NEDERLANDSCHE BURGERLIJK

Mr. R. VAN BONEVAL FAURE.

OUD-HOOGLEERAAU TE LEIDEN.

BOEKHANDEL EN DRUKKERIJ

LEIPEN � 1900.

NEDERLANDSCHE BURGERLIJK PROCESRECHT

RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

f--- ��**�� 1755 4993

{ 3t33TnT-.
I T h ^ a Vt *

NEDERLANDSCHE BURGERLIJK

Mr. R. VAN BONEVAL FAURE.

OUD-HOOGLEERAAR TE LEIDEN.

5⁹ Deel.
TWEEDE DRUK.

----------�*>»S!�««*~----------

BOEKHANDEL EN DRUKKERIJ

LEIDEN � 1900.

RIJKSUNIVERSITEIT

Met dit vy\'fde deel van het Nederlandsche Burgerlijk Procesrecht
heb ik de taak, die ik mij had opgelegd, ten einde gebracht. De
titel van het werk ware zeker ruim genoeg om er ook het executierecht
in op te nemen, doch de bewerking van dit laatste, hoe belangryk
en uitlokkend die arbeid moge zyn, kan ik niet meer aanvaarden.

Bij de behandeling van de middelen van voorziening tegen de
vonnissen heb ik niet, zooals de wetgever b, v. by het hooger beroep
doet, naar den eersten aanleg kunnen verwyzen omdat, sedert mijne
behandeling daarvan, het wetboek, by de bekende wet van 7 Juli
1896 Stbl. no. 103, belangrijke wyzigingen heeft ondergaan. Ik heb
dientengevolge meer dan anders het geval zou geweest zyn, ook het
geding in eersten aanleg moeten bespreken. Dat ik daarby trouw
gebruik heb gemaakt van het werk van Mr. A. F. K. Hartogh en
Mr. A. Cosman, de wet van 7 Juli 1896 Stbl. n°. 103 tot wijziging van
het wetboek van burgerlijke rechtsvordering toegelicht, spreekt van zelf.

Als auteurs van het eerste ontwerp waren beide, en de eerstge-
noemde schryver nog bovendien, wegens zyne deelneming aan de be-
handeling van dat ontwerp in de beide Kamers der Staten-Generaal,
waarby hem uit den aard der zaak het leeuwenaandeel toeviel, tot
de uitgave van eene toelichting als geroepen. Op uitnemende wyze
hebben zy zich van hunne taak gekweten. Toch mag, waar zy de
nieuwe bepalingen interpreteeren of uit de gehouden beraadslagingen

gevolgtrekkingen maken, die interpretatie allerminst als eene authen-
tieke worden aangemerkt. De schryvers vragen dan ook zulk een
gezag voor hun werk volstrekt niet; maar ook by onze juristen bestaat nog
genoeg gewoonte om anderen voor zich te laten denken, dat er geen
aanleiding zou bestaan dit te doen, waar men zou kunnen meenen
reden te hebben zich gerustelijk en met zekerheid op de meening te
verlaten van hen die men als met den Wetgever meent te kunnen
vereenzelvigen. Overbodig acht ik het daarom niet te herinneren dat
aan niemand op het gebied onzer wetenschap het x�toi; s<px mag
worden toegekend.

Dankbaar voor de belangstelling, welke mijn werk tot dusver
mocht ondervinden, hoop ik dat die ook aan dit laatste deel moge
ten deel vallen.

Men vergunne mij te besluiten met de woorden waarmede eens
Mkrula zyne Voorrede tot den Lezer besloot, en deze tot de mijne
te maken: �Alles is geschreven niet om iets onwederleglyks te geven,
maar om ieder een gewissen voet te tooneu vorder te treden. Eindelijk
met uwe gunste en goedwilligheid verwekt ook andere tot uwe vordere
diensten." � Vaartwei."

Leiden, 15 April 1899.

De belangstelling, waarop ik hoopte, bleef niet uit. Pas was een
jaar na de uitgave verloopen, toen de Uitgevers my mededeelden
dat een tweede druk noodzakelijk is. Ik geef dien dan, afgezien van
enkele aanvullingen en correcti�n van ondergeschikt belang, zoo goed
als onveranderd.

Overigens houd ik my aan wat ik 15 April 1899 aan den
Lezer schreef.

Leiden, 1 Juli 1900.

INHOUD VAN HET VIJFDE DEEL.

Middelen van voorziening tegen vonnissen.

Bladz.
§ 152. In het algemeen..............1

§ 153. Begrip.................9

§ 154. Bijzondere vereischten tot het verzet.......13

§ 155. Aanleg en instructie van het geding.......23

§ 156. Het vonnis...............39

AFDEELING II.
Hooger beroep.

§ 157. Karakter en nuttigheid............43

§ 158. Vonnissen voor hooger beroep vatbaar. Bevoegde rechter . 53
§ 159. Bevoegdheid om in hooger beroep op te treden ... 66

VIII INHOUD.

§ 160. Byzondere vereischten tot het hooger beroep .... 76

§ 161. Nadere bepaling van het onderwerp van den stryd . . 101

§ 162. Instellen van den eisch. De dagvaarding..... 119

§ 163. Verweren en voldingen........... 138

§ 164. Incidenteele vorderingen........... 154

I. Ten uitvoerlegging bij voorraad...... 154

II. Provisioneele vorderingen......... 159

III. Voeging en tusschenkomst........ 162

IV. Vrijwaring............. 172

V. Zekerheidstelling........... 179

VI. Excepti�n.............. 185

§ 165. Incidenten die de beslissing uitsluiten...... 190

I. Afstand van de instantie......... 190

II. Verval van de instantie......... 191

III. a. Minnelijke schikking, b. Verschijning van partyen. 191
§ 166. Incidenten in verband staande met den staat der partyen

en de procureurs............. 192

I. Schorsing en hervatting van het rechtsgeding . . 192

II. Ontkentenis van gerechtelyke verrichtingen. . . 195
§ 167. Incidenten betrekking hebbende op de rechters of het

gerecht................ 196

§ 168. Incidenten ontstaande uit de bewysvoering..... 196

A. In het algemeen............ 196

I. De gerechtelyke plaatsopneming en bezichtiging . 206

II. Bericht van deskundigen......... 208

III. Bewysvoering door geschriften....... 211

§ 169. Het vonnis............... 221

§ 170. Bijzondere punten............. 226

§ 171. Het middel...............230

§ 172. Rechtspleging..............233

Beroep in cassatie.

§ 173. Inleiding................238

§ 174. Vonnissen aan cassatie onderworpen.......240

§ 175. Van de partyen..............244

§ 176. Bijzondere vereischten tot het beroep in cassatie. . . 249

Titel II.
Rechtspleging.

§ 177. Het instellen van den eisch. De dagvaarding . . . . 251

§178. Verweren en voldingen........... 263

I. Voorbereidende handelingen........ 263

II. Verdere behandeling.......... 265

§ 179. Het arrest............... 284

§ 180. Cassatie in het belang der wet.........296

AFDEELING V.
Requeste civiel.

§ 181. In het algemeen.............300

§ 182. Vonnissen voor dit middel vatbaar.......308

§ 183. Gronden waarop toegelaten..........315

§ 184. De Partyen...............328

§ 185. De termijnen..............330

§ 186. Indienen van request civiel. De dagvaarding .... 337

§ 187. Verweren en voldingen...........343

§ 188. De beslissing..............343

Verzet door derden.

§ 189. Begrip en aard.............. 351

§ 190. Personen aan wie en gronden waarop het middel is

toegekend............... 373

§ 191. Personen tegen wie het verzet werd ingesteld; strekking

van het middel . ,........... 424

§ 192. Termijn................ 435

Titel II.
§ 193. Rechtspleging..............439

WAAR DE ARTIKELEN DER VERSCHILLENDE WETTEN EN WETBOEKEN

IN HET VIJFDE DEEL AANGEHAALD WORDEN.

Reglementen ter voldoening aan

Wet op de rechterlijke organisatie.

Art. 4 bl. 277.
6 � 277.

242, 296.
240, 281, 297.
285.

6, 241, 295.
309, 427.
285.

bl. 18, 19.
� 20.
� 409, 415.
, 160.
, 5.
� 365, 409, 414, 429.

444.
� 105.
� 193.

359, 365,412,416.
434, 437.

Wetboek van Koophandel.

Wetboek van Burgerlijke Rechts-
vordering.

10,32,36,125,141,284.

62, 77, 99, 243, 284.

44, 53, 56, 70, 165.

44, 77, 93, 127, 213.

26, 120, 126, 143,
147, 162.

118, 126, 142, 145,
185, 189.

102, 104, 114, 122.
155, 159, 199.

26, 31, 139,143,163,
180, 182.

72, 351, 371, 373,
407, 411, 426.

163,424,426,439,442.

Wetboek tan Burgerlijke Rechts-
vorderinq.

Wet van 4 Mei 1869 tot voorloopige
regeling der rechtsmacht van den
H. Raad in West-Indische Kolo-
niale Zaken, Staatsbl. n°. 36.

Tarief van Justitiekosten in burgerlijke

Koninklijk besluit van 11 Januari 1840,
Staatsblad n°. 1.

Wetboek van Strafvordering, Tit.
XVIII. Wet van 14 Juli 1899.

Wet van 31 December 1897, houdende

goedkeuring! van de internationale

overeenkomst van 14 november

1896 Staatsbl. n°. 275.

Koninklijk besluit van 28 September

1850 houdende vaststelling van een

reglement betreffende het hooger

BEROEP AAN DEN H. RAAD VAN Ar-

resten van het Hoog Gerechts-

hof van Nederl. Indi�

Wet van 28 Augustus 1851, regelende
de onteigening ten algemeenen nutte.
Staatsblad h°. 125.

BI. 47 r. 3 v. o. staat: van de lees: der

� 100 r. 9 v. b. _n verklaard? lees: verklaard? art. 335 § 2

� 114 r. 9 v. b. _B opmerkte, lees: opmerkte. Verg. bl. 110

� 191 onder II nog bij te voegen: Opmerking verdient alleen de in
art. 284 voorkomende bepaling dat, door het verval-
len van de instantie in hooger beroep, het vonnis,
waarvan men in hooger beroep gekomen was, kracht
van gewijsde zaak verkrijgt. Het gevolg van het
verval der instantie is toch in de eerste plaats daarin
gelegen dat de aanleg van het hooger beroep vervalt,
en dat dit nu niet op nieuw ingesteld kan worden
volgt wederom daaruit, dat de termijn voorbij is. Er
zal dan ook van het aldus in gewijsde gegaan vonnis
geen beroep in cassatie kunnen plaats hebben.

� 192 r. 6 v. o. staat: 27, 2° lees: 27.

� 195 r. 4 v. b. _B verwezen, lees: verwezen. Art. 160 werd dan
ook ingetrokken

_B 279 r. 7 v. o. bij te voegen: artt. 412, 416.

_v 281 r. 15 v. b. staat: vast, lees: vast, van welke altijd door eene
akte moet blijken (art. 1888 § 2 B. W.)

MIDDELEN VAN VOORZIENING TEGEN VONNISSEN.

§ 152. IN HET ALGEMEEN.

Wanneer eei vonnis brj verstek of op tegenspraak is gewezen, is Wat zij zijn

stilstand in den strijd ontstaan, doch deze is daarmede niet afgeloopen.

De wet geeft middelen van voorziening tegen vonnissen, waardoor
de nadeelen, welke eene in het ongelijk gestelde partij door een vonnis
zou kunnen lyden, kunnen worden afgeweerd.

Als zoodanig erkent zij er vtjf: verzet, hooger beroep, revi-
sie, beroep in cassatie, request civiel. Bovendien geeft de
wetgever nog een eigenaardig middel van voorziening in het verzet
door derden.

Het nadeel, dat door een vonnis kan worden geleden, behoeft
nauwlijks nader aangewezen te worden, wanneer men denkt aan de
gevolgen welke het vonnis voor den daarbij in het ongelijk gestelde
heeft, vooreerst door zijn verbindende kracht, welke den in het on-
gelijk gestelde tot gehoorzaamheid verplicht en voorts doordien dat-
gene wat het uitmaakt als recht, recht is tusschen partijen. Dit
nadeel behoort niet geleden te worden, dan nadat er gelegenheid
heeft bestaan voor een behoorlijk onderzoek van het geschil; een onder-

2 H00FD8T. IX. MIDDELEN VAK VOORZIENING TEGEN VONNISSEN.

zoek dat de noodige waarborgen oplevert voor de juistheid der uit-
spraak. Eischt de wet onderworpenheid aan het vonnis des rechters
en wil zij het als waarheid erkend hebben, dan moeten er waarbor-
gen bestaan dat het, zooveel dit menschelijker wijze te bereiken is,
waarheid is.

Daartoe heeft de wetgever noodig geacht middelen te scheppen,
om de zaken, waarin vonnis werd gewezen, in \'t algemeen voorzoover
de kostbaarheid der processen daaraan niet in den weg staat, aan
de proef van een herhaald onderzoek te onderwerpen, opdat zij, voor-
zoover zij bleken onjuist te zijn gewezen, verbeterd zouden kunnen
worden. Dit is in het algemeen de strekking welke de vijf eerst
aangewezen middelen met elkander gemeen hebben. Na herhaald onder-
zoek een nieuwe uitspraak, niet eenvoudig eene vernietiging zonder
beslissing van den tusschen partijen aanhangigen rechtsstrijd.

Aard. Het herhaald onderzoek der zaken, wat in het algemeen de strekking

van deze middelen is, verschilt in omvang naar gelang van de reden
waarom zij worden toegekend; daarvan hangt het ook af, of dezelfde
dan wel een andere rechter met dat herhaald onderzoek belast wordt.

Het verzet wordt gegeven aan den bij het vonnis in het ongelijk
gestelden, afwezig gebleven gedaagde, tot handhaving van het be-
ginsel, dat geen veroordeeling definitief moet zijn, zonder dat beide
partijen zijn gehoord. Vandaar dat dit middel bij denzelfden
rechter wordt aangewend, die het eerste vonnis wees. Voordat nu
verder worde gegaan, moet hier onderzocht worden, of niet de
rechter anders zou hebben geoordeeld, indien hij ook de verdediging
van den gedaagde had vernomen. Stelde hij den eischer dien hij
hoorde, in het ongelijk, dan moge ook deze beklag hebben, maar
deze heeft aan den rechter, die hem in het ongelijk stelde niets meer
te zeggen. Heeft deze niet juist recht gesproken, dan kan hij niet
zelf daarover oordeelen, maar moet het oordeel van een ander, en
wel van een hoogeren rechter worden ingeroepen.

Zoo wordt het hooger beroep gegeven om een hernieuwd
onderzoek van de zaak in haren geheelen omvang bij een hoogeren
rechter te doen plaats hebben, die te oordeelen heeft of er goed
of verkeerd werd gevonnist.

Om dezelfde reden wordt het middel van revisie toegekend.
Maar aangezien de gevallen waarin dit gegeven wordt, vonnissen

§ 152. IN HET ALGEMEEN.

betreft door het hoogste rechterlijk college uitgesproken en dus voor
het herhaald onderzoek der zaak een hoogere rechter ontbreekt, zoo
moet hier wel hetzelfde rechterlijk college tot rechtspraak
worden geroepen, al zal dit voor deze rechtspraak niet uit geheel
dezelfde rechters bestaan maar met een aantal nieuwe rechters
worden aangevuld.

Ofschoon in geval zoowel van verzet als van hooger beroep en
revisie de zaak in haren geheelen omvang aan een herhaald onder-
zoek wordt onderworpen, zoo is dat onderzoek in geval van verzet
slechts een aanvullend onderzoek. Heeft nu de wetgever in \'t alge-
meen een tweede onderzoek wenschelijk, maar ook tot waarborg van
de juistheid van het vonnis voldoende geacht, dan ligt het voor de
hand, dat een vonnis op een daartegen ingebracht verzet gewezen,
nog na het dientengevolge herhaalde onderzoek der zaak aan hooger
beroep onderhevig blijft. Eerst nadat de zaken die daarvoor vatbaar
zijn, in hooger beroep zijn onderzocht, wordt daarover in het
hoogste ressort rechtgesproken. Daarmede is evenwel het rech-
terlijk onderzoek nog niet uitgeput.

Het belang van partijen wordt eigenlijk wel bevredigd geacht,
maar het belang der wet, en bepaaldelijk het belang eener gelijkvor-
mige toepassing der wet, eischt nog een nader onderzoek, wat de
vraag betreft, of de wet behoorlijk werd toegepast en dus alleen voor
dat gedeelte van het vonnis, hetwelk de beslissing van de rechts-
vraag betreft en dat door den rechter in hooger beroep werd uitge-
sproken of ook van het vonnis dat de lagere rechter in hoogste
ressort uitsprak. Zoo is hier de omvang van het onderzoek b e-
perkt en de opdracht van het oordeel aan het Opperste Ge-
rechtshof is in overeenstemming met de strekking van het middel.
Niet het belang van partijen staat hierbij op den voorgrond; dit
bestaat wel, want de toepassing van het middel kan op hunne rech-
ten in geschil van afdoenden invloed zijn. In het belang der wet
werd in de eerste plaats het beroep in cassatie geschapen. Der
partijen belang is hier het middel om het doel, het belang der wet,
zoo ruim mogelijk te bereiken.

Kan men, nadat deze middelen aangewend zijn of ter beschikking
hebben gestaan van partijen die niet noodig geacht hebben daarvan
gebruik te maken, aannemen dat met recht aan \'s rechters uitspraak
de straks vermelde gevolgen kunnen worden toegekend, toch kunnen
er gevallen zijn, waarin de toepassing van het �res iudicata pro

4 HOOFDST. IX. MIDDELEN VAN VOORZIENING TEGEN VONNISSEN.

veritate habetur" tot onrecht zou leiden. Niet, omdat eene betere
beoordeel ing van de feiten of van de rechtsvraag, die in geschil
waren, mogelijk of zelfs hoogstwaarschijnlijk geacht wordt; want
zoodanige, altijd bestaan blijvende betwistbaarheid van de juistheid
van een vonnis, wordt immers door het formeel gezag aan het vonnis
toegekend, uitgesloten; maar wanneer, om het in algemeene termen
uit. te drukken, de rechter niet had mogen rechtspreken gelijk hij
deed, of zijn vonnis door bedrog werd verkregen. Dit is in \'t algemeen
de reden waarom het middel van request civiel wordt toege-
kend. Die reden brengt tevens mede dat hier dezelfde rechter,
welke het bestreden vonnis wees, om vernietiging van het eerst ge-
wezen en het wijzen van een nieuw vonnis zal worden verzocht.

Eindelijk kan nog het nadeel van een vonnis worden afgewend,
door het middel van verzet door derden. Hier is het evenwel
niet het nadeel, dat uit de bindende kracht van het vonnis voor
partijen en zijn gezag als gewijsde tusschen dezen kan voortkomen,
wat het middel bestemd is af te weren, want het vonnis heeft die
kracht tegenover derden, aan wien hier een middel toegekend wordt,
niet, maar het gaat tegen de nadeelige gevolgen welke de uitvoering
van het vonnis of de voldoening aan de veroordeeling voor een derde
zou kunnen hebben. Een singulier middel, dat alleen dit met de
andere middelen gemeen heeft, dat het onmiddellijk tegen een vonnis
wordt te werk gesteld. De omvang van het onderzoek wordt daardoor
vanzelf beperkt. Dat het bij den rechter die het benadeelend
vonnis wees moet worden aangebracht, ligt voor de hand. Maar
van de verbetering om een mogelijke dwaling des rechters of eene
onvolledigheid in zijn onderzoek is hier geen sprake, want op een
beweerd recht van een buiten het proces staanden derde had de
rechter niet te letten.

Uitsluitend Uit de regeling van de middelen die tegen vonnissen kunnen worden
.�j*²® aangewend, volgt dat zy ook alleen langs dien weg opgeheven of van
kracht beroofd kunnen worden.

Uitzonderingen welke den regel bevestigen, berusten op uitdruk-
kelijke bepalingen der wet. Zoo verliest een vonnis, waarbij scheiding
van goederen wordt uitgesproken, zijne kracht, of gelijk de wet het
uitdrukt, �vervalt van rechtswege", indien het niet, blijkens eene
daarvan op te maken authentieke, d. w. z. notari�ele (Zie art. 1 wet

§ 152. IN HET ALGEMEEN.

v. h. Not. ambt) akte, vrijwillig is tenuitvoergelegd, door de wer-
kelijke verdeel ing der goederen, of wanneer binnen den tijd van ��ne
maand, nadat het vonnis kracht van gewijsde heeft bekomen, geen
gerechtelijke vervolgingen daartoe door de vrouw zijn begonnen en
regelmatig worden voortgezet". Art. 246 B. W. � De kracht van een
vonnis waarbij echtscheiding is uitgesproken vervalt, indien de in-
schrijving in de registers van den burgerlijken stand niet heeft plaats
gehad, uiterlijk binnen den tijd van zes maanden, te rekenen van
den dag, waarop dat vonnis voor geen wettelijk beroep meer vatbaar
is. Art. 276 B. W.

V��r de herziening van 1886 bevatte art. 88, bij die gelegenheid
ingetrokken, de bepaling, dat een vonnis bij verstek gewezen zijne
kracht verloor, wanneer de tenuitvoerlegging niet begonnen was
binnen zes maanden na de uitspraak. Het werd dan als niet gewe-
zen beschouwd.

Eindelijk vervalt een vonnis van onteigening, wanneer niet binnen
zes maanden, nadat het in kracht van gewijsde is gegaan, de schade-
loosstelling betaald, of, in de gevallen, waarin dit volgens de wet op
de onteigening kan geschieden, geconsigneerd is. Art. 55 wet 28
Augustus 1851, regelende de onteigening t. a. n. Staatsbl. n°. 125.

Men kan deze middelen wel onderscheiden in de zoodanige, die btj Onderschei-
denzelfden rechter en die btj een anderen rechter worden aangewend, <"fgen.
en dan tot de eerste brengen verzet, request civiel, en verzet door
derden, terwijl dan de revisie als een mixtum, als een tot beide of tot
geen van beide categori�n behoorende, kan beschouwd worden. Maar die
onderscheiding, welke uitsluitend op dit uiterlijk kenteeken en niet op
eene nadere verwantschap tusschen de tot dezelfde categorie behoo-
rende middelen berust, is zonder eenig wetenschappelijk, noch practisch
belang.

Eene andere onderscheiding is die tusschen gewone en b u i t e n-
g e won e middelen van voorziening, die niet geheel zonder belang is.

Deze onderscheiding werd in den franschen Code gemaakt. Naast
de behandeling van het hooger beroep in het derde boek van het
eerste gedeelte stond de behandeling in den daarop volgenden IV^dentitel van �les voies extraordinaires pour attaquer les jugements," en
daarin kwamen de bij ons behouden middelen van verzet door derden

6 HO0FD8T. IX, MIDDELEN VAN VOORZIENING TEGEN VONNISSEN.

en request civiel voor. Deze werden dus kennelijk als buitenge-
won e tegenover het hooger beroep als gewoon middel gesteld en
bij dit laatste behoorde dan natuurlijk ook het op drie plaatsen in
het wetboek behandelde verzet. De cassatie, die niet in den Code
geregeld was, werd door de fransche schrijvers tot de buitengewone
middelen gebracht. De aan de buitengewone middelen ontbrekende,
doch aan de gewone toekomende eigenschap, bestond in de schorsende
kracht, en een vonnis ging in kracht van gewijsde, niettegenstaande
die buitengewone middelen nog openstonden. Verg. Dl. II, bl. 173.

Zoo zullen ook nog bij ons, al mocht de wetgever, door eene
andere inrichting van het wetboek, de tegenstelling niet met zooveel
woorden gemaakt hebben, het request civiel en het verzet door der-
den tot de buitengewone middelen gebracht moeten worden, doch het
beroep in cassatie, waaraan onze wetgever schorsende kracht toekent,
kan daartoe niet meer gerekend worden, al heeft het naar strekking
en inhoud een buitengewoon karakter en al vinden wij ook nog eene
reminiscentie aan dat buitengewoon karakter in art. 103 R. O., waar
de partijen in het beroep in cassatie niet-ontvankelijk worden ver-
klaard �zoolang de gewone wijze van procedeeren toereikende is
om hare bezwaren te doen herstellen, hetzij door denzelfden rechter
bij wien de zaak heeft gediend, hetzij door middel van hooger beroep".
Zoo worden hier toch verzet en beroep als gewone middelen
van procedeeren tegenover de cassatie als buitengewoon middel ge-
steld. Maar het gewone tegenover het buitengewone is hier betrek-
keiijk en er is geen kwestie van of het request civiel en het verzet
door derden blijven tegenover de cassatie buitengewone middelen, al
worden beiden bij denzelfden rechter aangebracht bij wien de zaak
gediend heeft. Want request civiel is geen verzet en verzet door
derden komt niet aan partijen toe.

Karakter van De middelen van voorziening tegen vonnissen hebben � met uitslui-

processu�ele _tj_n� _van _nej derde verzet � het eigenaardig karakter van te z\\jn pro-
middelen.

cejssueele middelen. Men kan hun de benaming van rechts-

vo|rderingen geven, gelijk de wet daaraan den naam van eisch

geeft, maar deze benaming heeft hier een zuiver processu�ele beteekenis.

Noemde ik in Dl. I, bl. 233, de rechtsvordering in formeelen zin
de vorderin\'g van het recht, om daarmede aan te duiden de
handeling op dat. doel gericht en bestaande in het instellen van den

§ 152. IN HUT ALGEMEEN.

eisch, terwijl ik daaraan in materieelen zin de beteekenis gaf van de
in het recht liggende bevoegdheid, om zich dat recht door den rech-
ter te zien toekennen of het te doen erkennen m. a. w. het recht
om te vorderen, deze benamingen komen hier op deze wijze in
toepassing, dat de rechtsvordering, het recht om te vorderen, bijv.
verbetering door een vonnis door hooger beroep, even goed als de
handeling waardoor de daartoe bevoegde dit recht doet gelden, is
van zuiver processu�elen aard. Want de bevoegdheid is niet besloten
in een naar \'t burgerlijk recht toekomend recht, maar niets anders
dan een middel tot bevordering van eene behoorlijke rechtspraak
over het eens in geding gebrachte recht. De vordering van het recht
is hier de vordering tot vernietiging en verbetering van een vonnis.
De materieele beteekenis van deze voorzieningen, blijft gelegen in
het recht, dat het voorwerp van de oorspronkelijk ingestelde rechts-
vordering uitmaakt en het middel van voorziening tegen een vonnis
brengt den strijd daarover bij denzelfden of bij een anderen rechter
tot een herhaald onderzoek over. En zoo blijven dan ook uit het
oogpunt van het materieele recht de partijen in hare oorspronkelijke
rollen van eischer en gedaagde. Alleen formeel en tengevolge van den
processu�elen maatregel en te dien opzichte wordt hij die \'t middel
aanwendt eischer, en de ander, tegen wien het aangewend wordt, ge-
daagde. Processueel is het middel. Maar daarom niet louter vorm.
Behalve vorm heeft het zijn inhoud. De vereischten om het middel
te werk te stellen binnen de grenzen door de wet gesteld aan de
bevoegdheid van de partijen en de omstandigheden, waaronder zij
het toekent, geven den inhoud aan de vormen voor het te werk stellen
van het middel voorgeschreven. Zoo zal ik bij de behandeling van de
middelen in het bijzonder, het middel zelf en de rechtspleging daarbij
in acht te nemen in afzonderlijke titels behandelen. In de Duitsche
Civil-Prozessordnung heeten de middelen van voorziening tegen von-
nissen bij uitnemendheid Rechtsmittel.

Nog dient opgemerkt dat, ofschoon hier ook in de wet van een
eisch gesproken wordt, hier niet, als bij het instellen van eene rechts-
vordering iets van de tegenpartij gevorderd wordt, maar veeleer van
den rechter de verbetering van een vonnis geeischt, eigenlijk ver-
zocht wordt.

Met het verzet door derden is het eenigszins anders gesteld
dan met de andere middelen. Hier komt de derde voor het behoud
van een eigen recht op tegen een vonnis dat aan de uitoefening van

8 HOOFDST. IX. MIDDELEN VAN VOORZIENING TEGEN VONNISSEN.

dat recht in den weg staat. De bestrijding van een vonnis door een
derde tegenover de partijen, is hier eene bijzondere wijze, waarop
den rechthebbende derde toegelaten wordt om de in zijn recht lig-
gende bevoegdheid om dit in rechte te vorderen te doen gelden. De
door een vonnis geregelde verhouding tusschen partijen, moet wijken
voor of gewijzigd worden door een den derde toekomend recht.

In de volgende afdeelingen van dit hoofdstuk zal ik de onderschei-
\' dene middelen van voorziening tegen vonnissen, in deze orde behan-
delen :

Afdeeling I. Verzet.
Afdeeliug II. Hooger beroep.
Afdeeling III. Revisie.
Afdeeling IV. Cassatie.
Afdeeling V. Requeste civiel.
Afdeeling VI. Verzet door derden.

De afwijking van de orde door den wetgever in acht genomen,
bestaat hierin, dat ik geen reden vond om de cassatie in de laatste
plaats te behandelen. Daartoe gaf den wetgever eenvoudig aanlei-
ding het feit, dat zij in den C. de Pr. niet behandeld werd en ons
wetboek er mede werd aangevuld. Ook behoorde het verzet in dit
werk bij de andere voorzieningen te worden behandeld. En daar ik
zooveel mogelijk het proces behandeld heb naar den loop welken het
in de rechtspleging zelve volgt, zoo moest hier het eerst in aan-
merking komen het verzet, dewijl dit, waar het in toepassing komt,
aan het hooger beroep voorafgaat. Na verzet of na hooger beroep
of na beide, pleegt de cassatie te komen. Zoo is de meest gewone
afloop van den rechtstrijd. Revisie is een nagemaakt hooger beroep.
Het geldt als een hooger beroep voor arresten door den H. Raad in
eersten aanleg gewezen. Requeste civiel is ook daarom een buiten-
gewoon rechtsmiddel, omdat er zelden voor zijne toepassing gelegen-
heid is, en verzet door derden ligt als voorziening tegen een vonnis
geheel buiten de orde der dingen. Het is mijns inziens een onding
en moet alzoo bij de behandeling zoover mogelijk naar den buiten-
kant staan ; �in partibus infidelium," als ik zoo zeggen mag. Vrucht
van eene op een onzuiver begrip steunende traditie, werd het in \'t
leven gehouden door superstitie. Het ligt dan ook buiten het in den
aanhef aangeduide algemeene karakter der middelen van voorziening
tegen vonnissen.

§ 153. BEGRIP. 9

AFDEELING I.
VERZET.

Boek I, tit. 1, afd. 6, artt. 81�88; C. d. Pr. I. L. I, tit. 3. L. II,
tit. 8, tit. 25, artt. 434�438 ; Wetboek 1830 B. I, tit. 1, afd. 5.
Ontwerp 1865, B. III, iit. 1.

De nederlandsche wetgever zag zeer goed in, dat het een fout was
in de samenstelling van den C. d. Pr., om het middel van verzet op
drie plaatsen in het wetboek te behandelen, als middel tegen de von-
nissen der vrederechters, als middel tegen de vonnissen van de rechtban-
ken van eersten aanleg, en dan nog weer als middel tegen de vonnissen
van de rechtbanken van koophandel. Als een middel van algemeene
strekking meende hij het in den algemeenen titel van het eerste boek
te moeten opnemen, doch verbond hij het ten onrechte met de von-
nissen, terwijl het met andere middelen van voorziening tegen vonnis-
sen bij deze behoorde, zoodat het onmiddellijk voor het hooger beroep
had moeten worden geplaatst. De ontwerper van 1865, de indeeling van
de stoffen van het wetboek beter systematizeerende, bracht het van
zelf in een derde boek met de overige middelen tegen vonnissen aan
te wenden. Uit de plaatsing in den algemeenen titel volgt wel, dat om-
trent het verzet alleen bepalingen zijn opgenomen, die aan dit middel
bijzonder eigen zijn, en welke alzoo, als zij geene beperking inhouden,
bij alle gerechten en in alle instanties waarin het verzet kan voor-
komen toepasselijk zijn, maar dat overigens de wijze van procedeeren
moet worden gevolgd, zooals die in \'t algemeen voor andere zaken
bjj de onderscheidene gerechten in de daartoe betrekkelijke titels
geregeld is.

titel I.
HET RECHTSMIDDEL.

Het verzet is het aan een niet verschenen en dientengevolge in
het ongehjk gestelden (bjj verstek veroordeelden) gedaagde toegekende

10 HOOFDST. IX. AFD. I. VBBZET. TIT. I, HET RECHTSMIDDEL.

middel om verbetering van het vonnis, dat hem dus in het ongelijk
stelde, te erlangen van den rechter, die dat vonnis wees. Art. 80, § 1.

Het verzet is dus bij uitsluiting toepasselijk op een vonnis bij
verstek, niet echter op alle vonnissen, die bij verstek werden gewezen.



		43
		§ 157. KARAKTER EN NUTTIGHEID.


		art. 89a gebruik makende, alsnog in rechte verschijnen. Het is alsof zelfs art. 87 dit nieuwe artikel in het oog heeft gehad door te spreken van zich bij verstek laat vonnissen. Indien het bij verstek gewezen vonnis bevestigd wordt, ontstaat voor Hooger den opposant de bevoegdheid om van \'s rechters uitspraak in hooger beroep na bevestiging beroep of in cassatie te komen, indien althans het vonnis in het ge- van het von- heel daarvoor vatbaar is. ^ms \' ^v\' Ik wijs hier alleen op dit b ij z o n d e r gevolg van een verstekvonnis. De daarbij in toepassing gebracht wordende regel �contumax non appellat" welke de wetgever in art. 335 en art. 400 huldigt, be- spreek ik later, zooveel noodig, bij de behandeling van het hooger beroep en de cassatie. Hier maak ik slechts melding van de vraag, welker beantwoording schrijvers en jurisprudentie in Frankrijk ver- deeld houdt, en die met aanhaling daarvan door Garsonnet wordt besproken V, § 1055 a. h. e., of men van het eerste of van het tweede of van beide vonnissen in hooger beroep moet komen en welke vraag hij in \'t kort dus beantwoordt: �il importe peu qu\'on appelle de 1\'un ou de 1\'autre: ces deux mani�res de proc�der sont �galement r�gu- li�res". Maar hij eindigt toch ald. in de noot 12 met te zeggen: �la prudence n\'en conseille pas moins de comprendre express�ment les deux jugements dans 1\'acte d\'appel".

		AFDEELING II. HOOGER BEROEP. TITEL I. HET MIDDEL. § 157. KARAKTER EN NUTTIGHEID. Het geding kan met het vonnis in eersten aanleg gewezen voor goed _w , , een einde nemen en door de uitvoering van dat vonnis zyn beslag beroep is. krijgen. Het kan echter ook in hooger beroep worden voortgezet,



		§ 163. VERWEREN EN VOLDINGEN.		141


		woorden schrappen, maar hij vergat dat, ofschoon het verstek, naar de nieuwe bepaling omtrent de procureurstelling, in den regel alleen te pas kan komen, als zich geen procureur stelt, toch in geval van anticipatie het verstek nog beloopen kan worden als de gestelde procureur op de bij de acte aangewezen terechtzitting niet verschijnt. Ik heb den casus omissus in den tekst aangevuld. De procureur des eischers zal in zoodanig geval kunnen constateeren dat er wel procu- reur werd gesteld doch zich op de algemeene bepaling van art. 76 kunnen beroepen om verstek te vragen tegen den gedaagde die niet verschijnt. e. Omtrent dit punt ontbrak tot dusver eene wettelijke bepaling. Dat het in de praktijk toegelaten werd, was wel noodzakelijk. Het was het eenige middel om art. 75 bij de colleges in toepassing te brengen, het wegblijven des eischers, die had moeten verschijnen, te constateeren, een verstek met het profijt daarvan tegen hem te ver- krijgen. Vraagt de procureur des gedaagde de inschrijving niet, dan komt de zaak niet op de rol; zij wordt niet afgeroepen, zoodat er niets in gedaan kan worden en de dagvaarding blijft zonder gevolg. II. Het verweren en voldingen zelf. a. Ten dienenden dage of op een naderen daartoe bepaalden dag Conclusie van wordt door den procureur des appellants eene conclusie voorgedragen, \' \' \' waarby, op grond van de tegen het vonnis bestaande bezwaren, de ver- nietiging en de verbetering van dat vonnis door den hoogeren rechter geeischt wordt.

		b. De procureur van den geintimeerde draagt op denzelfden dag of Conclusie van

		op een naderen daartoe te bepalen dag eene met redenen omkleede ^an ^woor \'

		conclusie van antwoord voor.

		c. De appellant neemt in zyne conclusie van eisch in hooger beroep Inhoud der de nieuwe vorderingen op, die hy mocht gedaan hebben by dagvaar- ding en overeenkomstig die dagvaarding. Was hij gedaagde in eersten aanleg, dan vinden ook de nieuwe weren in die conclusie eene plaats. De geintimeerde stelt, op straffe van verval, by zijne conclusie van antwoord het incidenteel beroep in, dat hy mocht verlangen in te



		142 HOOFDST. IX. APD. II. HOOGER. BRROEP. T1T. II. RECHTSPLEGING. stellen. Ook behooren in die conclusie te worden opgenomen de nieuwe weren, evenals alle exceptien die de geintimeerde mocht willen voor- dragen.

		Aantal conclusien.		d. Er kunnen nooit meer dan ��ne conclusie van eisch en ��ne van

		antwoord worden genomen. Natuurlyk wordt evenwel aan den appellant, indien hij dit verlangt, de gelegenheid gegeven om, indien de geinti- meerde incidenteel mocht hebben geappelleerd of eene exceptie tegen het principaal beroep mocht hebben voorgedragen, daarop by\' conclusie te antwoorden. Art. 347 in tegenstelling met art. 142. Korte termijn. e. Indien het beroep op korten termyn is ingesteld, wordt door den procureur des appellants zijne conclusie ten dienenden dage voorge- dragen. De geintimeerde kan daarop terstond antwoorden en de appellant op een incidenteel hooger beroep of op eene exceptie dadelijk van antwoord dienen. De rechter kan evenwel tot het nemen der conclusien op verzoek van een der partijen in haar belang of ook ambtshalve eenig uitstel verleenen. Art. 347 in verband met art. 145. De termynen, welke voor het nemen der conclusien noodig zijn, bepaalt de rechter in overeenstemming met hetgeen de partijen ver- langen. In geval van verschil beslist de rechter, daarbij ook lettende op den ty\'d, welken de belanghebbende partij mocht aantoonen te be- hoeven, ten einde zich de noodige bewijsstukken te verschaffen. Art. 347 j° 143. Afschriften �"� Van de conclusien wordt ter terechtzitting afschrift overgegeven der conclusien _aau den procureur der tegenpartij. Art. 347 in verband met art. 141 en 145. Ook wordt een afschrift der conclusien aan den griffer ter hand gesteld, ten einde aan het audientieblad te worden gehecht. Art. 44, Reglement I. Pleidooien. 9- Na het wisselen der conclusien worden partyen toegelaten tot de pleidooien of wordt daarvoor een nadere dag bepaald, tenzjj partyen op de stukken recht verlangen. De rechter is bevoegd bij de pleidooien aan de partijen of hare praktizijns ophelderingen te vragen omtrent den inhoud van hare schrifte- lyke of mondelinge voordrachten. Art. 347 in verband met art. 141 en 145,



		§ 163. VERWEREN EN VOLDINGEN. 143


		h. In de gevallen, waarin het Openbaar Ministerie in zrjne eonclu-		Openbaar Ministerie.

		sien moet worden gehoord of, indien het mededeeling vordert van de behandelde zaak of wel de rechter die mededeeling ambtshalve be- veelt, worden de stukken na afloop der pleidooien aan den ambtenaar van het O. M. op last des rechters medegedeeld. Het O. M. neemt onmiddellijk zrjne conclusien of vraagt daartoe de bepaling van een naderen dag. i. Nadat de conclusien door het O. M. zrjn genomen of anders na Sluiting van afloop der pleidooien of de verklaring van partijen dat zij op de stuk- voering ken recht verlangen, neemt de rechter de stukken over en bepaalt hrj de terechtzitting, waarop het vonnis of arrest in hooger beroep zal worden uitgesproken. Was het uit den inhoud van de artt. 346 en 347 (oud) en de daarin voorkomende tegenstelling tusschen summiere en gewone zaken duidelijk, dat daar van procedeeren in de meer beperkte beteekenis van verweren en voldingen werd gesproken, zoo was het niet correct dat bepalingen betreffende de procureurstelling, en dat kan niet anders beteekenen dan de procureurstelling vanwege den verweerder, met die betreffende de onderwerpen van de meeste andere afdeelingen van tit. III, in art 353 in hooger beroep toe- passelijk werden verklaard. Bij de herziening, welke art. 346 en 347 door de afschaffing van de onderscheiding in summiere en ge- wone behandeling moeten ondergaan, ware in art. 347 (nieuw) beter van verweren en voldingen gesproken dan van wijze van procedeeren. Dan ware van zelf de aanvulling van art. 353 met de bepalingen van den derden titel betrekkelijk de inschrijving ter r o 11 e, de procureurstelling, de anticipatie en de vermel- ding daarvan, nadat reeds het procedeeren geregeld werd, terwijl dit niet anders dan het verweren en voldingen voorbereidende han- delingen zijn, overbodig gebleken. Ook ware de schijn vermeden alsof de regeling van de in art. 353 genoemde incidenten niet tot de wijze van procedeeren behoorden. De afschaffing van de gewone behandeling in eersten aanleg deed bij de herziening, van de summiere behandeling de eigenschap over- nemen, dat de schriftelijke instructie van de zaak uitsluitend plaats heeft bij ter terechtzitting genomen conclusien. De zaak blijft alzoo op de rol en wat daarin te verrichten valt wordt van terechtzitting



		154 HOOFDST. IX. AFD. II. HOOOER BEROEP. TIT. III. INCIDENTEN. werp van een incident uit, daar zij met den eisch in hooger beroep vereenigd worden; nieuwe weren zijn in zoover incidenten als zij tot eene conclusie van antwoord aanleiding kunnen geven. Daar zij evenwel niet afzonderlijk behandeld worden en alleen eenige uitbrei- ding geven aan het geding, doch dit niet ophouden, kwam de be- handeling daarvan als van zelf bij het geding in zijn eenvoudigen loop ter sprake. § 164 INCIDENTEELE VORDERINGEN. I. Tenuitvoerlegging bij voorraad.

		Twee�rlei incident.		De tenuitvoerlegging van het vonnis des eersten rechters kan tot

		twee�rlei incident in het geding bij den hoogeren rechter aanleiding geven: l^e indien die tenuitvoerlegging niet is gelast in de gevallen waarin dit bij de wet is bevolen of toegelaten; 2^e indien de tenuit- voerlegging van het vonnis by voorraad is bevolen, buiten de gevallen brj de wet voorzien. o Niet In het eerste geval kan de gedaagde in beroep de tenuitvoerlegging bij voorraad alsnog vorderen bij den hoogeren rechter. Art. 351. De vordering tot tenuitvoerlegging van het vonnis bij voorraad, is eene bijkomende vordering, di8 in eersten aanleg, wanneer \'t niet bij de dagvaarding is gedaan, niet bij wijze van incidenteele vorde- ring gedaan kan worden, omdat bij art. 134 elke vermeerdering van den eisch is verboden. Doch ook indien dergelijke bijkomende, doch niet uit de hoofdvordering als van zelf voortvloeiende vordering het voorwerp van eene incidenteele vordering kon uitmaken, dan nog zou zij niet het eerst in hooger beroep kunnen worden gedaan, indien de wetgever dit niet bepaalde. Bij den strijd die over de vraag, of de wetgever het werkelijk ook in dit geval toelaat, onder de fransche schrijvers gevoerd werd, wordt nog laatstelijk door Crepon II, n^�. 2498 beweerd, dat deze vordering geen nieuwe vor- dering mag heeten, omdat geen nieuwe vordering is de zoodanige die virtueel in de ingestelde vordering ligt opgesloten. En wanneer hij dan vraagt: �Or qu\'y a-til de plus virtuellement contenue dans une demande que la possibilit� d\'ex�cuter le jugement qui la recon- naitra fond�e et y fera droit ?" dan zou ik antwoorden: zeker niet



		RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

		A06000017554993B

		f--- ���� 1755 4993** { 3t33TnT-. I T h ^ a Vt *



		HET NEDERLANDSCHE BURGERLIJK PROCESRECHT DOOR Mr. R. VAN BONEVAL FAURE. OUD-HOOGLEERAAR TE LEIDEN. 5⁹ Deel. TWEEDE DRUK. *----------�>»S!�««~----------* BOEKHANDEL EN DRUKKERIJ VOORHEEN E J. BRILL. LEIDEN � 1900.

		BIBLIOTHEEK RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT



		INHOUD VAN HET VIJFDE DEEL.

		HOOFDSTUK IX. Middelen van voorziening tegen vonnissen. Bladz. § 152. In het algemeen..............1 AFDEELING I. Verzet. Titel I. Het Rechtsmiddel. § 153. Begrip.................9 § 154. Bijzondere vereischten tot het verzet.......13 Titel II. Rechtspleging. § 155. Aanleg en instructie van het geding.......23 § 156. Het vonnis...............39 AFDEELING II. Hooger beroep. Het Middel. § 157. Karakter en nuttigheid............43 § 158. Vonnissen voor hooger beroep vatbaar. Bevoegde rechter . 53 § 159. Bevoegdheid om in hooger beroep op te treden ... 66



		VIII INHOUD. Bladz. § 160. Byzondere vereischten tot het hooger beroep .... 76 § 161. Nadere bepaling van het onderwerp van den stryd . . 101 Titel II. § 162. Instellen van den eisch. De dagvaarding..... 119 § 163. Verweren en voldingen........... 138 Titel III. Incidenten. § 164. Incidenteele vorderingen........... 154 I. Ten uitvoerlegging bij voorraad...... 154 II. Provisioneele vorderingen......... 159 III. Voeging en tusschenkomst........ 162 IV. Vrijwaring............. 172 V. Zekerheidstelling........... 179 VI. Excepti�n.............. 185 § 165. Incidenten die de beslissing uitsluiten...... 190 I. Afstand van de instantie......... 190 II. Verval van de instantie......... 191 III. a. Minnelijke schikking, b. Verschijning van partyen. 191 § 166. Incidenten in verband staande met den staat der partyen en de procureurs............. 192 I. Schorsing en hervatting van het rechtsgeding . . 192 II. Ontkentenis van gerechtelyke verrichtingen. . . 195 § 167. Incidenten betrekking hebbende op de rechters of het gerecht................ 196 § 168. Incidenten ontstaande uit de bewysvoering..... 196 A. In het algemeen............ 196 B. In het byzonder. I. De gerechtelyke plaatsopneming en bezichtiging . 206 II. Bericht van deskundigen......... 208 III. Bewysvoering door geschriften....... 211 Titel IV. Dr Beslissing. § 169. Het vonnis............... 221 § 170. Bijzondere punten............. 226



		INHOUD. EC AFDEELING III. Revisie. Bladz. § 171. Het middel...............230 § 172. Rechtspleging..............233 AFDEELING IV. Beroep in cassatie. § 173. Inleiding................238 Titel I. Hkt rechtsmiddel. § 174. Vonnissen aan cassatie onderworpen.......240 § 175. Van de partyen..............244 § 176. Bijzondere vereischten tot het beroep in cassatie. . . 249 Titel II. Rechtspleging. § 177. Het instellen van den eisch. De dagvaarding . . . . 251 §178. Verweren en voldingen........... 263 I. Voorbereidende handelingen........ 263 II. Verdere behandeling.......... 265 § 179. Het arrest............... 284 Titbl III. § 180. Cassatie in het belang der wet.........296 AFDEELING V. Requeste civiel. § 181. In het algemeen.............300 Titel I. Het middel. § 182. Vonnissen voor dit middel vatbaar.......308 § 183. Gronden waarop toegelaten..........315



		X INHOUD Bladz. § 184. De Partyen...............328 § 185. De termijnen..............330 Titel II. Rechtspleoing. § 186. Indienen van request civiel. De dagvaarding .... 337 § 187. Verweren en voldingen...........343 § 188. De beslissing..............343 AFDEELING VI. Verzet door derden. Titel I. Het MiDDEii. § 189. Begrip en aard.............. 351 § 190. Personen aan wie en gronden waarop het middel is toegekend............... 373 § 191. Personen tegen wie het verzet werd ingesteld; strekking van het middel . ,........... 424 § 192. Termijn................ 435 Titel II. § 193. Rechtspleging..............439



		VERBETERINGEN.

		BI. 47 r. 3 v. o. staat: van de lees: der � 100 r. 9 v. b. _n verklaard? lees: verklaard? art. 335 § 2 � 114 r. 9 v. b. _B opmerkte, lees: opmerkte. Verg. bl. 110 � 191 onder II nog bij te voegen: Opmerking verdient alleen de in art. 284 voorkomende bepaling dat, door het verval- len van de instantie in hooger beroep, het vonnis, waarvan men in hooger beroep gekomen was, kracht van gewijsde zaak verkrijgt. Het gevolg van het verval der instantie is toch in de eerste plaats daarin gelegen dat de aanleg van het hooger beroep vervalt, en dat dit nu niet op nieuw ingesteld kan worden volgt wederom daaruit, dat de termijn voorbij is. Er zal dan ook van het aldus in gewijsde gegaan vonnis geen beroep in cassatie kunnen plaats hebben. � 192 r. 6 v. o. staat: 27, 2° lees: 27. � 195 r. 4 v. b. _B verwezen, lees: verwezen. Art. 160 werd dan ook ingetrokken _B 279 r. 7 v. o. bij te voegen: artt. 412, 416. _v 281 r. 15 v. b. staat: vast, lees: vast, van welke altijd door eene akte moet blijken (art. 1888 § 2 B. W.)



		HOOFDSTUK IX.

		MIDDELEN VAN VOORZIENING TEGEN VONNISSEN. § 152. IN HET ALGEMEEN. Wanneer eei vonnis brj verstek of op tegenspraak is gewezen, is Wat zij zijn welk© daarmede wel een aanleg van het geding ten einde gebracht en een stilstand in den strijd ontstaan, doch deze is daarmede niet afgeloopen. De wet geeft middelen van voorziening tegen vonnissen, waardoor de nadeelen, welke eene in het ongelijk gestelde partij door een vonnis zou kunnen lyden, kunnen worden afgeweerd. Als zoodanig erkent zij er vtjf: verzet, hooger beroep, revi- sie, beroep in cassatie, request civiel. Bovendien geeft de wetgever nog een eigenaardig middel van voorziening in het verzet door derden. Het nadeel, dat door een vonnis kan worden geleden, behoeft nauwlijks nader aangewezen te worden, wanneer men denkt aan de gevolgen welke het vonnis voor den daarbij in het ongelijk gestelde heeft, vooreerst door zijn verbindende kracht, welke den in het on- gelijk gestelde tot gehoorzaamheid verplicht en voorts doordien dat- gene wat het uitmaakt als recht, recht is tusschen partijen. Dit nadeel behoort niet geleden te worden, dan nadat er gelegenheid heeft bestaan voor een behoorlijk onderzoek van het geschil; een onder- 1



		§ 153. BEGRIP. 9

		AFDEELING I. VERZET. Boek I, tit. 1, afd. 6, artt. 81�88; C. d. Pr. I. L. I, tit. 3. L. II, tit. 8, tit. 25, artt. 434�438 ; Wetboek 1830 B. I, tit. 1, afd. 5. Ontwerp 1865, B. III, iit. 1. De nederlandsche wetgever zag zeer goed in, dat het een fout was in de samenstelling van den C. d. Pr., om het middel van verzet op drie plaatsen in het wetboek te behandelen, als middel tegen de von- nissen der vrederechters, als middel tegen de vonnissen van de rechtban- ken van eersten aanleg, en dan nog weer als middel tegen de vonnissen van de rechtbanken van koophandel. Als een middel van algemeene strekking meende hij het in den algemeenen titel van het eerste boek te moeten opnemen, doch verbond hij het ten onrechte met de von- nissen, terwijl het met andere middelen van voorziening tegen vonnis- sen bij deze behoorde, zoodat het onmiddellijk voor het hooger beroep had moeten worden geplaatst. De ontwerper van 1865, de indeeling van de stoffen van het wetboek beter systematizeerende, bracht het van zelf in een derde boek met de overige middelen tegen vonnissen aan te wenden. Uit de plaatsing in den algemeenen titel volgt wel, dat om- trent het verzet alleen bepalingen zijn opgenomen, die aan dit middel bijzonder eigen zijn, en welke alzoo, als zij geene beperking inhouden, bij alle gerechten en in alle instanties waarin het verzet kan voor- komen toepasselijk zijn, maar dat overigens de wijze van procedeeren moet worden gevolgd, zooals die in \'t algemeen voor andere zaken bjj de onderscheidene gerechten in de daartoe betrekkelijke titels geregeld is.

		titel I. HET RECHTSMIDDEL. § 153. BEGRIP. Het verzet is het aan een niet verschenen en dientengevolge in het ongehjk gestelden (bjj verstek veroordeelden) gedaagde toegekende
		Wat het is.



		§ 153. BEGRIP.
		11


		bepaling komt het mij beter voor, ze zooveel mogelijk te vermijden. In den regel zal de niet-verschenen en dientengevolge in het ongelijk gestelde gedaagde wel niet verschillen van een bij verstek veroor- deelde. Maar niet alle vorderingen strekken tot veroordeeling en niet altijd houdt het vonnis, afgezien van de bijkomende uitspraak over de kosten, eene veroordeeling in, zelfs niet op het gebied van het vermogensrecht (zie Dl. I, bl. 245, II, bl. 189). En juist omdat ver- oordeeling de regel is en men alzoo gewoon is van den bij verstek veroordeelde te spreken, wat ik mij bij gelegenheid ook wel veroor- loofd heb en veroorloven zal, is \'t niet kwaad hier ook aan de ge- vallen, waarin geen veroordeeling wordt uitgesproken, te denken en daartoe algemeener of ruimer uitdrukkingen te kiezen. Geen geschil kan door den rechter rechtvaardig worden beslist, wanneer hij niet beide partijen heeft gehoord. Toch mag de zucht naar rechtvaardigheid, die �constans ac perpetua voluntas ius suum cuique tribuendi" niet tot onrechtvaardigheid leiden door rechtspraak te weigeren, wanneer eene partij door weg te blijven zijn verhoor onmogelijk maakte. Dan zou een eischer van zijn recht verstoken kunnen worden en het �zalig zijn de bezitters" werd eene onhoud- bare, in een geordenden staat duldlooze werkelijkheid. De praktijk der eigenrichting ware niet te keeren. Onze wetgever drukt het aan- gehaald beginsel dan ook zeer voorzichtig uit, door in art. 45 niet eenvoudig te bepalen, dat partijen door den rechter over en weer gehoord worden (Art. 13 C. de Pr.) maar daarbij te voegen: �indien zij verschijnen." Men kan iemand niet dwingen om zich tegen een tegen hem gerichte aanspraak te komen verdedigen; hij moet weten of hij een recht te verdedigen heeft en of hij dit wil doen. Maar wanneer hij behoorlijk gedaagd is en niet verschijnt, moet hij wel geacht worden niets te zeggen te hebben en het nadeel, dat hij daarvan ondervindt door in het ongelijk gesteld te worden, is in het algemeen volkomen gerechtvaardigd. Toch blijft het waar dat hij ongehoord werd veroordeeld en, wordt hij al geacht niets te zijner verdediging te hebben kunnen noch te willen inbrengen, men kan dit slechts over het algemeen aannemen ; in bijzondere gevallen kan het falen. Zoo kan hij een reden hebben om zich wel niet over den rechter � die niet door hem werd ingelicht � maar over het vonnis te beklagen en is het rechtvaardig te achten dat hij tot dit beklag



		12 H00PD8T. IX. APD. I. VERZET. TIT. I. HBT RECHTSMIDDEL. worde toegelaten, maar ook rationeel dat hij de verbetering van het hem veroordeelend vonnis vrage van den rechter, dien hij niet in- lichtte, door dezen alsnog tot een ander oordeel in staat te stellen. Het is wel opmerkelijk dat dit niet met zoovele woorden in de wet wordt gezegd. Maar er wordt ook geen andere rechter tot kennis- neming van het verzet aangewezen. Het verzet geeft dan den niet- verschenen en dientengevolge in het ongelijk gestelden gedaagde het middel om te voorkomen dat het vonnis tegen hem tenuitvoer- gelegd worde en vooralsnog gehoorzaamheid aan de uitspraak des rechters te weigeren en te zorgen dat dat vonnis niet v��r een her- nieuwd onderzoek van de zaak voor hem, in zijne daarbij uitgemaakte rechtsverhouding, waarheid worde. Zoo wordt zeker door het hem toegekende middel van verzet den gedaagde een uitmuntende waarborg verschaft tegen eene beschikking over zijn recht, zonder dat hij gelegenheid had zich te verdedigen. Maar wordt hem daardoor niet tegelijk een middel gegeven om .den eischer in de handhaving van zijn recht op ongerechtvaardigde wijze op te houden en feitelijk daarin te verkorten of te benadeelen ? Niet altijd voorziet daarin op voldoende wijze de voorloopige tenuitvoe.r- legging, niettegenstaande verzet. In het bijzonder komt de uitzetting van onwillige huurders hierbij in aanmerking, waarover zoo eens bij tijden klachten opgaan, die, al vinden ze luiden weerklank, ten slotte worden doodgezwegen, niettegenstaande eene wettelijke voorziening niet zoo heel veel moeilijkheden behoeft op te leveren. Ik verwees daartoe in W. n°. 5481 naar een belgische wet, terwijl Prof. Fockema Andbeab in W. n°. 5484 op een nog beter voorbeeld uit eene vroe- gere plaatselijke wetgeving de aandacht vestigde. Ook wordt tegen verrassing van den bij verstek veroordeelde ge- waakt, door de bepaling dat het vonnis niet tenuitvoergelegd zal kunnen worden, dan na verloop van acht dagen na de beteekening aan de partij of in persoon of te harer woonplaats. Wanneer de wet- gever daarbij voegt, dat die beteekening moet geschieden op de wijze als bij art. 2 en 4 voor de dagvaarding is bepaald, dan houde men in het oog dat, wanneer woonplaats is gekozen, volgens art. 81 B. W., de exploiten, dagvaardingen en vervolgingen bij de akte uitgedrukt of bedoeld, kunnen geschieden aan de gekozen woonplaats, en dat in de wijze waarop van deze bepaling wordt gebruik gemaakt of gebruik gemaakt kan worden, de strekking van dit voorschrift voor een goed deel illusoir kan worden. Aan den anderen kant kan de



		§ 154. BIJZONDERE VERE1SCHTEN TOT HET VERZET. 13

		belemmering, welke degene die het vonnis verkreeg, in bijzondere gevallen daardoor zou kunnen ondervinden, worden voorkomen door de tenuitvoerlegging in geval van dringende noodzakelijkheid v��r den afloop van de acht dagen bij vonnis te bevelen. Het onderscheid tusschen deze bevoegdheid en die van voorloopige tenuitvoerlegging bestaat hierin, dat deze laatste niettegenstaande verzet plaats heeft, terwijl het verzet de tenuitvoerlegging schorst, ook al heeft de ver- volger de bevoegdheid om binnen de acht dagen na de beteekening tot tenuitvoerlegging over te gaan. Dat de tenuitvoerlegging van vonnissen op tegenspraak gewezen, volgens art. 342 § 2, gedurende acht dagen na de uitspraak wordt geschorst en hier de beteekening is behouden ligt in den aard van het vonnis bij verstek, dat buiten tegenwoordigheid en, gelijk verondersteld moet worden, buiten kennis der tegenpartij is gewezen. Eerst de beteekening doet haar kennis krijgen van het vonnis, ja soms van de geheele tegen haar gevoerde procedure. § 154. BIJZONDERE VEREISCHTBN TOT HET VERZET. Het verzet moet worden gedaan binnen veertien dagen Termijn bin- nadat het vonnis aan den veroordeelde is bekend gemaakt, door betee- ^nen ^welken- kening aan hem in persoon, hetzij van dat vonnis, hetzij van eenige uit kracht van het vonnis opgemaakte of ter uitvoering daarvan strekkende akte, of nadat door hem een daad is verricht, waaruit blijkt dat het vonnis of de daarvan aangevangen tenuitvoerlegging hem be- kend is. Art. 81, § 1. Heeft die bekendmaking geen plaats gehad of blijkt de bekend- Vonnis moet heid niet op de aangewezen wijze, dan kan het verzet gedaan worden ^niet ^ten^uit- voergelegd tot zoolang het vonnis niet is tenuitvoergelegd. Art. 81. § 2. zijn De tenuitvoerlegging van het vonnis wordt gerekend te hebben _noc� g_ere. plaats gehad: ^kend tenuitv. gelegd te zijn. in geval van gerechtelijke tenuitvoerlegging op de roerende goe- deren na den verkoop; in geval van arrest onder derden op uit te keeren gelden, na de uitbetaling van deze aan den arrestant; in geval van gerechtelijke uitwinning van onroerende goederen, op den veertienden dag na den aanslag of de aanplakking der in de artt. 515 en 517 vermelde biljetten;



		14 HOOKDST. IX. AFD. I. VERZET. TIT. I. HET RECHTSMIDDEL. in geval van echtscheiding of scheiding van tafel en bed, nadat het vonnis aan den gedaagde beteekend is en openbaar gemaakt door aanplakking van een uittreksel van het vonnis in de gehoorzaal der rechtbank van het airondissement, alwaar de gedaagde woonplaats heeft en het ge- durende een jaar aldaar aangeplakt is geweest; door aanplakking van een gelyk uittreksel in de gemeente waar de gedaagde woonplaats heeft, op de plaatsen waar dit gewoonlijk geschiedt, en eindelijk door de driemaal herhaalde plaatsing van zoodanig uittreksel in de dagbla- den der provincie of by gebreke van dien, in een dagblad van eene naburige provincie en zulks met tusschenpoozing van eene maand t\'elken reize. En dan moeten er zoowel negentig dagen na de betee- kening als dertig dagen na de laatste plaatsing in het dagblad ver- loopen zijn. Art. 82 jis artt. 828 en 811. Verval. Het verzet vervalt, behalve na verloop van den termijn van veertien dagen hierboven vermeld en door de tenuitvoerlegging van het vonnis of doordien dit gerekend wordt tenuitvoergelegd te zijn, ook nog door berusting in het vonnis. Art. 81. Nu de gedaagde noch in persoon, noch door een vertegenwoordiger aan het geding heeft deelgenomen en dus ook niet bij de uitspraak van het vonnis tegenwoordig is geweest, kan de termijn, binnen welken hij van het middel van verzet moet gebruik maken, onmoge- lijk van de uitspraak beginnen te loopen. Het vonnis moet hem be- kend zijn, of het moet blijken dat hij er mede bekend is. Daardoor wordt de veroordeelde als het ware in gebreke gesteld om van het middel van verzet gebruik te maken en wordt hem een termijn van veertien dagen gegund om dit te doen. Vanwaar die korte termijn voor hem die van niets wist, terwijl voor het hooger beroep en voor cassatie aan de in het ongelijk gestelde partij, drie maanden wordt toegestaan ? De wetgever kan zich klaarblijkelijk niet losmaken van de gedachte dat, niettegenstaande alle maatregelen die hij voorschreef om eene dagvaarding ter kennis van den gedaagde te doen komen, deze daarvan onkundig zou zijn gebleven. Hein onherroepelijk onge- hoord te veroordeelen ging niet aan, hem door zijn wegblijven de gelegenheid te geven, den eischer in de handhaving van zijn recht te belemmeren ging ook niet. Dus wel een middel om tegen het von- nis op te komen, maar dit middel dan ook zoo spoedig mogelijk



		§ 154. BIJZONDERE VEREISCHTEN TOT HET VERZET. 15 aangewend, nadat de veroordeelde geen voorwendsel meer hebben kan, om onbekend te zijn met het tegen hem uitgesproken vonnis. Uit de bepaling dat de termijn begint te loopen van beteekening van het vonnis of akten uit kracht of tot uitvoering daarvan aan den persoon, volgt niet dat beteekening aan de woonplaats hier zou zijn uitgesloten. Uit den aard der zaak volgt, dat deze uitslui- ting ongerijmd zou zijn, eene argumentatio a contrario sensu ware hier geheel misplaatst en art. 80 leert ten allen overvloede het tegen- deel. Zulk eene beteekening aan den persoon is slechts toevallig mogelijk en wordt hier vermeld als een daad waaruit de bekendheid met het vonnis of de aangevangen tenuitvoerlegging blijkt. Het is alzoo licht mogelijk dat een der aangewezen aanvangspunten van den veertiendaagschen termijn ontbreekt. Dat er dan geen verzet wordt toegelaten, wanneer de veroordeelde de tenuitvoerlegging van het vonnis geheel heeft laten afloopen, zonder van het middel gebruik te maken, is duidelijk. De door het vonnis geregelde verhouding tusschen partijen heeft haar beslag gekregen en is door de toelating van den veroordeelde zei ven geworden tot een voldongen feit. De eischer die het vonnis verkreeg deed, waartoe hij gerechtigd was en op de verkrijging van goederen bijv. door derden bij executorialen verkoop is niet terug te komen. De houding van den veroordeelde staat met eene berusting in het vonnis gelijk. Maar behoeft nu daarvoor wel altijd de tenuitvoerlegging van het vonnis geheel ten einde gebracht te zijn ? Art. 82 leert het tegendeel, doch ik kom daarop terug na nog een enkele opmerking te hebben gemaakt over art. 81, dat in ver- band met art. 82, bij een wet van 1886, n°. 230, eene wijziging heeft ondergaan, waardoor de gedachte des wetgevers is verduidelijkt en de aanleiding tot eene min rationeele opvatting der bepalingen is afgesneden, gelijk uit de straks door mij daarvan gegeven ver- klaring blijkt. Wanneer in art. 81 gesproken wordt van eene uit kracht van het vonnis opgemaakte akte, in tegenstelling van akten die ter uitvoering van het vonnis strekken, dan zal daaronder bijv. het bij artt. 439 en 502 bedoeld bevel behooren, hetwelk aan de in- beslagneming waarmede de tenuitvoerlegging aanvangt, moet voor- afgaan. De inbeslagneming en de daarop volgende akten zijn dan akten van uitvoering. Het komt hier op de bekendheid van den ver- oordeelde met het vonnis of met de aangevangen tenuitvoer- legging aan, wat zeker de, nu verduidelijkte, bekentenis was van de



		16 HOOFDST. IX. AFD. I. VERZET. TIT. I. HET RECHTSMIDDEL. eenigszins dubbelzinnige slotwoorden van het vroeger art. 82, het- welk sprak van eene daad waaruit voortvloeit dat de uitvoering van het vonnis bij den defaillant bekend was. Maar ofschoon, wanneer een enkele daad van uitvoering bekend was, kon gezegd worden dat de defaillant met de uitvoering bekend was, omdat en in zoover als die uitvoering uit eene reeks van handelingen bestaande, eene voort- gezette daad is, zoo ware het toch onjuist om van die daad te zeggen dat het vonnis gerekend werd tenuitvoergelegd te zijn als zij gepleegd was. Nog erger om dan daaraan als gevolg te verbin- den, dat het verzet niet meer ontvankelijk zou zijn, terwijl juist, gelijk thans uit art. 81 duidelijk volgt, het verzet binnen 14 dagen na zulk een daad moet worden gedaan om ontvankelijk te zijn. Want, al kan de veroordeelde, gelijk ik zeide, geacht worden in gebreke te zijn, om tegen het vonnis op te komen, nadeelig gevolg kan daaraan eerst met recht voor hem verbonden worden, als hij daarna in gebreke blijft. En daartoe heeft de wetgever veertien dagen als bedenktijd voldoende geacht. Dit zal bijv. het geval zijn, en de slot- bepaling van art. 81 zal hare toepassing vinden, indien een bij verstek veroordeelde zich bij een krachtens het vonnis gelegd beslag, tot bewaarder der goederen heeft laten aanstellen en als zoodanig het proces verbaal van inbeslagneming heeft geteekend. Artt. 450, 452. En dit niettegenstaande de bepaling van het volgend artikel 82. Want daarbij is geen sprake van bekendheid met een daad van tenuit- voerlegging maar wordt de vraag beantwoord wanneer de tenuitvoer- legging, ofschoon niet geheel volbracht, zooals naar art. 81, § 2, toch gerekend mag worden te hebben plaats gehad. En daarmede kom ik terug op de vraag: Behoeft de tenuitvoerlegging wel ge- heel teneinde gebracht te zijn om het recht van verzet te loor te doen gaan ? Neen, zegt de wet; de gerechtelijke tenuitvoerlegging wordt gerekend afgeloopen te zijn in geval van gerechtelijke ten uitvoerlegging op de roerende goederen, na den verkoop. En terecht. Want dan zijn er rechten op de goederen door derden verkregen. De veroordeelde had tyd genoeg om den voortgang der executie te beletten, vooral ook met het oog op alle openlijke handelingen, welke daaraan voorafgaan en de beslaglegger heeft recht op de uit- betaling der penningen, wat, behalve regeling van eene verdeeling van de opbrengst, nog als slot van de executie overblijft te verrichten. Zoo is het ook bij arrest onder derden op uit te keeren gelden, nadat de uitbetaling aan den arrestant heeft plaats gehad. Hier is zelfs met de



		18 HOOFDBT. IX. AFD. I, VERZET. TIT. I. HET RECHTSMIDDEL. tien dagen na die beteekening om, naar aanleiding van art. 81 § 1 (nieuw), in verzet te komen en de toepassing van die bepaling is zeker redelijker dan het onmiddellijk doen vervallen van de be- voegdheid om in verzet te komen. Daarom kon en moest de bepaling van art. 82 (oud) op dit punt vervallen, gelijk bij de wet van 1886 geschiedde. Met deze bepalingen omtrent de tenuitvoerlegging van de von- nissen, voorzag de wetgever alleen met opzicht tot vonnissen op vermogensrechtelijke vorderingen gewezen en de wetgever van 1838 meende daarmede te kunnen volstaan. Zwarigheid ontstond er nu wel bij vonnissen van echtscheiding, omdat er reden tot twijfel bestond of een zoodanig vonnis, indien het bij verstek was gewezen, wel kon worden ingeschreven en dan zijn beslag niet kon bekomen. Doch men begreep dat de verklaring van den griffier strekkende tot bewijs, dat tegen het vonnis door geen wettig middel kon worden opgekomen, waarvan art. 48 nO. 3 B. W. spreekt, ook in verband met art. 85 B. R., niet anders kon beteekenen dan de verklaring van den griffier dat er geen verzet op zijne registers was aangetee- kend (Anders Haarlem 16 Januari 1894 W. 6483, Hof Amsterdam, 22 Maart 1894, W. 6494) en dan was men vrij algemeen van oor- deel dat door de inschrijving van het vonnis de tenuitvoerlegging van dit vonnis had plaats gehad en daardoor het verzet was ver- vallen. De Hooge Raad oordeelde evenwel in tegenovergestelden zin bij arrest van 27 December 1886 W. 5369, bevestigende Hof Am- sterdam 25 Juni 1886, waarbij bevestigd rechtbank Amsterdam 6 Mei te voren. Zie echter ook Hooge Raad 26 Januari 1894, W. 6459. De zwarigheid vervalt door de in 1896, in art. 82, in het voor- laatste lid opgenomen bepaling dat de bij verstek uitgesproken vun- nissen van echtscheiding of scheiding van tafel en bed gerekend worden ten uitvoer te zijn gelegd na de beteekening en herhaalde openbaarmakingen hierboven in den tekst vermeld, welke in art. 811 voorkomen en waarnaar art. 828 dat hier toepasselijk verklaard wordt, verwijst. De bepaling van art. 82 vereischt vooreerst beteekening van het vonnis. Voorts moeten minstens negentig dagen na de be- teekening verloopen zijn door de driemaal herhaalde plaatsing van een uittreksel van het vonnis in een der in art. 811, n°. 3, aange- wezen dagbladen. Hieruit volgt, dat dan de eerste plaatsing dertig dagen na de beteekening moet plaats hebben, de tweede dertig dagen tusschen de eerste en tweede plaatsing en de derde dertig dagen



		§154. BIJZONDERE VEREISCHTEN TOT HKT VERZRT. 19 tusschen de tweede en de derde plaatsing moeten verloopen. Want dat aan de bepaling der wet, dat de plaatsing driemaal herhaald moet worden t\'elken reis met tusschenpoozen van eene maand, moet worden voldaan, lijdt tengevolge van de verwijzing naar art. 811 geen twijfel. Maar ook is het duidelijk dat de drie maanden hier door eene authentieke, van den wetgever zelven uitgegane verklaring, tot 3 X 30 dagen zijn gemaakt en derhalve de toepassing van de Gregoriaansche tijdrekening vervalt. Eindelijk komen er dan nog 30 dagen na de laatste aankondiging of plaatsing in de dagbladen bij. De wetgever had zich van die becijfering der negentig en dertig dagen wel kunnen onthouden, daar deze wel van zelf begrepen zul- len begrepen zijn inde voorschriften van art. 811, n«. 1 en 2, welke voor de openbaarmaking vorderen, dat het uittreksel gedurende een jaar aangeplakt blijft. Dit schijnt wel niet het gevoelen te zijn van Mrs. Hartogh: en Cosman, die op art. 82, bl. 25, aanteekenen dat het vonnis ten spoedigte �niet dan een paar dagen na verloop der negentig dagen gerekend kan worden te zijn ten uitvoer gelegd". Dit zou waar zijn als de wet gebleven ware, zooals Mr. Hartogh het aanvankelijk had voorgesteld, maar nu er verwezen wordt naar de openbaa r mak ing van art. 828 en dit artikel verwijst naar art. 811, zal toch de open- baarmaking wel bestaan in het aangeplakt zijn gedurende een jaar van art. 811 n°. 1, in verband met den aanhef van het artikel. Anders v. Rossem op art. 82, blz. 137, die van meening is, dat de nieuwe regeling van zelve aanduidt dat het onnoodig is dat het volle jaar verstreken zij. �Van zelve", omdat het wellicht zoo behoorde te zijn! Maar, als artikel 811 zegt dat de openbaarmaking geschiedt door �het aangeplakt zijn gedurende een jaar", dan gaat het toch niet aan te zeggen dat de aanplakking alleen vol. doende is. Als dan nu de griffier, om aan art. 48 n°. 3 te voldoen, heeft na te gaan, of de in art. 82 voorgeschreven openbaarmaking heeft plaats gehad, dan zal h ij in de eerste plaats geroepen worden om art. 82 in den een of anderen zin te interpreteeren. Het is overigens wel wat zonderling, dat het vonnis wordt gere- kend tenuitvoergelegd te zijn door maatregelen, welke de wet zelve niet als maatregelen van tenuitvoerlegging beschouwt (zie art. 812) en dat het verzet, vervalt in verband met maatregelen welke niet ten aanzien van de veroordeelden bij verstek, maar ten behoeve van derden zijn voorgeschreven. Men moet eindelijk niet uit het oog ver-



		20 HOOFD8T. IX. AFD. I. VERZET. TIT. I, HET RECHTSMIDDEL. liezen dat de hier besproken bepaling van art. 82 geldt voor het geval dat het eerste lid van art. 81 niet in toepassing kan komen. Zie art. 81 § 2 in verband met 82. De nieuwe bepaling van art. 82 heeft alzoo ten gevolge, dat een bij verstek gewezen vonnis van echtscheiding of scheiding van tafel en bed, onafhankelijk van de bepaling van art. 81, kracht van ge- wijsde kan verkrijgen. Doch het is niet het eenige geval, waarin daaromtrent moeilijkheden ontstaan kunnen. Eene soortgelijke zwarig- heid kan zich voordoen, wanneer een vonnis bij verstek tegen een derde moet worden tenuitvoergelegd, zooals het geval is met een vonnis, waarbij de opheffing van de stuiting van een huwelijk bij verstek is uitgesproken en vooral in een geval dat zich niet zoo zelden voor- doet, wanneer een vonnis, waarbij tot doorhaling eener hypothecaire inschrijving machtiging wordt gegeven, bij verstek is uitgesproken. Want, volgens art. 125 B. W., zal de ambtenaar van den burgerlijken stand het huwelijk niet mogen voltrekken �dan nadat hem is ter hand gesteld een vonnis in kracht van gewijsde gegaan, waarbij de stuiting is opgeheven". En volgens artt. 1219 en 1240 B. W. zal, om de bij vonnis bevolen doorhaling door den hypotheek- bewaarder te doen bewerkstelligen en afschrift van het in kracht van gewijsde gegane vonnis, moeten worden overgelegd. Want, al kan volgens art. 86 geen vonnis bij verstek tegen een derde worden tenuitvoergelegd �dan acht dagen na deszelfs betee- kening aan den defaillant in persoon of te zijner woonplaats en met overlegging van de verklaring van den griffier, dat er op zijne re- gisters geen verzet tegen het vonnis is aangeteekend," daarmede is niet gezegd dat het dan voldoet aan alle vereischten om tenuitvoer- gelegd te worden. Immers eerst door de tenuitvoerlegging kan het bij verstek gewezen vonnis kracht van gewijsde v e r k r ij g e n en in de aangewezen gevallen is tot de tenuitvoerlegging noodig dat het von- nis kracht van gewijsde heeft. En dat niet in alle gevallen, waarin een vonnis tegen een derde tenuitvoergelegd wordt, dat vonnis in kracht van gewijsde behoeft te zijn gegaan, leeren de bepalingen over het executoriaal arrest onder derden, in verband met art. 82. Bij de echtscheiding kon, ten minste onder de oude wet, nog krach- tens de duiding, welke art. 48 n«. 3 B. W. door art. 86 B. R. moet ondergaan, tot de inschrijving van het vonnis worden overgegaan, maar bij de toepassing van artt. 125 en 1239 dreigt den ambtenaar van den burgerlijken stand, die zonder overlegging van het gewijsde tot



		22 HOOFDST. IX. AFD I. VERZET. T1T. I, HET RECHTSMIDDEL. van het vonnis is thans op zichzelf een reden waarom het verzet vervalt, en een eigen daad van den defaillant, waaruit noodzakelijk voortvloeit dat de aangevangen ten uitvoerlegging hem bekend is, doet voor hem, volgens art. 81, de termijn van veertien dagen loopen, binnen welken hij van zijn recht tot verzet gebruik moet maken. De inschrijving van het vonnis van echtscheiding zal nu nog het verstek moeten doen vervallen als men, als vroeger bij de toe- passing van art. 48 n". 3 B. W., de letter duidt naar art. 86 B. R. Altijd evenwel zal de uitvoering, die men aan het vonnis geeft, moe- ten zijn afgeloopen. Is die handeling eene uit verschillende andere saamgestelde, dan zal zij in al hare deelen ten einde toe moeten verricht zijn. Dat zij zonder dat gerekend mag worden te hebben plaats gehad, is beperkt tot de gevallen in art. 82 genoemd. Zie over de berusting meer bij het hooger beroep § 160. Aanteekening Het is wel geen vereischte tot het verzet, dat er aanteekening van ^Van y^effi^Ct worde gedaan ter griffie, maar daarmede kan toch het verzet het gevolg hebben, dat de tenuitvoerlegging van het vonnis tegen een derde, niettegenstaande een gedaan verzet, worde voorkomen. Art. 86. Volgens het aangehaalde art. 86 moet bij tenuitvoerlegging van een vonnis bij verstek tegen een derde worden overgelegd eene ver- klaring van den griffier, dat er op zijne registers geen verzet tegen het vonnis is aangeteekend. Daartoe wordt nog opzettelijk in art. 85 aan de partij, welke verzet heeft gedaan, de bevoegdheid gegeven om daarvan ter griffie op een daartoe bestemd register aanteekening te doen houden. Dat daartoe de namen der partijen, de dagteekening van het vonnis en die van het gedaan verzet moeten worden ver- meld, ligt voor de hand. Dat deze bepalingen even goed, ja zelfs nog eerder, tot de tenuitvoerlegging van het vonnis gebracht kunnen worden, toont de wetgever duidelijk genoeg aan door ze met opzicht tot het hooger beroep en cassatie van op tegenspraak gewe- zen vonnissen in den eersten titel van het II^e Boek, bij de alge- meene maatregelen omtrent de tenuitvoerlegging enz. op te nemen. Zie artt. 432 en 433. Van het verzet wordt aanteekening gedaan ; op de dagvaarding komt het daarbij niet aan. Over het behoorlijk houden der registers als een plicht van den griffier art. 64 Regl. I. Verg. art. 163 C. de pr.



		§ 155. AANLEG EN INSTRUCTIE VAN HET GEDING. 23 TITEL II. RECHTSPLEGING. § 155. AANLEG EN INSTRUCTIE VAN HET GEDING. Het verzet wordt gedaan bij een deurwaardersexploit, met dagvaar Vorm van het ding van den oorspronkelijk eischer ter terechtzitting van den rech- ter die het vonnis wees. Art. 83 § 1. Aan het aldus met dagvaarding gedaan verzet kan ook een eenvou- dig verzet voorafgaan, bij buitengerechtelyke akte of ook ter gelegen- heid van de beteekeniug van het vonnis of van elke, uit kracht daar- van opgemaakte of ter uitvoering daarvan bestemde akte, behalve de aanplakking der aanslagbiljetten, welke overeenkomstig de artt. 515 en 517 bij gerechtelijke uitwiuning van onroerende goederen plaats heeft. Dit eenvoudig verzet moet, om geldig te zijn. binnen drie dagen door een herhaald verzet met dagvaarding gevolgd worden. Art. 84. Het verzet met dagvaarding moet eene korte uiteenzetting bevatten Inhoud, van de verweermiddelen welke de party tegen den oorspronkelijken eisch en ook tegen het vonnis wil doen gelden en waarmede de on- juistheid van het gewezen vonnis wordt beweerd. Het wordt beteekend Beteekening. aan den oorspronkelijken eischer of ook aan de door dezen gekozene woonplaats. Art. 83, § 1. Bij de dagvaarding moeten de gewone tern�jnen in acht genomen worden, doch de verweerder, oorspronkelyk eischer, heeft als verweer - der de bevoegdheid om den termijn, waarop hij gedagvaard is, te ver- korten, door by eene aan den procureur des eischers beteekende akte, tevens inhoudende procureurstelling, dezen tegen een vroegeren dan Procureur- den in de dagvaarding opgegeven rechtdag op te roepen, onder de nader in art. 136 daaromtrent gemaakte bepalingen. Art. 83 §2j°136. Maakt de partij die het vonnis verkreeg van deze bevoegdheid geen gebruik, dan stelt zij procureur op de terechtzitting, zooals art. 137 dit voorschrijft. Gelijk de procureurstelling van den gedaagde in het verzet volgens de bepalingen van artt. 136 en 137 plaats heeft, zoo zal ook de



		24 HOOFDST. IX. AFD. I, VERZET, TIT. II, RECHTSPLEGING. andere het geding voorbereidende handeling, de inschrijving ter rolle, overeeukomstig art. 135 moeten geschieden. De wijze waarop in het geval van verzet geprocedeerd wordt, wordt in de afdeeling van tit. I niet geregeld. Kennelijk gaat de wet- gever van de onderstelling uit, dat daarbij de bepalingen omtrent de procedure in eersten aanleg in hooger beroep en in cassatie, in het algemeen voorgeschreven gelden en worden door hem alleen voor den aanleg van het geding bijzondere bepalingen gemaakt, uitgezonderd in art. 83 § 2 dat hier, in 1896, op eene verkeerde plaats werd gezet en even goed als de andere bepalingen van instructie der zaak had kunnen weggelaten worden. Eene verwijzing naar art. 136 was even- min als naar andere bepalingen noodig. Het verzet geschiedt bij een deurwaardersexploit. De C. de pr. schreef den vorm van een verzoekschrift voor, een vorm die zich laat verklaren, waar van den rechter gevraagd wordt om zijn eigen von- nis te herzien. Het was evenwel ook alleen een vorm, want het verzoekschrift werd niet aan den rechter ingediend, maar, terwijl het eene procureurstelling moest bevatten, bij akte van procureur tot pro- cureur beteekend, zoodat het eerst met de andere stukken van het proces tot den rechter kwam ; doch de procureur van de in verzet komende partij was ook verplicht het gedaan verzet ter griffie te doen aanteekenen Artt. 162, 163 C. d. pr. Bij de rechtbanken van koophandel en bij de vredegerechten werd echter die meer beleefde vorm niet in acht genomen en terwijl onze wetgever algemeene bepa- lingen voor alle gerechten maakte, kon hij vanzelf de procureurs- akte niet gebruiken en volgde hij de bepalingen, welke de Code bij de vredegerechten en de rechtbanken van koophandel voorschreef. Dat aan den bij verstek veroordeelde ook de gelegenheid wordt gegeven om van zijn wil om in verzet te komen te doen blijken bij eene buitengerechtelijke akte en bij de akten van beteekening, enz. is juist; de tenuitvoerlegging wordt daardoor geschorst, als het vonnis niet bij voorraad uitvoerbaar is verklaard, want dit gevolg is aan het verzet verbonden, maar omdat dit verzet, dat niet gepaard gaat met een dagvaarding, niet aantoont dat de veroordeelde werke- lijk tot de vernietiging van het vonnis procedeert, dus inderdaad niet meer is dan eene verklaring van zijn wil om zich tegen het vonnis te verzetten, moet het zoo spoedig mogelijk, de wet wil bin- nen drie dagen, met dagvaarding herhaald worden. Dat dit behoort



		26 HOOFDHT. IX. AFD. I, VERZET. TIT. II, RECHTSPLEGING. defaillant. Artt. 86, 88. Hij heet eischer omdat hij opposant is geworden. Op den oorspronkelijk eischer die nu gedagvaard wordt en daarom formeel gedaagde is en ook wel geopposeerde genoemd wordt, is n". 2 toe te passen. Ik zeg formeel. Want materieel blijft de oorspronkelijk eischer in de rol van eischer, de oorspron- kelijk gedaagde, ook in de procedure van verzet, gedaagde. Uit dit materieele oogpunt is bijv. de bewijslast te beoordeelen en, voor zoover deze op den eischer drukt, blijft hij op den oorspronkelijk eischer rusten, maar formeel zal de opposant, als eischer, het eerst conclusie hebben te nemen en de oorspronkelijk eischer als formeel gedaagde daarop hebben te antwoorden. Ik meen hierbij te mogen verwijzen naar eene aanteekening door mij geplaatst bij een vonnis, opgenomen in Regtsgeleerd bijblad XVI (1866) bl. 70. Overeenkomstig de bepaling van artt. 133, 343, 353 zal de dag- vaarding eene procureurstelling moeten bevatten als het verzet tegen een door een college in eersten aanleg of hooger beroep gewezen ver- stekvonnis wordt ingesteld en wordt het tegen een arrest in cassatie gewezen ingesteld, dan moet de dagvaarding een advokaat aaanwijzen ; arg. art. 406 en de naar art. 425 toepasselijke bepalingen omtrent verzet. Ofschoon het verzet gemotiveerd moet worden, behoeven evenwel de middelen alleen in het exploit van verzet te worden opge- nomen en niet te worden opgegeven wanneer het verzet op de bij art. 84 vermelde wijze plaats vindt. De letter van art. 83 zou hier voor mij niet voldoende zijn om tot dit besluit te komen. Maar als men bedenkt dat het verzet van art. 84 § 1 slechts een voorloopige maatregel is, dat de deurwaarder, volgens art. 84 § 2, alleen mei- ding behoeft te maken van het verzet op zijn procesverbaal, dat het niet eigenaardig zou zijn dat dat melding maken zou bestaan in het opnemen van eene verklaring met motieven en toch het verzet uit- sluitend bij het procesverbaal wordt geconstateerd, dat het voor den oorspronkelijk eischer ook voldoende is, de gronden van het verzet te vernemen als het werkelijk tot een verzet komt en derhalve uit het exploit van verzet, en dat, bij de herhaling van het verzet naar de bepaling van art. 83, het opgeven van middelen moet plaats hebben, dan is er grond genoeg om zich aan de letterlijke be- teekenis van art. 83 te houden. Het is dan ook niet uitsluitend de letter die beslist. De middelen van verzet zullen wel in de eerste en voornaamste plaats bestaan in de middelen, waarmede de partij die zich verzet,



		28 HOOFDST. IX. AFD. I. VERZET, TIT. II. RECHTSPLEGING. ten laste van een overledene bij verstek is uitgesproken, zijn de erf- genamen bevoegd zich tegen de executie te verzetten, op grond van hun beraad en dan blijft, gedurende dien tijd van het beraad, de executie opgeschort. Art. 1072 B. W. Daarmede zijn zij evenwel niet geholpen. Want, terwijl uit dit verzet tegen de executie blijkt, dat de aangevangen tenuitvoerlegging hun bekend was, zullen zij van het recht van verzet verstoken worden, indien dit niet door hen werd gedaan binnen veertien dagen na dat verzet tegen de executie. Als dan daardoor het verzet tegen het vonnis vervalt, dan kan de executie worden voortgezet en toch zijn de erfgenamen nog in beraad. Kunnen zij dan tegen het vonnis in verzet komen, zonder de hoe- danigheid van erfgenaam aan te nemen en de voordeelen van het beraad enz. te verliezen ? Art. 1094 B. W. Zal dit verzet tegen het vonnis bij verstek, onder het noodig voorbehoud verricht, niet eene handeling zrjn alleen tot bewaring (art. 1095 B. W.) aangezien, werd zij niet verricht, het vonnis tegen den overledene gewezen en dien- tengevolge op de nalatenschap drukkende onherstelbaar nadeel voor de nalatenschap ten gevolge zou kunnen hebben ? De hier door mij verdedigde meening omtrent het voordragen der middelen van verdediging sluit zich geheel aan het vroeger in Rechtsg. Bijbl. 1865 bl. 236 in de noot door mij verdedigde gevoelen. Het voorschrift van art. 83 § 1 moge zich aansluiten aan de bepaling van art. 5 n°. 3, men moet niet uit het oog verliezen dat de eischer- opposant slechts formeel eischer is en dat hij door het verzet weder in materieelen zin als gedaagde optreedt en dat hij dientengevolge van die middelen kan gebruik maken, welke de wet aan den gedaagde ter bestrijding van den eisch toekent, terwijl, indien de al of niet toewijzing daarvan afhankelijk is van middelen, welke vooralsnog het onderzoek van den eisch uitsluiten, dit hier even goed toegelaten moet zijn als wanneer onmiddellijk op tegenspraak geprocedeerd wordt. Moet niet de rechter in staat gesteld worden om, beide partijen gehoord, vonnis te geven, en moet hij dus ook hier niet de verde- diging vernemen, zooals hij die bij dadelijke tegenspraak vernomen zou hebben? Ik heb hier bepaaldelijk het oog op de bestrijding van dit gevoelen door Mr. v. Eossem op art. 83 bl. 138 en wanneer ik dan toegeef dat het doel van het voorschrift van art. 83 § 1 is om den geopposeerde in de gelegenheid te stellen zich voor te bereiden op de verdediging van het vonnis tegen de bezwaren door den oppo- sant aangevoerd, is het dien geopposeerde dan niet genoeg als bezwaar



		30 HOOFDST. IX. AFD. I. VERZET, TIT. II, RECHTSPLEGING. willen bepalen en dat, in tegenstelling van de gekozene woonplaats, de beteekening aan den persoon des eischers doelt op den eischer in persoon of aan zijne woonplaats, zoodat ook de werkelijke woonplaats, in tegenstelling van de gekozene, niet is uitgesloten. Moest naar het oorspronkelijk art. 83 de dagvaarding, met in acht- neming van de termijnen ten aanzien van de dagvaarding voorgeschre- ven, tegen de eerstkomende terechtzitting plaats hebben, men meende dat de hierin ten behoeve van den oorspronkelijk eischer gelegene beperking, terwijl de bepaling op zichzelve tot moeilijkheden aanleiding kon geven, overbodig werd, nu aan den ge- daagde het recht van anticipatie werd toegekend, gelijk in het tweede lid geschied is. De bepalingen omtrent het verzet zijn algemeene bepalingen voor alle gerechten, ook voor de Kantongerechten geschre- ven. Is alzoo dat recht van anticipatie ook toepasselijk bij de Kan- tongerechten ? Het moest zeker zoo zijn, maar, als de bepaling van art. 136, waarnaar in art. 83 § 2 verwezen wordt, niet aange- haald was maar uitgeschreven zooals bij de schriftelijke gedachten- wisseling in de Tweede Kamer verlangd werd, dan ware het waar- schijnlijk in het oog gevallen, dat men inderdaad niet deed wat men wilde en had moeten doen. De wijze, waarop ik art. 83 § 2 met eenvoudige inlassching van art. 136 in den tekst beschreef, sluit zijne toepasselijkheid op de Kantongerechten uit. Dit punt heeft reeds tot een levendigen strijd aanleiding gegeven die in het W. v. h. R. 6921, 6923, 6926, 6927, 6933, tusschen Mr. Polenaar en Mr. v. Rossem gevoerd is. In mijne Adviezen over burgerlijke recht s- vordering enz. bl. 58 gaf ik ook mijne meening over die vraag te kennen. De gronden, welke ik voor de uitsluiting van de anticipatie bij de Kantongerechten aldaar aanvoerde, komen mij nog altijd juist voor ; ook na hetgeen door Mrs. Haetogh en Cosman, op art. 137, bl. 47, en op art. 83, bl. 27, daarover wordt gezegd. Ik merk alleen nog op dat, waar de HH. Hartogh en Cosman op de bedoeling der wet wijzen, zij vergeten mede te deelen dat in het Antwoord op het V. V. van de Eerste Kamer met zoovele woorden gezegd wordt : �Opgemerkt mag echter ook worden, dat bij de Kantongerechten de behoefte aan anticipatie zich niet heeft doen gevoelen, daar de ge- vallen waarin zij praktisch belang heeft, daar niet voorkomen." Han- delingen 1895/1896 I, bl. 30 sub D. De noodkreet door den Heer Polenaar t. a. p. aangeheven, bewijst wel dat de onderteekenaars van



		32 HOOFDST. IX. AFD. I, VERZET TIT. II, RECHTSPLEGING. dien de oorspronkelijk eischer bij dagvaarding stelde, niet van zelf diens procureur is in het verzet. Het tegendeel nam de C. d. pr. aan. Art. 162 § 2. Niet versehij- Dit alles in de veronderstelling dat beide partijen verschynen. Is ning van par- ,jj_t _nj_e^ _net geval, dan zal de rechter, by niet-verschyning van den gedaagde in verzet, tegen dezeu verstek verleenen en op den eisch van den opposant het vroeger gewezen vonnis verbeteren of, zoo hy daartoe geen gronden vindt, het verzet ongegrond verklaren en het vonnis bevestigen. Verschijnt de opposant niet dan wordt tegen hem weder verstek verleend en de rechter zal, indien hij niet bevindt dat hy verkeerd vonniste, ztjn eerste vonnis bevestigen. Daarmede is dan verder verzet uitgesloten. Art. 87. Het is zeker niet licht te onderstellen dat de oorspronkelijk eischer niet verschijnen zal op het verzet. Toch kan het voorkomen en zelfs kan de eischer het in zijn belang achten om geen kosten te maken, wanneer hij voorziet dat de opposant moet triomfeeren, bijv. op grond van eene niet tegen te spreken nietigheid in het exploit, welke de rechter bij \'t verleenen van verstek over het hoofd zag. De wetgever onderstelt zelf de mogelijkheid van dit laatste in art. 89. Toch geeft de wet over dit geval geene bijzondere bepaling. Maar het staat vast dat op den oorspronkelijk eischer nu niet, om deze qua- liteit, art. 75 kan worden toegepast, vermits hij op den rechtdag toen hij als eischer optrad, wel degelijk verschenen is en nu als gedaagde had moeten verschijnen. Die formeele hoedanigheid van gedaagde beheerscht hier den toestand, omdat\'de regeling zelve is van zuiver formeel processueelen aard. De rechter zal derhalve verstek tegen den niet-verschenen eischer verleenen en bijv. in het straks onderstelde geval, de oorspronkelijke dagvaarding en het daarop ge- wezen vonnis vernietigen. Zou de oorspronkelijk eischer dan tegen zoodanig vonnis in verzet kunnen komen? Men onderstelle daarbij liever dat de opposant den rechter overtuigde dat de eisch, die hem aanvankelijk noch onrechtmatig, noch ongegrond voorkwam, een of ander inderdaad was. Ik zou meenen dat de wetgever den nu in het on- gelijk gestelden eischer niet anders dan hooger beroep of cassatie mocht toestaan, omdat hier de beide partijen door den eersten rech- ter, zij het dan ook niet tegenover elkander, zijn gehoord. Maar wat wil de wet? Zij kent in art. 81 het verzet toe aan den gedaagde



		34 HOOFDST. IX. AFD. I, VF.BZKT. Tl�. II, RF.CHTSPLEHING. verlegen zijn. Maar als hij opnieuw in \'t ongelijk werd gesteld, of gevonnist, zooals de wet het hier uitdrukt, zou hij dan in hoo- ger beroep kunnen komen ? Neen. �Van veroordeelingen bij verstek," zegt art. 335, �valt geen hooger beroep." Niet alleen dus omdat de veroordeelde met het verzet eerst het oordeel moet inroepen van den rechter voor wien hij gedaagd was en dien hij in de gelegenheid moet stellen om vonnis te spreken, na beide partijen gehoord te hebben, is h. beroep uitgesloten, maar ook waar het recht van verzet verviel of, als in dit geval, wordt ontnomen. Gevolgen: Het verzet binnen de daarvoor gestelde termijnen en met inacht- Schorsingvan , t. u. legging, neming der voorgeschreven vormen gedaan zijnde, schorst de tenuit- voerlegging van het vonnis. Art. 82 § 3. Wanneer de wet dit gevolg aan het verzet toekent en zegt dat dit op twee�rlei wijze kan gedaan worden, hetzij met dagvaarding, hetzij zonder deze, onder verplichting van den opposant om die dag- vaarding binnen drie dagen te doen volgen, dan wordt de schorsing als gevolg van beiderlei verzet aangewezen, zoodat de deurwaarder, wanneer hij, bij de beteekening van de in art. 83 bedoelde akten, de verklaring ontvangt dat de veroordeelde zich verzet, van verdere executie voorshands moet afzien. Hij kan dan evenwel voortgaan, wanneer binnen drie dagen eene dagvaarding niet volgt. Anders moet voor het al of niet voortzetten der executie het vonnis op het verzet worden afgewacht. Ik heb van schorsing gesproken, terwijl de wet van stuiting spreekt. Ware hier werkelijk stuiting aan te nemen, de executie zou vervallen en later niet dan op nieuw kunnen aanvangen. Ware dit zoo, dan zou ook, wanneer het verzet niet binnen drie dagen door een dagvaarding gevolgd werd, stuiting plaats hebben en de executant van voren af aan moeten beginnen. Doch niet altijd wordt het onder- scheid tusschen schorsen en stuiten, noch in \'t gewone spraakgebruik noch in de wet, streng in acht genomen. En wanneer men dan be- denkt dat de wetgever, wanneer hij van de voorloopige tenuitvoer- legging der vonnissen niettegenstaande verzet of hooger beroep spreekt, daarmede bedoelt de schorsende kracht van het hooger beroep uit te sluiten, zooals art. 350 bepaalt; dat de wetgever in art. 398 be- paalt, dat het beroep in cassatie een schorsende kracht heeft buiten de gevallen, waarin de rechter de voorloopige tenuitvoerlegging



		§ 155. AANLEG RN IN8TRUCT1R VAN HUT GEDING. 35 heeft bevolen en dat hij die voorloopige tenuitvoerlegging kan bevelen, dus de schorsende kracht wegnemen, niettegen- staande verzet of hooger beroep, dan raag men veilig aannemen, dat hij ook bij het verzet een schorsende en niet eene stui- tende kracht onderstelt. Voeg daarbij dat art. 159 C. de pr. sprak van �suspend 1\'ex�cution" en dat in art. 61 W. 1830, de holl. tekst had: stuit, de fransche : s u s p e n d. Wanneer de opposant in het geheel geen middelen in het exploit heeft opgenomen, moet nietigverklaring daarvan volgen, doch wan- neer hij niet alle middelen van verzet in zijn exploit heeft opgeno- men, kan daarop toch nimmer, al neemt men de verplichting daartoe aan, het exploit nietig verklaard worden; maar zal hij op zijne aan- gebrachte middelen in het ongelijk gesteld zijnde, in hooger beroep verstoken zijn van het aanvoeren van die middelen of zal hij, met. toepassing van art. 348 en in zoover dit artikel het toelaat, ze kunnen aanvoeren? Ik laat deze vraag ter beantwoording aan hen, die van de orde in de verdediging, zooals de wet die in \'t proces op tegenspraak regelde, hier niet willen weten. Het verzet heeft bovendien tengevolge dat het gewezen vonnis wel Vonnis blijft; voortbestaan kracht behoudt, maar dat toch de beslissing op losse schroeven wordt twijfelachtig. gesteld en het geding, dat aanvankelijk door het bij verstek gewezen vonnis gesloten was, op nieuw behandeld wordt en naar aanleiding daarvan dooi den rechter een tweede vonnis zal moeten worden gewezen. Het vonnis behoudt kracht, want de tenuitvoerlegging wordt slechts geschorst; wat dus krachtens het vonnis geschied is, blijft stand houden totdat het vonnis door den rechter vernietigd zal zijn en wanneer de tenuitvoerlegging bij voorraad, niettegenstaande verzet, is bevo- len, geschiedt deze niet anders dan krachtens het bij verstek gewezen vonnis. De eischer en de gedaagde, ofschoon formeel van rollen ver- wisselende, blijven materieel de een op het standpunt van den aan- valler, de ander op dat van aangevallene staan, al wordt de ver- dediging van een passieve, wat zij tot dusver geweest is, nu eene actieve (zie hierboven bl. 25). Heeft de eischer wijziging of vermin- dering in zijn eisch gebracht en is alzoo daarop het vonnis bij verstek gewezen, hij zal daarop niet terug kunnen komen. Immers hij heeft daardoor te kennen gegeven dat hij op hetgeen hij vorderde slechts ten deele recht had of slechts z�� als hij het in de laatste



		36 HOOFDST. IX. AFD. I. VERZET. T1T. I. HET RECHTSMIDDEL.

		plaats vorderde. De gedaagde, na opposant, kan alleen tegen het vonnis opkomen, dat op den verminderden of gewijzigden eisch werd gewezen; ander vonnis en andere eisch zijn er niet. Zal de eischer zijnerzijds de voorloopige tenuitvoerlegging van het vonnis, en niettegenstaande hooger beroep, kunnen vorderen, indien deze niet bij het bij verstek gewezen vonnis was bevolen ? Neen; want, had hij deze aanvankelijk niet gevorderd, dan ging hij nu zijnen oorspronkelijken eisch vermeerderen, wat art. 134 verbiedt. Had hij ze gevorderd, maar werd zij door den rechter afgewezen, hij kan daarop niet terugkomen, omdat het verzet niet aan den eischer is gegeven als een middel om tegen het vonnis op te komen en de strijd bepaald wordt door de middelen van verwering van den opposant en deze slechts middellijk tegen den eisch, onmiddellijk tegen het vonnis gericht zijn. Zoo zal ook, wanneer de eischer, bij het bij verstek gewezen vonnis, gedeeltelijk in het ongelijk gesteld werd, het tegen het vonnis ingestelde verzet hem niet de gelegen- heid geven om ook in dit gedeelte van het vonnis, dat immers door den opposant niet aangevallen wordt, verandering te verkrijgen. De wet kent geen incidenteel verzet, maar heeft voor den gedeeltelijk in het ongelijk gestelden eischer, evenals wanneer hier de eisch ge- heel ontzegd werd, slechts het middel van hooger beroep of cassatie en waar deze middelen niet voor hem openstaan, niet anders dan den plicht om in het vonnis te berusten. Zal de gedaagde, nu opposant, van het middel van verzet gebruik kunnen maken om de voorloopige tenuitvoerlegging te bestrijden? Dit lijdt m. i. geen twijfel.\' Al schorst zijn verzet die voorloopige tenuitvoerlegging niet, zijn verzet geldt het vonnis en die bijko- mende veroordeeling werd ook bij verstek tegen hem uitgesproken. Gelijk in geval van hooger beroep de hoogere rechter van dii twist- punt wordt gesaisisseerd, zoo is \'t hier de rechter die het vonnis wees, van wien van \'t geheele vonnis, en dus ook van dit deel, verbetering kan worden gevraagd en, zoo niet bij dagvaarding op korten termijn, dan bij eene incidenteele conclusie ter terechtzitting. Meer gedaa»- Wanneer meer gedaagden allen by verstek zijn veroordeeld en alzoo den allen bij overeenkomstig art. 78 allen in een en hetzelfde vonnis bij verstek v6ist ck. ver^-oordeeld. begrepen zijn geworden, zullen zij ieder op zichzelf in verzet kunnen komen. Zij zullen dit gezamenlijk moeten doen of met dagvaarding van de anderen, of ook alleen kunnen optreden naar de onderscheidingen



		38 HO0PD�T. IX. AK�. I. VKRZKT. TIT. II, KKCHTSPLKGINU. worden. Had de gedaagde redenen van wraking tegen een of ander deskundige, hij zal die natuurlijk niet meer kunnen aanvoeren, maar toch ook de juistheid van het uitgesproken oordeel daarmede kunnen bestrijden. Zoo zal hij zelfs een nieuw onderzoek door deskundigen of eene nieuwe plaatsopneming kunnen vragen, doch de rechter zal de bestrijding ongegrond en het licht, dat hij uit de plaatsopneming of uit het onderzoek der deskundigen verkregen heeft, afdoende achtende, het verzoek afwijzen. Geldt het een getuigenverhoor, dan is de zaak niet zoo gemakkelijk te beslissen. Het lijdt, dunkt mij, geen twijfel, dat het tegenbewijs, hetwelk bij een contradictoir getuigenverhoor van rechtswege vrijstaat, zoodat de gedaagde (wij nemen nu hier aan dat de eischer \'t bewijs voert) van zelf bevoegd is om ook zijnerzijds getuigen te doen hooren, die het tegenovergestelde geacht worden te zullen verklaren van de feiten, die door den eischer gesteld en door zijne getuigen bevestigd zullen worden, ook in het geding van verzet aan den oorspronkelijk ge- daagde, nu opposant, moet worden toegekend. Maar zal overigens het ambtshalve bevolen en door den eischer geleverd getuigenbewijs door den opposant, die daarbij niet tegenwoordig geweest is, moe- ten worden aangenomen zooals het daar ligt ? of zal hij een nieuw verhoor van de getuigen kunnen vorderen ? Wanneer van het getui- genverhoor een procesverbaal is opgemaakt, moet de waarheid van hetgeen daarin geconstateerd werd worden aangenomen en staat het alzoo vast, dat de getuigen de daarin vermelde verklaringen hebben afgelegd. Dan komt het mij voor dat de opposant het nadeel niet kan ontgaan, dat hij de gelegenheid heeft gemist ook zijnerzijds tot de juistheid van die verklaringen door tegenvragen enz. mede te werken ; nu zal hij zich tot de bestrijding van de geloofwaardigheid der getuigen en tot bestrijding der daaruit afgeleide gevolgtrekkingen voor de zaak in geschil moeten bepalen en tot het vragen van een nieuw getuigenverhoor omtrent feiten welke niet hij, maar de eischer te bewijzen heeft, geen recht hebben ; w�l, gelijk ik opmerkte, omtrent feiten, waaruit het tegendeel daarvan zou blijken. Werd er geen procesverbaal van het getuigenverhoor opgemaakt, dan moge het vonnis al geen bewijs opleveren van de afgelegde ver- klaringen, de opposant zal niet anders kunnen vorderen dan om tot tegenbewijs te worden toegelaten, maar, al kan hij tegen de geloof- waardigheid van de gehoorde getuigen bezwaren inbrengen en daar- door de bewijskracht van hunne verklaringen verzwakken, als de



		40 HOOFDST. IX. APD. I. VERZET. TIT. II, RECHTSPLEGING. ren, om te verlangen dat in het vonnis op het verzet, ook wanneer het vonnis op dezelfde gronden bevestigd wordt, die motieven worden nageschreven. Maar als men de letter met den geest van \'t artikel in verband brengt, dan heeft die altijd geld kostende omslag geen zin. De verwijzing naar het eerste vonnis is des te meer geoorloofd, omdat dit vonnis is blijven bestaan en in dat bestaan wel wankel is geworden, doch door de bevestiging staande wordt gehouden, Verg. Gaksonnkt V, § 1055, Het dictum van het vonnis behoeft ook, behalve de uitspraak over de kosten in geval van bevestiging, niet anders in te houden dan de verklaring des rechters, dat hij het bij verstek gewezen vonnis bevestigt, dewijl het eerste vonnis alsdan zijn kracht blijft behouden. Dat de defaillant de kosten van de verstekprocedure en die van het verstekvonnis voor zijne rekening blijft houden, is wel het gevolg daar- van, dat hij, dewijl hij behoorlijk gedagvaard is geworden, ook had behooren te verschijnen. Al geeft de wet hem niettemin het middel van verzet, opdat hij zich nog kunne doen hooren, nergens geeft zij hem de gelegenheid om zich wegens zijn wegblijven te verschoonen. Ook had hij de kosten die het hier geldt, den eischer kunnen bespa- ren, die, al wordt hij ten slotte in het ongelijk gesteld, ze niet, als hij, onmiddellijk veroorzaakt heeft. Buiten bepaling van de wet is echter eene andere beschouwing niet zonder grond. Onze wetgever volgde Bkrhiat St. Prix, die bij ontstentenis van een wettelijke bepaling tot het in ons artikel be- paalde kwam, doch andere uitleggers van den C. de pr. als Carr�, Chauveau en Boncenne leidden uit het stilzwijgen van de wet in vergelijking met de bepaling van de Ord. 1667 en uit de reden waarom verzet wordt toegekend af, dat, als de defaillant het proces won, alle kosten ten laste van den geopposeerde moeten komen. De Ord. wilde nl. niet tot verzet toelaten, voordat de kosten van verstek waren vergoed; die bepaling liet men vervallen en men bepaalde als algemeenen regel, zonder hier iets anders te zeggen, dat de in het ongelijk gestelde partij in de kosten behoorde veroordeeld te worden en terwijl nu het eerste vonnis met de veroordeeling in de kosten daarbij uitgesproken, vernietigd werd, verviel ook de daarbij uitge- sproken veroordeeling in de kosten. Terwijl voorts de reden waarom verzet wordt toegekend daarin gelegen moet zijn, dat de veroordeelde geen kennis van dagvaarding en vonnis heeft verkregen en het