàerè wild met
warregaaren ende andere onbehoorlyke inilrumenten
te vangen·, ende niet alleenelyk bihnen defen Lande
te gcbruyken, maar ôok buytens Lands te fenden en
te verkopen , waar doör gefchapen is, alle het
van 'defen Lande van Utrecht te vergaan j ommewaar
inne behöoriyke te voorfien , wy geadvifeert hebben
binnen den felven Lande te Itellen, ende ordonneeren
ecnen feekcren en bequamen warantmeeilfcr, om fchérp
toeficht te nemen, dat iulks, als boven verklaart is,
niet meer en gefchiet, en dat de ovértreedefs van de-
fe onfe Ordonnantie en Placate gellrâft en gecorri-
geert werden» naar gelegentheyt van der faaken, en
voorts geordonneert en geftatüeert als hier naar volgt.
In den eerften, verbieden wy van 's Konings wegen
een ygelyken , van wat qualiteyt of conditie hy zy ,
cenige harten, reeden, zwynen, hàieh, ofte cony-
rren^metten netten, buydels, of andere inftrümeiltén,
hoedanig dat die wefen tnogen , ofte met hondeh,
gaam, ofte panden te vangen, noch met buflen,bo-
gen , of andere inftrumenten te fchieten , op dfe ver-
beurte van de honden,netten en allen anderen inilrii-
menten , ende daarenboven van arbitrale correftië.
ïtemj dat niemant van den huy^luydenmetëenigege-
fpannen boogen, ofte geladen buflen ën fullen mogen
gaan door die warande, maar alleenlyk door die vrye
pairagie,op de verbeurte van den boogen endebuilèn
met haaren toebehooren. Item, dat niemant frette-
ren eniiü, dan die gene» die van KoninklykeMa-
jeileyt waranden gchuert hebben , ende dat die felve
b.uyten die limiten , ofte bepalingen van haarlieder
Avaranden hiet vangen en fullen , op arbitrale corre-
élie. Item, dat niemant jonge hafen, met handen
opneemen , ofrc met fcenige andere inlïrumenten a)S
vooren,vangen,dootilaanj ofte döot \i^efpen eft lal,
op pœne van drie gulden. Item, of'er y mant waa·
re, die eenige hafe, conyn, ofte andere wilt on'ive
tende gevangen hadde , te weten met rapen, garft,
ofte ander koorn te mayen, die fal gehouden ^elèn,
alfulken wilt binnen drie dagen te brengen den wa-
rantmeefter, of indien het felve niet gequetft en is, te
laren loopen , op pœne van driegulden. Item', dat
'er niemant, het zy Geeftelyk of Wereltlyk, edel of
onedel,op arbitrale corredfe, tuiTchen LichtmiÎTe ón
Sint Jacobs MiiTe fal mogen jagen. Item, dàt nie-
mant hem vervorderen en ial eenige eyereh van faifan-
ten, velthoenderen , of andere drergelyke op tè ne-
men, hy zy jong ofte oud, op de verbeurte van twee
iKcyfers guldens j ende ingeval eenige lüyden óf kin-
deren bevonden worden fiitks gedaan te hebben $ foo
fal men die felve boeten en breucken aan die felven
luyden,cnde ook aander kinderen ouders met'er daat
executeeren. Item , dat alle landlieden binnen een
half myl van alle waranden woonehde,haarlieder hon-
den, die iy hebben , een knuppel aan den hals hin-
gen fullen, op dè verbeürté van een Keyfers gulden.
Item, indien ymant wift eenige velthoenderen, ofte
andere wilde beeilen neften met eyeren , lal gehou*
deh wefen deielve te laten ftaan met alfulke vruch-
ten daar defelve inne ftaari > de breette ende wytté
vân eentreede, om defelve eyeren te befchutten. Item,
dat niemant velthoenderen , of faifanten niet werre-
gaàrn, hóenderiacken of anderiints , daii metten vo-
gelen fal mogen vangen, hy zy edel ofte onedel,
Geeftelyk of-Werelilyk,fonder expres confent enper^
miiîîe yan de Koninglyke Majefteyts Stadhouder, of
fynen iR.aade t'Utrecht, op de verbeurte van den in-
ftrumenten , ende daar boven van fes Carolus gulden.
Item, dat niemant ook en fal m'ogén fchieten rey-
gerS, quackén, putóoreri, lémonen, of patryfen , buy-
ten confent als vooren. Item, foo wie eenige net-
ten , het zy werregaarn , hoenderfacken ofte andere
binnen fynen huyfe hadde op het platté land , die 'âl-
iulks niet gèpertnitteert en waar, fal gehóuden we-
fen defelve hem quyt te maken binnen deh tyd vaii
veertien dagen, of indien zy hen mette felve behelpeii
met hoenderen ofle eenig wild te
Vangen , fullen de-
felve netten eh inftrumenten vérbeurt zyn , en daar-
enboven fal een ygelyck van henlieden vervallen we-
fen in een boete van fes gulden. Ïteni, éh fal ook
niemant van den landluyden, op het platté land woo-
nendé, oftè andere, wie hy zy, eenige netten, οί
andere inftrumentén mogen herbergen ofte logeeren,
op p(fene als boven ten waare henlieden bÎéekcoftc
kennèlyk ware, dat defelve netten toebehoorden èè-
nige p'erfonen, die by den Stadhouder ofte
Raden gé-
permitteert ware te vangen. Item, indien de vooriz.
warahtmeèfter \Vifte, of prïsiefumeérde döormerkelykc
redënéh ert verhoopte te vinden iti eenige huyfen op
ten platten Lande eenigé van de voorfz. netten, M.
dié
voOffchi-evewarantmeeftergépermitteert ^yn, on-
derfoek te doen in de Voorfz. huyiÏngen, ende indien
ymand in v^eygeringe ware de warantmeefter in tela-
len, fal vervallen wefen in de pœne als boven, endé
daarenboven arbitrarlyk gecorrigeert werden. Item^
fullen ook alle die geene, die eenig wild, het zy hart^'
rhee, hafe ofte andere, binnen der Stad van Utrecht
krygen, ofte die geenen, die het te koope brengen,
gehouden wefen te verklaren den >^araritmeefter
(des
van hem verfocht zynde) waar fy het felve gekregen
hebben , van
wien, endè waar het felve gevangen is.
Item, dat niemant éériige haien, veldthoenderen , of
ander wilt , alhier in het Sticht gevangen, en fal
mogen verkoopen, ten zy hy die warantmeefter de-
felve geprasfenteert fdl hebben, tot behoef van den Ho^
ve t^Urrecht, op dé verbeurte van driegulden.
Îtetri,
dat ook niémant en fal mogen gaan wachtelen, heb-
bendé by hem eenige honden , dan alleenlyk met een
fteekgaarn én een lleep, fonder méér, op pœne van drie
gulden, ende verbeurte van fyri gaarn. Item, dat nie-
mand óok en fal mogen eenige duyven vangen met
netten, ofte andere inftrumenten op het platteland,
op poene van t'elken reyfe té verbeuren vier gulden.
Item ^ foo wie confent hebbende om hoenderen te
mogen vartgen, meer hoenderen gebrocht worden
dan hy begeerde, fal die hoehdei-vanger die felve over-
tallige hoenderen leeverén den warantmeefter, én iri-
ders niemant, én ingeval ook die hoendervafigers ha-
ren Heer niet hoender genoeg en brachten, fal die
wafantmeeftér inquifitie mogen doen, waar die hoen-
dervang'ers die hoendérs lateh j om henlieden daar af
tc doen corrigeeren. Item, ingevalle ymand kennif·

fe


-ocr page 387-

fe hadde, dat 'er eenige perfoonen waren , van wat
qualiteyt ofte conditie hy zy, die eenige poinélen of
articulen, in de voorn. Ordonnantie begrcepen, ge-
contravenieert hadde,en het felve niet aan en brachte
aan den warantmeefter, fal vervallen wefen in de poe-
ne van twee gulden. Item , indien ymand den wa-
rantmeefter met woorden , of met werken , woude
misdoen ofte misdeede , fal arbitralyk' gecorrigeert
worden, ten exemple van anderen. Item , dat ook
alle Officiers van den platten lande , als Schouten en
andere, (des verfocht zynde) gehouden iullen zyn ,
die warantmeefters te doen alle adfiftentie, tegens al-
len den genen, die niet en behoorden te jagen in den
Lande van Utrecht, ende tegens den overtreders van
defe Ordonnantie, die daar van by den warantmeefter,
naar redelykheyt en tot difcretie van den Hove ge-
loont fullen werden. Ende fal den warantmeefter in
het aanbrengen van de voorfz. boeten en breuken ge-
loof hebben op fyn eed. Item, alle die geenen, die
by den Stadhouder , ofte by den Raade gepermit-
teert fal wefen, binnen den Lande van Utrecht te
vangen, iullen gehouden wefen den name van denge-
nen, die voor henlieden vangen fullen, tedoeniftel-
len in de aiSte van het confent, ende den warantmee*
iler daar van kenniflê doen hebben : welverftaande,
indien fylieden by ymand anders, dan in de aóte van
confent genaamt ial zyn , deden vangen, dat tegens
den felven geprocedeert fal worden , tor executie van
de boeten fulks als boven. Item, fullen alle de voorfz.
boeten en breuken gedeylt worden aan drie deylen, tc
weten, het eerfte deel, tot profyte van Koningl. Majt.
het twede van den voorn, warantmeefter, het darde
tot profy te van den aanbrenger. Ende ten eynde nie«
mand hier van ignorantie en prœtendeeVe, foo ordon-
neeren en committeeren u Deurwaarder ende Panders
voorn., omme binnen defe Stad Utrecht, en alle an-
dere Steden ende plaatfen 'sLands van Utrecht, daar
het nootfaakelyk wert, ende mengewoonlyk is publi-
catie te doen, ende aldaar met voorgaande klolduy-
dinge, afliftentie van den Gerechte, ende anders, be-
hoorlyke defe onfe jegenwoordige Ordonnantie ende
Placaat publiceert en verkondigt. Des t'oirconde
hebben wy het zegel van Juftitie van den voorfz. Ho-
ve , by forme van Placate op het fpatium van defen
doen drukken, op den 13 Juny lyfö. Onder ftont,
gefchreven by mynen Hecre den Stadhouder, Prxfi-
dent ende Raden des Konings, in den Hove van U-
trecht, ondergeceekent, G. Schry vers. Op dc rugge
ftont gefchreven , gepubliceert dit Placcaat, op den
8 July iff<). van den Stadhuyfe binnen Utrecht,by
voorgaande klokluydinge,ende met afliftentie van den
gefeth Schout, ende eenige van den Gerechte der Stad
Utrecht. Onderteykent, H. ingerfmitten.

VAN DE JACHT, II. BOEK. XVII. TIT.


IX. NIEUWE Ordonnantie op het fiuck van de Jacht, by de Statengeconcipeert^ ende hy den
Prince van Orange geapprobeert, in dato den 31 Maart MD L XXX,

Die Prxfident ende Raaden 's Konings in den en fal niogen vervorderen te jaagen, vliegen , uytge-
Hove Provinciaal van Utrecht, den cerften fondert met den havick, op depittoren, die het iêlve
Deurwaarder, ofte Pander van den felven fullen mogen doen, ofte met eenige inftrumenten tc
Hove hier op verfocht , faluyt. Alfoo die vangen hafen, velthoenderen , fàiiânten , ofte eenig
drie Staten Lands van Utrecht ons doen leveren heb- weywerck teexerceeren van blyvent wilt,hair, ofte
ben feekere articulen, nopende die jacht, by henlie-j veer, dan alleenlyk van Jacobi tot Lichtmis, ende
den doen concipieeren ende bewerpcn,en by d'Excel- van Lichtmis tot Jacobi toe en fal niemand, wichy
lentie van den Prince van Orangien, Stadhouder der ί zy, eenig wilt mogen jagen, of vangen, op diepoe-
voorfz. Landen van Utrecht naderhand geapprobeert ne van haar honden , vogelen , netten en alle haare

inftrumenten , tot fulks gebruykende , ende daar en
boven vervallen , omme in twee naaftkomende jaaren
niet te mogen jaagen nog vliegen , ende dat voor de
eerfte reyfe, ende daar na arbitralyk geftraft te wor-
den.

Dat niemand eenige jonge hafen fal mogen opnce·
men, nog eenige jonge velthoenderen, of ouden die
van eenige klemmen bevlogen, ofte bejaagt worden,
op het veriêc mogen opneemen , op die pœne' van
twintig Carolus guldens.

Dat niemand op eenen dag , meer als twee hafen
fal mogen vangen , of uyt het velt dragen , op ver-
beurte van twintig Carolus gulden.

Noch en fal niemand, op het verbeuren van gely-
ke pœne, mogen jagen, of eenig wiltbraad ftricken,
ofte vangen, loo wanneer eenig fneeuw leyt, of ge-
vallen is.

Dat niemand van eenige perfoonen, zynde geprivile-
geert, fal eenige velthoenderen mogen vangen met eeni-
ge leegcr-hondcn, op die verbeurte van de honden,
ende nog vervallen te wefen in de voorfz, poene.

Dat ook niemant geprivilegeert zynde, en fal mo^
gen velthoenderen vangen met den iack, dan in ey-
gener perfoon, of haar domcfticqucn broôdrgen die-
naar , of foo ymand waare die geenen broodigen

dienaar en hadde, die verftant hadde hoenderen te
vangen, fal fig mogen doen keveren by eenen ande-
ren hoendervanger, dan fal den felven den Houtvef*
ter komen praeienteeren» omme
daaT inne behoorlyü;
confent tc verwerven, ende <kc confent gcduerende
Ccc êd

en beveftigt, ons ordonneerende daar van brieven van
Placaate te doen depefcheeren en publiceeren, ten
cynde niemant daar van ignorantie foude hebben tc
pretenderen. Soo is 't, dat wy u Deurwaarder» of
Pander dienvolgende ordonneeren en committeeren,
omme binnen de Stad Utrecht, ende allen andere Ste-
den en Plaatfen 's Lands van Utrecht, daar het van
nooden wert,en mengewoonlyk is publicatie te doen,
met voorgaande klockluydinge ende afliftentie van
den Gerechte, te publiceeren die voorfz. articulen, de
welke hier na van woorde te woorde volgen.

In den cerften, dat niemand, van wat qualiteyt of
conditie hy zy,eenig wik,als harten, reeden, fwy-
nen, en fal mogen vangen, offchieten, met honden,
panden, fl:rikken, buflchen, boogen, ofte eeniger-
hande infl;rumenten, als die geene, die fyn Excellen-
tie daar toe fal hebben geprivi legeert, op die verbeur-
te van het gevangen, ofte gefchoten wilt, met allen
inftruraenten daar toe gebruykt, en honden, gaaren
en panden, ende nog aaar en boven verbeurt tc heb-
ben hondert Philippus gulden, of uyt het Sticht ge-
bannen te worden.

Dat niemand eenige hafen en fal mogen vangen,
met panden, gaaren, ftricken, öfte met bufl^chen,
boogen, fchieten, flaan, oftefteeken, op pœnevan
twintig Carolus gulden, boven die panden, gaaren,
ftricken, buflchen, boogen ende andere inftrumen-
tcn tot fulcks dienende, ende daar en boven arbitralyk
geftraft te worden.

Dat niemand van de gepriviÏegccrde perfoonen fig
//. Deil.

-ocr page 388-

VAN DE JACHT.

3U

aâtempus^mixètn voorfz.Houtvcfter fyne goetdunc-
ken , op die verbeurte van twintig Carolus gulden
voor de eerile reyfe, endc die andere tot arbitrale
ftrafFe.

Ende de geenen , die gequalificeerc zyn om velt-
hoenders te mogen laten vangen, dat fy luyden een
velthoender-vangcr fullen mogen ftellen , mits den
Houtveiler die te pracfenteeren, en den Houtvefter't
felve gehouden fal zyn toe te laten, mits dat den hoen-
dervanger fyn eed doen fal naar behooren, en fal van't
koppel hebben vier ftiiyvers.

Item , dat alle huysluyden ten platten lande woo-
nende, geene honden en fullen mogen houden , nog
genige nacht-jaagende honden of fpelioenen, ten zy
den voorfz. Houtvefter die honden keurfaam bevint,
ten huyfe ofte hoffteede te baflchen ende bewaren,
ten zy defelve knuppelen van dardehalve voet lengte,
ende onder als een middelbaar poot dickte, aan den
hals ileets hebben hangende, op de verbeurte van de
honden , ende daar toe vier Carolus gulden t'eicken
reyiè , als die honden fonder knuppelen aan den hals
fullen gevonden worden.

Dat alle geprivilegeerde omme te mogen jaagen ,
vliegen ende partrifeer'en, haren vank niet en lullen
mogen verkoopen, op die pœne van twintig gulden
t'elken reyfe, als fulks bevonden fal worden, te ver-
beuren.

Dat alle die geene , die patryfen te vangen toe-
ilaat, fullen t'elken vank die oude hoenderen moeten
laten vliegen, ten waare dat 'er twee oude hanen on-
der die kud waren , fal den vanger gehouden zyn,
voor den -eenen oudften quaatften haan , die hy be-
houden fal, een jonge hen in de plaatfe te latenfprin-
gen , op die pœne van vier Carolus gulden t'elken
reyfe te verbeuren, die hier inne breuckig gevonden
fal worden.

Dat niemand en fal mogen roven eenigehorftenvan
rcygers, quacken , leeperaars ofte fcholiFers, op de
pœne van twintig Carolus gulden.

Nog dat niemand en fal mogen roven die neften
van pittoren, op die pœne voorfchreve voor de eerfte
reyfe.

Dat ook niemand op wolf, ofte vos te vangen met
cenige honden fal mogen te velt trecken , ook mede
fullen die weyluyden gehouden zyn, haarkleynehon-
den gekoppe t te behouden , tot der plaatfe daar de
vos fyn ftandtplaats heeft, die jacht aldaar volrecht
zynde, wederom die kleyne honden in te fchreyen en
op te koppelen , ende alfoo geweydelyk te trecken
naar een ander bolch , ofte ftandplaats , ofte naar
huys.

Omme alle de voorfz. Ordonnantiën te bat te mo-
gen nakoomen en executceren , dat die Maarfchalk
en allen Officieren, Schouten enGerechtsluyden,ten
platten lande woonende, fullen gehouden zyn, den
Houtveiler te aififteeren , foo wel in fyn boeten te
cxecuteeren , als in de adminiftratie van defe voorfz.
Ordonnantie.

Indien eenig wiltbraat by eenige landluyden, ofte
cenige uytheemiche perioonen heymelyk, ofte in het
openbaar worde ingebragt , fullen het felfde voor al
den Houtveiter moeten praefenteeren , en foo fy fig
niet en weten te verdecdigen, als gerechtelyk gevan-
gen I fal den aanbrenger dat wilt hebben, ende die
darde part van de voorfz. boeten.

Dat niemant eenige hafen ofte hoenderen en fal mo-
gen vangen , binnen een half myle in het rond van
defe Stad, te weten , binnen defe navolgende geno-
mineerde Dorpen , om defe Stad Utrecht gelegen ;
fllsfe Ooftbroeck, Bunnick , des Reguliers boifchen,
Jutphaas» die Meern, het Hoi* ter Weyde, Zuylen,
die Clophamer en het voordorp van Sinte Martens-
<Jyk , op die pœne van hond ende inilrumenten, en'

twintig Carolus gulden.

Dat geen uytheemfche in het Sticht en fullen mo-
gen jaagen,
ν iegen, nog eenig weywerck exercee-
ren, op die verbeurte van hare honden, vogels, net-
ten , ende gaaren , ende hare inftrumenten voor de
eerite reyfe, en daar naar arbitralyk geftrafc te
ΛνοΓ-
den naar gelegentheyt der faaken , ten ware dat den
felfden confent hadde van den Houtvefter, om fyn
honden ofte vogel te mogen aanbrengen, en niet lan-
ger, en dat op die behoorlyke gefpecificeerde limi-
ten ende ty den, naar gelegentheyt der faaken, en dat
tot difcretie van den Houtvefter.

Ende of ymant foude willen allegeeren in het Sticht
gebooren , ende nochtans daar buyten refideerende,
alwaar men die geprivilegeerde defes Stichts niet en
wilde gedogen, dat die felve in dit Sticht niet en ful-
len mogen jagen, vliegen, fchieten ofte vangen, op
die pœne van twintig Carolus gulden, en te verbeu-
ren haare honden, vogels, netten , buiTchen, boo-
gen en alle weymans inftrumenten , en nog daar en
boven vervallen te zyn in een boete van twintig Ca-
rolus gulden voor die eerfte maal.

Dat ftracks fonder dilay, alle fchrobbers ende heg-
gejagers verboden word, van nu voortaan met haar
leegerhonden, haaswinden, of eenige andere jagen-
de kleyne honden niette velt te gaan, binnen die voor-
fchreve tyd, op de verbeurte van haar honden, tiras
ende netten, en daar en boven vervallen te zyn ineen
boete van twintig Carolus gulden. Welverftaande,
dat die leegerhonden geheelyk verboden worden voor
den tyd van drie jaaren.

Dat niemant eenig conyn fal mogen fretteeren,
nog eenigeconyn neften roven, nog na conyn fchieten,
rommelen ofte ft om melen, doppen, nog uytdelven,
met honden jagen, ofte met panden , buylen of net-·
ten vangen, dan die genen, die de waranden van dc
Staten gehuurt, gepacht ofte in pandfchap fullen mo-
gen hebben, op die verbeurte van die gevangen co-
nyn, ende alle die inftrumenten daartoe propys, met
nog vervallen te zyn in een boete van twintig Caro-
lus gulden, ende àk voor de eerfte reyfe, ende daar
na arbitralyk geftraft te worden.

Ende of daar ymant ware , die eenige fretten had-
de , fal defelve moeten leeveren in handen van den
Houtvefter, die hem totredelykheyt betalen fal,fon-
der die te mogen alieneeren , verkopen ofte weg ge-
ven , op die verbeurte van twintig Carolus gulden.

Item , dat niemant met eenige inftrumenten velt-
hoenders fal mogen fchieten , of met ftricken vangen
faiiânten, nog koorn- of berghoenderen , op die pœ·
ne vooren verhaalt.

Dat fig niemant en fal mogen vervorderen eenige
eyeren van faifanten, coornhoenderen ofte patryfen op
te nemen, hy zy jong of oud , op die ftrafFe van fes
Carolus gulden t'elken reyfe } en of fulks by kinde-
ren gedaan en bevonden mochte worden, fal die pœ-
ne haar ouders, ofte diegene die haar alimenteert,
afgenomen werden.

Item, of ymant vond ofte wifte eenige neften van
faifanten , coorn- of berghoenderen, of patryfen met
eyeren of jongen , fal die laten onbefchadigt of be-
rooft , latende die heyden , daar die neften in ftaan,
twee roeden in het ronde ongefchent, gebloot, ge-
maayt, gefneden of geplukt, op die pœne van tien
Carolus gulden.

Endc foo fulks by kinderen bevonden word gedaan,
fal die boete haar ouders, ofte die haar voeden, af-
genomen werden.

Dat niemant, hy zy geprivilegeert of niet, eenige
faifanten, velthoenderen, of berghoenderen, ofcoorn-
hoenderen fal mogen met wargaaren of ftricken van-
gen , op die pœne van den vank, en haare netten en
jnftruraenten, en nog een boete van twintig Carolui

gul-


-ocr page 389-

VAN DE JACHT. II. BOEK. XVII. TIT. 387

tyt voorts geen weywerk te mogen exerceeren ofte
gebruyken, en die gene, die geen privilegie en fou-
den weten te bewyiën , lal daar over arbitralyk ge-
ftrafc worden , naar behooren en gelegentheyt van der
faaJi:e.

Item, foo wie eenige netten, ileepen, boender-
facken, wargaarn , of eenige weymans gereetfchap
by hem hadde,in eenige Steeden in het Sticht, ofte
ten platten Lande woonende ,ende Stads privilegie ge-
nietende, weefende ongeprivilegeert, fal het fell-de
gereetfchap binnen veertien dagen naar de publicatie
van deefe, hem quyt maaken, ende leeveren in han-
den van den Houtverter, hier toe genomineert, op
die verbeurte van het felfde gereetfchap, ende daar
en boven verbeuren een boete van twintig Carolus
gulden.

Ende foo ymand eenige netten , ftaalen, ftricken,
ofte eenige inftrumenten , omme eenig Avilt te van-
gen, achterhielt, ofte in eenige anderen als des Hout
vellers handen bragt, ofte verkoft, die fullen in ge-
lyke pœne ende boeten vervallen zyn, ende den aan-
brenger, die den Houtveiler eenige peribonen nomi-
neert, die indeeiè, ofte eenige van de voorfz. articu-
len fig misbruyken, fal voor fyn aanbrengen hebben
het dardendeel van de voorfchrevc aangebrachte boe-
ten.

Item, dat niemand en fal mogen gaan wachtelen
met eenige honden , oi netten, dan met een fteeck·
gaarn ende een ileep op een wagtel, diebuyten-maa-

re van den Houtvefter, dat het was van een geprivilc-
geert perfoon.

Dat geen verkoopers, binnen Utrecht woonende,
éenige hafen , conynen , velthoenders , faifanten,
berghoenderen, coornhocnderen, nog wilde oude duy-
ven en fullen mogen koopen, noch daar mede voor-
ilaan om te vwkoopen j ten ware met confent van den

beurte van twintig Carolus gulden.

Item , dat van alle deefe voorfz. boeten den aan··
brenger genieten fal den darden penning

Voorts dat niemand , van wat qualité hy zy, fîch
vervorderen fal te vangen , ofte met buflchen, ofte
boogen te fchieten eenige duyvcn, ende of daar eeni-
ge waareu, wie fy zyn , die eenige gaarn hadden, dat
deielve gehouden lullen zyn die te brengen aan han-
den van den Houtveiler, die genomineert lalwoiden,
op poene van twintig Carolus gulden, ende die twee-
de reyfe arbitralyk geftraft te worden.

Dat niemand , wie hy zy, eedel ofteoneedeï, par
compagnie eenige hafewinden, of honden fal mogen
houden.

Dat ook niemand eenige fwaaneneften fal mogen
beroven, pennen lleeken, of anderiints beichadigen
op de pœne als boven

Voorts dat niemand eenige vogelkooyen en Πιΐ
mogen beroven, iloorcn , nog ook op een half mylc
weegs daar omtrent met eenige buHbhen fchieten,
op pœne van de bu(rchen,en nog te verbeuren twin-
tig Carolus gulden, ten behoeven als boven.

guldeni en fal daarenboven fyn gerechtigheyt verlie· 'Hourvefter, ende denfelfden by eede verklaren , Avie
ien , die hy foude mogen allegeeren , omme van die ihaar het lelfde geleverc , okc vcrkofi heeft, op ver-

Ende ten eynde deefe Ordonnantie bat naar i}'nc
inhouden, ende teneur achtervolgt mag worden, en
op dat op alles goede ordre en toefigt gedragen zy,
hebben die drie Staten van den Lande van Utrecht:
tot Houtfefter geftelt ende genomineert, Heer Anto-
nis Ruth , Kanonick 'Sinte Marie t' Utrecht. Des
t'oirconde hebben wy het zeegel van jurtitie van den

len gebreyt, op een pœne van tien Carolus gulden, voorfz. Hove by forme van Placate , op het fpatiuni

met verbeurte der honden en gaarn. ' van deefen doen drucken, den leften Marty een duy-
Item, dat niemand van eenige lantluyden, ten plat- fent vyf hondert tachtig. Onder ftont gefchreven.
ten Lande woonende, eenige weymans, nog fchrob- By myn Heeren die Prselident en Raaiden 'sKoninks

bers inftrumenten fal mogen herbergen, ofteinfynen t'Utrecht, onderteckent, L. Wynen, endebeieegelc

huyfen plaatfe geven, op pœne als voorfz. , ten wa- met een root opgedrukt zeegcl,in forme van Placaatc.

re hem blykt ende gelooffclyken fchyne vertoont wa- Nog ftont onder gefchreven. Gepubliceert van den

Stadhuyfe t'Utrecht, met adfiftentie van Jonker Ni-
colaas van Zuylen van Draakenborg&c. Schout, mits-
gaders die van den Geregte der S.ad voorfz. naar
voorgaande klockluydinge, op den cerften April i f80.
By my Deurwaarder, onderteeckent, C. van Myn-
den.


X. NADER Flacaat van de Ed. Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, beroerende de
Jachte enJVütbanevanden felvenLande, gearrefleert den s Oecemb, MDLXXXI,
den 25 Januar. MDLXXXIIL den i^. May MOLXXXlK gecorri-
geert by den Grave van Nyennaar, den 11 OM. MOLXXXVII. dat van
den 5 Decemb. 1581. gerenoveert by de Hooggem. Staten den
5 Novemb.
ΜΌ CXFIIL en eenigfints gecorrigeert den
20 Februar. MOCLXFL

Den ( I ) Prince van Oraingien, Grave van Naf-
fou , &c. Stadthouder , ende die van den
Rade 'sHoofs Provinciaals van Utrecht,den
eerften Deurwaarder ofte Pander hier toe
verfocht, faluyt. Alfoo myn Heeren die Staten van
Utrecht diverfe articulen doen concipieren en geap-
probeert hebben , nopende het vangen van alle het
^'ilt, foo is 't , dat wy u ordonneren en bevelen,
die felve articulen alomme binnen die Stad , Steden,
ende Lande van Utrecht (daar men iulks gewoon-
lyk is te doen ) te publiceren ends verkondigen a op
dat niemant daar van eenige onwetenlchap ofte igno-
rantie eri prsetendere.

In den eerften, alfooveeleperfonen, onder'tdexel
van gepnvilegeerde , geen magt ofte lall hebbende,
hun vervorderen te jagen ende partrifcren ,
foo is 'i,
//. Deel.

dat ( 2 ) die Staten goet gevonden hebben , dat men
een cedulle maken fal vanlalle diegene, die men gequa-
lificeert kent,oin te jagen ende partriferen , en dat men
die leveren fal den Houtvefter, ende foo wie daar in-·
ne niet begrepen en is, fal niet niogen jagen ; des ful-
len die gene, die uyt de cedulle by erreur ofte anders
gelaten foude mogen wefen , enae fuftineren wilden
geprivilegeert te zyn, dat fy lullen mogen ( 5 ) 't
lèlve die istaten remonftreren , foo men niemant gc-
meynt is in zyn gercchtigheyd ende privilegien te ver-
korten.

IL

Item, dat niemant, van wat qualité ofte conditie
hy iy , eenig"wilt, als harten, rheden, fwynen, en
fal mogen vangen of fchieten, met honden, panden,
ftricken, buflen , bogen, ofte eenigerhande inftru-
menten,
(4) alsdc gene die 'zyn Excclientie, geac-

Gcc i ecpteéie


-ocr page 390-

cepteert hebbende die hooge Overigheyt van den Lan-
de van Ut rechc, daar toe ial hebben geprivilegeert,
op de verbeurte van het gevangen ofte gefchoten wilt,
met alle in il rum en ten daar toe gebruykt, en honden,
gaarn, ende panden, ende noch daarenboven verbeurt
te hebben hondert Philips guldens, ofteuythet Sticht
i^ebannen te worden, (f)

111-

Voorts, dat nieniant, van wat qualité hyfy, Gg
vervorderen en ial te vangen, ofte met buiTcn, of
bogen te fchieteneenige duyven, ènde ot daar eenige
waren, wie fy zyn, die eenige gaarn hadden , dat de-
fel ve gehouden fullen zyn die te brengen aan handen
van den Houtvefter. (7) En dat niemant van die
huysluydcn eenige duyven , des winters op de fnee
rontom haar bergen vliegende, beichadigen, of van-
gen fullen met eenige initrumenten, hoe die genoemt
mogen worden, nochte ook dat fyluyden gene fla-
gen , om duyven te vangen , ten platten Lande uyt
fullen mogen ftellen, op pœne van twintig Carolus
guldens, ende de tweede reyfe arbitralyk geftraft te
Vordcn. (8)

I V.

Dat niemand eenige hafen en fal mogen vangen met
panden, giarn, ftricken , ofte met bufien , bogen,
fchieten, liaan , of ileken, op poene van twintig Ca-
rolus guldens , boven die panden, gaarn , ftricken,
builen, boogeη, ende andere inibumenten, totfulks
dienende , ende daarenboven arbitralyken geftraft te
\vordcn.

V.

Dat niemant van de geprivilegeerde perfoonen iÏg
en mogen vervorderen te jagen , uytgefondert ha-
vick, op te bittoren , ( 9 ) die felve fullen mogen
doen ; ofte met eenige inftrumenten te vangen haien,
vclthoenderen, faifanten, ofteeenigweywerk teexer-
ceren van blyvent wild, hair ofte veer , dan alleen-
lyken (
ig) vanjacobi tot Lichtmis, en van Licht-
mis tot jacobi toe : ende en fal niemand, wie hy zy,
eenig wilt ( als boven ) mogen jagen of vangen, op
de pœne van haar honden, vogelen, netten, endeal-
le haar inilrumenten tót iulks gebruykende, en daar-
tnboven vervallen omrne in twee naailkomende jaren
niet te mogen jagen, en dat voor de eerfte reyfe, en
daar na arbitralyk geilraft te worden. (11)

V I.

Dat niemapd eenige jonge hafen fal mogen opne-
men, nog eenige jonge vclthoenderen, (12,) ofte ou-
de, die van eenige klemmevogel bevlogen of bejaagt
worden , op 't verfet te mogen opnèmen j op de pœ-
iie van tAvintig Carolus gulden.

VIL

Item, of ymand eenige hafen j conynen, ófte an-
der wilt onwetende gevangen hadde, te weten, met
rapen, garft: j ofte "ander koorn te mayen, die ial ge-
houden wefen alfulk wilt binnen drie dagen te bren-
gen aan handen van den Houtvefter , ofte indien het
lèlve niet gequetil en is, te laten loopen ^ op pœne
als voren.

' y 11 L

Item j fullen ook die huysluyden gehouden zyn j fo
"ivat trapganièn fyluyden fchieten,den(i 3)Houtvefter of
Officier van der plaatfe te pracfenteren, dewelke hem
daar voren betalen fal twee Philips gulden , ten ware
iyluyden defelve aan geprivilegeerde perfonen verkof-
ten j ten pryfe voorfz., fonder die prylè te buyten te
i»aan, op pœne als boven.

I X.

Dat nienbant op eenen dag meer als twee hafen fal
inogen vangen, oke uyt den velde dragen, op verbeur-
te (14) van twintig Carolus guldens, ende en fal niet
meer als drie dagen ter weeke te velde mogen gaan,
tèti fy daar merkelyke redenen ende oorfaaken zyn

588

(ij-) ter contrarie, op dc verbeurte als boven.

X.

Nog en fal op verbeuren van gelyke pœne niemant
mogen jagen , ofte eenig wiltbraad itricken, ofte
vangen, foo vvanneer eenig iheeuw ieyt, ofte geval-
len is.

C16) X I.

Item, dat alle huysluyden, ten platten Lande ende
in de vryheden van de Steden wonende, geen hon-
den en liillen mogen houden, nog geenige nachtja-
gende honden ofte fpielioenen houden , ten fy den
Houtvefter die honden keurfaam bevint ten huyfe ofte
hofftede re bebaifchen ende bewaren, ten iy defelve
honden bepoot zyn , ofte een flepende kluppel aan
den hals fteeds hebben hangen , op de verbeurte van
de honden, ende daar toe vier Carolus gulden t'elcke
reyfe, als die honden fonder kluppelen aan den halsiul-
len worden gevonden.

X I I.

Dat alle geprivilegeerde omme te mogen jagen,
vliegen ende partril'eren, haren vank niet en fullen mo-
gen verkopen, op pœne van (17) twintig gulden,
t'elke reyfe als fulks bevonden fil worden, te verbeu-
ren , en fullen 'daarenboven gepriveert worden van ten
eeuwigen dagen meer te mogen jagen, ende arbitrale
correaie.

(18) X I ï L

Dat alle die partryfen te vangen toefl:aat, fullen
t'eike vank die oude hoenderen moeten laten vliegen,
ten ware dat'er twee oude hanen onder die kudde wa-
ren , fal den vanger gehouden zyn voor den eenen
outften quaatften haan die hy behouden fal, een jon-
ge hen in de plaatfe te laten fpringen , op de pœne
van tien Carolus guldens t'elke reyfe te verbeuren ,dic
hier inne breukig gevonden fal worden.

XIV.

Dat niemant en fal mogen rooven eenige horften
van reygers, quacken, leperaars, ofte fcholfers, ofte
defelve met buifen ofte bogen fchieten, op pœne van
twintig Carolus guldens.

X V.

Noch dat niemant en fal mogen rooven die ncft:en
van bittoren, of fchieten als voorfz., op die pœne
vooriz. voor die eerfte reyfe.

(lp) XV L

Dat ook niemant op wólf ofte vos té vangen mee
eenige honden en fal mogen te velt trecken, ook ful-
len mede die weyluyden gehouden zyn, haar kleyne
honden gekoppelt te houden , tot der plaatfen daar
een vos zyn Itantplaacfc heeft, de jacht aldaar vol-
recht zynde, wederom die kleyne honden in te fchrey-
den ende op te koppelen , ende alibo geweylyk te
trecken na een ander bosken ofte ftantplaaife, ofte
naar huys. Ende fulJen ook die huysluyden ten plat-
ten lande gehouden zyn , by foo verre eenige vofteit
onder heur reforte ofte op heurén ackeren bevonden
Worden jongen te hebben in der aarde,defelve'uyt te
delven ofte uyt te graven, op pœne van twintig Ca-
rolus guldens.

XVII.

Ömme alle defe voorfz. Ordonnantie te bad te mó-
gen nakomen ende executeren, dat die Maarfchalkeii
en alle Officieren, Schouten en Geregtluyden van de
Steden ende platte Landen, fullen gehouden zyn den
Houtvefter te affifteren, foo wel in zyn boete te exe-
cuteren, als in de adminiftratie van deiè voorfz. Or-
donnantie.

XVIII.

Indien eenig wiltbraat by eenige landluj'den, ofte
eenig uytheemfche perfoonen heymelyk, ofte in hec
openbaar worde ingebrocht, fullen 't felve voor al-
len den Houtvefter (20) moeten prœfenteren, ende
foo fig niet en weten te verdedigen , als
geregtelyck

gcvan-

VAN DE JACHT,


\

-ocr page 391-

ν A Ν D Ε J A C H T. //. BOEK. XVIL ΤΙΤ.

389

fayfanten, nogkoorn-nog berghoender, op de poene
voren verhaalt.

X X V I T.

Dat niemant fig en fal mogen vervorderen eenige
eyeren van fayfanten, koornhoenderen , ofpatryicn
op te nemen , hy zy jonk ofte out, op de llraffc van
(29) fes Carolus guldenst'clken reyfe,en of fulks by
kinderen gedaan bevonden mochte worden, fal de
pœne haar ouders, of de gene die haar alimentcert,
afgenomen worden.

(go) X X V 1 I 1.

Item, of y mand vont, ofre wiilc eenige neftenvan
faifamen, koorn-ofte berghoender, ofte patryfen mee
eyeren of jongen , fal die laten onbeichadigt ofte be-
rooft, latende die heyde daar die nelten in üaan, twee
roeden in 't ronde ongefchent, gebloot , gemaayt,
gefneden, ofte geplukt, op de pœne van tien Caro-
lus guldens.

XXIX.

Ende foo fulks by kinderen bevonden word gedaan
fal die boete haar ouders, of die haar voeden, afge-
nomen worden.

XXX.

Dat niemant, hy fy geprivilegeert ofte niet, C 3 î )
eenige faifanten, veldhoender, oitc koornhoender fal
mogen met wargaarn ofte Ilricken vangen, op de pœ-
ne van den vank, ende haar netten ende inftrumen-
ten , ende nog een boete van twintig Carolus gul-
dens, ende ial daarenboven zyn gerechtigheyt verlie-
fen , die hy foude mogen allcgeren,omme van dictyd
voorts geen wey werk te mogen exerceren , ofte ge-
bruyken , ende de gene die geen privilegie en foude
weten tebewyièn, fal daar over arbitralyk worden ge-
ftraft, naar behoren ende gelegentheyt van defaake.

XXXI.

Item, foo wie eenige netten, ilepcn, hoenderfafc-
ken, werngaarn, cn eenige weymans gereetfchap by
hem hadde in eenige Steden, in't Sticht, of ten platten
Lande woonende, en Stads privilegie genietende,
welende ongeprivilegecrt, fal het iblve gereetfchap
binnen 14 dagen na de publicatie van defen hem quyc
maken, en leveren in handen van den (^2) Houtves-·
ter, hier toe genomineert, op de verbeurte van 'ticl-
ve gereetfchap, en daarenlïoven vervàllen in een boe-
te van twintig Carolus guldens.

XX X 1 L

Ende foo ymand eenige netten , ftrikken of eenige
inftrumenten , ommc eenig wilt te vangen, achter-
haalt , C ? ? ) of in eenige andere als des Houtvefters
handen brogte ofte verkofte, die ial in gelyke pœne
en boete vervallen zyn , en den aanbrenger die den
'(34) Houtvcfter eenige perfoonen nomineert, die in
defen, of eenige van de vooriz. Articulen fig misbruy-
ken, fal voor zyn aanbrengen hebben het derdendeel
van de voorfz. aangebrachte boeten.

(3f) X X X 1 I I.

Itemj dat niemand en Π1Ι mogen gaan wachrelen
met eenige honden of netten, dan met een fteekgaarn
ende een ileep op een wachtel , die buyten-maafcn
gebreyt, op een pœne van tien Carolus gulden, met
die honden en gaarn verbeurt.

XXXIV.

Item, dat niemant van cenige lantluyden, ten plat-
ten Lande woonende, eenige weymans, noch fchrob-
bers inilrumenten , ofte haar honden fal mogen her-
bergen öfte in zyn huyie plaatle gevçn , op pœne als
voorfz., ten ware hen blyk ende gelooffelyke fchync
vertoont ware van den i
36) Houtvefter van gepri··
vilegeerde perfoon.

XXXV.

Dat geen verkoopers binnen Utrecht, ende in an-
dere Steden woonende, eenige hafen, conyn, veld-
hoender,
(57) wachtclen, koornhoender, nog w^l-

C c c 3 dc

gevangen, fal den aanbrenger dat wild hebben j en dc
âerde part van de voorfz. boete.

X I X.

Item, dat niemand wie hy fy, hém en fal vervor-
deren te vangen cenige halen, ofte velthoendercn,
binnen defe na belchreven limiten, alfe te weten, de
Kiophamer, de Blaukapel , de Bild , Ooftbrouck,
Renouwen, en vordernogte anders niet, dan met be-
lieven {tl) van de Staten of heurluyden Gecommit-
teerden, by advyfe van den Houtveiler, ende dat ten
jSne, dat foo die Heeren van den Lande en Staten ee-
nig wilt van doen hadden , gerieft mogen werden.
(2,2) Ende dit fal eerft ingaan Jacobi ifSz. naaft·
komende.

X X.

Dat geen uytheemfche in 't Sticht en fullen mogen
jagen , vliegen, nog eenig wey werk exerceren, op
de verbeurte van haar honden, vogels, netten, gaarn,
ende hare inilrumenteu, voor d'ecrile reyfe, ende op
pœne van vyfiig Carolus gulden , ende daar na arbi-
tralyk geftraft te worden , na gelegentheyt der faa-
ken , ten ware dat den felven content hadde (2;)
van den Houtveiler , om zyn honden ofte vogel te
mogen aanbrengen, ende niet langer, ende dat op die
behoorlyke gefpecificeerde limiten ende tyden, naar,
gelegentheyt der iiiaken, (
24 ) ende dat tot difcretie
van den Houtveiler.

XXI.

Ende of ymant foude Avillen allegéren in 't Sticht
geboren ende gegoet j noch rans daar buyten refide-
rendc alwaar men de geprivilegeerde defcs Stichts
niet en wilde gedogen, dat defelve in dit Sticht niet
cn fullen mogen jagen , vliegen, fchieten , ofte van-
gen, ende te verbeuren haar honden, vogels, builen,
bogen , ende alle weymans inftrumenten, ende nog
daarenboven vervallen te zyn in een boete van vyftig
Carolus gulden j voor de eerfte reyiê. (2f )
(45) XXII.

Dat ftraks fonder dilay alle fchrobbers ende hegja-
gers verboden màg worden, van nu vooftaan mét haar
legerhonden, haaswinden, ofte eenige andere jagen-|
de kleyne honden , niet te veld te gaan, binnen den !
vooriz, tyd, op de verbeurte van haar honden, tiras ,
'ende netten, ende daarenboven vervallen te zyn in een
boete van twmtig Carolus guldens.

X X 1 1 I.

Dat niemand eenige conyn iiü mogen frettercn, nog
eenig conynnellen roven j nog na fchieten, romme-
len, ofitommelen, doppen nog uytdelven, met hon-
den jagen j of met panden , buylen, of eenigerhandc
gaarn, ilricken, ofte netten vangen, dan de gene die
de waranden van de Staten gehuyrt, gepacht, ofte
in pantfchap fullen mogen hebben , op de verbeurte
van het gevangen conyn , en alle d'inilrumenten
daar toe propys, met nog vervallen te zyn in een boe-
te van twintig Oarolus guldens, en dit voor de eerfte
reyfe. Welverftaande, dat fo y mand by nagt fret teer-
de of jaachde, fal de vooriz. boete dubbelt gelden en
betalen, te weren, veertig Carolus guldens, en üog
daarenboven arbitralvk geilraft te worden.

XXIV.

Item j fullen de huysluyden, omtrent die c<)nynen
Waranden woonende, hun katten de ooren aflhyden,
op pœne als voren.

XXV.

En of daar ymands ware, die eenige fretten hadde,
fal defelve leveren in handen van ( I7 ) den Houtvef
ter, die hem tot redelykheyt betalen fal , fonder die
te mogen alieneren, verkoopen of weggeven, op de
mbeurte van twintig Cafolus guldens.

(18) X X V J.

Item, dat niemand met cenige inftrumenteti fal mo-
gen velthoender ichietcn, ofte met Ilricken vangen

-ocr page 392-

3^0

VAN D Ε J A C H T.

de oude duyvcn en Tullen mogen koopen, nog daar
met voorftaan om te verkoopen , ten ware met con-
fent van den ( 38 ) Houtveiler , ende den felven by
eede verklaren, wie haar het felvegelevcrt ofte verkort
heeft- op verbeurte van twintig guldens. ( 39)
(40) XXXVI.

Van alle defe voorfz. boeten den aanbrenger genie-
ten Tal den derden penning.

XXXVII. ,

Dat niemant wie hy fy, edel ofte onedel, per com-
pagnie eenige hafewinden ofte honden fil mogen hou-
den : dat ook niemant eenige fwanen neften ia) mo-
gen berooven , pennen fteeken, ofte anderfins be-
1'chadigen , op pcene van vyftig Carolus gulden, en
voorts arbitralyken geilraft te worden.

XXXVIII.

Voorts, dat niemand eenige vogelkoyen en fal mo-
gen beroven , ftoren , nog ook (41 )
op hondert en
vyftig roeden
ontrent de koyen om die felfde te befcha-
digen, met buffen fchieten, op poene van de buifen ^
ende nog, te verbeuren zo Carolus gulden, ten be-
hoeve als boven.

XXXIX.

Item, fo ymandvan degeprivilegeerde perfoncnbe-
vind, dat eenige perfonen ongeprivilegeert contrarie
die Placaten jagen, ofdefe Articulenexcederen , ful-
len 't felve den(42) Houtvefter te kennen geven, om
by defelve gegyfelt te worden, op pœne van 20 Ca-
rolus gulden, en daarenboven te verbeuren twee ja-
ren hare privilegiën, die den Houtveiler bevinden iàl
hier inne gefimuleert te hebben.

X L.

Item, indien y mand, 't zy edel of onedel, doen-
de (tegens defe Ordonnantie de dienaars van de
Houtvefterye, of Pachters van de waranden, ofte ee-
nige hoendervangers, hebbende bevel van den (43)
Houtfeiler, dreygde, qualyken toefprake, oftefloe-
ge, fal t'elkereyfe verbeuren vyf ende twintig Ca-
rolus gulden, ende fal niettemin by de Procureur Ge-
neraal tegens fulke geprocedeert worden, tot arbitra-
le correâie, naar gelegentheyt van de misdaat.

Bevelende allen Officieren, Juiticieren en Onderla-
ten 'sLands van Utrecht, dat fy hun hiernaar ernfte-
lyk voegen ende reguleren, op pcene als voren. (
44)
(4f ) Gedaan t'Ütrechtden vyfdenDecembr. 1581.
Onderteykent, A. van der Burch. Onder ftont ge-
fchreve aldus: myn Heeren die Staten voorfz,, heb-
ben by voorgaande commiffie, tot Houtvefter gecom·
mitteert, Anthonius Buth. Op de rugge ilont ge-
fchrevenj myn Heeren, op den negenden Decembr.
if8i. hebbe ik Chriftoffel van Mynden , Deurwaar-
der , uwer myn Heeren onderdane dienaar onderfz.,
defen gepubliceert ende verkondigt van den Stadhuy-
fe t'Ur recht, voorden gemeenen volke, naar voor-
gaande klokluydingemetaiïiftentievan JonkerNiclaas
van Zuylen, van Draakenburg , Heere van der Se-
vender, &c. Schout, mitsgaders eenige andere van
der Magillraat aldaar, hier toe by my verfogt wefen-
de, en den welken ik ook copie hier van gelevert heb-
be onder myn hant. T' eenen oorkonde, &c. On-
derteykent , C. van Mynden. Nog ilont op de rug-
ge gefchreven : gepubliceert andermaal by renovatie
op den 2f January ifSj. van den Stadhuyfe t'U-
trecht met affiftentie van Jonker Niklaas van Zuy-
len , van Draakenburch , Heer van der Sevender,
ôcc. Schout, ende eenige andere van den Gerechte al-
daar, naar voorgaande klokluydinge , by my Deur-
waarder. Onderteekent, C. van Mynden. Nog ftont
op den rugge gefchreven : 't Hot volgende die bevelen
van de Staten 's Lands van Utrecht, heeft geordon-
neertjdat dit Placaat van nieuws fü worden gepubli-
ceert. Adum t'Utrecht den 15 May 1584. Onder-
teykent , A. van der Burch. nog was op den rugge
gefchreven. Gepubliceert by renovatie van den Stad-
huyfe t'Utrecht, more folito, op ten May if84.
by my Deurwaarder, onderteykent, C. van.IMynden.
Onder ter halver plyque ftont aldus : Gecollationeerc
jegens die geautentifeerde copye. Onderteekent als
voren, en bevonden t'accorderen. Ende was onder-
teykent} L. de Pauw. En nog onder ter halver ply-
que ftont ; Gecollationeert jegens fekere geautentifeer-
de copia copiie, en bevonden daar mede t'accorderen j
by my, en was onderteykent, G. de Wyckerfloot.
Nog is dit Placaat gerenoveert den fNovemb. 16x8.


( i) Hei htgin van het Placaat van dm 11 OM. lySy. luyd ^j.AdolphGrave thoNyennaar,Moers,,Lym-
borch &c. Gouverneur ende Houtvefter des Lands van Utrecht, den eerften Deurwaarder , ofte Pander
van den Hove Provinciaal van Utrecht hier op verfocht, lalut. Alfoo hier bevoorens die Staten van den
Lande van Utrecht voorfz. zeekere Ordonnantie, of Placaat doen publiceeren hebben op het ftuk vandc
jacht, en wildbaane in den felven Lande, foo is 't dat wy u ordonneeren en bevelen in conformité van den
felve Placate, defe jegenwoordige Ordonnantie alomme binnen &c.

(z) De voorfz. Ordonnantie heeft ^ dat wy met advys van die Staten , volgende die voorgaande Ordonnan-
tie
die.

(3 ) In de voorfz. Ordonnantie ft aai ^ hare prsetenfie onsen de voorfz. Staten &c.

(4) Ah voorfz. fiaat^ dan met fpeciaal Odroy van ons, ende die voorfz. Staten, &c.

Cf ) y^/j «f^» na gelegentheyd van de faake.

( ö j En of &c. tot het woord Houtvefter. Defe periode word in de andere Ordonnantiën niet gevonden.

(7) Defe periode is in het Placaat van 1^87. een weynig dus verandert. En dat niemand eenige duyven ten plat-
ten lande des winters op de inee vliegende, of fittende om der hupluyden bergen, of huyfingen &c.

ί 8 ) Inde voorfz. Ordonnantie word hier nog bygevoegt. En fal onfen Lieutenant Houtvefter, die in defen mis-
bruykt mogen hebben, te recht ftelkn voor het Hof Provinciaal, ofte voor der Schepenen bancken, of
voor Ridder- ende Meefter-knapen, tot zyne difcretie na gelegentheyd van het misbruyL

( ρ ) i)ie 't felve fullen mogen doen. Defe woorden vind men in de voorfz. Ordonnantie niet.

(10) Inde voorfz. Ordonnantie^ veertien dagen na JTacobi tot Lichtmis, en van Lichtmis tót véértien dagen
na Jacobi.

(11) De voorfz. Ordonnantie heeft hier nog., waar voor men haar mettcr daad fal doen cxecutcereri.

(12) JÎÎS voorfz. fiaat hier nog, of hare neften mogen beroven.

(13) Ah voorfz. ftaat, ons, of onfen Lieutenant Houtvefter &c;

( 14 ) Jls voorfz., van vyftig Carolus gulden.

( i y ) Jls voorfz., tot difcretie van den Lieutenant Houtvefter.

( iö ) In de voorfz. Ordonnantie zyn hier mg tuffchen gevoegt defe twee navolgende articulen.

Item, en fal niemand van de perfoonen geprivilegeert zynde, eenige veldhoenderen mogen vangen mctlcger-
honden, op verbeurte van de honden, ende lullen binnen acht dagen naar de publicatie van defen die voors.
legerhonden haar quyt maken,- op pœne foo verre men haar ter contrarie van defen daar mede in't veld be-
vind f van te verbeuren vyftig Carolus guldens ^ boven de voorfz, honden én haar gaarn.

item r

m

-J

-ocr page 393-

VAN DE JACHT. Il BOEK. XFllflT. 391

Item, alle die geenc, die gcprivilcgeert zyn in den Lande van Utrecht veldhoenderen te vangen, fullen ge·,
houden wefen de namen van de geenen, die voor henluyden vangen fullen, tè doen ftellen in de ade yan
confent $ welke afte die veldhondervanger gehouden zal zyn onfen Lieutenant Houtvefter te toonen, οώ
by hem den behoorlyken eed afgenomen te worden j ende fal van het koppel hebben fes ftuyvcrs fonder
meer: ende ingeval Ie daar meer van geeyft, of genomen word, foo fal die gene die fulks doet, verbeu·
ren gelykc pœne van twintig Carolus gulden.

(17) Indevoorfz. Ordonnantie^ vyftig gulden.

(18) Dit Aftyk. word in de voorfz. Ordonnantie niet gevonden.

(lp) Dit en het volgende Artyk. ivorden in de voorfz. Ordonnantie niet gevonden.

(20) In de voorfz. Ordonnantie^ voor al ons, of onfen Lieutenant Houtveiter.

( 21 ) Als voorfz, fiaat^ van ons en de voorfz. Staten; en wat verder, foo dat den Stadhouder ende Staten
eenig wild &c.

( 22 ) Ende &c. In plaat fe van defe laat fie periode, fiaat in de voorfz. Ordonnantie, op de pœne van hare hon-
den datelyk te verbeuren, voor de eerilereyfe, daarenboven vyftig gulden, die tweede reyfe hondert gul·
den, en boven dien arbitralyk geftraft te worden, na gelegentheyd van de faake.

(23; In de voorfz. Ordonnantie^ van ons en de voorfz. Staten.

( 24 ) Dit laatfle vind men in de voorfz. Ordonnantie niet.

( 2f ) De voorfz. Ordonnantie voegt hier nog by, en voor de tweede reyfe dobbele boete, en boven dien arbi·
trale correftie.

{16 ) Dit Artyk. vind men in de voorfz. Ordonnantie niet.

( 27 ) In de voorfz. Ordonnantie flaat, van onièn Lieutenant Houtvefter.

(28 ) Dit Art. Baat in de voorfz. Ordonnantie niet.

(2p) In de voorfz. Ordonnantie twintig Carolus gulden.

( 30 ) Dit en het volgende Art. vjorden in de voorfz. Ordonnantie niet gevonden.

(31) Inde voorfz. Ordonnantie, eenig wildbraad fal mogen met wargaarn.

(32) In de voorfz. Ordonnantie^ van onfen Lieutenant Houtvefter hiertoe gccoramitteert &c.

(35) In de voorfz. Ordonnantie word hier tuffchen gevoegt, fal onfen voorfz. Lieutenant Houtvefter na hem
mogen neemen.

(34) Als voorfz. fiaat,, Lieutenant Houtvefter.

( 35- ) Dit Art. word in de voorfz. Ordonnantie niet gevonden.

( 36) Sïet op num.

(37) Wachtelen.' Dit woord fiaat in de voorfz. Ordonnantie niet.

(38) Siet op num. 34.

( 3P ) De voorfz. Ordonnantie voegt hier nog by^ ende fal den Lieutenant Houtvefter » die zich in deiên mis-
bruykt, mogen te recht ftellen, voor den Hove Provinciaal, ofte Schepen banken, ofte die Meefter·
knapen.

(40) Dit Artyk. word in de voorfz. Ordonnantie niet gevonden.

(41 ) By een fpeciaal AppoinUement van den 20 Fehr. ï666. op de volgende Num. XI. ie vinden is dit hier ingemegtl

(42, 43) In de voorfz. Ordonnantie^ ons, of onfen Lieutenant Houtvefter.

(44) voorfz. Ordonnantie voegt hier nog by^ en den Lieutenant Houtvefter in alles affifteeren na behoorenJ

(45 ) Het fût van de Ordonnantie van ij'87. luyd. Gedaan te Utrecht onder onfe hand en zegel op den ii
Oftob. if87. en was onderteekent, Adolf Graaf zu Neuwenar. En befegelt met een opgedruckt fegel
van rooden wafle.
Dat van 1666. luyd aldus. Den 20 Februar. ι66β. Wasgeparaphecrt P. Ruyibh, vt.
Onder ftont, ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Staten, onderteekent, Ant. van Hilten. Heb-
bende ter zyden op het Îpatium een opgedrukt cachet in roden wafle. In capite ftont. Aldus gepubli-
ceert van den Stadhuyfe binnen Utrecht,
more folito , op den 16 Martji i666. by my , Deurwaarder in
den Hove van Utrecht, ende was onderteekent, J. v. Noortwyk.

XL APP01NÇTEMENT, 'uau de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Statm

' s hands vanütrecht» inhoudende een Ampliatie van* t XXXFJIL
Ar tik. van de voorgem. Ordonnantie van den
5 Oecemb, 1581,
in dato den
20 Februar. ΜΌ CLXVL

OP de Requefte van de eygenaars ende bruy-
kers van de vogelkoyen , gelegen in den
Lande van Montfoort , is geappoindeert.
De Gedeputeerden van de Staten 's Lands
van Utrecht, gehoort het mondeling rapport van de
Heeren Ruyfch van Wayefteyn, van Sandenburg,
en Borgemeefter Nellefteyn, gecommitteert, ver-
moogens Haar Ed. Mog. appoinftement van Autho-
rifatie den 11 Januar. i6(5ö., defen aangaande alhier
annex, ter befchryvinge verleent, vinden goed encon·
fenteeren, dat men jegenwoordi^ op nieuws ial doen
drukken, en publiceeren Haar Ld. Mog. Placaat be-
roerende de Jacht en wildbaane van den Lande van
Utrecht, ingewilligt den f Decemb. ifSi.» ende
amplieeren het xxxviii. Artikel van den felven Pla-
caate, met defe woorden,
op hondert en vyftig roeden.
Gedaan t'Utrecht den 20 Februar, 1666. Onder
ftont, ter Ordonnantie als boven » was geteela:nt,
Ant. van Hilten.


XIL PLACAAT, ah vooren, beroerende die Jachte ende Wütbam vm den Ι,αη^β ναμ UtreâU

deni Augufl. MOXCJLF.

H

â

-ocr page 394-

VAN DE JACHT.

S9f

Maurits^ geboren Prince van Oraigncn ^ Gra-
ve van NaiTau, &c. Marquis van der Ve-
re, &c. Stadhouder , mitsgaders die Staten
van den Lande van Utrecht, alle den
geenen die delen (uilen lien, of te hooren lefen faluy t.
Doen te weeten, datwy by menigvuldige klagten en
anderiÏns onderrecht zyn , dat op die jachte en wilt-
bane van den Lande van Utrecht feer inordentlyck
worc geprocedeert, ende ten
fy daar jegens tydlyck
nverde voorfien, dat defelve wiltbane eerlang fal wor-
den geruineert , waarorarae en omrae luiks ende an-
dere
inc0nvenienten i6 voorkomen , hebben wy wel
cxpreiïèlyk geinterdiceert ende verboden, interdice-
ren ende verbieden by defen alle ongequalificeerde per-
foonen in den Lande van Utrecht eenig wilt te jagen
ofte vangen, in eeniger wyfe, op die pœne van vyf
cn twintig Carolus gulden, te verbeuren, foo dik en
menigmaal fy bevonden fullen worden daar jegens ge-
contravenieert te hebben, en aangaande den Edelen
ende anderen, tot die jachte gequalificeert, die hun
voor défen lopende jaare ter jachte begeren te bege-
ven , den felven ordonneren ende bevelen wy, dat iy
binnen den tyd van acht dagen, na die publicatie van
defen, heure namen by den Houdveiler, jonkheer
Johan van Uchtenbrouck , pertinentelyk doen aan-
teykenen,
en beloven hun te fullen reguleren na de-
fen onfen Placate, en anderen, op die jachte gernaakt
en nog te maaken, ende by gebrecke van dien , (ui-
len defelve perfonen geeftimeert ende gehouden wor-
den totrer jachte ongequalificeert, ende alfulk jagen-
de gepunieert ende geitraft worden als ongequalifi-
ceerde, ende dat ter tyd en wylen toe de voorlchre-
ven aanteyckeninge ende belofte fullen wefen gedaan,
des ordonneren ende bevelen wy denHoutveilervoor-
noempt, aan te tey kenen die namen van dengenen,
die hem aangebracht (bllen werden , mitte redenen,
waar deur fy fuftineeren tot die jachte te wefen ge-
qualificeert, en defelve aanteykepin^e eerftdaags over
te brengen aan onfe Ordinaris Gedeputeerden,. omme
over d'aangebr;?.chi.é qunlificatié geordónneert en ge
difpónecrt te worcien naar behoren. Órdonncren voorts,
dat niemant mit andere,als mit fyn eygen honden en
fal mogen jagen, en dat menalfulks in aen Lande van

i; 1

si

Utrecht niet en fal mogen jagen par Compagnie met
anderen, of met gefpannen jachte, of geleende hon-
den, nog ook met netten , gaarne, lakken, ftrik·
jkcn, of eenige andere inftrumenten, en dat meno-
' ver alle egeen wilt ( hoedanig 't felve fy ) in den Lan-
de van Utrecht gevangen j en fal mogen verkoopen,
doen verkopen, kopen, of doen kopen, nog binnen
nog buyten den Lande van Utrecht, op pœne van
vyf en twintig gulden by eenen ygelyken foo dick-
wils te verbeuren, als hy bevonden lal worden, ook
een van de voorfz.poin£tengecontravenieert te hebben
en evenverre jemant achterhaalt worde in Com45ft-
gnie van andere op die jachte geweeft te zyn , daar
van die Vennoten den Houdvelter waren onbekent,
fal den felven bekenden gehouden wefen die namen
van fyne alfodanige Vennoten , den Houtvefter be-
kent te maaken, des by den felven Houdveiler ver-
focht zynde, op poene dat hy ook voor die onbeken-
den die boete ial hebben te betalen. Ordonnerende en
bevelende voors allen huysluyden, en anderen tot die
jachte niet gequalificeert, ten platte Lande wonende,
dat fy heure honden eenen ilepende kluppel conti-
nuelyk aan den hals doen dragen, op poene foo dick-
maals eenige van hunne honden, fonder fodanige klup-
pel bevonden fullen worden , iyluyden verva len ful-
len voor deeerfte reyfe in de pœne van eenen Carolus
gulden, voor de tweede reyfe twee Carolus gulden,
ende de derde reyfe viei Carolus gulden , ende dit al-
les onvermindert en boven alle andere pœnen, poinc-
ten, ende Articulen in voorgaande Ordonnantie ende
Placcaten, op 't Iluck van de jacl\te gemaakt en ge-
publiceert , die in defen niet gefpecificeert en fyn,
die defe niet jegenftaande fullen blyven in heur kragt
en vigeur, tot dat daar op anders fal wefen geordon-
neert, en ten eynde hier inne niemant ignorantie en
prietendere, ontbieden en bevelen wy den eerllen en
andere Raaden 'sHoofs van Utrecht, defen allommc
te doen uytroepen en publiceren, daar men gewoon-
lyken is publicatie te doen. Gegeven t* Utrecht den
eerllen Augufti ifP4. Onder ilond ; ter Ordonnan-
tie van myne voorgenoemde Heeren die Staten. On-
derteekpnt: G. de Ledenberch. Ende was befegelc
met een opgedrukt fegel in rooden waflc.


XlÏi. NADER Placcaat, ah 'vooren , op het voorfz, fubje^i , gearrefleert, den 15 Septemb.

MDCXIX, gerenoveert den zq Jmji MDCXXL en den 2 ΑρήΙ
MDCXXIL

Maurits, by der gratie Gods , Prince van
Orangieri, Grave van NaiTau, Catzenél-
lenbbgenVyanden, Dietz, Meurs, &c.
Marquis van der Vereende van Viiffingen,
Heere en Baron van Breda, Dieft, &c. Stadhouder,
mitsgaders de Staten van den Lande van Utrecht, allen
den genen die defen fullen ficn of hooren leien, falut.
i^oen te weten , φt wygehoort en vernomen hebbende
de menigvuldige klagten en quade praélyken, dewel-
ke dage yks hoe lapger hoe meer ons voorkomen en
ontdekt worden , by vele ende verfcheydene foörten
yaη perfonen, feo gequalificeerde als ongequalificcer-
de ,^ορ 'tiluk van den jachte en wildbane van den Lan-
de van Utrecht gepleegt te werden, als ook dat door
de groote meenigte van de voifen aan de conynen,
halen ende veldhoenderen groote fchade werd gedaan,
ilreckende 't felve tot groote disordre, confufie ende
vernietinge van de lelve jachte ende wildbane , mits-
gaders tegens de Placcaten ende Ordonnantren , by
ons in den jare ifp4. in dateden eerften Augufticon-
tfarie gemaakt ende doen publiceren, foo ook t'fedcrt
ebferveren : fulks dat het noodig is, omme de voor«
dere en^c totale ruine van dien voor te komen, dat
daar inne by Qns in tyds worde verfien na behooren,
waarom me wy daar op j mede alvorens gehad hetad-
vys van önfen lieven ende getrouwen die Prœfiderendc
ende Raden 'sHooft van Utrecht,geordonneert ende
geftatueert hebben , ordonneren ende ftatueren mits
defen.

Î.

Dat alle de gene, die eenige voflen fullen -iveten te
bekomen ende vangen in den Géftichte van Utrecht,
*t iy met defelve te jagen ofte andere praöyken daar
toe aanwendende, defelve leverende in onfe handen,
fullen ontfangen en geniéten, te weten,
voor ydcr
oude vofch drie CaroluS gulden j ende voor yder jon-
ge vofch , by de moeder gevangen, eènen Carolus
gulden , dàâr van d^eene helft fal worden betaalt by
den Rentmeefter Generaal van onfe Domeynen
'sLands
van Utrecht, in der tyd, ende die ander helftc bydic
van den Gerechte , daar onder defelve voflèn fullen
worden gevangen, mits van den felven
Gerechte over-
brengende wettelyke verklaringe ende
bewys,dat dc-
lelve voifen in den Géftichte van Utrecht, endeniet

df


-ocr page 395-

defclvedaar buyten, fyn gekregen of gevangen. En om
daar van des te meer te zyn verfekerc, tullen defelve
voflen eerft werden gelevert in handen van onfen Luy-
tenant Houtveiler in der lyd, die hetn daar op i'alin-
formeeren, 't welk alfoo gedaan cnde waarachtig be""
vonden fynde, fullen de voorfz.perfonen, invoegen als
boven, dien aangaande worden betaak. Ende daar na
de voorfz. voflen, aan onfé Kamer tot Utrecht gele-
vert zynde , ial men die felve in prœfentie van onfen
voorfz. Houtveiler, of fynen Subftituyt, ende onfen
Deurwaarder, het jvel afilroopen.

I I.

Item , ordonneren e-nde bevelen mits defen allen
huysluyden ende andere perfoonen, tot die jachteniet
gequalificeert, ten platten Lande woonende , datfy ,
in conformité van onfen voorfz. Placate van den jare
1 f94. hare honden eenen flepende kluppel continue-
lyk aan den hals doen dragen , op pœne, foo dik-
maals eenige van hunne honden fonder foodanigen
kluppel bevonden fullen worden , fyluyden vervallen
fullen voor de eerile reyfe in de pœne van een Ca-
rolus gulden, voor de tweede reyfe tweeCarolusgul-
den , ende de derde reyfe vier Carolus gulden.

I I I.

Item, ordonneren ende ftatuerenby defen,in con-
formité van onij voorfz. Placaat de anno
1 f 94, dat
niemant wie hy fy, ( alfo dit is een byfonder fchade-
lyck inilrument ) fal mogen jagen met fak en fchilt,
Op pœne als in 't felve Placaat.

I V.

Item ordonneren , itatueren ende authoriferen by
defen onfen Luytenant Houtvefter > bofchbewaar-
ders ende Houtvefters knechten, mitsgaders de Maar-
fchalken ende Schouten refpeótive van onfc Stad, Ste-
den ende Lande van Utrecht, alle de contraventeurs
ende overtreders vaH defe onfe Ordonnantie ende Pla-
cate, te mogen beboeten, ionder dat fyluyden noch-
tans met de beboete perfoonen fullen mogen compo-
feren, ten ware met voorweten ende goede keimifle
van onfen Luytenant Houtveiler voorn.

V.

Ende dat de voorfz. Officieren ende perfoonen op
haren eed jegens de voorfz. overtreders fullen geloof
hebben, in diervoegen, dat op haren eed en verkla-
ringe recht en juilitie gedaan fal werden, te weten,
in pecuniele boeten , ter fomme van vyf en twintig
gulden, ende dat hun daar beneflFens geloof gegeven
fal werden, tegens de genen die bevonden worden
by nachte te fretteren ofte jagen op de conynen , ter
fomme van veertig gulden, mits doende eed aan den
Hove van Utrecht voorn., dat fyluyden nimmermeer
yemant ten onrechte fullen beboeten.

V L

Item , ordonneren ende ftatueeren mitsdefen, dat
op defe onfe provifionele Ordonnantie en Placaate
mitsgaders andere onfe voorgaande, de jacht ende
wilderniirc van den Lande van Utrecht aangaande,
gemaakt en gepubliceert, te weten,de faken van dien
concernerende , bericht gedaan fal worden te Hove
'sLands van Utrecht voorn., ende aldaar geprsefen
teert ter rolle van den Procureur Generaal, omme
beneifens 's Heeren faken te werden afgedaan na be-
liooren.

VIT.

Ende dat onfen Luytenant Houtveiler voorn., ten
dage dienende, fal mogen foodanige provifie verfoe-
ken, als hem fal goet duncken , ende voorts met zyn
befchuldiginge, en denbefchuldigdenmetfyn dcfenfie
mondelinge te doen, fullen moeten geréet zyn,^endc
de fake mondelinge verhoort, ende die bewyfen ge
fien (fonder dilay) den Commiffaris, fittende ter au-
diëntie van de rolle ^ gehouden word op de verfochte
provifie te difponercn.
/ƒ. Deeh

zn

VIII.

Item, dat het appoinélement, by den voornoem-
den CommiiTaris gegeven zynde, die partye hem daar
over befwaart vindende, fal mogen verfoecken reau-
ditie aan 't volle Collegie van den Rade 's Hoofs voorn,
mits dat de reauditie binnen den tyd van vier dagen
verföcht, en binnen acht dagen vervolgt en gefermi-
neert fal worden, op pœne van defertie van defeive.

I X.

Item, ordonneren ende ilatueren mits defen, dat
niemant fal mogen jagen binnen den tyd van vier ja-
ren achter een volgende , innegaande Jacobi naailko-
mende, binnen de limiten van de Driebergfche cnde
Seyller duynen, ofte waranden , dewelke wy nu op
nieuws , t'onfer groote koilen met conynen hebben
doen peupleren, op dat defelve eer die komen tot be-
hoorlyke perfedie , niet wederomrae werden bedor-
ven ofte vernielt. Ende dat daaromme ook niemant
met lange ofte gekoppelde honden, los ende fonder
defelve aan de leytfe vail te hebben, ofte leyden, ge-
duerende den voorfeyden tyd van vier jaren, deur de
vóorfeyde duynen ofte Avaranden fal niogen paiTeren,
op poene, van t'elkens contrarie bevonden zynde, te
doen ofte gedaan te hebben, defelve honden te ver-
beuren , ende daarenboven nog een boete van vyf en
twintig Carolus guldens.

X.

Item, ordonneren ende

■ "itii
'tl

ilatueren mitsdefen , dat

gene fchaapherders ofte andere, wie die foude mogen
weien, hare ichapen omtrent de voorfz. Driebergiche
ende SeyÎler duynen hoedende ofte weydende, defel-
ve daar inne fullen mogen laten verblyven , maar als
den noot vereyfcht, dat fyluyden defe duynen fouden
moeten paiTeren, omme hare fchapen na den Berg
te brengen, dat iyluyden alsdan daar mede fullen bly-
ven op de fchaapdriften, die daar deur zyn ilrecken-
de, noort-ende noort ooÎlwaarts,volgens de palenen
limiten by ons tot beter aanwyfinge van dien gedaan
ilellen, mitsgaders dat ook geene fchapen op ende
langs de zuyizyde der voorfeyde duynen weydende,
de diilantie van vyf en twintig roeden fullen mogen
daar omtrent komen, lbo ook niet eenige huysluyden
ofte andere opgefetenen ten platten Lande, omme
binnen de limiten van de voorleydevyf en twintigroe-
den te plaggen ofte pluyfen, op pœne van twee oud-
fchilden, t'elckens contrarie doende, te verbeuren.

X L

Ende alfo wy verilaan ende bericht zyn, dat men
by dagelykfe experientie bevint, dat het veld vanha-
fen, patryien ende andere wilt geheel ontbloot word,
door die menichte der gene die uyt jagen gaan, ende
"t velt afloopen op den naam van oen genen die tot
de achte zyn geprivilegeert, ende 't felve alfoo niet
en behoort :ibo ordonneren ende ilatueeren wy by de-
fen , dat voortaan niemant van de voorfz. geprivile-
geerde perfonen, door andere in zynen naam fal mo-
gen doen jagen, als door zynen eygen broodigendie-
naar, op pœne van t'elkens contrarie doende, te ver-
beuren een boete van vyf en twintig Carolus gulden»

X I 1.

Ende dit alles by provifie , tot dat anders by ons,
nopende de judicature van on(ê wilderniflê voorn, het
zy by Meeiierknapen ofte anders fal zyn geordonneerr,
mitsgaders onvermindert, ende boven alle andere pœ·
nen, poinden en articulen,in voorgaande Ordonnan-
tiën ende Placaten op 't iluk van de Jachte gemaakt
en gepubliceert, die in defe niet enzyngefpecificeerr,
dewelke ook defen niet jegenftaande fullen blyven in
hare kracht ende vigeur , tot dat daar op anders (ύ
weien geordonneert. Ende ten eynde hier inne nie-
mant ignorantie en prxténdere, ontbieden ende beve-
len wy die IPrsefiderende ende andere Raden 's Hoofs
-yan Utrecht voorn, defen alomme te doen uytroepen

Ddd end«

VAN DE JACHT. II. BOÈK, XVll. TIT,


-ocr page 396-

3^4

ende publiceren , daar men gewoon is publicatie te
doen. Gegeven t'Utrecht den 15 Sept, anno lóip.
Was geparapheert, Jac. van Afch van Wyk ,vt. On-
der Hónd , ter Ordonnantie van myne voornoemde
Heeren die Staten. Onderteekent, Ant. van Hil·
ten.

VAN'DE JACHT.


Xiy. RESOLUTIE, van de Heeren Gedeputeerden mn de Ed. Mog. Heeren Staten * s Landt

*υαη Utrecht, waar by het 11 jirtyk njan de njoorfz. Ordonnantie ge-
derogeert word, den X Novemb. M DCXX.

ie Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht hebben gederogeert, en derogeeren
mirsdefcn,om reedenen die ons zyn gebleeken,
ende merkelyke goede coniideratien ons daar
toe moveerende, het 11 artyk. van het Placaat van de
Jachcjindato den if Septemb. löip.mentie maakende
van het kluppelen van de honden, van gelyke mede het
geene by voorgaande ouder Placaten van de Jacht, in
den voorfz, onlen Lande van Utrecht, aangaande het
affnyden van de ooren der katten, foude mogen zyn
gellatueert, ontbieden, ordonneeren, en lallen over-
fulks mits defen den PrœÎîdeerende, en andere Raden,
alsook den Procr. Generaal 'sHoofs van Utrecht,
mitsgaders die refpeélive Maarfchalken, Schoutenen
Officieren van delen Geftichte, foo ook den Lieute-
nant Houtfefter, zynen Subilituyt, ende onder heb-
bende dienaaren, en allen anderen, dien defe ioude
mogen aangaan, henluyden voortaan hier na teregu-
leeren j want wy het zelve ten dienfte van den Lan-
de alfoo bevinden te behooren. Gedaan te Utrecht
den 2 Novcmb. 162.0.


XV. AM Ρ LIAT IE ^rovifioneel van den Stadhouder, en Gedeputeerden^ op de Placaten, roe-
rende het fluk van de Jacht, in den Lande van Utrecht geémaneert, in
dato den
7 Julji ΜΌ CXXX.

"Hr. Henrick by der gratie Gods, Prince van O-
rangien, Grave van Naflau, Catzenelienbogen,
Vyanden, Dietz, Mœurs, &c. Marquis van der
Vere en VliiÏingen, Heere en Baron van Bre-
da, Dieft, ficc. Stadhouder, écc. mitsgaders die Ge-
deputeerden van de Staten van den Lande van Utrecht, ;
allen den genen die defen iullen fien, of horen lefen, |
faluyt. Doen te weten , dat wy by menigvuldige
klachten ende anderfins onderricht zyn, en by expe-
rientie bevinden , dat niet tegenftaande de Placaten,
in verfcheyden voorgaande jaren doen emaneren op de
Jagte en wiltbane
van den Lande van Utrecht, feer
onordentelyk, foo by gequalificeerden alsongequalifi-
ceerden, wert geprocedeert, ende vele exceiTen ge-
pleegt. Dat mede eenige haar vervorderen de jonge
pianragien ende boomen, ioo ook de Domeynen als
andere particuliere perfoonen toekomende, at te hou-
wen , tot groote fchade ende vernielinge van defelve,
waarinne noodelyk dien te werden voorfien : waar
ômme ende ómme de voordere vernielinge ende ver-
derffeniHe
van het voorfz. wilt ende houtgewafch te
verhoeden, wy goet gevonden hebben te ordonneren
èn ftatueeren, ordonneren en ftatueeren by defen.

1.

Ùat alle de gene, die tot de jachte is ongequalifi-
ceert, hem van de jachte fal onthouden , op de pœ-
iien by vorige Placaten daar tegens geftelt.

Verbiedende over fulks defelve ongequalificeerde
)erfonen , te hebben, of te houden eenige lopende
londen , winden, hafe-winden , baftaartwinden, of
)aftaart hafewinden, fpilgioenen , bracken , leger-
honden, ofte eenige andere honden, ter jacht ge-
leert, ofbequaam zynde. Ende bevelen den genen,
die alfulke honden hebben, hun defelve binnen fes
weekert, na de publicatie van defen, quyt te maken,
op de verbeurte van tien ponden op eiken hond, tot
40 grooten 't pond, boven de verbeurte van den fel-
ven hond, die by dé dienaars van den Lieutenant Hout-
veiter metter daat fal worden aangevaart.

III.

Ordonneren mede den Lieutenant Houtfefter, hem
Wel en behoorlyk te informeren op de qualiteyt van
de perfonen , de jacht gebruykende > en den genen
die hy fal bevinden ongequalificecrt te wefen, *t velt
te verbieden, ende tegens defelve te procederen naar
inhoud der Placaten, fonder eenige conniventie.

I V.

Verbiedende den felven Lieutenant Houtvefter ee-
nige ongequalificeerde ter jacht, by particulier con·
fent daar toe in eeniger manieren te admitteren.

V.

Voorders omme te fchouwenmenigvuldigheydvan
proceiTen, welke veroorfaakt mogen worden uyt de
qualiteyt van den genen, die hun onderwinden te ja-
gen , foo word by defeii geordonneert, dat alle ende
ygelyk, niet notoirlyken tot de jachte gequalificeert
zynde, die onder titule van Ridderfchappe , Edel-
dom, ofte anders uyt eenige andere titule ende recht,
voortaan fullen willen jagen , gehouden fullen wefen
hare namen aan te brengen, met deredenen waardoor
zy iuftineren tot die jacht re weien gequalificeert,
omme over de aangebrachte qualificatie by ons, de
Heeren Staten voornoemt, of derfelver ordlnarisGe-
deputeerden refpeftive , geordonneert ende gedifpo-
neert te worden naar behoren.

V 1.

En by foo verre eenige ongequalificeerde foudenbe-
geeren,tot vermaaklykheyt en eerlyke exercitie de jach-
te te frequenteren, fullen defelve alvorens van ons, de
voornoemde Heeren Staten , of der felver Ordinaris
Gedeputeerden, refpedive daar toe fchriftelyk con-
fent en perraiffie moeten verwerven.

V I 1.

Gebieden insgelyks, en ordonneren wel exprefle-
lyk allen den genen die ter jacht zyn gequalificeert,
dat fy haarpraecifelyk fullen reguleren naar de Placa-
ten ende Ordonnantiën op de wiltbane gemaakt, ende
naar yder poinét van dien , fonder defelve jacht an-
ders dan tot eerlyke exercitie en vermaakelykheyd tc
mogen gebruyken.

VIII.

En by aldien fyluyden, of eenig van dien , bevon-
den mogten worden, eenige hafen, patryfen, of an-
der wilt te verkoopen, verwiflelen, ofte leveren, om
eenig gewin, ofte daar op levende , den felven ver-
bieden ende interdiceren wy meer na haas, of eenig
ander wilt te mogen jagen , op pœne jegens de on-


-ocr page 397-

gequaliiiceerde gcjftatueert, en dat men jegens haar-
luyden fai procederen, fonder eenige diflimulatie.

I X.

Sullende yder een, wie 't fy a uyt faake van tranf*
greifie, foo van defe als voorgaande Placcaten en Or-
donnantiën , re rechte ftaan voor fodanigen Rechter,
daar voor de ingefetenen 'sLands van Utrecht in ge-
lyken gevalle convenibel zyn, fonder dat fig ymand
met exceptie van renvoy voor eenigen anderen rech-
tet fal ülogen behelpen.

X.

Eyntelyk omme te voorfien» dat het geboomte en
jonge plantagie, foo wel de Domeynen 's Lands van
Utrecht, als alle particulieren toekomende, niet en
werden gefchent ende vernielt. Soo verbieden wy
eenen ygelyken, eenig groen ftaande houd , als ey-
ken, bereken, betickén, elflen , ofdiergelyke waf-
fendé eride opgaande hout ende plantagien , te hou-
wen ofte doen houWen , buyten weten ende kennifle
vari den eygenaar, en die contrarie doen, fullen voor
d'eerile reyfe verbeuren twintig Carolus gulden, de
tweede reyfe veertig gelyke guldens, en de derde rey-
fe hondert guldens, alles boven de verbeurte van de
inilrumenten, wagens, paarden, karren, offchuy-
ten, die fyluyden daar toe gebeiicht fullen hebben , ]
ende fullen daarenboven, naar dequaliieyt van 'tfeyt,
arbitralyken gertraft ende gecorrigeert worden, ende
de onvermogende om de voorfz. pœnen te betalen aan
den lyve gellraft.

X I.

En dit alles by provifie, totdat anders byons, no-
pende de judicature van de wildernifle voornoemt,
'C
fy by Meefterknapen, ofte anders , fal zyn geordon-
neert, mitsgaders onvermindert, ende boven alle an-
dere poenen , poinélen ende articulen , in voorgaan-
de Ordonnantiën en Placaten, op't iluck vande Jacht
gemaakt ende gepubliceert, die in defen niet en zyn
gefpecifïceert, dewelke ook defen niet tegenihande
fullen blyven in hare kracht ende vigeur, tot dat daar
op anders fal wefen geordonneert. En ten eynde nie-
mand hier inne ignorantie en prsetendere , ontbieden
en bevelen wy die Prjcfiderende ende andere Raden
's Hoofs van Utrecht voornoemt, defe alomme re doen
uy troepen en publiceren, daar men gewoon is publi-
catie te doen. Gedaan tot Utrecht den 7july 1630.
Was geparapheert, J. vanZuylen, vt. Onder ftont:
ter Ordonnantie van de Gedeputeerden van de Staten
'sLands van Utrecht. Onderteekent, Ant. vanHil-
ten.

ν A Ν D Ε J A C H τ; Il BOEK. XFIL ΊΙΤ,


XVI. APPOINCTEMENTj van de Heeren Gedeputeerden njan de Ed. Mog. Heeren Staten

's Lands van Utrecht, verbiedende, dat niemand in het vangen
van wachtels eenige fle^netten met lappen fal mogen gebruyken,
&c. den 26 Aprtl MTJCXXXIX.

p de Requeiïe van Jonkrl Gérard Ploos van
Amftel. Heere tot Lievendaal,. en Lieute-
nant Houtvefter 'sLands van Utrecht, is
geappoinfteert. De Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht jgehoort het bovchilaan-
de advis van de Heeren Gecommitteerden tot de di-
rectie van Haar Ed. Mog. Finantie j interdiceeren en
verbieden by defen eenen ygelyken, dat voortaan nie-
mand , wie het ook foude mogen weien, fai mogen
gebruyken in het vangen van wachtels feenigè ileep-
netten met lappen , op poene van de vang ende hare
netten en inilrumenten, ende nog een boete van twin-
tig Caroli gulden j ende fal daarenboven fyne gerech-
tigheyd verliefen , die hy foude mogen allegeeren,
omme v.m die tyd voorfz, geen weywerk te mogen
exerceeren ende gebruyken 5 eiide dat die geêne, die
^een privilegie foudê weten te bewyfeh, daar over ar-
jitralyk fal worden geftraft na behooren , ende gele-
gentheyd van de faake. Dat van gelyken tan nu voor-
taan niémand in den tyd van dé jacht, op de patryiîen
fal mogeri gebruyken eenige tiraflenmet lappen daat
aanhangende, op pioeneals bovèn, authorifeerendeert
laftende den Lieutenant Houtvefter 's Lands van Ü-
trecht defen te doen publiceereri ende affigeeren na
behoói-eri, aldmtne, daàr fuiks van nooden ial wèfen,
op dat niemant daar vari ignorantie fal hebben te pras-
tendeeren. Gedaan te Utrecht den i6 April
Onder ftont, ter Ordonnantie van de voorfz» Gede-
puteerden, geteekent, Ant. van Hilten.


XVIL ORDONNANTIE, als vooren, ten fine voorfz, den 17 May MOC XXXIX,

De^Gedcputcerdbn van dè Staten 's Lands van
Utrecht. Alhoewel 't xxxi 11. Articule Vati
*t Placaat den vyfden Decembris iySi.iri·
gewilligt by d'Ed. Mog. Heeren Stâten
's Lands van Utrecht, beroerende de jachte ende wild-
baane Van den içlven LMe, expreÎTelyk mede brengt,
dai^iiiemant fal mogeri gaan wachtelen met eenige hön-
deh, ofte netten , dan met een ileekgaren ende éen
fleep op een wachtel j ende wybéricht worden, óok
ons ten deele gebleken is , ende dagelyks bevönden
"v^ofd, dat de wàchtélaars gaaridé órn \vachtelen te
vangen, gebruyken, ohder dekfel van dâtwbôrd,
eèn
Jleep
, groote lanee fpreyen , daar mede zy geheele
breedeackeren ende velden aflopen , ende niet alleene
cCne Wachtd decken 5 ncmaar àllcs Wegnemen wat in
defelve akke^èn en velden is ; ende ook 't hoén foo
pvouglyk met defelve fpi-eyen , als mét eenig tiras
konnen vangen : 't welk iü 't veld ende op dejatht
caufeeit groote disordre, tegèiis onfe meyninge. Soo
ïS t, dat wy begeerendèdaaHegenstevödrficn,· hiér
II. DetL
op ïilvoorens gehöoft het advys ende bericht vin ^c
Heeren Gecpmmitteérdfcn , tot de dircftie van hare
Ed. Mog. Finaritie , mitsgaders van den Lieutenant
Houtveiter refpeftive , geinterdiceert ende verboden
hebben,' gelyk wy intérdiceren endé vefbieden by de-
fen , dat van nu voortaan, niemant, wie het ook
foude mogeci wefefi, fal mogen gebruyken in het van-
gen van wachtelen eenige ileepneuen met lappen, op
poene van deri vang ende netten der felver contfavcn-
teurS, neffens d'iriftrumenten , ende noe een boete
van twintig Carolus guldens, mitsgaders dat fy daar-
enboven fullen verlieÊn harè gerechtighôyt die fy fou-
den mogen allegeren, omme van die tyd voorts geen
weywerli. te mogen exerceren ofte gebrifyken: ende
dar de genen , die gèen privilegie en fouden weten
te beWyl'en , daar over afbitralyk fullen worden ge·
ftraft na behoren, ende gelegentheyt van de iaake.
Als ookdUt ins^lyksvan nu Voortaan, niemant inden
tyd van de jacht , op dc patryfen fal mogen gebruy^
kén eenige tiraffen ,, met lappen daar «an hangende^
0dd i ^P


-ocr page 398-

op pœne âls boven. Authorifercndc ende laftende den
Lieutenant Houtvefter 's Lands van Utrecht voorfz.
in der tyd, defe te doen publiceren ende affigeren naar
behoren, alomme daar luiks ten regarde van de jacht
gebruykelyk is, ende van noden wefenfaljop datnie-
mant daar van ignorantie ofte onwetenheyd fal heb-
ben teprsetenderen. Gedaan t'Utrecht, den 17 May
16^9. Was geparapheert, G. van Reede, vt. On-
der ilont, ter Ordonnantie van de Heeren Gedepu-
teerden van de Staten 's Lands van Utrecht. Onder-
teekent, Ant. van Hilten, Ende was gecachettccrc
met een opgedruiit cachet in roden v^^aiTche.

396

VAN DE JACHT,


XVIIL WAARSCHOUWING, en Renovatie als vooren , aangaande het obferveeren en

achtervolgen der Placaten t Ordonnantiën ^ met de Ampliatie,
en fpecialyk het
xix en xxxv. Articulen, roerende de Jacht
ende Wtldbaane^ in dato den
24 Augufi. MOCXLIII

e Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht. Alfoo ons js vertoont, hoe dat
eenige fyn poogende te brengen buyten ob-
iervantie, verfcheydene Poinólen en Articu-
len, rpecialyken het xix en xxxv, vervat ende begre-
pen in het Placaat ende Ordonnantie, den 5 Decemb.
ifSi. gearrefteert by de welgemelte Heeren Staten
's Lands van Utrecht, beroerende de Jacht en Wilt-
baane van den felven Lande, hoe wel luiks is ftrydcn-
de diredelyk jegens Haar Ed. Mog. enonfe goedein-
tentie ende meyninge refpedivelyk. Soo is 't, dat
\vy, omme daar jegens te voorfien , goedgevonden
hebben, ecnen ygelyk by defenby renovatie te Avaar-
fchouwen, en te notificeeren, geenfins de meyninge
van de welgemelte Heeren Staten te wefen ,. dat het
voorfz. PJacaatende Ordonnantie, nogteandere, met
de Ampliatie van dien, na date voorfz. by Haar Ed.
Mog. en ons refpedivelyk , nopende de Jacht ende
Wildbaane van d.efen Geftiphte gearrefteert, ofte ee-
nige poini5i:en, ofte articulen van dien, fpecialyk niet
het XIX en xxxv. Art. voorfz. hier na verhaalt, fou-
den mogen werden gebracht buyten obfervantie, ne-
maar wel uytdrukkelyk verftaande en ordonneeren-
de allen en eenen ygelyken, dien fulks aangaan mag,
by defen, dat fyluyden de voorfz. Placaten, Ordon-
nantiën, en Ampliatie, in allen poinften en articulen
refpe(3;ivelyk , geene van dien uytgefondert, ftriéte-
lyk en punduelyk,
prout jacet ^ en als defelve luyden,
obferveeren , en achtervolgen , fpecialyk de voorfz.
twee articulen, luydende aldus.

X I X.

Item^ dat niemand^ wie hy β , hem en fal vervorde-
ren te 'Vangen eenige hafen, ofte veldhoenderen, binnen
defe nabefchreeven limit en ^ als te weet en , de Klopha'
mer^ de Blauw-Capel^ de Bild^ Oofibroek^ Renouwen^
ende vorder, nogte anders niet, dan met believen van de
Staten y of beur luyden Gecommitteerden , hy advyfe van
den Houtvefler : en dat ten fine die Heeren van den Lan»
de en Statenfooeenig wild van doen hadden , gerieft ma*
gen werden^ (^c.

XXXV.

Dat geen verkoopers , binnen Utrecht, ende in andere
Steeden ivoonende^ eenige hafen ^ conynen ^ veld-boende-
red^ wachtelen, coornhoenderen^ nog wilde oude duyven^
en fullen mogen koof en, nog daar mede voorflaan om te ver-
hopen , ten ware met confent van den Houtfefier, ende
den felven hy eede ver klaar en, wie haar defelve gelevert
of verkogt heeft ^ op verbeurte van twintig gulden.

Ontbiedende en ordonneerende mede by defen alle
Jufticieren, Officieren , ende allen anderen fulks in-
cumbeerende, onder Haar Ed. Mog. gebied en ge-
hoorfaamheyd wefende, den Lieutenant Houtvefter,
fynen fubftituyt ende dienaren , des nood en
verfogc
fynde, alle hulp en byftant te vertoonen.

Gedaan tot Utrecht den 24 Auguft. 1643. Was'
geparapheert, Gérard Thiens, vt. Leger ftond,
ter Ordonnantie van de voorfz. Gedeputeerden , en
was onderteekent , Ant. van Hilten. Hebbende op
't rpatium, of ter fyden gedrukt Haar Ed. Mog. ca-^
chet.


XIX. NADERE Ampliatie, als vooren, van de Ordonnantiën ende Placaten roerende de Jacht

ende JVildbaane, in dato den 26 O£tob. MD CXL VIL

I.

e Staten van den Lande van Utrecht. Alfoo
vele perfonen, onder 'tdekfel van hare exer-
citie j dagelyks met roers ende diergelyke
wapenen in 't veld gaan; nogtans bevonden
word, dat die exercitie word misbruykt, met wild,
duyven ; hoenderen ende ander gevogelte te fchie-
ten, tot bederf v.in de wildbane , ende fchade van de
inwoonderenj foois't, dat wy goed gevonden heb-
ben te verbieden,allen ingefetenen van de Stad, Ste-
den ende Lande van Utrecht, foo Militaire als ande-
fen, met vyerroers, fnaphanen , ofte andere dierge-
lyke roers, mitsgaders met kluytbogen, ende dierge-
lyke gefchut, fig buyten de pooften of ergens in den
velde op de wegen te begeven ( ten ware reyfende
|)erfonen, die ook verbóden word te fchieten als
volgt) Op de verbeurte van hare roers, fnaphanen,
bogen, ofte diergelyke j veel min in 't veld om na eenig
gedierte ofte gevogelte te fchieten. Endeföo wie be-
vonden word contrarie gedaan te hebben, fal verbeu-
ren zyn roer, booge otte ander diergelyke inftru-
ûiént, dat hy by hemr is hebbende ^ ende het wilt ofte

gevogelte dat by hem word gevonden, ende daaren-
boven een boete van dertig gulden, ende de koften
van den proceiÏè , d'een helfte ten behoeve van den
Houdvefter, ende d'ander helfte ten behoeve van den
aanbrenger.

I L

Ende is dit alles te verftaan, ten ware ymant om
redenen fpeciale a£te Van permiffie hadde verkregen,
getéykent by drie van onfe ordinaris Gedeputeerden,
j ofte drie andere Heeren uyt onie refpedive Leden j
; daar toe fpecialyk gecommitteert : welke afte verkre-
gen zynde, men alvorens gehouden fal weien te ver-
tonen aan den Luytenant Houtvefter , op pœne vaa
fes guldens. ^ .

III.

Ende fullen die gene die ade van p'efmiÎBe invoe-
gen voorfz. verkregen hebben, niet vermogen op fo
roeden na^ aan eenige hoffteden te fchieten, ofte ha- "
re roers te loiTen , uytgenomen de eygenaars van dc
hoffteden félfs, die iulks fal vry ftaanj gelyk ooknie-
mant door eenig koorn ofte bezaayde landen, toC
fchadc van de eygenaars ofte bruykers j fal mogènlo-

pCflj


-ocr page 399-

pen, alles op pœne van dertig guldens, ende voorts
alsinhec i. articule.

I V.

Ende foo wie bevonden word haar afbc van per-
miffie, ofte de Placaten overtreden te hebben, fullen
vervallen van hare verkregen permilîîe, ende in een
jaar daar na geen afte van permiifie mogen bekomen,
ende niettemin vervallen in een boete als boven.

V.

Verbieden nog alle opgefetenen ten platten Lande,
bouwerk,nceringe ofte dienft doende,eenige netten,
fleepen, bellen, ilacbnetten, dienende om duyvente
vangen, ftricken ofte andere inilrumenten ( om voge-
len ofeenig wilt, contrarie de Placaten , te vangen)
in hare huyfen ofte elders te hebben , op pœne als
boven.

V I.

Dat ook niemant, gequalificeert ofte ongequalifi-
ceert, tyras ot ileep, daar lappen ofte lap aan is, of
bellen fal mogen hebben, *t zy in zyn huys of op den
weg : ende foo y mant bevonden word op den weg
verboden netten (als boven) by fig te hebben, de-
felve afgevordert zynde, fal datelyk zyn netten moe-
ten overleveren, ende daarboven vervallen in de boe-
te van dertig guldens : alles in conformité van het eer-
fte articule vim defe Ampliatie.

VIL

Soo op eenige landen ofte veld, ilricken om ha-
fen, patryfen of ander diergelyke wild te vangen, be-
vonden worden, fal den huurder van het land moeten
aanwyfen, wie defclve ial hebben geftelt^ of anders
iïg by eede ontlaften, daar van geen kcnniflê te heb-
ben.

V 11 r.

Ende ten cynde defe Ampliatie te beter fal worden
geobferveert, ende de overtreders van dien fcherpelyk
achtervolgt, foo worden by defen geauthorifeert,
397

neffens den Lieutenant Houtvefter ende zyn Subfti-
tuyt, ook alle andere gequalificeerde perfonen tot de
jacht, alle Schouten ende hare Subftituyten, item de
SecretariiTen ende boden, ende allen anderen in den
eed ofte bedieninge zynde van de Staten , Stad, Ste-
den , Lande ofte Dorpen van de Provincie van Ü-
trecht, om de overtreders van dien te beboeten, en·
de aan den Lieutenant Houdvefter aan te brengen:
ende dat den aanbrenger (foo hy fulks begeert)
fal
genieten de helft van de boeten.

I X.

Van alle welke perfoonen voorn, een alleen ophaar-
luyder beeedigde atteftatien geloof gegeven , ende
daar op den overtreder by provifie gecondemneert
ial
worden.

X.

Ende dit alles by provifie, ende onvermindert de
Placaten ende Ordonnantiën op de Jacht geëmaneert :
behoudende nan Ons, ende onfe Ordinaris Gedepu-
teerden, d'interpretatie, veranderingen verminderin-
ge ende vermeerderinge van onfe Ampliatie na beho-

ren.

X L

Ten eynde niemant hier van ignorantie hebbe te
prietenderen, ontbieden en beveelen wy die Pr»fi-
derende ende andere Raden in onfen Hove Provinciaal
van Utrecht, defe te doen verkondigen ende publi-
ceren, in de Stad, Steden ende Lande van Utrecht,
alomtne ter plaatfen daar men gewoon is publicatie
te doen.

Aldus gedaan ende gearreftecrt t'Utrecht, op den
26 Oélobris 1047. Wasgeparapheert, Philibert van
Tuyll van Serooskercke, vt. Onder ftond, ter Or-
donnantie van myne voorn. Heeren de Staten. Ende
was geteekent » Ant. van HiJten. Ende was geca-
chetteert met een opgedrukt cachet in rooden wafle.

VAN DE JACHT. IL BOEK. XVÎL ΊΙΤ.


XX. RENOVATIE, als vomn^ *υαη het ι, en ιτ Artyk. vm worfz, nadere Am^Ua^

tie, in dato den 1 Jpril MOCXLVIIL

e Gedeputeerden van de Staten'sLands van
Utrecht in ervaringe koomendci, dat, on-
aangeiien het i, en 11 Articulen van de Am-
pliatie van Haar Ed. Mog. Ordonnantie en
Placate, roerende de Jacht en wiltbaane, over'tfchie-
ten in het veld ten platten Lande gearreileert , den
zöOdob. 1Ö47. verfcheyde perfoonen van allerhande
conditie, fpecialyk foo Ambachtsluyden , als Mili-
taire , henluyden onderdaan, fonder daar toe geobti-
neert te hebben fpeciale aéte van permiffie, daar toe
gerequireert, van de Heeren onfe Gecommitteerden
by het voorfz. 11 Artyk daar toe geauthorifeert, in-
terdiceeren en verbieden by defen iterativelyk allen
en een ygelyk, invoegen ak by het
1, en 11 Art)?ke-
Icn van onfe voorfz. Ampliatie verhaalt, foo Militai-
re als anderen, met vyerroes, fnaphaanen, of andere
diergelyke roers , mitsgaders met kluytbogen, ofte
diergelyk gefchut, fig buyten de poorten van de Stad,
of Steden, ten platten Lande, of ergens in den vel-
de", op de wegen te begeeven, fonder alvoorens daar
toe bekoomen te hebben de voorfz. Ade van permif-
fie van de gemelte Heeren onfe Gecommitteerden,
op pœne van de voorfz. haarlieden refpcdive roers,
ende ander gefchut te verbeuren, neiFens de betaaling
van de vordere boeten de voorfz. Ordonnantie,
Placate, en Ampliatierefpedivelyk geftatueerr, waar
van de eene helfte genoten ende geprofiteert fal wor-
den by den OfEcier der Stad, Steden, of platten Lan-
de, die foodanige contraventeurs ende wederhoorige
fal koomen te ontdekken en executeeren nabehooren.
'T welk wy allen en een ygelyk by defen wel heb-
ben willen waarfchouwen en bekent maken , op dat
defelve dien aangaande geen onwetenheyd foude prac-
tendeeren, nemaar elk een, op pœne als vooren, fig
daar na hebbe te reguleeren, daar en foo fulks behoo-
ren fal} want fulks is onfe ernftige meyninge en be-
geerte. Gedaan te Utrecht den i April 1Ö48.

D


XXI. Ρ LAC A AT, als veoren, tegen den överlafi, die de Militairen met jagen ^ als anders ^dett

huysluyden aamoen ^ den 17 Oecemb, ΜΌ C XI IL

Prince van Orange^ Grave van Naf-I men over die groote fchade en ovérlaften, die dc
Moeurs 6cc. Marquis van der Veerej goede opgefetenen ten platten Lande, bv denvolke van.

oorloge , in dé Steden van defe en de aangrenfendc
Provinciëngarnifoen houdende, daaglyks werden aan-
gedaan, énde bedreeven, niet jegenftaande verfchev-
Ddd 3 dts

M'

&c. Stadhouder, mitsgaders die Gedepu
teerden van de Staten 's Lands van Utrecht,
doen
tt weten. Alfoo ons vede klachten voorkoo-

'aunts,
fau ,

-ocr page 400-

ν A Ν D Ε JACHT.

de vóórgaande verboden ende interdiftien daar jegens
'gedaan.' Soo is 't dat wy, omme daar jegens tevoor-
lïen, allen foldaten , foo te voet als te paarde, van
wat natie, qualiteyt of conditie die zyn, niemand
uytgelbndert, expreifelyk by defen verbieden, hun
voortaan te begeven buyten haar garnilben-plaatfen,
met eenig roer, boge^ itock, ofeenig ander geweer,
of ook met eenig inilrimient, of inftrumenten, die-
iiende tot fchieten, of vangen van duyven, hoende-
ren, vogelen, viifchcn, ofeenig ander haef, op poe-
ne van datelyk aangerail. ende londer eenige genade
aan den lyve openbaarlyk geitraftte worden , boven
de confifcatie Van haarluyder by hebbende roer, buiTe,
booge, en andere inftrumenten. Verbieden insgeiyks
op de voorfz. pœne een yder foldaat, buyten der Ste-
den poorte fyns garnifoens met fynleedige lyf te gaan,
dan met expres fchriftelykconfent, gereykent byden
Commandeur dervooriz. Stedenrefpeótive, daarvan
terftont te vertoonen. En foo wie buyten de poor-
ten , 't zy met, of fonder geweer , gegaan fal fyn,
en bevonden word hem begeven te hebben buyten de
ordinaris Heereweg , 't zy danteveldewaart, of over
eenige dammen, bruggen, of anders, na eenige huy-
iingen , wooningen , Ichaapskoyen, vogelkoyen, of
diergelyken., die fal. aangetaft, in handen van de Ju
llitie gelevert, en by defelve voorts fonder genade
exehiplaarlyk aan den lyve geitrafc worden : ten wa-
re foodanigen foldaat fuffifantelyk Wifte te bewyièttj
dat hy van den huysman, op wiens paiTage hy gevon-
den word , begeert was. Ende ioo wie bevonden
word eenig huysman in zyn huys, haaf en beeften, 'c
zy groot of kleyn, vliegende, of op de aarde gaande,
in het minfte of meefte befchadigt te hebben > fal ge-
apprehendeert, en boven die vergelding van de fcha*
de, die men fynen Capireyn fal aftrekken , fonder ee*
nige conniventie geftraft worden. Tot welke appre-
henfie wy by defen authorifeeren den Procureur Ge-
neraal, de Maarfchakken , Bailliuwen, Schouten,
en allen anderen opgeietenen ten platten lande, fon-
der dat wy verftaan hier mede te iluyten die handen
van den geweldigen Provooft , cn andere Officieren
van der oorloge, maar vermaanen en belaften defelve
ook haar devoir en neerftigheyd te doen , ten eyndc
defe onfe goede meyninge achtervolgt en voldaan wer-
de. En op dat een ygelyk hem mag weeten hier na
te reguleeren, foo ordonneeren wy defen alomme bin-
nen die Stad , Steden, en Lande van Utrecht, daar
men gewoonlyk is publicatie te doen , verkondigt en
gepubliceert te worden, felfs ook by tromflag. Ge-
daan te Utrecht den
17 Decemb. 1Ö13. Onder ftonr,
ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Gede··
pureerden, ende was onderteekent, G de Leden-
berch.


XXII. Vh^CAAT, als voonn^ waar by aan het krygs^oÏk , h de Steden, fio vandeje als de

naburige Provinciën garnifoen houdende, verboden word fonder conjent teja-
gen, gearrefleert den ^2 OSïob MO CX VL en meenigmaal vernieuwt,
gelyk aan het ejride van dit Flacaat is uytgedrnkt-

'auritsj Prince vah Orange, Grâve vari Naf-
fau, Mœurs &c. Marquis van der Veere
ôcc. Stadhouder, mitsgaders die Gedepu-
teerden van de Staren 'sLandsvan Utrecht,
doen te weten. Alfoo niet tegenftaande voorgaande.
Placaten,vOp het ftuk van de Jachtgeëmaneerti,even-
wel by daaglykfe experientie bevonden word , dat
veele en diverfche perfoonen van den volcke van oor-
loge ^ in de Steden van defe en aangrenfende Provin-
cièrï garnifoen Houdende, continueelyk te velde gaan
jagen, op hafen, conynèn, berghoenderen, phaüan-
ten, patryfen , en diergelyke , 't
ly of defelve daar
tbe fyn gequalificeert of niet, waar door de velden van
'ε wild t'eenemaal worden ontbloot, en ook 't wild
fulks vernielt, dat men by aankomftevaneertigePrin-
cen ende Heeren, foo uyc- als inheemfche, tor gerief
van defelve, ende ook van die geene in defe Provincie
refideerende, qualyk eenig wild kan bekoomen, ook
iülks dat geichapen is, dat het wild voort ganfchelyk
fal worden uytgerdyt » ende vernielt. Soo is 't, dat
wy om daar inne te voorfien , by defen Wel expreiTe-
]yk verbieden eenen ygelyken, 't zy Ritmeefteren,

Capikytten, Officieren, hoog of leeg, énde allé an·
dere foldaten, te paard en te voet, binnen de Steden
van defe en de aangrenfende Provinciën garnifoen hou-
dende , van wat natie , of conditie zy zyn, van nii
voortaan iig ter jacht te begeven, met honden, net-
ten, of eenige andere inftrumenten, hoedanig die fou-
den mogen weefen , ten zy fyluyden daar toe alvoo-
rens verworven fullen hebben ons fchriftelyk confenç
op poene van t'elken reyfe te Verbeuren de honden,
netten , en inftrumenten , ende daar en boven tien
gulden aan geld; fonder dat wy verftaan van de voorfz.
onfe Placaten by defen iet te derogeeren, maar die te
houden in haaf volkoonien kragt en vigeur, voor foo
veel defelve defen niet en contrariêeren. Ende ten
eynde niemàrid hier van ignorantie hebbe te pricten-
deeren , foo ordonneeren w^, dat deiè binnen de Ste-
den Utrecht , Amersfoort, Rheenen, Wyck', en
Montfoort by tromflag tér gewoonlyker plaatfe fal
worden gepubliqeert. Gegeven te Utrecht onder het
fegel Van de voorn. Staten op den ii OcTcob.
1616.
Ondér ftoht ter Ordonnantie van de voorfz. Gede-
puteerden, onderteekent, G. de Ledenberch.


PiV Placaat is meenigmldigë reyfen door dÈ W^lgemelte Heeren Qedeputeèrdenverm'eilwt 1 als denf AprilMDCXxirJ
dert SFebrùâr
mijcxxvi. {Mivaar gelyk by de volgende Renbuaüen, in heïhegin in dë plaats van^ Maurits,
fiaat, Frèflerick Hèndrick &c.)den SFebruar.MDcxxvïi.den ^ijüly
mdcxxviii. den i Februar. mdcxxxi.
den 6 Februar. mdcxxxii. den 8 Februar. mdcxxxiii. den 2,8 Januar. ikocxxxiv. den zgjanuar.iiiocxxxv.
den 1 Februar.
mdcxxxvi. den α Februar. mdcxxxvii. den 7 Februar. mdcxl. den 29 January mdcxli.
den ï Februar. Mdcxlii. den 24Januar. mdcxliii. den 30 januar. mdcxliv. den 4Februar. mdcxlv. den
5 Februar. mdcxlvi. den 19 Februar. Mdcxlvu. den zy Januar. MDCXLvtii. ( alwaar, gelyk by de twee
mlgèndê Henbvatien in het hoofd ^ tn de plaats van ¥xcdcnck
Hendrick, flaat, Willem, &c.) den 2f Ja-
nuar.
MDcxLix. den liFebruar. mdcl. den i8 Deccml), m>Qhxi,alkenlyk op dennaam vande Gedeputccr-
dèn van de Staten'sLands van Utrecht.

"■^■fifhiriiiMilffli·

ièiciïf,

-ocr page 401-

ν A Ν D Ε J A C H T. IL BOEK, XVIL 7IT.

XXIII. APPOINCTEMENT, ah vooren,waarby aan aile Militaire Officieren , in de Tro*

vincie met gebooren , nog Leenmannen zynde, de jacht veT'
booden word, in dato den
3 Avgufl. MOCLIL

399

Op de Requefte van Gérard Ploos van Am-
itel, Heere van Oudegeyn, Houtveiter, is
geappoindeert. De Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht, op deninhou-
de defer gelet, hebben, na deliberatie dien aangaande
genomen, verftaan en verklaart, gelyk Haar Edele
Mog. veritaan en verklaren by defen, dat alle Officie-
ren, in defen Geftichte niet gebooren , nog Leen-
mannen , ongequalificecrt fyn om in defe Provincie te
mogen jagen, laftende volgens dien hem Suppliant by
delen, tegens defelve , jagende , of weywerk exer-
ceerende, te procedeeren , volgens Haar Ed. Mog
Placaten, nopende de faken van de wilibaane geëma-
neert, mitsgaders ook conform Haar Ed. Mog. laatft
geallegeerde gedrukte billetten, van dato den 30 July
defes loopende jaars lófij en dat men defelve aan de
Militaire Officieren alhier binnen der Stad Utrecht,
by trommelilag fal doen notificeeren, door ordre van
den Heere Commandeur &c. daar loe te verfoeken.
Gedaan t' Utrecht den 3 Augurt.
16 f 2, Onder ftont,
ter Ordonnantie als boven, en was geteekcnt, Ant.
van Hilten.


XXIV. APPOINCTEMENT, als vooren, waar by het voorfz. JppoinBement gerenoveert

en geconfirmeert word. den 18 Oecemb, MOC LX L

Op de Requeftevan Gérard Ploos van Amftel,
Heer van Oudegeyn , Lieutenant Hout-
vefter defer Provincie , is geappoinfteert.
De Gedeputeerden van de Staten 's Lands
van Utrecht, gelet op den inhoudedefer, mitsgaders
van Haar Ed. Mog. Appoindement van dato den 3
Auguft.
i6f2. hebben, by nader deliberatien daar over
jegenwoordig genomen, goedgevonden, het felve by
delen te renoveeren, ende veritaan, ende verklaaren,
<ïat volgens dien alle Officieren, in defen Geftichte
niet zynde gebooren, nogte Lçenmannen, ongequa-
lificecrt zyn , om in defe Provincie te mogen jagen,
derhalven laften Haar Ed. Mog. den Suppliant by de-
fen iterativelyk , jegens defelve jagende, ofte wey-
werck exerceerende , te procedeeren, volgens Haar
Ed. Mog. refpeólive Placaten. ende Ordonnantiën,
aangaande de faken van de Jacht ende wildbane, over
defe Provincie van tyd tot tyd geëmaneert j fpecialyk
en infonderheyd mede conform Haar Ed. Mog. geaffi-
geerde gedrukte billetten,den 3oJuly 16fi voor al-
tyd eens ende al (tot voorkoommge van onnodige
koften) gearrcfteert} en dat men defelve de Militai-
re Officieren , alhier binnen de Stad Utrecht by trom-
mellag fal doen notificeeren, door ordre van den Heer
Commandeur, daar toe te verfoeken , mitsgaders by
renovatie van de Ade ,
mutatis mutandis^ als die van
den jFebruar. iÖ4f, ( hier annex) is luydende, nu
ook om eens voor al daar toe te dienen, daar en foo
dat behooren fal. Gedaan te Utrecht den 18 De-
cemb.
ï66i. Onder ftont, ter Ordonnantie als bo-
ven, en geteekent, Ant. van Hilten.


XXV. NIEUWE Ordonnantie van d'Ed, Mog. Heeren Staten 's Lands van Utrecht, op 't

fluck van de Jagt, ende confervatte van de wildbane in den felven Lande
gearrefteert den 15 Oecemb. M'DC LXVIL en gerenoveert den
16 Ju-
gufl.MOCClL

De Staten van den Lande van Utrecht, doen
te weten, dat wy , na verfamelinge ende
refumptie van de Placaten, op 't ftuck van
de Jagt, tot confervatie van de wildbane,
van tyd tot tyd doen emaneren, hoognodig gevon-
den hebben, defelve tendeele in goede ordre te doen
redigeren, ook te amplieren en veranderen, als volgt.

I.

In den eerften, dat niemand fal mogen jagen, dan
die daar toe behoorlyk is gequalificeert, ende gepri-
vilegeert , volgens de oude ende wel-hergebragte
rechten, coftumen ende privilegiën defer Provincie:
ende dat de geene , die tot de jacht is ongequalifi-
cecrt, hem van de jagt fal onthouden, op pœne van
t'clken reyfe te verbeuren veertig Caroli guldens : ten
ware defelve ongequalificeerde van Ons , ofte onfe
Ordinaris Gedeputeerden , daar toe fchriftelyk con-
fent quamen te verwerven j welke, alvorens te mo-
gen jagen, aan den Houdvefter het voorfz. verwor-
ven fchriftelyk confent fullen vertoonen ende laten
regiftreren , op poene van twintig Caroli guldens.
, IL

iLnde om te voorkomen menigvuldige procefTen
over de qualificatie van die geene, die hun onderwin-
den te jagen, fullen alle die geene, die fuflineren ge-
qualificeert te zyn , alvorens de jagt te exerceren,
hare namen ende redenen van qualificatie aan de Sta-
ten, ofie derfelver Gedeputeerden, moeten aangeven,
op pœne van als ongequalificeerde te worden gecon-
fidereert.

III.

Dat die geene, die eenige mechanique ambachten ^
handwercken , ofte neringen , felfs ende in perfoon
doen ende exerceren , fullen worden gehouden voor
ongequalificecrt,ende nier vermogen te jagen, fchoon
defelve door geboorte, ofte anders, gequalificeert
mogten wefen.

I V.

Dat perfoonen , tot de jagt ongequalificecrt, niet
fullen hebben , of houden eenige lopende honden,
winden, fpillioenen, bracken ofte eenige andere , ter
jagt geleert , ofte bequaara : bevelende den geenen,
die aliulke honden hebben, defelve binnen fes weken
naar publicatie defes, hen quyt temaaken, op pœne
van tien Caroli guldens, boven de verbeurte van den
felven hond of honden, die by den Houdvefter, of
desfelfs dienaars, fullen rn^en werden afgenomen.

Ende fal den Houdvefter , met adfiftentie van den
.Officier van dc plaatfe , op yehemente fufpicie, daar

af


-ocr page 402-

af mogen gaan doen viiïtatic in de huyfen van dc ge-
nen , die defe contravenieren.

VI.

Dat niemand j van wat qualité of conditie hy zy,
ecnig grof wild , als harten , rheden, fwynen fal mo-
gen jagen, vangen , offchieten, met honden» pan-
den, Itricken, netten, builen, bogen, of eenige an-
dere inftrumenten , als de geene die by de Hooge
Overheyd van den Lande van Utrecht daar toe iïil we-
fen geprivilegeert, op de verbeurte van het gevangen
ofce gefchoten wild , met alle inftrumenten daar toe
gebruykt, honden, garens ende panden, ende nog
daarenboven van hondert ende vyftig gulden , ofte
uyt den Gellichte gebannen te worden, na gelegent-
heyd van de fake.

VIL

Dat niemand, hy zy geprivilegeert ot niet, eenige
hafen, conynen ,faifanten, corhoenderen, of patryfen
fal mogen fchieten , met warngaarnof ftricken, van-
gen ofte befchadigen , op poene van den vang ende
hare netten ende inftrumenten, ende nog een boete
van dertig gulden 5 ende fal daarenboven iyn gerech-
tigheyd verliefen die hy foude mogen allegeren, om
van die tyd af voorts geen wey werk te mogen exer-
ceren ofte gebruyken : ende de gene, die geen pri-
vilegie foude weten te bewyfen , iïil nog boven de
voorfz. boete daar over arbitralyk werden geftraft na
behooren, of gelegentheyd van faken.

V 1 I L

Soo op eenig land of veldftricken , om hafen, pa-
tryfen , of ander diergelyk wild te vangen, bevonden
worden, fal den huurder van het land moetenaanwy-
fen, wie defelve heeft geftelt, of anders lïg met eede
ontlaften daar van geen kennilTe te hebben ; ende by
refuys van dien eed gecondemneert worden in een
boete van dertig gulden.

LX.

Dat niemand, van wat qualité hy zy, fig vervor-
deren fal te vangen , ofte met builen ofte bogen te
fchieten eenige duy ven, tamme ganièn, endvogels en
berg-ofte huyshoenderen , ofte ook,derfelver neften,
ende eyeren te beroven j op pœne van dertig Caroli
guldens, ende daarenboven gehouden te zyn den ey-
genaar lyne fchade te refunderen -, gelyk ook op de
voorfz. pœne niemant fal mogen fchieten eenige wilde
fwanen, wilde ganfen^ pitton-s , reygeren, trapgan-
fen , kranen, fcholfers, of wilde endvogels binnen de
verboden jagttyd.

Dat niemand van de huysluyden, of andere, des
winters op de ineeuw , duyven rondom hare bergen
vliegende , befchadigen ofte vangen fullen, met eeni-
ge inibumenten , hoe die genoemt mogen worden,
nochte ook dat fyluyden geene Hagen, llnckcn, knip-
pen, of fuyken , om duyven , ot andere diergelyken
te vangen, ten platten Lande uyt fullen mogen ftel-
len, ofte in hare' huylèn hebben j op pœne van ver-
val van defelve, ende van dertig Caroli guldens voor
de eerfte reyfe, ende de tweede reyfe boven de voorfz^
boete j nog arbitralyk geftraft te worden.

X L

Dat ook niemand eenige duyven fal mogen hóuden,
öfte duyf huyfen fetten , ten fy hy in eygendom heb-
be een Hofilcde met vierentwintig mergen lands on-
der een Gerechte j aan den Bergkant gelegen , en in
de kley, of diergelyke goede landen, lal moeten heb-
ben een hofftede met twaalf mergen lands onder een
Gerechte, op pœne dat den Houtvefterde duyfhuy-
fen , of duy venwooningen, op minder land als voor-
fchreve geftelt wordende j fal doen demolieren tot
koften van deneygenaar , ende daarenboven een boe-
te verbeuren van veertig Caroli guldens j en die aire-
de vaa oads duyf huyfen hebben gehad , ' of duyven
gehouden op minder land als voorfz., fullen defelve
binnen'sjaars afbreeken, op pœne als voren j tenwa-
re die binnen den voorfz. tyd meer mergens tot hec
getal, als voorfz., aankoften.

40O

X 1 L

Dat niemand van de geprivilegeerde perfoonen fal
mogen jagen (uytgefondert met havick op de pinto-
ren ) ofte met eenige inftrumenten te vangen hafen ,
veldhoenderen, faifanten, of eenig wey werk te exer-
ceren van bly vent wild, hair, of veer, dan alleenlyk
( i ) van den twaalfden Septemb. tot den twaalfden
Februar. toe 5 ende en fal niemand, wie hy zy, buy-
ten de voorfz. tyd eenig wild als boven mogen jagen
of vangen, op de pœne van hare honden, vogelen,
netten, en alle hare inftrumenten, totfulks gebruyc-
kende, en daarenboven vervallen in een boete van der-
tig Caroli guldens, ende mede om in twee eerftko-
mendejaren niet te mogen jagen, en dat voor de eer-
fte reyfe, ende daar na arbitralyk geftraft te worden.

X I I L

Dat niemand eenigejonge hafen, nogte eenige jon-
ge veldhoenderen, of oude, die van eenige klemme-
vogel bevlogen , of bejaagt worden , op het verfec
fal mogen opnemen, op pœne van twintig Caroli gul·»
dens.

X I V.

Of y mand eenige hafen, conynen, ofte ander wild
onwetende gevangen hadde , te Aveten met rapen,
garft, ofte ander koorn te mayen, die fal gehouden
wefen alfulk wild binnen
24 uren te brengen aanban-
den van den Houtvefter, Maarfchalk, of Officier van
de plaatfe, of indien 't felve niet gequetften is, te la-
ten lopen j op pœne als boven.

XV.

: Dat niemand op eenen dag meer als twee hafen ial
mogen vangen , ofte uyt het veld dragen, op pœne
van dertig Caroli guldens j ende en fal niet meer als
drie dagen ter weeke te velde mogen gaan , ten zy
daar merckelyke redenen en oorfaken zyn ter contra-
rie , op de verbeurte als boven.

X V L

Nog en fal op de verbeurte van gelyke pœne, nie-
mand mogen jagen, of eenig wildbraad liricken, of
vangen, foo wanneer fneeuw of ys leyd.

.X V 1 L

Dat alle honden in de Steden, of ten platten Lan-
de wordende gehouden , ter behoorlyke tyd van de
worm fullen moeten worden gefneden, op de verbeur-
te van vier gulden op yder hond.

X V I 1 L

Dat alle huysluyden ten platten Lande, ende in dc
vryheden van de Steden wonende, geen honden ful-
len mogen houden, ten fy den Houtvefter die hon-
den keurfaam bevind, ten huyfe ofte hofftede tebe-
baÎTchen ende bewaren, ten ware die honden bepoot
zyn, ofte een flepende knuppel geftadig aan den hals
hebben hangen, op de verbeurte van de honden, en
daar toe vier Caroli guldens, t'elken reyfe als de hon-
den fonder knuppelen aan den hals fullen wordenbe*
vonden.

XIX.'

Dat alle geprivilegeerde omme te mogen jagen i
vliegen en patryferen, haren vang niet en fullen mo-
gen verkoopen , of verruylen, op pœne van vyftig
Caroli guldens, t'elken reyfe te verbeuren als fulks
bevonden fal worden j en lullen daarenboven gepri-
veert worden van ten eeuwigen dagen meer te mogen
jagen.

X X.

Dat alle, die patryfen te vangen toeilaat, fullen t'el·
ken vang de oude hoenderen moeten
laten vliegen,
ten ware dat'er twee oude hanen in de kudde waren,
fal den vanger gehouden fyn voor den quaadftenhaan,

di^

VAN DTE JACHT.


-ocr page 403-

ν A Ν D Ε J A C H τ; Il BOEK. XVÎt TIT.

40Î

c3ie hy behouden fal, een jonge hen inde plaatfe te
laten fpringen. op pœne van tien Caroli guldens t*el-
ken reyfe te verbeuren, die hier inne breukig gevon-
den fal worden.

XXI.

Dat ongequalificeerden nimmermeer, en gequalifi-
ceerden in de befloten tyd, niet en fullen vermogen

handen, fullen ontfangen ende genieten, te weten
voor yder oude wolf, lynde een reu, de fomme van
honderd guldens , ende voor een oude teef honderd
twintig guldens j te betalen by den Rentmeeiter Ge-
neraal van onfe Domeynen : voor yder oude vos fes
Caroli guldens, ende voor y der jonge vos (byde moe-
dergevangen) twee Caroli guldens, daar van deeene
helfte fal werden betaald by onfen Rentmeeflervoor-
fchreve, en de andere helfte by die van den Gerech-
te, daar onder defelve voiTen fullen werden gevan-
gen ; mids overbrengende wettelyke verklaringe ende
bewys, dat de voorfz. wolven ende vofÏen in defen
Geftichte gevangen, of gekregen zyn, ende niet daar
buyten : ende omme daar van des te meer te zyn ver-
fekert, fiillen defelve wolven, ende voiTen eerftwor-
den gelevert in handen van onfen Houtvefler, die
hem daar op fal informeren, en alfoo waarachtig be-
vonden zynde, fullen de voorfz. perfoonen, invoegen
als boven, dien aangaande worden betaald, en daar
na de voorfz. wolven en voflen aan onfën Kamer tot
Utrecht gelevert fynde, fal men defelve, in pra2fentie
van onfen voorfz. Houtvefter, of fyne Subflituyt, en
onfen Deurweerder, het vel afflroopen.

XXIII.

Dat niemand buyten tyds, met gefpanne jagt, of
andcrfinis , op wolf ofte vofch te vangen fa mogen
gaan, fonder praeadvenentie en fpeciaal confent van
den Houtvefler, op pœne van dertig guldens, by y-
der te verbeuren.

XXIV.

Dat voorts ook niemand met andere, als met fyn
eygen honden, fal mogen jagen, ende niet per com-
pagnie, met andere, ofte met gefpanne jagt, of ge-
leende honden, op pœne van dertig guldens by yder
een te verbeuren 5 ende even verre ymand werd ach-
terhaald, in compagnie van andere op de jagt geweefl
te zyn, daarvan die vennitten den Houtvefler wa-
ren onbekent, dat den bekende gehouden fal wefende
namen van fyne vennitten den Houtvefler bekent te
maken, desverfocht fynde·, op pœne dat hy voor al-
le de onbekenden de boeten lal moeren betalen -, dat
mede niemand, op gclyke pœne, eenige haicwinden
of honden per compagnie ial mogen houden.

XXV.

Dat degequalificccrdcnfelver in perfoon fullen moe-
ten jagen, of door haren weyman, diefy jaarlyksga-
i Σ* Dccï,

geren , of door haaf brodige dienaars alleen trtogen
doen jagen, ende door geen andere op hare name^ op
pœne van dertig Garoli guldens.

XXVI.

Dat niemand, wie hy iy, hem dn ial vervorderen
te jagen of vangen eenige hafen, of veldhoenderen
binnen defe nabefchreve limiten, alfle, te weten den

te veld te trekken met eenige honden , om wolf, of Klophamer , de Blaukapel, de Bilt, Oollbroeck,

vofch te vangen: ook fullen mede de weyluyden ge- ....... —.-----1 -----

houden zyn hare kleyne honden gekoppelt te houden,
tot der plaatfe daar een vos fyn Itandplaatfe heeft j de
jagt aldaar verrecht fynde, wederom de kleyne hon·
den in te fchreyden, ende op te koppelen , ende al-
foo geweylyck te trekken na een ander bosje, ofte
ilandplaatfe, ofte na huys : en fullen ook de huysluy-
dcn ten platten Lande gehouden fyn , by foo verre
eenige voiTen onder hun refort, of op hare ackeren
bevonden werden jongen te hebben in der aarde, de-
felve uyt te delven, ofte uyt te graven, op pœne van
twintig gulden.

X X Î I.

Dat alle de gene , die eenige wolven , ofte voiTen
fullen weten te bekomen, en vangen , in den Geilich-
te van Utrecht, 't fy met defelve te jagen, of andere
praftycquen daar toe aanwendende (mids dat onder prœ-
tcxt van dien niemant contrarie delen Placate fal mo-
gen gaan fchieten of jagen ) defelve leverende in onfe

Renouwen, de oude Hofflede in 't rond , ende vor-
der, nogte anders niet, dan met believen van de Sta-
ten , ofte haarluyder Gecommitteerden, ende dat ten
fine dat de Heeren Staten indien eenig wild van doen
hadden, gerieft mogen worden.

X X V 1 L

Indien eenig wildbraad by eenige lartdiuyden, ©ftci
eenige uytheemfche perfonen , heymelyk of in hec
openbaar, worden ingebracht j fullen 't felve voor
allen den Houtvefler, of den Officier van de Stad
ende Steden , moeten pra:fenteren, ende fo fy fïg niec
en weten te verdedigen als gerechtelyk gevangen,
fal den aanbrenger dat wild hebben, ende een derde
part van de voorfz. boete van dertig gulden.

X X y 1 I I.

Dat geenc voorkopers in defe Provincie eenige ha-
fen, patryfen, of ander wild, en fullen mogen opko-
pen, om't felve buyten defe Provincie te verbrcngen,
op paene van twintig Caroli guldens.

X X I

Dat geen voorkopers binnen Utrecht, en in ande-
re Steden wooncnde, eenige hafen, konynenj veld-
hoenderen, wachtelen, koornhoenderen, nog wilde
oude duyven, in den befloten tyd, fullen mogen ko-
pen , of daar mede voorflaan om te verkopen, op de
verbeurte van het wild , en daarenboven 12 gulden
voor yder haas, of koppel patryfen, de andere foor-
ten naar advenant.

X Χ Χ.

Dat ook geduurende den felven tyd, niemand, wie
hy fy, of van wat conditie, eenig wild op fyn tafel
fal mogen fchaffen, of laten fchafÎen , op gclyke poe-
ne als in 't voorgaande Artykel.

X Χ Χ I.

Dat geen uytheemfchen in 't Sticht en fullen mo«
gen jagön , vliegen, nog eenig wey werk exerceren,
op de verbeurte van hare honden ^ vogels, netten,
gaarn , en hare inflrumenten, en op pœne van feflig
Caroli guldens voor de eerfle reyfe, ende daar na ge-
flraft te worden na gelegentheyd van faken, ten wa-
re den felven confent hadde van Haar Ed. Mog. oni
fyne honden, ofte vogel te mogen aanbrengen , en
dat op de behoorlyk gefpecifïceerdé limiten ende ty-
den, na gelegentheyd der faken^ totdifcretie vanden
Houtvefler.

X X X I 1.

En of ymand foude willen allegerenin *t Sticht ge-
boren, en gegoed, nochtans daar buyten refideren-
de (alwaar men de geprivilegeerden defes Geflichis
niet en wilde gedogen) dat defelve in dit Sticht, niec
en fullen mogen jagen, vliegen, fchieten of vangen,
op de verbeurte van hare honden, vogels, bufïèn,
bogen, en alle weymans inflrumenten, en nog daar-
enboven vervallen ie fyn in een boete van feflig Ca-
roli guldens.

X X X I I 1.

En word niet verftaan , ymand door *t aankopen
van eenig huys, Hofflede , of Heerlykheyd ( van de
Staten *sLands van Utrecht , van ouds niet re leen
gehouden) of Canonifye, fchoon genomen hy pcr-
ionelyk in de Provincie w^oont, of rdideert, rot dc
jagt daar toe te worden gequalificeert, ten ware hy
andere qualificatie, of privilegie daar benefïèns had-
de, of hem fulks by ons fchriftclyk wicrdetorgeflaan.

Eee

XXX iV.


-ocr page 404-

4oi

XXXIV.

, D.it niemand eenige conyncn fal mogen fretteren,
noch eenige konyn-neften roven, noch na fchieten,
rommelen noch ilommelen, doopen noch uytdelven,
met honden jagen, of met panden , buylen, of met
eenigerhandegaarn, ftricken, of netten
vangen, dan
de eygenaars, ende de gene die de waranden van de
Staten, of van particulieren gehuert, gepacht, ofte
in pandfchap fullen mogen hebben , op de verbeurte
van 't gevangen konynj ende alle de inftrumenten daar
toe gebruykt, en daar toe nog^eeri boete van dertig
Caroli guldens, en dit voor de eerite reyfe -, welver-
ftaande dat foymand by nagt fretieerde, of jaagde, fal
de voorfz, boete dubbeld gelden, en betalen, en nog
daarenboven arbitralvk gellraft worden.

'XXXV.

En ofdaarymand ware die eenige fretten hadde.
fal defelve levéren in handen vanden Houtvefter, die
hem tot redelykheyd betalen fil, fonder die temogen
alieneren, verkópen, of weg geven, op dc verbeurte
van twintig Caroli guldens.

XXXVI.

Dat niemand fal mogen eenige eyerenvan faifanten,
koornhoenderen, of patryfen opnemen, hy fy jong,
of oud, op de ftrafFevan les Caroli guldens t'elken rey-
fe: en of fulksby kinderen gedaan wierde, fal depœ-
ne haar ouders, of de gene die haar alimenteert, af-
genomen werden.

XXXVII.

Ofymand vond, of wiile eenige neften van fiifan-
ten,
koorn-ofberghoenderen, of patryfen, meteye-
ren, of jongen , fal die laten onbefchadigt, of onbe-
rooft, latende de heyde, daardeneften in itaan, twee
roeden in 't rond ongefchend,ongebloot, ongemaayt,
of ongeplukt, op poene van tien Caroli guldens : en
foo fulks by kinderen bevonden word gedaan te we-
fen, fal de boete haar ouders, of die haar voeden,
afgenomen worden.

XXXVIII.

Gelyk ook verllaan word dat in alle contraventien
van defen Placate, de ouders voor hare kinderen, en
meefters voor hare knechts fullen wefen convenibel,
en executabel.

XXXIX.

Item, dat niemand fal mogen gaan wachtelen met
eenige honden, fleep met lappen, of bellen , of ook
met eenige andere onbehoorlyke netten, dan meteen
lleekgaarn, ende een fleep ionder lap op een wach-
tel, (de buyten-maien gebreyt ) opeen pœné van
dertig Caroli guldens, met de honden ende garens te
verbeuren.

X L.

Dat niemand geene van de voorfz., of andere ver-
boden netten, of inilrumenten , ook geen iack, of:
fchild in huys, of op de \veg fal mogen hebben, en
wie fulks bevonden Avord te hebben, fal vervallen in
een boete van dertig Caroli guldens j en daarenboven
verbeuren de voorfz. verbode netten ende inilrumen-
ten, die by den Houtveiler , ofte fyne dienaars, de
contraventeurs lullen mogen werden afgenomen.

X L I.

Dat niemand ten platte Lande woonende , eenige
fchrobbers inftrumenten en iïil mogen herbergen, of
in fyn huys plaatfe geven, ende en fal ook niet ver-
mogen te hérbergen eenige geoorlofde weymans in-
ilrumenten, of honden, of ook eenig wild by defel-
ve gevangen, ten ware Jien bleke, of met gelooffe-
lyke fchyn vertoond wierde , dat de perfoonen de-
iëlve inilrumenten, honden oi wild toekomende, wa-
ren gequalificeert, ende dit alles op de verbeurte van
dertig guldens.

X L I I.

Dat niemand eenige fwanen-neften fal mogen bero-
ven , pennen ileken , ofte anderfinti de fwanen ende
neilen te befchadigen , op poene van vyftig Caroli
guldens, ende voorts arbitralyk geilraft te worden.
X L 1 I I.

Dat niemand eenige vogelkoyen fal mogen bero-
ven, floren, nog ook omtrent de koyen, om die te
befchadigen, met buifchen fchieten, binnen de hondert:
vyftig roeden, op poene van de bullen, ende nog te
verbeuren dertig Caroli guldens > des fal voortaan nie-
mand, eenige koyen vermogen te maken, anders als
met confent van de Heeren Staten, of der felver Ge-
deputeerden.

X L I V.

Dat niemant eenige vogelkoyen, ofte andere pu-
blicque of particuliere wateren ende viiïcheryen fal
mogen infeéleren , vergiften , of andere pradyquen
gebruyken, omme de vogels of viiTchen te vernie en ^
of te vergeven, op pœne van dertig Caroli guldens,
ende noch arbitralyk geilraft te worden na gelegent-
heyd van faken, ende daarenboven den eygenaar fyne
fchade refunderen.

X L V.

Dat niemant eenige beeilen, jong of oud, lal mo-
gen dry ven, of laten dry ven om te weyden in eenige
boiTchen, houten of wilderniflèn defer Provincie, op
pœne van eene gulden op yder beeft, daar na dub-
beld, ende voorts op arbitrale correófcie.

X L V I.

Dat ook niemand eenig hout, rys, ilruwelen , of
wortelen , grof of fmal , groen of doire, nog ook
eenige plaggen uyt eenige boiTchen, wilderniifen ofte
heeren-wegen5 houwen, afbreken, uytgraven,weg-
dragen ofte verbrengen mag, fonder ifieciaal fchrifte-
lyk confent van de Heeren Gedeputeerden van de Sta-
ten , ofte ook den Rentmeeiler van de Doraeynen,
op pœne van tien Caroli guldens, boven 't verval van
't hout, ende de wagen en paarden, 't iy eygen ofte
geleent, met dewelke 't hout word weggehaalr.
X L V I
I.

Dat ook niemant eenige ey kelen of loten plucken,'
of doen plucken, of daar uyt halen fal mogen, buyten
fchriftelyk confent als vooren , op pœne van fes Ca-
roli guldens voor de eerile reyfe.

X L V I I I.

Verbieden mede eenen yegelyken eenig groen ilaan-
dehout, alseycken, berken, beuken, elien, of dier-
gelyk waiïende ende opgaande hout ende plantagie
van particulieren te houwen, of doen houwen, buy-
'ten weten ende kenniife van den eygenaar -, ende die
contrarie doen , fullen boven de reilitutie van 't af-
gehouwen hout, ende fchade van den eygenaar, voor
de eerfle reyfe verbeuren twintig Caroli guldens, en
de tweede reyfe veertig gelyke Caroli guldens, endé
de derde reyfe honderd guldens , alles boven de ver-
beurte van de inflrumenten, wagens, paarden, kar-
ren , offchuyten, die fyluyden daar toegebeücht ful-
len hebben , ende fullen daarenboven naar de quali-
teyt van 't feyt arbitralyk geilraft ende gecorrigeerc
worden, endede onvermogende, ο na de voorfz. pœ-
ne te betalen, aan den lyve geilraft worden.
X L 1 X.

Verbiedende mede alle ingeietenen van de Stad,
Steden ende Lande van Utrecht, foo Militaire als an-
dere, met vuurroers, fnaphanen, of andere diergelyke
roers , mitsgaders met kluytbogen ende diergelyke
gefchut, fig buyten de poorten of ergens in den vel-
de , of op de wegen te begeven, ten ware reyfen'de
perfoonen, dien ook verboden werd te ichieten na eenig
gedierte ofte gevogelte j ende foo wie bevonden word
contrarie gedaan te hebben , fal verbeuren fyn roer,
boge, ofte ander diergelyke inilrument, dat hy by
hem is hebbende, ende het wild of gevogelte dat by
hem werd gevonden, ende daarenboven een boete van

dar-

V A Ν D Ε JACHT,


-ocr page 405-

VAN DE JACHT. IL BOEK. XVlt TIT.

401

dartig Caroli gulcJcns, cnde de koften van den pro-
ceiTe, welke koften foo in defen als mede in alle ande*
re exceflen van defen Placate, altoos by de overtre·*
ders fullen werden betaald.

L.

Gelyk ook verboden word aan den Subftituyr, en
. andere bediendens van den Houtvefter , eenig wild te
mogen jagen, ot fçhiecen, op gelyke pœne als tegen
de andere ongequalificeerden is geftatueiert.

L I.

Ende is dit alles te verftaan, ten ware ymant om
redenen fpeciale aéte van permiifie hadde verkregen
van de Heeren Staten , of derfelver Gedeputeerden,
wellje ade verkregen fynde, men alvorens gehouden
fal wefen te vertoonen aan den Houtvefter, op pœne
van fes guldens.

L 1 L

Ende fullen de gene, die a£te van permiflïe invoe-
gen voorfz. verkregen hebben , niet vermogen op
vyftig roeden na aan eenige hoffteden te fchieten, of
hare roers te loiTen, uytgenomen de eygenaars van de
hoffteden fclfe, die fulks fal vry ftaanj gelyk ook
niemand door eenigekoorn-ofte befaayde landen (tot
ichade van de eygenaars of bruykers ) fal mogen lo-
pen, alles op pœne van dertig guldens.

L I I L

Dat mede niemant, permiffieals voorfz. hebbende,
fal vermogen te fchieten 'c geene in voorgaande arti-
culen van defen Placate fpecialyk is verboden, op de
verbeurte als by yeder van defelve is geftatueert.

L I V.

En ibo wie bevonden worden haar aéte van per-
miffio, ofte defen Placate,, overtreden te hebben,
fullen vervallen van hare verkregen permiflïe, ende in
een jaar daar na geen ade van permiflié mogen beko-
men, ende niet te min vervallen in een boete als bo-
ven.

L V.

Soo ymant van de geprivilegecrde perfoonen bevin-
den , dat eenige perfoonen ongeprivi egeert contrarie
defen Placate '
excederen, ful
geven, omme

agen, ofte eenige der iêlver articulen
en 't felve den Houtvefter te kennen
3y defelve gegyielt te worden,op pœ-
ne van dertig Ciroli guldens, ende daarenboven te
verbeuren twee jaren haar privilegie, die den Hout-
vefter bevinden fal hier inne gefimuleert te hebben.
'L V I.

Dat mede by defen geauthorifeert worden neffens
^en Houtvefter, ende iynen Subftituyt, ook alle an-
dere gequalificeerde perfoonen tot de jagt, als Maar-
fchalcken, Schouten, ende hare Subftituyten, item
de Secretariflen, ende boden, cnde alle andere in den
eed, ofte bcdieninge fynde van de Staten, Stad,Ste-
den, Landen , oi Dorpen van de Provincie van U-
trecht, omme de overtreders van defen Placate te be-
boeten , ende aan den Houtvefter aan te brengen,
foo hy fulks begeert, fal genieten een derde part van
de boeten.

L V I I.

Welverftaande,dat niemand van de voorfz. perfoo-
nen, ( uytgefondert den Houtvefter alleen) over de
voorfz. exceflen, cnde boeten i^lmogen corapoleren,
ofte ageren in judicio , op pœne van veertig Caroli
guldens,boven'tgene fy bycompofitiegenoten ofbe-
dongen mogten hebben, ende ook arbitralyk geftraft
worden na gelegentheyt der faken.

L V I I L

Dat van alle perfoonen voorn., een alleen op haar-
luyder beëdigde atteftatie geloof gegeven, ende daar
op den overtreder by provifie met de koften gecon-
demneert fal worden, voor foo veel dc pecunielc boe-
tens aangaat.

IL Deel

L I X.

De Maarfchalcken , ende alle Oflicieren, Schou-
ten ende· Gerechtsluyden van dé Steden ende platten
Lande , iullen gehouden fyn denHoutveftci fe aflïfte-
ren in *t arrefteeren , de boeten te executeren, als me*
de in de adminiftratie van defe voorfz. Ordonnantie*

L X.

Indien ymant, *t zy edel, of onedel, doende tc«
gens defe Ordonnantie , de dienaars van Haar Ed»
Mog. de Houtvefterye, ofte andere, hebbende bevel
van den Houtvefter, dreygde, qualyk toefprak, ofte
floeg, fal t'elcken reyfe, boven de boeten van 't ex-
ces , nog verbeuren vyftig gulden, ende fal niet te
min by den Houtvefter tegenslulkegeprocedeert wor-
den tot arbitrale corredie , na gelegentheyt van de
misdaad.

L X I.

Item, fullen alle de boeren by deiêOrdonnantiege-
ftatueert over de fauten of exceflen , op de fondagen
en bededagen gepleegt wordende, dubbeld zyn.

L X I l.

Ordonnerende, dat den Houtvefter alle overtreders
van defe Ordonnantie , fonder onderfcheyt, van wac
qualité, charge oke employ defelve , *t ly in de mi-
litie of elders, foude mogen weien, fal calangeren,
ende té recht ftellen alleen voor onfe Ordinaris Gede-
puteerden , ende nergens anders, ende tegens defelve,
ter caufe van alle exceflen, ende deliélen op de ja^t,
ende by occafie van dien gepleegt, foodanigen eyfch
ende concluiïe, 't fy civiel of crimineel mogen ende
móeten doen ende nemen, als dc fake falvereyflchen:
welke Heeren Gedeputeerden daarop foo fummierlyk
recht doen, ende dilponeren fullen als mogelyk we-
fen fal, ionder dat daar
over fal mogen worden gecom 4
pofeert, anders als ten overftaan van Gecommitceer*
den van de Heeren Gedeputeerden, op verbeurte van
vyftig guldens, boven 'c gene by compofitie moch-
te weien bedongen , ende dat ten profyte van dea
Lande.

L X I I I.

Dat den Houtvefter alle uytheemfche perfoonen,
tomende uyt een andere Provincie alhier jagen, of
fchieten , ook de inlandfche eenlopendegefellen ,of
foldaten, ook andere, die alhier in defe Provincie geen
goederen hebben , ende defen Placate contravenic-
ren, mag in arrefte doen nemen, ende op de gyfel-
kamer , ofte ander bewaarplaatfçn doen brengen, tot
verfekeringe van fyne boeten cnde koften, ofte ander-
fintsvan defelve arbitralyk te doen ftraffen, na ge-
legentheyt van faken.

L X I V.

Dat den Houtvefter de overtreders ende delinquan-
ten van defen Placate altoos fal doen citeren tegens
des vrydags voor de middag, ende als dan fyne faken,
ten reguarde van de jagt, fal doen dienen $ cnde in-
gevalle onfe Gedeputeerden als dan niet konden vace-
ren, fullen partyen ten wederzyden weder compare-
ren des donderdags daar aan volgende, fonder nieuwe
citatie, op pœne van default, en 'c profyt van dien.

L X V.

Derogerende hier mede alle voorgaande Placaten
op de jagt gecmaneert, cnde behoudende aan Ons de
.^mpliatie, of alteratie van dien. Ende op d.it niemant
ignorantie hier van praciendere, fal defe Ordonnan-
tie werden gepublicecrt ende gcaffigeert na behoren.
( 2 ) Aldus gedaan, gearrefteert ende gerenoveert t'U-
trecht den lö Augufti 1702,. Was geparapheert,
A. van Roflem, vt. Onder ftond, ter Ordonnantie
van myne voornoemde Heeren die Staten Was ge-
teekent, P. Voet van Winflen. Hebbende op 'tfpa-
tium gedrukt 't cachet van Hooggemehe Heeicn Sta-
ten , m rooden waflche.

(O

Ece ζ


-ocr page 406-

V A N D Ε . J A C H T.

( i ) /« de Ordonnantie vm den 15 Decemb. i66y. βαΰίy varl den i Septemb. tot den leften Januar. toc.
(2)
Het flot van de voorfz. Ordonnantie is. Gedaan te Utrecht den 13 Decemb. 1667. Ende was gepara-
pheert, Henr. Valckenaar, vt.
Onder ilond, &c. W. van Vekhuyfen. -Hebbende &c.
Dit Placaat is ook geconfirmeert en gerenoveert by zeekere Publicatie^ van den 21 May 1674. S iet beneden in
" defen Tyt. ï 11 Ded. Num. ix. , .

XXVL PLACAAT, vooren , dat niemand zich met met eenige vuurroers in het véld fd

mogen begeeven, den 9 Septemb, MD CL XXF.

4^4

'illetn Henrick , by der gratie Godes',
Prince van Orange,end,e NaiTou.Scc.
Erf-Scadliouder, mitsgaders de Staten
van den Lande van Utrecht, in erva-
iinge komende, dat veele ongequalificeerde perfoonen
haar verilouten met het roer in 't veld te gaan fchie-
ten, waar door het wild verjaagt ende vernielt, mits-
gaders de wildbane deiêr Provincie 'ganfch geruineert
\verd 5 hebben tot confervatie van dien goedgevon-
den allen ende een ygelyk van watqualiteyt ende con-
ditie die fy, tot de jacht gcqualificeert ofte ongequa-
lificeert, by defen wel fcherpelyk te interdiceren en-
de verbieden , als geinterdiceert ende verboden werd
by defen, dat haar met roers in 't veld niet fullenheb-
ben te begeven , veel min daar mede eenig wild te
fchieten, op pœne ende verbeurte van honderd gul-
dens, boven de voorfz. roers, een darde part ten be-
hoeve van den Luytenant Houtvefter defer Provin-
çie, foo veel voor den aanbrenger, ende het rcfleren-
de ten profyté van den armen te appliceeren :■ autho-
riferende tot de executie van defen Placaate , nevens
den voorfz. Luytenant Houtvefter, desfelfs Subiti-
tuyten, ende vordere opfichters van de wildbane, de
Maarfchalken, Schouten, hare refpeftive Subftituy-
ten
5 item de Secretariflen ende boden , midsgaders
alle andere publicque perfoonen , in eed van de Pro-
vincie zynde. Ende op dar niemant hier van ignoran-
tie hebbe te praetenderen , ende defe dies te beter
onderhouden werde, foo ontbieden ende ordonneren
wy den PrœGdent ende Raden 's' Hoofs van Utrecht ^
defe terftont in de Stad, Steden ende Lande van U-
trecht te doen publiceren ende affigeeren alommenaar
behooren, ende dit alles by provifie , ende tot onfc
nadere ordre.

Gedaan i'Utrecht den 9 September lójf. Was
geparapheert , P. Ruyfch , vt. Onder ftond, ter
Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Staten.
J. van Luchtenburg. Hebbende op 't fpatium een
gedruekt cachet in rooden waiTche.


XXVIL ORDONNANTIE, als vooren, op het fluck vdn de Jacht, ende confervatie van de

JVildbane in den felven Lande,, gearrefleert den 25 Maart
ΜΊ) C L
XXXi gecorrigeert en geamplieert den Septemb^
MDCLXXXIIL en
17 Augufi, MOCXCVIIL

i /

Syne, ( 1 ) Koninglyke Majerteyt van Groot
Britagne, &c. Erf·Stadhouder, midsga-
ders de Staten van den Lande van Utrecht,
doen te weten : nademaal wy by de dagelykfe
ondervindinge meer en meer in ervaringe komen, dat
de wildbane in den Geftichte van Utrecht, door' de
veelvoudige ingckropene jagcren, exceflen, en onge-
regekheden , daar inne wordende gepleegt, t'eene-
maal word geruineert, ende verdorven , ilreckende
*t felve tot merkelyk nadeel ende pracjudicie van den
Lande} midsgaders kleynachtinge der Ordonnantiën
op 't felve fubjed geemanecrt , ende diverfche ma-
len vernieuwt ; foo hebben wy hoognodig gevonden,
daar inne ernftelyk re voorfien, ende dienvolgens te
ftatueren en ordonneren , als geftatuecrt ende geor-
donneert werd by deiê, in voegen hier naarvolgende.

Dat niemand in denGcftichte van Utrecht, fal mo-
gen jagen, of vliegen, als de Heeren Geëligeerden,
repriefenterende denEerften Staat, midsgaders Proo-
ften, ende Decanen der vyf Capittulen
5 de Heeren
Edelen , die in de Ridderfchappe der Welgemelte
Provincie werden beichreven, of anderfints voor Rid·
dermatig daar inne (2)
vanouds àkent ; de Heeren
Schout, Regeerende ende Oud-Borgermeeileren der
Stad Utrecht, en vordere Raden en Vroedfchappen
der fel ver Stad , mids dat .defelve Raden en Vroed-
fchappen fullen jagen in eygener perfoonen j de Heeren
Schouten ende Regeerende Borgermeefters van Amers-
foort, Rhenen, Wyk te Duurftede , en Montfoortj
den Heer Priciîdent van den Hove van Utrecht, en
fodanige anderen, die voor fyne ( 5 )
Koninglyke Ma-
jefiéyt mn Groot Bretagne ^
ais Erf-Stadhouder, ende
de Ëd. Mpg. Heeren Staten'sLands van.Utrecht,be-
wefen fullen hebben daar toe gerechtigt te^ fyn', op^
pœne van veertig guldens, tot 20 iluyvers het ftuk,
foo dik-en menigmaal defelven daar op door den Lt.
Opper-Houtvefter, of door ymanddaar toe gequalifi·
ceert, bevonden fullen worden j (4)
mids dat 'de
Schouten van de Steden op hare chargien ^ of arnpten jagen·
de, niet buyten de Jurisdictiën van de, refpeSlive Steden,
daar fy Schouten fyn t fullen vermogen te jagen ^ op poene
als jegens de ongequalificeerden is gefiatueert.

liMiàié

Dat geene uyt- of inheemfche Militairen, het zy
Collonellen, Ritmeefteren, Capitainen, ofte wie hec
ook foude mogen wefen , eenige jacht fullen mogen
exerceren, fonder alvoorens haare qualificatie, inge-
volge van het bovenftaande articul, (f) te hebben
bewefen, op pœne als boven.

I I I.

Dat den Lt. Opper Houtvefter alleen , nog met
het Jacht-gericht, geen ongequalificeerden tot de jacht
by particulier conient fal vermogen te admitteren in
eeniger maniere.

IV.

Dat die geene , die eenige mechanique bandwerc-
ken, ofte neringe doen , ofte exerceren , worden
gehouden voör ongequalificeert i ende niet vermogen
te jagen , fchoon'defelve door geboorte, ofte an-
derfints ) gequalificeert mogen wefen.

"V·

Dat alleRiddermatigen ,ende andere hier vooren gc-
qualificeerde perfoonen , met roers in 't veld fullen
mogen komen, nevens haren gebröden dienaar, (6)
ende met gene andere, op pœne van vyfticn guldens.


-ocr page 407-

V I.

Dcit perfoonen , tot de jagt ongequalificeert, niet
fullen hebben, of houden eenigc lopende honden,
winden, fpiilioenen, bracken, ofte eenige andere, ter
jagc geleert, oite bequaara : bevelende den geenen,
"die fulke honden hebben ^ defelve binnen fes weken
naar publicatie defes, hen quyt temaaken, op pœne
van tien Caroli guldens, boven de verbeurte van den
felven hond of honden, die byden Lt. Houdveller,
of desfelfs dienaars, fullen mogen werden afgenomen.

VII.

En fal den Lt. Opper-Houdvefter, met adfiftentie
van den Officier van de plaatfe,( naar voorgaandeken-
luiTe ende goedvinden van den
Gerechte, voor foo veel
de Stad Utrecht belangt) op vehementc fufpicie,daar
af zynde, mogen gaan doen vifitatie in dehuyfcn van
den genen, die dele contra venieren.

VIII.

Dat niemand , van wat qualité of conditie hy zy,
eenig grof wild , als harten, rheden, &c. fal mo-
gen jagen, vangen, oifchieten, met honden, pan-
den, ftricken, netten, buflen, bogen, of eenige an-
dere inftrumenten , als de geene die by Ons daar
toe fullen wefen geprivilegeert, op de verbeurte van
het gevangen ofte gefchoten wild , met alle inftru-
mentendaar toegebruykt, honden, garens ende pan-
den , ende nog -daarenboven van drie hondert gul-
dens, ofte uyt den Geilichte gebannen te worden, na
gelegentheyd van faken.

I X.

Dat ook niemand, van wat qualiteyt, ofte condi-
tie hy zy , ende niet tegenftaande eenig privilegie
ter contrarie, in den befloten tyd eenige hafen, co-
nynen, faifanten, corhoenderen, of patryfen fal mo-
gen fchieten, ook noit met warngaarn of ftricken, van-
gen of befchadigen, op pœne van den vangft, ende
hare netten ende inftrumenten, ende nog een boete
van (8)
vyftigguldens^ (p) ivelverfiaande,datymand
onmachtig Jynde de boeten te betalen^ arbitralyk aan den
lyve , of anders naar exigentie van faken ^ fal geflraft
morden,

X.

Soo op eenig land of veld, ftricken, om hafen, pa-
tryfen , of ander diergelyk wild te vangen, bevonden
worden, fal den huurder van het land moeten aanwy-
fen, wie defelve heeft geftelt, of anders fig met eede
ontlaften daar van geen kennifle te hebben : ende by
refuys van dien eed gecondemneert worden in een
boete van dertig gulden.

XI.

Dat niemand, van wat qualité hy sy, fig vervor-
deren fal te vangen , ofte met buflen en bogen te
fchieten eenige duy ven, tamme ganfen, endvogels en
berg-ofte huyshoenderen , ofte ook derfelver neften,
ende eyeren te beroven > op poene van dertig Caroli
guldens, ende daarenboven gehouden te zyn den ey-
genaar fyne fchade te refunderen } gelyk ook op de
voorfzi pœne niemant fal mogen fchieten eenige wilde
fwanen, wilde ganfen, pittoirs , reygeren, trapgan-
fen, kranen, fcholfers, of wilde endvogels, binnen den
verboden jaettyd.

XII.

Dat niemand van de huysluyden, of andere, des
winters op de fheeuw , duyven rondom hare bergen
vliegende , befchadigen ofte vangen fullen, met eeni-
ge inftrumenten , hoe die genoemt mogen worden,
nochte ook dat fyluyden geeneflagen,ftricken,knip-
pen , of ftruyken , om duyven , en andere diergelyken
te vangen, ten platten Lande uyt fullen mogen ftel-
len, ofte in hare huyfen hebben , op pœne van ver-
val van defelve, ende van dertig Caroli guldens voor
de eerfte reyfe, ende de tweede reyfe boven devoorfz.
boete, nog arbitralyk geftraft te worden.

405

XIII.

Dat ook niemand eenige duyven fal mogen houden,
ofte duylhuyfen fetten , ten fy hy in eygendom heb-
be een Hofftcde met vierentwintig mergen lands on-
der een Gerechte, aan den Bergkant gelegen , en in
de kley , of diergelyke goede landen , een hofftede
met twaalf mergen lands onder een Gerechte, (10)
ten ware defelve Landen nvel ondertiuee Gerechten^maar
echter aan den anderen vafl ^ ende aan een gelegen waren ^
ofte dat y mand eenige iveynige duyven voor ^latfier wilde
houden^ die niette velde en vliegen^ ende anders niet -,
op pœne dat den Lt. Opper Houtvefter de duyfhuy-
fen, of duy venwooningen, op minder land als voor-
fchreve geftelt wordende, fal doen demolieren, tot
koften van deneygenaar , ende dat den contraventeur
daarenboven een boete verbeuren fal van veertig Caroli
guldens j en die airede van ouds duyfhuyfen hebben
gehad , of duyven gehouden op minder land als
voorfz. , fullen defelve binnen'sjanrs afbreeken, op
pœne als voren j ten ware die binnen den voorfz. tyd
meer raergens tot het getal, als voorfz., aankogten.

X I V.

Dat niemand van de geprivilegeerde perfoonen ial
mogen jagen (uytgefondert met havick op de pittoi-
ren) ofte met eenige inftrumenten vangen, hafen,
veldhoenderen, faifanten, of eenig wey werk te exer-
ceren van bly vent wild, hair, of veer, dan alleenlyk
van den eerften September tot den leften January
toe j ende en fal niemand , wie hy zy, buyten de
voorfchreve tyd eenig wild als boven mogen jagen
of vangen, op de pœne van hare honden, vogelen,
netten, en alle hare inftrumenten, totfulks gebruyc-
kende, en daarenboven vervallen in een boete van der-
tig Caroli guldens, ende mede om in twee eerftko-
mendejaren niet te mogen jagen, cn dat voor de eer-
fte reyfe, ende daar na arbitralyk geftraft te worden.

XV.

Dat niemand eenige jonge hafen, nogte eenige jon-
ge veldhoenderen, of oude, die van eenige klemme-
vogels bevlogen, of bejaagt worden , op het verfet
nu mogen opnemen, op pœne van twintig Caroli guU
dens.

XVI.

Of y mand eenige hafen, conynen, ofte ander wild
onwetende gevangen hadde , te weten met rapen,
garft, ofte ander koorn te mayen, die fal gehouden
wefen alfulk wild binnen 24 uren te brengen aan han-
den van den Lt. Opper Houtvefter, of fynen Bedien-
de, ofte aan den Maarfchalk, of Officier van de plaat-
fe, mits dat defelve daar at aan den voorfz. Lt. Op-
per Houtvefter ten fpoedigften fullen hebben kenniiïc
te geven, of indien *t felve niet gequetft en is, te la-
ten lopen j op pœne als boven.

XVII.

Dat niemand op eenen dag meer als twee hafen fal
mogen vangen , ofte uyt het veld draden, nog meer
als drie dagen ter weeke te velde gaan jagen, op pœ*
ne van dertig guldens. (11)

XVIII.

Nog en fal op de verbeurte van gelyke pœne, nie-
mand mo^en jagen, nochte eenig wild vangen, foo
wanneer Ineeuw of ys leyd.

X I X.

Dat alle hondcin in de Steden, of ten platten Lan-^
de wordende gehouden , ter behoorlyke tyd van de
worm fullen moeten worden gefneden, op de verbeur-
te van vier gulden op yder hond.

X X.

Dat gene huysluyden ten platten Lande honden ful-
len mogen houden, ten fy den Lt.Opper Houtvefter
die honden keurfaam bevind, ten huyfe ofte hofftc-
de te balTchen ende bewaren ; ten ware die honden
bepoot zyn , ofte een ilepende knuppel gcftadig aan
Eee 3 . àm

VAN DE JACHT. IL BOEK, XFII.TIT.


-ocr page 408-

VAN DE JACHT.

4ö6

den hals hebben hangen, op de verbeurte van de hon-
den, en daar çoe vier Caroli guldens, t'elken reyie als
de honden fonder knuppelen aan den hals Tullen wor-
den bevonden} ( li )
uytgefondert de honden by de koy-
luyden in de koyen werdende gebruykt, dienjan de flepende
knuppel geéximeert fuUen fyn van den i September tot den
laatfien Maart incluys.

XXI.

Dat alle geprivilegeerde omme te mogen jagen,
vliegen en patryferen, haren vang niet en fullen mo-
gen verkoopen , of verruylcn,
{i ι ) ofte doe η verko-
pen ^ ofte verruylen^ direStelyk^ ofte indlreUelyk^ binnen
vfte buyten defen Geflichte. Ende fal op gemegfame fufpi-
cie ^ by het 'Jacht-Gericht daar van te oordeeleny op V
verfoek van den Lt. Opper Houtvefler , die gene^ daar
tegens de fufpicie valt^ hm by eede gehouden fyn te expur-
ger en, van het bovenflaande articul niet gecontravenieert
te hebben
, op pœne van vyftig Caroli guldens t'elken
reyfe te verbeuren, als fuik s bevonden fal worden j
en fullen daarenboven gepriveert worden van ten eeu-
Vigen dagen meer te mogen jagen.

XXI 1.

Dat alle, die patryfen te vangen toeftaat, fullen t'el·
ken vang de oude hoenderen moeten laten vliegen,
ten ware dat'er twee oude hanen inde kudde waren,
fal dçjn vanger gehouden fyn voor den quaadften haan,
die hy behouden fal, een jonge hen in de plaatfe te
laten fpringen, op pœne van iien Caroli gulden t'el-
ken reyfe te verbeuren, die hier inne breuckig gevon-
den fal worden.

X X I I 1.

Dat ongequalificeerden nimmermeer, ende gequa-
Ïificeerden in den befloten tyd, niet fullen vermogen
te veld te trecken met eenigc honden om wolf, ofte
Vos te vangen, ook fullen mede de weyluyden gehou-
den zyn haare kleyne honden gekoppeltte houden tot
de plaatfe, daar een vos Îyn ftandplaatfe heeft > dejagt
aldaar verricht zynde^ wederom de kleync honden in
tefchreyden , ende op te koppelen, ende alfoo ge-
weylyk te vertrecken na een ander bosje ofte ftand-
plaatfe, of naar huys , ende fullen ook die huysluy-
den ten platten Lande gehouden zyn , by foo verre
eenige voiTen onder hun refort , of op hare ackeren
bevonden werden jongen te hebben in der aarde, de·
felve uyt te delven, of uyt te graven, op poene van
twintig guldens.

XXIV.

Ü.it alle die gene, die eenige wolven, ofte voÎTen
fullen weten te bekomen , en vangen, in den Geftich-
te van Utrecht, 't fy met defelve te jagen, of ande-
re praftyken daar toe aanwendende, (mids dat onder
pretext van dien niemand contrarie defen PJacate fal
mogen fchieten, of jagen) defelve leverendein han-
den van onfen Lt. Öpper-Houtvefter , fullen ontfan·
gen , ende genieten, te weren voor yeder oude wolf,
zyndeeen reu, de fommevanhondert guldens, ende
voor een oude teef, hondert ende twintig guldens,
(14) efide voor een jonge wolf twee en dartig guldens \
te betalen by den Rentmeefter Generaal van de Do-
meynen, voor yder oude vos fes Caroli guldens, en
voor yder jonge voS, by de moeder gevangen, twee
Caroli guldens, daar van de cene helfte fal worden
betaak oy den Rentmeefter voorfz. , ende de ander
helfte by die van den Gerechte , daar onder defelve
voflen fullen worden gevangen, mids overbrengende
wettelyke verklaringe , ende bewys , dat de voorfz.
Wolven ende voflen in defen Geftichte gevangen , of
gekregen zyn , ende niet daar buyten. En om daar
van des te meer te zyn verfeekcrt, fullen defelve wol-
ven ende voflen eerit worden gelevert in handen van
onfen Lt. Opper-Houtvefter, die hem daar op fal in-
formeren, en alfoo waarachtig bevonden zynde, ful·
kn de voorfz. perfoonen, invoegen als boven , dien
aangaande worden betaalt, en daar na de voorfchree-
ven wolven, endevofl^en, aan het Jacht-Gericht ge-
levert zynde, fal men defelve in prsefentie van onfen
Lt. Opper-Houtvefter, ofte fyn Subftituyt, en on-
fen Deurwaarder, het vel afftroopen.

X X V.

Dat niemand buytens tyds met gefpannen jagt, of
anderfints, op wolf, of vos te vangen fal mogen gaan,
fonder praeadvertentie ende fpeciaal confent van ( 1 f )
den Lt. Opper-Houtvefter, op pœne van dertig Ca-
roli guldens by yder te verbeuren, ( lö)
fullende me,
de niemand opgelyke pœne, fonder kenniffe als voren, ee-
nige honden mogen drefferen^ of doen drejferen,

XXVI.

Dat voorts niemand als met fyn eygen honden fal
mogen jagen, ook niet per compagnie met anderen»
of gelpanne jagt, of geleende honden, op pœne van
dertig Caroli guldens by yder ( 17 ) eygenaar van de
honden te verbeuren: bly vende die geene, die jagen-
de bevonden word, of diens honden bekent fyn, ook
geobligeert voor deboetens van de abfenten, of on-
bekenden eygenaar. Dat mede niemand op gelyke
pœne eenige hafewinden, of honden per compagnie
fal mogen houden.

XXVII.

Dat de gequalificeerdcn felver fullen in perfoon, of
door haren wey man, die fy jaarlyks gageren, of door
haren gebroden dienaar, alleen mogen doen jagen, en
door geen ander op haren naam, op pœne van der-
tig Caroli guldens, f 18)
Dat ook die geene ^ die door
een weyman^ of ander gebroden dienaar doet jagen, ten
verfoeke van den Lt. Opper-Houtvefler f allen tyden ge-
houden fal zyn hyeede te verklaren,dat hy den felvenweym
man y of dienaar^ voor fyn wey-ofte jachtdienfi jaarlyks
ga^eert^ fonder met hem op eenige andere wyfe , geaccor·
deert ^ of gefproken te fyn ^ Ί fy voor een gedeelte win de
vangfl, ofte om voor yder fiuk van gevangen wild een
feekere fomme te geven ^ of diergelyke ^ dat hy effeElivelyk
is weymany ofte gebroden dienaar^ en inwoonende by den
gene y voor welke hy is jagende y welken eed ook gehouden
fal fyn te doen die gene, die voorgeeft ymands weyman ,
of gebroden dienaar te wefen :
( i ρ ) welverflaande dat
voor geen gebroode dienaars konnen gereekent worden^ die
in public^ue dien ft fyn y veelmin dienaren van Politie^ en
Jufitie j of diergelyke perfoonen.

XXVIII.

Indien eenig wild by eenige landluyden, ongequa-
lificeerde, ofte eenige uytheemfche perfoonen , hey-»
melyk, ofte in 't openbaar, word ingebracht, ful-
len 't felve (voor allen) den Lt. Opper Houtvefter,
ofte den Officier van de Srad ende Steden moeten
pr^fen teren, ende foo fy fig niet en weten te verde-
digen als gerechtelyk gevangen , fal verbeuren een
boete van dertig guldens j ende fal den aanbrenger
dat wild hebben , ende een derde part van defelve
boete.

XXIX.

Dat geene voorkoopers in defe Provincie eenige
hafen, patry fen, ofte ander wild , fullen mogen op-
koopen, om 't felve buyten defe Provincie te vei bren-
gen , op pœne van twintig Caroli guldens.

XXX.

Dat geene voorkopers binnen Utrecht, ende in
andere Steden woonende, eenige hafen , conynen,
veldhoenderen, nog wilde oude duyven, in den be-
floten tyd, fullen mogen kopen, of verkopen, oite
daar mede voorftaan om te verkopen, op de verbeur-
te van het wild, eri daarenboven twaalf guldens voor
yder haas, of koppel patry fen.

Dat gene uythecmfchen in 't Sticht fullen mogen
jagen, vliegen, nogte eenig wey werk exerceren, op
de verbeurte van hare honden, vogels, netten , ga-
rens.


-ocr page 409-

ν Λ Ν D Ε J A C H T. IL BOEK, XVIL TIT.

407

rens, ende hareinitrumenten, en op poene van feilig
Caroli guldens voor de eeriie reyfe, en daar na geftrati
ic worden na geîegentheyd van faaken. ( 20 )
X X X
1 1.

En of ymand fonde willen allegeren in het Sticht
geboren, ende gegoed te zyn, die nogtans daar buy-
ren refideert, alwaar men de gepriviÎegeerde defes
Stichts niet wilde gedoogen, dat defelve in dit Sticht
nieten Tullen mogen jagen, vliegen , fchieten, ofte
vangen, op de verbeurte van hare honden, vogels,
builen, bogen, ende alle weymans inilrumenten, en
nog daarenboven vervallen te zyn in een boete van
feitig Caroli guldens.

XXXIII.

En word niet verftaan ymand door het aankopen
vaneenig huys, hofftede, Heerlykheyd, (ii ) ofte
Canonilye,fchoon genomen hy perfoonlyk in de Pro-
vincie woond , ofte refideert 5 tot dejagt te worden
gequalificeert. (ii)

XXXIV.

Dat niemand eenige konynen lal mogen fretteren

nogte eenige konynneften roven , nog na fchieten,
rommelen, nogftommelen, doopen, nochteuytdel
ven, met honden, jagen, of met panden, kuylen,
of met eenigerhande gaarn, ftrikken, of netten van-
gen , dan de eygenaars, en de geene die de warande
van de Staten, of van particulieren gehuert, gepagt
óf in pandfchap fouden mogen hebben, op verbeurte
van 'c gevangen fconyn, met alle deinftrumentcndaar
toe gebruykt, en daar toe nog een hoete van dertig
Caroli guldens, en dit voor de eerfte reyfe : welver-
ilaande, dat ymand by nacht fretterende, of jagende,
de voorfz. boete dubbelt fal gelden , en betalen, en
nog daarenboven arbitralyk geftraft worden.

XXXV.

Ende indien ymand, (25) üngequaUficeert^ eenige
fretten hadde, lal gehouden wefen defelve te leveren
irt handen van den Lt. Opper*Houtvefter , die hem
tot redelykheyd daar voor fal betalen, fonder die an-
derfints te mogen alieneren, verkoopen, of weg ge-
ven 5 op pœne van twintig Caroli guldens.

X X X y I.
Dat niemand fal mogen eenige eyeren van faifanten,
korhoendcren , of patryfen opnemen, die 2,y jong,
of oud, op de ftrafFe van veertig Caroli guldens t'el-
ken reyfe : ende of fulks by kinderen gedaan wierde,
fal de pœne hare ouders, ofdie gene die haar alimen-
teren , afgenomen worden.

X X X y 11.

Of ymand vohde ofte wifte eenige neften van fai-
fanten, kor-ofte berghoenderen, of patryfen, met
eyeren of jongen, fal die laten onbefchadigt, ofte on-
berooft, latende de hey de daar de neften in ftaan, twee
roeden in het ronde ongeichent , ongebloot, onge-
inaayt, of ongeplukt, op pœne van veertig Caroli
guldens: en ioo fulks by kinderen bevonden word
gedaan t^ wefen, fal de boete hare ouders, ofte die
haar voeden, afgenomen worden.

X X X V I I r.
Gelyk ook verftaan word, dat in alle contraventien
van defen Placate de ouders voor hare kinderen, ende
de meefters voor haare dienftbodens , fullen wefen
convenibel, ende executabel.

X L.

Dat niemand eenige van de voorfz., of andere ver-
boden netten , ofte mftrumenten , ook geene (lö)
fîrikken^ tirafcn, fak of fchilden , in huys, of op de
weg ial mogen hebben, en wie fulks bevonden word
te hebben, fal vervallen in een boete van dertig gul-
dens, en daarenboven verbeuren de voorfz. verboden
netten, en inftrumcnten, die by den Lt. Opper-Hout-
vefterj ofte iyne dienaars, de contraventeurs fal mo-
gen werden afgenomen.

X L I.

Dat niemand ten platten Lande woonende, eenige
fchrobbers inftrumenten fal mogen herbergen, of m
fyn huys plaats geven , ende fal ook niet vermogen
te herbergen eenige ongeocrlofde weymans inftrumen-
ten, of honden, of ook eenig wild by defelve gevan-
gen, ten Avarehem bleeke, of metgelooiFelykelchyn
vertoont wierde, dat deperfonen, die deielve inftru-
menten, honden, of wild toekomen, waren gequa-
ende dit alles op de verbeurte van dertig

lifïceert
guldens.

X L I I.

Dat niemand eenige fwanen-neften Π1Ι mogen be-
roven , pennen fteken , ofte anderfints de (wanen,
en neften befchadigen , op pœne van vyftig Caroli
guldens, en voorts arbitralyk geftraft te worden.

X L I 1 L

Dat niemand eenige vogelkoyen fal mogen bero-
ven, ftooi en, nochte ook omtrent de koyen, om die
te befchadigen, met buifen fchieten, binnen de
(27)
200
roeden , op pœne van de buifen, ende noch te
verbeuren (28) feftig Caroli guldens j des fal voortaan
niemant eenige koyen vermogen te maaken , anders
als'met ons prœallabel confent, (ap)
ende word d^
koyluyde» gcpermtiteert defehe af te baken*
X L I V·

Dat niemanc eenige vogelkoyen, ofte andere pu-
jlicque of particuliere wateren ende viflêryen, (alver-
mogen te infèileren, vergiftigen, of andere praûy-
cen gebruyken, omme de vogels, ofte viffchen, te
vernielen , ofte te vergeven , op pœne van tachtig
Caroli guldens, ende arbitralyk geftraft te worden
naar geîegentheyd van faaken, ende daarenboven den
eygenaar zyne fchade te vergoeden^Î*" *

X L V.

Dat niemant eenige heeften, 't fy jong of oud, fal
mogen dry ven, ofte laten dryven om te weyden in
eenige boifchen, houten , of wilderniÎTen deler Pro-
vincie, op pœne van cene gulden op y der beeft, daar
na dubbelt, ende voorts op arbitrale corredie.

X L V I.

Dat ook niemant eenig hout, rys, fl:ruwels ofte
wortelen, grofoffmal, groen óf dorre, nochte ook
eenige plaggen a uyt eenige boifchen , wilderniflen,
ofte heerenwegen,, houwen, afbreekcn, uytgraveo,
weg dragen, ofte verbrengen mag, fonder Ipeciaal
chrifcclyk confent vandeHceren Gedeputeerden van
de Staten, ofte ook den Rentmeeftervan de Domey-
nen , op pœne van tien Caroli guldens, boven hec
verval van het hout, ende de wagen ende paarden,
fy eygen of geleent, met welke het hout word weg
cehaalt.

X L V I I.

Dat ook niemant eenige eykelen, ofte loten pluc-
hen , ofte doen plucken , ofte daar uythalen fal mo-
gen, buyten fchriftelyk confent als vooren, op pœ·
ne van fes Caroli guldens voor de eerfte reyfe.
X L V I 1 I.
Verbiedende mede eenen ygelyken eenig
groen»
taande hout, alseyken, berken, beuken, elièn, of
diergelyke waflende , ende opgaande hout, en plan-
tagien van particulieren , te houwen, of doen hou-
I wen , buyten weten en kenniflê van den eygenaar,

ende

XXXIX.
Item, dat niemand fal mogen gaan wachtelen,
( (24)
nytgefhndert gequaJificeerden tot de jacht) edog
met geen honden, fleepmet lappen, ofte bellen , of
ook met eenige andere onbehoorlyke netten, dan met
een fteckgaarn , en een fleep fonder lap, (2f ) < de
buyten-mafen gebreyt) op een pœne van dertig Caro-
li guldens boven de honden ende garens te verbeu-

ren.

-ocr page 410-

VAN DE JACHT.

4-oS

cnde die contrarie doen ,ΓυΙΙεη hovende reftitutie van
't afgehouwen hoüt5 ende fchade van den eygenaar,
voor de eerfte reyfe verbeuren twintig Caroli guldens,
ende de tweede reyfe hondert guldens, alles boven de
verbeurte van de inftrumenten , wagens , paarden,
karren, ofte fchuyten, die fyluyden daar toe gebefigt
fuilen hebbeni ende fulien daarenboven, naar dequa-
liteyt van /t feyt, arbitralyk geftraft, ende gecorri-
geert wordeïi, ende de onvermogende om de voorfz.
poene te betalen,aan den lyvewerden geftraft.

X L I X.

Verbiedende mede alle ingefetenen van de Stad,
Steden, ende Lande van Utrecht, fooMilitaire,als
andere, ongequalificecrt zynde, met vuurroeren ,fnap-
hanen, ofte andere diergelyke roers , mitsgaders met
Ifluytboogen, ende diergelyke fchietgereetfchap, iig
buytende poorten,ofte ergens in den velde·, of op de
Avegen te begeven, ten ware reyfende perfoonen, die
ook verboden wort te fchieten naar eenig gedierte,of
gevogelte, ende foo wie bevonden word contrarie ge-
daan te hebben , fal verbeuren fyn roer, boge, ofte
ander diergelyke inftrument, dat hy by hem is heb-
bendé, ende het wild , of gevogelte , dat by hem
werd gevonden, ende daarenboven een boete van der-
tig Caroü guldens, ende de koften van den proceiTe,
welke onkoften,"foo in defe, als mede in alle andere
excciTen van defen Placaate , altyd by de fuccumbe-
rende overtreders fuilen werden betaalt.

L.

(30) Gelyk ook verboden word aan de Süh^ituyten^
'ende andere Schouten ^ of bedienders van de jacht of wild^
bane, btiyten, of binnem tyds met voir s, 'honden ^ Ofte
nétten i
(31) maaY alken "met 'een knots met een pn^ 'in
V veld te gàan y veel min eenigwild temogen jagen y van-
gen^ offMsten , op dubbelde poene àU tegens de mdere
mgequalificeerden is geflatiieert.

LI*

Ten ware yrnand daar toe Öm rédenen fpeciale afie
van permiflïe hadde verkregen van Ons , welke aóte
verkregen zynde
(^z) foMer effeSl fyn fal ^ foo lange
defelve by den Secretaris van de Houtveflerye ni^t behoor-
ïyk is geregi(ïree^%,^tTi
den Lt. Opper-Houtvefter daar
van beh©a4iijB^$«iniiîe is gegeven. ( 33 )

Lil.

Ende fuilen dï^^e, die aóle van permiiîîe , in-
voegen voorfz. verkregen hebben, (34)
als mede de
gequalificeerden , niet vermogen ontrent een Ridder-hof·
fiede van een gequalificeerde tot de jacht , nader te komen
jagen ah op
100 roeden^ op pœne van veertig gulden , en
fal het de befitters van de Ridder-hoffieden vryfiaan de
200 roeden met palen te doen affetten, op dat daar door
*veéle difputen weggenomen mogen werden, gelyk mede de
Riddermatige perfoonen , met hare hoffieden^ dichter als
200 roeden by den anderen gelegen , malkanderen in alle
vriendfchap (uilen moeten verdragen.

L I I i.

Dat mede niematit, permiiïieals voorfz. hebbende,
fal vermogen te fchieten 't geene in voorgaande arti-
tulen van defen Placate fpecialyk is verboden, op de
verbeurte als by yeder van defelve is geftatueert.

L I V.

En foo wie bevonden worden haar aélc van per-
tniflie , ofte defen Placate, overtreden te hebben,
füllen vcrvalleri varl hare verkregen permiflie, ende in
een jaar daar na geen ade van permiffie mogen beko-
itien, ende niet te min vervallen in een boete van
30
guldens.

^ L V.

Soo y mant vafi degeprivilegeerdè perfoonen bevind,
dat eenige perfoonen ongeprivilegeert, contrarie de-
fen Placate ja^en , ofte eenige der felver articulen
éxcederén , ot overtreden , fulleri 't felve den Lieu-
tenant Opper-Houtvefter te kennen geven, ommc
bydenfelve (3f)
gecalangeert x.tworâcn^o^ -pçs.ntvKti
dertig Caroli guldens, ende daarenboven te verbeu-
ren twee jaren haar privilegiën, die den Lt. Opper-
Houtvefter bevinden fal hier inne gefimuleert te heb-
ben*

L V I.

Dat mede by defen geauthorifeért worden neiïens
den Lt. Opper-Houtvefter, enfynen Subftituyt, alle
andere gequalificeerde perfoonen tot de jagt, en de
Maarfchalcken, Schouten, en hare Subftituyten, item
de SecretariiTen, ende boden, cnde alle andere in den
eed, ofte bedieninge fynde van de Staten, Stad,Ste-
den , Landen , of Dorpen van de Provincie van U-
trecht , omme de overtrederen van defen Placate te
beboeten , ende aan den Lt. Opper-Houtvefter aan
te brengen i ende foo hy fulks begeert, fal genieten
een derde part van de boeten.

LVIL

Welverrtaande,dat niemand van de voorfz. perfoo-
nen, over de voorfz. exceflen, ende boeten fal mogen
compoieren, op poene van veertig Caroli guldens,
boven 't gene fy by compoiitie genoten of bedongen
mogten hebben, ende ook arbitralyk geftraft te wor-
den na geleeentheyt der faken.

L V I I L

Alle de voorfz. boeten fuilen komen privativelyfc
aan onfen Lt. Opper-Houtvefter voor de twee derde
parten, ende aan den aanbrenger voor het refterende
derdendeel, by aldien buyten zyne bedieninge is.

L I X.

Dat alle de voornoemde beëdigde perfoonen in ha··
re bcboetingén, ende aanbrengingen, fuilen worden
gelooft, ende daar op recht gedaan , ten ware den
gecalangeerde wettige reproches daar tegen hadde,
ofte dat aan den Rechter door andere middelen, ofte
preuven. het contrarie quam té blyken.

LX.

♦ De Maarfchalcken , ende alle Officieren, Schou-
ten ende Gerechtsluyden van de Steden ende platte
Landen , iullen gehoudeii fyn den Lt. Opper-Hout-
vefter te affifteren in 't arrefteeren, de boeten te exe-
cuteren , ais mede in de vordere adminiftratie, of
executie van defe Ordonnantie.

L X I.

Indien ymant, 't zy edel, of onedel, doende te-
gens defe Ordonnantie , de dienaars van de Hout-
vefterye, ofte andere, hebbende bevel van den Lt.
Opper-Houtvefter, dreygde, qualyk toefprak, ofte
iloeg, fal t'elcken reyfe, boven de boeten van 't ex-
ces , nog verbeuren vyftig gulden, ende fal niet te
min by den Lt. Opper-Houtvefter tegens fulke wer-
den geprocedeert tot arbitrale correélie , na gele-
gentheyt van de misdaad.
^ ^ L X I ï.

Item, fuilen alle de boeten, by defe Ordonnantie ge-
ftatueert over defaulten of exceiïen , op de fondagen
en bededagen gepleegt wordende, dubbeld zyn.
L X I I I.

Ordonnerende, dat den Lt. Opper-Houtvefter alle
overtreders van defe Ordonnantie, fonder onder-
fcheyt , van wat qualité, charge ofte employ defel-
ve zyn, 't fy in de militie of elders,falcalangeren, en
terecht ftellen, alleen voor ons Jachtgericht, ende
tegens defelve, ter caufe van alle excelTen, ende deli-
fteh op de jagt, ende by occaiïe van dien gepleegt,
foodanigen eyfch ende conclufie, 't fy civiel of cri-
mineel , mogen ende moeten doen, ende nemen, als
de fake fal vereyiTchen : welck Jachtgericht daarop
foo fummierlyk recht doen , cnde dil'poneren fal ais
mogelyk wefen fiil, ionder dat daar over fal mo-
geii worden gecompofeert, als ten pverilaa^n van
Gecommitteerden van ons voorfz. Jachtgericht, op
verbeurte van vyftig guldens, boven 't gene by c6m-

pofitic


■ 1

-ocr page 411-

pofïrie mochte weien bedongen , ende dat ten pro-
iyte van den JLande.

L X I V.

Dat mede den Lt. Opper-Houtvefter alle uytheem-
fch e perfonen, komende uyt een andere Provincie alhier
jagen , of fchieten , ook de inlandfche eenlopende
gefcllen , of foldaten, ook andere, die alhier in defe
Provincie geen goederen hebben , ende defen Pla-
cate contravenieren , fal mogen in arrefte doen ne-
men , ende op de gyfelkamer , ofte andere bewaar-
plaatlen doen brengen, tot verfekeringe van fyne boe-
ten ende keften, ofteanderfints van defelve arbitralyk
te doen ftrafFen, na gelegentheyt van fiken.

L X V.

Derogerende hier mede alle voorgaande Ordon-
nantiën, ende Placaten op de jagt geëmaneert, eode
behoudende aan Ons de Ampliatie , of alteratic van
dien. Ende op dat niemant ignorantie hier van pras-
tendere, fal defe Ordonnantie werden gepubliceerC
ende geaffigeert na behoren.
(z6) Aldus gedaan,
ende gearrefteert tot Utrecht den ijAugufti 1(598.
Was geparapheert, P. Ruyfch, vt. Onder ftond,
ter Ordonnantie van myne voornoemde Heeren die
Staten. Ende was onderteeckent, P. Voet van
Winflèn. Hebbende op 't fpatium gedrukt 't cachet
van Hooggemelte Heeren Staten, in rooden waflchc.

409

mm

VAN DE JACHT. 2L BOEK. XVIL TIT.


De Inflru^ïïe voor Ί Jacht-Gericht is te vinden beneden in defen Tytel. iv. Deel. Num, ii.'

{i) Het begin van de Ordonnantiën van den Maart i(58o, en ^ Septemb. 1683, luyd, Wilhelm Hendrik, by
der gratie Gods, Prince van Orange ende NaiÏau 6cc.

(a) Dit is in de Ordonnantie van 1683 bygevoegt.

( 3 ) Inde fmee voorgem. Ordonnantiën flaet, Hoogheyd.

( 4 ) Dit heeft de laatfie Ordonnantie alleen.

(j ) Het Tlacaat van löSo heeft hier nog y voor den Lieutenant Houtvefter, en 't Jachtgericht déitê te heb··
ben bewefen.

( 6) Het voorfz. Placaat heeft., en verder niet.

(7) Inde Ordonnantie van 1680 flaet., hy zy geprivilegeert, of niet.

(8 ) ƒ« voorige Placaten., dertig gulden.

(p) Ύgeen curfyf is^ is volgens het laatfie Placaat, Dat van 16S0 heeft, en fal daarenboven zyn gerechtig-
heyd verliefen, die hy foude mogen allegeeren , omijie van dien tyd af voorts geen weywerck te mogen
cxerceeren, ofte gebruykenj ende de geene , die eenige privilegiën foude weten te bewyfen , fal nog bo-»
ven de voorfchreve boeten daar over arbitralyck worden geftraft naar behooren, ofte gelegentheyd van
faken.

( 10 ) Dit is in die van 1583 hygevoegt,

(11) Het Placaat van i6%o heeft hiermg^ ten zy daar merkelyke reedenon en oorfaken zyn ter contrarie,
op de verbeurte, als boven.

(12) 'Dit is in het laatfie Placaat bygekoomen.

(13) 'Ί"geen curfyf is ^ is in het Placaat van löSg ingekoometn

(14) Als foo even Num. 13.

( if ) In de Ordonnantie van 1680, den Houtvefter.

( I ö ) Met defe periode is het laatfie Placaat vermeerdert.

(17) In de Ordonn. van 1680, yder een te verbeuren} en even verre ymandwerd achterhaalt,in compagnie
met anderen op de jacht geweeft te zyn, daar van de compagnons den Lt. Houtvefter waren on^bekcnr,
dat den bekenden gehouden fal wefen, de namen van zyn gefelfchap den LieutenantOpper-Houtvefter be-
kent te maken, des verfocht zynde, op poene dat hy voor alle deonbekenden de boeten fai moeten be-
talen, &:c.

( i8) Dit is m het Placaat van 1683. bygevoegt.

(lp) Defe laatfie periode is in het Placaat van i6p8 bygekoomen.

(2,0) De Ordonnantie van 1680 heeft hier nogt ten ware den felven confent hadde van ons, om zyne honden,
of vogels te mogen aanbrengen, en dat op de behoorlyke gcfpecificeerdc limiten, en tyden, naar gele·
gentheyd van faken, tot difcretie van den Lieutenant Opper-Houtvefter.

(21 ) In het Placaat van 1680 volgt bier^ van dé Staten 's Lands van Utrecht van ouds niet te leen gehou-
den, &c.

(iz) Het voorfz. Placaat heeft hier nog, ten ware hy andere qualificatie, of privilegie daajr beneiFcns hadde,
of hem fulks by ons fchriftelyk werde toegeftaan.

(13) Dit woord is in de Ordonnantie van 1683 ingekoomen.

(24; Met defe periode is de Ordonnantie van itf^S vermeerdert.

(2f ) In de Ordonnantie van iö8o fiaat hier nog., op een wachtel,

( 26 ) Defe woorden fyn in 1683, en i ö p8 ingevoegt,

(27) Jn de Ordonn. van 16^0^ fiaat, ifo roeden.

(28) In de voorige Ordonnantiën^ dertig guldeh.

( 2p ) Dit is in de Ordonnantie van löpö bygekoomen.

(30) Dit Artyk. is in de Ordonnantie van 1683 aldus verandert. In die van i<58o luyd het felve in de fer voegen.
Gelyk ook verboden word aan den Subftituyt, en andere bediendens van den Lieutenant Opper-Houtveiter,
eenig wild te mogen jagen, of fchieten, op gelyke poene, als tegen de andere ongequahficecrde is gefta-
ftueert.

( 3 Γ ) Maar alleen met een knots met een pin. Defe woorden zyn in het Placaat van |<5p8 bygevoeg^*

( 52 ) Defe woorden zyn in het voorfà. Placaat bygekoomen.

(33) De voorige Ordonnantiën voegen hier by, op poene van fes gulden.

( 34) geen alhier curfyfis, is aldus geftelt in het Placaat van i6p8. De voorige Placaten luyden aldus^ niet
vermogen op vyftig roeden na, aan eenige hofftede te fchieten, ofte hare roers te loiTen , uytgenonacn de

J^W.J»»--—-------------------------------,---^^ - ,

fal mogen loopen, alles op pœne van dertig göl-

Fff

J

eygenaars van de hofftede felfs , die zull« zal vry ftaanj gelyk ook niemand dooreenig koorn, ofbexaajr-
de landen, tot fchade van de çygenaars, ofte bruykers, fal

dens.

(^f ) In het Placaat van idSo, geciteert.
II. Deel,

-ocr page 412-

4IO V A Ν D Ε J A C H T.

( 16) Het flot ναηΊ Pîacaat mn 1680. Aldus gedaan en gearrefteert tot Utrecht den 25 Maart 1680. Ende
was geparapheert, P. Ruyfch, vt. Onder ftont ôcc. En was onderteel^nt, J. van Luchtenburg.
Dat
van 1683. Aldus gedaan en gearrefteert tot Utrecht den f Septemb. 1685. Was geparapheert, Gaspar
Schade, vt. Onder llont êcc. En was onderteekent, J. van Luchtenburg.

XXVIII. PUBLICATIE j als ν oor en , waar by het xxxix. Artyk. ό an de Ordonnantie

van den 5 Septemb. 1683. g^^ltereert word, den 13 April
MDCXCFIIL

De Staten van den Lande van Utrecht, in er-
varinge komende,
di\z onder het pra^text van
wachtels te vangen, veele patryfen ende an-
der wild word geruineert, diredelyk tegens
onfe ernftige meyninge ende intentie, hebben, om daar-
inne te voorfien goedgevonden het xxxix. Art. van
onfe Ordonnantie op de Jacht den f September
1683.
gearrefteert, foo verre te altereren, ende daar benef-
fens allen ende een yegelyk te interdiceren ende ver-
bieden , gelyk geinterdiceert ende verboden werd by
defen, om voortaan te mogen gaan wachtelen, (uyt-
gefondert gequalificeerden tot de jacht, edoch met geen
honden, Seep met lappen, ofte bellen, ofte ook met
eenige andere onbehoorlyke netten, dan met een fteek-
gaarn , ende een ileep fonder lap, de buyten mafen
gebreyd) op pœne van dartig Caroli guldens, boven
de honden ende garens te verbeuren , ende fullen de
ouders voor hare kinderen, ende de meefters voor ha-
re dienftboden wefen convenibel ende executabel. En
ten eynde niemand hier van ignorantie pra:tendere,
fal defen alomme in defe Provincie werden gepubhceert
ende geaffigeert. Gedaan tot Utrecht delen 1 ? April
i6p8. Was geparapheert, E.de Weede, vt. On-
der fl;ond 5 ter Ordonnantie van myne voornoemde
Heeren de Staten. Was geteekent, P. Voet van
WiniTen, Hebbende op'tfpatium gedruckt't cachet
van HooggemelteHeeren Staten, in rooden waiTche.


voor vinden Num. xxv.

Eersame, Vroome.

y hebben op huyden goedgevonden en
verftaan, UL. mits defen te ordonne-
ren en aan te ichryven, dat gy, mits-
gaders UL. Secretaris , en Gerechts-
bode idaar van gy aan defelve kenniiTe fult hebben te
geven) fig ilriSelyk fullen hebben te reguleren na
den inhoude van 't
lvi Articule van de Ordonnantie
opdcjagt, den lö Augufti 1702 gearrefteert.

Luydende V zdve Ariicul ah volgt.

Dat mede by defen geauthorifeert worden ,neffeni
den HoutvefterJ' ende iynen Subilituyt, ook alle an-
dere gequalificeerde perfoonen tot de jagt, als Maar-
fchalcken. Schouten ende h^ Subftituy ten j item de
Secretariifen ende Bodens, ende alle andere, in den
eed,
ofte bedieninge zynde van de Staten, Stad,Ste-
den , ende Landen of Dorpen van de Provincie van
Utrecht, om mede de overtreders van defen Placaate
te beboeten , ende aan den Houtvefter aan te bren-
gen, foo hy fulks begeert, fil genieten een derde par
van de boeten.

Hier mede blyft Gode bevolen. Gefchreven t'U-
trecht defen 4 Augufti 171p. Ter Ordonnantie van
de Gedeputeerden der Ed. Mogende Heeren Staten 's
Lands van Utrecht.

XXIX. MISSIVE, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands

van Utrecht, aan de Schouten ten platten Lande, tot flriBe onderhouding
van het
lvi. Artyk. van de Ordonnantie op de Jacht y van den 16 Auguft.
1702. in dato, den 4 Augufl. MOCCXIX.

Tujfchen defe en de voorgaande Ν urn. moefi in ordre volgen de Ordonnantie op de Jacht van den 16 Augufl. .1702,
maar overmits defelve met die van den 13 Decemb, 1667. door ons in een ge [molt en is y kan de Lefer defelve hier

ntnr.^j· η\ΛιΙΛί1η'!Λ ^TllBr» VVtr -


SEVENTIENDEN TYTEL.

TWEEDE DEEL.

Aangaande het foeken van Kievits-eyeren, vangen van
Nachtegaaltjens, en grof Wild, verftooren van Ex-
ter- en Kraay-neften, mitsgaders nopens het van-
_ gen van Wolven en Voiïen.

I. PLACAAT, vàn de Edi Mogi Heeren Staten 's hands van Utrecht, [inhoudende â dat tii^·
mant langer als tot den i May in y der jaar Kievits-eyeren fal moffen foekm»
den
10 May MDCXCIX^ yyj j j a j

Pc

y

-ocr page 413-

ν A Ν D Ε J A C H T. IL BOEK. KVIL ΊΙΤ*

4"

De Staten van den Lande van Utrecht, te vo-
ren fynde gekomen verfcheyde klachten over
onordentelykheden, en andere quadepraéty·
quen ontrent het ftooren van eende- en pa-
tryfe-neften, als anders , die op de naam ende onder
prsetext van kievits-eyeren te gaan Toeken, in 't veld
worden begaan ende gepleegt j hebben na deliberatie
goed gevonden, yder een, wie het ook zy, te verbie-
den ende interdiceren , gelyk defelve verboden ende
geinterdiceert word by defen, eenige kievits-eyeren
langer te mogen gaan foeken, als toe den eerden May
in elck jaar, op pœne van vyf en twintig gulden ,by
yder contraventeur t'elckenreyfe, ten behoeve van den

Lt. Opper-Houtvefter, te verbeuren. Ënde veritadrt
Haar Ed. Mog. dat de ouders voor de kinderen ,ende
de meellers
voov hare dienitboden Tullen weTen con-
venibel ende executabel. Ende op dat niemaftd hier
van ignorantie priEcendere» Tal deTen alom me in deTe
Provincie worden gepubliceert ende geaifigeert nabe-·
hooren. Gedaan t'Utrecht deTen lo May ι6ξ)ρ. Was
geparapheert, A. van Roifem, vt. Onder llont, tef
Ordonnantie van myne voornoèmde Heeren die Sta-
ten. Was geteckenr, Ρ Voet van Winflen. Heb-
bende op 't Tpatium gcdruckt 't cachet van Hoogge·.
melte Heeren Staten, in rooden wailche.


II. PL AC Λ AT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten ' s hands van

Utrecht, tegen het vangen en vermelen van Nachtegaaltjens , den 17 Maart
ΜΌ C LXr. engeampUeert den
ó May ΜΌ CXCFHL

De Gedepuieerden van de Staten 'sLandsvan
Utrecht, interdiceren ende verbieden by de-
Ten het Tchieten , vangen , oT door andere
middelen het vernielen der nachtegaaltjens,
op de verbeurte van de netten, roers, ende andere
inftrumenten die daar toe werden gebruykt, en daar-
enboven een boete van ( i )
vyftig guldens, ten behoe-
ve van de Officiers, ( 2 )
de bediende van de Houtvefte-
rye,
mitsgaders van de dienaars van de |uftitie, diedfi
voorTz. perioonen daar op Tullen achterhalen.
(3) Ge-
daan tot Utrecht den
6 May i6p8. Was gepara-
pheert , D.
V. VelthuyTen , vt. Onder ilont, ter
Ordonnantie van de voorfz. Heeren Gedeputeerden.
Was geteekent, P. Voet van Winflen. Hebbende
op 't Tpatium gedrukt 't cachet van Hooggemelte
Heeren Staten, in rooden waflche.


( i ) Inde voorige Publicatie van vyf en twintig guldens.

(2) Dit is in defe laat fie Publicatie bygekoomen.

( 3 ) Het flot van het voorgaande Placaat is. Gedaan tot Utrecht den 17 Maart i66f. Was geparapheert,'
Johan van Nellefteyn, vt. Onder ilont &c. Ant. van Hilteii.

IlL PUBLICATIE, van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht ^ waar by aan de

gequaltficeerden tot de jacht gepermitteert word, op grof wild , uytgefon"
dert 02 Rheen, te mogen jagen, den
10 Julji Mu C L XXXIX.

Sync Koninglyke Majefteyt van Groot-Bretagne
als ErT-Stadhouder , mitsgaders de Staten van
den Lande van Utrecht, doen te weeten, dat
wy,verneemende dat daaglyks hoe langer,hoe
meerder, het grof wild in deTe Provincie niet alleen
komt toe te neemen, ende aan tewaflchen, maar het
gewaTch, op de landeryen ftaande , t'eenemaal word
opgegeeten , ende vernielt, ende onTe ingeietenen
daar door groote Tchade toegebragt. Soo is *t dat
wy daar inne , voor Too veel mooglyk is, willende
voorfien , op huyden goedgevonden en gereiolveert
hebben toe te ilaan en te permitteeren, gelyk wy toe-
Haan en permitteeren by deTen, aan allen den genen,
dewelke in conformité van onTe laatfte geëmaneerde
Ordonnantie op de Jacht en wildbaane van dien iyn
gequalificeert om te jagen , dat Tyluyden van nu af
aan , tot den uyteynde van dit loopende jaar 168p.
(TeJTs geduurende den befloten jachttyd") op het
voorTz. grof wild , in deTe Provincie fig onthouden-
de, Tullen mogen jagen, 't Telve Tchieten, vangen,
ende verjagen , oTte door andere behoorlyke midde-
len trachten te bekoomen , Tonder dat Tulks nogtans
met eenige honden , hoe het ook Toude mogen Tyn,
Tal mogen geTchieden : wel verrtaande , dat onder hec
voorfz. grof wild niet worden verftaan, ofbegreepen
de Rheen, dewelke wy wel expreflelyk ordonneeren
en gebieden dat geen hinder of ongemak fullen wor-
den toegebragt, veel minder verjaagt. Interdiceeren-
de voorts allen en een ygelyk, geduurende den voorTz.
befloten tyd , eenig ander wild te jagen, of te Tchie-
ten, op poene dat defelve by contraventie en achter-
haling Tullen ircurreeren de llraffen en dubbelde boe-
tens, Too als defelve enkelt byde voorTz. onTe Ordon-
nantie tegen de ongequalificeerdenenovertrecders van
de jacht Tyn geftatueert. Ende op dat een yder hier
van kennifle bekoome , ordonneeren wy dat deTe al-
omme in de Provincie van Utrecht Tal werden gepu-
bliceert , en geaffigeert, ter plaatTe alwaar Tulks ge-
woon is te peichieden, op dat elk fig daar na mag re-
guleeren. Gedaan t'ütrecht deTen
10 July lóSp.
Was geparapheert, GaTpar Schade, vt. Onder ilonr,
ter Ordonnantie van myne voornoemde Heeren die
Staten,was geteekent, P. Voec van Winflen.


m inhoud, in dato den 6 Oecemb. M Ό CXCIL

yne Koninglyke Majefteyt van Groot-Breta- jkanl, door het vermenigvuldigen van het grof wilt ,
gne , &c. Erf-Stadhouder i êcc. midsga-1 Teer groote Tchade, Too ontrent haar bezaayde-landen,

als aan derTclver houtgewaTch, word toegebragt, 'c
welk haar een irreparabel nadee} verooriaakt, ende
i waar door deTclvc by na fl:onden geruineert te wor-

Fffz deni

IV. PLACAAT, als vooren, van

S

te de Staten van den Lande van Utrecht,
oic. doen te weten, dat wy in ervaringe geko-
men zyn,dat vele van onTe opgeTetenen aan denBerg-
II, Deel.

-ocr page 414-

ν A Ν" D Ε JACHT.

den î waar tegens \vy, foo veel in ons is, willende
voorfien, foo is 't, dat wy goedgevonden ende ver-
Haan hebben by defen re permitteren, en ook fpecia-
lyk le authoriferen, alle de gequalificeerden tot de exer-
citie van de jacht, gelyk wy defelve permitteren , en
Avel fpecialyk authoriferen by defen , om geduerende
den overigen tyd van de jacht, tot den 2 February
1693. excluys, te mogen fchieten, opvangen , ende
verjagen alle hinden en kalven > des word defelve
wei itriftelykverboden ende geinterdiceert, geen her-
ten nog rheën te mogen fchieten , vangen, of quet-
fen, op pœne dat die geenen , die fulcks komen te
doen, ende in defen onfe goede intentie ende mey-
ninge te overtreden , incurreren fullen de boeten by
onfc vorige Ordonnantiën ende Piacaten daar jegens
geftatueert, en dienvolgende gecondemneert worden
naar de rigeur van defelve , fonder eenige verfchoo-
ninge, of conniventie. Laftende ende ordonnerende
een yeder, die fulks aangaat, fig na den inhoude de-
fes te' reguleren. En fal defen alomme tot dien eynde
in den Lande van Utrecht worden gepubliceert ende
geaffigeert, daar men gewoon is Publicatie en affixie
re doen. Gedaan t'Utrecht defen 6 Decemb. löpz.
Was geparapheert, P. Ruyfch, vt. Onder ftond :
ter Ordonnantie van de Edele Mog.'Heeren Staten 's
Lands van Utrecht. Was geteekent, P. Voet van
Winflen. Hebbende op het fpatium gedrukt het ca-
chet van Welgemelte Hecren Staten,in rooden waf-
fche.


V. PUBLICATIE, ^/i vooren, mede opjjet voorfz. ftéjeBy in dato den 10 April MOCCIL

e Staten van den Lande van Utrecht, van tyd
^ tot tyd, en wel byfonder weder op huyden
voorgekoomen fynde feer fwaare klachten
van verfcheydene opgefetenen defer Provin-
cie , dat derfelver koorngewas en befaayde landen door
her grofwild teneencmaal word opgegeten en gerui-
neert, niet tegenftaande defelve tot verjaaging en
verllrooyinge van dien alle geoorlofde middelen tot
nog toe te vergeefs hadden aangewend, ende dat de-
felve daar door in ilaat quaamen te geraaken van haa-
re verfchuldigde landpachten en ongelden niet meer
te fullcn konnen betaalen, hebben, in aanmerckinge
van defelve klachten, en om die foo veel in haar magt,
endoenlykis, weg re neemen, goedgevonden ende
verdaan 'te permitteeren, en toe te laten , alleen aan
alle gequahficeerden tot de jacht, gelyk defelve ge-
permitteert en toegelaten wórdby defen, om van da-
to defes af, tot den 10 May 1702, te mogen jagen op
grof wild in defe Provincie, met expres verbod van
geen ander wild, hoe het mochte genoemt worden,
te mogen fchieten, of jagen, op pcene van daar door
te incurreeren alle de boeren en muiéten by onfelaatft
geëmaneerde Ordonnantie op het iluck vari de Jacht
vaftgeftelt, die wy in dien deele verftaan te blyvenin
zyn volkoomen vigeur. Ende ten eynde de geene,
die fulks raakt, kennlife daar van bekoomen , fal de-
fen alomme in de Provincie van Utrecht worden 'ge-
publiceert, en geaffigeert. Gedaan te Utrecht den
10 April 1702. Was geparapheCrt, E. de Weede,
vt. Onder ftont, ter Ordonnantie van myne voorn.
Heeren die Staten , was geteekent, P. Voet van
Winflen. Hebbende op het fpatium gedrukt het ca-
chet van Hooggemelte Heeren Staten, in rooden waf-
fche.

V


als voor en , mede op het voorfchreve fubje£i gearrefieert, den 16 Augufil
MOCCIL

vi. PLACAAT

e Staten van den Lande van Utrecht, by con-
tinuatie te voren fynde gekomen verfcheyde
klachten, wegens de vermeerderinge van het
grof wild in defe Provincie, waar door feer
gröote Ichade aan de opgefetenen werd toegebracht,
hebben , om daar inne te voorfien , goedgevonden
ende gerefolvèert,alle gequalificeerden deier Provincie
tot de jacht te authoriferen, ende permitteren, gelyk
defelve geauthorifeert endegepermitteert word by de-
fen, om, gedurende de geheeie aanftaande jagttyd,
harten te mogen fchieten ende vangen. Verklarende
mede ingerrocken, gecafieert ende te niete gedaan te
hebben, gelyk wy intrecken , cafleren , en te niete
doen by defen , alleaéten, authorifatien, ende com-
miflien , die federt den jare 1074. ^an eenige fchut-
ten van de jacht in defe Provincie zyn gegeven^, de-
felve wel fcherpelyk verbiedende fig daarvan na defen
meerder te bedienen. Ende op dat een ydér van 'c
geene voorfz. kennifle mag bekomen, ordonneren wy,
dat defen alomme in defe Provincie fal worden gepu-
bliceert ende geaffigeert, daar ende foo fulks gewoon
is ie gefchieden. Gedaan t'Utrecht defen lö Auguftï
1701. Was geparapheert, A van Roflem, vt. On-
der ftont, ter Ordonnantie van myne voornoemde
Heeren die Staten. Was geteekent, P. Voet van
Winifen. Hebbende op 't fpatium gedruckt 't ca-
chet
Van Hooggemelte Heeren Staten, in rooden
wafl!che.


VIÏ. PLACAAT, als vooren, op het uytflooten en vernielen van Exter- en Kraay-nefleny in da-*

toden 28 06tok MDCXIIL

'aurit?, Prince van Oraignen, Grave van
Naflau , Mœurs , &c. Marquis van der
Veere, ficc. Stadhouder, cnirsgadérs die
Staten van den Lande van Utrecht, doen
te weten. Alfooby verfcheydeEdelluyden, huysluy-
den, ende andere opgefetenen ten platten Lande dik-
wils geklaagt isgewecft, dat die kremvogels, ravêns,
exteren, kraeyen, roecken , kayen , en ander ge-
vogelte dat genatureert ende gewoon is van proyé te
leven, in den Lande van Utrecht, feer en meer als re
vooren vertnenigvuldigen > door dieh défeïve in eeni-
ge nabuerige Landen ende Provinciën verftoort, ver-
dreven en anderfins vernielt worden, ende over fulks
aldaar niet en mogen neftelen nog broeyen , en aan-
gemerkt defelve tot geen nut ende nootdruft van de
menfchen en dienen, maar grootefchadein het koorn
op den velde, ende in de bergen, mitsgaders in boom-
gaarden ende andere geboomte doen, ioo met herma-
ken,


-ocr page 415-

ken van hare neften, de loten breekende ende verflç-
pcnde, als ook met het doot byten, verilepen, ror
ven ende afen van het jong gebroet van hoenderen,
duyven, kalckoenen , kony nen, ende andere diergely-
ke den menfchen nut ende oorbaarlyk geteelte. Soo
is 'c, dat \vy op de voorfz. klachten jegens 't gene
voorfz. is, loo veel bequamelyk gefchieden kan, be-
gerende te voorfien, ten eynde de goede opgefetenen
ten platten Lande van fodanÎgen fchade gevryt, ende
't voorfz. fchadelyk gevogelte foo veel mogelyk ver-
jaagt, verdreven ende vernielt mach worden , ge-
ordonneert ende geftatueert hebben, ordonneren en
ftatueren by defen . datalleopgeletenen van den voor-
Ichreve Lande, vanwatilaat, qualiteyt, of conditie
die zyn, voortaan gehouden iliHen wefen te. beletten
of verhinderen, dat eenigekremvogelsj.ravens, exte·
ren , kraayen , roecken, kayen, ofte ander dierge-
lyk fchadelyck gevogelte, op ofte aan haarhuyfen,
toornen, hofileden en landen, of in eenige van hare,
boomen, of houtgewas, of op de hofileden, of lan-
den daar fy op woonen, ot die fy in huyre hebbenen
gebruyken, neften maaken, neitelen, ofte broeyen,
maar defelve neften ,fo haaft eenig van 't voorfz. ge-,
vogelte die beginnen te maaken, uytte ftotenendete^
vernielen , op de verbeurte van fes ftuyvers op elcke
neft voor de eerfte bekeuringe, en voor de tweede
bekeuringe twaalf ftuyvers, en dat voorts den Schout
van de plaatfe de voorfz. uytftotinge,ruyminge en ver-
nielinge terftont fal doen doen, ten kofte van den genep
die daar inne (volgende defe onfe Ordonnantie) ge-
houden is. Ende de neften die daar aireede, ofvoor
de publicatie van defen gemaakt zyn, fal men op poene,
als voren gehouden wefen terftont uyt te ftoten , weg
te doen ende te vernielen. Ende op dat het geene
voorfz. is, te beter geobferveert ende onderhouden
mag worden , bevelen en ordonneren wy den Schof-
ten, elk in zyn Gerechte, met twee van de Heemra-
415

den of gefworens aldaar ,die fchouwe ende beboetinge
over 't gene voorfz. is te, doen , t'elcken jare twee-
maal, alfle de eerfte fchouwe ontrent half April., en·»
de. de t\yeede fchouwe ontrent half May, mits dat fy
defelve fchouwen acht dagen te voren by verkondin-
ge, of affixie v^n bületten zullen.denuntieren. Ende
! want het voorfz, gevogelte de een vroeger , ofte la-
ter als de ander broeyen , foo zullen de voorfchrcven
, Schouten met twee Heemraden, of gefworens, in el-
ken Gerechte, na de voorfz. gedaane fchouwen daar
over t'allen tyden vifitatie ende beboetinge mogen
doen, Referverendc dies niettemin den Maarfchal-
ken ende andere hoge Officieren, elks in zynen be-
dryve, denafchouwe,als fy luyden deièlve noodig en
oorbaarlyk bevinden zullen. Ende fullcn de voorfz.
boeten komen tot lafte van den genen, die de huyfen,
hoffteden, of erven daar de boómcn op ftaan, daar
inne eenige neften bevonden zullen worden, inhuere
hebben, of gebruyken, ende indien die onverhuerc
zyn, tot lafte van den eygenaar. Maar van de kerc-
' ken, kapellen, toornen ende kerkhoven aan defelve
ibehoorende, fullende voorfz. boeten komen tot lafte
van den fabryckmeefters en kofters derfeh'er kerken,
of kapellen: t'appHceren.d'een helfte totprofyt van den
ί Schout, en de ander helfte tot profyt van de Heem-
raden , oF Gefworens en Secretaris, die de fchouwe
met hem fullen doen. En op dat een ygelyken dien
dit aangaan t of raakenmag, hem mach weten na de-
fen te reguleren, foo ontbieden ende ordonneren wy
j den Priefîdercndç ende anderen Raden in den Hove
van Utrecht, defen alomipe binnen de Stad, Ste·
den ende Landç van Utrecht, daar men gewoonlyckis
' publicatie te doen, te doen publiceren en affigeren. Ge-
daan tot Utrecht den iS'Oûober 1013. Onder ftond;
ter Ordonnantie van myne voorn. Hecren die Sta-
ten. Ende was onderteekent 5 Ç. de Ledenbfrch.

VAN DE JAC H Χ 11 BOEK, XVILJIT,


VIII. PLACAAT, van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten 'sLands

van Utrecht, waar ^ een generale Wolven-jacht geordonneert, en geregU"
leert word, in dato den 2,0 Maart MO XCll. en geremvem den 22,
April MOXCIIL

Maurits, gebooren Prince van Orange, Gra-
ve van NaiTau, &c. Marquis van der Veer
&c. Stadhouder, mitsgaders die Gedepu-
teerden van de Staten van den Lande van
Utrecht, allen den genen, die defen fullen fien, of hoo·
ren lefen, falut. Alfoo het Land van Utrecht jegen-
woordiglyk mede grootelyks befchadigt word door
de wolven, die men verftaat van dage tot dage fulks
te vermeerderen, dat te beduchten is, dat in korten
tyd niet alleenlyk die beeften , maar ook die men-
fchen in pericuie van haar leven fullen koomen, ten
zy daar jegens promptelyk worde voorfien. Soo is
het , dat wy om allé foodanige ende meerder in·
convenienten foo veel moogelyk te voorkoomen ,
en het voorgenoemde ongedierte te vernielen , ge- ;
wilt ende geordonneert hebben , willen en ordon- ;
neeren mitsdefen, dat by oniên ( i )
Lieutenant Hout' '
■üefler , mitsgaders
de vier Maarfchalken van den Lan-
de van Utrecht, ende de gemeene huyslieden on-
der haarlieder gebied refpeaivelyk refideerende , op
( 1 ) den laatften April naaftkoomende gedaan fal wor-
den een generale wolvenjacht, ende ten eynde defel-
ve met des te meerder vrucht mag werden gëeffec-
tueert, ordonneeren en beveelen wy alle de huysluy-
den en opgefetenen van den platten Lande van Utrecht,
dat zy ten voorfz. dage des morgens goed tyds, te
weeten ten Sonnen opgang met haarliederhalsgeweer,
als kaatsbaJgers, verrejagers, voreken, ôcc. en ande-
re inftrumenten, tot de voorfz. wolvejacht dicnlyck.
fynde, uytgefondert roers , ten eynde daar door on-
der de huysluyden geen ongelukken gebeuren, hun
gereet laten vinden, beneffens hare reipedive Schou-
ten , omme alfulks hen voorus te vervoegen ter plaat-
fe , daar fy by haren Ma^irfchalk ( ^ )
ander Bevel-
hebber daar toe te flellen ^(aWcn
werden gefonden, ende
dat fy ter Ordonnantie van den felven, in heure ge-
leederen geftelt, de voorfz, jacht fullen hebben te ver-
volgen , ende te obedieeren die beveelen, die hun op
de voorfz. ji\cht by de Ma^^rfchalken voorn, fullen
worden gedaan, fonder uytalfoodanige heure gepra:-
figeerde geleedcren te gaan , ofte te wyken, die te
verlaten, of de voorfz. beveelen te contradiceercn,
en contrarieereq, of de voldoeninge van dien te poft·»
jpneeren, of re rugge te ftellen, in eenige maniéré.
Dat ook ingeyalle defe jacht den tyd van een, twee,
drie, ot njeer dagen mogte duuren , die huysluyden
gehouden fullen wefen haar te geneeren uyt haarlieder
knapfack, die fy rnede fullen neemen , ionder dat zy
in herbergen by den anderen fullen mogen gaandrinc-
ken, maar haar reguleercn na die beveelen van haar
Overigheyd, hun overal wagtende, dat zy onder hec
dekfel van de voorfz. wolvejacjit geen overlaft: bedry^
ven, of anderen hare hoencieren, t)cc{lcn , of andere
goederen beneemen, nog bederven, nog harer nabuu-
ren bergen, fchuuren, tuynen , of haar haaf eenig-
fints belchadigenj nog
ook geen ander wildj het zy

Fffi vliCf


-ocr page 416-

VAN DE JACHT.

vliegende, of loopends, vangen, ofquetfen, danal-
Icenlyk de jacht te doen op de wolf, iulks als henlie-
den dat by defen bevolen word , ènde no^g nader be-
volen fal worden. Dat ook niemand, ^t ^y adel, of
onadel, geprivilegeerde, of ongeprivilègeerde perfo-
tien , hen fullen vervorderen met haar te neemen
haaswinden , of andere jachthonden, op 'pœne als in
onfen leften Placate, op het ftuk van de Jacht gepu-
bliceert.
 JÏs oôk van gelyke gehouden fullen wefen

ie doen alle alfulke foldaten, die by den Lt. Houtvefler
met ons confent^ eh anders niet ^ èn andere Vaptaiûen tot
de vöorfz. woïvejacht fullen mogen 'Worden gemployeen :
alles op pœne dat die contraVenteurs daar over fullen
worden gcilraft, te weeten, dat elk van de huysluy-
den niet compareerende ten voorfz. dage, ure, ende
plaatiè , verbeuren fal drie Carolus gulden , en nog
daar en
boVen geduurende defe jacht een anderen in
haar plaatfe gehuurt te fullen worden, t' haren kof-
ten. Dat de geene , die compareerende , niet en is
voorfien met eenig behoorlyk geweer ,vooren gemen-
tioneert, dienlyk tot de vooriz. jachte, fal verbeuren
drie gelyke gulden i en die uyt iyne geleederen wykt,
of eenig bevel van zyne Overigheyd niet en pareert,
of anderfints jegens het geene voorfz. is, iet misdoet,
verbeuren falvyf en twintig Carolus gulden, en daar

( I ) Lieutenant Hoütvefter, mitsgaders. Dit word in de Ordonnmtie van den zz April ι fpj niet gevonden.

(z ) 'Het Placaat van den z^Maart i fgz heeft hier ^ op vrydag den 14 April.

( 5 ) geen met curfyfflaat, word in het laatfe van ifpj alleen gevonden.

(4, f ) De perioden alhier met curfyf gedrukt ^ tyn in het voorfz. laatfie Placaat uytgelaten.

(6) 'Tgeen alhier in curfyffiaat^ is in het ïaatfle Placaat bygevoegt,

(y) Het fot van V eer fie Placaat luyd^ op den 2p Maart i/pa.

IX. Concept, waar na op den Aprilis toekomende in den Lande van Utrecht gedaan

fal worden eene generale Wolven-jacht, gearrefieertalsvooren, demx Maart
ΜΊ)Χαΐ ^

en boven arbitralyk gecorrigeert en geftraft worden
na exigentie en gelegentheyd van der fake. ( 5· )
op dat in alles te beter ordre gehouden worde ^ ordonneer
ren en beveelen wy by defen den Procureur Generaal.^hem
met fynen Subflituyty neffens den Maarfchalken in H veld
te begeeven, om op de contraventeurs van defen acht te
neemen^ defelve datelyk teapprehendeeren^ endoenfiraf-
fen na behooren.
Ende van defe jacht en fal niemand
exemt zyn, dan alleenlyk arme , impotente perfoo-
nen , oud wefende over de feftig jaaren ( 6 )
en die de
matht niet hebben ander en in hare plaatfe te huur en ^ maar
die geene die de macht hebben, fullen gehouden wefen an-
deren in haar plaat fen te neemen. Sullen ook van de
voorfz. jacht exemt zyn^
kinderen beneden de veertien
jaaren. Ende ten eynde hier van niemand ignorantie
prcetendeere, ontbieden en beveelen den Eerften en
andere Raden 'sHoofs van Utrecht, defen alommein
de Stad, Steden , en platten Ltinde van Utrecht,
daar men gewoonlyk is publicatie te doen , te doen
verkundigen en publiceeren. Gegeven te Utrecht
(7) op den 22, April ifp^. Onder ftont, ter Or-
donnantie van myne voorfz. Heeren die Gedeputeer-
den,onderteekent, G. deLedenberch. En was ge-
cachetteert met een opgedrukt cachet.

In den eerden, te beginnen dcfe jachte van Muy-
den af, door Bilemeer, Duvendrecht, Diemen,
naar Ouderkerk, daar toe komen fullen defe na
befchreven Dorpen, te weten, MaariTen, Suy-
len, Breukelen, Nichtevecht, Abcoude.

Breuckelen en Nichtevecht zullen vergaderen by Muy·
den, ontrent V Gheyn , omme af te jagen met die van het
Gheyn langens de Vecht en 'i Gheyn heenen^ en alfoo door
Abcoude ^ óinvoorts té jagen opwaarts naar den Leckendyk
toe. Suyleh, Maarffen en Abkoude ^ zullen vergaderen
in Duvendrecht en Bylemeer, omme af te jagen van Ou-
derkerk met den Bailliu van Am^erlani , en foo voorts
dosr Abkoude, de Winkel ^ naar Vinckeveen.

Van Ouderkerck tot den Uithoorn , daar toe
men verfocken fal den Bailliu van Amilerlant, tot af-
iiilentie van den welken komen fullen defe Dorpen,
te weren, Loenen,
cumfuis^ TerAa, cumfuis^Y'm'
keveén, Outhuyfen met de Waverveenen, Koeken-
gen^
cum fuis.

Ln zullen defe Oorpen vergaderen tot Ouderkerk, ende
afjagen van Ouderkerk tot den Uythoorn^ ende dwefsdoor
de JVaverveenen énde Ronde Veenen naar Kockengen toe.

Van denUythoorn na 't Verlaat tot Woerden, te
doen by den Bailliu van de Prooildye van St. Johans,
met afliiléntie van Myert, Thamen, Willig, Seven-
hoeven, Camerick, Amilerveen, ende't Gerecht van
den Uythoorn.

Defe fullen vergaderen éoven Mydrecht.

Van 't Verlaat van Woerden tot Oudewater , daar
toe komen fullen 't Land van Woerden, ende de helft
van 't Land van Montfoort,mitsgadersSegveld,Her-
melen, Vleuten,
cum fuis.

Den BailUti -van Woerdin aan te fchryven omme te ja·

gen van de Hollandfche kade af, tot by Oudewater.

Te beginnen aan V Verlaat van Woerden en tot Oude-
water toe, ende fullen vergaderen omtrent Woerden, en·
de van Woerden jagen na\ Utrecht toe.

Van Oudewater tot Schoonhoven, dit fal gedaan
worden by die van de Lange ende Ruyge Weyde,
't half lant van Montfoorr , 't land van Yfelfteyn ,
Lopik , Jaarsvelt,
cum fuis , Willigen Langerak.

Sullen vergaderen hy Oudewater , ende haar vleugelen
flrecken tot aan Schoonhoven toe, e^ide foo door Tfel-
fleyn^ ende de helft van
V lant van Montfoort fal ver-
gaderen tot Woerden, ende de helft tot Oudewater, ende
fullen jagen tot aan den Rhyn toe-.
Na
V Geyn ende aan den Rhyn^
Wederom van Muyden.

Te verfoeken den Bailliu van Goylant ende Loog^
drecht, omme te jagen van de Vecht af, tot der Eem
toe, met affiilentie van die van Weftbroeken Acht-
tienhoven , Loosdrecht , Cortehoef, Overmeer ,
Vrelant, MaariTéveen , Breukeleven , Thienhoven,
die welckc fullen jagen van Muyden tot Naer-
den, ende dat foo af de Vecht kant langs neffens Goy-
land door Overmeer, Ankeveen, Cortehoef, Loos-
drecht, Breukelevecn , MaariTeveen , Weftbroek,
ende alfoo neffens Utrecht heenen na de Biid enSeyft.

Defe fullen vergaderen omtrent Muyden,

Item, dat den voorn. Bailliu vanGoyland jagevan
Naerden tot der Eem, met huipe van dcfe Dorpen,
Emmenes binnen ende buytendyks, Ooftveen, Seyft,
Bild,^ van der Eem af, tot voorby Bunfchoten door
de Duy ft, langens Hoeflaaken > over den Yferen Hoer,
Barnevelr, tot de uyterlte van Renswoude, ende foo
voorts door de Reenfche Veenen tot aan de Grebbe

toe.


-ocr page 417-

toe, cnde fal afgejaagt worden, by die van Baarn en
Zoelt, Banfchoten, TerEem, Bunnik, Odyk.het
Overeynt van Jutphaas, ende fullen beginnen van der
Eem af te jagen, tot den Yferen Hoet toe.

Ende fullen de Utrechtfche Dorpn vergaderen tot Em-
mnes buytendyks, ende fullen afjagen ganfch Goyland^
de Eem langs , voorby Amersfoort , ende foo voorts na
den Rhyn toe ^ neffens de andere Dorpen.

Te vergaderen tot Bunfchoten.

Op den Yferen Hoet fullen vergaderen die van
Leusden,
cum fuis^ Werkhoven, Nederlangbroek,
Houten , 't Goy ende Werkhoven , ende fullen ja-
gen door Stoutenburg , Hamersvelt naar Scherpen-
feel, Woudenberg ende R enswoude, tot Eramikhuy-
fen toe, ende foo voorts ontrent naar Wyk.

Die van Woudenberg fullen mede afjagen een deel van
•t bofch , ende zyluyden met defe andere Dorpen fullen
haar voegen naar den Houtvefier ffynder difcretie , ende
den Scholtus van Rheenen.

Te verfoeken den Drofi van Veluwe^ teneynde hem ge-
lieve met zyne huysluyden van Scherpenfeel eenige van
Eede ende Barnevelt hen mede op te maaken^ ffynder
difcretie.

Van Emmikhuyfen endieuyterilelimitenvan Rens-
woude fullen jagen defe Dorpen , te weten, die van
de Gelderfche ende Stichts Veenen , het Gerechte
van Rheenen , Amerongen , LeerlFum , Overlang-
broeck, Cothen, Doorn ende Derthuyfen, tot aan de
Grebbe toe.

iTe vergaderen in de Venen.

Die van Hagefteyn aan te fchryven dat zyluyden
cenigen uyt den haren daar toe houden, dat zy met
fchuyten hen voegen aan de Uyter\veerden , en dat
hen de refte vervoege op den Oever.

Te verfoeken die van de Siad Utrecht, dat fy den
huysluyden, woonende buyten de vier poorten , mede
ten fine voorfz. op ontbieden.

Die van Vyanen , Culenburg , Bueren, ende den
Amptman van Tiel, ende Nederb&tuwe fal men ver-
foeken, dat haar gelieve hare dyken en weerden te be-
fetten,enden wolf mede te helpen vernielen.

Item, dat men van de Vaart af tot Rheenen toe,
fchuyten fal beftellen op den Rhyn, by defe nabe-
noemde Dorpen, alsfe, by die van Lopick, Willi-
gen Langerack , Tul ende Twaal, Honswyck,
Schalkwyk, het Wykfche Gerecht, den Amerong-
ichen dyk.

Men fal ook bevelen die van Nichtevecht, Vreelant ^
Loenen, Breukelen, Maarjffen ende Zuylen, datfyluyden
eenige fchuyten op de Vuht houden, omme altyds neffens
V volk haar te onthouden^ endedefelve over en weder over
feiten^ ende den wolf in
V water komende, mede ombren·
gen.

Den Bailliu van Nykop en Noorden fal men ver-
foeken te willen jagen zyn quartier af, tuflchen Seven-
hoeven en de Hollantfche kade, ende mede te komen
tot aan den Rhyn.

Item , op de Aiyert ende den Aemilel en de Drecht^
by die van den Vyt hoorn mede fchuyten te befelleny ende
ook by die van Sevenhoeven en Norden.

Gearrefteert op den 25 Marty ifpi. Ter Ordon-
nantie van de Gedeputeerden van de Staten 'sLantsvan
Utrecht. G. de Ledenberch.

VAN DE JACHT. Il BOEK, XVII, ΊΙΊ. 41^


X. CONCEPT , uuaar naar op den laatfien Jfrilisanno 1Ç93. toekomende, in den Lande van

Utrecht gedaan fal worden een generale Wolven-jacht, gearrefieert, alsvoo-
ren, den
23 ^pn? MDXCIIL

In den eerften, dat die van Suylen, Maarflen, en
Breuckelen, die aan de weftzyde van de Vecht
woonende zyn, haarluyden zullen voegen gely-
kerhand ontrent Utrecht, ende zullen van daar
beginnen de Vecht langs, beflaande het velt tot de
Leegweyde toe , en zoo op de ryde nederwaarts aan
langs de Vechtkantdoor Maarflenbroek, achter't Hof
ter Weydevoor by Vleuten, op de flincker zyde mal-
kanderen aldaar verwachtende, om famenilykte ja-
gen voorby Rineveks bosken, ende zoo voorts na de
Vecht, ter plaatfe daar die panden zullen geftelt zyn.

Item, die van Vleuten, Ouden Ryn, Papendorpen
Galekop, lullen beginnen te jagen van de Leegweyde
af op de ryde tot aan de kerk van Jutphaas, en zoo
voorts door die felvige Dorpen, na en door Rynevelts
bofch ken.

Item, die van Jutphaas zullen beginnen vandejut-
phaasfcher i kerk tot 't Land van Yiïelfteyn naar den
Merenhoef, en zullen aldaar verwachten die aankomp-
fte van die van Lopick en Willigen-Langerack, den
welken by defen geordineert wort, te onderhalen en af
te jagen alle de rysweerdenlanks deLecke,eiksinhsi-
ren bedry ve, en defelve jachte voorts continueren naar
den Merenhoef toe. Ën ten eynde defelve jacht zal
mogen gefchieden des te bequamelyker, fal men requi-
reren den DroiTaart van Ylfelfteyn, dat zyne E. belie-
ve met den zynen insgelyks het Lant van Yfellleyn
en Benscoop af te jagen tot den Merenhoef toe, en
aldaar zoo zullen die van Jutphaas, Lopick en Lan-
geraak hen voegen by den Maarfchalk van Montfoort,
omme zyner ordonnantie, beneflfens die van Mon-
foprt, te jagen na die Vecht toe.
Het Lant van Montfoort met Hoenkoop fullen

vergaderen tot Montfoort,des morgens voor der Son-
nen opganck , om by den Maarfchalk voornoemt al-
daar verdeyk en ter jachte gebracht te werden t' zy-»
ner ordonnantie, na de Vecht toe.

Lange Ruyge weyde ende Hermeien fullen vergaa-
ren op Gravenfloot, omme voorts by den Subilituyc
Maarfchalk van Abkoude verdeylt te worden.

Die van Woerden-Nykoop , fal men verfoucken
haare quartieren mede te willen afjagen, 's daags voor
den dag defer jachte, omme ten dage van de felve jach-
te die metten Stichtfen te continueren, tot de rivie·
re van de Vecht toe.

Item , Kamerick, Kockengen, cnde Segvelt, ful-
len beginnen te jagen invoegen navolgende, te we-
ten:

Kockengen fal beginnen aan den Lapuyt by Woer-
den , haar ftreckende op de ryde met die van Kame·
ryk, en Segveld, tot aan Oudhuyfen, en foo voorts
opwaarts na die Vecht, door Kockengen , Porten-
gen, Koftryk, Spengen, en Breukelreweert, en foo
voorts tot aan de Vecht toe.

Item, Willis,Oudhuyfen, ende Denmarken, ful-
len vergaderen tot Willis, en haar ftrecken op de ry-
de van de Rondeveenfche Molen af langs Byleveld ,
en voorts ter plaatfe daar die van Kameryk af laten,
en jagen alzoo voorts opwaarts aan na de Vecht toe,
foo breet als haar eenigfins doenlyk wefen fal, 'teene
deel van henluyden haren pas nemen door Ter Aa ,
en 't andere deel door Oukoop, en foo naar Loenen.

Item, Mydrecht, denUythoorn, endeThamen,
fullen jagen over Bylevelt, na die Waverveenen, en
die Heyde, ende foo voorts met Vinckeveen, op-
waarts aan na Loenrefloot jBambrugge, cnfoovoorts

m

-ocr page 418-

VAN DE JACHT,

416

na de Vccht, omtrent tegen Vreelant óver.

Item, die van Abcoude fullen jagen van Stoppe-
laars brugge af, eens deels na de Waverveénen , en
d'anderdeel door Winkelerweert, door Abcoude op
de ryde na die Geynbrugge, en foo voorts opv/aaris
na Nichtevecht, ende den Hinderdam.

Item, TerAa, cum fuis^ (uytgefondert Deenmar-
ken) fullen haar mee Ichuyten op de Riviere van de
Vecht begeven, een boogicheut weegs van den an-
deren.

Item, nog fullen die van der Aa, cum fuis, beftel-
len op 't water van de oude Aa by Ruwceljdriefchuy-
ien, elke fchuyte een ihik weegs van den anderen,
omrae 'c volk over re fetten , omme d'ordre foo lut-
tel mogelyk te bre'eken.

Item, die van Wiinis fullen beftellen twee fchuy-
ten , op Bylevelt, tuflchen Oudhuyien ende Coc-
kengen.

Item , die van Cockengen fullen ter felver plaatfen
beftellen nog twee fchuyien.

Desgelyks fullen doen die van Oudhuyfen.

Item, fullen Gerverskop, Cockengen, ende Jo-
han Uytenhams gerecht leveren fesfchuyten, alfe,drie
opHeycop,ende drie op Bylevelt.

Item, lullen die van Oucoop leveren drie ichuyten
ofre pramen , op den Anxlter tullchen der Aa ende
Loenrefloot.

Desgelyks Loénen, Vreelant, ende Nichtevecht
met fuiken getalie van fchuyten als volgt, te weten :

Ter Aa, cum fuis , ( behal ven Deenmarken alsvoo-
ren) met
fes fchuyten , ende op yder fchuyte twee
mans, die paarden hebben, fullen haar te paarde bege-
ven, ende de relte te voete (ynde op de Vechtkant
ende fullen haar tuflchen Breukelen, ende Nieuwer-
iliiys onthouden.

Loenen fal op de Vecht hebben tien fchuyten als
voren , van mans voorfien, ende de reile welende te
paarde en te voet, fal haar verdeylen tuiTchen de Nieu-
werfluys ende Vreeland , die paarden op de 'weil-en
't voetvolk op d'oollzyde van de voorfz. Riviere van
de Vecht, al tnet goet halsgeweer.

Nichtevecht fal gebruyken alle haar paarden ende
fchuyten, die fy fullen konnen opbrengen , verfien met
mannen ende geweer als voren , ende fullen haar ont-
houden aan de weilzyde van de Vecht op de ryde,
ende 't voetvolk aan de oollzyde als boven , al van den
anderen gefepareert, na dc gelegentheyt ende menigte
des volks.

Item, die van Suylen, Maarfen, Breukelen fullen
foo veel paarden opbrengen als ly konnen, yder in
haren bedryve, al op den dyk langs de Vechtkant,aan
de weilzyde , haar feparerende bequamelyk als voo-
ren.

Item , omme de Vecht wel te befetten, entde het
Overde- Vechtfche quartier, met die van Goyland en de
Loosdrecht van Muyderberg af, tot aan Ooftveen toe
incluys , bequamelyk àf te jagen tot aan de Riviere
van de Vecht toe, fullen defe nabefchreven vergade-
ren in manieren navolgende.

Eeril, fullen die van Weilbroek, ende Achtien-
hoven, vergaderen achter die Groen Kan, ofte Ach-
terweteringe , op den weg na die Heyde, en haar
âldaar verfpreyden van het Voordorp af, tot omtrent
de Papemuts, foo verre als fy konnen, en fullen afja-
gerf alle die akkeren nederwaarts tot aan die Vecht
door haren quartiere , ende foo voorts tot omtrent
Snylen toie, ende fullen haar van daar met die van de
Weert fpreyden langs de Vecht tot omtrent MaariTen
toe, op de ryde, ende aldaar blyven.

Item, die van den Ooilveen fullen vergaderen t'eyn-
den S. Martensdyk byden Heerewyk, ende haar ver-
deylen van den Papenmuts af, langs den Heerewyk
foo verre als ly konnen , ende fullen aldaar verwach-
ten die helft van die van Maarflèveen, Tieahoven
en '
Breukeleveen, ende famentlyck met de felve die ak-
keren ende veenen dwerfch afjagen door MaariTe··
veen, Tienhoven ende Breukeleveen tot aan de Vecht
toe, omtrent Maarflen ende Breukelen, alwaar zyop
de ryde fullen verblyven ende de Vecht wel befec
houden.

Item, die van de Loosdrecht, Cortehoef, en An-
keveen, fullen ook beginnen te jagen aan de Heere-
wyk , daar de voorgaande Dorpen aflaten , ende foo
voorts nederwaarts na de Vecht toe, te weten, die
Loosdrecht, door haar Dorp ende Corthoef, ende
Ankeveen door Corthoef, tot aan Vreeland toe, en
aldaar verblyven , ende haar verfpreyden als vooren
langs de Vecht.

Item , die van Goyland fullen beginnen van de
Vuyrfch af, daar die van de Loosdrecht, Corthoef,
en Ankeveen af laten, ende hun verdeylen tot aan dc
zee toe, ende foo famentlyck afjagen ganfch Goy-
lant. Ankeveen, en foo voorts na de Vecht, feynden-
de ook eenige van den heuren na den Keverdyk, en
Breudyk.

De voorfz. riviere van de Vecht, fal bewaart wor-
den aan de ooftzyde, van de Stad Utrecht af, tot den
Hinderdam toe , te weten , by die van de Weerd,
ende St. Catharinen Poorten tot Zuylen toe.

Sal noch aan d'ooftzyde van Zuylen af tot Maarf-
fen toe, bewaart worden bydie van Zuylen, aan die
zyde woonende, en by die helft van Maarfeveen.

Item, fal bewaart en befet worden van MaarlTenaf
tot Breukelen toe, met die helft van Tienhoven, en
Breukelreveen.

Item, van Breukelen tot Loenen, bydie van Breu-
kelen, aan de ooftzyde woonende, met die van Myn-
den en Oudover.

Item, van Loenen tot Vreelant, by een deel van die
van Loenen.

Item^ van Vreelant tot O vermeer, by die van Vree-
land.

Van Overmeer tot aan denHinderdam, fal de voor·
fchreven rivier befet worden , by die tan Overmeer.

Ende aangaande 't gene hier voor geftelt is van de
fchuyten en perfonen daar toe dienende, mitsgaders
van de paarden, fal by defen bly ven in fyn geheel, en
achtervolgt worden als aldaar geftelt is.

Voorts wort den Schouten van de refpeftive Dor-
pen , by defen wel expreflèlyk belaft ende bevolen,
dat fy haar Dorpen by rotten verdeylen, daar over be-
quame ende neerftigeRotmeyfters ftellen, enhenluy-
den bevelen, dat fy luyden s'morgens vroeg.voorSon-
nen opgang verfchynen, ter plaatle, te heurdereerfte
vergaderinge gedefigneert, gewapent met goet hals-
geweer , tot de voorfz. wolfjachte bequaam , en dac
ly metten voornoemde huysluyden in goede ordre trek-
ken, en de voorfz. jachte vervolgen, fulks als hen in
manieren voorfz. fal worden beljt j op de pœne als
in den Placaate.

Ook zullen alle molenaars gehouden wefen, op de
groote gemeyne watermolens, en koornmolens goe-
den wacht te houden, waar den wolf fynen loop foude
mogen nemen, omme den huysluyden ter jachte we-
fende, 't felve met eenig bequaam teyken te kennen te
geven, ten eynde fy luyden den wolf des te bequa-
melyker mogen vangen en ombrengen.

Aangaande van eenige hafen, ende grof wilt niec
te jagen, vangen, of vervolgen, anders dan den wolf,
vos, &c. voorts van niemants goederen te befcha-
digen, den Maarfchalken, Schouten , Rotmeéfters,
en allen anderen Bevelhebberen tot defe jachte geör-
donneert, behoorlyken te refpeéleren en gehoorlamen,
fullen haar allen ende een ygelyk ftriótelyk hebben te
reguleren en obferveren, den inhouden van den Pla-
cate, defen aangaande gepubliceert j op de pœne ende

ftraf-


-ocr page 419-

ftraffe j by den felven Placate geflatueert.

Htt Ov£r-^artïer ende Eemland.

In den ecrften , dat den Maarfchalk de Ridder met
zyn Quartier ial beginnen tebefettenen jagen van den
Vaartfchen dyk af voor by Tollefteeg, na de Blauw
Capel tot aan de Vogelaar toe , latende de paerden
opwaarts aan den Bergkant.

Irem, van de Vogelaar, Hees, langs Amersfoort,
en voorts na den Amerongfchen berg, fal den Maar-
fchalk van Eemland insgelyks befetten, en
zoo gelyk
met beyde Quartieren hant aan hant jagen na Ame-
rongen toe, alwaar de panden gefet zullen wefen in
't bofch, of daar ontrent.

Welverftaande5 dat die vanEmenes,nadien fy haar
limiten afgejaagt fullen hebben , hen begeven fullen
naaft de vleugel van 't Overquartier aan de Vogelaar,
ende daarnaatt aan Eembrugge, Baarn, Soelt, Btin-
fchoten, Hoogland, Leusden, Woudenberg , Rens*
woude, ende Ginkel, welke lefte vleugel ilrekken
fal onderaan den Amerongfchen berg, en alfoo(yder
in ordre geilek zynde) gelyk haar op de been fullen
maaken, en d'een den anderen afFogende eenfament-
lyk iagen tot het Amerongenfche boich toe.

En iullendie refpeéiive Schouten, goede forge dra-
gen, ende haar Rotmeeiters bevelen, dat iy metten
huysluyden in goeden ordre marcheren, op dat die
achterlle de voorfte niet voor by en giian, maar hand
aan hand, als voorfeyt i$,gelykelyk trekken.

Gearreileert op den Aprilis ifp^· Ter Ordon-
nantie van de Gedeputeerden van de Staten 's Lands
van Utrecht. Onder ilont, G. de Ledenberch.

VAN DE JACHT, IL BOEK. XVÎL ΨΙΤ. ^ij


XL ORDONNANTIE, als ^ooren, gemaakt , met advys van Jonkr, Gysbert van Harden*

broeck, Maarfchalck, op het vangen van isuolven in het NederquaV"
tier en Maarfchalk-ampt van Abcoude, den
19 May MDXCÏIL

Alhier word voor geÏnfereert gehouden zeekere Publicatie^ waar by een pramie van dertig gulden wordgefieÏt voor
die geene^ die een wolf komt ie vangen ^ den
91 May if88. Siet boven i Boek. xv, Tyt. i. Deel. Num. iv

In den eerden,foo word op yder wolf geftelt feftig
gulden, te weten , dartig gulden tot laften van
de Staten, gelyk tot nog toe betaalt is, en de an-
dere helfte tot laften van het Quartier, daar die
gevangen worden, of Maarfchalk-ampte voorn.

Welke feitig gulden gediftribueert fullen worden,
als volgt.

In den eerflen, foo wie in het particulier een wolf
vangt, en den Staten levert, fal hebben de volle feftig
gulden.

Item, foo wie een wolf foo feekerlyk verfpied, en
aanbrengt , dat die felfde wolf daar over gevangen
'word, 4al daar voor genieten vier gulden van de feitig
gulden.

Ende die den wolf den eerften fteek geeft, dat het
wel treft, fal van de voorfz. feftig gulden voor uyt
hebben twaalf gulden.

Ende die refte fal worden verdeelt by den Officier,
of Officieren , die daar prsfent lullen fyn, onder de
geenen, die over het vangen fyn geweell.

. Item, den gevangen wolt fal blyven en den Staten
gelevert worden by den Schout, in wiens Gerechte
hy gevangen word ; welken Schout, ingevallen hy
den wolf niet heeft helpen vangen, daar voor niet meer
van de voorfz. feftig gulden hebben fal, dan die vracht,
en zyn daggeld, en ingevalle hy den wolf mede heeft
helpen vangen, fal boven de voorfz. daggelden ende
vracht mede hebben
pro rato, als anderen.

Item, die een leger, of neft met jonge wolven vind,
en de jonge wolven levert, fal voor yder jonge wolf
hebben tien gulden.

Item, den Maarfchalk fal met ad vyfe ende aififtentie
van deHeerenRyrénburg,Bacxen,en ReneiTevan der
Aa, of den geenen , die van henlieden beft vaceeren
kan,totkoftcn, en meerder gerieve van het Neder·
quartier,doen maaken duyient vademen netten met ha·
ren toebehooren, die verdeylt cn bewaart fullen wor·
den als volgt.

In den eerften tot Weftbroek in de Kerke 100 vademen.'
Tot Tienhoven in de Kerk 100 vademeru

Tot Corthoef in de Kerk 100 vademen.

Tot Abcoude op 't huys loo vademen.

Tot Vinkeveen in de Kerk 100 vademen.

Tot Loenen in de Kerk loo vademen.

Ter Aa op 't huys 100 vademen.

Op 't huys ter Hiar loo vademen.

Tot Lopik in de Kerk 100 vademen.

Aldus gedaan op den ip May ifpj. Onder ftont,
ter Ordonnantie van myne voorn. Heeren die Gede·
puteerden, en was ondertcekent, G. de Ledenberch.


XIL PUBLICATIE, als vooren, waar by op het vangen van een wolf, zynde een reu, hon*

dert guldenI en vooreen teef, hondert twintig gulden gefielt is ^ den 1 ξ
Januar, MOCXLFL

Het felve is geconfirmeert by het xx Artyk. van de Ordonnantie op de Jacht van den 15 Decemb, ι66γ. en ï6 Au"
gufi. lyoL. mitsgaders by het xxiv Jrtyk. van de Ordonnantie op het voorfz. fubjeSl van den Zf Maart
1680.
Siet hier vooren 1 Deel. Num. xxv. en xxvi i. v' " -

Op het vangen van een jon^ wolfis een priemie van twee en deriïg gulden gefielt by het xxf ν Artyk, van de Ordon-
nantie op de Jacht ^ van den 5 Septemb. ent j Auguft, ï6p8. dog de gerenoveerde Ordonnantie van den i5
•Augufl.
1702. melt hier van niets.

Op het vangen van Vojfen is onfes weetens geen exprejfe Vublicatie gemaneert. Maar hy het i Artyk. van de Of'
donnant ie op de Jacht van den i f Septmb. i6ip. is op het vangen van een ouàcn vos tot em pnsmie belooft drie
gulden y en voor yder jonge vos hy de moeder gevangeh, eem gulden ·, welke prame tot fes gulden en twee gulden
refpeöiive is vermeerdert^ hy de Ordonnantie op de Jacht van den 15 Decemb. 1667. m 16 Augufi, 17011 m
%f Maart
10805 5 Septemb. 1683, enij Au^ufi. i-öpS,

Dc

II, Deel

-ocr page 420-

VAN DE JACHT,

4ΐί

e Gedeputeerden van de Staten ^sLandsvan
Utrecht, bericht wefende, hoe dat de wol-
ven in defen Geftichte daaglyks gefieh wor-
den , en in getaale vermeerderen , en alge-
reets veele'fchapen én verkens hebben dood gebeten,
cn befchadigt, in den Overquartiere defes Geftichts,
mitsgaders beducht zynde voor meerder fchade, die
by gevolgen van dien niet alleen de beeften en het
vee, nemaar ook felfs kinderen , ja mannen en vrou-
wén foude konnen overkoomen \ ende genegen zynde
daar jegens by tyds, ende foo veel als het eenig-
iïnts mogelyk en doenlyk fal wefen , te doen voor-
iien, ten minile fchade , ende koften van de opgefe-
tenen', hebben in plaatfe van de wolvejacht, m den
voorfz. Overquartiere begonnen aan te ilellen, goed-
gevonden het efFeét van Haar Ed. Mog.ü\6te vancom-
miffie, daar toe den
lo Dccemb. killeden, op
den Heere
van Oudegeyn, Gérard Ploos van Amftel,
Lieutenant Houtvefter 's Lands van Utrecht, gegeven,
met den gevolgen van dien, in advis te houden, en-
de in te trekken, tót nader ordre} ende te ftatueeren,
ende te verklaaren by defen , dat alle de geene, die
binnen den tyd van twee maanden eeritkoomendc,
eenige wolven in defen Geftichte fullen weten te fchie-
ten, ofte bekoomen by andere wapenen, of midde-
len, 't zy levend, of dood, en alhier ter Kamerevan
Haar Ed. Mog. binnen Utrecht te brengen, en over
te leeveren , fullen ontfangen en genieten tot haren
behoeven , te weten, voor een reu derfelver wolven
hondert gulden, en voor een teeve van dien, honderc
en twintig gulden refpeétivelyk j mits dat onder dek-
fel van delen niemand hem fal mogen vervorderen te
fchieten , ftricken , ofte vangen eenigerhande wilt,
op pœne als in Haar Ed, Mog. Placaten refpedivelyk
jegens de contraventeurs van diengeftatueerts ordon-
neerende ten eynde eenen ygelyken hier van te beter
kenniiTe moge hebben, ende zig daar na weete te re-
guleeren, dat defen alomme ter gewoonlyker plaatfe
in de Stad, Steden, en Lande van Utrecht gepu-
bliceert en geaffigeert fal worden na behooren. Ge-
daan te Utrecht den if Januar. 16^6. Was gepara-
pheert, René van Tuyl van Serooskerken, vt. La-
ger ftont, ter Ordonnantie van de welgemelte Hee-
ren Gedeputeerden , ende was onderteekent, Ant.
v^n Hilten. Hebbende op het fpatium gedrukt het
cachet van welgem. Heeren Staten, in rodenwaflche.


SEVENTIENDEN TYTEL.

DERDE DEEL.

)

Aangaande den Jacht-tyd.

Ontrent den tyd van de Jacht is mts hy de Generale Ordonnantiën in het i Deel van defen 7yt. geënumereert ^ ge^
difponeert·, waar by men voegen kan het
i Boek. 10 Tyt. 11 Deel. Num. i.

i. pl ac λ at, n)an den Stadhouder» Eerfie en andere Raden in den Hovevan Utrecht, waar

by nier boden word geduurende feekeren tyd te jagen, demi Septemb-, MDXLV^

Lodewyck van Vlaanderen , Heere van Praat
&;c. Ridder van der Ordere van den Gulden
Vliefe, Stadhouder Generaal , dc Eerfte en
andere Raden 's Keyfers in den Hove van U-
trecht, den eerften Deurwaarder van den felven Ho-
ve hier toe verfocht, iiilut, en diledie. Geadverteert
zynde, dat die Keyferl. Majt. onfen Alregenadigfte
Heere gedelibereert zy, en voorgeno: len heeft nog on
langs defe zyne Majeileyts Landen van Utrecht tevi-
iïteeren mit groote rneenichten van groote Meefters,
ende dat zyne Majeiteyt iïg eenen fekeren tyd in den
felven Lande denkt te verholden jende wy onderricht
worden, dat hét wilt in defe Landen in grooten geta-i
Jen opgevangen word, meeil van luyden, die des met
alle nyet geauthorifeert zyn , ende dat ileelfche wyfe
maken daar af hoer neeringe, hebben wy billyken daar
inne wel willen voorfieni, op dat ter komièe van zyne
Majeft. mit zyn Edeler Comitative 't Lant van wilt-
braad nyetgèbloot, en alsdan nyet tegecrigen en zyn.
Soe is 't, dat wy fcherpelyk beveelen en comraittee-
l en mits defen, ii van Honden aan te tranfporteeren in
allen plecken, daar men gewoonlyk is publicatien en
uytroepingen te doen , en aldaar overluyt voor den
volcke te interdiceeren, en te verbieden, boven het
verbeuren van die facken , fchilden, netten, en an*
dere inftrumenten , en het gevangen wilt, acht Ca-
rolus gulden, en noch arbitralykgecorrigeertte wor-
den , dat nyemand, hy zy geeftelyk, of weerlyk, edel,
of onedel, officiers, borgers, of lantfaten, zy zyn wie
zy ook zyn , eenig wilt te vangen , ofte doen van-
gen , 't zy hafen, conynen, pittooren, patryfen,
reygers, kranen, traphoenderen, ofte anders, wat
het zy, ten minften tuflchen dit en Kersmiife naaft-
koomende , waar na en die tyd overftreeken zynde,
een ygelyk'fig wederom reguleeren fal na dc Placaten^
die men jaarlyks diens aangaande publiceert, ren wa-
re, dat iniddelertyd ander verbod , of interdiélie van
wegen der Keyferl. Majt. ofte die Majt. van die Co-
ninginne gedaan worde,waar na hem een ygelykmag
weeten te richten. Aldus gedaan te Utrecht onder
het zegel van Juilitie van den voorfz. Hove hier aan
doen hangen, op den
li Septemb. ty^f.


n.' placaati vooren , waar verboden word eenig wild of te jagen, geduurende den

tyd van de fneeu, den 4. Januari ΜΌ XL VL

ödewyck van Vlaanderen, Heer tot Praat &c.
Ridder van der Ördene van den Gulden
Vliefe, Stadhouder Generaal , de Eerfte en
andere Raiden des Keyiers in den Hove tan

Li

Utrecht^ den eerften Deurwaarder, of Pander, in
den felven Hove hier op verfocht j ialut en dileélie.
Wy beveelen u, daar toecommitteerende mits defen,
dat gy u terftont cranfportecrc over al tn dcie Landen


tan

rnmtM'.....

^^ Iiiigiilll

J

-ocr page 421-

van Utrecht, daar men gewoonlykis publicaticn cn'
uytroepingen te doen, en aldaar van wegen der Keyf.
ï^ajeii onlen Alregenadigften Heere ichcrpelyk ver-
bied en beveelt, dat niemand, van wat qualiteyt, of
conditie hy zy, Geeitelyke , of Weerlyke , hem en
vervorderc ecnig wild, als halen, patrylen, en dier-
gelyken te vangen, ofte te jagen , geduurende defe
üieeuw lang, op de verbeurte telker reyfe van achtCa-
rolus gulden , endc nog arbitralyken gecorrigeert te
worden. Des te doen geven wyu volkomen machr,
cn au£ioriteyt, ontbieden en bcveelen daaromme alle

4*9

Jufticieren, Officieren, dienaren, en onderfaten, der
Keyf. Majeft. onfen Alregenadigiten Heere, dat zy u
dit doende ernilelyken verftaan en obedieeren Ge-
geven binnen der Stad Utrecht onder het iegel van
Juftitie,in forme van Placate hier op doen drukkea
den 5 Januar. if4ö. Onderteyckent,
J, de Broeck-
hoven. Endc op den rug ftont gefchreeven aldus.
Gepubliceert defe tegenwoordige den 4Januar. ΐ5'4<ί.
by openbaare klokluyding en aflirtentie van den Schout
en Gerechte defer Stad Utrecht. Onderteyckent,
I H. Ingerfmitten.

VAN D Ε J A C H T. IL BOEK. XFÎh ΠΤ.


111. PLACAAT, w» Stadhouder, Trafidmt^ m Raden in den Hove van Vtrecht, ipaar

by verboden word niet k jagen van Fafien avond tot St, Jacobs dageden iz
J^rilMOLllL

Die Stadhouder, Praefident, en Raden'sKey-
fers in den Hovc van Utrecht, coramittee-
ren mitsdeien den Deurwaarder van dcrKa-
mere, of Pander van den felven Hovc hier
op verfogt, van ftonden aan metter kloeken, en af-
fillentie van Schout en Gerechte der Stad Utrecht,
cn elders, daar mengewoonlyk is uytroepinge en pu-
blicatie te doen, openbaarlyken voorden gemeenen
volke te verkundigen , en van wegen de KeyH Ma-
jert. onfen Alregenadigften Heere, als Erf-heere de-
fer Landen van Utrecht, te bevelen , dat niemand,
wie hy zy, edel, of onedel, Geeitelyk, of Weerlyk,
by hem , of heure dienders niet en vange eenig grof
vrilt, nogputoiren, velthoenderen, iwanen, failan-
ten, reygers, quacken, kraanen, trapganfen, hafen,
ofkonynen, 't zy met honden, gairen, panden, buf·
fen, ofte bogen, te fchieten , nog mit eenigerhande
netten , hoe, of in wat maniere dat men Ie vangen
offlaan mag, tot elke reyfe te verbeuren, twaalf Ca·
rolus gulden, de een helft tot Keyf. Majeit. beTioef,
en de andere helft tot behoef van den aanbrenger j
interdiceerende voorts meer op gelyke pœne t'appli-
ceeren, als boven, dat niemand wie hy
ty , hem en
vervordere binnen den Lande van Utrecht eenige ha-
fen te vangen , van Vaften avond tot St. Jacob Apoftels
dag naailvolgende. Ende van defe publicatie te doen
geeven wy u volkoomen macht by defen, en by de-
lelven beveelen alleJufticieren, Officierenen onder·
fatcn,diedcr Keyf. Majeft. toorn duchtende zyn,en
daar tegens verbeuren mogen. Gegeven te Utrecht
onder het fegel van Juftitie van den voorfz, Hove ,op
het fpatium van defen doen drukken, by forme van
Placate, op den 6 dag Fcbruar. in't jaar onfes Heeren
lyf^. Onder ftont gefchrev€n.
JBy myne Heeren
die Stadhouder, Pra;iident en Raden'sKeyfers ipden
Hove van Utrecht, en wasonderteykent, G. Schry»
vers. Op de rugge ftont van den voorfz. Placate ge-
fchreven. Gepubliceert dit tegenwoordige Placaat
op den ζ2. April i Çf?, van den Stadhuyfe binnen U-
trecht by voorgaande klockluyding, en met aififten·
tie des Subilit. Schouts en eenige van den Gerechte
der Stad Utrecht,
çndç was onderteekent , H. In·
gerfmitten.


IV. PLACAAT. van de Heeren Gedeputeerden van de Ed. Mog, Heeren Staten Ί Lands van

Utrecht, waar by verboden word te jagen tujfchen Lichtmis ende Jacobi, of
Bartholomei, gearrefteert den lo Maart ΜΌ XC. gerenoveert den
30 Maart
MDXCI; 2% Februar, MΏ XC11Lgeamplieertden JprilMDXClr-
7 Febrmr. MO XCV; 9 February M Ό X C V 11; 31 Januar.
MOXCFIll; en η Februar. MVCK

Mauritiï, (1) geboren Prince van Orange,!
Grave van Naïïau &c. Marquis van dert
Veer 5cc. Stadhouder ν.;η den Lande van ;
Utrecht, mitsgaders die Gedeputeerden
van de Staten van den felven Lande , allen den gee-
nen, die defen lullen ficn , of hoorcn leefen, falut.
ΑΙΓ00 daaglyks veele perfoonen, fbo edelen, als one-
delen, geprivilegeerde als ongeprivilegeerde, haar
vervorderen, niet tegenilaande meenigvuldigc voor-
gaande Placaten en Ordonnantiën, op onbehoorlyke
tyden,en tnerkelyktuffchen LichtmifTe en (i) Jaco-
bi te jagen, vliegen , en fbo met honden , als andere
beeflen, cn in ftrumenten wild te vangen, waardoor
bekt word, dat het wild niet weder kan aangroeyen,
in der voegen dat gefchapen is, ten fy hier inne tyde-
lyk voorfien werde, alle het wild deler Provincie ten
«Tenemaal vernielt te fullen worden. Soo is het, dat
wy omme fulks tev^orkoomen, by defen wel expref-
felyk ordonneerén, beveelen^, en gebieden, dat nie-
mantjvan wat qualiteyt, flaat , of conditie hy zy,
edel of onedel, geprivilegeert , of ongeprivilegeert,
Capiteyn, Bevelhebber, offoldaat, e^een uyt^efon-
IL DeeL
dert, hem en fal vervorderen tufTchen dit en Jacobi

toekoomende te jagen, vliegen, met honden, voge-
len, ( 3 )
netten , firikhn , gaaren, of eenige andere
inflrumenten te vangen, haien, veldhoenderen,phai-
fanten, of ecnig weywerk te exerceeren van blyvend
wild, hair of veer , op poene van te verbeuren haar
honden, vogelen, netten, en alle andere inflrumen-
ten, die zy daar toe gebruyken, en dat zy daarenbo-
ven fullen verbeuren , foo dikwils en meenigmaal fy
hier op bevonden worden, vyf cn twintig Carolusgtil·
den. (4) jB»i/(?
die geene die bevonden falltn 'worden ee^
nige hafen^ of ander wild met firicken, of gaaren te van-
gen , fullen boven die voorfz. ten exempel van an*
deren Dpenbaarlyk met de firikken en vellen van de hafen^
of ander wild^ αίξοο g&vangen ^ om haren hals behangen
zynde, ge/chavotieert
, of anders arhhralyk gecorrigeert
worden.
( f ) Ordonneerendeen bevelende alle huysluyden,
en anderen ten platten lande woonende ^ ter jachte ongequa·
lificeert, dat fy hare honden eenen flependen knuppel con^
tinueel aan den hals doen dragen , op pane dat foo dik-
maal s eeniu van hunne honden fonder foodamgen knuppel
bevonden fullen worden ^fyluyden v.ermllen /uilen wefe» m

Ggg I ^


-ocr page 422-

420

de pœne hy 'voorgâmide Ordonnantiën gefiaîueert. {6)
Wel verihande , dac die geprivilegeerde perfoonen
geoorloft fal fyn mec den havik te mogen vliegen op
puttoren, ende anders niet. Endedit alles onvermin-
dert alle andere poinflren en articulen in de Ordonnan-
tiën en Placaten op het ftuk van de Jacht in voorty-
den gepubliceert, die defen niet tegenftaande iullen
blyven in krachte ende vigeur, ter tyd toe (7) by
ons anders daar op fal fyn geordonneert. Ende ten
eynde hier van niemand ignorantie en prsetendeere,
ordonneeren en bcveelen \vy den Prasfident en Raden
'sHoofs Provinciaal t' Utrecht, deiên alomme ïn der
Stad en Steden ende ten platten lande van Utrecht,
daar men gewoonlyk is publicatie te doen, te doen
uytroepen en publiceeren. ( 8 ) Gegeven te Utrecht
onder het cachet van de voorn. Staten op den 51 Ja-i
nuar. ifp8. Onder ftont gefchreeven, ter Ordon-
nantie van de Gedeputeerden van de Staten 's Lahds
van Utrecht, en was onderteekent, G, de Leden-
berch. Gecachetteert met een opgedrukt cachet
van
rooden waiTche in forme van Placate.

VAN DE JACHT.


( I ) Het Vlacaat van ïfpo. hegint. De Gedeputeerden van de Staten 'sLands van Utrecht,
(z)
In het Placaat van den f Februar. t flaat^ tuflchen Lichtmis en Bartholomei,
( 3 ) Defe woorden in curfyf gedrukt, zyn in het Placaat van i fp i. bygevoegt,
(4) Jls foo even op num. 3.

( j-) De je periode is in het Placaat van ifP4. ingekoomen^ dog in het Placaat 'van 160 f .'weder uytgelaten.

(6 ) Defe periode word in het Placaat van 15'p4, en lóof. niet gevonden.

(^7) In het Placaat van i'^^o^ h^ , t-

( δ ) /» het flot van alle de gemelte Placaten, is geene verandering, als alleen van den datum , die in hei opfchrift
van dit Placaat onderfcheydentlyk is aangeteekent
j als alleen in dat van 15po, V welk aidus luyd. Des t'oir-
conde foo hebben wy defen by onfen Secretaris doen onderteykenen, en met onfen cachet hier onder op-
gedrukt, doen beveiligen, op den 10 iVIaart ijpo.&c.

V. PLACAAT, ds ν oor en, waar hy verboden word voor Jacobin Bartholomei, en voor dm i

Septemb. te jagen, den ^ojdy UT>XCVl en i Augufl. ΜΌ XCVIIL
gearrefleert ; en meenigmad met weynig, of geen verandering vernieuwt, foo ds

Maurits, gebooren Prince van Orange, Gra-
ve van NiiiTau &c. Marquis van der Veere
&c. Stadhouder , rnitsgaders de Gedepu-
teerden van de Staren 'sLands van Utrecht,
doen te weten, dat wy aanmerkende, ( i )
dat den
hottwe defen fomer^ vermits den voorleden kouden voorfo-
mer later valt, ende ook
foo groötelyks het land van
Utrecht federt eenige jaren herwaarts van blyvend
wild, en fonderling van hafen, berghoenderen en pa-
tryfen gebloot is, ende beducht zynde, dat het felve
wild meeftendeel nog jong, en ongefchilt zyndc( ζ )
al te feer vernielt fal worden , goed gevonden heb-
ben ,
fao tot verfchooning van het gewas, als nu op
den velde ftaande^ als van het voot'fz. wild^
te verbie-
den en interdiceeren, gelyk wy verbieden en inter-
diceêren by defen cenen y gelyk , van wat ftaat, qua-
liteyt, of conditie hy zy, niemand uytgefondert (4)
voor Bartholomei eerftkoomendc in den Landè vanU-
trecht eenige hafen , berghoenderen , of patryfen te
jagen of vangen, in eeniger wyfe, op pcene van te
verbeuren de honden, vogelen, netten, en alle ande-
re iniirumenten , die zy daar toe gebruyken, en daar
en boven t'elken reyfe vyf en twintig gulden. Ver-
bieden , mede dat binnen den voorfz. tyd niemand op
de wachtels fal mogen jagen met de bellen, op gely-
ke pœne van vyf en twintig gulden t'elken reyfe. En
dit al onvermindert de voorgaande Placaten en Or-
donnantiën de wildbane aangaande geëmanecrc, die
men niet verftaat hier mede te derogeeren, maar te
houden in hare kragt ende vigeur. Ende op dat nie-
mand hier van ignorantie en hebbe te prjetendeeren,
en defe dies te beter onderhouden werde, foo verfoG'·
ken wy die Prasfident en Raden 's Hoofs van Utrecht,
defen terftont in de Stad, Steden, en Lande van U-^
trecht te doen publiceeren j en beveelen by defen al-
len den Schouten ten platten Lande op 't geene voor-
fchreven is, mede fcherjx: toefigt te dragen, en den
Houtvefter in het executeeren van dien te affifteeren.
Gegeven te Utrecht onder het cachet van de voorn.
Staten op den i Auguft. i fpS. Onder ftont gefchre-
ven, ter Ordonnantie van myne voorn, Heeren die
Gedeputeerden, ende was ondertey leent, G. de Le-
denberg. En bezeegelt met een opgedrukt zegel van
roden waflche.


( I ) Defe portode flaat alleen in het Placaat van ifçS.
{ζ) In het Placaat van
ifp5, na Jacobi toekomende.

( 3 ) Siet foo even op mm. i. -

(4) In het Placaat van ifpö, binnen drie maanden na Jacobi eerftkoomende.

Het voorjz. Placaat van den i ^ugufl.iysi^is meenigvuldige reyfin gerenoveert^als den f Auguft. mdg den 24juÏy
MDCi. den pjuly MDcn. {alwaar in de voorreden de woorden,άάΧ. denbouwe defen fomer &c. tot^ al te feer
vernielt worden,
uytgelaten zyn) en met die correSliegerenoveert den iSJüly mdciv. deni4july MDcvii.den
17 July MDCxi, den
zi July mdcxiii. den zpjuny mdcxxi. (alwaar in het eynde inplaatfe van^ verfoeken,
Jlaat^ ordonneeren en gebieden) den fAuguft. mdcxxiv. den 27 July mdcxxvi. {alwaar men in het begin
vind^
Frederick Hendrick, gelyk in de volgende Tlacaten) den ip July mdcxxxi. den 2 Auguft. mdcxxxii.
den ï.8 July MDCxxxni. den 17 July mdcxxxiv. den i July mdcxxxv. den f July mdcxxxvii. den 31 Ja-
nuar. en i7july
mdgxxxviii. den 3 Auguft. mdcxli. den ip July mdcxlii. den 21 July mdcxliiî. den
July mdcxliv. den if Julymdcxlv. den 2p July mdcxlvi. den 4Auguft. mdcxlvii {alwaar mm
in het hegm vind ^
Willem ,by der gratie &c.) den 20 July mdcxlv 111. den 20 July mdcxlix, {alwaar de
jachttyd tot den 1 Ssptemb. verfchoven word)
den 17 July mdcl. alwaar het begin van de jachttyd eens voor al
op den
i Septemh. gearrefleert is ^ achter de woorden y als van het voorfz. wild, tn defcr voegen* mitsgaders tot
voorkooming van onnodige koften, voor nu en voortaan altyd voor eens, voor al te verbieden en interdicee-
len, gelyk wy verbieden en interdiceeren by defen eenen ygelyk, van wat ftaat, of conditie hy zy, nie-
mand

'wm

-ocr page 423-

ν A Ν D Ε J A C H T. Il BOEK. XFIl TIZ

m.induytgefondcrt, voorden i Septemb. van defenloopendè,alsook van de navolgende jaren, Scc, oppœnç
van vyf en twintig gulden. Soo veritaan en ordonneeren wy by defen, dac men fulks eenen ygelyken
nier by publicatie, nemaar by gedrukte billetten, daar toe in forme gelyk defen geilek , bekenc fal maken,
ende tot dien eynde affigeeren terftont, en voorts jaarlyks ontrent delèntyd, in de Stad, Steden, en Lan-
de van Utrecht, alomme ter plaarfe, daar men gewoon is affixie van billetten te doen. En dit al onvermin-
dert &c.
^Idus op den naam van de Gedeputeerden alleen gerenoveert^ den ujuly mdcli. En was gepa-
rapheerc, A. C.Parmentier, vt. Onder ilont, ter Ordonnantie van de Gedeputeerden van de Staten 's
Lands van Utrecht, en was geteekent, Ant. van Hilten. Hebbende ter zyden gedrukt het cachei van
de welgem. Heeren Staten, in roden wafle.
^Is mede op den 7 July mdci^i i i . Was geparapbeert, Jaf-
per van Lienden, vt. ôcc. den 51 July
mdclv. en den 30July mdclvi 11. Was geparapheert, ais voa*
ren.

Dit Placaat vm den i is ook nog op andere jaren vernieuwt ^hy geïegentheyd van het averkoomsn van

phaifanten^ imar van in de voorredm gewag gemaakt wordtin defervoegen. j4lfe op den iz Januar. mdcvi i
Doen te weten, alfoo wy bericht zyn, dat zedert twee of drie jaren herwaarts in den Lande van Utrecht
overgekoomen is een quantiteyt van phaifantén, en dat defelve in den Lande van Utrecht hebben beginnen
te genereeren, en broeyen, fulks dat als het voorfz. edel wild in eenigen tyd nietgeiloort, nog gevangen
word, wel haaft foude voortfetten en vermeenigvuldigen 5 dat ook het ander wild in den Lande van U-
trecht feer vergaat, door dien het zeer onordentelyk , en byfonder inden broeytyd, dat het felve gewoon-
lyk is te genereeren, te broeyen en voort te fetten, foo wel by perfoonen ter jacht gequalificeert, als by
de geene, die ter jacht niet gequahficeert zyn, geftoort, gejaegt, en gevangen word, 't welk alfooniçc
behoort. Soo is 't &c.
gerenoveert den izjanuar. mdcx. den 14 Januar. mdcxiii. den 4 Januar. Mocxiv,
den 30 july mdcxvi. den 13 Januar. mdcxvih. den if Juny mdcxxx. enden ζ April mdcxxii·

VI. PUBLICATIE, als vooren, waarbj'verboden word , dat niemand eenige Fha^tntenfal

mogen jagen, flooren, fchieten ó'C, bvmen den tyd van een jaar t den^
Auguft. MOCVIIL

4* a

Maurits, Prince van Orange, Grave vanNaf-
fau, Marquis van der Veer &c. Stadhou-
der, mitsgaders die Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht. Alfoo tot
onfe kenniiTe gekoomen is , dat binnen feekeren tyd
herwaarts in den Lande van Utrecht uyt andere lan-
den overgekoomen zyn een tamelyke meenigte van
faifanten, en dat defelve , of een goed gedeelte van
dien, haar als nog in defen Lande blyven houdende, en
ook beginnen voort te fetten , en te vermeenigvuldi-
gen , en al veel meer voortgeièt en vermeenigvuldigt
fouden wefen, ten ware defelve foo wel by den gee-
nen , die ter jachte gequalificeert fyn, als anderen,
daaglyks gejaacht, geitoort, gefchoten, gevangen,
en anderfints vernielt worden, fulks dat gefchapen is,
dat het voorfz. edel wild in korten tyd voorts geheel
verjaagt en vernielt fal worden, ten zy by ons daar
tegen werde voorfien. Soo is 't, dat wy begeerende
het voorfz. wild voor eenen tyd te verichooiien, en-
de middel'te geven , om bequaamlyk te mogen aan-
groeyen, voortfetten, en peupleeren, by defen ex-
preflelyken verbieden en interdiceeren allen en een y-
gelyken, van wat qualiteyt, of conditie hy zy, nie-
mand uytgefondert, inden Lande van Utrecht, ee-
nige fayfanten te jagen, ftooren, fchieten, vangen,
of dooden , met wat manieren, of inftrumenten dat
het zy, binnen den tyd van een jaar, te reekenen van

Bartholomei ecrftkoomende, op de verbeurte van twin-
tig Carolus gulden, foo dikwilsen meenigmaal y mand
contrarie delen deede, boven de inftrumenten, 't zy
van honden, netten, boogen, buflc, of andere, dio
y mand daar toe gebruykt fal mogen hebben , t'exc-
cutecren met der daad by den Houtvefter, Maarichal·
ken, Schouten, foo wel binnen de Steden, als tcó
platten Lande aan de overtreedersvan defib,endcder-
fel ver goederen j het een derdendeel tot profyte var?
de Heerlykheyd defer Lande , het tweede tot pro-
fyte van den Officier , die de executie doen fal, en
het derde tot behoeve van den aanbrenger : niet te-
genftaande eenige oppoiïtie, provocatie , of
appella-
tie ter contrarie, ende fonder praejudicie van defelve.
Ende op dat een ygelyk hem mag weeten hier na te
reguleeren, fonder te hebben reedenen om ignorantie
van defen te prxtendeeren, foo ontbieden wy den
Praïfident ende Raden 's Hoofs van Utrecht, defen
binnen de Stad, Steden, en Lande van Utrecht, al^
omme daar men gewoonlyk is pAjblicatie te doen, te
doen verkundigen en publiceeren. Gegeven te Utrecht
onder het fegel van de voorn. Staten op den ρ Au'
guft. 1608. Onder ftont gefchreeven, ter Ordon-
nantie van myne voorn. Heeren die Gedeputeerden,
en was onderteykent, G. de Ledenberch. En beic-
geit met een opgedrukt zegel van rooden wafle.


VIL PUBLICATIE, ah vooren , dat geen Militaire perfoonen voor Bartholomei fulkn mogen

jagen, den 5 4ugufl, ΜΌ CX F lil

Die Gedeputeerden van de Staten 's Lands van
Utrecht. Alfoo men bevind , dat althans de
huysluyden ten
platten Lande, die haar koorn
ende gewafch nog op het veld fyft hebben-
de, dagelyks groote fchade werd aangedaan, vermits
de continueele exercitie, die veele perfoonen in de
jacht zyn neemende -, ende daaromme goedgevonden
hebben ( niet tegenftaande den ordinaris dag van Ja·
cobi nu voorby is) dat men de jacht niet fal mogen
oxerceçren voor Bartholomei naaftkoomende, ten eyn·
de de voorfz. fchade moge werden verboet. Soo is
't, dat by defen wel fcherpelyk werd bevolen allen
Ritmecfteren, Capiteynen , hooge en laege Officie-
ren , mitsgaders gemeyne foldaten, te voet en te paar-
de, houdende garnifoen in dcfe Provincie, haar voor
Bartholomei toekoomende in de jachte niet te exer-
ceeren, op de poenen by voorgaande Placaten gefta-
tueert} lallende en beveelende over fulks Herman
Baack, GeweldigenProvooil,defe aÔe alomme inde
voorii&. Garnifoenen defer Provincie tc doen publicee-
Ggg I r^n


-ocr page 424-

ν A Ν D Ε J ACHT.

ren cnde achtervolgen na behooren. Gedaan re U- donnantie van de voorfz. Gedeputeerden, ondcrtey-
trecht den f Augull. iöi8. Onder ftont, ter Or- kent, Ant. van Hikcn.

VUL APPOINCTEMENT , ds moren, dat de Jachttyd 'voortaan met den i Septemb. eerfl

beginnen fal, den i-jjuly MOCL,

42 2

p de Requefte van Gérard Ploos van Amftel,
Heer van Oudegcyn, Lieutenant Houcvc-
fter, is geappoindeert. De Gedeputcer
den van de Staten 'sLands van Ucrechr op
den inhoude defer gelet, verdaan enordonneeren,dat
tot voorkoominge van onnoodige keilen, van nu
voortaan altyd de interdiótie van de jacht, uyt reede-
nen en ten fine hier inne verhaalt, gedaan ial vyorden
en efFeit forteeren , tot op den i Septenib. in eiken
jaare, en dat men fuiks eenen ygelyken niet by publi-
catie , nemaar by gedrukte billetteu , daar toe in i/ff-
bita forma gtikcXt^ volgens Haar Ed. Mog. goedvin-
den , bekent fal maken , i'affigeeren in de Stad, Ste-
den, en Lande van Utrecht,alomme ter plaatfe,daar
men gewoon is affixie van billetten te doen, teneyn-
de niemand eenigeignorantie, ofonwetenheyd vandc
voorfz. interdidie, op de poene daar by verhaalt, heb-
be te pr^tendeeren, of te fuftineeren , in rechten,
of daar buyten. Gedaan te Utrecht den 17 Julji i6fo.
Onder ftont, ter Ordonnantie als boven, geteekent,
Ant. van Hilten.


IX. PL AC A AT van de Ed Mog. Heeren Staten 'sLands van Utrecht, waar by de voorgaan-
de Tlacaten op de Jacht vernieuwt worden , en verboden word voor den
τ
Septemb. te jagen, den 21 May ΜΤ> C L XXIF. en gerenoveert den izja-
nuary MOCLXXVL

ilhem Henrlck , by der gratie Godes,
Prince van Orange, ende Niiilau,&c.
Erf-Stadhouders mitsgaders de Staten
van den Lande van Utrecht, doen te
weten. ΑΙΓ00 het vs^ilt in defc Provincie , niet alleen
dagelyks alommc meer ende meer opgevangen, ver-
nielt ende verjaagt wordt, maar daarenboven door an-
dere toevallen foo merkelyk komt te verminderen en
venfterven, dat daar door de gantfche ruine ende de-
populatie van de wildbane deler Provincie te beduch-
ten ftaat ; Γ00 is *t, dat \vy daar inne willende voor-
fien, goedgevonden hebben', niet alleen te renoveren
alle voorgaande Placaten op de Jacht, tot confervatie
van de wildbane,van tyd tottyd geëmaneert, ende in
fpecie den Placate van den 13 December
t66j, die al-
hier word gehouden voorgeinfereert ,maar odkfcher-
pelyk te interdiceren ende verbieden , gelyk geinter-
diceert cnde verboden werd mits defen allen ende een
ygelyken, van wat ftaat, qualiteyt ofte conditie hy
2y, niemand uytgefondert,voor den eerften Septem-
ber eerftkomende, in den Lande V-an Utrecht eenig
wilt , 't zy harten , rheen, hafen , conynen, berg-
hoenderen, patryfcn, faifanten , wachtels ende dier-
gelyken, te jagen, vangen, ftricken, fchieten , of be-
fchadigen,in eeniger manieren, onder wat prartext 'c
fclve foude mogen wefen, op de verbeurte van hon-
dert guldens boven de jagt-inftrumenten, ende arbi-
trale correétie, na gelegentheyt vanfankenj interdi-
cerende mede alle de re;peélive voorkopers binnen de

Stad Utrefchc, ende in de andere Steden defer Pro-
vincie woonende, eenig wilt, 'tzyhaien, conynen,
velthoenderen, wachtels, corhoenderen, ofte eenig
ander wilt, niet uytgefondert,fchoongenomen moch-
ten practexerenofvoorgeven foodanig wilt, van buy-
ten de Provincie te fyn gevangen ende ingekomen,
binnen" den voorfz. tyd te mogen koopen, ofte daar
mede voorftaan om te verkoopen , op de verbeurte
't wilt 5 ende daarenboven twaalf guldens voor

van

yder haas of koppel patryfcn, d'andere föorten naar
advenant} authoriferende mede tot de executie van de-
fen Placate, nevens den Lieutenant Houtvefter dèfer
Provincie, de Maarfchalkcn, Schouten, hare refpe-
âive Subdituyten , item de Secretariflen, ende bo-
den , mitsgaders alle andere publyke perfoonen, in eed
van de Provincie zynde. Ende opdatniemant hiervan
ignorantie en hebbe te pretenderen, ende defe dies te
beter onderhouden werde, foo ombieden ende ordon-
neren Wy den Prœfident ende Raden 's Hoofs van
Utrecht, defe terftont in de Stad, Steden ende Lan-
de van Utrecht te doen publiceren ende affigeren al-
omme naar behooren. ( i ) Gedaan t'Utrecht den i
ζ
January 1676. Was geparapheert, P. Ruyfch, vt.
Onder ftond , ter Ordonnantie van myne voornoem-
de Heeren die Staten. Ende was onderteekent , J.
V. Luchtenburg. Hebbende op 't fpatium gedruckt
het cachet van de welgemelte Heeren Staten, inroo-
den waiTche.


(I ) Het βοί jjoorgaande Placaat luyd. Gedaan te Utrecht den 22 May 1674. Was geparapheert

H. J. van Tuyll van Seroskerken, vt. Onder ftont, ôcc. '

X. PLACAAT, als vooren, ten fine voorfz, den ^o Septemb, MOCL XXXII,

ilhem Henrick , by der gratie Godes
Prince van Orange, cnde Naifau, &c.
Erf-Stadhouder , midsgaders de Sta-
ten van den Lande van Ütrecht } in
ervaringe gekomen zynde , dat door het regenach-
tig faifoen in defen jare gevallen, en opgevolgde inun-
datie van Landen, het wild in defe Provincie voor 't
mcerendeel is gedepopuleert, en noch dagelyks meer
en meer word vernielt ende verjaagt, door diverfcte
perfonen , die met roers , buflen, bogen , honden,
panden, ftrikken5 netten, buylen, bellen, en ande-
re jacht-inftrumenten zyn jagende ende fchietende,
tot merckelyke fchade cnde ruine van de wildbane j
hebben wy omme daar inne te voorfien, goetgevon-
den wel fcherpelyk te interdiceren en verbieden, ge·
lyk geinterdiceert en verboden word mits defen, allen

iiaUimfeia

en

aïSiÜütó


-ocr page 425-

en een ygelykcn, van wat ilaat, qualiteyt of condi-
tie hy zy, niemand uytgcfondert, vóór den eerilen
September van den aanrtaande jare 1683. in den Lan-
de van Utrecht eenig wild, 't z,y halen , conynen,
berckhocndercn, patryfen, faifantén , wachtels, en
diergelyke te jagefi, vangén, ilrikken, fchieten, of
bcichadigen, in eeniger manieren, onder wat praetext
't felve ioude mogen wefen, op de poenen, geftatueert
by het i en χ 1 v. articule van onie Ordonnantie , den
2f Marty
16S0. op het ftuk van dc Jagt vattgeilçlt,
(die wy houden voor alhier gcinfcreert j midsgaders
de verbeurte van de jagt-inftrumenten, ende arbitrale
corredie, naar ondervindinge ende exigentie vanfae-
ken : interdiceren mede alle de reipedive voorkopers,
binnen de Stad Utrecht, ende in d'andere Stedende-
fer Provincie woonende , eenig wild , 't zy halen,
conynen, velthoenderen, wachtels, korhoenderen,
of eenig ander wild, niet oytgelondert , fchoonge-
nomen mochten prgetexeren , of voorgeven, fodanig
wild van buyten de Provincie te zyn gevangen ende
ingekomen, binnen den voorfz. tyd te mogen kopen,
of daar meJe voorftaan om te verkopen , op de ver-
beurte van 't wild, ende d aarenboven twaalf guldens
voor yder haas, of koppel patryfen, d'anderc foorten
naar advenant \ authoriferende by defe tot d'executie
van defen Placatc, nevens tien Lt.Opper-Houtvcller
defer Provincie, de Muarfchalcken, Schouten, hare
reipeétivc Subftituyten, als mede de Secretariflen en
Boden, mitsgaders alle andere publique perfoonen in
eed van de Provincie zynde. Ende op dat niemand
hier van ignorantie en hebbe te pi aitenderen, ende
defe des te beter onderhouden werde, foo ontbieden
en ordonneren wy den Pra:iïderende ende Raden 's
Hoofs van Utrecht, defenterftond inde Stad, Ste-
den ende Lande van Utrecht te doen publiceren en
affigeren alomme naar behooren. Gedaan en geav-
refteert t' Utrecht, den 30 Septemb. 1682. Wasgc-
p.inipheert : E.de Weede, vt. Onder ftont: ter Or-
donnantie van myne Heeren dc Staten 's Lands van U-
trecht. En was onderteekent, J. v. Luchtenburg.
Hebbende op het fpatium gedruckt 't cachet van dc
Hooggemelte Heeren Staten , in rooden waflchc.

VAN DE JACHT. IL BOEK. XVII. ΤΙΤ. 415


XI. PUBLICATIE, ds vomn , dat niemand na den 50 Novemb. 16^1 Jot den j lOMer

ib^^Jaljagen, den i<)05tob. MOCXCIIL

Syne Koninglyke Maiefteyt van Groot Bretagne,
&c. Erf-Stadhouder , &c. midsgaders de Sta·
ten van den Lande van Utrecht, in ervaringe
gekomen zynde , dat 't wild in dele Provincie
voor het meercndeel door 't quade faifoen is gcdcpo-
puleert, en nog dagelyks meer ende meer word ver-
nielt en verjaagt, door diverfe perfoonen , die met
roers, builen , bogen, honden , panden, ftrikken^
netten, buylen , bellen , en andere jacht-inftrumcn-
ten zyn jagende en fchietende, tot merkelyke Ichade
cn ruine
Van de jagt en wildbane defer Provincie,
hebben, omme daar inne te vooriien, goedgevonden
wel fcherpclyk te verbieden ente interdiceren, gelyk
geinterdiceert en verboden word by defen, allen en
cenen ygelyken, van wat ftaat, qualiteyt, of condi-
tie hy zy, ( niemand uytgefondert ) na den laatrten
Novemb. 1695 aankomende , tot den cerften O£i:o-
ber der toekomende jare 1(594. in den Lande van U-
trecht, eenig wild , 't zy hafen , conynen, berck-
hoenderen, patryfen, faifantén , wachtels, en dier-
gelyke, te jagen, vangen, ilricken, fchieten, ofte

Ibefchadigcn, in eeniger manieren, onder wat prae·
text 't felve foude mogen wefen, op dehoogrtc poe-
nen en boeten, by onie Ordonnantie van den f Sep-
tember libj. op 'tftuck van de Jacht vaftgeftelt, en
geftatueert, ( die wy houden voor alhier geinfercert )
midsgaders de verbeurte van de jacht-inftrumentén,
en arbitrale correâie, na ondervindinge en exigentie
van faaken. Verklarende en ibtucrende wel expres-
ielyk, dat de pcenen en boeten voor de ongcqualifi-
ceerden tot de jacht, Îullen dubbelt zyn. En op dac
een yder daar van geen ignorantie prietendcre, ikl defen
alomme in defe Provincie worden gepubliceert ende
geaffigeert ter plaatfe , alwaar fulks gewoon is te ge-
Ichieden, op dat een yder fig daar na Itriöelyk regu-
lere. Gedaan t' Utrecht deien
ip Oitober KSpj.
Was geparapheert, Ε de Wecde, vt. Onder ftond:
ter Ordonnantie van de Ed. Mog. Heeren Staten 's
Lands van Utrecht Was geteekent , P, Voet van
WiniTen. Hebbende op 't fpatium gedruckt het ca-
chet van Hooggemelte Heeren Staten, in rooden waf-
fche.


XII. PUBLICATIE, als vooren, waar by de Jachttyd uwdverfchoventotden 1 OM. 1713,'

den izAugufl. MOCCXIIL

De Staten van den Lande van Utrecht, in aan-
merkinge genomen hebbende, dar de langdu-
rigen regen het gewafch des velds foodanig
heeft verachtert, dat het op fyn tyd tot be-
hoorlykc rypte niet ial konnen komen, hebben ver-
"Volgens goedgevonden ende verftaan, dat, om aan
de huysluyden in defe Provincie niet hinderlyk te zyn
in het infamelen van derfelver veldgewafch , de jaag-
tyd fal worden verfchoven ende uytgeftelt, foo als die
üytgefteld word by defen tot op den eerften Oébober
1713. ladende ende ordonnerende allen ende een yder,
die luiks aangaat, hun hier na te reguleren, met ern-
ftige ordre aan den Heere Houtvefl:€r,omalle de over-
treders van defe onie ordres tc beboeten cn in rechten
te betrecken , ende te calangeren , fonder eenige de
minfte conniventie ofte verfch -«ninge vanymand, wie
het ook foude mogen wefen} alles op de boete ende
pœne by onfe Ordonnantie dien aangaande geftatueerc
endevaitgefteld. Ende op dat niemand hiervan eeni-
ge ignorantie practendere, fal defen alomme worden ge*
publiceert ende geaffigeert, daar men gewoon is pu-
blicatie ende affijcie te doen. Gedaan t°Utrccht defen
it Augufti 1713, Was geparapheert, Johan van
Weede, vt. Onder Hond, ter Ordonnantie van my·
ne voornoemde Heeren de Staten. Was geteeckent,
P. Voet van WiniTen. Hebbende ter fyde op *t fpa-
tium gedrukt 't cachet van de Hooggemelte Heeren
Staten, in rooden waflche.


xiiï.

-ocr page 426-

VAN DE JACHT.

ΧΙΙί. PLAÇA AT, als voorén, waar by het jagen word 'verboden na den ti Oecemb: 1718.

tot den ordinarisjachttydy den 29 Novemh. MOCCXVIII. naden i
Januar. i-jzq , den i(i Novemb. ΜΌ CC XIX. naden i Janmr.ijii,
den
4. Oecemb. M'D CCXX. na den 15· Oecemb. 1721 , den ; Oecemb.
MOCCXXI na den 1 Januar.
1723. den 10Novemb. MDCCXXII
na den χ/^ Oecemb.
1723, den 1 Oecemb. MDCCXXIII na den 20
Oecemb. 1724 , den 6 Oecemb. MT) CCXXIV, na den 31 Oecemb.
172^ , en dat wyders de Jachttyd voortaan fal ophouden den
15 Oecemb,
in y der jaar, in dato den Oecemb. MOCC XXV.

4.1+

De Staten van den Lande van Utrecht, in er-
varinge gekomen zynde, dat het wild in defe
Provincie voor het meerendeel is gedepopu·
leert, ende nog dagelyks meer ende meer
word vernielt en verjaagd door diverfe perfoonen, die
met roers , buiTen, bogen, honden, panden, ilric-
ken, netten, buylen, bellen ende andere jagt-inftru-
menten, zyn jagende ende fchietende , tot merkely-
ke fchade ende vordere ruine van de jagt en wildbaa-
ne defer Provinciei hebben, omdaar inne te voorfien,
goedgevonden wel l'cherpelyk te verbieden ende tein-
terdiceerfcn, gelyk geinterdiceert ende verboden word
by defen , al en ende een ygelyken , van wat ftaat,
qualiteyt ot ε conditie hy iy, niemant uytgefondert,
(i) eenïge jacht te exerceer ΰη na den Decemb. ijif.
aankomende^ tot den ordinaris jachttyd in den aanfiaanden
jaare
172Ö (z) ende verflaan^ dat byprovifie dejagt-
tyd fal komen te cejfeeren m y der jaar met den i f Oecemb.
de sjelven jaar s ^ ende foo'vervolgens , 1er biedende der hal-
ven^ gedmrende den voorfz. beβoten tyd
, in den Lande
van Utrecht eenig wild, 't fy hafen, conynen, berg-
hoenderen , patryfen , faifanten, wagtels ende dier-
gelyke , te jagen, vangen, ilricken , fchieten , ofte
beichadigen, in eenigermanieren , onderwar praetext
het felve foude mogen wefen, op de hoogile poenen
ende boeten by onfe Ordonnantie van den jaare
i66j.
den 15. December op het Ihik vande Jagt vailgeilec
ende geftatueert, mitsgaders de verbeurte van de jagt-
inilrumenten,- ende arbitrale corre6i:ie, naar ondervin-
dinge ende exigentie van faaken } verklarende ende
ilatueerende wel expreflelyk, datdepœnen ende boe-
ten voor de ongequalificeerde tot de jagt fullen dub-
beld zyn. Ende, ten eynde niemant daar van igno-
rantie praztendere, fal defen alomme indeiè Provincie
worden gepubliceert ende geaffigeert, ter plaatfe al-
waar fulks gewoon is te gefchieden , op dat een yder
fig daar na ilridelyk regulere. Gedaan t'Utrechc
defen (5)
18 December i7if. Was geparapheert,
R. G. van Tuyll van Serooskerken, vt. Onder ftont,
ter Ordonnantie van myne voornoemde Heeren de
Staten. Was geteekent, G. Voet van Winflen. Heb-
bende op 't fpatium gedrukt 't cachet van Welge-
melde Heeren Staten,ineen rooden ouwel, meteen
papiere ruyte overdekt.

Ι


(1) Het Placaat van 1718 heeft., na den 11 Decemb. 1718 tot den ordinaris jachttyd in den aanftaande jaare
&c.
Het Placaat van ijkj heeft ^ na den i Januar. 1720 &c. Dat van ly zo heeft ^ naden i Januar 1721.
Dat van 1721, na den if defer maand Decemb. &c. Dat van 1722, na den i Januar. 1723 &;c. Dat van
1723, na den if Decemb. 1723 ôcc. Dat van 172.4, na den 20 Decemb. 1724.

(2) De verkorting van den jachttyd f voortaan tot den Decemb. in yder jaar ie obferveer en, is in dit laatfle Placaat
eerfl ingekomen.

( 3 ) HetJlot van de voorfz. Vlacaten luyd. Defen 2pNovemb. 1718. Was geparapheert, M. P. d'Utenho-
ve, vt. &c. defen
16 Novemb. 171p. Was geparapheert, F. B. van Amerongen , vt. &;c. defen4 Dc'
cemb.
1720. Was geparapheert, &c. Defen 3 Decemb. 1721 6cc. Defen 10 Novemb. 1722. Was ge-
parapheert, Johanvan Weede, vt. &c. Defen
1 December 1723. Scc. Delen 6 Decemb. 1724. Was
geparapheert, G. M. PyniTen van der Aa, Heer tot Deyl, vt.
éic.

SEVENTIENDEN TYTEL.

VIERDEDEEL.

Aangaande de Judicature van de Jacht.

Ofn den Lefer hier van een nette en onderfcheyde kennijfe te geven , fullen wy op zyn plaats met een 'WOord tujfchen
voegen, het geen wy defen aangaande in de generale Ordonnantien^p de Jacht hebben gevonden.

Voor eerfi^ tsby het iii en xxxv. Artyk. van de Ordonnantie van den 11 Oüob.x 587. geinfereert^ in de noten vande
Ordonnantie van den Decemb. ifSi. {onder num.%, en ^p) geflatmert,
datden Houtvefterde contraventeurs
ial te recht ftellen voor het Hof Provinciaal, of voorde Schepenen bancken, of voor Ridder- en Mee-
ller knapen, toe zyne difcretie, na gelegentheyd van het m'isbruyk.
Siet boven in defen Tyt. i. Deel.
Num. X.

I, APPOINCTEMENT van de Heerm Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren, Staten 's

Lands 'üan Utrecht, fiatueerende, dat de contraventeurs van de Pla-
caten van de Jacht, door dm Houtvefier op een aparte Rolle voor den
Hove fullen werden geconvenieert, den 21 Novemb, MOCXVL

Op

-ocr page 427-

ν A Ν D Ε J A C H T. Il BOEK. XVÎL TIT.

Op de Requefte van jonkr. Dîrck van der
Does, Houcvefter, is geappoinélcerr , als
hier na volgt. De Gedeputeerden van de
Staten 's Lands van Utrecht, genegen we-
fende, ten eynde den Remonftrant tot i'poedige ex-
peditie van juftitie mag geraaken, confenteeren ende
ordonnecren, dac des Houtveilers Rolle voortaan ge·
Helt, of gebracht lal worden achter de Rolle van den
Procureur Generaal,confenteeren hem voorts, dat hy.de
opgefetcnen ten platten Lande tegen de Piacatcn en
Ordonnantiën de wildbaan aangaande, gepecceert heb-
bende , fal mogen convenieeren voor den Hove -van
Utrecht, en de ingefetenen van de Steden voor hare
competente Rechters j maar aangaande de arreftenjfal
hy gehouden wefen hem te reguleeren na de rechten
en Ufantien van den Lande. Gedaan te Utrecht den
11 Novemb.
1616.


Olt JppoinBment is nader geconfirmeert by het vx^vii^ en viii. Artyk. van de Ordonnantie op de Jacht ^van den
if Septemb. ιβιρ. alwaar ontrent de maniere van procedeeren breeder is gedifponeert. Siet in defenTyt, i. Deel.
Num.
xiii.

By het ix Artyk.vander Proviftonele Ampliatie van den yjuly 1630. is verflaan^ dat de transgreficurs fullen te
recht
ilaan voor fodanigen Rechter, daarvoor de ingefetenen 's Lands van Utrecht in gelyken gevallen con*
venibel zyn , fonder dat zich ymand met exceptie van renvoy voor eenigen anderen Rechter ial mogen be-
helpen.
Siet in defen Tyt. i. Deel. Num. xv.

By de nieuwe Ordonnantie van den 15 Decemb 1667. art. ijXii.isverfiaan^ dat den Houtvefter alle overtreeders
fonder onderfcheyd, van wat qualiié, charge, ofemploy, 't zy in de militie, of elders, fal calangeeren en
te recht ftellen voor deOrdinaris Gedeputeerden,en nergens anders 6cc.
Siet in defen Tyt. i. Deel. Num,

xxv.

Men kan hier ook by doen zeekere Refolutie van de Vroedfchap van den 24 Augufl. 1668 , geinfereert in de Refolutie
van Haar Ed. Mog. van den 3 Septemb.
1668, waar by gededticeert is, dat het Gerechte defèr Stad competeert d$
Jurisdictie over de Jacht, rakende de excejjen daar ontrent in de Stad enVryheyd van dien begaan.

IL INSTRUCTIE voor het Jacht-gericht van de Provincie van Utrecht, gearreflem hy de

Ed. Mog, Heeren Staten's Lands van Utrecht, den 15 Maart MDCLXXX.

Men vergeJyke hier mede het Lxni. Artyk. van de Ordonnantie op het fiuck vande Jacht van den ij* Maart 1680,
f Septemb. 1683. en ijAugufl. i6p8. Siet in defen Tyt. i. Deel. Num. xxvu.

Wilhem Henrik , by der gratie Godes,
Prince van Orange ende Naflbu, &c.
Erf-Stadhouderj mitsgaders de Staten
van 'den Lande van Utrecht, doen te
weten. Alfoo wy tot confervatie ende rufte van het
wild ende wildbaane defer Provincie van Utrecht,
goedgevonden hebben, nevens onfen Lt. Opper-Hout-
vefter , aan te ftellen ende te conftitueren een uyt de
Heeren Geëligeerden, vyf Riddermatigen , ende een
regerende Borgermeefter der Stad Utrecht, tot Ra-
den van de jagt, ende daar uyt te formeren een |agt-
gericht in den voorfz. Gefticke, met dien verftande,
dat twee van de vyf Riddermatigen fullen verfterven,
ende dat het felve Gericht daarna fal beftaan uyt
een Lid van de Heeren Geëligeerden, drie Ridder-
matigen , ende een regerend Borgermeefter der Stad
Utrecht i en geconfidereert het lëlve Gerigt met de
nodige Inftriiârie ten dien eynde moet worden voor-
fien, foo hebben wy verklaart ende geftatueert, ver-
klaren ende ftatueeren mitsdefen.

L

Dat uyt den Lt. Opper-Houtvefter, en die voorfz.
feven of vyf perfoonen refpeftivc , geconftitueert fal
zyn het Jagtgerigte in den Geftichte van Utrecht.

Dat den Lt. Opper-Houtvefter fal prxfideren in 't
klve Collegie, ende 't felve vermogen te befchryven
foo menigmaal onfe ordre, of den nood fulks vereyf-
fchen fal, ende in abfentie van den fel ven , den Prs-
lidcrcnden Raad in den felven Gerichte, als Stad-
houder.

I I L

bat het aanftellen van nieuwe Raden , fal zyn en-
de verblyven by den Stadhouder, ende iync najcome-
Jingen.

1 V.

Dat alle vonniiTen, inhoudende pecuniele boeten lot
fcftig gulden toe, fullen executabei wefen onder cau-
tic, niet tegenftaande het appél daar over geinterje-
deert, dan dat d'executic van vonniflèn , meer als
feftig gulden bedragende, door het appél aan de Hee-
ren Gedeputeerden van de Ed. Mog. Heeren Staten
*sLands van Utrecht, fal worden gefurcheert.

V.

Dat alle delinquanten of overtreders van onfe Or-
donnantie , op 't ftuk van de Jacht gcemaneert, of
voorder te emaneren , ende in den Geftichte van U-
trecht woonende, diredtelyk door den dienaar des
Jachtsgerigts fullen worden geciteert, mits dat fulks
gefchiede , in de Stad ende Steden met kenniiTe van
den Hooft-Oiîîcier, ende ter eerfter citatie fullen moe-
ten compareren, op poene van contumacie, cndç
difpoiitie.

V I.

Dat alle civile Sententien, foo wel ten platten Lan-
de als in de Stad ende Steden desGeftigtsvan Utrechc
bovengemelt, door den Onder-Houtvefter, of Schut-
ter fullen geëxecuteert worden, met kcnniffc en affi"
ftentie van den Officier der plaatfen.

V Ih

Ende djC criminele Sententien fullen door ordre vaa
onfen Lt. Opper-Houtvefter , ter pricfentie van den
Gerigte, en ter plaatfen daar het Gengt gehoudçn
fal worden, geëxecuteert worden.

VIII.

Dat den Lt. Opper-Houtvefter, in het decideren
der brcucken , fal moeten opftaan , ende de decifïc
by dc Heeren Raden, na gehoorde pleydoye ende
examinatie van wederfyts ftucken , laten gefchieden ,
ende een yegelyk onpartydig recht wedervaren, dan
fal den Gerigte door den Lt'. Opper-Houtvefter, of
in fyn abfentie door den Pracfident aïs Stadhouder,
gefpannen ende ontfpannen worden.

I X.

Dat defen Gerigte , foo wel by dalende als klim-
mende Son , naar gelegenthcyd , fil gefpannen ino-
Hhh gfa


-ocr page 428-

gen worden, ende by abfentie of ongelegentheyt van
drie Raden , fullen vier prœfente Raden mogen rich-
ten , te weten over het civile, doch over criminele
faken, fal het geheele Collegie moeten prasfent zyn.

Xt

Dat den Lt. Opper-Houtvefter desfelfs aan te ftel-
len Onder-Hout vetter, en beëdigde Schutten, in ha-
re relatien by hunnen eed, op den aanvang harcr of-
ficie gedaan, geloof meriteren fullen.

X I.

Dat alle Raden van defen Gerigte , in onfen han-
den , of van den genen die wy daar toe fullen com-
mitteren, fullen fweeren , een yegelyk goet recht te
laten wedervaren, fonder aanfien van perfoonen, op
dat onie intentie tot confervatie van de wildbaneuyt-
gevoert worde.

XII.

Dat defen Gerigte ordinaris over civile breuken,
tweemaal des jaars ial worden gehouden , op den tyd
daar toe by ons te pracfigeren, ten waar de nood an-
ders vereyfchte $ dan over criminele faken , fal het
voorfchreve Gericht moeten vergaderen, foo dik-en-
de menigmaal als den Lt. Oppcr-Houtvefter het goed
vinden fal.

XIII.

Dat gemelte Heeren Raden, in dier voegen, aïs
hier vooren is geftelc, befchreven wordende, fullen
genieten voor hare vacatie, de fomme van fes gulden
'sdaags, henluyden uyt de boeten, by den Lt. Op-
per-Houtvefter
in der tyd uyt te reyken endc te
voldoen.

X I V.

Ende fal dit Gerigt gehouden worden binnen U-
trecht, in een van Haar Ed. Mog. ver trek-kamers,
ende bedient by der felver Secretaris, alles buyten la-
tten ende onkotten van de Provincie.

Aldus gedaan ende gearretteert t'Utrecht den Zf
Marty 1680. Was geparapheert, P. Ruyfch , vt.
Onder ttont, ter Ordonnantie van myne Heeren de
Staten 's Lands van Utrecht. Ende was onderteekent,
J.
v. Luchtenburg. Hebbende op 'tfpatium gedrukt
't cachet van de Hooggemelte Heeren Staten, in
rooden waiTche.

VAN DE JACHT.


de Ordonmntie op de Jacht van den lùAuguft. ijot. Jrt.'L.-yLW. is de Judkature over de Jacht wederom gebracht
aan het Collegie van de Heeren Ordinaris Gedeputeerden^^ Siet in
defen Tyt. 1. Deel. Num. xxv.

IIL ACTE *üan zyn Hoogheyd den Frince ^υαη Orange, in dato den i Afril ΜΏ C L XXXII,
en opgevolgde Refolutie van de Heeren Staten, waar by verflaan is , dat de Judi-
cature over de Jacht geenfints competeert aan de Hooge Heerlykbeden, den 3 July

EfctraB uyt de Refohitien van de Ed. Mog. Heeren Staten
Lands van Utrecht. Veneris den z6 May
mdclxxx i i .

Is mede geïefen de A£te van Hooggemelte'^xyn
Hoogheyd van dato den t April 1682. fyndevan
den volgenden inhoud.

Zyne Hoogheyd hebbende verftaan uyt het ge-
ne denfelven dien aangaande is te gemoet gevoert by
den Heere van ZuyÏetteyn , Lt. Opper-Houtvetter
'sLands van Utrecht, de moeylykheden ende difpu-
ten, voorgevallen tuflchen denfelven Heere van Zuy-
leileyn, endc de refpe6tive Heeren, hebbende Hooge
Jurisdiâ:ie , wegens het ftuk van de Jacht, ende de
judicature van dcfelve 5 omme daar inne te voorfien,
Voor het toekoomende , ordonneert hier mede, dat
alle perfoonen van de jacht voorn, koomende te pec-
ceeren, waar en binnen wat jurisdiélien defelve fou-
den mogen achterhaalt wefen , fonder daaromme de
voorn. Hooge Jurisdictiën te excepteeren , alleen en
privativelyk iullen te recht geftelt worden voor het
Jachtgericht binnen den Lande van Utrecht voorn.,
ende ten dien eynde aan onfen Lieutenant Opper-
Houtveiler fullen moeren werden overgelevert ; ten
tvare de Heeren de voorn. Hooge Jurisdiébienpoflidee-
rende, konden betoonen volgens hare brieven vanver-
]y en invettiture, tot de kenniiTe van foodanige deli-
ö:en en transgreiïïeft te wefen gerechtigt.

Hebben de Heeren van de twee voorttemmende
Leden verklaart, baar daar mede te conformeeren. Seg-
gende de Heeren Gecommitteerden wegens Stad en
bteden defelve over te nemen , omme daar op hare

IVi RESOLUTIE^ van de Ed. Mog. Heeren Staten "s Lands van Utrechti waar by vaflgt'

fielt is, dat geene Hooge Heerlykbeden de Judicature over de Jacht compe-
temnde is^ in dato den
7 Februar* MOtlXCIIL

ÏÎ

fentimenten ter Vergadering in te brengen.

Lunce den 3 July mdclxxx if.

De Heeren wegens de Stad en Steden verfogt zyn-
de, volgens derfelver aantekening van den
16 Majr, ha-
re fentimenten te openen, aanlangende zeekere miffive
van zyne Hoogheyd den Heere Prince van Orange,
ten felven dage breeder genotuleert, hebben ter Ver-
gadering hare Refolutie ingebracht , luydcnde als
volgt.

De Vroedfchap gehoort de leéture van de notule
van Befchryvinge van den 26 May itfSz, heeft na Îc-
rieufe deliberatienen omvrage verftaan, dat de refpec-
tive Heeren, eenige Hooge Jurisdiftien ten platten
Lande befittende, in conformité van zyn Hoogheyds
MiiTive van den i April KiSz binnen zeekeren te pra:·
figeeren tyd, volgens haar brieven van verly en invef-
titure, fullen hebben te betoonen het recht, dat iè
fouden vermeynen te hebben, om te mogen oordee-
len en judiceeren over de deliéten en transgreiïïen in
hare Jurisdictiën ontrent het ttuck van de jacht wor-
dende gepleegt, fullende defelve middeler^yle fub-
je6t «en onderworpen blyven de Judicature van hec
Jachtgerichte defer Provincie.

Waar op gedelibereert zynde, hebben de Heeren van
de twee voorttemmende Leeden nader verklaart, haar
daar mede te conformeeren, ende is alfulks verftaan,
dat de bovengem. aanichry ving in der voegen fal wor-
den gedaan.


-ocr page 429-

Is gehoort het omftandig rapport van de Heeren
Ruyfch , en de andere Haar Ed. Mog. Gecom-
mitteerden ) die in gevolge en voldoening van der-
feiver Refoliitie Commiiroriaal van den i ^Januar
1687. hadden gevifitcert, geleien ,ende geëxamineert
de.refpedive Hukken, bewyfen ende documenten,
mitsgaders de Dedudien van Rechten by de Heeren
van eemgeHoogeHcerlykhedcn, ter vergadering van
Stal en overgegeven , ende ter Secretarye van Haar
Ed. Mog. althans beruitende, als van den Heere Prin-
ce van Waldeck , als Heere van Hugeftcyn, van den
Heere van Amerongen, van den Heere van Renswou-
de, van den Heere van Odyck, als Heere van Seyit
cn Driebergen, ende van den Heere van Langerack j
dat deielveGecommitteerdensvervolgenstotverlchey-
de reyfen met malkanderen in conferentie waren ge- ;
weeft, over ende ter fake van het recht, 't welk by
de Welgemelte Heeren word gefuilineert ende ge-
practendeert, als of aan defelve, ende yder van dien
in 't byfonder , ende privativelyk was compcteerende
het recht van dejudicature over de Jacht, elk in ha-
re byfondereDiilriélcn: waarop ierieufelyk fynde ge-
delibereert, ende gerefolveert op alle de reedenen en
confiüeratien,by de opgemelteHeerenGecommitteer-
dens ter vergaderinge mondeling voorgebracht, ende
gedfduceert. Is eenpariglyk goedgevonden endever-
Itaan te verklaaren , gelyk Haar Ed. Mog. verklaren
by defen, dat de meergemelte Heeren van de voorfz.
HoogeHeerlykheden, elk inde haren, geen particu-
lier recht van Judicature over de Jacht hebben; en
dat defelve ook niet vcrmogt hebben fig felven eenig
diergelyk recht aan te matigen, ofte te exerceeren,
gelyk Haar Ed. Mog. ook verilaan, ende verklaren
b^y defen, dat gene van alle de Hooge Heerlykheden,
alhier in de Provincie gelegen, eenig recht van Judica-
ture over de faaken, concerneerende de jacht, com-
petecrende is.

427

VAN DE VISSCHERYE. IL BOEK. XFIIITIT.


V. LYS Τ Ε , van de Houtvefiers ^ ofte Lieutenant Opper-Houtvefiers van den Lande van
Utrecht.

ANTONIS BUTH , Canoniek St. Marie te
Utrecht, is by de Drie Staten tot Houtves
ter genomincert engeftelt, volgens 't Pla-
caat op de Jacht, van den 31 Maart ifSo.
Sïet boven in defen Tyt. i. Deel. Nam. ix.

ADOLPH, GRAVE VAN NIEUWENAAR,
wor4 als Houtveiler genoemt in zeekerc Ordon-
nantie op de Jacht, door den felven gecmaneert,
den 11 0£tober ifSj.
Siet het gem, i. Deel. Num.
x. in de noten ^ onder num, ( i ?

BARTHOLOMEUS VAN ECK , is door den
Grave van Nieuwenaar aangeftek tot Lieutenant
Houtvefter, volgens Commiffie , gegeven den
24
Oftober 15-87, llaande in het iii. Placaatboeck's
Hoofs van Utrecht ρ. 13 p.

Jonkr. JOHAN VAN UCHTENBROECK,

Houtvefter, volgensCommiifie van den ójuly 15P4.
Siet van defen i. Boeck. ï i. T'yt, v. Deel Num. xxx.

Jonkr. FREDERICK VAN BAEXEN , gecom-
mitteçrt den 6july
1600.

Jonkr. i-REDERlCK VAN BAEXEN, volgens
commiffie van den 8 Maart 1504.

Jonkr. STEVEN VAN DE WAAL , aangeftek
den 8 July
1606.

Jonkr. DIRCK VAN ZUYLEN , Heer tot Dra-
kenburg, aangeftek den 3junyi5o5i.

Jonkr. ALEXANDER DE KONINCK, Cano-
niek St. Jans, volgens commiiGevan den 2f Maart
i612,

Jonkr. DIRCK VAN DER DOES, aangeftek
den 2ijuny
1616.

Jonkr. ERNST VAN REEDE, Lieutenant Hout-
vefter, aangeftek den ipMaart lörp, is ook Maar-
fchalk van het Overquartier geworden den
28 Ja-
nuary
162,2.

Jonkr. JOHAN VAN OOSTRUM, Lieutenant
Houtvefter, aangeftek den
17 Juny ι6λΰ.

Jonkr. GERARD PLOOS VAN AMSTEL, ge-
committeert den 2Decemb.
1634. ende op nieuws
aangeftek den ρ April
1647. heeft wegens zync
hooge jaaren afftand gedaan , den 2 J inuar.

Jonkr GYSBERT JOHAN VAN HARDEN-
BROEK, Heer van Groene woude, byzynHoog-
heyd gecoramitteert den
2 Januar. 1677. heeft op
den
3 May 1078 eed gedaan in handen van zyn
Hoogheyd.
Siet het i. Boeck, n. Tyt, v. DeeL·
Num.
3{xx.

Jonkr. WILLEM VAN NASSAU, Heer vait
Zuylefteyn, na afftand van den Heer van Groene-
woude, by zyn Hoogheyd gecommitteert in De-
cember 1601.
Siet de voorgem. Num. xxx·

Jonkr. HENRICK JACOB VAN TUYL VAN
SEROOSKERCKEN , Heer van Zuylen, by
provifie gefubftitueert, ende gecontinueert den {j
Septemb. i68p.
Siet de gem. Num.

Jonkr. JOOST TAETS VAN AMERONGEN,
Heer van Natewifch, den
14 Auguft. 1691. Siet
mede de gem. Num.

Jonkr. GERARD GODARD TAETS VAN A-
MERONGEN, aangeftek den f Septemb.
1708.
Siet het 1. Boek. 11. Tyt. n, Detl. Num. xxu.


achttienden tytel.

Behelfende de Placaten op het ftuck van
de Viflcherye, zoo in de Zuyder-zee,
als in de Κivieren,en anderebin-
nenlandfche Wateren.

ƒ/. Diel.

EER.

Hhh ζ

-ocr page 430-

VAN DE VISSCHERYE.

EERSTE DEEL.

Aangaande de Viilcberye in de Züyder-zee.

L PL AGAAT, 'van Keyfer Karei, rakende het vijfchen in de Zuyder-zee, den 12 Novemh,

MOXLVIL

Burgermeeilers ende Regeerders onferSteedevan Am-
ilelredamme, mitsgaders van onfe andere Steeden en
viecken van Holland, op de zee gelegen, in den naam
ende van wégen haare poorters ende inwoonders, hen
met viiTeryen geneerende, is ons vertoont eh te ken-
nen gegeven geweeit, hoe dat tot haarluyder kennif-
fe gekomen is , dat wy by onfe brieven van Placate,
gègevén in önfe Stad vaiï Utrecht den 8 January in
het jaar ί 54f. katilleden^ (binnen onfe Steden van Over-
yflel én eïdéfs gepubliceert ) hebben feer fcherpelyk
doen verbieden , dat niemant, wie hy ook zy, hem
voóftaah eh foude vervordéferi te viiTen, ofte te dry-
ven in der iéé met eenige netten of kuylen, hoemen
die
noemeh niag, enger of nauwer vanmaafendanvyf
dtiyhiéh vân gèmeehè zeeluydén. En dat die genen,
die riettèn èf kuylen van minder maafeninharehuyfen
of fchepén hebben j deielvcn brengén en overleveren
foudèh dén Oiflciér van der plaàtlfen vati haarlieder
fefidéritie ^ om illdaar gebróken te werdèö j foo dat
men mét dëielve «iet rheer en foude mogen viifchen,
óp dé verbëürte van defelve netteii of zeewant, hey-
netten eh diergelyken, énde daarenboven te vallen in
feekere boete , begrepen in defelve brieven van Pla^
cate. Éti dat wy by gelyke brieven van Placate be^
toleri hébbéh ^ te doen publicéeren en verkondigen
binnen orifén Lande en Gfaaffchappe van Holland,
dewelke fy toonders als goede onderfaten geerne na-
kömeh en obédieren fouden ♦ foo vérré hét ièlve hen
éénigfiftt^ mogélyk warej maarovefmits dat overdar-
tig, veertig 1, Vyftig en langer jaren, immers foo lan-
ge dat geen methorie van mcnfchen ter contrarie en
gedehkt, by deh viiïchferén altyd gèpleégt isgeweeil,
viifchen té vattgen iri der zee j ih fulké fchyne als
iy

iWiii.iiiirrir-ifrir-r· ·-'[»-

béndé màafén Γόο nauwe, aîs die nu zyn, foowelvan
de fomèrhettén , daar mede de aal gevangen werd,
als van der winternettert , daar mede pofch, voorn,
fpiering , ende andere wintervifch gevangen word.
Welke vifch, mitsgaders den haring, daar de tybuc-
king af gedroogt word , die aal, geheeten nebbe-
link, garnâtêis, fnoeken , baarfen, blink, karpersj
brafemen en andere witvifch,niet en fouden gevangen
worden . indien het felve Placaat onderhouden wor-
de,
tot irreparabele fchade ende grooten achtéfdeele
van defelve viflchers , ende andere koopluyden, hen
daar iriède gieneehïnde ^ alfoo die voorfz. grootte van
de maaien ( als V'àû Ψ^ί düynléri ) te wyt wfefen föur
de, om fuiken vifch te vangen, Soo hebben fyqns
feer ootmoedeïyk gèbMén, dat oia de ecUwélyke
verderffeniiTe van de felve viiTchërs te ichouwen en te
wederftaan, henïu^lért foXidé -Rillen Êbnfèftfeierert,
dat iylüyden, niet tegenilaandc onfen voorfz.verboden
ter contrarie , hare voorfz. negotiatie ende VÜTêlierye
van onfen Raade en Reekeninge inHo^and, begee-
rende de Supplianten te onderhouden in haarluyder
öiider gewoonte endé üfanfié, hebbei^ defelve Sup-
plianten , genegen wefende tot haarluyder beede en
fupplicatie5geoaroyéért ende gewillekeu[rt,oftroyee-
ren ende willekeuren, henluyden gevende oorlof ende
confent uyt onfe fonderlinge gratie mitsdefen onfen
onfen brieve , dat fyluyden ende haare voorfz. poor-
ters ende inwoonders, hen met viiFcheryen geneeren-
de, (niet tegenftaande onfen voorfz. Ρ acate en vér-
boden, ende fonder achterdeel van dien in andere fa-
ken) fullen voortaan mogen gébruykén hare voorfz.
viflcherye, ende vangen, aal, pofch , voorn, fpie-
nng , haring daar die tybucking af gedroogt word,
nebbelink, garnaats , fnoecken, baarfen, blink, kar-
pers, brafecnen, en andere gelyke kleyne viifchen,met
alfulke netten ende halen, als iy van oude tyden en tot
nog toe gedaan hebben ^ fonder daaromme eenigfints
te misbrüykenj noch te vallen in de pcenen ende boe-
ten , in de voorfz. brieven van Placate geroert, in
eeniger manieren. Gebiedende nochtans de voorn.
Supplianten , ende hare poorters ende inwoonders,
henmetviifeheryen geneerende, datfy dat doen fullen
met groote netten van der wydte van vyf duymerï
elke maaic 9 ende niet nauwer, al navolgende denin-
houde van onfe voorfz. brieven van Placate 5 ende
dit al op de verbeurte van drie Carolus guldens voor
de eerite reyfé, voor de tweede reyfe van fes Carolus
guldens, ende voor de darde reyiè van confifcatievafi
haarluyder netten, ende arbitralyk gecorrigcerc te
werden, anderen ten exempel; defelve pœnen encJe
verbeurten te appliceeren ^ het eene dardendeel t'on-
fen profyte, het ander dardendeel tenprofyte vandeii

Kafeljby der gratie Gods, Röomfchen Keyfer,' Tullen mogen continueeren , met alfulke fomer-ende
altyt vermeerder des Ryks
, &g. Grave van | winter netten, als iylüyden van ouds gewoonlyk zyn
Holland, &;Ci onfen Stadhouderen van Hol- | te doen, ende tot nog toe gedaan hebben, ende hen
land ende Over-Yflel, ende allen anderen daar op te verleenen onfe behoorlyke opene brieven.
of)fen Amptluyden, Rechteren, Juiïicieren, Officie- Waaromme foo is 't, dat wy de faken voorfz. over-
ren ende onderfaten ^ dien dit aangaan fal mogen,fa- gemerkt ende hier op gehad het advys van onfen lie-
]uyt ende diiedie. Van wegen onfe welbemindeden ven ende getrouwen, de eerfte ende andere Luyden

luyden nu tertyd nog ufeeren, ende met netten,heb- Iaanbfenger, of accufateur , ende het darde darden-

A «TJ^i^ /^A·^ Il iJi. W a A ^ A AW^VM^· « . ^ J — ^

11

-J

deel tot profyte vafi den Officier, die de executie doen
fal} ontbieden u daaromme en beveelen, en eenyge-
lyken van u byfotider , foo hem toebehoren fal, dat
gy den voorn. Supplianten , mitsgaders hare voorfz.
poorters ende inwoondershen met viflcherye ge-
neerende, van defe onfe gratie, odroye , oorlof ende
confent, ende van allen den inhouden van defen, in
der voegen, manieren ende onder de conditiën voren
verhaalt, doet, laat ende gedoogt ruftelyk, vreede-
lyk én volkomelyk genieten ende gébruyken, fonder
hen te doen otte laten gefchieden eenig hinder, Iet-
fel of möèjêniile ter contrarie. Want het ons alfoo ge-
lieft, niét jegenilaftnde iehlgeOi-doniiaiidfcn, gebo-
deri of verboden eedaan ter contrarie. Gegeven in
oiifeiî âteedé vàft êfuiTe!, deîi twaalfdêft dag van No-
vember , in het jaar onfes Heeren i f47. Onder
ïlôhtj by deli Keyfer in fyöen Raade , ende geteec-
Ïteht, Vliêiden; Rêbbenée ondef üythangen een ze-
gel iö röodcfl waiTche,


-ocr page 431-

By ÔEN Keyser.

Onfciî lieven en g;etrouwcn Sta^ihouder, Prae-
iident en
Luyden vdn onfen Raade geordon-
neert t'Utrecht, faluyt. ΑΙΓ00 ons tot ver-
fchcyde ftonden , groote klachten gedaan
iyn géweeft by onfen lieven ende getrouwen dieRid-
deifchap en Steeden önfes Lands van OveryiTel, over
het viflchert in de ZAiydcr-zee,nnietten waterfeheepen
en enge netten, die de viiTchers der felver fcheepen
gebruykende zyn, daar medefy feyden onfpreekelyke
groote meenigte van kleyne jonge vifch , foo Λνεΐ
ueurendc faim, als anderen,en 'ε faat, of gronî van
dien vernielt endegefmoorttc worden, waar door die
voorfz. Zuyder-zee ganfch onvruchtbaar ende van vif-
Tchen berooft, ende een groote dierte in den felven
viich in allen aanleggende Steeden en Landen gemaakt
word , tot onlydelyke fchade van den onderfaaten
ende inv/®onende der voorfz. Steden , ende Landen,
en ook groote verminderinge van onfe Domeynen in
den felven Lande van OveryiTel. Ende wy om de
faakente verilftan,€nin deinconvenienten (indien daar
eenige waaren) te remedieeren, diverl'che dagen tuf·
ichen den voorfz. van Overyflel en eenige Steeden en
Vlecken van Holland , op de Zuyder-zee geleegen,
ende hen rriette voorfz. viflcherye mette waterfche-
pen, en enge netten behelpende , hadden doen hou-
den, ende eyndelykeby u onfen Stadhouder endePras-
ί dent van Utrecht, mitsgaders den Grave van Arents-
bcrge, als Stadhouder Generaal onfes voorfz. Lands
van Overyflel, die voorfz. partyen by hare Gedepu-
teerden binnen onfen Stede van Utrecht hadden doen
ver femelen , en by de voorfz. Commiflariflen op haare
difïer^nten v'erftaan ende doen onderibeken, of men
die hadde mogen accordeeren, ende naderhand , foo
die voorfz. CommilTariiTen defelve partyen niet had-
den konnen vergelyken, wy haar rapport ende gebe-
foigneerde ontfarigen , de faake in onfen fecreeten
Raade breeder hadden doen verftaan , ecde partyen
op alles volkomentlyk gehoort, ende gefien al datfy
van beyde fyden tot Üerckinge haarder intentie had-
den willen voortbrengen, en overgeven 5 en ons rap-
port danr van gedaan, wy bevindende dc faake niet
gedifponeert te zyn onime eyntelyke defelve ie mo-
gen beflechten,partyetotvolkomcnder bewyfingevan
haare vermeeten toegelaten hebben ^ en niettemm om
geduurende defe quaeftie eenigfints te vooriien tegens
die apparente vernielinge, gebeurende in die klcyne
vifch , het faad en grom van dien, by maniere van pro-
vifie ende tot anderfins geordonneert fal zyn, geor-
donneert hebben , dat die voorfz. yiifchers van den
waterfchepen voortaan niet meer en fullen mogen dry
ven ende viflchen in dc Züyder-zee voorfz., in wat
plaatfen dattet zy ^ daar hen by andere onfe Senten-
tie tuiTehen den felven partye » op hei different van
den Limiten gewefen, geoorloft is te viflchen, ende
in wat tyden van den jaaredattet zyn mag, met netten,
hebbende nauwer maafen dan twee gemeene zeemans
duymen, op posne van verbeurte der felver netten j
en daar toe van twaalf Carolus guldens, te applicee-
ren de twee darden deelen
l' onlen profyte, daar af
die aanbrenger, of denunciateur (indien daar eenige
is ) die helft hebben fal, ende d'ander dardeiideel toe
profyte van den Oflicier , die de calange ende ver·
volg doen fal, breeder blykende by de Sententie, by
ons daar af gegeven den drie en twintigilen dag July
vyftien hondert vyf en vyftigj foo is het, dat wy be-
vinden reedelyk, dat de vifll-hers van andere Landen,
Steden en Vlecken, aan de Zuyder-zee gelegen, hea
met waterfchepen , ofte andere, met dry vende net·
ten ommegaande, hen ook reguleeren naar de voorfz.
onfe Ordonnantie. En opdat luikenabuys over al ge·-
lyckclyk geremedieert werde, u ordonneeren ende be-
veelen , dat gy van ftonden aan alomme binnen on-
fen voorfchreven Lande van Utrecht ter gewoonly-
ker plaatfen, ende namentlykin der Steeden en Vlec-
ken , op de Zuyder-zee geleegen, openbaarlyk doet
kondigen ende publicceren, dat niemant, wie hy zy,
die hen metten viflcherye van den waterfchepen en
dryvende netten geneert, of nog fal willen geneeren,
hen en vervorderc, duerende het voorfz, proces, of
dat anders geordonneert fal zyn , in defelve Zuyder-
zee te viflchen, tot wat tyden van den jaredattet zy,
met engere maaien , dan van twee gemeene zeemans
duymen, by pœne als vooren, ingaande het voorfz·
verbot, na de expiratie van fes weeken , na die
publicatie van deefen , op dat een jegelyk hem daar
en tuflchen veriien mag van netten, gemaakt tiaar dee-
fsOrdonnantie ; ende tót onderhoudenifliê en obfer-
vatie van der felver procedeert en doet proccdeeren
tegens die overtreeders , by reale executie van de pee-
nen boven verklaart, niet tegenilaande oppofitie, of
appellatie gedaan, en te doene, en fonderprjcjudicic
van dien. Des te doene met dies'er aankleeft, geven
wy u volle macht, auihoriteyt en fonderling bevel
î
ontbiedende eenen jegelyken, datfy u, 'tiêlve doen-
de, ernflelyk verflaan ende obedieeren, want ons aU
foo gelieft. Gegeven in onfen Steede van Bruflcle,
onder onfen contrezegel, hier gefl:elt in Placate dcj»
laatfl:en dag in Julio, in het jaar onfes Heeren duy-
fent vyf hondert vyf en vyftig. Onder fl:ont gefchre-
ven} by den Keyferin fynen Raade , onderteekent.
De Lange, Op de rugge ftont gefchreven. Gepu-
bliceert dit jegenwoordig Placaat binnen der Stad U-
trecht, met adfifl:entie van Pons van UyttenbroeJc,
Subfl:ituyt Schout, Willem Bor van Amerongen,
Goetfchalck van Winflen, ende Hendrick van jder
Borch, Schepenen. Adum den dartienden Augufti
anno ifff. onderteckent, by myn, Winicn.

VAN DE VISSCHERYEi II BOEK. XFIII.JIT 419

IL PROVISIONEEL Flacaat, opname des Keyfers, waar by ^verboden wê'd te vifchen in

de Znyder-zee met naauwer maaffen, m twee mans duymen van mal·
kandmn ^ den 31 July MO L F.


ÎIL SËNTENTIE 'ùan den CrootenRaad, tugchen deprovincie van OveryJJèl, en emgtStt*

den en Vlekken van Bolland, gelegen aan de Zuyder':^^e, nopens 4β Vi^m
fcherye in defelve, in dato den i^^pril MOLIX,

^fien in den Gróóten Raade'sKonings, het
Afferènt endequàefliie jgemoveert, eerft voor
Commiflaris,ende naderhand geinfl:rueert in
den Secreeien Raade, ende by bricvea van
den Hartoge van Savoyen, Regent van wegen lyne
Majefl:eyt m dele Nederlanden, in dato den eJfdeq
Aprilis laatftleden inden voorf. Grooten Raadegeion^
den j met cxpreflcn ende fpeciaten laft qod^ coïamir-

Hbh 3 iOfft

G


-ocr page 432-

VAN DE VISSCHERYË.

430

fie, om aldaar gQtermineert te werden, roerende het;
vtfichen metten \vàtêrichepen ende enge netten, tuf-
fchen die Ridderichap ende Steeden des Lands van
OveryiTel, vertoonders ende klagers ter eenre zyde,
ende die Steeden en Vlecken van Holland, gelegen op
de Zuyder-zee, hen geneerende met de viiTcherye in
defelve Zuyder-zee, beklaagden ter andere zyden, met-
te informatien, advyfen ende andere ftucken daarme-
de overgefonden.

De Koning laat toe, ende permitteert dqiibeklaag-
den te gebruyken hare warerfchepen ende netten,om
daar mede op tyden ende plaatfen, hen by defe ende
andere Ordonnantiën ofte Sententie niet geinterdiceert,
te mogen viiTchen, gelyk fy voor dato van de Provi-
fionele Sententie, in defe faake gegeven, mochten en
plegen te doen i behoudelyk, dat fy fchuldig fullen
zyn te onderhouden de poinften , articulen en modi-
ficatien hier na volgende.

Te weten , dat die aatkens ofte ileerten van hare
fomer'netten , voortaan niet enger van maafen ge-
maakt en fullen werden, ende by hen gebruykt, dan
van vier en twintig ommegangen in een vierendeel
van een elle ; ende die netlcens van de winternetten
van achtien ommegangen in het vierendeel. Ende
die netten, geheeten baltaart-netten, van twintig om-
megangen in het vierendeel, op pœne van conmcatie
van de netten, die naauwer bevonden fullen worden,
ende fes Carolus guldens t'elker reyie.

Item , dat fy niet langer en fullen mogen dryven
met een drift, fonder hare netten te lichten enderey-
nigen, dan twee uuren ten alderlangften, ende datiy
alsdan gehouden worden hare voorfz. netten te lichten
ende fuyveren , fcheydende de goede ende eetbare
viifchen van de kleyne ende oneetbare , dewelcke
kleyne ende niet eetbare levende vifch fy gehou-
den fullen zyn terftont over boort te werpen, ende
om de voorfz. fcheydinge te bet te mogen doen , en
de kleyne vifch te bet te conferveren , fullen fy ge-
houden zyn het aatken van hare netten , terwyle het
felve nog geladen is metten viiTchen daar inne zynde,
in het water buyten boort te laten hangen, tot dat de
voorfz. fcheydinge gedaan zal zyn, foo verre als fy
het felve door wmt en weder gevdeglyk doen mogen.
Ende indien niet , fullen defelve fcheydinge doen in
een ander aatken , overhetruym
Van hare fchepen ge-
fpreyt, foo dat fy tot confervatie van de kleyne on-
eetbare vifch beit bevinden fullen te behoren.

Ende dat fy voortaan niet en fullen viiTchen mette
voorfz. waterfchepen op Sondagen, onfer Vrouwen
en Apofteldagen, ende andere grooteFeeildagen, op
pœnen van twaalf Carolus gulden, te verbeuren t'fyner
JVlajeileyts profyt, t'elker reyfe als fy bevonden fullen
worden contrarie gedaan te hebben.

Item, dat fy voortaan niet en fullen mogen varen
viiïchcn mette voorfz. waterfchepen by nachte, ter.
plaatfen daar men gewoonlyk is met fetnetten te vif-
ichen, te weten, tuiTchen dieeylanden van Urk,Ens
en Emeloort, en van daar voorts op iiaar de kuilen
van Vriefland ende OveryiTel, ende van gelyken tuf-
fchen het voörfz. Eyland van Ens ende Emeloort,
ende de Kamper ianden, ende daar ontrent , op poe-
ne indien fy foo by nachte dryvende eenige fchade in
defelve ietnetten , of anders deeden , detelve te gel·
den en te betalen viervouc, tot behoef van der partye
geiötereiTeerde, ende evenwel , het zy dat fy fchade
doen, of niet, te betalen een amende, of boete van
twintig Carolus gulden , tot profyte van fyn Maje-
ileyt, ende daar en boven arbitralyk gecorrigeert te
werden, naar exigentie van der faake.

Énde om te voorfien foo veel als mogelyk is , dat
ofok by dage geen fchade gedaan en worde by devoo'r-
fchre^eWaterfchepen, inde netten en fuyken van die
Van OvcryiÏcl, of anderen in der Zuyder-zee viiTchen-
de, en byfonder in de fetnetten voorfz., foo ordon-
neert fyriMajeileyt, dat een jegelyk, die met fuyken,
fetnetten, en anders in der Zuyder-zee viiTchen wil, in
plaatfen daar de voorfz. waterfchepen dryven mogen,
iullen tot bewaringe van defelve hare netten en vilch-
touw, en ten eynde men dei'elve myden en wykcn mag,
merkelyke baken fteken, ofte boeyen vail maken aan
defelve hare netten. Ende foo verre als 't die fetnet-
ten aangaat, fullen daarenboven gehouden zyn te la-
ten t'elken tienen der fel ver netten, diétefamenongc-
veerlyk lang mogen zyn omtrent horidert vyftig va-
demen, een open gat ende paiTagie van vyf en twintig
vademen, op dat die felve water-énde andere fchepen
daar door mogen paiTeeren j welke paiTagien of gaten,
fullen aan beyde fyden met merkelyke baken, Itaken
of tonnekens geteekent werden , ten eynde dat een
ygelyk die zee paiTeerende, defelve lichtelykvan ver-
re fien mag, ende daar op letten ende achten, op pœ-
ne , dat foo wie van nu voortaan met fyne waterfche-
pen eenige fchade doen fal, inde nettenalfoo geboort
ende geteykent als voren, gehoiiden fal zyn der par-
tyen geintereiTeerdc hare fchade viervout te gelden en
te betalen, en daar toe een boete van twintig Caro-
lus gulden tot fyner Majeileyts profyte, en daaren-
boven nog arbitralyk gecorrigeert te worden, naar
gelegentheyt ende eyfch van der fake.

En of het by avonture gebeurde , dat de voorfz.
waterfchippers door groote Itorra van winden, of door
gebreeke van goede blaken en teekenen, fulksalsvoo-
ren, de voorfchreve gaten en paiTagien niet konden
vinden, foo fullenlynochtans,komende by de voorfz.
netten , gehouden zyn hare netten met de fteenen
daar aan hangende op te iwinden ende te lichten tot
dat fy de ftaande netten gepaiïèert fullen zyn, bypcc-·
ne dat fy in dien gevalle, der partyen hare ichadetwee-
vout fullen moeten beeteren , ende daar toe betalen,
tot profyte van fyn Majeileyt, een boete van fes Ca-
rolus gulden.

Ende dat iy hen voorts, foo verre als 't hen aan-
gaat , rcguleeren fullen naar de generale Ordonnantie,
die fyn Majefteyt op het ftuk van de viiTcherye van
dc Zuyder-zee,ende het viiTchen metten waterfche-
pen geaiaakt heeft, en nog fal mogen maken, voor
ibo veel als hier boven daar inne niet genoeg voor·
fien in.

Verklarende voorts, dat de voorfz. klagers gehou-
den liillen zyn, te dragen de helft van de onkoilen,
gedragen ter caufe van het 'gebefoigneerde van offi-
cie , in deiè faake gedaan, by hen onder proteflatie
verleyt, ende de beklaagden de ander helftc, compen-
iëerende allen anderen koiten ten beyden zyden ge-
daan, om reedenen fyner Majeileyt daar toe move-
rende. Gedaan en gefproken te Mechelen , op ten
voorleilen dag van April, anno duyfent vyf hondert
negen en vyftig. Oridergefchreven, getrokken uyc
ten legiilre van de diólums van den Hove, gecol-
lationeert en bevonden accordeerende, by my $ ende
geteekent, Lettin.

Die Raaden des Koninks over Holland , Zeeland
en Vriesland, den eerilen^ gefworen Exploiéleur van
der Kamere van denRaadevan Holland, hier opver-
focht, faluyt. Wy committeerenuby defen, datgy,
ten verfoecken van de Steeden en Vlecken, gelegen
op de Zuyder-zee, hen geneerende met deviflcherye
in defelve Zuyder-zee , treckt alomme daar het van
noode is, ende men gewoonlyk is publicatie te doen,
en aldaar naar voorgaande klockgeflag ende van we-
gen der Koninklyke Majeileyt, by u roepende den
Üificier van der plecke , verkondigt ende publiceert
het diélum van der Sententie , in dato den voorles-
ten dag van April, anno duyfent vyf honden negen
en vyftig, beroerende de quasflie van de Limite» der
vilTcherye des Lands van OveryiTel, daar van copye

au-


-ocr page 433-

s

authcntycq hier aangehegt is, laftende en beveelende
eenen jegelyk van wegen der Konincklyke Majefteyt,
hen te reguleeren naar den inhoude van dien , op de
p^ne daar inne begrepen. Ontbieden daaromme al-
len onfen Officieren, Jufticieren, Dienaren en On-
derfaten derfelvcr iV^ajeileyt, dat iy u dit doende ern-
llelyk verftaan, ende obediercn , op alle het gunt fy
luyden iyne JVlajefteyts toorn duchtende zyn , ende
daar tegens verbeuren mogen, ons relaterende u we-
dervaren. Gegeven in den Hage onder het zegel van
juftitie hier aangehangen, het welck wy als nog ge-
bruyken , den eerften May anno duyfent vyt hon-
dert negen en vyftig. Ondergerchreven , by myne
Heeren de Raaden over Holland, Zeeland en Vries-
land , en geteykent, Pcbone.

Onder defe copye ftaat gefchreven , het inhoude
van defe Sententie gepubliceert binnen de Stede van
Amftelredamme, by myn Adriaan Ozierflbon, Deur-
waarder ordinaris van den Hove van Holland, op den
twintigften May , anno als voren ι by my, en geteec-
kent, A. OzieriT.

43«

VAN DE VISSCHERYE. Il BOEK. XFIIL ΤΠ.


Men kan hier hy voegen de Handveft. van Amllerdam p. 71.

F LAC A AT, van Philips y inhoudende 'verfcheyde pinEïen op het vijfchen in de Zttyder-zee^
in dato den
10 May MOL IX.

IV.

By den Koninck.

Onièn lieven ende getrouwen , die Prasfident
en Luyden van onfen Raade t'Utrecht, fa-
luyt en dileélie. Alfoo by behoorlyke in-
formatie bevonden is geweeft, datter veele
abuyfen ende ongeregeltheeden gepleegt worden, by
eenige hen op de Zuyder- zee , met waterfcheepen
geneerende, ende ook by eenigen , die met zcegens,
fleepnetten, of trecknetten, en ook by den viiTchers
met fchepen, geheeien traoierkens, in onbehoorlyken
tyden viÎTchende en geneerende zyn , waar door vee -
Ie viiïchers van den Landen, aan defelve Zuyder-zec
geleegen, in haar fetnetten en anders, ende ook het
gcmeene profyt van den felven Lande en Gebuefen
der fel ver, refpeótivelyk behindert, befchadigt en gein-
tereiTeert worden. Soo is het, dat wy om generalyk
daar innc te voorfien en remedieeren , u ordonneeren
cn beveelen by deefen, dat gy alomme binnen onfer
Stad, Steden en Lande van Utrecht, daar menge-
woonlyk is publicatie te doen, ende fonderlinge in de
Steden en Plaatfen, daar men waterfchepen gebruy-
kende is,te verkondigen ende publiceeren deefe onfe
Ordonnantie daar op gemaakt,in der formenen ma-
nieren hier naar volgende.

In den eerften,dat alle den gecnen, die hen gene-
ren met waterfchepen te vifichen,geene aatkens,
of
kuylen aan het eynde van haarc netten fullen mogen
gebruyken, enger van maafen zynde dan van vier en
twintig ommegangen in het vierendeel van een elle
voor die fomer netten, ende voor die netten gehee-
ten baftaart-netten,van twintig ommegangen in het
vierendeel, op pœne van confifcatie van de netten,
die nauwer bevonden fullen worden , ende fes Caro-
lus gulden t'elker reyfe als het bevonden worden fal.
Item, geduerende den tyd en fayfoen van den fteur-
vangft, te weten, van Maydag af, tot Sunt Jacobs'
dag toe, bcyde de dagen incluys, ten eynde dat in de- :
felve fteurvangft geen verhinderinge, ofte achterdee·
Ie gedaan worde, fy met geenen waterfchepen fullen
mogen komen , of vaaren viiTchen in den wateren
tulTchen Veenhuyfen ende Emeloort, ende van daar
voort aan tuflchen het eyland van Ens ende Eme-
loort, enden kuilen van den Lande van Overyflel,
op de pcene van verbeurte ende confifcatie van haare
netten , en vyftig Carölus guldenen ten onfen profy-
te. item, dat fy in tyden en plaatien hen geoorloft,
niet langer en fullen mogen dry ven met eenen drift
fonder haare netten te lichten ende vangen, dan twee
uren ten alderlangften, en dat fy alsdan gehouden ful-
len zyn haare voorfz. netten te ligten ende fuyve-
ren , fcheydende die goede ende eetbare viiTchen
van de quade ende oneetbare viflchcn, welke klèyne
ende niet eetbare levende vifch, fy gehouden ful-
len zyn terftont over boort te werpen, om het leven
te behouden, en tot nut van den menfchen groot te
mogen worden. En om die voorfz. fcheydinge te bet
te mogen doen, en de voorfz. kleyne vifch te bet te
mogen conferveren en in het leven te behouden, ful-
len fy gehouden ?yn het aatken van haare netten, ter-
wylen het felve noggelaaden is, metten viflchen daar
inne zynde, in het water buytens boortste laten han-
gen , totdat de voorfz. fcheydinge gedaan fal zyn,
ioo verre fy het felve door wint en weeder gevoege-
lyk doen mogen , ende indien niet, fullen deielvc
fcheydinge doen, den vifchftortende ineen anderaat-
ken, over het ruym van haaren fchepen gefpreyt, ib
zy dat tot conièrvatie van de vooriz. kleyne oneet-
bare vifch beft bevinden fullen te behooren. Ende
alfoo veele van de voorfz. waterichippers, door onge-
reegelde gierigheyt worden bevonden op Sondagen,
onfer Vrouwen ende Heylige Apofteldagen , en ook
op meerder Feeftdagen, by de Heylige Chriftelycke
Kerke ter eeren Gods geboden te vieren, te vaaren
viiTchen tot kleynachtigheyd van de Ordonnantiën
derfelver , dat niemant metten vooriz. waterfcheepen
omgaande, voortaan op fulke dagen als vooren en fal
mogen vaaren viiTchen, op pœne van twaalf Carolus
guldenen te verbeuren t'onfen profyte, t'elken reyie
als fy bevonden fullen worden contrarie gedaan tc'
hebben.. Item, omte verhoeden die fchade, diede-
felve waterfcheepen , by nachte varende , bevonden
worden te doen in de fetnetten ende andere, by onfe
onderfaten van de Landen , aan de Zuyder-zee ge-
leegen, ende eylanden der fel ver, in der voorichreve
Zee geftelt, foo men die by nachte niet iïen, of my-
den en kan , dat die voorfz. waterfchippers voortaan
niet en fullen mogen vaaren viiTchen metten voorfz.
waterfcheepen bynachte, ter plaatfe daar men gewoon^
lyk is met fetnetten te viiTchen, te weeten tuiTchen
die eylanden van ürk , ende Ens, en Emeloort, en
van daar voorts naar diekuilen van Vrieilanden Over-
yflel, en van gelyken tuiTchen het voorfz. eyland van
Ens ende Emeloort, en die Camperfanden en kuilen
van Gelderland , op pœne indien foo iy by nachte
dryvende, eenige fchade in defelve fetnetten of anders
deden, defelve tegelden ende betalen viervout,toc
behoef van der partye geintereiTeerde, en evenwel,
het zy dat fy fchade doen ofte niet, te betalen een
boete van twintig Carolus guldens t'onfen proiyte,
en daarenboven nog arbitralyk gecorrigeert te werden
naar den eyfch van der faaken. Ende om te voorfien,
voor foo veel als het mogelyk is, dat ook by dage
geen fchade gedaan en worde, by den voorfz. water-
fcheepen in de netten ende fuyken van onfe onderfa-
ten, in der Zuyder-zee viiTchcnde, ende namcntlyk

ia


-ocr page 434-

43 i VAN D Ε V I S S C H Ε R Υ Έ.

iri de fttncttcn voorfz., Γσο hebben wy geordonneert
ende ordonneeren by dcfenj dat eén ygelyk , die