y \' \'. . »- i f-1

-<t:N«rt- \\i.ïr, ,-* w. ..:.\'y

-.> .. ï«.._itw

WAT IEDER WEET, MAAR
WEINIGEN DOEN:

Haal, breng en lees Uw /
boek in een O.L.-Omslag 1,

Vergewis. U reeds bl} het
afhalenX dat het boek
onbeschadigd is.

Bevochtig niet de vingers
bi) het omslaan, der binden.

Maak geen aanreekeningen
in de boeken. \\

Lees niet tijdens de maal-
tijden. \\

Lever het boek, wantieer
het in aanraking met een,
besmettelijke zieke geweest
is, goed verpakt aan de^NO.L. in met de mededeeling, \\
dat ontsmetting noodig is.

ALLER MEDEWERKING
WORDT INGEROEPEN!

OPENBARE LEESZAAL
UTRECHT

RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

DE NOARSKE FISKERSJONGE.

N OARSPRONKELIK FORHAEL UT IT TERHERNSTER
SKIPPERSLIBBEN,

üt it léste fen de 17de
en it foarste fen de 18de ieuw.

L 1 O U W E R T.

H. VAN BELKÜM Kz.

Leeuwarden Coöperatieve Handelsdrukkerij.

Myn earst Frysk wirkje Reinder en Antsje" is sa goed ünt-
helle en bioardiele, as ik mar hoopje mocht.

Dat hat my moed jown om yet ris in forhael op to setten, en
de ljue_; hwa ik it léze liet, ha my moed jown, om ek dit de
wrald yn to stjüren.

Mei dit wirk wier it myn doel, sjên to litten mei hwet noeden
en gefaren de skipperij eren to kampjen hie, do sérovery de sé
ünfeilig makke en lans hokker wondere paden in minske op syn
wraldske greate séreis faken noch op it lést yn de goede haven
oanlanje kin , as hy it goede foar eagen haldt.

Yn hofier ik slagge bin meije nou myn lezers ütmeitsje.

Ik hoopje de krityk scil ek nou myn wirk goedmienend tomjitte
komme.

Dat it mei nocht lézen en kocht wirdt en sa de Utjöwer en my,
beide, hwet for de moeite en kosten opleverje mei, hopet

DE NOARSKE FISKERSJONGE.

As \\vy yn üs forbylding ris great twahündert jier tobek gean,
den sjogge wy do en yn lettere jierren forskate kof- en sinakskippers,
dy \'t op de wyde séën omswalken en faek hiele skoften fen hüs
wieren, yn it doarp Terherne wenjen. En ik ha wol ris sizzen
heard dat der safolle skütskippers, dy \'t hjir yn it lfin foeren,
wennen, dat de hiele Sansleat winterdei fol laei. Men kinbigripe,
as al dat skippersfolts yn \'e hjerst thüs kaem, hwet in libben en
fortier der den wie. Do wie der bloei en wolfeart yn it dorp,
hwent neringdwaenden en handwirksljuc hiene it der tige best troch.

Yn \'e léste helte fen de 17de ieu wenne der in kofskipper dy
\'t Sibe Dirks hjitte. Syn measle farren wie op Noarwégen, Dene-
marken, Hamburg e.s.f., mar hiel inkeld die hy in reis nei de
Eastsé ef oars hjir ef der hinne.

Op in kear dat se yn \'e hjerst de léste fracht hout ut Noarwégen
hellen, seagen se yn \'e fjirte, do \'t se noch net malle lang op sé
wieren, nou en den in swarte stip op \'e weagen, en do\'t se neijerby
kamen, dat it in boat wie. Hja halden derop oan, en ien fen it
folts dy \'t yn \'e touen opkladde, seach dat der hwet ynlaei. De
sé wie best to brüken, hja setten de boat üt en foeren der hinne.
In jongmaetsje fen op it each in jier ef achtsjin laei roungear yn
\'e boat, hy wie klaeid yn earmtlike noarske fiskersklean, mar hja
koene gjin libben oan him sjen. Hja laeijen him foarsichtich yn
hjar boat en foeren wer nei hjar skip, de alde swakke fiskersboat
lieten se driuwe, dy wie dochs neat wirdich. Men scoe sa sizze,
skipper Sibe is in stoere man, mar dat like sa. Hy wie in man
mei in best aerd, roun en iepen, en it wie him tige best gien
mei syn farren. Do \'t se de jonge op it tek hiene, sei hy; dat
is fen \'t winter in kostgonger mear yn Terherne, to minsten, as
wy him wer by de tiid bringe kinne.

Hja geaten him forsichtich hwet wyn yn \'e müle, dat kaem
der ek troch, en do\'t se dat nochris diene, koe men sjen dat wer

libben yn him kaem, hy suchte en do lea bigounen hinne en wer
to skoerren, Do in stikje wjekke brea, do kaem hy alhiel wer by.
Hy sloech de eagen op en seach rare forheard om him hinne , hy
sei hwet, mar de wirden kamen der mar heal üt. Hy waerd goed
forsoarge yn in koai lein, earst noch in bytsje iten, do foei hy yn
\'e sliep en dat dürre oan de oare moarns la. Do \'t hy to wekker
waerd, wie it earste wer hwet iten, hy liko alhiel üf put troch lang
foarby west to habben. De skipper, en noch ien fen it folts , dy
\'t miskien wol fyftich kear yn Noarwégen west hiene, en "der ek
al ris in lange winter lein hiene, troch dat de winter hjarren der
oerfoel, koene best mei him prate , en fregen him , hwa hy wie ?

De jonge forhelle hjarren dat hy Hans Olafsen hjitte, dat hy
mei syn heit Peter Olafsen ütfearn wie to fiskjen, dat syn heit
üngelokkich oer board rekke wie en dat hy him net iens wersjoen
hie. Do koe hy allinne net wer yn \'e fjord komme, (sa hjitte dy
ynhammen , hwer de hiele Noarweegske kust fol fen is) en wie oan
it driuwen rekke, salang dat hy troch forlet fen iten en drinken
alhiel ütput delfallen en sa troch hjarren foun wie.

It wie in griis to sjen ho oerstjür dy jonge om syn heit wie,
dy \'t hy samar yn ienen forlern hic, hy sei: it wie sa\'n beste
heit. In nou wie syn mem mei twa bern thüs, wer moastten dy
nou fen libje? Hwet scoene dy om heit on him skrieme, hwent
hja koene wol bigripe, dat se wei wieren!

Sok séfolts is net sa gau oandien, mar hja hiene dochs de triennen
yn \'e eagen do \'t hy dat sa oandwaenlik forhelle , en hja treastgen
him sa goed as se koene. Do skipper sei: hy scoe fen \'t winter
wol for him soargje, on sa gau hy der wer hinne foer, him wer
meinimme. Safolle goedens hie in bulte ynfloed op Hans, hy wie
trochbliid dat sokke beste minsken him foun hiene en fleure hird
wer op. Hy wie in foarlike jonge for syn jieren en reddich en
fluch. Hy wie gol en frjeonlik fen wezen en ek in tige gnappe
jonge, dy \'t mei syn blauë eagen sa frij ütseach, der scoe sa it
like in moai jong kearel fen groeije kinne.

Hja scagen ek al gau dat hy skerp wie, hy bigriep fluch de
nammen fen in bulte dingen op it skip , en harke ta , as it folts
frysk ünderen\'noar prate. Mar as hy allinne wie , en syn mem en
broer en sister, en de fjord hwer hy sa thüs wie, him sa klear
foar \'e geast stiene, och ! hwet koe hy den bitter skrieme, hwet
hie hy den in langstme! Mar der siet oars net for him op, hy
moast mei. En troch syn aerd krige it folts op it skip in bulte

mei him op, skipper Sibe bigoun ek folie fen him to halden. Sa
kamen se njunkelytsen to Hoarn hwer se losten , en foeren derwei
nei Harns hwer de koffe ünder tasicht lizzen bleau, en reisgen
do nei Terherne ta.

Frjemd seagen de minsken op, do \'t skipper Sibe der mei dy
jonge Noar oankaem, en hja hearden ho \'t hy foun wie. En op
in rountsje dat de skippers sa ünderen\'noar hiene waerd bisletten
dat elts hwet for him dwaen scoe en as hy goed blykte to wezen
den scoene se him mei foarüt helpe. Hy waerd al gau gnap yn
\'e klean stitsen en al wie it syn eigen tael net, master moast him
doch ünderrjucht jaen, it koe him to pas komme.

Skipper Sibe hie in greate hüshaldinge en do hiene se Hans yn
\'e kost bisteld by Gjerrit en Doutsen. Dy man hie lang matroas
west, mar wie op in kear üt \'e mest fallen en koe do net mear
farre. Hy hie do fen in frjeon in boatsje, füken e.s.f. krige en
fiske nou. Hy fortsjinne mei skipskrabjen en tarjen for de skip-
pers op \'e helling ek noch gau ris hwet, sa kamen se der aerdich
lans. Hy wie do \'t hy net mear farre koe by Doutsen yn \'e kost
komd en in jier twa letter mei hjar troud. Hja wie do widdou
en hie üt hjar earste trouên in fanke dy\'t Jantsje hjitte, dy wie nou
great sechtsjin jier ald. It wie in best fanke, en men koene sjen
dat der in tige moai faem fen groeije scoe.

By dy minsken wie Hans thüs, en ek yn wierheit thüs, hwent
do \'t se alles wisten, sochten se him it missen fen syn mem safolle
to forgoedsjen as se koene. En hy en Jantsje hingen al gau sa
oan elkoaren dat de iene ünwennich wie as de oare net thüs wie.
En ho giet it yn dy jierren ? Alho\'t Hans oan syn mem en broer
en sister hinge, it byld derfen siet noch net sa djip as yn letter
libbenstiid, en hy hinge nou alhiel oan dy beste minsken, En alles
wie ek sa frjemd, sa nij for him, der wie safolle forlier mei aldat
skippersfolts. Hy gyng ek faek nei de helling hwer de koffen en
oare skippen makke waerden en seach raer by in bulte dingen op.
Hy waerd troch de minsken ek sa best bihannele, hy hie it folie
better as thüs. De fryske tael learde ek al hwet, en howol hy
in bulte wirden lang net goed sizze koe, hy learde him doch al
hwet to redden. En Jantsje hie der sa\'n nocht oan dat Hans mei
syn frjemd frysk prate, den pleage se him sa dermei.

Mar de skipper dat wie noch syn beste learmaster, as der hwet
wie dat hy net bigriep of fetsje koe, den brocht dy him op \'e
hichte. Hy rekke mei de oare jonges ek alhiel op \'e gleed, it

reedriden woe him ek tige oan, yn ien wird, hy vvaerd lio langer
ho mear der thüs.

Mar do\'t de winter oplialde lo hearskjen en de dagen langer
woerden, bigoun Terherne al mear en mear troch it skippersfolts
forlitten to wirden, en waerd it for Hans ek tiid dat hy wer
foart moastto. Skipper Sibe hie in fracht krige nei Hamburg ta,
en scoe derwei nei Noarwégen om in fracht hout to heljen. Hy
wie al nei it skip gien om it mei yn oarder lo meitsjen, mar scoe
earst noch ris thüs konwiie, den scoe Hans mei. Hans wie alhiel
ibroare op it lest, hy wie meast stil en sei net folie, hy siet der
raer yn. Hy hie sa\'n langstme nei mem en syn broer en sister,
nei syn fjord mei de rotsen en klippen, mar hy soarge ek sa fen
Terherne en de minsken óf, dy \'t him sa boppe mjitte best bi-
hannele hiene en hwer hy sa thüs wie.

Hy wie nou hast njuggentsjin jier ald, de bernejierren wieren
oer, syn tinken Avaerd better en de leste winter hie him folie leard.
Mar de tiid kaem, skipper Sibe kaem noch in dei thüs en do
moast Hans mei, hwet in rare dei foar him !

Hy hie fen de measte minsken al öfskie nomd do\'t de skipper
werkaem, mar it öfskie fen \'e minsken hwer hy yn \'e kost wie en
fral fen Jantsje, dat foei him hird! Dy winter hie yn dy twa
jonge herten in bun lein, dy \'t nea wer forbritsen wirde koe. Hja
skriemden beide as bern en Hans moast hjar bilove dat hy ek
werkomme scoe, hwet hy ek die. Hy sei tsjin hjar, as se beide
great wieren , den scoe hy hjar ta syn wyf ha, hwer \'t Jantsje, troch
de triennen hinne, noch om laitsje moastte, hja wie ek noch sa
jong. Mar skipper Sibe kaem en helle him, en Hans gyng skrie-
mende mei, hwet soargen se by elkoaren wei!

Op \'e reis nei Hamburg learde de skipper him safolle hy koe,
en der it Hans tige oan hingje woe, hie hy der in bulte nocht
oan- It frysk learde ek noch hird oan, hwent hy hearde oars neat
om him hinne. In lokkich dy \'t sa\'n aerd bat lyk as hy hie, hwent
troch it gollo en frjeonlike fen syn wezen balde it skipsfolts in bulte
fen him, en dertroch learden se him it skipswirk ek goed.

Frjemd seach Hans op yn dat greate Hamburg, hwer de skipper
him sa faek meinaem as hy fen board gyng. Sa great wie de
wrald for him, dy \'t foar dizzo winter oars noch neat sjoen hie,
as der \'t hy berne wie. In do\'t se leech en op reis nei Noarwé-
gen wieren, wie syn bislüt om oan it farren to bliuwen al sa
ripe, dat hy de skipper frége, ef dy him wol oan board halde

woe ? Mar" de skipper sei tsjin him, dat se buten syn mem neat
dwaen koene, en dat hy earst goed leare moastte om letterfoarüt
komme to kinnen, dat moast mei syn mem forpreat wirde.

Skipper Sibe hie dy winters op hjar rountsje wol ris sein, dat
it by Hans syn mem wol ris biltere earmoede wêze koe as Uy der
mei him kaem. In troch dat se safolle fen dy jonge halden, hiene
se hündert goune bijenoar dien , dat koe de skipper hjar nou jaen.
Fjirder hiene se bisletten om, as Hans der sin oan hie, him mei
enoar goed leare to lillen. Sa koe de skipper nou dwaen sa it
him nou it beste talike en hie syn bislüt deroer ek al nomd. Yn
\'e pleals hwêr se hout lade moaslten , wenne in Sékaptein dy ia
Hollanner fen öfkomsle wie, mar dy \'t in Noarsk frommiske hie.
It wie in beste man en ien dy \'t in bulte leard hie, mar it wie
him net sa" best gien. En om \'t hy in greate hüshaldinge hie en
troch in üngelok net mear farre koe, scoe it him wol goed to pas
komme der hwet by to forlsjinjen.

Dizze man hie de skipper op it each; as it syn mem goed wie,
den woe hy Hans der earst in jier bliuwe Iitte. Der koe hy goed
lézen en skriuwen en fen alles hwet yn it farren nedich wie ,
tige leare.

In do\'t hy op Hans syn freegjen him dat allegeare sei, hie dizze
der earst net folie sin oan, mar hy bigriep ek wol dat se it alhiel
ta syn best dwaen woene en dat it sa nedich for him wie. En
do\'t se to plak en oan it laden wieren, gyng de skipper mei him
nei dy sékaptein ta, en dizze, dy \'t Hans mei nocht oanseach,
en it foarstel fen de skipper tige to pas kaem, naem it daedlik
oan, en scoe syn best dwaen om him safolle te lcaren as hy koe.
Derop gyngen de skipper en noch ien fen syn folts mei Hans
op reis nei syn berlepleats , en do\'t se der kamen , lieten se Hans
earst yn in fiskerhutte bliuwe en sochten syn mem op. Yn in
earmoedich hüske founen se hjar , en seagen foart wol dat it Hans
syn mem wie , sa like se op him. Hja wie hiel jong troud, en
de libbensstoarmen skynden net folie ynflocd op hjar hawn to habben.
Hja wie nou great seisentritich jier ald, mar yn wierheit noch in
moai frommiske. Hja hie net forgees de namme hawn fen moaije
Else , dy \'t oan eltse finger wol in frijer krije koe, mar de earme,
mar gnappe Peter Olafsen nommen hie. Hja seagen oan hjar en
en de twa bern , dy \'t se fen saun oerhalden hie, en oars oan
alles ek wol. dat, al wie it earmoede , alles doch goed yn oarcler
wie. Hja frégen hjar , ef hjar manfolts net thüs wie ?

Do rekke se oan it forheljen ho \'t hjar man en soan de foarige
hjerst ütfearn wieren Lo fiskjen en dat nimmen wer hwet fen hjarren
fornomd hic , sadat hja fen sels weirekke wieren. Dat alles kaem
mei twiskenpoasen en ünder in floed fen triennen derüt. Do, hwet
in bidroefde winter as se mei hjar bern hawn hie, ho \'t hja nou en
den hwet forkoft hie om ite to kinnen, en ho ien, in wolstelde
widner, in man dy do\'t se jong wieren it fül bisocht hie om hjar
to krijen en letter altyd lilk op hjar west hie, hjar nou sa\'n goed
dien hie. In doch, sei se, hie se it min op dy man stean!

De skipper frcge hjar: ef se it wol klear wiste dat hjar man
en soan beide wei wieren, it koe sims frjemd, der koe noch wol
ris ien fen beiden bihalden wèze.

Oan dat sizzen bigriep se foart wol dat der hwet eftersiet, hja
frége hjarren hast biddende, hwet of dat bitsjutte? In\' do mochten
se it net ha om hjar mear stil to halden en forhellen se hjar ho
ef se Hans foun hiene en ho hy dy .winters by hjarren forsoarge
wie, en de feint, dy \'t by de skipper wie , gj ng opstean om him
to heljen.

In do\'t Hans der oankaem. mei wangen as mölke en bloed en
sa gnap yn \'e klean en mem om \'e hals floach, der moaltc de
lezers hjarren sels in tinkbyld oer meitsje hofolle gelok der yn
dat huske wie. Mar ek, ho \'t de triennen rollen do \'t Hans
derop oan syn mem forhelle ho üngelokkich syn heit weirekke
wie, hwet wie it minske oerstjür !

Mar do\'t alles hwet bikomd wie , forhelle de skipper hwet plan
ef se mei Hans hiene, en frége ef dat hjar goed wêze scoe ? Mar
der seach mem sa tsjin oan , hjar beste jonge wer to habben en
ek wer misse to moatten. In den fen de oare side seach se ek
wol, dat it alhiel ta syn best wêze scoe. In wiles hiene syn broer
en sister him hast altyd de hannen om \'e hals, hja wieren sa
bliid mei hjar Hans!

Mar sa \'t se der sieten to praten komt der in man yn , dy \'t
de frjemden forheard oanseach , en f ral do\'t hy Hans der ek seach.
It wie in greate , kreftige man , hast in reus , mar lomp en swier.
Hy wie malle ünsjuch , hy hie rea hier, en syn troanje wie alhiel
mei fen dat reade stikelige bird bigroeid. Hy hie in groue stompe
noas en in greate müle mei tsjokke lippen. In hwet der sa aeklik
by like, hy hie fen dy lytse cagen , dy \'t hast sünder rest hinne
en wer gyngen. Dat wie Peter Bjornsen, de man dy \'t hjar sa\'n
goed dien hie.

Else waerd kjel do\'t hy der ynkaem, mar hy like wakkere bliid
to wezen dat Hans bihalden wie, en like oandien do\'t hy hearde,
ho üngelokkich hjar man weirekke wie. In do \'U se mear praten,
wie hy der ek wakker foar dat Hans der hinne gyng to learen en
woe der ek wol tajaen, mar de skipper sei: dat hoefde net.

Mar hwet flikkeren syn eagen do\'t skipper Sibe hjar dy pong
mei jild joech en sei, hofolle der yn Avie, der koe Eise as se
hwet fortsjinje koe, hjar lang mei redde. Op it lést sei Else, as
se Hans den in wike of fjouer thüs halde mochte, den scoe se,
om syn best, it tastean. De skipper sei: dat hy hjar dat net best
wégerje koe, en ünthjitte hjar, as it jier om en alles goed wie,
den scoe hy mei Hans wer by hjar komme, en den koe it for-
praet wirde, ho it fjirder scoe.

Peter Bjornsen bea oan, om Hans mei fjouer wike der den hinne
to bringen, en om him net lilk to meitsjen, waerd dat mar oannomd.

Else bitanke de skipper sa for al it goede dat se oan Hans en
nou wer oan hjar dien hicne, en wie sa oandien, en Hans noch
mear, do\'t se foartgyngen. Mar .do\'t de skipper tsjin Hans sei,
dat sa faek hja der kamen en oan it laden wieren, hy den salang
by hjar oan board komme koe, bikaem hy hwet. Mar mei de
eagen f\'ol triennen bistelde hy de groctenissen oan it Terhernster
folts en t\'ral oan Jantsje en hjar alders. Sa namen se öfskie, al
ho swier it foei!

Do\'t skipper Sibe wer thüs kaem, brocht hy yn Terherne de
groetenissen dy \'t Hans him bisteld hie, en foihelle ho hy it
mei him makke en by syn mem bifoun hie. Op Jantsje hjar f\'reeg-
jen, ef Hans den ek werkaem ? sei de skipper, dat hy hoopte,
as Hans goed learde, dat hy den it farren by him learc scoe. Ho
bliid Jantsje dermei wie, dat wie net to sizzen, den kaem se him
ommers wol wer to sjen. Hwent Hans weibliuwe, der mocht se
net om tinke, hjar jong hert forlange sa nei him!

In do\'t de skipper nei forrin fen wiken wer yn Noarwégen kaem,
foun hy alles like goed. De sékaptein wie wakker mei Hans yn
it skik, hja halden folie fen him en hy learde tige. Hans syn
bliidskip wie great, wer in dei mannich by syn frjeonen trochbringe
to kinnen en oer Jantsje en hjar alders en de oaren yn Terherne
prat e to kinnen. Mar hy forhelle de skipper, dat hy bang wie
dat mem in bulte lést mei Peter Bjornsen krije scoe, hwent dy

woe mar mei hjar troue en hja wie suver bang for W^m- 1°
Hans hie it ek min op dy man stean, hwerom, dat wist hy net,
liwent Peter wie altyd like frjeonlik tsjin him. Mar it wie mar
sa, en hy koe dat ek net oars krije.

Yn \'e hjerst kaem de skipper der nochris en hie in pear hoazzen
en in moai biwirke pong fen Jantsje for Hans meinomd, en in
bulte groetenissen. Jantsje hie sein, hy moast sa gau werkomme
as hy koe, hja hie sa\'n langstine nei him.

Ja, hy ek nei hjar, dat fanke laei him noch sa heech. Syn learen gyng
tige best en by de kaptein wie hy alhiel thüs. In greate bliidskip
wie it, wer in dei mannich mei de skipper en syn folts prate to
kinnen, en as de skipper der yn \'e maytiid werkacm, den scoene
se nei syn mem ta. Dat tinken forsêfte it öfskie al hwet, mar it
foei doch swier, de winter dürrc sa lang.

Wy slaen dy ek oer, en forhelje dat de skipper der yn \'e may-
tiid werkaem en alles wer tige best bifoun. En nei oarder op alles
steld to habben, gyngen de skipper en Hans op reis nei syn mem ta.

In greate bliidskip wie it mei mem en syn broer en sister, do\'t
se der nei in goede reis oankamen, en alles oer en wer oer forhelle
waerd. Else hie it mei kloek oerlizzen en nou en den der hwet
by to fortsjinjen sahwet redde kinnen, mar nou wie ek hast alles
op en de takomst like wer tsjuster. Hja koe fen Peter Bjornsen
wol help krije, gjin wike gyng foarby dat hy hjar net frege to
trouen en hjar foarhalde hwet in best libben hja mei de bern by
him ha koe, mar hja woe der gjin praet fen hearre en wysde alles óf.

Mar do bigoun de skipper hjar to forheljen hwet se dy winters
yn Terherne wer öfpraten hione. Hja hiene wer like folie jild
for hjar byenoar dien, en as it hjar goed wie, den woene se
Hans noch in jier by de kaptein halde. De kaptein hie sein, as
hy noch in jier sa goed learde en den noch in winter lês krige,
den wie hy gau klcar om for stjürman to farren, it wie krekt as
it him oanileach, sa koe hy leare. In den woe de skipper him in
jier oan board nirnme, om it farren ek goed to learen.

Else hie de triennen yn \'e cagen do\'t se de skipper sa praten
hearde, en dat net allinne fen tankberens, mar ek omdat se hearde
ho best it mei hjar Hans gyng en ho goed hja it mei him foar
hiene. Hja wie non ek net yn twivel, hja karde alles best, mar
woe him sa graech in dei mannich thüs halde. Do skipper sei:
dat hie hy wol tocht en it wie him ek tige best.

Sa \'t se der sieten to praten kaem Peter Bjornsen der ek yn.

Hy like wakkere bliid en nacm tige diel yn alles Invet de skipper
oer Hans sei, en wie der ek alhiel foar dat Hans mear learde en
woe him der ek wol wer hinne bringe. En as Hans al sei, dat
dit net hoefde, dat hy him sels wol redde koe, Peter stie der sa
fest op, dat hja it mar oannamen. Hy seach do ek wer datElse
in pong mei jild krige en hjar dertroch wer buten him redde koe.
Hans hie him krekt op it each en koe sjen dat hy alhiel foroare.
In nei in hertlik öfskie en nei dat Else him sa for alles bitanke
hie, gyng skipper Sibe wer op reis nei syn skip ta.

Do bröcht Hans mei mem en syn broer en sister en alde makkers
fjirtsjin dagen yn it greatste lok troch en nei in oandwaenlik
öfskie gyngen hy en Peter op reis nei de kaptein. En op dy reis
frége Hans mei triennen yn \'e eagen en hast biddende oan Peter
ef hy mem mei fréde litte woe, hja tocht noch altyd sa om heit
en scoe doch net wer troue wolle. Peter naem dat ek goed op
mar sei, dat hy safolle fen Else halde en dat it for hjar sels en
de bern ek better wêze scoe. In hy hie nou sa\'n iensum libben
en hie alles wol for hjar oer. Mar as se dat ljeaver hie, den
scoe hy wachtsje en hjar net. mear lêstich falie. Der wie Hans
trochbliid om, en dat makke dat hy folie hertliker öfskie fen Peter
naem, do\'t se to plak wieren.

Twa jier hie Hans nou by de kaptein west, do\'t skipper Sibe
der de mayliids werkaem en him de groetenissen fen Jantsje en it
Ternhernster folts brochte en dat se sa\'n langstme hiene om him
ris wer to sjen. Neat as goed hearde de skipper fen Hans, de
kaptein en syn wiif halden safolle fen him as in bern.

De kaptein sei, nim him nou mar mei, as hy it ünderhaldt hwet
hy leard hat en der takommende winter noch ris lês by kriget, is
hy alhiel klear. In do\'t de skipper Hans ek ündersochte hwet ef
hy wiste, wist hy net hwet hy hearde en sei: wy scille mei-
enoar sjen dast dou in goed plak krigeste, dou biste fiersten to
goed for matroas. Mar lyk as de kaptein al sei, dou moastte it
farren dit jier by my leare en den fen \'e winter noch ris les nimme,
on den scille wy üs best for dy dwaen. Hwet like de takomst
Hans moai ta!

Do reisgen se wer togearre nei syn mem ta en it wie der wer
greate bliidskip. Else karde alles goed en mei fol fortrouen joech
»e hjar beste jonge oan de skipper oer, hwer hy dit jier by farre
scoe. Hwet plak to sliepen waerd der yn oarder makke en do
bleauwen hy en de skipper trije dagen by mem. Altyd seach de

skipper frjemd by Else op, sa moai dy noch wie en sa jong as
se noch like.

Peter hie ek heard dat se der wieren en socht hjarren ek op.
It like him ek moai ta, dat Hans nou bij de skipper kaem, den
koe hy tige op stap komme. Hy fornaem oan alles ek wol dat
Else wer goed forsjoen wie en gjin earmoede hoefde to lijen. Mar
Else hie der oer klage dat Peter noch sa faek kaem en do\'t hy
do foartgyng, gyng Hans mei him. In do sei Hans dat hy ek gjin
wird halden hie, en dat hy graech woe dat Peter net mear by
hjar kaem, hy hoopte fen nou of for syn beste mem to soargjen.
Peter seach al hwet lilk, mar halde him bidaerd en sei, dat hy
tofolle fen hjar halde om der alhiel wei to bliuwen, en stroef
skaetten dy twa.

De skipper biloafde Else, dat, sa faek as se der om hout kamen,
den scoe Hans in dei twa thüs komme , hwer mem sa bliid mei
wie. In de skipper koe sa fiele hoe tankber Else him for alles
wie, en hie de (dennen ek yn \'e eagen, do\'t hy seach hoe mem
hjar beste jonge tsjin hjar oantreau en him sa patte do\'t se foart
moastten. In op hwet ienfaldige mar oandwaenlike wize droech de
mem hjar soan oan God op om it goed mei him to meitsjen en
yn dat frjemde lan ek wer for him to soargjen. Hja seach hjarren
nei salang as se koe.

Mar it sette raer yn mei Hans syn earste reis. Hird waeije en
faek stoarmwaer hiene se de measte tiid, hja krigen frij hwet skea
oan de seilen en it touwirk en waerden ek lek. In it skynde raer
to moatten, do\'t se einlings yn üs lan jn \'e haven kamen, rekken
se sa hird tsjin in great skip oan, dat se mar hastich losse moastten
om op \'e helling to kommen. Mar howol nimmen graech sa
wol, it wie doch in great gelok dat it skipper Sibe sa skoan barre
mochte, nou koe alles der like goed om gean.

Nou kin min wol bigripe, dat de skipper sa gau as it koe, mei
Hans nei Terherne ta reisge. Mar der seagen se frjemd tsjin him
op, sa\'n kearel, en hwet in moaije jonge kearel wie hy wirden.
Jantsje wie net yn \'e hüs, do\'t de skipper mei Hans by Gjerrit
en Doutsen kaem, it wie krekt as dy minsken in soan wer thüs
krigen. In do\'t foart derop Jantsje ek yn \'e hüs kaem en Hans
seach , fleach se him fen bliidskip oan, hja hiene elkoaren de bannen
om \'e hals en patten dat it sahwet die. Mar dat wie troch de
grealo bliidskip gien, hja lieten elkoar yn ienen los en krigen beide
in kleur as bloed. Hja fielden beide, it wieren gjin bernepatsjes mear.

Skipper Sibe, dy dat wol opmirk, wie slop fen laitsjen, do
waerd it net better, Mar njunkelytsen bikaem it wer en do fen
beide siden oan it praten en forheljen.

In hja koene it each net fen elkoaren öfhulde, Jantsje tochte,
hwet is hy moai, en Hans tochte, hwet is hja moai, en fen beide
koe it yn wierheit ek sein wirde.

De skipper tochte, Hans moast salang syn thüs mar wer by
Gjerrit en Doutsen ha, hy koe der wol trije wike bliuwe, en den
koe hy by al syn alde frjeonen en helpers de rounte ris dwaen.
En sa die hy ek, hertlik wie syn tank oan de minsken dy \'t him
sa\'n goed dien en sa mei foarüt holpen hiene. Hy fïelde sa goed,
hja hiene him yn steat steld om foarüt to kommen en wie der sa
tankber foar. Hy like ek yn it minste net mear op deselde dy \'t
de skipper yn \'e boat foun hie. Hy wie fatsoenlik en biskieden
en seach mei syn blaue kikers de wrald sa frij yn, min seach en
hearde him mei nocht oan, rounom wie hy wolkom.

En scil ik jimme forhelje ho hy en Jantsje de tiid troch-
brochten, den moat ik sizze, dat de earmen faek om elkoaren
hinne kamen en dat der mannich patsje wiksele waerd. Hja wisten
beide nou klear, it sizzen fen Hans: as wy beide great binne, den
wol ik dy ta myn wyf ha, scoe sünder missen wierheit wirde.
De ban dy \'t yn de earste winter dy twa jonge herten sa nau al
forboun hie, waerd nou for goed festmakke. Hwet wieren se
lokkich togearre as Hans hjar forhelle hwet in moaije takomst him
wachtte, ho\' \'t hy leard hie en ho as se him mei foarüt helpe
woene. En nou, nou scoe hy syn best dwaen, hy scoe de goede
forwachtinge dy \'t se fen him hiene, net biskamme meitsje. En as
it nou allegearre goedgyng, den scoe se alles mei him diele, den
scoe de iene for de oare in stipe op \'e libbenswei wirde. Den
scoene se togearre ek ris nei syn kin ta, en den scoe syn mem
hjar sa mei bliidskip hjar bern ek neame. Hofolle loftkastielen
der yn dy dagen troch dy twa boud waerden, dat scoe op ien
net oankomme, en Jantsje hjar alders namen ek sa fen herten diel
yn hjar gelok.

Mar wy minsken meitsje sa faek birekkeningen hwer hast neat
fen torjuchte komt, wreed wirde üs loftkastielen faek ünderst boppe
srniten. Sjuch dat moaije jonge pear der sa ris silten, noch twa,
trije jier den scoe de himel op ierde hjar diel wirde, en alles
scoe sa hiel oars komme, as se hjarren foarspégelen!

It is krekt as de tiid dy \'t yn lok en wille trochbrocht wirdt,

sa mar foarby fljocht, sa gyng it der mei dy trije wiken ek. Mar
yn dy tiid wie ek de ban lein, dy \'t Hans ibr altyd oan Terherne
forbine scoe. Hwent troch syn tankberens oan de rninsken, dy
\'t him sa mei foarüt holpen hiene, en dy\'t se sa fielle koene dat
üt syn goed hert foartkaem, hie hy sa\'n beste yndruk op hjarren
makke. Ja, hja scoene en woene him ek fjirder mei helpe, sei
de iene Isjin de oare.

De tiid wie om, de kofï\'e wie hast wer yn oarder, do kaem
skipper Sibe ek noch in dei twa thiïs. Yn \'e simmer den scoe
Hans wer ris oerkomme, dat forsêfte it öfskie al hwet. Mar Jantsje
skriemde doch sa, hja wie it noch net wend, him, hjar alles,
foartgean to sjen. Mar it scoe lokkich net lang dürje, den kaem
hy wer, dat treastge hjar. Och, de takomst is sa tsjusler for
üs rninsken!

Do\'t de skipper en Hans wer oan board kamen, wie alles ek
gau yn oarder, en omdat se do oars gjin fracht krije koene, foeren
se foart wer nei Noarwégen om in fracht hout to heljen. En hie
de reis nei üs kin sa tige min west, de reis derhinne wie nou sa
Hioai as it koe, mei in flugge reis kamen se wer yn \'e haven oan.

Sa gau it koe joech de skipper Hans frij om mem wer ris op
to siikjen en hy krige wer aerdich hwet for hjar mei. Hy foun
alles tige best en koe in dei ef trije Ihüs bliuwe, de bliidskip wie
wer great. Op syn freegjen sei mem, dat Peter noch wol ris
by hjar kaem, mar him altyd goed halde en it hjar net lêstich
makke. En do\'t Hans de earste dei nei ien fen syn frjeonen gyng,
kaem Peter him tomjitte en wie tige frjeonlik tsjin him. Peter hie
noch ien by him, it like wol op in Séofficier, sa wie hy klaeid.
In do\'t Hans noch ris efterom seach, stiene se stil en praten drok,
wiles Peter nei him wiisde. Do\'t Hans dernei frége, hwa ef dat
wie, seine se, dat it in neef fen Peter wie, dy \'t op in Fransk
skip tsjinne.

Hearlik waer wie it alle dagen, en de twadde dei, do\'t Hans
nei de fjord gyng, kaem der in boatsje oan mei twa frjemd klaeide
matrosen der yn. Hja makken hjar boatsje fest en gyngen it
pleatske yn. Tsjin \'e joun krige Hans in boatsje fen in fisker to
lien, hy hie der sa\'n sin oan om de fjord wer ris üt to farren,
it koe noch best, yn \'e simmer binne de dagen der sa lang. Mar
al hwa werkaem, Hans net. Syn broer frége alles óf, eft se him
ek sjoen hiene, mar nimmen hie him werkommen sjoen. In bytsje
letter kaem in fisker de fjord ynfarren, hy hie de lége boat efteroan,

wer Hans mei fearn hie. Hy forhelle dat hy yn \'e fjirte in great
skip sjoen hie, en dat hy roppen heard en in boat nei dat greate skip
roeijen sjoen hie. In do \'t hy de fjord ynfarre scoe , dreau de
lége boat der, en hie hy dy wer meinomd.

Min kin bigripe, hwet in greate üntsteltenis dat biskie yn it
pleatske brochte. Else wie hast gek dat hjar beste jonge foart
wie, en nimmen wist ho it wie. Wie hy buten de boat rekke
en hie do roppen ? Mar hy koe fiks sile en it wie hast deastil,
den scoe hy him sels wol redden ha, tochten se. Peter kaem der
ek op ta, en sei dat syn neef of helle en wer nei it skip ta wie,
der \'t hy op tsjinne. It like him raer ta, dat dy der neat fen for-
nomd hiene, hwent dy moastten Hans altyd foarby fearn wêze. Hy
naem sa \'n diel yn Else hjar üngelok , hy biklage hjar sa, dat it
hjar siker goed die. Mar der wie net ien, ef hy tochte dat Hans
in üngelok krige hie en wei wie.

Raer stie it der mei Else by, hja skoerde hjar it hier üt \'e
holle , en mei it greatste meilijen treasten de minsken hjar safolle
hja koene. It griisde hjarren ek sa om dy golle gnappe Hans ,
hwer it sa moai for stie, en dy \'t nou sa üngelokkich weirekke
wie ! En ho moast it nou ? De skipper moast it ek witte. Peter
bea oan om der hinne to reisgjen en it biskie der to bringen, en
Else, dy \'t der sa mar hinne siet, sei, dat it hjar goed wie.

Mar do \'t Peter der kaem, woene skipper Sibe en de kaptein,
Hans syn learmaster, ek mei, dy twa wieren ek raer fen \'e wise.
In do de skipper en de kaptein alles bifregen, bleau it hjarren
in riedsel, ho ef de boat fen dat frjemde skip der neat fen for-
nomd hie. Der kaem noch by, dat de skipper yn \'e haven, hwer
se laden , heard hie, dat Jean Bart, in biruchte Franske kaper ,
der op \'e kust mei syn skip sjoen wie. In do se Peter fregen ef
syn neef der den op tsjinne ? sei dizze, dat hy der net mei syn
neef oer praten hie , hy wist oars net, as hy foer op in Fransk
skip. In al ho der ündersocht waerd , hja waerden net wizer, en
moastten mei djippe rouè yn \'e herten de üngelokkige mem wer
forlitte. Mar Peter naem op him, om, as se him founen, ef hjir
ef der spoar fen him krigen, den scoe hy dat de kaptein to witten
dwaen , den hearde de skipper it fen sels ek wol.

Nou kin min bigripe ho raer it der yn ïerherne bystie, do \'t
de skipper der mei dy aeklike tidinge oankaem, en ho bidroefd
it mei Jantsje wie. Dat earme sloaf, al dy loftkastielen wei, en
hjar beste Hans scoe se nea, né, nea wersjen, koe dat wier wêze?

Né, hja koe en woe it noch net leauwe! Mar ho wie it mei
Hans gien ?

It wie do in bedroefde ünrêstige tiid, altyd fjuchtsje en oar-
logje , en der wirken in bulte oarsaken ta mei. Hiel yn koart
moat ik der efkes wol hwet fen meidiele.

Lodewyk XIV wie do Kening fen Frankryk, en dy hie oars
gjin doel as ear en hearsksucht. Koe hy mei de soldaten syn
doel net birikke , den brükte hy it Franske goud en koe der in
bulte mei wirde. Foaral yn Dütsklan en Ingelan tsjinne it him
faek sa goed, dat hy dertroch ta syn wyt kaem.

Yn dy tiid wie üs lyts lantsje folie mansk, gjin kwestsje yn
Europa ef der moast rekkening mei üs lan halden wirde , en dat
wie dy greate hearskers raer tsjin \'t sin. Derby dreauwen de keap-
ljue fen üs lan in greate hannel, en oeral wie üs folts do foaroan.
Mei frachtfarren for oare kinnen waerd do ek in bulte jild for-
tsjinne , üs lantsje hie do by tüsenen skippen op \'e séën. Dat
stiek de Ingelsken ek tige , hwent dy woene ek ljeafst alles ünder
hjarren skoerre , en hja bisochten it faek om üs greate skea to
dwaen. Sa brocht ien en oar mei, dat der hast altyd deilisskip
en rüsje ünder elkoaren wie.

Lodewyk XIV hie it yn 1672 mei help fen Ingelan en de
Bisskop fen Munster en de Karfoarst fen Keulen ek al bisocht om
üs lan to oermasterjen en yn to pakken, en sa hjir de baes ek to
wirden. Mar al ho tsjuster it hjir do like en ho min it yn it
earst stie, hja fochten hjarren doch wer frij. Mar it hie in bulte
kostte, alle kreften wieren ynspand en de hannel hie in bulte skea
hawn. To lan en op sé hiene se fochten sa fül as se koene , en
Lodewijk syn doel wie mislearre.

Hwet letter yn \'e tiid wieren de Ingelsen mei de Regearing
fen hjar kening Jacobus min tofréden , en der makke Prins Willem
III, de Stèdhiilder fen Hollan gebrük fen. Hy stiek mei in rest
skippen en soldaten nei Ingelan oer, en reage syn skoanfaer Jacobus
der fen \'e troan. Min scoe sizze, .it wie net sa moai om syn wyfs
heit fen \'e troan to stjitten , mar der wirdt yn \'e Staetkinde net
sa folie om jown. Prins Willem waerd do Kening fen Ingelan
en bleau ek Stêdlmlder fen üs lan, en sa wieren dy beide kinnen
do al folie de tsjinpartij fen Lodewijk XIV. Hwent Lodewijk
hie gjinien dy \'t him better trochseach, en syn doel om oer hiele

Europa de baes to spyljen sa wist tsjin to kearen, as Prins Willem.
En lyk as it yn dy tiid gyng, gjin middel wie hjarren to gemien om
baes to wirden. De Regearingen joegen do , oan hwa der mar
sin oan hie, fen dy kaper- ef frijbrieven, sa koene sokken den de
freedsomme hannelskippen fen in lan, hwer se mei yn oarloch wieren,
mar ta hjar büt meitsje. In greate roverij wie it do op \'e séën ,
ta greate skea fen \'e hannel en skipfeart.

En gjin greater roafnest wie hjirbyom do as Diinkerken, der
binne hwet hannelskippen troch de kapers hinne sleept. En gjin
kaper kaplein, dy \'t sa birucht wie en safolle for de Fransken
roave hat, as Jean Bart. It wie in man dy \'t nearne foar stie en
hast alles weagje doarste. Syn skip hjitte de Salamander" dat
hie hy neamd nei in dier, dat min do raiende yn it fjür libje to
kinnen. It wie in skip dat hiel hird sylde en tige best ynrjuchte
wie , en dat tsjinne him faek om oare skippen yn to pakken , en
ek wer, om oan in greate oermacht to üntkommen.

Sa wie it do ek wer gien, hy wie in greate oermacht fen In-
gelske en Hollanske skippen üntkomd troch nei it Noarden op to
silen, hwer hy oars net folie kaem. Do wie hy in haven yn Noar-
wegen ynfearn, om der it nédige to keapjen en oan seilen en tou-
wirk hwet meitsje to litten. Fen dat opünthald hie in neef fen
Peter, dy \'t yn gjin jierren by him west hie, gebrük makke om
dy ris optosiikjen. It wie in earste fjuchtersbaes en hy wie lüte-
nant by Jean Bart. It wie oars net sa \'n minne kearel, mar jild-
sucht wie syn great gebrek. In do hy en Peter Hans foarby
gien wieren , wie der in skanlik tinkbyld by Peter opkomd. Hy
hie syn neef (orhelle dat hy sa \'n sin oan dat moaije fromminske,
oan Hans syn mem hie, dat bihearske al syn tinken, it. bi-
naem him syn hiele rest. En dat hy hiel skoan bigrypte dat Hans
him deryn alhiel yn \'e wei stie om ea ta syn wyt to kommen.
En om \'t hy wiste dat Jean Bart syn neef yn it foarby farren der
öfhelje litte scoe, bea hy dy in moai somke jild om Hans tsjin \'e
joun op to lichten en mei nei board ta to nimmen. En dizze,
dy \'t de sterke en flugge jong kearel mei nocht oansjoen hie, en
wol wiste dat sokken wolkom by Jean Bart wieren, en derby troch
de jilddivel oanfitere waerd, hie dat ek oannomd. Hja praten do
of, as de boat kaem om him to heljen, den scoene se Hans troch
in falsk boadskip nei de fjord lokje, en der sjen op de iene ef
oare wise hjar slach to slaen. Mar Hans makke it hjarren sels sa
maklik troch rriei de boat fen \'e fisker üt to farren , dat kaem

hjarren alhiel fen pas. Peter syn neef hie de matrosen, dy \'t om
him kamen, alles forhelle en dy scoene goed oppasse. En do \'t.
Hans do de fjord ütfoer, kaem ien mei dat biskie by him. Do
naem hy hastich öfskie fen Peter en hja foeren Hans efternei. En sa
waerd Hans, dy \'t nearne gjin erch yn hie en djip yn tinken yn
\'e boat siet, troch hjarren alhiel ünforwachts oerfallen , en mei
hjar trijen hiene se him boun en yn hjar boat lein. Hy hie noch
al om help roppen , mar nimmen wie der tichle by. Dat hie it
roppen west dat de fisker heard hie , dy \'t de lége boat foun en
yn \'e fjord brocht hie. Hans hie sa \'n lichte strieen hoed op
hawn , dy hie Peter syn neef yn it wetter smiten , as dy foun
waerd, den scoene se wol tinke dat Hans in üngelok krige hie.

Hans koe der yn it minste gjin bigryp oer krije hwet it bitsjutte,
mar hy hie foart wol sjoen dat dy neef fen Peter der by wie.
Hy wie dea ünrêstich en bigriep net hwêr ef se mei him hinne
foeren. Hy frége dy neef fen Peter om him dat to sizzen, en do
forhelle dy him, sünder hwet eftertohalden hwa hy wie, by hwa
hy foer , en dat se sa \'n jong kearel lyk as hy, der tige brüke
koene, mar hy neamde Peter der hielenal net yn. Hy liet it alhiel
foarkomme, dat hy alles üt him sels dien hie. En derop forhelle
Hans alles fen him sels, dat hy alhiel de stipe fen syn mem wie,
en dat yn Terherne ien, it ljeafste dat hy op ierde hie, him wachte.
It wie krekt ef dat wol hwet yndruk op dy man makke, mar hy
sei, der wie nou neat oan to dwaen, hy moast mei. Mar as hy
him goed halde en Jean Bart woe him wer frij litte, wie him dat
goed. In do \'t Hans seach dat it him neat holp, halde hy him
stil, mar hy wie raer fen \'e wise. Hja koene thüs oars net tinke
as dat hy in üngelok krige hie en wei wie, hwet scoe it bidroefd
mei mem en syn broer en sister wêze! En mei de skipper, dat
scoe der ek raer by stean en O God! as dy ris mei dat biskie
nei Terherne ta moastte ! In do bidde hy God sa fjürich om it
goed mei him to meitsjen , en for hjarren to soargjen, dy \'t him
sa nei oan it hert laeijen!

Sa kamen se by it greate skip en makken Hans los, üntkommen
wie do doch gjin tinken oan, en lieten him ek by it skip opkladsje.
It skipsfolts seach al hwet frjemd op do \'t Hans op it dek kaem,
mar hja tochten dat hy tsjinst by hjarren nimme woe. De measten
hiene rare troanjes en liken woest en rou, en min koe sa sjen
dat se altyd yn alle waer en wyn forkearden. Jean Bart siet yn
syn kajüt en Niels Bjornson, sa hjitte Peter syn neef, wie nei him

tagien en do röp hy Hans om by de Kaptein to kommen. Alhiel
forlégen wie Hans net mei de Franske tael, de kaptein hie him
de earste grounen fen de Ingelske en Franske tael leard, dat scoe
him nou tige to pas komme. Hy folge Niels en stie do foar de
man, hwêr hy al safolle staeltsjes fen forheljen heard hie. It wie
in kearel as in wolken en ien dy \'t hwet üt \'e wei sette koe en
hy seach in minske hast dwerstroch. Hans koe de tael net genöch
om goed mei him prate to kinnen, mar mei help fen Niels for-
helle hy hwet wy al witte , en frége him sa, om him wer frij
to litten.

Jean Bart liet him alhiel ütprate en Hans koe sjen dat hy him
ho langer ho frjeonliker oanseach. Mar hy prate sa rêd dat
Hans him yn syn tael lang sa gau net folgje koe. In do sei Niels
him, dat de kaptein him foart net wer misse woe, mar him best
bihannelje scoe, letter scoene hja ris sjen ho it kaem. Nou, hwet
scoe Hans ? hy koe der ommers neat tsjin dwacn. Mar hy hie
in bulte oan de kaptein , syn learmaster, to tankjen, de wise
léssen fen dy beste man, scoene him syn hiele libben goed dwaen.
Dy hie him leard om him yn alle omstannigheden fen it libben sa
goed to skikken as hy koe en altyd syn plicht to dwaen. En al
stie alles noch sa tsjuster , den moast hy noch mei fol fortrouën
op God , nea de moed sinke litte , hwent nimmen wist, hwer ien
ef oar goed for wêze scoe. Dat alles kaem him wer yn it sin ,
en do \'t him syn koai oanwiisd wie, foei hy nei in fjürich gebed,
rêstich yn \'e sliep.

Mar de oare moarns seach hy frjemd tsjin alles op, hy hie
noch nea op sa \'n great oarlochskip west , mar seach foart wol,
ho alles mei de greatste oarder dien waerd. Neat laeij oer \'e
heap, alles wie like goed yn oarder, en it lytste of greatste bifêl
waerd daedlik opfolge. Niels wiisde him syn wirk ek oan, en
dat wie folie botter for him as neat to dwaen.

Hja foeren wer nei it Süden ta en Hans seach wol, ho der
oppast en de wacht halden waerd. Yn \'e Noardsé krigen trije
greate Ingelske oarlochskippen hjar yn it each en setten foart op
hjar ta. Jean Bart stie mei fonkeljende eagen nei hjarren to sjen,
mar de oermacht wie to great. Alle seilen waerden byset en do
rekken se gau in ein foarüt en kamen sünder lest yn \'e haven
fen Dünkerken oan.

Der seach Hans him de eagen hast üt \'e holle, sa \'n drokte en
sa\'n skippen , it iene foer de haven üt en it oare kaem der yn.

Hy seach ek ho \'t se mei nomde skippen oan kamen en it griisde
him oan dat sokke minsken hjar hiele wolfeart troch dy kapers
üntstellen waerd. En rjucht wie der net to krijen , en hwer it
rjucht fen \'e sterkste hearsket, der is it net sa best.

Jean Bart redte fen alles yn, en in rest folts kaem der ek
noch by, hwent hy wie fen plan om fjirder nei it Süden to farren.
Hy woe op \'e Ingelske en Hollanske skippen loere, dy \'t mei rike
ladingen üt Eastynje kamen. Mei in dei mannich wieren se klear
en do gyng ii. de greate Atlantiske sé yn, der scoe in greate
slach slein wirde , wie il doel.

In it slagge him ek, al trije skippen mei kostlike ladingen
wieren nomd , der wie folts opset om dy op to bringen. Sa
wieren se al wit ho fier nei it Süden opsyld, do \'t in great Ingelsk
fregatskip hjarren yn it each krige en jacht op hjarren makke.

Jean Bart doarst in bulte weagje, mar hy wie ek in tüke
krychsrnan , hy seach wol, yn folie sé wie dy Ingelskman folie
mear mansk as hy. Alle seilen waerden byset en do gyng it der
hird üt. Hja foeren St. Helena (in eüdn dat oan lngelan tahearde)
foarby, do waerd it joun en hja seagen dat it Ingelske fregat nei
St. Helena sylde. It wie in tsjokke loft en tige tsjuster, do kaem
der in tinkbyld by Jean Bart op dat min sizze scoe , ho doarst
hy it weagje. Hy róp it folts op it tek en sei: dat it greate
Ingelske skip nou ünder St. Helena laeij en dat hy tochte, dat dy
troch it sa feilige lizzen net sa best de wacht halde scoe. Hy
frége , hwa ef mei him woe, den woe hy der sa nei oan ta syle
as it koe, den woe hy de boaten ütsette, de riemen mei goed
omwoelje en sa stil as se koene nei it greate fregat farre en it sa
oerfalle. Nou, dat wie gau klear, elts woe wol mei, mei him
doarsten se hast alles weagje. Do waerden de boaten en riemen
yn oarder brocht, en hy naem safolle folts as hy tochte bergje to
kinnen. Sa sylden se safier as it sahwet lije koe, do waerden de
boaten ütset en it folts deryn. Hans moast ek mei en by Jean
Bart sels yn \'e boat. Sa stil as se koene roeiden se nei it greate
skip, kladden as katten derby op en foar dat de wacht, dy troch
it sa feilige lizzen lang net goed oppaste, roppe en it folts wekker
meitsje koe , wieren se al oerfallen en fêstboun. Do waerden de
ütgongen sa forségele dat gjinein nei boppen komme koe , allinne
foar en efter bleau ien iepen , en der stie de wacht mei ladene
gewearen en oare wapens by. Do waerden de ankers ophelle en
in pear seilen der byset, mar do begoun it folts der ünder it to

fornimmen en scoe nei boppen , mar dat wie mis. Hwent hwa
skrepte om op it tek to kommen waerd foart troch de wacht pakt
en festboun. Niels krige it bifel oer it skip en wie der ek alhjel
de man foar, syn eagen fonkelen al, hwent de jilddivel lustere
him al, hwet in moai somke der for him opsiet. Jean Bart scoe
wer nei syn skip en Hans scoe mei him en wie al yn \'e boat.
By it fen it skip gean rekke Jean Bart yn in tou fêsl, hy skrepte
om los to kommen en foei en krekt buten de boat. Hans stiek
him gau in riem ta, hy grypte dy en sa skoerde Hans him yn \'e
boat. Hy hie de kaptein dertroch for sa \'n öfgrijslike dea bi-
warre, hie dy noch ien minüt der yn west, den hie hy yn wier-
heit for de haeijen west. Wol in stik ef trije sylden foart by
de boat om en der sims ek tsjin oan, hja wieren krekt to let
komd om de kaptein to pakken. Jean Bart, dy \'t oars nearne
foar stie , huvere do \'t hy dy bisten der seach en hearde. Hy
knypte Hans sa yn \'e hannen dat it him sear die en sei: dat
forjit my nea wer, dou moastte noch net prate om foart, mar as
ik dy oars in tsjinst dvvaen kin, den hast it mar to sizzen !

Do moast de greatste helte fen Jean Bart syn folts wol op it
greate fregat om master oer de finsenen bliuwe to kinnen, en hie
hy op syn skip to min folts om him to redden ef oare skippen
oan to fallen. Derom bislüte hy om ek nei de haven to farren
hwer se de oare trije nomde skippen brocht hiene. It wie alhiel
yn \'t great ho \'n moaije reis as se dien hiene, hwent de Fianske
Regearinge joech him in greate somme jild for dat moaije en ek
beste fregalskip. In do \'t de Franske en Ingelske Regearingen fin-
senen tsjin elkoaren ütwikselen, hearden se yn Ingelan earst, hwer
dat greate fregat bleaun wie, en der waerd frjemd by opharke. (*)

Do koe Jean Bart, mei de oare priismakke skippen der by, in
greate ütdielinge oan syn folts dwaen , mar it gyng raer mei dat
jild. It waerd troch forskate fen it folts yn de koarte tiid dat se
der yn \'e haven laeijen, ek wer trochbrocht. Hans hie ek in
moai somke krige, mar wie der net bliid mei, it wie raer jild
for him, jild hwer bloed en triennen oan kleefde. Hy hie it oars
best, Jean Bart bihannele him altyd goed , en do. \'t hy him for
dy öfgrijslike dea biwarre hie, halde hy noch folie mear fen Hans.

Hy koe him nou mei de tae\'1 ek wol redde, dat wie in bulte
for him wirdich.

Wy kinne al de gefjuchten dy \'t Jean Bart hie, en al de skippen
dy \'t hy naem, hjir net meidiele, it wie raer hwet hy ütsette en
hofolle skea hy de Ingelske en Hollanske skipfeart oandie. In roun
jier hie Hans al by him west en wie lokkich noch nea biseard
rekke. Jean Bart woe der gjin praet fen hearre om him frij to
litten, hy halde ho langer ho mear fen Hans. En sa gyng it
mei it oare folts ek , dat roune en iepene en derby sa \'n moaije
jong kearel, dat naem sa foar him yn. En den wie der noch
hwet, dat ek in bulte for him wirdich wie.

De earste stjürman wie in fikse kearel en ien dy tige leard hie,
en do \'t Hans him forhelle dat hy gien hie to learen, mar dat hy
noch graech mear leare woe , wie hy der foart ta biredt. En by
dy man learde Hans de stjürmanskinst sa goed dat hy alhiel klear
wie. En yn dy tiid hie Hans him syn hiele libben ek forhelle en
hofolle langstme hy nei Jantsje en mem en syn broer en sister
hie, hy wie sa bang dat se mienden dat hy wei Avie. Dat griisde
dy man , en do holp hy Hans yn alles mei foarüt. Niels halde
him ek altyd tige best tsjin him , it wie krekt as hy it him for-
goedsje woe, dat hy him sa skanlik op it skip brocht hie. Yn
ien wird , as Hans mar net op sa \'n kaperskip west hie , en dy
aeklike tonielen mei bilibje moastte, en net sa \'n langstme hawn
hie om to witten ho it mei hjarren wie dy \'t him sa ljeaf en
dierber wieren, den hie hy it net sa slim hawn. Mar nou ? altyd
wie il tinken , ho scoe it der wêze ? Lit üs nou ris yn Ter-
herne sjen !

Wy witte mei hwet bidroefde tidinge skipper Sibe yn Terherne
komd en ho aeklik it do mei Jantsje wie. Mar hoop docht libjen
en sa wie it mei hjar ek. I-Ija koe net leauwe dat Hans for
altyd wei wie en sa wie it mei de skipper, as hy alles goed nei-
tochte , sels ek. As dy mei hjar prate en hjar alles forhelle, den
wie it hjarren beide eft der hwet bard wie , dat min net bigrype
koe. Ja, sels wie it de skipper, eft dy Peter der net buten wie,
mar hy wist ek net ho en op hwet wise dat wêze koe. Mar it
gyng him krekt as Hans, hy hie it net op dy man stean, miskien
kaem it der wol fen.

Der wieren ek forskate minsken yn Terherne hwer Hans wol
kaem en dy him ek mei foarüt holpen hiene , dy it der ek tige
mei to dwaen hiene. Hja hiene folie fen him halden en it like

sa best mei him, en dat hy nou op sa \'n ünbigryplike wise wei*
rekke wie , dat griisde hjarren sa.

Yn de earste dagen wie it raer west mei Jantsje, hja hie der
samar stil hinne sitten en bimoeijde hjar nearne mei. Allinne
as de skipper kaem , hwer se sa mei oer Hans prate koe en dy
hjar altyd noch moed ynspriek , den kaem der wer hwet libben
yn hjar, dat die hjar sa goed. En do troch dat praten hjar hoop
al mear en mear oanwoun , en it hjar krekt wie dat it noch wol
goed komme scoe, do foroare se ek wer hwet en bigoun hjar
wirk ek wer to dwaen. Hjar alders wieren der ek sa bliid om,
en treasten hjar safolle as se koene.

Skipper Sibe hie in tracht krige nei Brémen , en scoe derwei
noch in fracht hout helje üt Noarwegen. Hy hie hoop der noch
it iene ef oare fen Hans to hearen. Jantsje bistelde him fral de
groetenis oan Hans syn mem , as it wêze mochte dat de skipper
der noch ris hinne gyng. Hja wie sels sa bidroefd to moed , en
koe wol bigripe dat it mei syn mem ek raèr wêze scoe !

En do \'t de skipper nei in goede reis nei Brémen, hwer hy losse
moastte, nei Noarwegen foer en der kaem, wie syn earste wirk de
kaptein , Hans syn learmaster, op to siikjen. En der krige hy in
droevich biskie, Peter hie de kaptein to witten dien dat Hans syn
hoed yn sé foun en dat hy fen sels in üngelok krige hie en for-
dronken wie. Beide manljue sieten mei de triennen yn \'e eagen,
it wie hjarren krekt eft se in soan forlern hiene. Op it lést sei
de skipper : as ik de kosten bitelje , wolle jy der den noch wol
ris mei my hinne ? Jawol, graech ! sei de kaptein.

Do brocht de skipper earst alles foar en oar en reisgen se der-
hinne. It die Else sa \'n goed dat se safolle bilang yn it lot fen
hjar beste jonge stelden, mar it wie wier, hja liet hjarren de founde
hoed sjen en skriemde as in bern. De skipper en de kaptein
ündersochten alles, en hearden Peter, dy \'t der ek raer oer fen \'e
wise like to wezen , der ek oer. Mar hja koene gjin spoar krije
ho it tagien wie, en hja moastten , lyk as de minsken der alle-
gearre, linke en sizze, hy is wei, hy is sünder mis fordronken.

De skipper forhelle Else do ek fen dat jonge frominske yn Ter-
herne , dy \'t sa alles for Hans wie, en ho him dat griisde. Hja
hie noch sa \'n hoop dat it noch goed komme scoe, en nou moast
hy hjar léste hoop ek noch weinimme. Hy die hjar do ek de
groctenisse fen Jantsje. En Else , dy \'t dat alles wol wiste, hie
djip meilyen mei hjar. Hwet hie Else hjar graech ris sjen wollen,

mar dat koe net. Hja bistelde de skipper ek de groetenis fen
hjar en dy moast hjar kreft en sterkte tawinskje fen de mem fen
hjar beste Hans !

Else krige do noch in goede jefte fen de skipper en nei in oan-
dwaenlik öfskie forlieten se de üngelokkige mem.

Mar jimme de bidroefde tastan fen dat jonge frominske mei to
dielen, dy \'t fen de skipper by it thüskommen hearre moastte dat
hjar léste hoop ek forflein wie, is hast net to dwaen. It griisde
de skipper en syn wyf Gelske sa om hjar dat to sizzen, hja
halden safolle fen hjar, mar it koe net oars , hja moast it witte !

Dat jonge sloaf, hwet wieren dy loftkastielen, dy \'t se togearre
boud hiene, wreed omfier smiten. Hy, dy \'t hjar alles wie, hwer
fen de earste ure of oan dat hy by hjarren komd wie, altyd hjar
tinken oan west hie, wei, for altyd wei ?

O ! dat wie in slach dy \'t net yn wirden wie to bringen. Wol
wie se de kreft en sterkte nedich, dy \'t Hans syn üngelokkige
mem hjar tawinske hie !

Mar de minsken hwer se folie kaem, diene ek hwet se koene om
hjar to treasten , fral Sibe Gelske helle hjar faek yn it earst om
in dei by hjarren to kommen. Dy sei, hja moast der üt en ünder
\'e minsken, dat wie folie better for hjar. En dat wie ek sa ,
safolle goedens en dielnimmen yn hjar üngelok die hjar in bulte
goed en joech al sa njunkelytsen wer moed om hjar wirk en
naeijen wer to dwaen. Hwent Jantsje hie tige naeijen leard en hie
hjar fèste hüsen hwer se altyd hinne gyng en for naeijde.

Yn \'e winter waerd hjar stieffaer Gjerrit siik en dat sette sa
hird oan dat hy mei in dei mannich al weirekke. Greate rouê
hiene se oer dy man , dy \'t for Doutsen in beste man en for
Jantsje krekt as in heit west hie. Nou wieren mem en hja ta-
gearre en de beste foet moast foar om it brea to fortsjinjen , en
as se soun wieren, gyng dat ek tige best.

Sa gyng it foarjier foarby en kaem de simmer wer, en wie it
in jier forlyn dat Hans öfskie nomd hie om lor altyd wei to
bliuwen. De tiid, dy \'t de beste hielmaster for sokke saken is ,
dy \'t net forjitten mar doch forsliten docht, hie ek syn greate
ynfloed op Jantsje hawn. De deiske drokte en öfwikseling , der-
by hjar jeuchd en sonnens, hie hjar wer in moaije kleur jown en it
bliere fen hjar wezen kaem wer for it Ijocht. Min koe hjar yn
wierheit moai neamc, en mannich jongfeint seach mei nocht nei

hjar en scoe wol graech nei hjar ta wolle, mar nimmen doarst
dat noch weagje.

Op in moaije joun siet it alde minske allinne yn hjar hüs ,
Jantsje wie ut to naeijen. Yn hjar hüs siz ik, hwent it wie hjar
egen, it wie alders erf, hja wie der yn berne en opbrocht en hie
der altyd yn wenne. It stie yn it do sa ticht biboude doarp
hwet efteröf op \'e feartswal. In houten hok stie derby, der hie
Gjerrit de füken e. s. f. yn hawn , mar dy hiene se nou forkoft
en it boat ek. Nou hiene se it hok oan in skipper for bergpleats
forhierd en koe it noch hwet hier dwaen. It hüs wie mar lyts ,
ien keamer en der in gong by lans, mar it wie gnap yn oarder
halden. De keamer wie leech ünder \'e balken , sa bouden se do
allegeare, der wieren twa bedsteden yn , en der twisken yn in
kast. De bedsteden wieren heech en mei koarte doarkes , en yn
pleats fen hout, wie it middelste fen \'e doarkes mei grien sarjes
güd tichtmakke. Foar eltse bêdsté stie in treppen, alhiel mei
blomvvirk biskildere. Oan eltse side fen \'e bedsteden wie it sket
in bytsje foarüt timmere, en dat wie alhiel mei tüken fen in drü-
vebeam hwer de drüven oanhingen, biskildere. De boppeste helte
fen \'e kastdoar wie mei glêzen en der stie ald porslein en minder
soarte yn to pronk. De ünderste helte wieren de fïif wise en fiif
dwase fammen üt de gelikenisse fen Jezus opskildere. In op \'e
keamersdoar fen binnen de bylden fen geloof, hoop en ljeafde, en
fen buten twa blompotten mei allerhanne blommen der yn. De
greate skoarstienmantel wie ek alhiel mei blomwirk biskildere en
der hinge in sitsen kleadsje , yn lytse tearkes opteard, sa kreas
omhinne. De glêdde fjürpot, dy \'t op in heech fjürbankje ünder
\'e skoarstien stie , blonk yen tomjitte , krekt as de pannen dy \'t
boppe om de skoarstienmantel en de greate blauê pannen dy \'t
op \'e rigle boppe it bêdskêt lans stiene, dat ek diene. De mürren
wieren mei stientsjes opset, mei blommen en beijen , en hjir en
der greater print, sa as twa hynders mei de foarste poaten tsjin
elkoaren op , en in great skip ef in blompot, biskildere. Under
de skoarstienmantel sieten allegeare stientsjes mei printsjes üt de
skrift mei skriftuurpleatsen der ünder. Hwet hie Hans der frjemd
by opsjoen , do \'t hy dy earst seach , en do \'t hy hjarren better
forstean koe , it alde minske him sa earbiedich en geloavich alles
ütlaeij hwet it bitsjutte, alles wie der earst hast nij west for
him. In ikenhouten pultrum , in stoeltsjeklok mei in waeijer der
om hinne, in greate ikenhouten kast alhiel mei snijwirk, hwet

stoelen en in tafel, dat wie it hüsrie, mar alles glimde fen
skjinnens. En de strielen fen de ündergeande sinne skynden troch
de finsters en joegen oan alles sa \'n moai, sa \'n fredich oansjen.
It alde minske siet drok to spinnen en liet de spinwiele snoerje sa-
lang it hjar to skimerich waerd. Do kamen de hannen yn elkoar
en siet se rjucht foar hjar üt to sjen. Njunkelytsen kamen der
triennen dy \'t hjar by de wangen del op it jak dripten. Tocht
de alde mem der oer, hoe it wèze kinnen hie, en ho it nou wie ?
Tocht mem der oer, ho it. gelok fen hjar ljeaf bern forwoeste
wie ? Tocht se ek om Hans , ho üngelokkich dy weirekke wie ,
en hwer se O ! safolle fen halde ?

Dat tink ik al, hwent de alde hannen mei it tearige fel gyngen
yn en oar , de müle gyng hjar , en in stil gebed for it gelok fen
hjar bern scil do wol yngien wèze nei dy Heit der boppe, hwer se
sa \'n fol fortrouên op hie.

Do gyng se opstean om hwet iten klear to meitsjen , dat net
safolle mear waerd mei hjar. Hja sette de spinwile yn syn fèste
hoeke , en scil do net tocht ha, dat se hjar léste triedtsje spoun
en yn \'e hüs alles for it lést sa gnap yn oarder makke hie , en
doch kaem it sa !

Ien fen hjar feste naeijhüsen hwer Jantsje altyd kaem , wie in
boer in bytsje buten de bürren, der wie se dy deis. It wieren in
pear bijierre ljue dy \'t mei in feint en in faem it wirk redden.
Hja lijitten Brandt en Sjoukje , it wieren ynfaldige mar stive en
stroefc minsken, howol net min fen aerd. De feint hjitte Ruerd ,
en wie efter de Jouwer wei, by hjarren komd to wenjen. It wie
in sleauwe ünsjogge feint, mar der sieten rare streken yn. Hy
hie in bulte sin oan Jantsje, en as dy der wie to naeijen , den
woe hy hjar sokke jounen altyd nei hüs ta bringe. Mar dat like
hjar nearne nei. Sadwaende wie de forhalding twisken hjarren
net sa best. Hy wie gemien genoch om dy teare snare oan to
roeren en forwiet hjar soms dat se noch sa oan dy Noarman hinge,
wie \'t net in griis ? Soms kamen der triennen mei hjar , en ek
wol ris hirde wirden , mar hja hie it op dy slüchslimme feint
net stean.

De ald boer hie dy deis trije kij öflevere, en do \'t hy thüs kaem
telde hy it jild nei, die dat yn in pong en laeij dy yn in alde
ikenhouten kast, dj \'t yn \'e keamer stie. Hy bistelde de feint,
dy \'t by de tafel siet, noch hwet, do gyng dy der üt. Foart
dernei gyngen de boer en boerinne nei hjar bürljue , der hie hy

in boadskip for dien. In bytsje letter wie it sjen dien en Jantsje
scoe troch de skürre nei de faem ta. Der pakte Ruerd hjar beet,
die hjar de bannen om \'e hals en patte hjar. Hwet waerd se
kei en sloech him fen lilkens tsjin \'e troanje oan dat it bloed him
üt \'e noas spatte.

Hja gyng nei de faem ta, mar sei der neat fen, hja woe it net
wêze en skamme hjar.

Jantsje hie in jak for \'e boerinne makke, it wie noch net goed
klear, hja scoe it thüs öfmeitsje, it laeij yn in doek biteard op in
stoel. De boer en boerinne kamen wer thüs , en de boerinne,
dy \'t de doek lizzen seach, woe Jantsje noch hwet oer it jak sizze.
Hja krige de doek , mar hwet hifke dy swier!

Hja die him los en mids yn it jak biteard siet de pong mei
jild dy \'t de boer yn \'e kast lein hie. Hwet waerden dy alde
minsken kei, scoe Jantsje hjar dy ontstelle wollen ha ? frégen se
elkoaren. De boer röp hjar en do \'t se yn \'e kamer kaem en de
boerinne hjar sjen liet hwet se yn it jak foun hie, stie Jantsje
alhiel forstomme en koe gjin wird sizze. De boer sei: ho bist
der bykommen fanke ? wy halde safolle fen dy en hiene dit nea
fen dy tocht. Mar do kamen de triennen los en Jantsje sei: dat
se nearne fen wiste en de pong nea yn \'e hannen hawn hie,
ho \'t dy yn it jak komd wie, wist se neat fen. En as de boer
en boerinne al seijen dat se it mar sizze moastte , hja scoene en
woene der doch gjin spil oer meitsje, nammeste mear waerd
Jantsje oerstjür en skriemde se, hwent klear stie it foar hjar,
hja scoe foar in tsjief gean ! De faem , dy \'t der ek by kaem,
wist nearne fen, en koe der ek gjin bigryp oer krije, mar woe
it noch sa net leauwe dat Jantsje dat dien hie. De alde minsken
mienden mar dat Jantsje it üt stivens net sizze woe. It wie om-
mers sa klear as de dei, hja hie in hiel skoft allinne yn \'e keamer
west en der dos tiid genoch ta hawn. En nei noch in hiele bulte
gehaspel seijen se : der scoe gjin spil oer makke wirde, mar it jak
hoefde net mei nei hüs en hja hoefde ek net wer to kommen !

Skriemende as in bern forliet Jantsje it hiem, meast noch omdat
se leauden dat se it dien hie , en hjar der dos wol ta yn steat
halden. Hja, dy \'t der nea om tocht hie ien hwet to ontnimmen,
scoe nou foar in tsjief gean moatte, sa \'n jonge faem, dy \'t hjar
goede namme sa alles wie ! Hja doarst de eagen hast net opslaen
do \'t se de bürren trochgyng, it wie hjar krekt as de minsken hjar
sa oanseagen, hja tocht der net om dat se it noch net witte koene.

En do \'t se yn \'e hüs kaem en ünder snikken en triennen hjar
alde mem forhelle dat se foar in tsjief gean moastte, sloech it alde
minske de hannen omheech , lukte sa raer mei de müle en mei
de eagen en rölle do fen \'e stoel op \'e groun. Op it roppen en
skriemen fen Jantsje kaem hjar bürwiif en holp hjar om mem oerein
to krijen, mar hja koene gjin libben oan hjar sjen. De greate
skrik , it freeslike tinken, hjar bern in tsjief, hie hjar sa kreftich
oantaest, dat in biroerte yn ienen in ein oan hjar libben makke hie!

Der stie Jantsje, samar yn ienen in wees en hjar goede namme
ek kwyt! Hij, dy \'t hjar alles wie, hie se sa üngelokkich forlern,
moast hjar beste mem nou ek noch sa foart? Hast wesenleas
siet se derhinne en forhelle mei twiskenpoasen oan \'e bürfrouljue
ho it komd wie dat mem in biroerte krige hie. Frjemd harken
dy op , mar ho it ek wie, hja holpen hjar safolle as se koene ,
hja hiene meilijen mei hjar.

As diggelfjür wie it de bürren trochflein, dat Jantsje in pong
mei jild by Brandt en Sjoukje üt de kast stellen hie , en dat de
boerinne dy tafallich yn in jak biteard werfoun , dat Jantsje mei
nei hüs ta nimme scoe. Der wiene in hiele bulte, dy \'t wol net
bigripe koene ho it wie, mar doch net leauwe woene dat hja
dat dien hie. Mar der wieren ek genoch dy it wol leauwe woene,
en dy \'t der mar fen alles ütmakken ho it wol wêze scoe. Pronkje,
dat wie hjar sin, it hie altyd sa \'n skytfenyn west, for hjar ge-
likens to great, greatsk op hjar moaijens, op it lést wie der hast
gjin goed mear oan dat beste golle fanke !

Hwct wirdt it kweade fen immen , al is der ek neat fen oan ,
folie hirder forspraet as it goede, dat wie do sa, en scil meiskien
ek sa wol bliuwe!

Trije minne dagen wieren it, dy \'t se noch allinne by hjar
beste mem trochbrocht. Hwent hja woe gjinien by hjar ha, en
prate sims mei mem krekt eft se noch libbe. O ! hwet scoe se
graech mei mem wollen ha, hwet laeij it alde sloaf der rêstich en
frédich en hja ? Hja scoe mei in minne namme allinne de tsjustere
takomst tamjitte moatte ! In do \'t se mem to hóf brocht hiene,
gyng se nei de öfrin derfen allinne wer nei hüs.

Sibe Gelske en oaren hiene hjar yn it earst foart al opsocht en
sein, dat, al wie alle skijn ek tsjin hjar, hja der doch neat fen
leauwe woene, en hja woene hjar yn \'e earste dagen üt \'e hüs
en by hjarren ha. Mar Jantsje bitanke hjarren hertlik for hjar
treast en meilijen, it die hjar sa \'n goed, mar hja woe yn \'e hüs

bliuwe. Hja woe allinne wêze mei hjar smerte, mei hjar ünbidich
lijen , hja moast neitinke oer it greate bislüt dat se yn \'e leste
dagen nomd hie. Foart, foart, üt Terherne wei, sa wie hjar
tinken west yn \'e léste dagen, dat scoe it beste wêze!

Hja woe in brief skriuwe oan Sibe Gelske en der hjar hiele
hert yn iepen lizze , en sa die se ek. Hja sette der yn , dat se
mei de namme as tsjief der net mear libje koe en derom Terherne
forliet, mar dat se it folie fortrouên hie dat God sa \'n wees net
forlégen litte scoe , en dat hjar ünskild ienkear wol oan it Ijocht
komme scoe. Hja sette der ek yn , dat Kuerd nei hjar tinken
fen alles de man wie en hjar sa üngelokkich makke hie. Hja
moastten net om hjar siikje, hwent foar dat it blykt wie dat se
ünskildich wie , kaem se net wer. Hja forsocht Gelske frjeonlik,
eft dy wol op hjar hüs en hüsrie tasjen woe, en winske hjarren
it beste ta. Dy brief laeij se op \'e tafel foar it finster. Do pakte
se safolle fen hjar beste güd yn as se drage koe en krige hjar
jild. Hja laeij , dat fen \'e kosten fen mem hjar dea noch bitelle
wirde moastte, foar op \'e tafel mei in lyts briefke der by.
Der koarte hjar jild frij hwet fen yn, mar hja koe hjar doch
noch wol in hiel skoft redde, safolle halde hja wol oer. Do foei
se op \'e knibbels en bidde sa fjürich oan God om it goed mei
hjar to meitsjen en hjar by to stean, en it wie hjar krekt as dat
hjar goed die.

Sa wie it al let wirden, hja krige hjar güd en die de doar op
it slot en it lokte hjar do om de kaeij üngemirken efter skipper
Sibe syn hüs yn in finsterbank to lizzen. Do gyng se sa stil as
se koe nei it oersettersboat en foun it lokkich net op it slot, hja
foer oer \'e Sansleat en makke it boat goed fêst. Sa forliet se
skriemende as in bern yn \'e nacht hjar berteplaets , en wie de
kreft en sterkte wol nédich dy \'t Hans syn mem hjar tawinske
hie ! Mar ho gyng it mei Else en hjar bern ?

Freeslik is it as in minske de driften en bigearten de baes oer
him lit, hja meitsje den hjar sels en oaren djip üngelokkich. Hwet
sokken miene dat Ijeafde is, is by hjar oars net as dierlikheit, en
hwet edel en goed is , dat kinne hja net. Foar en mei elkoaren
to libjen, safolle as it kin elkoars gelok to bifoarderjen, der witte
hja net fen. Alles tsjinnet hjar en is goed om it doel mar to
birikken en derta wirde sels de gemienste saken op tou set.

Oan Peter , dy \'t forskate minsken yn it leech brocht om mar ta
syn wyt to kommen , kinne wy dat wer sjen. En it folgjende scil
üs leare hwet der i^t foart komt, en hwet it ein fen sa \'n libben
faek is en wirdt!

Wy witte ho bidroefd it mei Else wie do \'t bjar beste Hans
sa ünbigryplik weirekke wie. Wy witte ek ho ef Peter hjar
treaste en bystie, mar fen sels allinne mei it doel om hjar to
krijen , hij hie oars hast gjin tinken. Ien saek wie him raer tsjin
it sin, Else hie gjin earmoede, hja koe hjar mei de bern wol
redde. Hie de skipper hjar net safolle goed dien , den hie se
hjar net redde kinnen en den tocht hy , scoe se him net öfwise.

Sa wie syn tinken, sa faek hy dat yn wierheit noch moaije
frominske seach. It wie krekt as sels it lijen , howel hja bleek
wie , der gjin ynfloed op hie. Hy makke it hjar nou net lêstich
mei syn oansiken, hy koe wol bigripe, it moast earst hwet forslite.

Sa sloerde de tiid foart en waerd it hjerst, en op in dei scoe
Else hwet jild brüke en O God ! it sté wie kald, de pong mei
jild wie foart !

Min kin wol bigripe hwet in greate opskoerringe dat joech,
hofolle drokte der oer wie, mar it jild wie wei en kaem ek net
wer. Nimmen koe hjir ef der ynljochtinge fen jaen, min wist
net hwet derfen to tinken. Do stie de earmoede wer foar \'e doar,
hwent to forkeapjen wie der ek neat mear. In yn it pleatske
hwer se wennen, hwer de minsken hast allegeare earm wieren, wie
it ünmüchlik for hjar en de bern it brea to fortsjinjen.

It fortsjinjen fen \'e bern, de jonge wie tretsjin en it fanke alve
jier ald, dat waerd ek noch net folie. En de lange winter, der to
lan, stie foar de doar. En do it al mear en mear bigoun to
knipen , kaem de forsiker üt en troch by hjar. Peter halde hjar
den foar hwet in lokkich libben hja en de bern by him habbe
koene as se mei him troude, mar hja huvere as se deroer tochte

Der kaem noch by, dat min altyd sei, dat hy syn wiif sa min
bihannele hie, dat dy fen fortriet stoarn wie. Mar de need kladde
mei de dei, en Peter., dy \'t sims oandien like to wezen as Else
net woe, wie nou lilk foartgien en kaem ek net wer.

Meilijende minsken joegen wol ris hwet, mar de measten wieren
sels ek earm. Else en de bern bisochten it op alle wisen om
hwet to fortsjinjen, it minste wirk woene se wol dwaen, mar
hja koene der net fen libje en yn \'e winter den scoe der alhiel
neat wêze to fortsjinjen. O! it wie sa slim, hwet tocht se faek,

hwerom is myn beste man, en nou dy beste jonge wer, my doch
ontnomd ? Hwet scoe dy in stipe for hjarren west ha!

Mar al bleau Peter al wei, hy siet derom net stil, lyk as in
mol yn \'e groun wrotte hy foart om ta syn wyt to kommen. Yn
hjar pleatske wenne in frominske dy it foarige jier hjar man forlern
hie en yn earmoede efterbleaun wie. Hja hjitte Hilda en wie in
jier of fiif alder as Peter. Hja hie by Peter syn mem , dy \'t al
folie omsukkele , for faem tsjinne. It wie do in frominske dy \'t
Ijeafst safolle müchlik yn \'e hannen wie, in earste manljue\'s-gek en
derby in leidige fotse. Hja hie mei hjar skerpe eagen do al gau
opmirken hwet Peter, dy \'t malle foarlik en great wie, syn swakke
side wie. Hja hie mei hjar leidige streken en gnappe troanje him
do safler brocht dat hy suwer in spylbal yn hjar hannen waerd
en hjar, foar dat hy hast noch folwoeksen wie, yn al hjar bi-
gearten to wille wie. In do hja op in kear in goed houlik miende
dwaen to kinnen, hie se dat ek dien, en hie Peter dat libben wol
graech foartsette wollen. Mar hjar man blykte in stroefe en wrede
baes to wezen, en ien dy der omreitsjen wêze doarstte, sa hiene
se dat üt noch yn net weagje doarst.

Mar sa hie Hilda de groun lein dat Peter, dy \'t mei in forstan-
nige liedinge meiskien wol in goede man wirden hie, nou fen jonge
óf oan de bigearten baes oer him liet. Hja hie him for in letter
lokkich houlikslibben alhiel üngeskikt makke. Djip üngelokkich is
immen, dy it op dy libbenstiid sa treft.

Peter hie, do hy letter troude, mei syn wiif ek net folie wille
hawn , hja wie goedlik en gau ris üt oarder, sa hie hy troch syn
jild do ek wol ris in kanske weage.

Mar Else dy wie him alles, dy moast hy ha, dêr by dat moaije
frominske hope hy bifrédiging for syn kreftige driften to finen,
dy troch de tsjinstan fen Else noch heftiger waerden.

Nou, nei dy Hilda gyng Peter ta, en biloafde hjar in moai
somke jild as se him helpe woe om Else to krijen, en dizze, dy \'t
de tonge op it rjuchte stó siet en der neat omjoech ho ef se jild
fortsjinne, naem dat mei beide hannen oan. Hja besocht it ek
noch ris, as se him sels ek oanlokje koe, mar fornaem al gau dat
hy oars gjin tinken hie as ho Else to krijen.

Peter hie yn hjar alhiel de geskikte foun, hja praten of hja scoe
hjar great mei Else meitsje en hjar nou en den ris hwet meinimme.
Dat moast den gean krekt as se hjar dat üt hjar egen earmoede
noch joech, hwent Else moast net alhiel ütput ef wanhopich wirde.

Den scoe se fjirder it praet sa üngemirken op Peter bringe en Else
it moaije fen it libben yn sa \'n romte for hjar, mar foaral for
hjar bern , foarprate e. s. f.

Sa die se ek, hja kaem gau ris by Else en like sa oprjucht diel
to nimmen yn hjar üngelokken, en dat docht immen goed. Hja
forsêfte al sa njunkelytsen Peter syn minne namme ek , en sei sa-
folle goed fen him as it sahwet lije koe. Hja forhelle ek hofolle
hy yn stilte wol weijoech, ja, dat wie ek sa, mar den moast it
him ta syn forkearde saken tsjinje kinne, mar dat sei Hilda der
net by.

En it is mar wier , sok praet hat altyd ynfloed, to minsten op
minsken dy \'t sels in goed aerd ha, lyk as Else ek hie. En Hilda
brocht it pratende wei hast safier, dat it Else hjar plicht hast wie,
om hjar bern, yn pleats fen honger en lijen, sa \'n moai libben to
bisoargjen. En dat Peter net sa moai wie, och! dat wende troch
it alle dagen byenoar wezen, fen sels, en hy halde safolle fen
hjar, hy scoe alles wol for hjar en hjar bern oer ha e. s. f.

Sa brocht dy falske tange Else op \'e dwaelwei, hwent hie dy
goed trochtocht den wie it hjar klear en düdlik wirden , dat die
stap for hjar en de bern nea goed komme koe. Hja wie ommers
suwer bang for dy man, hy griisde hjar oan, en as hy by hjar
wie, den wie him de bigearle yn syn eagen to lézen, sa \'n houlik
koe ommers nea goed komme. Mar hwet docht in mem yn sa \'n
tastan net for de bern ? Al hie Else sels forhongerje moatten,
den hie se it noch nea dien, mar de bern lije, en dat al mear en
mear, dat koe se net mear sjen. En do sa it lijen en de earmoede
al héger en héger kladde, en Peter wer ris by hjar kaem, en hjar
wer foarhalde ho best hy it ek mei hjar bern foar hie , do naem
se it oan.

Mar hwet huwere se, do hy hjar derop üt bliidskip sa patte !

Do makke hy alles sa gau foarenoar as it mar koe, en do \'t se
trouden wie syn hüs foartoan it thüs for hjar en hjar bern. En
do \'t se der hinne gyngen, en Else, tsjin hjar sin, troch Peter syn
jild, moai opdien neist him roun, sei ien, dy \'t hjar rinnen
seach: nou is de nacht hjoed troud mei de dei!

Mar is der aekliker to bitinken, as dat in frominske ljeafde bi-
wizo moat oan in man der \'t se bang for is, en dy \'t hjar hast
griist ?

En is it net krekt as sa \'n ófkearige haldinge fen in frominske
sokke manlju noch mear oanfjüret, om sokken ljeafde to biwizen ?

Sa wie it der ek , Peter wie alhiel mal mei hjar en hie hjar
ljeafst safolle müchlik yn syn earmen. En Else koe hjar greate
tsjinsin net oerwinne, hja die hwet se die. Hja koe , hwet se
miende dat hjar plicht tsjinoer Peter wie, allinne üt ljeafde for
hjar bern dwaen , dat hy dy den mar goed bihannelje scoe, hwet
in aeklik libben !

Sa kaem it, dat yn pleats dat it nije libben en goed iten en drinken
hjar opfleure , hja oan it kwinen rekke, en faek sa mar stil hinne
siet. Sa kaem it njunkelytsen , as se der sa forwésen siet, dat
Peter hjar ütflokte en sei, dat hy neat oan hjar hie.

Sa kaem it dat hy faek fen lilkens de doar ütroun, en Hilda,
dy \'t him oanlokke safolle as se koe , wol ris wer opsochte. Mar
noch greater scoe Else hjar tsjinsin wirde!

Do \'t se in wike mannich troud wieren, wie Else op in dei oan
it yn oarder meitsjen en opredden , en foun ta hjar greate skrik ,
yn alde klean biteard , de pong mei jild dy \'t se fen skipper Sibe
krige hie en wei wirden wie. Ho ef Else oandien wie, as se nei-
tochte ho lang as se der mei hjar bern wol fen libje kinnen hie,
is net to sizzen. En den hie se yn \'e maitiid nei hjar sister
wollen, dy \'t der in hiel ein öf wenne. Dy hiene tige hjar brea,
hja wie lokkich troud mei in keapman yn allerhanne snüsterijen,
der hope se it better krije to kinnen. En nou wie dat alles
foarby, de earmoede en it lijen hiene hjar oan Peter oerlevere. Hjar
hiele gemoed as frominske kaem yn opstan by it tinken dat se nou
alhiel yn \'e macht fen dy man wie, dy \'t hjar de pong ontstellen
hie. Hja hie hjar, om it sa mar to neamen , om hjar bern for
honger en lijen to biwarjen, oan in man forkoft dy \'t sa gemien
blykte to wezen. En hie Else ris witten, ho üngelokkich hy hjar
beste jonge makke hie, en dertroch ek dat jonge frominske yn
Terherne!

Den skriemde se as in bern, en den wie se wer rasende lilk, en
do \'t Peter yn \'e hüs kaem smiet se him de pong mei jild foar \'e
foetten en sei: troch dy to stellen, hast my allinne krige, hwet
bist dou in troch gemiene kearel!

Mar Peter bleau kald en bidaerd en sei: hark ris Else , do wy
jong wieren en dou my altiid öfwyste, ha ik sward, dat ik dy
ienkear yn myn macht ha woe, en ik ha wird halden. Op in kear,
dat ik nei dy ta scoe, wie dyn hüs leech, en ha ik sjoen dy pong
to krijen , en do hat de earmoede dy my oerlevere. Mar ik hie
myn bislüt oars ek al nomd, as it net mei goedens gien wie, den

hie ik gewelt brükt, myn eed woe \'k halde. Mar nou ha \'k dy
foar goed en scil ik mei dy dwaen, sa \'t ik wol!

Else wie troch dy ünbiskamme tael tofolle fen \'e wize om hwet
to sizzen, mar sint dy tiid libben se min mei elkoaren , en dat
moastten hjar earnie bern mei bilije. Faek hingen dy stumperts
mem om \'e hals, hwent al sei Else it hjarren net, hja seagen wol
dat it der rare fier mis wie, en fen Peter krigen se hast net in
goed wird.

Mar der kaem noch mear. Do it Else klear waerd dat se noch
in bern ha moastle, en dat fen dy man, dy \'t hjar op sa \'n skan-
dalige wize krige hie en der \'t se sa \'n öfgrys fen hie , do waerd
se der wanhopich ünder. Dat tinkbyld wie sa freeslik for hjar,
by fleagen wie se hast gek. Op sa \'n kear rekke se fen \'e souder
óf to fallen en kaem ek net wer ta hjar sels. Noch in hiele dei
laei se sa stil derhinne , do kaem it ein foar it earme sloaf en
Peter wie wer widner!

Mar Peter wie troch altyd oan syn driften en bigearten ta to
jaen, njunkelytsen sa min wirden. Mar twa dagen nei dat Else to
höf brocht wie, dreau hy de wreedheid safier, dat hy hjar earme
bern ta de doar ütjage. Meilijende minsken namen hjar yn \'e hüs
en joegen hjarren iten en drinken. En op in moaije dei diene se
de drieste skoen oan om hjar omke en moike op to siikjen. Hja
wisten fen mem de namme fen \'e pleats hwer dy wennen, dat
wie der wol tritich uren óf. En freegjende en biddeljende kamen
se der einlings oan, mar lokkich for dy earme weezen, do wie
hjar lijen ek alhiel oer. Do \'t se der kamen en alles forhellen,
waerden se mei iepene earmen üntfinsen. Dy minsken hiene gjin
bern en mear as hjar brea, en skriemden do \'t se hearden ho it
mei Else gien wie. Hie se mar by hjarren komd, en hiene hja it
mar witten, den hie hy hjarren helle, sei hjar omke.

Der waerd foart soarge dat se goed ünderrjucht krigen , en it
fanke koe moike yn \'e hüshaldinge helpe. De jonge scoe earst mei
omke reisgje en as hy sa fier wie, den koe hy for him sels ek
bigjinne. Hoe lokkich as dy stumperts it troffen hiene, is net to
sizzen, dy minsken wieren suver bliid mei hjarren, en de bern
wisten net ho rom hja it hiene. En do \'t se mei hjar gol en
frjeonlik aerd , hwent hja liken deryn alhiel op Hans, yn koart ek
sa oan omke en moike hingen, waerd de forhalding noch better,
noch fêster oan, Hja hiene de leechte yn dy minsken hjar hüs al-
hiel weinomd, der wie nou wille en tier.

Peter like earst wol minskeskou en kaem hast net (bar it ljocht.
Mar dat dürre net lang, do stjürde hy Hilda biskie om by him to
kommen. Dy kaem en bleau by him to wenjen , der libbe hy do
wer mei. Mar hy wie deselde fleurige man net mear, it tajaen
oan syn hertstochten hie him gjin wiere wille en libbenslok oan-
brocht. Min koe it skoan oan him sjen, hy waerd stil en wie hast
altyd thüs. En hy wie sims sa raer, hy hie fleagen dat Hilda
bang for him wie. Hy hie ek mei gjinien gedoente mear, hwent
nimmen mocht him lije, omdat hy sa troch gemien tsjin Else en
hjar bern hannele hie. Al faker en faker kamen dy rare fleagen.
Al stilder en stilder waerd hy , op it lest sei hy hast gjin wird
mear, pleage it gewisse him sa ? Sa gyng noch in jier foarby.
Op in dei reisge hy nei de neiste sted en kaem de oare deis
werom. En dy jouns foer hy mei in boat de fjord üt en de oare
moarns spielde de lége boat op it stran en deselde dei syn lyk ek.
Sa wie it ein fen syn bidroefd libben , om hwet wier en goed en
edel wie, hie hy nea tocht, mar allinne libbe om oan syn driften
en bigearten ta to jaen !

Troch dat hy wiif noch bern hie, waerd der tidinge fen syn dea
oan it bistjar dien. Dy kamen en de man ek mei, hwer hy in dei
twa earder syn testamint meitsje litten hie. By it iepenjen blykte
dat Hilda it hüs en lan krige, mar al it oare wie for Else hjar
trije bern. Hjar trije bern ? Ja, by it testamint wie in forklearringe
dat hy Hans sa ündogens troch syn neef oplichte litten hie , dat
dy meiskien noch wol libje scoe , en dat syn diel by it gerjucht
biwarre bliuwe moastte.

Hiene dy goede en üngelokkige Else en hjar bern foar syn geast
stien, do hy syn testamint makke? Hie hy berou havvn, en woe
hy sa noch forgoedsje, hwet hy oan hjarren misdien hie ? Dat
scoe altyd in riedsel bliuwe!

Men kin bigripe hwet in opskoering it yn dat pleatske joech ,
do \'t min hearde ho ündogens Peter hannele hie en dat Hans
meiskien nog wol libbe. En troch dat de minsken der wol wisten
hwer Else hjar bern hinne gien wieren, waerd der biskie hinne dien
en kaem hjar omke oer. En do alles mei it gerjucht yn oarder
brocht wie, blykte it, dat Else hjar bern elts trijetüsen Noarske
kroanen krije koene. Hans syn diel bleau yn hannen fen \'t gerjucht,
dat wie der for him to heljen.

Mar hjar omke, dy \'t fen \'e bern de hiele skiednis fen Hans sa
faek wol heard hie , reisge do ek nei de kaptein , Hans syn lear-

master, ta. Der waerd ek frjemd opharke, en wie greate blüdskip
dat it noch wol Avêze koe dat Hans noch libbe. Hja scoene him
sa graech noch ris wersjen wolle , hy en syn wiif en bern hiene
safolle fen dy beste jonge halden. Hy bitanke de omke sa dat. dy
him dat biskie brochte , nou koe hy it skipper Sibe ommers ek
meidiele, meiskien dat alles noch ienkear wer torjuchte kaem. Hy
wriuwde him yn \'e hannen, dat hy tsjin de skipper sizze koe,
Hans libbet meiskien noch, hwet scoe dy ek bliid wèze!



		*-tfi OlO0£ï>**

		V

		RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

		A06000027168115B

		27168115



		FOARWIED. <->ansiïue f Myn earst Frysk wirkje Reinder en Antsje" is sa goed ünt- helle en bioardiele, as ik mar hoopje mocht. Dat hat my moed jown om yet ris in forhael op to setten, en de ljue_; hwa ik it léze liet, ha my moed jown, om ek dit de wrald yn to stjüren. Mei dit wirk wier it myn doel, sjên to litten mei hwet noeden en gefaren de skipperij eren to kampjen hie, do sérovery de sé ünfeilig makke en lans hokker wondere paden in minske op syn wraldske greate séreis faken noch op it lést yn de goede haven oanlanje kin , as hy it goede foar eagen haldt. Yn hofier ik slagge bin meije nou myn lezers ütmeitsje. Ik hoopje de krityk scil ek nou myn wirk goedmienend tomjitte komme. Dat it mei nocht lézen en kocht wirdt en sa de Utjöwer en my, beide, hwet for de moeite en kosten opleverje mei, hopet DE SKRIUWER.



		DE NOARSKE FISKERSJONGE.

		i. As \\vy yn üs forbylding ris great twahündert jier tobek gean, den sjogge wy do en yn lettere jierren forskate kof- en sinakskippers, dy \'t op de wyde séën omswalken en faek hiele skoften fen hüs wieren, yn it doarp Terherne wenjen. En ik ha wol ris sizzen heard dat der safolle skütskippers, dy \'t hjir yn it lfin foeren, wennen, dat de hiele Sansleat winterdei fol laei. Men kinbigripe, as al dat skippersfolts yn \'e hjerst thüs kaem, hwet in libben en fortier der den wie. Do wie der bloei en wolfeart yn it dorp, hwent neringdwaenden en handwirksljuc hiene it der tige best troch. Yn \'e léste helte fen de 17de ieu wenne der in kofskipper dy \'t Sibe Dirks hjitte. Syn measle farren wie op Noarwégen, Dene- marken, Hamburg e.s.f., mar hiel inkeld die hy in reis nei de Eastsé ef oars hjir ef der hinne. Op in kear dat se yn \'e hjerst de léste fracht hout ut Noarwégen hellen, seagen se yn \'e fjirte, do \'t se noch net malle lang op sé wieren, nou en den in swarte stip op \'e weagen, en do\'t se neijerby kamen, dat it in boat wie. Hja halden derop oan, en ien fen it folts dy \'t yn \'e touen opkladde, seach dat der hwet ynlaei. De sé wie best to brüken, hja setten de boat üt en foeren der hinne. In jongmaetsje fen op it each in jier ef achtsjin laei roungear yn \'e boat, hy wie klaeid yn earmtlike noarske fiskersklean, mar hja koene gjin libben oan him sjen. Hja laeijen him foarsichtich yn hjar boat en foeren wer nei hjar skip, de alde swakke fiskersboat lieten se driuwe, dy wie dochs neat wirdich. Men scoe sa sizze, skipper Sibe is in stoere man, mar dat like sa. Hy wie in man mei in best aerd, roun en iepen, en it wie him tige best gien mei syn farren. Do \'t se de jonge op it tek hiene, sei hy; dat is fen \'t winter in kostgonger mear yn Terherne, to minsten, as wy him wer by de tiid bringe kinne. Hja geaten him forsichtich hwet wyn yn \'e müle, dat kaem der ek troch, en do\'t se dat nochris diene, koe men sjen dat wer



		»

		10 Do rekke se oan it forheljen ho \'t hjar man en soan de foarige hjerst ütfearn wieren Lo fiskjen en dat nimmen wer hwet fen hjarren fornomd hic , sadat hja fen sels weirekke wieren. Dat alles kaem mei twiskenpoasen en ünder in floed fen triennen derüt. Do, hwet in bidroefde winter as se mei hjar bern hawn hie, ho \'t hja nou en den hwet forkoft hie om ite to kinnen, en ho ien, in wolstelde widner, in man dy do\'t se jong wieren it fül bisocht hie om hjar to krijen en letter altyd lilk op hjar west hie, hjar nou sa\'n goed dien hie. In doch, sei se, hie se it min op dy man stean! De skipper frcge hjar: ef se it wol klear wiste dat hjar man en soan beide wei wieren, it koe sims frjemd, der koe noch wol ris ien fen beiden bihalden wèze. Oan dat sizzen bigriep se foart wol dat der hwet eftersiet, hja frége hjarren hast biddende, hwet of dat bitsjutte? In\' do mochten se it net ha om hjar mear stil to halden en forhellen se hjar ho ef se Hans foun hiene en ho hy dy .winters by hjarren forsoarge wie, en de feint, dy \'t by de skipper wie , gj ng opstean om him to heljen. In do\'t Hans der oankaem. mei wangen as mölke en bloed en sa gnap yn \'e klean en mem om \'e hals floach, der moaltc de lezers hjarren sels in tinkbyld oer meitsje hofolle gelok der yn dat huske wie. Mar ek, ho \'t de triennen rollen do \'t Hans derop oan syn mem forhelle ho üngelokkich syn heit weirekke wie, hwet wie it minske oerstjür ! Mar do\'t alles hwet bikomd wie , forhelle de skipper hwet plan ef se mei Hans hiene, en frége ef dat hjar goed wêze scoe ? Mar der seach mem sa tsjin oan , hjar beste jonge wer to habben en ek wer misse to moatten. In den fen de oare side seach se ek wol, dat it alhiel ta syn best wêze scoe. In wiles hiene syn broer en sister him hast altyd de hannen om \'e hals, hja wieren sa bliid mei hjar Hans! Mar sa \'t se der sieten to praten komt der in man yn , dy \'t de frjemden forheard oanseach , en f ral do\'t hy Hans der ek seach. It wie in greate , kreftige man , hast in reus , mar lomp en swier. Hy wie malle ünsjuch , hy hie rea hier, en syn troanje wie alhiel mei fen dat reade stikelige bird bigroeid. Hy hie in groue stompe noas en in greate müle mei tsjokke lippen. In hwet der sa aeklik by like, hy hie fen dy lytse cagen , dy \'t hast sünder rest hinne en wer gyngen. Dat wie Peter Bjornsen, de man dy \'t hjar sa\'n goed dien hie.



		♦

		11 Else waerd kjel do\'t hy der ynkaem, mar hy like wakkere bliid to wezen dat Hans bihalden wie, en like oandien do\'t hy hearde, ho üngelokkich hjar man weirekke wie. In do \'U se mear praten, wie hy der ek wakker foar dat Hans der hinne gyng to learen en woe der ek wol tajaen, mar de skipper sei: dat hoefde net. Mar hwet flikkeren syn eagen do\'t skipper Sibe hjar dy pong mei jild joech en sei, hofolle der yn Avie, der koe Eise as se hwet fortsjinje koe, hjar lang mei redde. Op it lést sei Else, as se Hans den in wike of fjouer thüs halde mochte, den scoe se, om syn best, it tastean. De skipper sei: dat hy hjar dat net best wégerje koe, en ünthjitte hjar, as it jier om en alles goed wie, den scoe hy mei Hans wer by hjar komme, en den koe it for- praet wirde, ho it fjirder scoe. Peter Bjornsen bea oan, om Hans mei fjouer wike der den hinne to bringen, en om him net lilk to meitsjen, waerd dat mar oannomd. Else bitanke de skipper sa for al it goede dat se oan Hans en nou wer oan hjar dien hicne, en wie sa oandien, en Hans noch mear, do\'t se foartgyngen. Mar .do\'t de skipper tsjin Hans sei, dat sa faek hja der kamen en oan it laden wieren, hy den salang by hjar oan board komme koe, bikaem hy hwet. Mar mei de eagen f\'ol triennen bistelde hy de groctenissen oan it Terhernster folts en t\'ral oan Jantsje en hjar alders. Sa namen se öfskie, al ho swier it foei! II. Do\'t skipper Sibe wer thüs kaem, brocht hy yn Terherne de groetenissen dy \'t Hans him bisteld hie, en foihelle ho hy it mei him makke en by syn mem bifoun hie. Op Jantsje hjar f\'reeg- jen, ef Hans den ek werkaem ? sei de skipper, dat hy hoopte, as Hans goed learde, dat hy den it farren by him learc scoe. Ho bliid Jantsje dermei wie, dat wie net to sizzen, den kaem se him ommers wol wer to sjen. Hwent Hans weibliuwe, der mocht se net om tinke, hjar jong hert forlange sa nei him! In do\'t de skipper nei forrin fen wiken wer yn Noarwégen kaem, foun hy alles like goed. De sékaptein wie wakker mei Hans yn it skik, hja halden folie fen him en hy learde tige. Hans syn bliidskip wie great, wer in dei mannich by syn frjeonen trochbringe to kinnen en oer Jantsje en hjar alders en de oaren yn Terherne prat e to kinnen. Mar hy forhelle de skipper, dat hy bang wie dat mem in bulte lést mei Peter Bjornsen krije scoe, hwent dy



		12 woe mar mei hjar troue en hja wie suver bang for W^m- 1° Hans hie it ek min op dy man stean, hwerom, dat wist hy net, liwent Peter wie altyd like frjeonlik tsjin him. Mar it wie mar sa, en hy koe dat ek net oars krije. Yn \'e hjerst kaem de skipper der nochris en hie in pear hoazzen en in moai biwirke pong fen Jantsje for Hans meinomd, en in bulte groetenissen. Jantsje hie sein, hy moast sa gau werkomme as hy koe, hja hie sa\'n langstine nei him. Ja, hy ek nei hjar, dat fanke laei him noch sa heech. Syn learen gyng tige best en by de kaptein wie hy alhiel thüs. In greate bliidskip wie it, wer in dei mannich mei de skipper en syn folts prate to kinnen, en as de skipper der yn \'e maytiid werkacm, den scoene se nei syn mem ta. Dat tinken forsêfte it öfskie al hwet, mar it foei doch swier, de winter dürrc sa lang. Wy slaen dy ek oer, en forhelje dat de skipper der yn \'e may- tiid werkaem en alles wer tige best bifoun. En nei oarder op alles steld to habben, gyngen de skipper en Hans op reis nei syn mem ta. In greate bliidskip wie it mei mem en syn broer en sister, do\'t se der nei in goede reis oankamen, en alles oer en wer oer forhelle waerd. Else hie it mei kloek oerlizzen en nou en den der hwet by to fortsjinjen sahwet redde kinnen, mar nou wie ek hast alles op en de takomst like wer tsjuster. Hja koe fen Peter Bjornsen wol help krije, gjin wike gyng foarby dat hy hjar net frege to trouen en hjar foarhalde hwet in best libben hja mei de bern by him ha koe, mar hja woe der gjin praet fen hearre en wysde alles óf. Mar do bigoun de skipper hjar to forheljen hwet se dy winters yn Terherne wer öfpraten hione. Hja hiene wer like folie jild for hjar byenoar dien, en as it hjar goed wie, den woene se Hans noch in jier by de kaptein halde. De kaptein hie sein, as hy noch in jier sa goed learde en den noch in winter lês krige, den wie hy gau klcar om for stjürman to farren, it wie krekt as it him oanileach, sa koe hy leare. In den woe de skipper him in jier oan board nirnme, om it farren ek goed to learen. Else hie de triennen yn \'e cagen do\'t se de skipper sa praten hearde, en dat net allinne fen tankberens, mar ek omdat se hearde ho best it mei hjar Hans gyng en ho goed hja it mei him foar hiene. Hja wie non ek net yn twivel, hja karde alles best, mar woe him sa graech in dei mannich thüs halde. Do skipper sei: dat hie hy wol tocht en it wie him ek tige best. Sa \'t se der sieten to praten kaem Peter Bjornsen der ek yn.



		23

		fornimmen en scoe nei boppen , mar dat wie mis. Hwent hwa skrepte om op it tek to kommen waerd foart troch de wacht pakt en festboun. Niels krige it bifel oer it skip en wie der ek alhjel de man foar, syn eagen fonkelen al, hwent de jilddivel lustere him al, hwet in moai somke der for him opsiet. Jean Bart scoe wer nei syn skip en Hans scoe mei him en wie al yn \'e boat. By it fen it skip gean rekke Jean Bart yn in tou fêsl, hy skrepte om los to kommen en foei en krekt buten de boat. Hans stiek him gau in riem ta, hy grypte dy en sa skoerde Hans him yn \'e boat. Hy hie de kaptein dertroch for sa \'n öfgrijslike dea bi- warre, hie dy noch ien minüt der yn west, den hie hy yn wier- heit for de haeijen west. Wol in stik ef trije sylden foart by de boat om en der sims ek tsjin oan, hja wieren krekt to let komd om de kaptein to pakken. Jean Bart, dy \'t oars nearne foar stie , huvere do \'t hy dy bisten der seach en hearde. Hy knypte Hans sa yn \'e hannen dat it him sear die en sei: dat forjit my nea wer, dou moastte noch net prate om foart, mar as ik dy oars in tsjinst dvvaen kin, den hast it mar to sizzen ! Do moast de greatste helte fen Jean Bart syn folts wol op it greate fregat om master oer de finsenen bliuwe to kinnen, en hie hy op syn skip to min folts om him to redden ef oare skippen oan to fallen. Derom bislüte hy om ek nei de haven to farren hwer se de oare trije nomde skippen brocht hiene. It wie alhiel yn \'t great ho \'n moaije reis as se dien hiene, hwent de Fianske Regearinge joech him in greate somme jild for dat moaije en ek beste fregalskip. In do \'t de Franske en Ingelske Regearingen fin- senen tsjin elkoaren ütwikselen, hearden se yn Ingelan earst, hwer dat greate fregat bleaun wie, en der waerd frjemd by opharke. (*) Do koe Jean Bart, mei de oare priismakke skippen der by, in greate ütdielinge oan syn folts dwaen , mar it gyng raer mei dat jild. It waerd troch forskate fen it folts yn de koarte tiid dat se der yn \'e haven laeijen, ek wer trochbrocht. Hans hie ek in moai somke krige, mar wie der net bliid mei, it wie raer jild for him, jild hwer bloed en triennen oan kleefde. Hy hie it oars best, Jean Bart bihannele him altyd goed , en do. \'t hy him for dy öfgrijslike dea biwarre hie, halde hy noch folie mear fen Hans. Hy koe him nou mei de tae\'1 ek wol redde, dat wie in bulte for him wirdich.

		(*) Wier bard.



		39

		TI. Wy forlieten Hans do \'t hy in jier by Jean Bart west hie. Dat hy de stjürmanskinst sagoed lcard hie , kaem him al gau to pas. Yn in gefjucht waerd de earste stjürman (dy \'t him leard hie) deasketten , Jean Bart sette Hans foart op dat plak , en dat foldie sa goed , hy bleau der ek op. Wy kinne al de gefjuchten net folgje dy \'t se hiene, mar scille hjir en der in greepke üt nimme. Sahwet oardeljier hie Hans der west, do \'t se mei twa nomde Hollanske skippen mei kostlike ladingen yn, üt it Süden wei kamen en do troch twa greate Hollanske oarlochskippen forfolge waerden. Do moast Jean Bart kiese of diele, sette hy de seilen der by om to üntkommen, den namen de Hollanders de nomde skippen wer, en woe hy se bihalde, den moast hy him tsjin de oermacht for- degenje. Hy bislüte ta it léste, alles waerd for it gefjucht klear- makke, en sa wachte hy dy twa skippen of. En do gyng it der heil om seil om wei, it wie krekt as alles forgean scoe, fen beide siden waerd dien hwet koe, en Jean Bart paste mar op dat se him net twisken hjarren yn krigen. Mar it bigoun der mal üt to sjen , ien mest en de seilen waerden wei- sketten en de Hollanske skippen krigen ek raer werom. Syn folts dy \'t op de nomde skippen set wieren, hiene oarder om nei de neiste Franske haven to silen, mar it wie to stil en yn \'e wyn. Mar do rekke troch in goed skot it iene Hollanske skip sa lek , dat it folts mar hird yn \'e boaten en op it oare skip fluchte moastte, do sonk hjar skip. Mar tagelyk krige Jean Bart syn skip ek sa de reis , dat se meitsje moastten om foart to kommen, en mei pompen en stopjen yn in Franske haven sjen to kommen. Sa waerd it in minne reis for Jean Bart, hwent hy moast it oansjen dat it greate Hollanske skip de beide nomde skippen, mei syn folts der op , wer ynpakten. Hy sprong hast op fen lilkens, mar koe der neat tsjin dwaen ! En hja hiene in bulte deaden en bisearden oan board, en hy moast in hiel skoft yn \'e haven bliuwe om alles wer meitsje to litten en den wie it winter. Niels Bjornsen wie sa erch biseard rekke dat der gjin hoop mei him wie. In kanonskügel hie syn iene foet boppe de knibbel oan flarden sketten, sa wie hy nei ünderen brocht. De dokter scoe dy öfsette, mar alles joech him foart forkeard oan. Hans hie him



		40

		foart opsocht do \'t se yn \'e haven wieren, hwer Niels sa bliid mei wie. Hy bidde sa om it him to forjaen dat hy him sa gemien op it skip brocht hie, en bikinde him do dat it Peter syn wirk west hie, om syn mem mar to krijen. Freeslik wie it for Hans dat to hearren , en syn earste tinken wie wraek to nimmen , mar it sjen op Niels dat him sa griisde en de wize lessen fen \'e sékaptein die him al gau wer edeler en better tinken. Hy hope dat it Peter net lokke scoe en forjoech Niels fen herten al it kwea dat hy him oandien hie. Do woe Niels Jean Bart noch graech ris sprekke, en dizze , dy it malle drok mei alles hie, kaem doch foart. Do sei Niels : ik fiel wol it is gau dien mei my, en ik ha wiif noch bern, nou scil Hans myn jild ha , foar dat ik him sa gemien bihannele ha, wolle jy der tsjüge fen weze ? Dat biloafde Jean Bart him , dy seach *ek wo! dat it net lang mear mei Niels dürje scoe. Mar Hans woe dat jild ül noch yn net ha , hy sei rjuchtut, der kleefde him tofolle bloed en triennen oan. Jean Bart woe dat oars beprate, mar Hans stie der fèst op. Niels waerd hird minder, do frége hy Hans noch, as hy ea wer yn hjar berlepleats kaem, as hy dat jild der den brüke woe om triennen mei op to droegjen en earmoede to forsêftsjen ? En dat biloafde Hans him, do joech Niels him rêstich del en nei in koarte striid wie hy wei. Hy hie sein, hwer hy syn jild opbirgen hie, en do \'t se it nefseagen wie it oan Fransk goudjild wol fiiftüsen Noarske kroanen wirdich. Jean Bart joech Hans in biwiis en do krige dy it to biwarjen. Dy set die him oer alles wer sa neitinken, hwet scoe hy graech nei Terherne en nei syn mem ta wolle. Mar Jean Bart woe der gjin praet fen hearre, hy sei: hy koe en woe him noch net misse. De hiele winter bleauwen se der yn dy haven, en alles waerd wer tige yn oarder brocht, hy scoe de skea wol wer ynhelje. Yn dy stèd wenne in man dy \'t lang op in oarlochskip tsjinne hie, mar hy hie in earm forlern en wenne nou oan \'e wal. Do wie hy der troud en hie in soan en in dochter. De soan André wie like ald as Hans en tsjinne ek by Jean Bart en wie Hans syn beste frjeon. Hy woe tige leare en hie in bulte oan Hans to tankjen , dat dy wiste en do wer fen de earste stjürman learde, dielde hy André mei safolle as hy koe. De dochter Marie wie twa jier jonger en in byld fen in jongfaem. Sa faek as se der yn dy haven kamen, gyng André nei syn alders en den gyng Hans mei en waerd der alhiel thüs. En den



		41

		wie Marie sa bliid, dy moaije jonge Noar hie hjar hiele hert yn* nomd sa gau as se him sjoen hie. Mar Hans hie der yn it minste gjin erch yn, dat kaem, hy tocht om oars gjinien as Jantsje. Mar André hie it wol opmirken en hie Marie do forhelle ho gemien Hans bihannele wie, en dat hy al lang oan in oaren ien forboun wie. Dat hie it fanke in bulte stille triennen kostte , mar tagelyk hie it biwirke , dat se noch mear bilang yn Hans stelde. Sa wie de forhalding der yn dat hüs , hwer hy sa mei frjeonskip onthelle waerd. Mar lang scoe it net for Hans forbirgen bliuwe. Marie hjar mem wie in Italjaenske fen öfkomst en de apel fait net sa fier fen \'e beam. Marie wie in tige best fanke, mar lyk as hjar mem, hertstochtelik fen aerd. Sa kaem it, dat se faek forrette dat Hans hjar alles wie, en do hy dat bimirk, griisde it him oan. Hwent al syn tinken wie oan dat fanke yn Terherne, for in oaren wie gjin plak yn syn hert. Hy halde in bulte fen Marie, mar net op deselde wise as hja fen him. En fen dy tiid öf kaem hy der safolle ek net mear, en dat kostte hjar in bulte triennen. Sa kaem de maitiid en foeren se üt om wer in libben fen fjuchtsjen en nimmen fen freedsumme hannelskippen to habben. My tinkt der kin for \'e lezers net folie oan wêze, om al dy aeklike toanielen, dy \'t Hans mei bilibbe, to forheljen, derom gean wy dat jier mar foarby. It wie bast in wünder to neamen dat Hans noch net ienkear biseard rekke wie. André hie by it interjen fen in skip in sabel* hou yn \'e holle krige en wie der yn \'e hjerst mei nei hüs ta rekke. En do \'t se dy winters yn \'e haven fen Dünkerken lizzen bleauwen, miste hy dy ek sa. Hans hie nou al great treddeljier oan board west, en Jean Bart hast wol bidden om him frij to litten, mar dy woe der gjin preat fen hearre. Hy sei den : ik kin en wol dy noch net misse. Ienkear hast my for in öfgryslike dea biwarre, en ik wol .dy der graech in tsjinst wer for dwaen, mar dou moast net prate om toart! Sa moast dy beste jonge alhiel tsjin syn sin, hwent it wie syn aerd net, op dat kaperskip bliuwe. En sa siet hy yn \'e winter faek allinne , en tocht den oer syn üngelokkich lot nei, alles kaem him den yn \'t sin. Dy trije lokkige wiken yn Terherne, do \'t hy en Jantsje dy loftkastielen bouden , Och! hwet wie dat raer ülkomd. Ho it ris mei hjar wie V It koe ek wol wêze as hy al wer kaem , dat se oan in oaren ien forboun wie. En koe hy hjar dat kwea nimme ? Né , hja koe ommers oars net tinke as dat hy wei wie, al ho bidroefd dat wêze



		42

		scoe , hy hie gjin rjucht der hvvet fen to sizzen. Hy koe ommers net bigeare dat se hjar jonge libben sa allinne trochbringe scoe. Sa koe hy sims bidaerd der oer tinke, mar sims skriemde dy sterke jonge man ek as in bern , as hy tochte, dat se for him forlern wie. En ho scoe it mei mem en syn broer en sister wêze ? O ! hie hy ris witten ho üngelokkich syn beste mem wirden wie! En ho it beste fanke , dy \'t him alles wie , ek meiskien for altyd for him forlern wie ! Sa forlitte wy him earst en sjen ris ho it mei Jantsje gien wie, do \'t de earme wees sa djip üngelokkich , fen alles hwet hjar ljeaf en dierber wie biroafd en hjar goede namme kvvyt, yn \'e nacht Ter- herne forlitten hie, en sa allinne de tsjustere takomst tomjitte gyng! Kou moatte wy earst forskate jierren torech sjen. Do \'t hjar stiefaer Gjerrit noch for matroas foer, barde it ris, dat se mei in oar skip tagelyk ta in haven ütfoeren en dat in bytsje yn sé op, ien fen it oare skip oer board foei. Gjerrit, dy \'t sile koe as in snoek, seach dat, smiet syn boppeklean üt en sprong yn sé. Hy hie it gelok om de jongfeint, dy \'t al sonk, wer to krijen en him salang hoppe wetter to halden as se mei de boat by hjarren kamen. Hja krigen him wer by, en hy wie sa bliid en sa tankber en frége ho \'t syn redder hjitte en wer dy wei wie. En do \'t him dat sein waerd sei hy: dat scil ik nea forjitte ! En Ate Dirks, sa hjitte hy, forgeat it ek nea. Hy hie in omke, in broer fen syn mem, dy \'t ryk troud wie, en twa beste boere- pleatsen syn egen neamde. Dy man hie twa bern en forlear dy beide en hie do oars gjin erfgenaem as Ate Dirks. Do woe hy ha dat Ate it farren opjoech en by him kaem to wenjen , dat ek sa kaem en by omke syn dea erfde hy alles. Hy hie ünder dat alles Gjerrit net forgetten, mar hja hiene elkoar üt it each forlern, sa- lang dat se elkoaren op in goede dei to Harns wer seagen. Do hiene se elkoaren forhelle ho it gyng en hie Gjerrit oan Ate biloave moatten, dat, as hy ea yn forlégenheit kaem, dat hy den by Ate komme scoe. En do \'t Gjerrit do üt \'e mest fallen wie en net mear farre koe, hie hy dat ek dien en foart in boat, füken e. s. f. en moai hwet jild derby krige. Alle jierren brocht in skipper yn \'e hjerst wintertsiis, ierapels en in goed stik kouëflesk, en meast alle winters gyng Gjerrit der hinne ütfenhüs en kaem den mei in tsjokke büse werom. Sa hie Jantsje ek twakear mei hjar stiefaer by dy minsken west en dy hiene in bulte mei hjar op. Op \'e be- grafenis fen Gjerrit hie Ate ek noch west, en do hie Jantsje him



		43

		forhelle ho ungelokkich hja hjar beste Hans forlern hie, en hie sa bitter skriemd. En do \'t Ate do foart scoe, hie hy sein : salang wy mei elkoaren libje , scil ik jimme it selde stjüre lyk as altyd. En do laeij hy Jantsje de ban op it skouder en sei: as ik noch ris hwet foar dy dwaen kin , den moastte nea forjitte dat ik der bin, mar my opsiikje ! En do \'t Jantsje do sa wanhopich by it lyk fen hjar beste mem siet, wie it krekt as dy wirden hjar wer yn \'e earen klonken. En do \'t se Terherne forliet, hie se bislüten om dy minsken op to siikjen en alles mei hjarren oer to lizzen. Mar Ate Dirks wenne do op syn pleats to Bosum, en do \'t Jantsje der op \'e moarn troch en troch wirrich oankaem, wenne hy der net mear, mar syn dochter, dy \'t de Maeijes troud wie. Hy wie sels op syn oare pleats , tichte by Harns , gien to wenjen en hie noch in soan yn \'e hüs , hja hiene twa bern. En Riemke, dy \'t hjar noch skoan koe, do \'t Jantsje hjar sei hwa ef se wie en hjar do alles forhelle , hie in bulte meilijen mei hjar en onthelle hjar tige. En do brocht hjar man Jantsje de oare deis mei de wein nei Ate Dirks ta. En by dy minsken foun se in thüs, dat gjin alders it hjar better jaen scoene, it wie krekt as se hjar egen bern wie. It kaem net yn hjarren op to tinken , dat Jantsje , dy \'t alles forhelle, gjin wierheit sizze scoe. It wieren minsken dy tige oppassend wieren, mar in bulte goed mei hjar jild diene. As hjir ef der hwet foar wêze moastte, den wieren Ate en hjarren altyd de foarsten om help oan to bringen. Edele en sa echt godstsjinstige minsken wieren it, en sa hiene hjar bern ek in beste learskoalle hawn yn it alderlike hüs. Dirk , hjar soan, wie ek in gnap jongfeint en hy en Jantsje koene tige oer \'e wei. Mar do it earste nijs hwet oer wie, en it libben wer de alde rin hie, do hie Jantsje in bulte dagen dat se hast mei hjar sels forlé- gen wie. Den kaem hjar alles wer yn it sin, ho ungelokkich dy beste Hans weirekke en do hjar beste mem ek sa mar yn ienen by hjar wei gien wie. Faek founen se hjar den op in hoeke fen it hiem sitten, skriemende as in bern. Mar nea koe se den better for hjar foun ha as Ate Aeltsje, it wie oandwaenlik to sjen en to hearren ho ef dy hjar treaste en moed ynspriek en op Him wiisde, dy \'t alles bistjürt. En elts , dy \'t ea lijen en fortriet hawn hat, wit ek hofolle goed it immen docht as in oar der sa fen herten diel yn nimt. Sa wie it mei Jantsje ek , faek brocht se hjar tank ₀an God dat se sa \'n best plak en sokke minsken foun hie. En



		44

		foart, der mocht se net iens fen prate, hiene se sein, do \'t Jantsje der ris oer bigoun wie to praten , om mei hjarren oer to lizzen ho it fjirder scoe. En as se foartgien wie, den scoe it net sa best mei Dirk west ha, hwent dy hie sa \'n sin oan hjar, dat se al syn tinken bihearske. Mar hy wist ho it mei hjar gien wie , en wie to forstannich om hjar hjir ef der lestich mei to fallen. En ho mear hy hjar kinnen learde, ho héger hy en syn alders hjar skatten. Mar mem, dy it lok fen hjar soan sa nei oan it hert laei, dy seach it wol, mar bearde dat se neat seach. En do hja op in kear der ek ris mei Ale oer prate, wie it einbeslüt fen de heit en mem: dat se sa gracch woene dat Dirk hjar krige, hwent hja wie sa alles for him, en den hopen se dat hy sa lokkich mei hjar wirde scoe ! Sa sloerde it libben der foart, in libben fen fréde en wille , de lange winter gyng foarby en de maitiid mei it nije libben wie der wer. En do de ryddiken wer hird en droech waerden, wieren se mei de wein wol ris nei Riemke en de man , en ek wol ris nei Frentsjer en Ljouwert ta. In hiel oar libben hie Jantsje nou, neffens it ienteanige dat se to foaren hie. En scil ik jimme hjir skilderje, hofolle ynfloed de tiid, it beste iten en drinken , en derby de Ijeafderike bihanneling op hjar hie ? Den kin ik sizze dat de rozen wer op \'e wangen kamen en it golle en bliere wer alhiel foar it ljocht kaem , en dat it wer sa \'n bylderig jong frominske wie. En scil ik jimme sizze , ho it mei Dirk wie, den moat ik sizze, dat hy hjar hast altyd mei de eagen folge, dat se him alles wie en hy hjar sa ljeaf hie. Mar dat hy stil en bleek der ünder waerd, hwent troch dat hy alles fen hjar wiste, doarst hy neat üterje. En de heit en mem seagen dat wol, en hopen alles fen \'e tiid, hja halden ek safolle fen dat fanke ! Troch dat se foart by Harns wennen, gyngen se der al gauris hinne om boadskippen to dwaen en op in joun dat Jantsje der hinne gien wie, kaem Dirk hjar tomjitte. It wie sa \'n hearlike moaije joun en sa pratende en rinnende, wiles de fügels, dy \'t wer peare hiene, om hjarren hinne fleagen, en fen nocht en wille songen, koe Dirk him net mear ynhalde. Earst hwet stjittende , mar al gau better oan, sei hy hjar alles en ho ljeaf hy hjar hie, en ho graech hy syn libben oan hjarres forbine woe e. s. f. En Jantsje,.dy \'t alles lang wol sjoen hie, stie mei de eagen fol triennen foar him en sei: ik hald in bulte fen dy Dirk, mar O! il byld fen myn Hans stiet noch sa klear foar my,



		45

		ast him kind hieste , den scoeste ek wol in bulte fen him halden ha. Sa moai, sa gol, sa blier en hwet in beste jonge ! O ! Dirk, nim it my net kwea, mar ik mei en kin dy noch neat sizze ! En der is noch hwet, dou wiste ho bidroefd ik fen Terherne öfgien bin, en salang myn ünskild net oan it Ijocht komt, scil ik my nea oan in oaren ien forbine. Hwet skat ik dy en dyn alders heech, dat jimme my sa leauwe , mar foar my sels is dat net genöch. En derom Dirk, lit üs frjeonen wêze en bleaue ! En Dirk, trochbliid to hearren dat se in bulte fen him halde, sei: dyn minne namme wol ik gjin praet fen hearre, mar och ! jow my in lyts plakje yn dyn hert, den hoopje ik dat it mei de tiid wol greater wirde scil. Mar ik koe my net mear stilhalde , it moast der üt, lêstich scil ik it dy net meitsje, mar lit üs frjeonen wêze nou en foar altiid ! Mei triennen yn \'e eagen joegen se elkoaren de han en it ein- bislüt fen dit petear wie, dat de iene de oare noch héger skatte. De earste stap wie dien ! VII. It wie yn \'e simmer do Jantsje op in moaije neimiddei boad- skippen to Harns die, dat se nei de haven kuijere en nei de skippen seach. Der sjocht se in man op in koffe stean sjocht noch ris goed en sünder neitotinken rint se hird der hinne en röp : Sibe , Sibe , ho giet it mei jo ? Skipper Sibe, hwent dy wie it, seach forheard nei de moaije jongfaem, seach ek noch ris goed en do hwa it wie. Hy fleach op \'e wal, grypte hjar beide hannen en röp: bliid, bliid dy to sjen, ho giet it mei dy ? Kom gau mei oan board , ik ha nijs for dy! En clo \'t se oan board wieren, waerd markoart frége en forhelle, hwent it greate nijs dat de skipper hie, siet him tsjin \'e kiel oan. Hy bigoun al gau: hwet wieren myn wiif en oaren fen \'e wize do \'t de moarns alles ticht sitten bleau by dy, en min troch de finsters gjinien yn \'e hüs seach. En do foart letter ien fen üs bern de kaei foun, tocht Gelske daedlik, dat is dines en gyng nei dyn hüs. En do hat se dyn brief der foun en it jild for \'e kosten fen dyn mem hjar dea, en hat do skriemd as in bern. Mar Gelske hat do alles yn oarder brocht, en hat dyn hüs en hüsrie ek sa yn oarder, dou kinste der sa mar wer yngean. Wiles siet Jantsje to skriemen dat se snikte, sa die hjar dat alles wer oan. Mar nou it fornaemste sei de skipper. Dostou foartgien wierste,



		46

		hie Ruerd der yn Terherne gjin tier mear. Sa fen siden moast hy faek hwet oer dy saek hearre, en hjar faem forwiet him rjuchtüt dat hy de pong yn dat jak dien hie. En it gewisse scil him ek wol kloppe ha, do hat hy de boer frége en dy hat him syn jild jown. En do is hy wer efter de Jower gien to wenjen. Mar nou wie hy Maeije by syn boer oan it skürrereagjen en foei do fen boppen fen de balken of. Hy hat do noch twa dagen lein en is do stoarn. Mar earst hat hy oan de boer en de domenij der bi- kind dat hy yn Terherne in jong faem sa üngelokkich makke hie en ho dat tagien wie. Ho \'t hy hjar yn \'e skürre beetpakte en hja him do fen lilkens en keltme sa yn \'e troanje slein hie. Hy wist do net ho him to wreken en roun nei de keamer en seach de kaei yn \'e kast sitten. Do wie it him yn ienen yn it sin komd om de pong to krijen en yn it jak to dwaen , dat hy heard hie , dat se dy jouns meinimme scoe. En lyk as wy witte , it lokte him noch better as hy tinke koe , troch dat de boerinne it noch ris yn \'e hannen krige. Domenij makke der in forklearringe fen op, dat troch Piuerd mei earmoede teikene waerd, en do stjürde dy it oan \'e domenij fen Akkrum dy Terherne ek bipréket. En dizze , dy \'t troch Gelske alles wol fen dy wiste, brocht dy forklearringe by üs. Dou kinste tinke dat. it greate bliidskip joech en gau hiel Terherne troch wie. Wy woene it dy sa graech ta ha to witten, mar wisten neat fen dy óf. Wolste nou moarn in dei of trije mei my nei Terherne ta, of wolste der nou alhiel wer hinne to wenjen ? Mar Jantsje koe neat sizze, allinne in Godtank! kaem der üt, wiles de triennen yn oerfloed kamen. De skipper liet hjar stil sitte salang se hwet bikaem eri do kaem it los, ho bliid en ho lokkich ef se hjar nou fielde, hwet wie hjar alles nou rom ! En graech woe se mei him, mar der bliuwe ? né, hja koe it de minsken yn Terherne wol forjaen , mar nea forjitte , dat se leaud hiene dat se stellen hie ! En do forhelle se him ek ho best hja it hie en dat dy minsken hjar krekt as in bern bihannelen, en nou wie se sa bliid dat se sizze koe : hjir bin ik, earlik as goud ! Do praten se öf dat se de oare moarns bitiid by him komme scoe, en gjng se wer nei hüs. En der wie ek greate bliidskip\'do Jantsje forhelle dat it nou ütkomd wie, en ho rom en ho lokkich se hjar nou fjilde en dat se de oare moarns in dei ef trije mei de skipper nei Terherne ta scoe! En de minsken dy hjar yn it ünge- lok sa stipe hiene, Hamen nou ek sa fen herten yn hjar gelok diel;



		47

		en Dirk ? Do \'t se de oare moarns nei Harns gyng, brocht hy hjar in eintsje foart en kaem sa blüd werom. Hja hie him de han jown en sein: sa gau ik kin, kom ik wer by jimme, ik fiel my sa rom, sa lokkich! Hja bigoun ho langer ho mear fen him to hal- den, mar woe earst nei Terherne en mei Sibe Gelske alles oerlizze. Folgje \\vy hjar derhinne ! Gjin blider minske as Sibe Gelske, do \'t de skipper der mei de salang formiste oankaem , it wie krekt as se in bern wer krige. Hja treau hjar tsjin hjar oan en patte hjar sa ! En prate en for- helje fen beide siden , it stie hast net stil. En ho blüd Jantsje wie do se dy forklearringe yn \'e hannen hie, is net to sizzen. De oare moarns gyngen se togearre nei hjar hüs, mar dat kostte triennen ! Alles, alles kaem wer sa klear foar hjar, it wie krekt as mem der efkes üt wie. En it wie hjar krekt as se der mei Hans noch sa siet en hja togearre de takomst sa blüd tomjitte seagen , dy beste Hans, hwet hie se him noch ljeaf! En it hjar sa bikinde hüsrie stie alles noch allyk en wie sa yn oarder halden, de spinwile stie noch op it selde plak der it alde sloaf him delset hie. En it wie hjar krekt as de bylden op \'e doarren hjar ta- knikten en alles hjar wolkom hjitte ! En der yn it alderlike hüs sieten de beide frouljue neist elkoaren en hearde Gelske alles hwet Jantsje op it hert laei. Ho ef se alles for Dirk wie, en hwet in beste feint dat wie, hwer se ek folie fen halde, en krekt as wie it hjar mem, sa frége se Gelske om ried. En Gelske sei: as se ek folie fen Dirk halde, den moast se him net lang mear yn it önwisse bliuwe litte , dat scoe in grüs wèzè. En hja mocht God tankje dat sa \'n wees , lyk as hja, sa \'n feilige haven foun hie en ynfarre koe. Hja koe hjar best bigripe dat se Hans nea forjitte koe, hwent nimmen koe him forjitte dy \'t him kinnen hie, hofolle to minder hja den. Mar sa jong as se wie en sa allinne op \'e wrald, den koe se hjar oars net riede as hjar lot oan Dirk sines to forbinen en for him en syn gelok to libjen. En troch dat se him sa alles wie, scoe se den ek wol fréde en wiere wille fine ! En dat alles waerd sein op in wize lyk as in mem in bern riede scoe, en Jantsje fielde sa dat it wierheit wie. Hja naem hjar ek foar, en sei dat ek tsjin Gelske, hja scoe hjar ried opfolgje en Dirk sa lokkich meitsje as se koe! Hja sei tsjin Gelske, hja scoe it hüs en hüsrie alles graech sa halde wolle, hwent as se Dirk krige, den scoe it missen fen it



		48

		bytsje hier dat se meiskien krije scoe, hjar net hinderje, en hja vvoe wol graech hwet for it yn oarder halden jaen. Mar fen jaen woe Gelske gjin praet hearre, hja en hjar Sjoukje scoene it yn oarder halde as wie it hjar egen. It bytsje klean dat der noch fen hjar wie en dy fen mem krigen twa alde wyfkes, dy klean forwaerden oars doch en dy sloaven wieren der sa bliid mei. Jantsje waerd yn dy dagen sa troch de minsken oanhelle, it wie krekt as se hjar it oandiene leed forgoedsje woene. Brandt en Sjoukje sochten hjar ek op en frégen om it hjarren to forjaen dat se sa hird tsjin hjar hannele hiene, it hie hjarren letter sa be- droefd spiten. En Jantsje koe it hjarren, mei hjar gol en blier aerd , wol for- jaen, mar sei letter tsjin Gelske: it hie sa \'n skerpe angel by hjar efterlitlen dat de minsken it leaud hiene, dat koe se net forjitte. Ho hiel oars hiene Ate Dirks en hjarren den hannele , en nou wie se sa bliid der mei dy forklearringe komme to kinnen. De moarns fen \'e fjirde dei gyng skipper Sibe nei in oandwaenlik ófskie fen beide siden mei Jantsje wer op reis en brocht hjar sels by Ate Dirks oan hüs. Hy wie der do de tsjüge fen ho \'t se krekt as in bern üntfinsen waerd en wie der sels ek gau thüs. De jouns gyng hy wer nei board en foart letter de sé wer yn. Jantsje wie bliid wer ris yn Terherne west to habben , mar it wie frjemd, hja scoe der net graech bliuwe wollen ha. Mar alles wie hjar sa nuver, sa rom, it wie krekt as se mei it forline öfrek- kene hie en in nij libben bigjinne scoe. Mar sa nou en den kaem der noch ris in dei dat se stil wie en skriemde, en den wisten se wol hwet of hjar tinken bihearske, en dat bleau ek noch lang sa. Dirk wie sa bliid do se wer kaem, hy hie gjin rest salang as se foart wie. Mar hy halde him stil tsjin hjar, hy mocht it net ha om hjar lést oan to dwaen. En hy hie fen mem heard dat Jantsje sein hie, dat it hjar sa rom wie en krekt as se in nij libben be- gjinne scoe. En troch dat hjar iinskild oan it ljocht komd wie, wie dat biswier ek forfallen. Hy hie goede moed en de takomst oan hjar side like him sa moai ta. En hie hy ris witten , dat it lytse plakje dat hy earst yn hjar hert hie, safolle greater oan waerd, nou \'t se him belter kinnen learde. Better kinnen learde, siz ik, ja, hwent der is sa\'n great forskeel twisken minsken en minsken, sa wie it mei Hans en Dirk ek. Hans wie troch de natür bidicld mei in ligchem sa as min mar inkelde seach. Hy wie great, sterk, fluch en yn wierheit sa moai,



		49

		dat follen dy \'t him foarby gyngen noch ris efternei seagen. Derby sa flueh fen bigryp, dat hy leare koe as de beste. En dy twa- jierige omgong mei dy Sékaptein, dy \'t safolle wiste en reisge hie, hie him sa \'n goed dien. En den dat golle aerd, it ynnimmende fen syn wezen, dat iepene, hy kaem sa \'t hy wie, dat die dat elts safolle fen him halde en him nea wer forgeat. En it wie ek gjin opmakke spil dat letter öffoel, né, alles wie wier en goed oan him. Der kamen dy stille dagen ek troch dy \'t Jantsje noch sa faek hie en noch lang halde, den stie dy beste Hans wer sa klear foar hjar geast. Den wie it hjar krekt eft se dy sterke earmen wer om hjar hinne, en de fjürige patsjes fen de do sa lokkige Hans wer fjilde, hwet hiene se elkoar ljeaf hawn, en den joegen de trien nen hjar wer romte. Dirk wie ek wol in gnap jongfeint, mar koe yn Hans syn skaed net stean. Derby wie hy net iepen fen aerd, mar mear stil. Hy wie ien dy \'t net gau in oar syn ljeafde en fortrouën joech, mar wie dat ek ienkear sa, den wie it ek for altyd. En homear min him kinnen learde en fortroulik mei him omgyng, hwet mear min fen him halde. Min moast him earst goed kinne, den seach min hwet in beste Dirk hy wie. Jantsje hie fen moaijens en aerd en wezen folie fen Hans, dat iepene, dat floatige, sa \'t min wol seit, makke hjar sa oannimlik. En dat wie it, dat Dirk sa oantriek, dat naem him sa alhiel yn, en syn alders ek. In wike mannich nei Jantsje hjar werkommen, wieren de alde ljue mei de wein nei in goede kinde ta, en as se der hinne wieren, Avaerd it jouns meastal let. De feinten en de faem, wirrich fen it deiske bodsjen, wieren to bed gien en Dirk en Jantsje scoene de alde ljue öfwachtsje en helpe. Hja kuijeren earst op it hiem om en ünder de apelbeammen stie in bank, der gyngen se op\'sitten. It wie sa \'n hearlike moaije neisimmerjoun, it moantsje skynde sa moai en de stjerren fonkelen boppe hjarren. De kij rounen noch hwet fretten to siikjen en wieren foart by hjarren tsjin it hiem oan. Nou en den hearden se it lüd fen in fügel, en oars wie alles sa restich, sa stil, it wie krekt as de hiele natür yn rest wie, alles stimde ta fréde en ljeafde. En sa pratende wei waerd it moed Dirk sa fol, al de greate ljeafde dy \'t hy for hjar hie, oermastere him en hy sei hjar wer alles hwet hy op it hert hie. En do? Do krige hy gjin tsjinwar mear, en it moantsje en de stjerren

		4



		50

		biskynden sa \'n lokkich pear, dy \'t yn elkoars earmen alles om hjarren hinne forgeaten! Hja kamen wer ta hjarren sels troch it roppen fen de alde ljue, hja hiene de wein net iens heard. Hja gyngen der hinne en wiles Dirk syn heit holp om de hynders üt to slaen en yn it kin to bringen, forhelle hy him hwet der bard wie. Hy wie sa lokkich, it moast der foart üt. En do wieren de hertelikste lokwinsken fen de heit syn diel, dy man wie al sa bliid. En Jantsje, dy \'t mei de mem yn \'e hüs gien wie en hjar holp om de doek óf to dwaen, sei hjar ek hwet der bard wie. En do kamen mem hjar alde earmen om hjar hinne en dy patte hjar sa. It greatstc gelok wie der yn dat hüs dy jouns, it sa lang winske scoe wierheit wirde! Net ien fen hjarren krige dy nacht folie sliep, en de alde ljue hiene in bulte ófpraten, lyk as de jonge ljue hearden do \'t se by hjarren yn \'e foarkeamer komme moastten. ÏS\'ei dat se hjarren noch ris sa fen herten gelok winske hiene, seiën se: Dirk scoe foart de pleats oer ha; en den gyngen hja yn \'e foarein to wenjen, mar den scoe alles earst makke wirde dat se alhiel fen elkoaren óf wieren. Acltsje sei: ald en jong past net by elkoarren en min moat it net iens bisiikje as it ek kin. Ik ha it sa faek wol sjoen dat minsken dy \'t as alders en bern goed mei elkoaren koenen, en mei trouën byenoar bleauwen, dat it den mis wie. En as se den byenoar wei geane, den bliuwt der licht hwet fen efter, en der scille wy üs for wachtsje. Wy hoopje op dy wize mei elkoaren yn fréde en wille to libjen. Amen, sei Ate, dou kinste it altyd sa moai sizze. De oare deis rieden Dirk en Jantsje togearre nei Harmen en Riemke, en dizze, dy it lang wol tocht hiene, winsken hjarren ek fen herten gelok. Der wie folie to praten do \'t se sa neist elkoaren yn \'e wein sieten, Dirk wie nou net stil mear, hy wie sa oerlokkich. De timmerman bigoun der foart mei en mei in wike ef trije wie alles yn oarder. En om \'t de alde ljue ha woene dat se foart Irouë scoene en de jonge ljue fen sels net tsjin kearden, kamen Dirk en Jantsje de sneins dernei foar de preekstoel to stean en gyngen as man en wyf wer nei hüs. It greatste gelok wie der do, f\'ral Dirk wie alhiel yn \'e wolken en like alhiel foroare. Dat moaije jonge frominske dy \'t hy sa ljeaf hie, wie nou sines for altyd. O! it wie net to sizzen ho lokkich hy wie, en syn greate Ijeafde die hjar ek alles dwaen om him sa lokkich to meitsjen as se koe.



		51

		Der wie ek biskie fen hjar trouën nei Terherne ta dien, en hja hiene ik beskie werom krige. Gelske hie skreaun , dat se hjarren yn \'e winter ütfenhüs forwachte, en do \'t nei wiken fen it greatste gelok de winter kaem , diene se dat ek. Hja koene beide goed ride en waerden sa hertlik troch Sibe en Gelske forwolkomme, hwer se in dei ef trije bleauwen. En do \'t se mei Dirk nei it alderlike hüs gyng, hwer alles like goed yn oarder wie, kaem alles wer boppe. Der hearde Dirk noch ris de skiednis fen Hans en hjar mem, en de triennen kamen wer yn oerfloed los. Hja hiene beide fen it bigjin of net mijd om oer it forline to praten, hwent Dirk en syn mem tochten beide, it wie folie better for hjar as alles to smoaren. En der yn hjar alderlik hüs wieren de bylden op de doarren der tsjüge fen, hoe \'t Dirk hjar tsjin him oantreau en hjar treaste en sei: dat syn hiele libben tsjinje scoe , om hjar sa lokkich to meitsjen as hy koe ! En do \'t Gelske en Jantsje ris togearre wieren, frége Gelske hjar: as se nou fréde foun hie en lokkich wie ? Jantsje sei: ja , ik kin God net genöch tankje dat ik sa \'n beste man krige ha , ik hie nea tocht dat ik mei in oaren ien wer lokkich wêze koe. Mar, en do stjitte hjar praten, dat sizzen, mei in oaren ien , brocht dy beste Hans wer sa klear foar hjar, en de triennen kamen yn oerfloed los. Gelske bigriep hjar en sei: lit üs op God fortrouë fanke , dy wit hwet it beste for üs is! En do \'t se nei in hertlik ófskie wer op reis gien wieren, seiën Sibe en Gelske tsjin elkoaren : it is in griis ho hjar tinken noch altyd oan Hans is, mar wy leauwe doch dat se sa\'n beste man krige hat en mei de tiid scil se wol fréde fine. Wy binne der sa bliid om, hwent itstie sa tsjuster mei hjar en nou is se noch sa lokkich oanlanne! En de alde Ijue wieren sa bliid do \'t se wer thüs kamen, hja hienen sa ünwennich west. Hja wieren der de tsjügen fen ho lokkich hjar Dirk wie en wieren der sa bliid mei. En as Jantsje noch ris in dei hie dat se sa stil wie en de eagen sa rea, den diene se for hjar hwet, se mar koene. Sa forlitte wy hjarren, en sjen ris ho it mei Hans gyng! YIII. Wy forlieten Hans yn \'e haven fen Dünkerken hwer se dy winters laeijen. Yn \'e neiwinter kaem André wer alhiel yn oarder oan board en brocht him de groetenissen fen syn alders en fen Marie, it hie hjarren sa spiten dat se der net komd wieren.



		52

		As wy him nou sjugge, as do \'t hy by Jean Bart oan board kaem , den is hy frij hwet foroare. Hy is swiorder, manliker wir- den en in wolken fen in kearel. Hy is troch it sa folie yn \'e Südlike streken to forkearen, frij hwet forbarnd , mar dat stiet him goed. Hy is noch deselde roune , iepene Hans , hwer op it skip safolle fen halden wirdt, mar syn üngelokken en leed ha him stilder makke. Syn fortrouën op \'e minsken is him for in diel ontnomd, en hy sjucht nou de wrald mei hiel oare eagen oan as do. Mar hy is net woest en rou wirden ünder dat folts, en hat mannich gemiene died forhindere. En Jean Bart set him sa heech en jowt him syn folie fortrouën, mar wol gjin praet hearre fen loart. Hja hiene de maitiids al nei it Süden west en al in pear hevige gefjuchten hawn , do \'t Jean Bart yn \'e simmer it weage om noch in slach to slaen op \'e Noardsé. Hja hiene al twa skippen nomd en der folts opset, dy \'t se nei Ddnkerken bringe moastten. Do scoene se der sels ek hinne en den noch ris it Süden yn, do \'t se in ladene koffe seagen en dy oanrópen, dy scoe ek noch mei. Hans laei op syn bar krekt to sliepen do \'t dat barde. It folts op \'e koffe, dy \'t wol seagen dat it in great en sterk kaperskip wie, en hja der doch neat tsjin dwaen koene, üntsile dat like neat, draeide by. Do moastten se op it kaperskip oergean en seagen it mei de eagea fol triennen oan, dat der oar folts opset waerd en hjarren do efternei sylde. F\'ral de skipper, in man fen in fyftich jier, seach syn hiele wolfeart him sa üntstellen , hwent oars koe min it net neame. En hja scoene as finsenen yn Frankryk brocht wirde, en net to witten ho dat komme scoe. Hwent hja koene gjin ien forstean , mar hearden wol dat it in Franske kaper wie, hwer se nou yn wanhoop foar op it skip sieten. Hans syn tiid fen sliepen wie om, hy kaem op it tek, mar hwet wie dat, hwet manljue sieten der, en de koffe dy \'t in bytsje efter hjarren wie ? Hy frége ien fen it folts, en hearde do dat se dy oer in pear ure krige hienen en ek meinamen. Hy gyng nei foaren , mar do kaem der in frjemd toaniel! Hy krige de skipper mei beide hannen beet en röp: kin jy my net mear? En o God! der seach skipper Sibe, hwent dy wie it, dat it Hans wie en syn folts seach it foart ek wol. En hja hiene him allegearre beet en dy hirde séljue skriemden allegearre. En jo, röp Hans, myn woldwaender, myn beste frjeon, scil allles üntstellen wirde ? Né, dat scil net barre! Rop de kaptein ris, sei Hans



		53

		tsjin ien fen it folts. En do \'t Jean Bart kaem, hie Hans de skipper noch mei beide hannen beet en forhelle do mei in floed fen wirden hwa dat wie, en dat hy it libben en alles oan dy man en syn folts to tankjen hie. En jy ha faker as ienkear sein, as ik jo sa \'n forsiik die en jy koene it dwaen, den moast ik it mar sizze. Nou is dy tiid der, wolle jy nou myn beste frjeon syn skip en frijheit en alles werjaen\' ? Ik bid jo derom ! As it folts dat goed is, hwent dy ha der diel mei oan , den siz ik foart fen ja! sei Jean Bart. En Hans , dy \'t mei de eagen fol triennen neist skipper Sibe stie , röp it folts en forhelle hjarren alles en frége do it selde. En krekt as it üt ien müle kaem , röp al it folts dat it goed wie! Do gyng Hans wer nei .de skipper ta en sei: jy binne frij en krije skip en alles wer! Nou ha \'k in diel fen myn greate skilcï öfbitelle ! Hwet bin ik bliid ! Mar siz my, ho is \'t mei Jantsje? En wit jy ek ho it mei mem is ? Och God ! siz it mj , ik ha nea hwet fen ien fen hjarren heard ! Skipper Sibe stie forstomme, moast hy dy beste Hans , dy \'t him sa krekt syn frijheit en hiele wolfeart wer bisoarge hie , nou sa mar yn ienen üngelokkich meitsje ? Koe hy him foart sizze , dat hy fen \'e maitiid yn Noarwégen heard hie, ho üngelokkich syn beste mem weirekke wie ? Koe hy him foart sizze dat Jantsje for altyd for him forlern wie? Hy wist net hwet hy sa gau sizze scoe , en sei mar , dat hy fen syn mem neat wiste , en dat Jantsje fen Terherne öfgien wie en nou op \'e Klaei wenne, mar hwersa , dat wist hy net, hy hearde nea hwet fen bjar! Mar Hans wie skerp, hy hie der sa faek by west dat Jean Bart finsenen ütfrége , en hie der wol ris frjemd by opsjoen dat Jean Bart sa gau fornaem dat se der om hinne mealden en it rjuchte net sizze woene , en dat hie him ek in bulte leard. Hy seach oan de skipper syn haldinge foart wol dat it in andert wie, om it rjuchte to üntwiken. Hy griep do de skipper by de skouders en sei tril- jende: Siz my yn Gods namme de wierheit en draei der net yn om. Ik ha fen Niels Bjornsen heard dat it Peter syn wirk is, dat ik op dit skip bin, om üs mem mar to krijen. En dat jy der neat fen witte hwer Jantsje is, leauw ik neat fen. Jo witte wol mear , siz it my doch , ik moat it witte ! Noch nea yn syn libben hie de skipper sa bidroefd to moede west, en yn letter libbenstiid hie hy it der noch faek oer. Hy hie de maitiids yn Noarwégen fen Hans syn alde learmaster, de Sékap- tein, heard, dat Hans syn omke der by him west hie en ho



		54

		bidroefd Else weirekke wie. Mar ta syn greate bliidskip hie hy do ek heard dat Hans net fordronken wie , mar meiskien noch wol libbe. Der kaem it nou ek fen, dat se net sa kjel waerden Hans wer to sjen , as oars it gefal wol wêzc scillen hie. Do hiene se in fracht hout lost op \'e Saen en to Amsterdam in fracht krige nei Londen ta, en der wer in moaije fracht nei Antwerpen ta, hwer se oars nea kamen. En op dy reis waerden se troch Jean Bart ynpakt, en do \'t se sa yn wanhoop op it kaperskip sieten, kaem Hans , en krigen se skip en frijheit en alles wer. En nou stie dy beste jonge foar him , en moast hy him sizze dat hy alles, ja alles forlern hie. O! it wie hast net to dwaen, mar hwet scoe hy? Hy krige Hans syn beide hannen beet en bigoun, wiles de triennen him by de wangen delrounen , alles to forheljen hwet wy al witte. Mar do \'t hy him op it lest noch ris sei, ho \'t Jantsje noch altyd om him tochte , en do \'t se mei hjar man by hjarren west hie, yn Gelske hjar earmen noch sa bitter om him skriemd hie , do joech Hans sa \'n raer lüd en dy sterke jonge man rölle op it tek en laeij alhiel fen him sels. De skipper hie him fest- halden, oars hie hy in rare reis krige. Do waerd der skript om wetter to krijen, do wosken se him tige , mar it dürre in hiel skoft foar hy wer by kaem. Mar hy seach de skipper sa raer oan , en sei neat. Jean Bart hie in moaije wyn, hy stie nei dat toaniel to sjen en wist net hwet derfen to tinken. Mar hy liet de skipper syn folts , dy \'t Hans skriemende forlieten, wer op hjar skip bringe en syn egen folts der öfhelje. En noch altyd laeij de skipper op \'e knibbels by Hans en hie syn holle tsjin him oanlizzen. De bijierre man skriemde as in bern, dat hy it wie dy \'t Hans dat sizze moatten hie, en tocht om frijheit noch skip. Jean Bart, dy \'t him net forstean koe, röp ien , dy \'t der ek op it skip tsjinne , dat wie in Noar, der koe de skipper wol mei prate. En al ho min hy prate koe , forhelle hy dy man yn it koart hwet hy Hans sein hie, en dy brocht it Jean Bart wer oer. En do blonken der triennen yn dy hirde stoere seman syn eagen , sa griisde it him om Hans. Mar der moast in ein oan , hy sei tsjin de Noar, hy moast tsjin de skipper sizze dat hy der net langer bliuwe koe, it griisde him tige, mar hy moast foart. Forstomme laeij de skipper Hans forsichtich del en gyng oerein stean. Hans seach him sa bidroefde raer oan en sei net in wird , moast hy him sa forlitte ? Hy scoe nei de boat ta , mar seach noch ris om , do fleach hy noch ris nei Hans



		55

		ta, treau hira tsjin him oan en patte him. En stom fen smerte liet hy him nei de koffo bringe en gyng foart yn syn kajüt. Hy seach nearne net nei om , de stjürman en syn folts moastten mar sjen op reis nei Antwerpen to kommen , hwer se ek goed en wol oankainen. Hans moast troch twa manljue stipe wirde, do \'t se him as in bern nei ünderen en yn syn koaij brochten. De skipsdokter sei: hy wie bang for in hevige sykte ef alhiel mul mei de holle. Hy kaem ek net üt \'e koaij as hy net moastte, en waerd troch André trou forsoarge en oppast. En it bleau mar gelyk, op it skip hiene se neat gjin help fen him. Hja bliuwen mar koart yn \'e haven fen Dünkerken en André krige Jean Bart safier dat hy Hans yn \'e haven ütsette, wer syn alders wennen. Jean Bart bigriep ek wol, dat it folie better for Hans wêze scoe , en seach mei nocht ho hertlik Hans troch André syn alders , mar f ral troch Marie ünt- finsen waerd. En do draeide it op it sizzen fen \'e skipsdokter üt, in swiere sykte kaem der üt foart. Hy krige de iene koarts efter de oare , dwile en raer dwaen, sims gyng it sa mul dat se der bang fen waerden. En salang as Marie de eagen mar ophalde koe , wykte it fanke net by syn siekbed wei, hja siet mei syn klamme bannen yn hjarres, en as hy der sa mar hinne laei en nearne fen wiste , den patte se him. Mar as de dokter kaem , den skodholle hy faek en sei, it wie krekt sa it foei. Hwet Avie Marie bliid , dat hy by hjarren brocht wie en hja him oppasse en forsoargje koe. As syn holle sa fjürhjit wie , den halde se der mar kalde doeken op en syn droege lippen halde se wiet, in reddende ingel wie se for him. Mei al it fjür fen hjar hertstochtelik aerd hinge se oan dy jonge man , dy \'t se nou as in bern oppasse moastte. Sa wie it twa wiken in swiere striid twisken de dea en it jonge sterke lig- chem , do moast de dea syn proai farre litte en kaem der hoop, en do it safier wie , gyng it alle dagen in bytsje foarüt. Marie wie sa bliid en tanke God on de hiiligen foar syn bihald. En dy sykte wie ek yn wierheit Hans syn bihald, hy hie him alhiel ütraesd en koe wer goed tinke. Mar it like raer, hy moast krekt as in bern , troch Marie stipe, it rinnen earst wer leare. Mar hy koe noch net lang fen it bed öf, en as Marie den mei de eagen fol ljeafde nei him seach en him selskip halde , den hie hy sa \'n tankber.e fjillinge. O ! hy fornaem it wol faek, as hy stil laei en hja miende dat hy sliepte, den aeide en palle se him sa sünich



		5G

		as se koe. En it moaije fanke wie der meager en bleek fen, sa hie se hjar rest for him opaeffere en him forsoarge. Wie it frjemd dat üt dy tankberens in sêftere fjilling foartkaem en hy ek oan hjar bigoun to hingjen ? Wie it frjemd , dat hy, dy \'t alles sa wreed forlern hie, him oan dat fanke hechte, hwer hy wiste, sa alles for to wezen ? En it each fen de ljeafde sjucht sa skerp , hwet seach Marie it gau dat hy hjar miste as se der üt wie en bliid wie hjar wer to sjen. Mar hwet better en sterker hy waerd , hwet mear it tinken wer yn it forline wie en hwet mear hy dagen hie dat de triennen yn oerfloed kamen. Dat koe Marie net ütstean, hja wist hwer it troch kaem, en op in kear dat hy der sa hinne siet, koe se hjar net mear bitwinge , hja die him de hannen om \'e hals en patte him sa. Dy greate ljeafde die Hans sa oan dat hy se hjar ek tige werom joech, en do fjilde Marie wol, dat se him oerwoun hie , hwet wie dat fanke bliid ! Fen it earste bigjin of dat se Hans seach , wie al hjar tinken oan him west en yn syn dwyljen en dreamen hie se wol heard , dat alles hwet hy ljeaf hie , for him forlern wie. En nou \'t se dat wiste , kaem se him mei al it fjür fen hjar aerd tomjitte , en it lokte hjar om him al mear en mear oan hjar to forbinen. It die him ek sa \'n goed, him , de fen alles biroafde , dat der wer ien wie, dy \'t sa greach alles for him wêze woe, en him sa stipe en treaste ! En yn syn forlittene tastan bigoun hy ek sa oan dat fanke to hingjen , it die him sa \'n goed der alhiel yn \'e frjemdte wer sa \'n trou hert to finen ! Mar it is frjemd, ho üngelyk it libben fen \'e minsken hjir is. Min hat minsken dy \'t fen de widze ta it grêf hast net vUie hwet lijen is , dy \'t hast altyd foar de wyn de libbenssé bifarre en fen stoarmen en ünwaer gjin lést ha. En min hat se ek , for hwa it lijen hast klearmakke liket to wezen, dy \'t hast altyd yn de wyn ha , en mei lavearjen to plak komme moatte. En as stoarm op stoarm in minske oerfalt, bliuw den ris steande, lokkich dy den noch in haven fine kin. Mar miene sokken der yn to kommen , den wirde se faek wer efterüt slein , en moatte op nij wer sjen der yn to kommen. O! it libbet alle- gearre , mar it giet sa üngelyk! Marie waerd siik en do \'t de dokter helle waerd, skodholle hy sa. Hja krige de iene swiere koarts efter de oare, en yn hjar



		57

		dwyljen en dreamen kaem hjar greate ljeafde sa alhiel üt. Mar hja waerd troch hjar mem en Hans ek sa oppast en forsoarge, en as se ris in helder skoft hie, den koe se oan Hans wol sjen dat hy hjar nou ek ljeaf hie, hwet fjilde se hjar der den lokkich mei. Mar de dea, dy \'t om Hans to krijen, al tige syn best dien hie , waerd nou de baes. Mei in dei of tsien laei dy moaije jonge blom al mei it lykklead oer hjar hinne , en moastten se hjar to hof bringe , it wie in griis ! Wie it in wünder dat de moed him bigoun to ontsinken, dat hy wanhopich waerd, en de dea him moai talikeV Moast stoarm op stoarm him treffe, scoe hy altyd mei yn de wyn de libbenssé befarre ? Sa frege en klage hy, en hiene dy minsken der hy as bern to hüs wie, dy \'t safolle fen him halden, en sels nou sa\'n ljeaf bern forlern hiene, him net sa treaste en bystien , den hie it miskien net goed mei him gien ! Mar lyk as wy al faker sein ha, de tiid en jong en soun , lyk as hy nou wer wie, docht mei enoar folie, en do nei forrin fen wiken Jean Bart wer üt it Süden opdage, joech dat wer in greate öfvvikseling for him. It wie in griis ho oerstjür André wie, dat Marie, dy \'t him altyd tomjitte fleach en sa bliid mei hjar broer wie, der nou miste en hy hjar nea wersjen scoe. En do\'t Hans him do forhelle ho \'t se him oppast en forsoarge hie , en ho ef se nou oan elkoaren hingen en hy hjar nou ek sa miste, dat die hjarren noch mear fen elkoaren halden, en wie it krekt eft se broerren wieren. Jean Bart socht him foart op en wie troch bliid him wer sa goed to finen , hy hie net tocht , him libben wer to sjen. Hy spriek him moed yn safolle hy koe, dy moast hy altyd bi- halde, oars wie alles forlern. Hy moast yn \'e maitiid mei him de wrald mar wer yn, yn striid en gefaer scoe hy wol wer op- fleurje, hwent den libbe min earst rjucht e. s. f. Sa spriek dy man, de man fen fjuchten en ündernimmingen dy \'t in oar net oandoarste, en dy \'t him sa faek lokten. En ho wie it mei Hans, hie hy syn nocht net skjin fen dat libben, woe hy op ny al dy gefaren tomjitte gean , en net Ijeaver in freedsom bidriuw habbe? Né, hy frege Jean Bart net ienris om him fry to lilten, hy wie yn in tastan dat it him net folie skéle koe ho it fjirder gyng, en it libben oan \'e wal forfeelde him.



		58

		De winter, hweryn alles wer tige klear makke waerd , goan \\vy mar foarby. It wie in winter mei in bulte drokte yn dy haven , hwent der laeijen ek forskate oarlochskippen. En dat wie ek in gelok for Hans, hwent sa gau hy yn stilte en allinne wie, den wie it fier mis mei him. Den gyngen al dy greate forliezen dy \'t him troffen hiene, syn geast wer foarby en den wie hy sa oerstjftr. Hwet tocht hy faek, scoe it libben altyd sa for my bliuwe scille , scoe der ek noch ris rest en fréde for my komme scille ? It stie him flau foar, dat de skipper do sein hie , dat it mei syn broer en sister best gyng, en dat wie noch in ban dy \'t him oan it libben boun, hy scoe hjarren noch sa graech ris wersjen wolle. En den miende hy ek dat de skipper do sein hie, dat Peter him jild tamakke hie, mar dat wist hy net goed en it koe him ek neat skéle. It ienichste dat hy noch graech woe, dat wie, noch ienkear Jantsje wer to sjen, noch ienkear sjen ho of se it hie, en ho it mei bjar gyng. Noch ienkear syn broer en sister sjen en sprekke, den woe hy öfskie fen hjarren nimme, en den hoopte hy dat de earste kügel sines wêze scoe. Mar sa scoe it net komme, lit üs mar ris sjen ho it fjirder mei him gyng! IX. Nei in hertlik ófskie fen André syn alders, dy \'t him sa best bihannele hiene, en derfor troch Jean Bart sa tige bileanne waer- den, naem Hans syn plak as stjürman by Jean Bart wer yn. Disse wie fen plan mei noch in pear kapers earst op \'e Noardsé to roa- ven, mar dat briek hjarren sur op. It skynde dat se it wisten , hwent mids op \'e Noardsé loerden forskate oarlochskippen op hjar- ren en selten foart op hjarren ta. De oermacht wie to great, alle seilen waerden byset om to üntkommen. Jean Bart rekke lyk as altyd in ein foariit, en foer it Noarden syn, mar de twa oaren moaslten hjar oerjaen. Mar do \'t se op \'e hichte fen Noarwégen kamen, oerfoel hjarren in hirde stoarm. It spande raer om steande to bliuwen en hja krigen fry hwet skea oan seilen en touwirk, it wie in bang skoft tiid. Mar de stoarm bidarre lokkich wer en do be- slüte Jean Bart om de haven fen Bergen yn Noarwégen yn to farren, en der de boel wer hwet yn oarder to meitsjen en ien en oar yn to rieden. Do sei hy tsjin Hans, as ik dy wie, den sette ik dat jild fen Niels Bjornsen hjir by in fortroud kantoar üt, den bin ik der of, en dyn egen jild ek. Hwent Hans hie altyd syn diel fen \'e priis- makke skippen krige, sels do \'t hy salang oan \'e wal west hie, ek



		59

		der hie Jean Bart sa fêst op slien, der wie neat tsjin to dwaen. Hy hie nou sels al great twatüsen Noarske kroanen byenoar, mar hie it hillige bislüt nommen , as it him noch ienkear goed gean mochte, den scoe dat jild, like goed as Niels sines, troch him brükt wirde om triennen op to droegjen en Jijen wei to nimmen. Mar hy folge Jean Bart syn ried op en set te it jild der lor in ünbipaelde tiid üt. Mar ho it him oandie, do \'t er yn syn heitelan de foetten wer op \'e groun sette, is net to sizzen, it wie krekt as der in ny libben yn him kaem. It wie krekt as it him oanfleach, sa graech scoe hy syn memme grêf en syn broer en sister opsiikje wollen ha. Mar dat koe sa gau net, mei in dei tvva scoene se wer foart. Mar der scoe earst noch raer hwet barre! De oare moarns foeren twa Ingelske oarlochskippen de haven ek yn en makken hjarren der fêst. Jean Bart, dy \'t foart wol bi- grépen hie, dat it om him wie to dwaen , sei tsjin syn folts : dat scil in hjitte striid wirde, mar fen dy tvva binne wy net bang, wol ? En syn folts röp : lit se mar komme as se doare ! Mar net lang hiene se der lein , do waerd op it iene skip en boat ütset, en hja seagen dat in officier troch twa matrozen nei hjarren ta roeid waerd. En do \'t dy op hjar skip kaem. makke hy him bikind as de kaptein fen it iene en as oerste fen de beide skippen en hy scoe Jean Bart syn skip graech ris bisjen wolle. En dizze naem dat yn frjeonskip oan en liet him syn skip yn alle die- len bisjen. De kaptein priisge it wakker, en dat koe it ek lije , en waerd do troch Jean Bart op in glês wyn trakteare. En do forsocht de kaptein him, om ek ris by him to kommen en syn skip to bisjen, en Jean Bart, dat in roune on iepene kearel wie , naem dat ek oan. De Ingelske kaptein foer wer nei syn skip en do sei Jean Bart tsjin en pear matrozen dat se in boat klear meitsje moastten, den scoe hy him forklaije en der ek ris hinne. Dat wie al gau op it skip bikind en do bistoarme syn folts him om dat net o dwaen, hja tortrouden dy falske Ingelsken net. Mar Jean Bart sei: ik ha myn wird der op jown, en ik kin net tinke , dat immen dy troch my fatsoenlik bihannele is, my dat ek net dwaen scil, ik gean der hinne. Hans rette it him ek tige óf; hy sei: hjar hiele reis scil wol wèze om üs to krijen, en as se jo nou earst ha, den scille se wol tinke dat it folie makliker lokke scil, jy moatte it nea dwaen, it komt grif net goed. Mar Jean Bart sei: foar alles wol ik myn wird halde, mar hald jimme den



		GO

		in each yn \'tseil, min kin \'t net ris witte. Do liet hy him troch in pear matrozen nei it Ingelske skip rocije. Mar Jean Bart wie sa gau net fen syn skip of, óf de oersten eu stjürlue rieplaggen mei enoar, en birêdt folts as it wie, hiene se it gau foar enoar. De twa greatste boaten waerden oan de side fen it skip ütset, hwer min se fen it Ingelske skip öf net sjen koe. Der gyng safolle folts, en goed wapene , ynsilten as it mar lije koe, de riemen wieren klear en op it skip waerd it each skerp op it Ingelske skip halden. In hiel skoft bleau alles stil, mar do kaem it. Hja seagen dat op it Ingelske skip in man as in razende om him hinne sloech en bi- griepen foart wol dat it Jean Bart wie. Do de officieren ek yn \'e boaten en mei kügels feart roeiden se nei it Ingelske skip, hwer se as katten by op kladden ünder it roppen: Hoera for Jean Bart! Mar hwet wie der to redden? Do \'t Jean Bart op it Ingelske skip komd wie , hie hy dat ek alhiel bisjoen , en mei syn roun wird ek frij üt syn sin der oer sein. Do wie hy yn \'e kajüt, hwer wyn en alles klear stie, for- socht to kommen, en praten se mei elkoaren rounom oei\', krekt as der neat twisken hjarren to dwaen wie. En doch scoe it, sa gau as se buten wieren, sa ftll gean as it koe. Op it lést sei Jean Bart: ik moat wer nei board , en tink moarn üt to farren en scil jimme der forwachtsje! Hy gyng opstean, mar de Ingelkse kaptein sprong foar him en sei: Mynhear, jy binne myn finsene ! Hwet fleach dy stoere séman it bloed op, hy röp: gemiene skoften , noch net! It wie kald waer, der stie in moai houtfjür op \'e hird to barnen, der grypte hy in barnend stik hout üt en sloech dermei as in razende om him hinne. Nou, elts is bang for fjür, sadwaende krige hy romte en kaem by de ütgong en sa op it tek. Der scoene se him wer beetpakke, mar hy sloech mar mei dat barnende stik hout om him hinne en kaem sa foar op it skip. Der laei in swiere iseren koefoet, dy grypte hy en dat wie yn dy troch sterke earmen in raer wapen. Eltse slach rölle ien op it tek om nea wer op to stean, en lyk as wy witte, it dürre mar koart, do wie syn folts der al om him to helpen. En hy en syn folts wieren om dy gemiene hannelwize sa troch lilk, dat se as bare divels fochten en it Ingelske folts al mear en mear efterüt rekke. By do greate mest gyng it der raer om wei, en Hans seach tafallich dat in greate jonge, mei in swiere kügel by him, der op \'e loer laei, om, as Jean Bart der ünder kaem, dy op him falie to litten. To



		61

		minsten sa tocht hy, en halde him yn \'t each. En do \'t Jaen Bart der tichte by kaem, bügde dy jonge him hwet en hie de kügel klear, en paste mar op Jean Bart. En do \'t Hans, dy \'t in laden gewear mei fen board nomd hie, seach dat it wêze scoe, skeat hy him üt \'e mest wei. Flak foar Jaen Bart syn foettcn foei de swiere kügel op it tek, mar dy jonge wie yn \'e touën hingjen bleann. Bart seach om him hinne en sêach Hans mei it gewear, wer de reek noch ütkaem. Hy bigrypte it foart wol en knikte Hans ta, en do gyng it der wer raer om wei. Nea is fülder fochten as der op dat skip en it ein wie , dat de Ingelsen hjar oerjoegen en as fin- senen yn hjar egen skip opsletten waerden. De Ingelske kaptein wie biseard nei ünderen brocht en do \'t Jean Bart der kaem koe hy net bigripe, mar moast it wol leauwe dat hy nou, yn pleats fen dizze, in finsene man wie. Hy frége lefwei om it him to forjaen , hy hie de oarder, hy moast Jean Bart ta eltse priis finsen nimme. Ek, al moast it dyn eare en goede namme kostje \'? frége Jean Bart. En do \'t de Ingelske kaptein noch hwet sizze scoe, tongere hy him tomjitte : swij kearel, gjin wird mear! As ik mei myn wille to wirk gyng, den hingeste gau oan de ra fen dyn egen skip. Mar nou kinste noch tsjinje om tsjin in Franske officier ütwiksole to wirden. Al howol, it scoe my raer yn myn eare komme, as ik tsjin dy ütwiksele waerd! Hy kearde him de rêch ta en gyng nei boppen om oarder op alles to jaen. Mar it wier in rare boel, it wier in ünsidige haven, en dêr mocht soks üt noch yn net pleats ha. Al gau kaem der in officier üt namme fen \'e gouverneur fen de stêd om Jean Bart oan to sizzen , dat hy it Ingelske skip wer oerjaen moastte. Mar do for- helle Jaen Bart dy officier ho skanlik hy bihannele wie en sei do trotsk wei: ik ha dit skip nou ienkear, en as de gouverneur it ha wol, den moat hy it mar üt myn hannen weihelje! De officier hie syn oarder oerbrocht, hy bügde for Jean Bart en forliet it skip fol biwündering for dy dappere man! En nei dat fen alles ynredt wie, foer Jean Bart de oare moarns mei syn egen en it Ingelske skip ta de haven üt, de kanonnen wieren laden en it folts stie der by. Mar de gouverneur en it oare Ingelske skip lieten him stil farre , der kaem neat fen. It wie hearlik waer en in lyts koeltsje do \'t se buten kamen, en it folts wie sa yn hjar skik, hwet hiene se wer in moaije set dien. En Jean Bart wie sels ek sa rom om it hert dat hy tsjin Hans sei: nou hast my it libben noch ris redden, hwent dy swiere kügel



		62 hie myn kop net utstean kinnen. Hast my nou ek noch hwet to sizzen, siz it my den, en kin ik, ik scil it dwaen ! Hy sloech Hans op it skouder, dy \'t mimerjende oer \'e forskan- sing slie to sjen, nei it heitelan, dat der foar him laei. In net to neamen langstme grypte him oan, sa graech woe hy der hinne. Hy hie de eagen fol triennen en sei mei in swiere sucht: Kaptein, lit my yn Gods namme frij ! Jean Bart seach dy moaije jonge man oan, en yn syn eagen kamen ek triennen. Hy sei: Kom ris mei my ! Hja gyngen yn syn kaji.it, en der forhelle hy Hans, dat him it litsieht iepene wie, dat hy it bifel oer in diel fen de Franske oar- lochsfloat ha scoe. ) En den woe hy biwirkje dat Hans foart officier en sa gau it mar koe , kaptein fen in oarlochskip wirde scoe. Hy sei : hy bi- goun syn nocht ek fen dat roaven to krijen en woe ljeaver yn lans tsjinst oergean. Mar hy scoe him sa bittere graech by him halde wolle , hy halde safolle fen him. Mar nou joech hy him kar, as hy by him bliuwe woe , den scoe hy alhiel for him soargje , mar woe hy fry wèze, den . al ho it him spite scoe, den liet hy him fen nou of frij ! Hans sprong oerein , sa bliid waerd hy, en röp: der tankje ik jo for, kaptein ! en knypte him yn \'e hannen fen bliidskip. Mar, frége Jean Bart him ; hwet scilst den bigjinne ? En do forhelle Hans him , ho in net to neamen langstme him oerfallen hie , do \'t se der wieren. Hy woe syn memme grêf sa graech ris opsiikje en by syn broer en sister sjen , it wie krekt as alles him der hinne dreau. En den woe hy sa graech nei Terherne ta en mei skipper Sibe prate, en hearre ho it mei Jantsje wie, hy wist der neat fen ho it mei hjarren gyng. En hy tochte, hja scoene him der, by dat hy al hie , wol mei helpe wolle om in koffe to krijen, den woe hy for egen rekkening bigjinne to farren. Do sei Jean Bart: ik bin bliid datst my alles sa rjuchtüt seiste, en nou bin ik it, dy \'t dy helpe scil. Dou wiste hwet in moaije priis wy nou makke ha, en der kin ik as kaptein in great diel fen krije, as ik dy myn diel nou jow, scilst dat den ek wégerje ? Né, röp Hans, dat nim ik fen herten oan, dit wie gjin roaven, mar in earlike striid, hwêr wy dat skip mei woan ha! ) Dat kaem foart letter ek sa. Yn 1697 krige hy it bifel oer in eskader fen \'e Franske float, mar it hat him net lang barre mocht. Yn 1702 is hy al stoarn, mar 51 jier ald.