Griet fen Hijehoarne.

Grap yn twa iilkomsten

P o i\'F* r y s k e Troch,

■"►Ik®
■*«<«

Ljouwert, R. van der Velde, 1898

/£o_t 0,/é\\

Griet fen Nijehoarne.

Grap in twa ütkomsten.

Ljouwert, R. van der Velde. 1898.

Akke, bijierre hftshaldster by Grouslra.

Griet, hjar dochter (ienfiildich).

postwnder.
Skipper.
Karrerider.
tsjinder.

------^=8-«-«==

// toaniel is in foarhiïs. Op \'e eftergroun in daar, dg nei
de strjille liedt. In greate houten skoaltel fen binnen op \'e
daar; in racm op \'e eftergroun; op il toaniel in smet Itois-
kensket, mei in tukje; fierst nei de efterkant; aan eltse side
in door. II iene diel is il kanloar, de oare romte is foarhiïs,
behinge mei allerhande reclame blédden, printen mei greate
letters, goêdfoar \'l eacli. As adoertinsjes .JENICII OANBOD ■

noch nea fortoand en bet for f 2.50. frouljue\'

PAK TA! II.IIR IS IT TO KRIJEN." In greate koer mei
pakjes (b.g. turven mei papier biklaid.) Stoel\'ten, tafel, lesse-
naer, greate reiden stoel. Op \'e tafel kranten en hivet boeken,
In great mans pelrel.

.1 a n, (sit by de tafel to sliepen en droomt hul op.)

Hui hwet! .... net aldendonder tagelyk! . . . .

doch ris tiid! .... nel sa trjuvve!.....Jimm\'

scille woi redt wirdc! ! .... In ryksdaelder hjer! ....
Jild by de lisk .... seaft hwet ....

Akke, (ropl efter de skermen):
Jan! !

Jan, (droomt trochj:

To bek liwel!.....limme raenie il hüs ut il steecl.

Akke, (efter \'e skermen):
Jan! !

Jan, (forheard wekker):

Hwet wie del? Hopt de alde tante\'? (lüd) Hjir
sa! ... . Hwet is er oan¹? (stiet op en sjocht op \'t
harloasje) Ho lier liawwe wy \'t mei de tiid\'? Dy
divel! Njoggen ure! \'t Is skande! al sa lel!

OARDE TOANIEL.
Akke, (komt op; hja hul ivirk bg hjar):
Wrachtich, der is er, dy glüpert. Siz ris heite!
biste doaf wirden\'?

.1 a n:
ü kremis né; ik haw de jierren noch net. (hg
giet mei de mille op, om \'e tosken -yen to liften, (lak
foar hjar steun:) Sjoch my mar ris yn \'e kammen;
hja binne \'r allegjearre noch, en sa geef as in bil-
jetbal, man! ....

Akke, (sjocht er nei, mar net lo mal):
Wrachtig hjer! mar der efter mekearje noch wa
Binne dal de forstanskjizkes net\'? Ho sizze se dan
ek? .... Mar sa komst er net foar wei, baes! Ik
haw twaris roppen en goed roppen ek, tige lüd ....
mar der waerd gjin andert jown.

J a n, (kin ris opstekke en der lang mei ompiele):
\'t Is ek wier, mar de earsle kear haw \'k il net
heard, en de oarde kear koe \'k er sa gau nel by.
Tink er om, dat ik hwet yn \'e kop haw . . . dat . . .

Akke, (hastich ynfallende):
Dal rolsje wol, da\'s mei hommen en kallen ek
al sa; fen soks hest neat foar .... mar hwêrom
krige ik gjin andert!

J a n:
In minske kin gjin twa dingen lagelyk dwaen, sa
vviis binn\' jou ek wol, minske .... Ik sliepte in
deuntje, in lyls knipperke .... en nou wit jou il
oare wol, net\'.\'

A k k e :
Nou, nou! dat is ek gnaj), dèr lor hitellel de
keapman dy net, wol? Dan moat ik oars yn \'l span.
\'t Is: Adam, gy zult werken!\'\' jonge!!

.1 a n, (deftich):
Ja heer, ik zal!" Mar alles op syn tiid. As ik
nachts yn \'e baen bin, dan is \'t net mcar as binlik,
dat ik oer dei in knipperke nim, wol?

A k k e :
Hear my sa\'n hans ris oan; dat is dyn eigen
skuld, sokses! Dat hat neat noadieli, bliuw stil
by üs thi\'is. Ik neam it ek lang net f\'etsoenlik, om
sa\'n godganskelike nacht by san faeni to silten;
der komt neat gjin goeds fen.

Jan, (kin wol hwet ynpakké):
De ienc scoe \'t dwaen, en d\' oare scoe \'t lilte,
kiekt as mei \'t Isjerkegean, mar ik siz mar: immen
dy san tiid etter de rêch hat, is al en stik om \'e
hoek, sa stiet dat. Dij moan-daegen, dat seit hwet,
Akkemoai!

A k k e :
Ei ju, mei dyn Akkemoai, sliepmiïtse! Mar ho-
Iblle pakjes heste fen \'e moarn al makke\'?

Fen \'e moarn net san bulte, mar jus ter sa om
en \'e by de 800; dy gean hjoèd wol wer oan \'e man.

Akke, (giet silten en beart):

Nou raes ik il ut! 800\'?! En dat op snein\'? \'t Is
om ryk wirden lo dwaen. 800, seit er!

Jan, (droechtvei):
800, sei er!

Akke:
800 ryksdaelders, hofolle is dat mei \'n oar"?
Jan, (skürt him yn \'t hier):

800 ryksdaelders\'?.....Ia, stil ris .... 4 ryks-
daelders is tsien goune .... en acht ryksdaelders
wirdl tweintich .... dan is 800 .... kremis, hwet in
ein .... dat mei wol mei de fiitkop mjitten wirde . . .
il wirdt sa lvk- er- nóch in Ivts twatüzen goune . ..
Hu! ! hwet \'n jild.

Och! Och! hwet in protte, net\'?

Ja, mar dat is gjin frij jild! Tink er om, dat
sptillsje kost de këapman sols ek sinten.

Do holle haldl hy er grif fen oer; der doar ik inyn
kop wol op ófslaen litte.

Kn, dan in oaren or wor op; dat wio not woi! . . .
Mar \'e .... I scil wol i\'itkinne, dat haw \'k wol yn
\'o mot.

Don host altyd sokkc hcalwize praetsjos. Mar is
do koapinan foar^L?

Ja n (opslaende):
Hawwc jy boadskip\'? dan scil ik hini roppe.
Akkc {haldl him by de momve):

Ki nó, ju! ik woo dy allinno efkes sprckke . . . .
Invet twisken i\'is togjearre wiste\'? Gcan efkes wor
sillon.

Jan, (giet noflik sitteiï):

Dat kin wol, Mary sjocht it doch net.

Gekheid allegjearre! Dat jonge nèsl moast dy

mar ut \'e holle sotto; dor is noat mei op tojeien!
dy hielc Mary is neat . . . Mar ik woo nou mar
sizzo .... men wirdt allo dagen in dei alder, is
\'t sa net? (hja skikt hwet oan.)

J a n (skikt hwet óf.}

Dal loauw ik op slach. dat }«iel me ide hounen
on katten ck sa, dor yn hawwc wy minsken ek al
neat foar. (Lüd fen siden.) \'t Wirdt hjir waerm.

.Ikke:
Kn dan altyd hy \'n oar om Ie hoislerjen, da \'s
alles net.

Jan, (t rommet mei de fingers op \'e tafel).
Ek al wer wier.

Akkc:
Ik haw altyd tige siinich west.... net in cint onnut
fordien; merken, güchelderije, sindelingsfeesten, en
oare kemeedsjes haw \'k nea oan dien; altyd tln\'is.

.T a n :
Hiel wol leauwe!

A k k e :
Ik haw wol faek trouwe kind, mar ik soarge \'r
altyd tsjin oan.

.1 a n:
Dal seil \'t wol, \'t is ek in hiele ündernimming dat
trouwen .... best higripe, hjer! hiel wol leauwe!

A k k e, (skikt oan):
O, hea ja! Faker as iens, en mei forname
feintcn wol, .... mar it rjuchte sin foei er net op,
moasle linke.

Jan, (brimt, en skikt om):
Dat moat er al by, oars seoe men er fen .... (hij
makket de biweging fen koarjen, mar net fiis ef to
mal).

Akke:
\'t Is my mennich kear oanbean, mar men for-
mindert yen faek gauer nóch.

Jan:
Ja, de keuken giet altyd net mei.

Akke:
As men noch gnap yn \'t habyt is, dan taant it al
gau hwet, as men mei sa\'n arbeider nei \'t Gritenij-
hüs draeit; .... mar .... o! .... as er dan ris in team
pykjes komme, dan seit it hwet, jonge!

Jan:
Dat jowt libbcn yn \'e brouwerij, en dan wil men
ek, hwcr men mei it kaptael hinne moat, oars giet
it mei in arbeider ek al oan en wyld 1\'rjemd, hwette\'?

A k k e :
Ja, stumper! mar der heart mear to wezen ....
Hja moatte de bukjes middeis fol hawwe.

Jan:
As \'t lije kin twaris deis, scille se goed ül \'e
kluten sjitte.

Akkc:
Sa is \'t al, en dan wol men se ck noch ljeafst
hwel gnaj) oer \'e slrielle rinnen hawwe, en dal spant
faek .... ik haw dat sa folie al sjoen, stumper!

Jan:
Jou hawwe al hwet bilibbe, dat haw \'k al yn \'e
kier.

A k k e:
Praet er my net fen, \'t is al gau earmoed hwet
de klok slacht. De breidsjurk wirdt al ridlik gau
ül \'n oar toarnd, om der de herten mei op lo toaien,
en sa giet il mei de mans-liifdracht fen \'t selde,
der springe de hoesten al rimpen yn om, hwent
cinlen binn\' er dan net.

.1 a n:
Nou ja, sa giet il al, mar der kin elk op passé,
dan mat de pronk yn \'t kammenet bljiïwe.

A k k e:
Ei slumper, de gloarje is mei \'t trouwen ül,
moast linke, mar \'t komt \'n hulle dal \'n hopen
manljue to jonge frouljue nimme, wolsl wol leaue\'?
(hja skikt oan.)

Jan, (skikt óf):
\'t Seil \'t wol.

Akkc:
Hcst my jusler moarn ek sjoen, mei de nije manier.\'

.1 a n:
Ik tochte al, ho giet Akke sa nei de preek
Ja, hwet deftich!

A k k e, {Mier):
Nou, ho liek it?

Jan:
Jou wieren de alde noch al ... .
Akke, (brimstich):
Ei, ilcan op ju!

Nou, mar ik seoe hwet yn fortrouwen vvilte. Komt
it hast\'? Ik wird nijsgjirrich.

A k k e:
Ei ja, ju, mar men rekket dan oan \'t praet.

Akke:
En i\'en praet komt praet, is \'t sa net\'?

Jan:
Niks wisser as dat!

Akke:
Mar ik woe nou mar sizzc, don .... e ... . praetst
er net oer?

Jan:
Sa stom as in flsk, hear!

Akke:
Nou ja .... ik haw jusler wer \'n pakje kolt, of
ljeaver lielje lillen.

Jan:
Ei! ... . Ek sin yn .... \'e (hg wiist op it petret)
to mar.

Akke:
Ei né, ju! mar nou sict der de bon wer net

.1 a n:
\'t Spyt my om jou minske, en om jou skoandere
ryksdaelders; hja binne nei de gribes.

Akke:
Üa\'s neat, dan freegje ik to Maeije 5 goune niear,
as ik soun bliuw. De keapman lit my dochs net
gean; ik liaw sa lang al by syn folk tahalden!
Mar giel dit spul hjir wol earlik ta . . . . hwct oar-
nearreste\'?

Jan: (forheard):
Nou! nou! tink je dan ....

Akke, (hwct foarser):

Dat dou en de keapman dealiske goed wille hwer

dat ding yn is! Ja! En nou balde jimme dat pakje

sa lang efteröf, as de rjuchte Jozep komt. (Hja

sjocht him iige oan en biicht ixe.i him oer) Hwette?\'?

J a n :
Dit rint to fier .... Mien jy dat de keapman falsk
spul spilet? De bon sit lor goed yn ien fen \'e pak-
ken .... de keapman bat Ander twa geli\'igen wei il
lol yn it brieve-sekje, en sa mids de oare sekjes
yn \'e koer dien. As ei^- nou wer in pak makke
wiide moat, komt er wer sa\'n dinges by yn. De
oaren hawwe allegearre in skiën pompierke; dy it
treft, dy treft it. Sa giet it mei sok spul.

Akke:
Dos de keapman bat it lot sels yn sa\'n brieveslüfke
dien\'?

.1 a n :
Niks fèster!

Akke:
Nou mar, harkvis! dan wil dy skarlün ek wol
hwer dal ding yn sit. Dou makkest my neat wiis.

J a n :
Dat moat by witte.

Akke:
As ik mar wist as by \'I wist, dan wisl ik wol,
bwel ik wisl.

J a n:
Dat is jou saek.

Akke:
Dou wist wol mear aste si/.ze wolste, heite! Aste
iny dat pak yn \'e hannen moffelste, dan sit er lor
dy ek hvvct op .... Ik ïieam il dom as \'t dal öfslachste.

Akke:
Ja, ja! Jou saek, syn saek, myn saek .... sa
kom ik gjin slap foariit, ik wird neal wizer.

J a n:
Dal hat ek neat uoadieli, jou biime ald en wiis
genóch.

Akke:
Aid\'? hwet linkste\'? Ik bin op \'t fleurichst fen
myn libben, ik boarlsje noch mei hannen en foetten
as \'t wêze moal.

J a n:
As jy noch 500 jier to goede hienen, dan scoe\'k
sizzc: ja.

Akke:
Nou, mar dou beklappest my nel\'?

Jan:
Keapje Isien pakken tagelyk, dan moal il al malle
bryk rinne as \'t lol der nel by is.

Akke:
Ja, lo mar! .... Sa scocne jimmc wol wolle . . . .
Isien ryksdaelders, dal wie /\'25; ik lak jimme hwet.

Jan:
En /\'.") fen \'e oare pakjes, dal wie op \'e kop öl\'
tritich goune .... dat wie net wei; sokke klanten
mar mear.

Akke:
Ik kom er wol efter, hei te!

.1 a n :
Dan lal jy my neat óf.

Akke:
Sa gnap scil ik nou ris wêze. (óf).

Ja, as jy my ülheare wolle, tante, dan moarns
earder opstean. Ik mat er om gnize. Dy linkl de
keapman ek noch to fangen, \'t Is al in rare boel;
fen to foaren koe er it selde goed lor helte minder
net slile, en nou er pakketten fen makke binne lor
mear as de helle djürder, nou fleane se it hüs üt
\'t sleed, (niml de krant) San adferlinsje docht er ek
in bulte oan ta, der moat hwet bombaerje by sok
spil; il moat mal yn \'t each rinne.

(i roustra (gnap klaeid, wijt joai):
Moarn Jan!

Jan, (opstien):
Moarn keapman! goed sliept\'?
G r oust r a
Dat giet noch al ... . Gjin nijs\'?

Jan:
Allinne de krante fen justcrjoun, ol ljeaver, dy
fen Snieun.

G roustra:
Stiet de adfertinsje er goed yn\'?

Jan:
Dat scoe \'k linke. Op in roede distansje kin men
\'t wol lèzc. (haldt de krant omheech)

G roustra, (ninü de krant):

LH ris sjcn! .... Great genóch, \'t hic eigentlyk
nel hoefd, \'t rint nou al sa drok; mar dêrom nel,
heller in kear to faek as net. \'t Is in hiel relaes.

.1 a n:
\'t Selde fcn forline wike, keapman?

Ne, oars op makke; hear mar (hg lést): ..Lèz mei

oandachtü rammen! lammen! fammen! jonge wid-

douen! jiffers! alders en lalden! .... San oanbod

is jimme noch nea dien; meitsjegebrük fen de kans."

.1 a ii:
Dat seil wol yn \'t each rinne; der scil my hwcr
hwet op los stouwen komme. As de skiere roeken
op in deade hazze.

En as de feinten op en lodderige kaslleinst\'aem.
Mar hear fjirder (lest): Attinsjeü Al dy jingc, dy
hy my for 2.50 keapje in f\'rouljue\'s-pakkel, hwer
yn is:

No. 1. In prachtige doekspjelde.

No. 2. In pcar earknoppen.

No. 3. In medaljon, alles nei de léste moade
makke, mei echte stjinnen, alles kersfêsk i\'il Parys.
Dan noch in moaije portemcnée, stevige knip, en
smeudig lear; dit ding bat allinne de wearde fen/2.50.

.1 a n, (for him sels):
Ja, as er in ryksdaelder yn is.

Groustra:
Sciste hwet?

Jan:
Ikke¹?\'? .... Gjin wird, hear!

G roustra, (lèsi):
fen /\'2.50. Mar dit is noch alles net.

Boppedien krijt men er noch op ta: in potsjc
pomade, in stik lekkere sjippe, in lleske lodderein.

Mar liear nou noch ris!! Noch folie frjeamder
is \'t, dat yn ien ten <le pakjes in bon sloppe is lor
\'n man, in gnap jongkearel ten 27 jier, fiks ten liif
en lca, nollik timperemint, en in kaptaeltsjc ten
/\'10.000 (lal er as houlyksgoed meitoagct.

Jan, (for hiin sels):
Dat is noch il oarrcgeneele.

(1 ro u s tra:
Hwet wie \'l\\\'

Jan:
\'t Is keapjen as jaen, sei \'k sa.

(i r o n s t r a, (lést):
Rep jimme nou lammen, dy graech by de man
sliepe wolle, hjir is kans .... Skrep oan, car \'l lo
lel is ... . nim in pak by Groustra op e Kenine-
pólle to Hjearenfaen No. 11. De pakketten wirde
allinne ófjoun ten moarns healwei alven out. toalf
ure Dan is mei iens it portret to sjen ten de man
dèr \'l om giet. Oer de post troch en wikscl Ien
/ 2..")((, der moat opstean: de man. Briefskrjuwen
net noadich .... Pas nou op! ....

Jan, (forheard):
Hwet is er to redden, keapman\'?

(iroust ra:
Neat. Hear mar! (lést) Dy gelid de l\'aem, dy de
bon 1\'ynl, gjin smnigheid yn \'e jongkearel hal, scil
hjar de som Ien /\'.")()()() op \'e han leid wirde ....
iijiroan kin men sjen dat de saek earlik tagict.
(pralende) Nou Jan, ho likct dat\'.\'

J a n:
\'t Leste is my rejael genöch, keapman!
(i r o u s t ra:

Dal is jusl de trekpleister.....longe lija korarae

noch mear op \'e /\'5000 óf dan op \'e man.

J a n:
Dat hat de kaepman mis; alle fammen, dy hjir
al west hawwe, slik je hjar om \'e müle as hja it
portret sjogge, dat is sa.

(ï ro ustra:
Nou, sa folie to better. (er wirdt skille)

Jan, (kipet troch de doar, dy hivet iepen dien

Men heart drok praten en roppen, as: in pakje!"

twa pakjes!" hjir is jild !", Ik wie earst!"

Hjir sa, in pakje!" Hjir heite, earst my hclpc!"

Jan, (docht de doar fêst en seit):
Dit wirdt hwet, keapman! de slrjilte stiel lol,
hja lykje wol gek.

(i ro ustra.
Hop gau: 1\'oar healwei elven net iepen."

J a n, (ropt Iroch de doar):
Wy dogge foar healwei alven net iepen!

(i r o u s t r a:
Hest de folgnummers al roundield\'?

Jan:
Neat er fen, hear!

Groustra:
Gean efterom, en doch dal, oars is er gjin hüs
mei to halden.

Best keapman! Mar scoe \'t net best wèze om mar
op to dwaeif.\' IIja mochten ris wcr foartgean, ....
en ellse ryksdaelder is er ien.

(i roustra:
Hja gean sa gau net; it folk is krekt as de bern,
as hja \'t sa mar krije kinne is gau de aerdigheid er
óf: ho mear hongerlapjc, ho fülder.

Jan, (sjocht Iroch \'t raem):
To dan mar; Jandoarje my, hwet in smitc folk;
as wy mar pakjes genóch hawwe.

(1 r o n s t ra:
Dat scil wol gean. Jow margau do nummers óf.

Jan, (óf iroch in syddoar):

Gronstra, (giet yn \'t kanioar, nimt en pakje ut
e lesscncr):
Sjca sa! Men moal rounom op bitocht weze (slacht
o[) il pakje). Hjir sit de aep yn; ik scil it mar ünder
de lessenaer lizze, dan haw \'k il by \'e han as de
rjnchlc komt, dy ik it yn \'e han spylje wol. As ik
it brievesekjc net murken hie, dan bic k er mei
lans west, mar ik haw *t god tank sels ynpakt, nel
ien wil er hwet fen. Jan ek net. \'t Scoe ek al to
mal wèze as ik yn forkearde bannen forfoel. \'I Lcit
al in wike kant en klear, en Antje komt mar net.
\'I Is oars sa \'n aerig fanke. Ik kin hjar ek net best
in pakje presint jaen. As it nou Sinlerklaes wie dan
seoe \'t er op trocb kinne. Wy wiemen oars in aerig
pearke.

6c TOANIEL.
(In postrinder komt troch de doar dêr Jan ütgien is.)
G r o ust ra:
Hawwe je hwet lor my\'?

P o s l r i n d e r:
Asjebleaft, sa\'n en njuggentig postwiksels. (jowt
it pak)

G r o u s t r a, (nimt se)-
Moai hcar.

Pos tri n d e r:
De groelenis fen de poslmastcr en as jy sa goed

wêze wocnen, om appart to kommen om it jild, hwent
yn de gewoane tiid moastcn de ljuc er oars to lang
nei wachlje.

G roustra:
Mei alle soarten fen ljeafde.

Postrind c-r:
Hjir binn\' ek noch trije brieven. . . . Nou, moarn.

Akkc komt wiles op.
Moarn keapman! Goed sliept?

Groustra:
Tankje. Jou ek?

A k k e: hja hal in fetsje mei
wetter om óf te nimmen.

Hearlik! Mar hwet stiet my der in smitc folk
buten; \'t is krekt as \'t wykmerke is. Dit scil hjir
strak in gedoente jaen; de postrinder koe er hast
net troch wrotte; ik moast him la de efterdoar yn
litte.

Ja, \'t is hjoed ek hwet erg drok. (Hij kin post-
wiksels teikenje).

Ik scoe noch gau efkes de boel hwet ófnimme,
straks is er gjin tiid, dan scoc nicht Antsje by my
komme.

Groustra (wrinwt him yn \'e
hannen.)

Hja hat it mij ünthjitten, juster joun.

Kom, dat stiet my oan! (giet óftroch in syddoar
yn \'l kanloar.)

A k k e : (Allinne.)

Kom, nou haw \'k it effen ram om \'e hanncn.
Nou gau de boel ris troch sneupe; .... ik stean dit
spul net, der scil wol in apart pakje wèze. (giet yn
7 kanloar). Allegjearre lyk, it iene neat oars as *t
oare, net greater ef lytser, alhiel gjin ünderskied.
\'t Is jammer, neat to bespeuren. Wist ik mar hwer
dat ding yn sicl, dan seoe ik \'t Antsje gau stil ta-
triuwe. Dat fanke is sljucht op \'e keapman, en hy
op bjar. Ik haw sels mar lotte om it in oar lït \'e
bannen to balden, hwent as de keapman troude
mei in pur frjeamd, dan koe ik op \'e fingerseinen
sügje .... Mar nou ik wit dat myn sustersdochter in
pear cagen op \'e keapman smiten bat, nou scil ik
for bjar yn \'t span. Hja scoe tige mei him iinder
dak wèze. Jan niient fêst, dat ik ek gading meitsje,
mar ocb hea, né! Ik haw sa faek de line al om
\'t hea smiten, mar lak, hear! Hy bet mear cagen
for myn nicht. Jan en ik, dat scoe better lykje.
(Hja bisjocht de pakjes mar en reaget dertroch de
boel om, il apparte pak er midden.) Ljeave tiid,
de bielc bringst om! Mar gau wcr oprèdde. (hja
steapelt u>er op.)

Jan (stil for \'t liikje.)

Hwet giet dy er ut, de aldc is oan \'t sneupen.
(Lüd): Siz riz, wirdt de boel nei-snuffele? Is \'t er
net by\'?

Ocb bern, ik wie oan \'t ófnimmen en der giet de
hiele kream .... ik scoe ....

Jan:
Ris kiipje as de bon ek to finen wie, is \'t sa net\'?

(Akke is driftig oan \'t opsteapeljen.)

Jan:
Pak jou bisen mar gau, hwent w}^r dogge opslag
de doar iepen.

Kommendjearje dou de houn en blaf sels; ik scil
gean hwennear ik wol.

Jan:
Kom strak mar wer, hear! (Akke óf.)

Jan (sjiicht de wiksels nei.)

In pak postwiksels! \'t (liet best hjoed. Mar liwer
is de keapman? (Ropt): Is de keapman foar\'? \'t is
sa healwei alven.

G r o u s t r a (ropt):

Ja, dêrmei! Skriüw mar adressen op \'e pakjes.

Best keapman! (Lest):

Mefrou de widdou Poat to Snits.

(As \'t opskreaun is)

JitFer Smid to Lekkum.



		\\

		R. VAN DER VELDE, FIRMA Ci NOE LZN., Nieuwestad Leeuwarden.

		BOEK- en KUNSTHANDEL

		£fiAg&5iLjjffit vnsïa *Kanfoor en Scfjrijfbefjoeffefl. LEESBIBLIOTHEEK, waarin p.m. 4000 werken van de beste schrijvers zijn opgenomen. LEESINRICHTING van NIEUWE ROMANS.**

		Sccïinvicntinq van ^i\'idock^iitcn.

		%0g~ Steeds voorhanden eene ruime keuze nieuwe Hollandsche en Friesche Voordrachten en Tooneel- stukken.



		PERSOANEIN: Groustra. Jan, syn feint. Akke, bijierre hftshaldster by Grouslra. Heine Flap. Lysbeth, syn wiif. Griet, hjar dochter (ienfiildich). Hinke. Hiltsje. WlKJE. postwnder. Skipper. Karrerider. tsjinder.

		------^=8-«-«==



		(i

		.1 a n: Ja, mar dat is gjin frij jild! Tink er om, dat sptillsje kost de këapman sols ek sinten. A k l< e: Do holle haldl hy er grif fen oer; der doar ik inyn kop wol op ófslaen litte. .1 a n : Kn, dan in oaren or wor op; dat wio not woi! . . . Mar \'e .... I scil wol i\'itkinne, dat haw \'k wol yn \'o mot. Akkc: Don host altyd sokkc hcalwize praetsjos. Mar is do koapinan foar^L? Ja n (opslaende): Hawwc jy boadskip\'? dan scil ik hini roppe. Akkc {haldl him by de momve): Ki nó, ju! ik woo dy allinno efkes sprckke . . . . Invet twisken i\'is togjearre wiste\'? Gcan efkes wor sillon. Jan, (giet noflik sitteiï): Dat kin wol, Mary sjocht it doch net. Akkc: Gekheid allegjearre! Dat jonge nèsl moast dy mar ut \'e holle sotto; dor is noat mei op tojeien! dy hielc Mary is neat . . . Mar ik woo nou mar sizzo .... men wirdt allo dagen in dei alder, is \'t sa net? (hja skikt hwet oan.) J a n (skikt hwet óf.} Dal loauw ik op slach. dat }«iel me ide hounen on katten ck sa, dor yn hawwc wy minsken ek al neat foar. (Lüd fen siden.) \'t Wirdt hjir waerm. .Ikke: Kn dan altyd hy \'n oar om Ie hoislerjen, da \'s alles net.



		⁽.)

		A k k e, {Mier): Nou, ho liek it? Jan: Jou wieren de alde noch al ... . Akke, (brimstich): Ei, ilcan op ju! Jan: Nou, mar ik seoe hwet yn fortrouwen vvilte. Komt it hast\'? Ik wird nijsgjirrich. A k k e: Ei ja, ju, mar men rekket dan oan \'t praet. .1 a n: Dat is sa. Akke: En i\'en praet komt praet, is \'t sa net\'? Jan: Niks wisser as dat! Akke: Mar ik woe nou mar sizzc, don .... e ... . praetst er net oer? Jan: Sa stom as in flsk, hear! Akke: Nou ja .... ik haw jusler wer \'n pakje kolt, of ljeaver lielje lillen. Jan: Ei! ... . Ek sin yn .... \'e (hg wiist op it petret) to mar. Akke: Ei né, ju! mar nou sict der de bon wer net yn----- .1 a n: \'t Spyt my om jou minske, en om jou skoandere ryksdaelders; hja binne nei de gribes.



		1(1

		Akke: Üa\'s neat, dan freegje ik to Maeije 5 goune niear, as ik soun bliuw. De keapman lit my dochs net gean; ik liaw sa lang al by syn folk tahalden! Mar giel dit spul hjir wol earlik ta . . . . hwct oar- nearreste\'? Jan: (forheard): Nou! nou! tink je dan .... Akke, (hwct foarser): Dat dou en de keapman dealiske goed wille hwer dat ding yn is! Ja! En nou balde jimme dat pakje sa lang efteröf, as de rjuchte Jozep komt. (Hja sjocht him iige oan en biicht ixe.i him oer) Hwette?\'? J a n : Dit rint to fier .... Mien jy dat de keapman falsk spul spilet? De bon sit lor goed yn ien fen \'e pak- ken .... de keapman bat Ander twa geli\'igen wei il lol yn it brieve-sekje, en sa mids de oare sekjes yn \'e koer dien. As ei^- nou wer in pak makke wiide moat, komt er wer sa\'n dinges by yn. De oaren hawwe allegearre in skiën pompierke; dy it treft, dy treft it. Sa giet it mei sok spul. Akke: Dos de keapman bat it lot sels yn sa\'n brieveslüfke dien\'? .1 a n : Niks fèster! Akke: Nou mar, harkvis! dan wil dy skarlün ek wol hwer dal ding yn sit. Dou makkest my neat wiis. J a n : Dat moat by witte. Akke: As ik mar wist as by \'I wist, dan wisl ik wol, bwel ik wisl.



		11

		J a n: Dat is jou saek. Akke: Dou wist wol mear aste si/.ze wolste, heite! Aste iny dat pak yn \'e hannen moffelste, dan sit er lor dy ek hvvct op .... Ik ïieam il dom as \'t dal öfslachste. Jan: Dal is niyn saek. Akke: Ja, ja! Jou saek, syn saek, myn saek .... sa kom ik gjin slap foariit, ik wird neal wizer. J a n: Dal hat ek neat uoadieli, jou biime ald en wiis genóch. Akke: Aid\'? hwet linkste\'? Ik bin op \'t fleurichst fen myn libben, ik boarlsje noch mei hannen en foetten as \'t wêze moal. J a n: As jy noch 500 jier to goede hienen, dan scoe\'k sizzc: ja. Akke: Nou, mar dou beklappest my nel\'? Jan: Keapje Isien pakken tagelyk, dan moal il al malle bryk rinne as \'t lol der nel by is. Akke: Ja, lo mar! .... Sa scocne jimmc wol wolle . . . . Isien ryksdaelders, dal wie /\'25; ik lak jimme hwet. Jan: En /\'.") fen \'e oare pakjes, dal wie op \'e kop öl\' tritich goune .... dat wie net wei; sokke klanten mar mear.



		12

		Akke: Ik kom er wol efter, hei te! .1 a n : Dan lal jy my neat óf. Akke: Sa gnap scil ik nou ris wêze. (óf). 3e TOANIEL. Jan, (allinné): Ja, as jy my ülheare wolle, tante, dan moarns earder opstean. Ik mat er om gnize. Dy linkl de keapman ek noch to fangen, \'t Is al in rare boel; fen to foaren koe er it selde goed lor helte minder net slile, en nou er pakketten fen makke binne lor mear as de helle djürder, nou fleane se it hüs üt \'t sleed, (niml de krant) San adferlinsje docht er ek in bulte oan ta, der moat hwet bombaerje by sok spil; il moat mal yn \'t each rinne. 4e TOANIEL. (i roustra (gnap klaeid, wijt joai): Moarn Jan! Jan, (opstien): Moarn keapman! goed sliept\'? G r oust r a Dat giet noch al ... . Gjin nijs\'? Jan: Allinne de krante fen justcrjoun, ol ljeaver, dy fen Snieun. G roustra: Stiet de adfertinsje er goed yn\'? Jan: Dat scoe \'k linke. Op in roede distansje kin men \'t wol lèzc. (haldt de krant omheech)



		13

		G roustra, (ninü de krant): LH ris sjcn! .... Great genóch, \'t hic eigentlyk nel hoefd, \'t rint nou al sa drok; mar dêrom nel, heller in kear to faek as net. \'t Is in hiel relaes. .1 a n: \'t Selde fcn forline wike, keapman? Groustra: Ne, oars op makke; hear mar (hg lést): ..Lèz mei oandachtü rammen! lammen! fammen! jonge wid- douen! jiffers! alders en lalden! .... San oanbod is jimme noch nea dien; meitsjegebrük fen de kans." .1 a ii: Dat seil wol yn \'t each rinne; der scil my hwcr hwet op los stouwen komme. As de skiere roeken op in deade hazze. (} r o u s tra: En as de feinten op en lodderige kaslleinst\'aem. Mar hear fjirder (lest): Attinsjeü Al dy jingc, dy hy my for 2.50 keapje in f\'rouljue\'s-pakkel, hwer yn is: No. 1. In prachtige doekspjelde. No. 2. In pcar earknoppen. No. 3. In medaljon, alles nei de léste moade makke, mei echte stjinnen, alles kersfêsk i\'il Parys. Dan noch in moaije portemcnée, stevige knip, en smeudig lear; dit ding bat allinne de wearde fen/2.50. .1 a n, (for him sels): Ja, as er in ryksdaelder yn is. Groustra: Sciste hwet? Jan: Ikke¹?\'? .... Gjin wird, hear! G roustra, (lèsi): fen /\'2.50. Mar dit is noch alles net.



		l.->

		J a n: Dat hat de kaepman mis; alle fammen, dy hjir al west hawwe, slik je hjar om \'e müle as hja it portret sjogge, dat is sa. (ï ro ustra: Nou, sa folie to better. (er wirdt skille) Jan, (kipet troch de doar, dy hivet iepen dien wirdt.) Men heart drok praten en roppen, as: in pakje!" twa pakjes!" hjir is jild !", Ik wie earst!" Hjir sa, in pakje!" Hjir heite, earst my hclpc!" Jan, (docht de doar fêst en seit): Dit wirdt hwet, keapman! de slrjilte stiel lol, hja lykje wol gek. (i ro ustra. Hop gau: 1\'oar healwei elven net iepen." J a n, (ropt Iroch de doar): Wy dogge foar healwei alven net iepen! (i r o u s t r a: Hest de folgnummers al roundield\'? Jan: Neat er fen, hear! Groustra: Gean efterom, en doch dal, oars is er gjin hüs mei to halden. J a n : Best keapman! Mar scoe \'t net best wèze om mar op to dwaeif.\' IIja mochten ris wcr foartgean, .... en ellse ryksdaelder is er ien. (i roustra: Hja gean sa gau net; it folk is krekt as de bern, as hja \'t sa mar krije kinne is gau de aerdigheid er óf: ho mear hongerlapjc, ho fülder.



		l(i

		Jan, (sjocht Iroch \'t raem): To dan mar; Jandoarje my, hwet in smitc folk; as wy mar pakjes genóch hawwe. (1 r o n s t ra: Dat scil wol gean. Jow margau do nummers óf. Jan, (óf iroch in syddoar): Kom! öe TOANIEL. Gronstra, (giet yn \'t kanioar, nimt en pakje ut e lesscncr): Sjca sa! Men moal rounom op bitocht weze (slacht o[) il pakje). Hjir sit de aep yn; ik scil it mar ünder de lessenaer lizze, dan haw \'k il by \'e han as de rjnchlc komt, dy ik it yn \'e han spylje wol. As ik it brievesekjc net murken hie, dan bic k er mei lans west, mar ik haw t god tank sels ynpakt, nel ien wil er hwet fen. Jan ek net. \'t Scoe ek al to mal wèze as ik yn forkearde bannen forfoel. \'I Lcit al in wike kant en klear, en Antje komt mar net. \'I Is oars sa \'n aerig fanke. Ik kin hjar ek net best in pakje presint jaen. As it nou Sinlerklaes wie dan seoe \'t er op trocb kinne. Wy wiemen oars in aerig pearke. 6c TOANIEL. (In postrinder komt troch de doar dêr Jan ütgien is.)* G r o ust ra: Hawwe je hwet lor my\'? P o s l r i n d e r: Asjebleaft, sa\'n en njuggentig postwiksels. (jowt it pak) G r o u s t r a, (nimt se)- Moai hcar. Pos tri n d e r: De groelenis fen de poslmastcr en as jy sa goed



		20

		10de TOANIEL. Groustra, mei de tsjinder. Groustra: Woll\' jy nou mar by de doar slcan gean en de ljuc op \'e nummer binnen litte\'? Hja hawwe nummers. Tsjinder: Best, keapman! Groustra: Nou Jan, doch mar iepen! Jan: Kom keapman. (Hij giet nei de doar, dij nei buien liedt, en docht de skoattel er óf.) Groustra (yn him scls).) In flinke feint, tige by de pinken. Hij begrypt dat alles fluch fen \'e ban moat; tiid is jild. It be- stelde gau oan \'e man, da\'s de saek. Jan: Moat er iepen, keapman\'? Groustra (üt it kantoar): Jonge ja! En dan de oare pakken strak nei \'t spoar, bear! Jan (docht iepen. Min sjocht in partij folk stean.) Hou, hou, hwet! net sa blastich! Tsjinder (mei foars lüd): Né, net sa blastich, elts op syn bar. Groustra: Op \'e nummer öf.



		21

		Tsjinder (brimstig): Op \'e nummer óf. Jan: Net mcar as 5 tagelyk. Op \'e nummer óf, oars kina\' we \'t net neikomme. (As de fiif er op binne slüt Jan de doar.) 11de TOANIEL. H i n k e , W i k je, S k i p p e r, II i 11 s j e en in K a r r e m a n komme op. H i n k e (hwet ixldmoadcrig klaeid): Hwet lieten jy i\'ts blau-bekje, Groustra! Foi ik fiel myn stappers hast net mear. Siïver stikken iis, en sok ding foeget niy mar stomme min; ik haw \'t nou al neist jierren sa allerheislikst mei de mage to redden, witje en dan sjit it er op slach wer hinnc. (Tsjin Jan): Jou binne de feint f\'èst\'? Jan (bücht for hjar): Dat hawwe jy redt, Iryster! H i n k e (jowt him n\' diist,) Hui ris baes, ik koe ek wol ris in troud wiit\' wèze net\'? Dat kinstou sa lyk net sjen, beite! Jan Men seit wol ris hwet, net? Wy moasten de niaegpine ek wer kwyt. H i 11 s j e (klaeid asjongfaem.) Nou, hja hawwe my der foar de doar hast plat trjiïwd, de siken besettcn my by tiden, dat is sa wier as ik hjir stean. Jan: Sa\'n trjüwerke der mat sa\'n fleurige lbtsc neat 1\'en witte, al di\'irre it oan krysttiid ta.



		22

		Hiltsje: Sokke trji\'iwers bin\'k net brek. .1 a ii : Sokke net, seinen jy\'?.... Just! (wiist op it lukje): Hjir sa folk, foar \'t lukje, en jild öf\'passc as \'t kin. Groustra: Ja, hwent oars komnie we er net troch. Jan: Ne, oars konime we er net troch. H i n k e : Scil ik 5 pakjes, jongehear! Groustra: f) pakjes is 12,50 (joivt \') pakjes.) Segen mei \'t goed! H i n k e (nimt de boel oan en docht il ijn in sliïl- koer of spoarkoerke): Tank je! Jou segen mei \'t jild! (Wiist): Ei, Ei! is dat de boppenein feu de man dy forlotte wirdt\'? Nou, nou! {hja set de koer del en docht de hannen yn\'e side): Hwet in gnappe kearel, it hier sa kreas kjimd .... en in underkin fen komsa!.... Nou, nou! dy him snapt docht in liael. Besjocht it tige) Hiltsje: Kin ik nou redt wirde, ho fier is \'t\'? Jan (lakei stil): Jonge ja mei alle soartcn fen ljeafde. Groustra: Hat de jongfaem no. 2? W i k j e (geivoan klaeid tige f oars): No. 2 liaw ik. Ik earst! Hja trji\'iivt Hiltsje oan \'e kant.) Ik haw langer nóch buten om kliimere.



		21

		Hiltsje (lil Jan it no. sjeri), Moai .... Ik ha no. 3 non? (Jan knikt). Seis pak- jes asjebleaft! G r o u s t r a (Yn \'t kantoar, nel foar \'t lük): In aerclig fankc! (Kul): Seis tagelyk, jongfaem? (//{/\' scit stil huwt tsjin hjar, hja lakei.) Seis sein\' jy, nou\'.\' 15 goune. Hiltsje: Ja mynhear, mar \'t Is net lor my seis, moat jy linke! Wy binne mei i\'is achten fen susters, el\' twa hcalsiisters sa lo sizzen. Twa fen niyn susters hawwc drok forkcaring, dat wirdt to Maeije trou- wen, as er neat i\'inder komt. Us heit is lor de 2de kear troud; ik bin ien fen syn earste frou, sjochje! Myn mem wie in berns-bern fen Greate Wopke dy scil jou wol ris neamen lieard hawwc. Hy hal nou al jierren wei wèslfen seis, mar hy wie oars wiid en siid bekind, hij mastere hy syn libben folie oer de fyk. Ik wit net as mynhear de fyk wol ris hawn hal, mar der wie hy in hiele prefester yn, rounoin kamen de minsken wei, ik haw us mem er wol ris oer heard. Rounom! Dat wie üt Gelderlan, i\'it Prassen, üt Jeroope, ja, wieh-en-de-wear. In óf- gryslike knappe kearel moat dat west hawwc, dan witte de ljue nou langer fen neat. Myn heit isskrjuwer op in kantoar, en nou sei er sa: dat moat er mar oan weage wirde, men kin net wille ho in diihheltsje rólje kin .... G r o u s t r a : As \'t op \'e kant komt. .lust. In lige wize slach fen jimm\' heil. Hjir sa, ljeave faem. (Hja lakei.) Hiltsje: Moai sa. Hjir is in kladsjc fen 10 en twa ryks- daelders. Groustra: Yn oarder hear! Ho hietlen jou ek wer, seinen jy?



		28

		Karre man (tige los): Heare jé! ho haw \'k it nou, kina\' jou my net? Hans ! Hans karreman sizzc de ljuc dan .... Hans fen Jurjen en Ael.....Jurjen flsk\'er .... jou hawwe lis heit dochs wol kind .... sa\'n lyts dübel keareltsje\'? Ik wenje by de oaljemounlc .... ik ryd mei de karre op Wolvegea. Groustra: Ja wol! . . . . .lust! Ne, nou kin \'k jou wol, en jou folk haw\'k skoan kind. Ja!.... Twa pakken is/"5,00. K a r r e m a n : (jowt jild): Asjebleaft! .... Sa wie\'t krckt.... Ja .... mar, hark ris, ik Hap it er sa mar ut, mar de lammen wolle \'t sa mar net oan \'e greate klok hawwe, begrypje? G roustra: Wy kinne swije, man .... K a r r e m a n : Akkoard ! . . . . Nou noch ien .... ik moat de boel hwet utenoar halde, ietsje jy V Groustra: Ek for de bakkers-dochters ? Karrem a n: Ne, for de domenij syn hüshaldsler; mar yn lor- trouwen, hcar! Jan: Wy kinne swije, man! Groustra (jowt in pak): Dat ïs bekind. Karrema n (klapt de rijksdaal- der op \'t tukje): Al klear .... (nimt de pet óf): Nou, de segen. (óf)



		23

		Hiltsje (forset hjar Invet): Ik wie er foar jou, hear! Ik bin mei de boat komd. Wikje: Dat kin my gjin donder skele, al wierstou mei de luchtbol hjir hinne struisen, ik haw no. 2 en doch jou mar tiid! Hiltsje: Boe!! . Hwet mient dat flarde, hjir sa op to spinnen! Groustra (brimstig, troch \'t Inkje): No. 2 Asjehleaft! Wikje: Trije pakken! Grouwstra {jowt se): f7.50. Wikje (ta \'t knipke): Sa scil \'t ütkomme .... Nou haw \'k oars net as 4 ryksdaelders, ik kin \'t net neier passé, jou kinne wol wcr om jaen, test\'? (Hja leit h ryksdaelders op \'t Inkje.) Groustra: Dat kinn\'we krekt passé; ien ryksdaelder stek jou mar wer yn\'e büsse; dan is de sack yn\'e es. Wikje Hcare jé, ja! ho kin me sa aekelige stom stean. (Giet nei \'t petret): Hwer hinget üs maet\'? (knikt in keur ef Invet) Nou, net \'n iingnappe teint .... mar fordomde greatsk liket er, hear! Hy set sa\'n krop, ik wit net, sokke hearkes haw \'k it net op stean. Jan (tsjin Hiltsje): Nou kinn\' jou redt wirde, jong faem. (Hinke en Wikje prate stil en beare bij tiden mal.)



		25

		Hiltsje: Ik hjit Hiltsje, mar üs Jiffers neame my altyd Hillegonda. Ik wenjc l)ij de aptheker. Us jiffers seinen: Hillsjc dat wie sa hoerig. Ik hoef den oars net to tsjinjen, mar men wirdt er 1\'aek net minder feu. (Wiist nei il petrsf). Is dat de jongfeint der\'t om giet, ja\'? Groustra: Dat is him, dat is to sizzen, de helle. Hiltsje: (lakei): Nou, sa wiis hin\'k ek wol; mei dat skilderijke koe min neat opjeie, mar \'t likct in flinke teint sa op \'t eag. (« beknoapel de pakjes ijn in reade doek.) Jan (Isjin de frouljue): Nou disse doar mar ut, frouljue! (De frouljue la de syddoar üt.) 12dc TOANIEL. Groustra: Nou, sa\'n heit moat er ck troch slaen. Ljeave deugd, 8 frouljue! ! Hwa is nou oan \'e har? S k i p p e r: Ikke, asjeblcaft!! 71 pakjes .... Groustra (forheard): Ho folie, seinen jy\'? S k i p p e r : 71____ Groustra: Hawwe jou sa folie frouljue oan ln\'is? S k i p p e r: Hear dy nou ! Kin \'t ek ófgrisclyker ? Divel né, dat woe \'k net graech, dat wie hast op syn Salomo\'s. Né, ik bin skipper op Snits. As l



		26

		mar mear bekind is, dan scil ik noch folie mear by jou wei helje; der yn Snits rinne noch by de bulte om, dy noadig oan kant moatte. Groustra: Tink jou er sa oer? S k i p p e r: Ei né! in grapke er oer hinne, dat is skippers aerd, moat je tinke. Groustra: Mar ho scil jou yn\'e goedigheid 71 pakjes sjouwe\'? S k i p p e r (Ut in greate baelsek sjen):\' Hjir sa man, stil mar! ik scil er my wol mei redde. In skipper is nea forlegen, moat jy tinke! . . . . Groustra: Jan! Jan: Hjir sa, keapman! G r o u s t r a : Tel ris 71 pakjes yn dy matsek (rekkent) : Dit wirdt hwet. 71 kear 2,50 is ... . f 177,50. Sjoch je wol? (Jan lelt flucli in partij pakjes yn \'e sek.) Jan: Nou, nou, der jinsen binne feinten to min hear! der wie 1\'aeks wol in slach to slaen, ien mei modder oan \'e kloet. Skipper (telt jild üt) : 160 goune mei f 17.50 ! Scoe \'t sa net ütkomme? Nou, ho stiet it, sjit er net hwet oer for de skip- per ? . . . . Ik moat mar mei de doar yn luis falie, sa is skippers aerd, moat jy tinke. En in foaiice i?t is sahwet de wizansje, net\'? Groustra: Sikcr man, siker: Hjir hawwe jou ek in pak. (Hy nimt in pak.)



		27

		S ki p p e r: O divel né, dêr haw \'k for gjin botsen oan. Jow my dan ljeaver in pear kwartsjes. Ik siz sa \'k er oer tink, dat is skippers aerd, moat jy tinke Sa\'n pak, né liear. G r oustra (for him sels): Dy is net efter op! (Lüd): Der hawwe jon in gonne. S k i p p e r: Al klear! . . . . Tankje wol! (Nimf de sek op \'e nekke en wiist op it petret): Der hawwe jy de taeiman, ja\'? Jan: Ja, skipper. S ki p p e r: Nou, dat flut er al liins. In stevige kearel .... in besten ien yn\'e line. Nou, ajuus! (óf.) 13de TOANIEL. Groustra: Nou no. 5. Karreman: Hjir sa no. 5. Groustra: Ho folie jou ? Karreman: Ja, stil ris ! .... Twa for de dochters fen \'e bakker . . Groustra: Twa pakken, Jan! Jan (flnch): Al klear .... Groustra: Hwa binn\' jou\'?



		29 14de TAONIEL. Groustra (Tsjin Jan): Nou mar wer 5 man, Jan! Akkc: In wirdtsje, keapman, yn fortrouwen ? Jan (to miik tsjin Akke): Moat er nocli in ryksdaelder oan weage wirde\'? Akke: Ik praet tsjin de keapman. Groustra (tsjin Jan): Gjin folk foarl! Jan, sjoch ris effen hokker waer as \'t is. (tsjin de tsjinder): Gean jou mar efkes hjir yn myn keamer. (De tsjinder troch \'t kantoar of) Jan (óf): Mei alle soartcn, keapman! 15de TOANIEL. Akke: Ja sjoch! Ik haw Antsje bepract om ek ris to lotsjen, en nou mat ik noch in pakje hawwe; hjir is \'t jild. . Groustra (scil fluch in pak nimmè) Moai.... wachtsje ris effen .... dat pak .... der ... sit en fet plak op, mar hjir haw ik ien .... (siket drok) dat is skjin as sulver .... (siket) heare jé, hwer is dat pakje\'? .... Hjir liie \'k it set, hwer divel is dat (al mear en niear forlegen) Nou .... de skipper het \'t yn pakt. Akke: Is \'t net yn\'e es\'? Groustra (siket): Wei hear!



		30

		Akke: Is er hwet wei, keapman ? Groustra: Né, neat! . . . . niyn pinne .... Akke kipet (troch \'t luk): Efler \'t ear, keapman ! efler \'t rjuchter ear. (i roustra: O ja, moai! (jowt in pak): Hjir sa ! Akke: Yn oarder, hear! (óf). 16de TOANIEL. Groust r a (siket): Jonge, jonge it hiele pak foart .... divels is \'t! 17de TOANIEL. Jan (komt op en ropt de tsjinder) Kom lij ir mar Bouke". Non keapman. \'t kin wol reine, en ek wol droech bliüwe, sa stiet de loft. Groustra (Yn him sels): Hwet niaelt my de loft ? . . . . Dit is mis, hear! Jan: Ei ja, mar keapman, ik bin ek in brea-profeet. G roustra (siket): Divels noch ta ik bin forlotte. Jan: Moatte hja mar komme? Groustra: f mei in suchtj: Ja to mar. (De tsjinder giet by de doar. Jon docht de doar los.)



		31

		Groustra: \'t Is foart, hear! Jonge, jonge hwer kom ik to lanne. J a n (docht iepen , il folk komt wyld op; nja roppe om pakjes:twa ... 5... en sa. Jan en de tsjinder nnder\'efoetten.) G roustra: rtnt hinne en toer.) 0 ! Ik bin forlotte, ik bin forlotte! I T S K E R M F A L T.



		Oarde Utkomste.

		lsle TOANIEL. Groustra zit by de tafel, mei de doek yn\'e han en dij han oan \'e holle. Jan stiet by him; dy hat in blau each. Jan (Meilijend): Keapman! Groustra: Nou, hwet is \'t wer\'? Jan: Nim my nel kwalyk, keapman, mar it giet myn forsten to boppe, ho de keapman yn in slingerslach sa ten \'t hynder is. Juster wie \'t allegjearre flcu- rich eu wol. eu nou sit je er hinne as in sike hin. \'t Is wier, dat folk kaem er juster raer ynfleanen, en er binne üs forskate pakken üntboksele, mar der is oars genóch ynbard. En sjocb my ris, mei myn blaue knikker, it is gjin eacb gelyk. Dat beest fen in frommis, ik baw noch de divel yn as ik er om tink. Hja sloecb my flak foar den gevel, dat it fjür my lït it eacb spatte. Groustra: It begreatet my om dy; dou sjochst er mal ut, mar dat is in ding. dat beltert wer mei de tiid. Jan: Kom keapman, de holle er by en gjin ge-eamel mear oer dy pakken; der binne genóch oan \'e man. . . . . Hofolle is \'t al\'? (Hij niml in pompier) (i3()0. Elts fen 2.50 \'t Is in hiele slompe jild.



		34

		Groustra: Och Jan, dat is \'t net dat my sa tsjin \'t boarst is, mar de bon is op sjou wiste, en de himel wit yn hwet bannen as ik fallcn bin. .T a n : (jbrwiindere.) Hwet seit de keapman dêr\'? Ho wit de keap- man dat er foart is\'? (yn him se.Is): Non! nou! alde tante bat goed sjoen, dit spul stjonkt. (Lüd) Witt\' jou dan bwa de bon .... Groustra: (heftig). Der sit him de knoap .... Jonge, hie \'k mar bet- ter op .... e ... . Jan: (mei haesf). Oppast, woen\' jy sizze\'?.... Keapman, keapman, nim it my net kwea, mar nou twifelje \'k oan \'e moard, hear! Hjir scoe in ribbe ut snijd wirde Kom, dis mar op, ik haw \'t nou dochs al yn \'e lampe .... Wy binne togjearre .... In bytsje oan \'t knoeien west, ho is \'t\'? Groustra: (yn him sels). Hy bcgrypt it. (Lüd) Nou ja, ik scil it dy mar sizze: ik hie it pak mei de bon apart lein, om it yn hannen to bringen fen .... e ... . Jan: (hastig). En \'t is mislearrc\'?.... Dit hie \'k net tocht, dat moat ik sizze .... Akkc hie wol gelyk dat .... mar \'t is net oars. Groustra: Hwette!?.... Akke, tochte dy . . . . Jan: \'t Is bard .... mar \'t fait my óf fen jou, keapman .... Earlik dürret it langst, \'k hie it mar oan \'t lot oerlitten, bwa wit?



		35

		Groustra: Held op mei dyn sedepreken, \'t is al mal ge- nóch dat de bon foart is, en ik net wit hwer dy is. Jan: \'t Kin bêsl beslaen dat de kcapman nou mei in ald rimpelig .... giel . .. nyskjirrig fel opskipe sit. Groustra: (giet opsteari). Kin \'t ek öfgryslyker 1 .... Mar ik nim gjin ald wiif .... dan ljeaver de 5000 goune nei de moanne. Jan: As bjir nou sa \'n gicle, rimpelige fotse oansjou- wen komt, dan gul ik moard en bran. Groustra: Dan jow ik de 5000 goune. Jan: Ja!! as bja hjar dêrmei öfskypje litte wol. Mar tink er om, dat in bulte alde knappers wol gracch 5000 goune tajaen wolle, e ft bja in flinke kearel mei op \'e koai krije kinne. Groustra: Ik haw die adfcrtinsje net goed opmakke, ik bie in slacb om \'e earmtakkc balde moalten. Der stiet nou, dat it fen hjar öfhinget, as bja my nimt ef de 5000 goune. Jan: In mislik gefal. \'t Sjocht er beroerd i\'it, dat is mar sa! Mar gjin soargen foar de tiid, \'t spyl my, mar \'t is eigentlyk fortsjinnc lean. (Er wirdl skille.) Groustra: Der wirdt skille, sjocb ris! (Jan docht de doar op, de postrinder komt op:)



		36

		2de TOANIEL. Postri n der: Fjouwer brieven, net frankearre. Dat is 40 cin- ten en in brievekaerl. Jan: 40 Cinten, keapman ? ! Groustra (betellet.) Hwet al lomperts fen minsken: net-frankearre brieven to stjüren. (Postrinder óf.) 3de TOANIEL. Jan: Kèst wcr oanfraech om pakken. G roustra (docht de brieven los ên lest er yn :) Skandalig .... trocb alles hinne gemien .... Hcar ris (lést:) Minhear! It my tastjürde pak is gjin stoater wirdig. Jou binne in greate ófsetter, in trochtrape dogeneat . . . . . . . . dy smoarge pomade is klearebar skieppe- smoar .... de aldekolonje is wetter mei jenever, en de doekspjelde en dy fladden yn \'e earen, keapet men op \'e kroade f\'or \'n dübeltsje. Ik scil jou namme i\'ilkracie .... de bon wie er net yn, allegjearrc draeierij mei dat smoarge pak. LOLTSJE MANSIIK." Jan (ijn him sels:) Dy woe de bon ek hawwe. (Lüd:) Hwet en brutale brief, net\'? Groustra: (lest wcr en oare brief:) * Grcatte skobberl!!!* (Praetende:) Dat set noch moaier yn. (lést:) De bon wie net yn myn pak. Dy rommel dy



		37

		er yn wie, is in spiltsje fen neat, stjür op slach myn jild werom, en oars scil ik dy neiride. FRIETSEN SNIP." Jan: Ljeave gunst, dy doar \'t oan, hear! Dat wie myn snip net, hear! . . . . Mar hwet en langst nei de bon, hen\'? Groustra: Ik kin my sels dochs net oan alle frouljue jaen, dy in pak noind hawwe\'? Jan (scil de boel nimnie:) Ik barn de oaren mar op ; dy smoarge brieven, men wirdt er mar beroerd fen. Groustra (wart him óf) Hou, hou ! Né ik wol witte hwet er yn stiet. (lést wer) Mynhear! As jou my it pak stjiire mei de bon er yn tbr in man, dan scil ik jou ti\'izen gounc yn \'e ban lelie\' ik scil swije as in deade baerg. Jan: Nou dy is er ek oan la hear! gnap .... rejael. Groustra: Ho krijt sa\'n skepsel \'t yn \'e kop. Jan: Ja .... a .... a .... a!! mar tink er om, il giet om in man, en sa lang er libben is, is er hope linke hja. Groustra (lést de brievekaert.) O ! ljeave tryn !!



		38

		Jan: Is \'t noch moaier? G r o u s t r a (lést:) Mehear! Myn dochter hat de bon snapt, jou binn\' in reshïtte kearel, dat kin men sjcn, de saek is earlik tagien." Jan: \'t Is al mal; dy fynt it earlik omdat de bon er yn is; as er nou yn alle pakken mar hwet wie dan raesde elts feu earlik .... hwet strampelt er al raer lblk i\'mder \'e sinne. Groustra: (lést.) Moarn komnie wy om ris to sjen ho de slalle yn \'e foarke stiet, om twa ure hinne. HEINF FLAP."\' Groustra: Om twa ure hinne, ljeave gunst, dan kinne hja op slach wol komme. Jan: Heine Flap hie \'k tocht, krastus ! hwet in ófgrys- like nammc; dan komt de keapman noch yn\'e flappersfamylje .... mar dat pak baw ik Ibrsljürd nei Nijehoarne is \'t sa net\'? Groustra: (lést.) Krekt Nijehoarne ! (mei gebear) O! . . . Nijehoarne hwet komt my oer. Ik meitsje dat ik foart kom (de hannen otnheech.) O Nijehoarne, hwet pleagest dou my. (hy scil óf.) Jan: Ne, né, sjoch earsl ris hwet stik goed as \'t is, sjen kost neat, dy flappersfamylje kin wol hiel for- naem folk wêze, hwa wit.



		39

		Groustra (forslein) Jan, Jan, wolst wol leauwe, dat ik in fieling haw, as ien dy libben wei slrüpt wirde mat\'? ... O Nije- hoarne! hwet setstou my in krone op \'e holle. Ja n: Ik kin er net oer prate, ik bin nea strüpt. 4de TOANIEL. Akke: Is de keapman hjir\'? Groustra: Hwet is er nou wer? Akke: Mei ik jou effen alliune sprekke\'? Groustra: Mei plesier .... Jan, sjoch ris yn \'t waer! (yn him sels:) 0 Nijehoarne, dit wirdt hwet. (Jan óf.) 5de TOANIEL. Akke: (giet silten.J Ja keapman, \'t is cigentlik en flis gefal, mar ik moat jou doch effen leslig wèze. Groustra: Gean jou gong, Akke. Akke: Myn nicht Antsje isenaerig,oannimlik,hijderhand, gnap jongf\'aem, eptich fen lea, en wangen as roa- zen; dat wie sa to sizzen, krekt in wyfkc 1\'or jou, Keapman! hja mei jou skoan lije, en wol de stap wol weagje, sa folie haw \'k wol skctten, mar sjoch je . .. Groustra (hastig.J Nou\'? Fjirder!



		40

		A k k e : Hja lint gjin sint te konimedjearjen sjoch je! gjin reade sint, en zonder jild .... iten en drinken mat er wèze......hüshier......branje...... lesten en inear fen dy beroerde dingen. Nou tocht ik sa ... . myn nicht scil my wol oerlibje .... en ik haw altyd tige sünig west, dat .... e ... . Groustra: Fjirder. Akke: \'t Is my eigentlik to mal, mar .... e ... . Groustra: Sprek mar frij op, Akke. Akke: Ja sjoch je keapman, stellen en moardsjen is for- keard, dat lit myn gewisse net ta, hwent al siz ik it sels, ik hin hwet oan \'e stive kant, in kromke oltedoks, mar oars kin \'t wol hwet lij\'e.....om nou mar rjucht tbr de sloiTe ut to kommen, wy koe\'n elkoar wol hwet yn \'e han arbcidsjc, sjoch je, myn nicht haldt in óigryslik bultc fen jou. Groustra: Ik begryp it net. Akke: It lot keapman! de bonne, dy kin jimme beide lokkig nieilsjc. Wit je hwet, jow my it pakje der de bon yn sit, ik jow it oan Antsje, jou krij\'e in wiif, en in gnap wiif ek . . . . mei in hert dat klinkt as in klok .... as wy it him sa lappe dan kraeit er gjin hoanne nei. Groustra (jowt hjar de brieoekaert.) \'t Is to let Akke .... to let.... de bon is al foun.



		41 A k k e (slacht de hannen ynenoar:) Hjir is gjin ried ta; al foun? .... is dit de lok- kige ? (/i/o wiist op \'e brievekaert.) Groustra: Ik kin \'t minske net, misskien, in ald ougryslik irommis .... hienen je er mar earder mei oan- komd, Akke, dan hiene jy my en bult lijen besparre, Akke: Mar hark ris, keapman, dan wisten jou ek wol hwer dat ding yn siet, hear! Groustra: Dat is to sizzen, ik scoe i\'aek, .... mar ho scoe \'k dat witte. Akke: Kom, kom, dis mar op, it pakje wie mirken .... en ... . Groustra: Nou ja, rounüt, et pak lei appart under myn les- ner, om it oan Anlsje to jacn as dy ien naem, mar \'t is midden de oaren foart rekke. Akke (slacht mei gebear de hannen yn elkoar, mei de doek bij tiden foar eagen :) Och hearinkjes! ik haw mei \'t öfnimmen de pakken troch \'n oar reage .... en .... do ... ^ 0 ....fg! Groustra (lilk:) Minske! hwet hawwe je dien, hwet haww je ütfierd\'? Akke: Gunst keapman, ho koe ik witte .... Groustra: Hie de hannen mar thüs halden mei dat divelske himmeljen .... nijsgjirrig fel!



		42

		A k k e (moeilik). Och keapman, forjou et my, et spyt my sa folie hjirren as ik op \'e holle haw .... ik scil \'t nea wer dwaen, dat scil \'k net, wrachljes net. Is er neat mear oan to dwaen\'? Groustra: (yn \'e war.) Né .... ja ... . ué .... ja stil ris ... . mar né .... hui ris ... . ja. Akke (springt oerein.) Hwet dan\'.\' sprek op keapman! . . . . alles wol ik dwaen, al scil myn earizer ck foart. 6e TQANIEL. (Jan hastig op :) Keapman ! keapman! dêr hinne hja. Groustra: (forheard.) Hwa ju 7 Akke: Hwa .... Jan: Nijehoarne \'n dy! Groustra (de hannen oan \'e holle). Och heare! ik wird noch steapel gek. Akke (tsjin Jan.) Hwet hoannen jy? Jan: De keapman syn oansteande, mei de beide alden er by. Groustra: Ja! Akke! . . . hald jimme se oan \'e praet....



		43

		meitsje my mar swart.... fen alles .... in ge- miene kearel . . . , in aep .... in beest .... in süp- lap .... hja moat my net hawwe wolle .... tink om Antsje, Akke! (er wirdt skelle.) Jan: Der binne hja keapman . . . , hui ris, der stjit my hwet yn \'e kop : hald jou gek! Groustra (er wirdt wer lüd belle) Dat lap ik him .... help jimme my. O! Nijehoarne, Nijehoarne! (óf.) Akke: Wy scille lïs best dwaen (óf). 7de TOANIEL. Jan Ut Heine, Lijs en Griet yn. Heine is klaeid yn \'t foerlekken, in klots op mei in kleppe, gleane knoopkes oan \'e halsdoek. Lijs is klaeid mei jak en skoart, in kyps mei in bulle glcone blommen, in greate soarte boa om, in strieên rediküle yn \'e han. Griet draechl in bünle jurk, sliif klaeid, opsichtige kipe, dy alle amerijen efter oer wipt, hja hat de knoppen fen in siloeren earizer by de eagen, in opsich- tige doekspjelde foar; hja is snüslerig. Heine, mei in greate griene parleplü ander \'e earm. Seit as er noch yn \'e doar stiet: Wadsje mar ijirdcr, 1\'rouljue! Tsjin Jan :) Goeden daeh ! Lys en Griet: Ek goeden dach!. . . . Dach! . . . Jan: Hwet boadskip hiene jimme ? Heine: Binne wy hjir torjuchtc by mynhear Groustra, dy forlotte is, om sa mar to sizzen\'?



		44

		Jan: Sa is \'t hear. H e i n e : Moai, dan bistou syn feini iaeks\'? Jan: Ja, ik tsjinje hjir. H e i n e : Allerbest, jongfeint! . . . . Wolstou dan mar tsjin \'e baes sizzc dat Hcinc Flap l\'en Nijehoarne er is, mei syn wiif en dochter, dy it lot woun haf.\' Jan: Ja ... . mar de kcapman is noch net by de han. Lys: By de han? .... Is er net by de han ? Jan: Né, tïou ! Lys: Nou, da\'s gjin donder, lis Griet is by de han ge- noch . . . . dy doar er wèze, dat haw \'k dy to for- tellen. Griet (lakei laf) Nou ! ! mem dan, mem doar er wèze, hwet seit heit\'? Jan: Ja mar ik woe sizze, hy leit noch op \'t nest. Heine: Hwette! noch op \'t nest\'? Dat liegstou lest.



		45

		Lys: Sa\'n loaie poep! Nou, dat scil Griet him wol yndruie as hja troud binne, en oars de boel er mar öfhelje, dy lange sliepers haw \'k in fordomden mier oan. Griet *(laket)* Ja .... a ... . dan helje ik de tekkens er óf, nou mem\'.\'!! H e i n e : Nou, hwet stietst\' der as in hikkepeal. Jou dy of, en siz dat Heine Flap er is. Jan: Op slach, hear! (of.) 8ste TOANIEL. De oaren besjogge de boel. Lys roppet roimom oan om, Griet giet sitten, en yt ut \'e büse.) Lys (by \'t petret.) Divel, Heine! sjoch ris, hwet in gnappe mans- kop, net ? In pronkstik! der bistou neat by. Heine: \'n Gnappe kop .... dat hie \'k net tocht .... nou üs Kike kin him wol belykje .... \'t is en gnap pear, dat is mar sa. Lys *(hompt* Griet oan.) To ju ! sjoch ris, hjir hinget de hopperein fen dyn keareï; hwet seist er fen, is \'t net en gnappe feint\'? Griet (mei de mule fol.) Hmm! nou .... hat mem noch mear apels\'? Lys: Ei fanke, hald nou op, dou hest al in stik as