|
.1/. .
|
|||||||||||||||||||
|
JCo.(?.l4,ï /o
|
|||||||||||||||||||
|
m-
|
|||||||||||||||||||
|
<sc
|
|||||||||||||||||||
|
pijn ofoocp
|
|||||||||||||||||||
|
\'
|
|||||||||||||||||||
|
■
|
|||||||||||||||||||
|
Fiij nA it I r.insk.
|
|||||||||||||||||||
|
W. VRIJBURG.
*^_______________
|
|||||||||||||||||||
|
4
|
|||||||||||||||||||
|
J. KUIKEN Jz. St. jVNNA-PAROCHIE.
|
|||||||||||||||||||
|
Kak
|
|||||||||||||||||||
|
Prijs : 1 ex. 60 et., per 5 ex. a 50 et.
|
|||||||||||||||||||
|
M.e.M
|
||||||||||||||
|
Arlikel 214 B. W.
|
||||||||||||||
|
of
|
||||||||||||||
|
It wiif is forplichte hjar man to folgjen.
|
||||||||||||||
|
c$tippil xyn icn utfiomste,,
|
||||||||||||||
|
I rij iM\'i it I raiisU.
|
||||||||||||||
|
W. VRIJBURG.
|
||||||||||||||
|
J. KUIKEN )\'■■ Sr. ANNA-PAKOCHIE.
|
||||||||||||||
|
S P I L E R S :
|
|||||
|
BRJUCHÏ.
TRYN, syn wiif. ARJEN, | Frjeumn jen
DOUTSEN, syn wiif I Brjucht m Tryn.
OETS SNIJSMA, doarwaerder. |
|||||
|
Artikel 214 B. W.
OF
It wiif is forpllchte lij ar man to folgjen.
|
||||||
|
It stik spilet by Brjucht oan ht\'is. It toaniel for-
bildet in gnappe keamer. Rij \'t opgean fen \'t kleed sitte Brjucht en Tryn elts oan in kant fen de tafel; hja binne gnap yn \'e klean. Op \'e tafel stiel kofje- reau ; op in stoel bij Tryn stiet in koer mei naei- goeel; op \'e eftergroun in kasje. (As efter in doar is, kin \'t kasje oan \'e kant stean.) Iste Toaniel.
ï r y n (hja giet lilk oerein, smyt
it naeiwirk, der hja mei dwaende loier, yn in hoeke, pakt it breaspil op en set it thégoed rimpen yn elkoar. Dan seit hja): Min scoc kügelsk wirdc, dat is sa! Ackeliger
kearcl astou ien biste, moat er noch bcrne wirde. Ik krij myn nocht sa skiën as iten. Brjucht, (nimt syn kopke):
Ja, aste ienkear sêd biste ! Dat wol \'k wol leauwe;
mar hou ris ! ik moat earst de boel noch hwet del- spiele. Sêft hwet mei \'t jong hynder, Nynke, net sa rimpen ! Moeke wirdt briinstich, hear ! |
||||||
|
4
|
|||||
|
Tryn.
Wa scoe net brimstich wirdc ? It koe wol bikind
stean, dat it er altyd op oanlein wirdt om mij poer to krijen. Iiwioh datselde geseur. As Oets hjir neat üteette kin, dan dij de holle oerstjür to meitöjen mei dy artikeldcrijen, dan kin er for myn part yn \'e loft fleane. Hwet ha wij ljue mei sok wette-gedoente to meitsjen ? Mar it is er him en dij beide om to dwaen om mij lilk to meitsjen, sa \'t liket. B r j u c h t.
Ei jonge né ju, dat is alhicl ïnyn bidoelinge net.
0 donder né, ik ha ljeafst alle dagen in sneinsk gesicht fen dij. To ju ! laitsje mar ris ! It hoeft net lüd to barren, in bytsje glimkje is foldwaende. Dat koêste yn dyn fanimetiid sa aerich lappe ; sjoch ! sa, (hij docht it hjar Joar) mei de mülc sa \'n bytsje yn \'t kier. Né fanke, ik mien it altyd like goed mei dij, dat witst\' wol. Tryn (mini hjar naeiwirk wer op).
Ja, ja, dat ünderfyn ik wol. Mar ik ha dij dit
nou to sizzen : ik krij myn nocht fen dyn gehün, hear ! Ophalde scil \'t. Oarde Toaniel.
A r j o n, i/nkommende («/< sijn mcïiixk klacid.)
Hui, hui ! Net sa lüd, iïoutsje ! In bytsje oan
\'t harre warj en ? Net rjucht lyk meinoar fine? Né, sa kin \'t sims ris wêze. Dat giet rounomsa: «o. sit de wyn yn dy hoeke en yn in omsjoch blaest er fen in oarc kant. \'t Is in boel mei Baeije ! Mar ik sei feu joun !" (IJrjucht en Tryn sizze ek nafend" of aahwet.) |
|||||
|
r.
|
|||||||
|
B r j u c h t, laitsjende.
Kom Arjen, bist\' der al ? Nou, ik scil myn kofje
opdrinkc en dan......Der founste lis hast deilis
togearre, hè ?
Tryn.
Ja, Arjen, ik ha in hel op ierde. Brjucht docht
sa\'n godsganskelike dei mar neat as hünen en pleagjen. Dou mochst\' him wol ris goed öfranselje mei in ste- fig ryske, dan hio er syn fortsjinne lean. Brjucht.
Hear hjar ris ! Net min, wol ? Hark ris, Arjen,
dou bist\' noch al moai bitoefd ; dou moasto mar as skiedsrjuehter bineamd wirde, op in fêst traktemint fen deis twaris neat. T r y n.
Dou moast\' nou mar gjin healwizc setten mear
üthelje ; bigjin der nou mar net wer oer. (Tsjin Arjen :) Ho is \'t mei Doutsen ? Arjon.
Tige bij tige ! \'t Aid minske is sa fluch as in
biezem, hja scil hjir daelik bij mij komme; wij scoene nei \'t Nut. Brjucht.
O ja, dat is jou/n, \'t is ek sa. Non, nou, nei \'t
Nut! Jimme forkomme \'r mar op. Mar dou hast hjir wol earder west, net ? {Arjen nimt in stoel en ffiel sitten.) |
|||||||
|
6
A r j en.
Mar wer hiene jimme nou eigentlyk ritzje oer ? T r y n.
Och, it is tsjinwirdich altyd weroan it selde gesanik
mei Brjueht. Hij hut it altyd oer \'t boargerlyk wet- boek, sa as hij dat neamt, en binanimenoer artikel 214. Der liket him de plasse fol fen to sitten. Brjueht.
Ja, wyfke, ik siz mar......(Tsjin Arjen:) Wost
ek opstekke, Arjen ?
A rj en.
Né, ik seil daelik mar net rooke. \'t Sil; mij Invet
skerp foar de kiel. Brjueht.
Ik siz en dat hald ik fol dat stou üngelyk
haste, Tryn ! Ik siz dat it tige forstannig is hwet biskreaun stiet yn de artikels 212, 2V> en 214 fen it Boargerlyk Wetboek, sexte kapittel, oer de rjuchten en forpliehtingen fen man en wiif. T r y n.
Ja, \'t is hwet moais! B r j u e h t.
En ik siz er bij dat, as \'t wiif dat goed fettet
net de letters derfen, mar foaral de geest dan scil hja....... |
||||
|
7
|
|||||
|
T r y n, ynfallende.
Jonge ja ! \'t Is krekt as wij oars neat to dwaen
hawwe as to studearjen oar do geest fen de letter fen de wet! Ik wol mij mei dat hiele wetboek net bimoeije, like min mei de geest as mei de letters. Né, heite, der forgriem ik myn tiid net mei. Br j u c h t.
En ta dyn stichting en leering ha ik it dochs op
\'t kasjo lehi, flak foar dyn eagen. Tryn.
Tinkst\' dan dat ik sitten gean scil om yn dat
droogt: wetteboek to studearjen en üs de flarden en bellen fen de klean neifleane to litten ? Jister ha \'k de hiele dei op dyn forklaeijersbroek omhinge, om der nije knibbelstikken moai op \'e streek of yn to krijen. Dat wie artikel ien. Jistcrjoun, ta yn \'e nacht, ha \'k sitten mei dyn fesje, der moast abslüt nij lint om ; dat wie artikel twa. En fen \'e moam ha \'k dyn jas en dyn pet boarselferve, dat wie ar- tikel trije. Sa stiet it noait stil, it iene artikel jaget it oare en it léste artikel dêr giet min mei yn \'t grêf. B r j u c h t.
Hear ris ! Krekt in domeny, net ? Arjen. -
Dou bist\' mar in hiele wetteman, dat hear ik al.
Mar der kinne de frouljue gjin gedoente mei hawwe; de natur giet boppe de leare, moast\' tinke. Nou, ik moat sizze : ik mei graoch frouljue lije, mar for sok- ken, dy jin altyd de geest fen de letter fen \'e wet ünder de gevel trjuwden, der scoe \'k for troch de feart gean. |
|||||
|
8
B r j u c h t.
Por de oaren ek wol; ik ha dij salang al kind.
Mar as min trouwd is for de wet, op \'t grytenij-hüs ynekreaun en allegearre, en letter yn \'e tsjerke noch sa \'n wird mennich er oer hinne, dan..... T r y n, ynfallendr.
To nou ! Kinst noch net mear liege ? Binne wij
yn de tsjerke trouwd ? Ik leau dat it wetboek dij alhiel yn \'e lorum nomd hat. B r j u c h t.
Noch net mear liege, seiste ? Binne wij net nei
de tsjerke west, die sneins ? Ik hcar de alde donieny noch wol jeuzeljen. T r y n.
Nou, derom binne wij noch net yn \'e tsjerke trouwd! B r j u c h t.
Wij hawwe \'r dochs west. (Laket) Och hearo, ik
sjoeh mij noch wol mei de kachclpipc o|». Mar op \'e grytenije, der waerd lis eigentlyk \'t leksiim lézen. Mar hja hawwe der dochs it sexte kapittel oerslein. T r y n.
Wa ? B r j u c h t.
Wol, de boargemaster ! ( Wizende) Sjoeh ! der siet
de boargerfader, der op dy stoel! . . . . |
||||
|
!)
|
|||||
|
T r y n.
Ei ju, malle fint! de boargemaster hat hjir noch
nooit in foet oer \'e drompel set. B r j u c h t.
Né, dat wit ik ok wol. Mar \'t is mar bij wize
fen sprekkon, ik bidoel...... T r y n, hastig.
Ja, dou bidoelstc de letters fen de geest. As min
net bettcr wiste, sooe min sizze dat stou dronken of gek wierste. Brj uch t.
Nou, dronken dat scoe noch gean, mar nei Frean-
tsjer, der tank je ik foar. Né, dou moast ljeafer nou ris efkes mei mij wer nei \'t grytenij-hüs gean, den scil \'k dij düdlik meitsje...... Tryn.
Ik scil dij hwet lakke ! Dy iene kear hat mij al
moai genóch west. Brj u e h t.
\'t Wie al wer bij wize fen sprekkon. Ik woe sizze:
tink yet ris efkes oan dat amerij, oan dy dei, do .. . Tryn, hastig.
Dy dei ! Der tink ik fakernoch oan. Dy leit mij
ewier genóch op \'e lea. |
|||||
|
10
|
|||||
|
B r j neht.
Goai er him dan óf. Mur gekheid is gekheid : dou
hast wol heard, hvvet de boargemaster do sei, nou? T r y n.
Tochtste dat ik nei dy sedepreek heard hie? Né,
der wit ik neat mear fen ; der stie in silferen skille op \'e tafel, dat ha \'k wol sjoen. B r j u c h t.
Jonge, jonge! It is dan allerbinauwdst; dit racst
oan de stearren. Net iens nei de boargemaster heard!..... Goede frede en gjin ein, sa binne de
frouljue nou altyd! Sa\'n silveren tafelskille hat
hja wol sjoen en sa\'n goede, dikke, alde boarge- master net! Foi! foi ! T r y n.
Dat siz ik net, wol, dat ik dy man net sjoen ha.
Mar ik ha net nei syn grommeïjen harke. B r j ii e h t.
Goddeloas is \'t, dat moat ik sizze. De earste fen
\'e grytenije, deftig yn \'t swart, mei in postuer as in korperael, wudden, de iene al dreoger as de oare en sokke frouljue tinke om hiel oare dingen, om sa\'n silveren skille. (Sködholjende) Ho is \'t yn \'e wrald moochlik\'? A r j e n.
Omdat dy skille fen silver wie, nou ? |
|||||
|
11
|
|||||
|
T r y n.
Tochten jimme dat ik mij sa\'n dei ophalde raei
de saeije wildden fen in boargemaster ? Né, ik hie wol oan hwet oars to tinken, buten dy skille om. Derbij, de lykdoarnen pleagen mij sa yn de nauwe skoên, dy Piter mij for dy gelegenheid makke hie. Ik prakkesearre op \'t gemeintehüs er dos ek al oer, ho ik mei fetsocn de striette wer lans komme scoe. B r j u c h t.
Nou, dat wie ek in great stik wirk. Sa\'n hoan-
nestap! T r y n.
Ja, mar \'t wie mij net like folie ho. Ik woe der
doch net hinne hippe as in oanskcttene hazze. B r j a c h t, tajin Arjen.
Hear se \'s ! Is \'t net in mcraekcl ? Ja, ja, \'t wirdt
ho langer ho .moaijer, dy lykdoarnen ha \'k ek al mei bitrouwd. Mar nou it dan bliikt datstouhiel- enal net heard haste nei de boargemaster, nou scil ik dij dan doch ris foarlêze......(Hij giet nei de
kast om it wetboek.)
T r y n.
Hftldst net wer op mei dy gekke kuren ? B r j u e h t, t*jin Arjen.
Ik ha \'t wetteboek fen Snijama to lien ; mar \'k
ha sels ek ien bisteld. (Hij huid Tryn it boek ta.) Hjir, lêz it sels mar ris oer. |
|||||
|
12
|
|||||
|
T r y n, (slacht kim it boek ut
de kannen). Dou scoestc jin rasend meitsje mei dat smoarge boek.
As \'t in oar sines net wie, dan stiek ik it yn \'e kachel. Arjen, tsjin Brjucht.
Kom, lit Tryn nou ris mei rest. Dou moast net
to lang oanien hüne, baes ! dan wirdt it forfelend en rint it wol ris op bargebiten üt. (Fin siden tsjin Brjucht.) Ik vvoe dij wol efkes allinne sprekke; kinst\' hjar net efkos foart krije ? B r j u c h t, seaft tsjin Arjen.
\'k Scil \'t prebearje! (LM) Tryn moat dochs earst
ris goed witte hvvet yn dy artikels stiet en dat kin nou tige moai, sünder forfelend to wirden. Sjoch, ik seil nou de boargemaster fortoane. (Tsjin Arjen) Gean clou nou nöst myn wiif gitten, den binne jiimne de jongeljue. Tryn. (Hja giet driftig oerein
en smyt it naeiivirk wer op \'e koer.) In grap kin \'k wol ha, mar sa\'n pleagerij is net üt
to stean. (Hja set it thêgüd hwet torjuchte en op \'t kasje.) Arjen, tsjin Brjucht, seaft.
Ja, jonge, clou moast ütskiede. \'t Giet to grou. B r j u c h t, tsjin Arjen, asfoaren.
Dou wolst hjar foart ha, nou ? (Hij lést lüdop :)
Over de plichten der echtgenooten." Hear nou ris goed, Tryn ! |
|||||
|
13
T r y n, lilk.
Ik kin \'t net langer üthiilde; min scoe jin bi-jaen,
dat is wier. Dou biste de greatste minskepleager, dy op twa skonken rint. (Hja giet driftig 6f en nimt de breaboel enz. Jen \'e tafel mei.) 3de T o a n i e I.
B r j u c h t.
Nou, nou is hja foart! Ik scil bij \'t kapittel oer
it trouwen nou mar in tear dwaen en dan it boek yn hjar naeikoer lizze. (Hij docht dit.) Sjea sa! (Tsjin Arjen) Hwet woeste mij nou to witten dwaen, dat it wiif net witte mocht? Arjen, hwet forlegen.
Ja, hm ! dou moast mij efkes bijstean as \'t kin.
\'t Sit mei mij hwet dwers foar\'t krüsop\'t eagenblik. B r j u c h t, sjocht him skean oan.
As \'t om jild to dwaen is, dan bist\' oan \'t forkearde
kantoar, heite ! \'t Is hjir dermei ek nacht yn \'e naene. A rj en.
Né, \'t is gjin jildkwesje ; ik kin myn boeltsje tige
goed stouwe ! Mar.....sjoch..... . B r j u c h t.
Nou, komt it hast? A rj en.
Sjoch.....\'t is cigentlyk neat oars as in boadskipr
dat stou joun efkes for mij opknappe moaste.
|
||||
|
14
|
||||||
|
Brj a oh t.
As \'t oars net is ! Dat nim ik op slach oan, iil
wit ik er noch neat fen hwot it is. \'k Hu dij al sa faeks ris ut de bran holpen mei skeane karweikes, en, bütendien, ik ha joun doehs hwet in nüver sin. As we hirde wyn krije of ünwaer, ik wit it net, mar it rommelt mij sahwet yn \'e hersens. Arjen, hwet skrktel en nou en
dan ris omajende nei de doar. Ja, der wirdt dan wol ris sein, lyk astou ek wol
witte seilste, dat ik myn wiif.....dat ik Doutsen
nomd ha om hjar jild. Mar sjoch.....hm !. . . .
dat binne mar praetsjes. Hja is wol \'n jier mahnich
alder as ik, mar wij kinne skoan meielkoar. B r j u c h t.
Natürlik !
A r j o n.
Ja, ik hald wrachtig wol fen myn wiif. B r j u c h t.
Natürlik !
Arjen.
Ik ha hjar net nomd om dy pear sinten, dy hja
hie, mar om.....è..... B r j u c h t.
Natürlik! Om .... è ... .
|
||||||
|
■-.
|
||||||
|
15
|
|||||
|
A r j e n.
Mar in minske is gjin ierdapel; hij kin him wol
ris forgalloppearje, net wier? En sa sit it non op dit stuit mei mij ; it is donderjen. B r j u e h t, yoeht him skean oan.
Hwet hast wer uthelle, heite? Arjen, (story kt him risynsyn
forlegenheid mei de hun oer de eagsn.) Oeh, de beste stroffelt wol ris, nou ?
B r j u c h t.
Ja, strofïclje kin elts.
A r j e n, sjocht skean nei de duur.
Stil ju ! Net sa lüd. B r j u e h t.
Ik snap it al sa \'n bytsje. It doocht lang net ün-
der \'t fesje bij dij. \'t Wie dij for in hiel lyts poaske troch de kop gien datste trouwd wierste, hè ? A r j en.
Sa is \'t mar, om de wierheid to sizzen. Dou kinste
goed riede. B r j u c h t.
Nou, stammerje er dan ek sa lang mar net mei
om. Hwet bist eigentlyk in greate slynder, Arjen! Koarts hast ek de hielc naeht mei \'t jongfolk foar de fioele omhipt. Dou meist wol oan \'t tsjür. Mar Biz mar gou hwetst nou wer uthelle haste, hwent Tryn kin üs ek gou wer oer \'t met komme. |
|||||
|
16
Arjen.
Nou dan, Berber wie koarts bij üs to skroarjen
en dy ha \'k de jouns efkes thüsbrocht. Hja koe net best allinne op stap, hwent \'t wie tsjuster, en reine, man.....reine ! B r j u c h t.
Soa ! Rcinde \'t sa. A r j en.
Bar ! Nou, do koe min hjar bij joun en üntiid
net best allinne gean litte, n\'t wier ? B r j u e h t.
Ut noch yndirekt net! A rj e n.
Nou, ik brocht hjar dan efkes thüs. B r j u e h t.
Oan \'e doar ta fensels en do werom ? A r j e n.
Hm !.....Nou, mar \'t moat ek mar altyd treffe :
forline Woansdei tref ik hjar wer bij üs folk oan.
B r j u e h t.
En \'t reinde wer dat it spielde, tink ! A r j en.
Né, do skildc \'t waer safolle net. Mar om üs
heit in reis to bisparjcn üs mem woe ha Berber |
||||
|
17
moast dochs efkes thtisbrocht wirde sei ik, dat
ik hjar wol efkes nei hjar hus bringe scoe. Ik bin uet bang for in stap mennich. B r j u c h t.
Né, dou bist sa warber as in jachthoun.
A rj en.
Nou, hja woe ha ik scoe efkes mei ynkomme en
do ha \'k hwet bij hjar praet. Der keam in slokje bij hja woe prefoast traktearje en ho giet it dan ? It wie toalf ure, do \'k thuskoam. B r j u c h t, (driicht Mm mei dejinger:)
Gnap is oars, heite ! Mar \'t getal is net oars. Arjen.
Ja, it spyt mij genöch en ik scil hjar net wer nei
hüs bringe, al komt er ek wer in twadde sundfioed. B r j u c h t.
Nou, \'t is wol in himmele widdou. Ik kin bigripe
dat it for dij hwet gefaerlik wie mei sa \'n ien ünder ien pareplü to rinnen en dat scil wol bard wêze, hé ? Bütendien, de handigste faem brekt wol ris in potdeksel. Arj en, suchtsjende.
\'t Is in bidoeling mei in minske ! (Hij nimt in
tabaksdoaze ut \'e büsse en hriget der in prümke ut.) Br j uch t.
Ja jonge, \'t hie for dij ek goed west, dat Adam |
||||
|
18
|
|||||
|
en Eva er mar noait west hienen. (Sjocht de doaze
fen Arjen.) Mar hwet hast der in divekerse moaije doaze. Dy hat ek splint koste, baes ! Dy hast ek noch net lang hawn. A r j en.
Né, ik ha him.....hm !.....ik ha him foun,
do \'k nei Snits west ha.
B r j u c h t (hij besjocht de doaze :)
Foun ! seit er. Ja, it lok mout mar om \'e man
siikje, dan is \'t gjin kinst om ryk to wirden. (Hij leit de doaze op \'e tafel.) Arjen.
Mar om wer op \'t gefal to kommen it aller-
gekste is, dat dy Berber mij nou in briefke stjürt, dat ;hja joun wer bij fis folk is. Dy divelske blei ! Ik moat neat mear fen hjar ha ; as myn wiif er hwet fen fornimt, dan is de divel fen \'t kjetting. B r j u c h t.
Dat tanket jou de wearlich ; \'t is ek gjin gekheid !
Mar \'t ienfaldigste is dat stou Berber witte litste, dat hja net mear nei dy tiidsje moat, waer of gjin waer. Arjen.
.lust! Mar ik set net in foct wer bij hjar binnen
de doar. En ik moat sa daedlik mei myn wiif nei \'t Nut, derom hio ik tocht dat stou joun..... B r j u c h t.
Dat ik joun.......? |
|||||
|
19
|
|||||
|
Arjen.
Nei hjar ta gioste om hjar dut to bitsjutten. B r j u c h t.
In moai krewcike ! Nou, om dij scil \'k it dwaen,
mar \'k ha er oars net folie sin oan. En hwet moat \'k dan sizze ? Arjen.
Hwet dij mar yn \'t sin komt. B r j u c h t.
As ik hjar it bericht ris brocht dat stou dea biste. A rj en.
Né, hou ! Sokke gekke dingen net. En sa\'n leugen
koani ommers ek daedlik ut. B r j u c h t.
As ik hjar dan ris sei dat de Heare dij ynjown
hat, om....... Arj en.
Né, net sokke gekke bitinksels ; dou moast de gek
er net mei ha. (Suchfsjende:) \'t Is slim genóch! B r j u c h t.
Dan datste de koarts haste as in hyndser. Ar j en.
Ja, dat scoe kinne. En jow hjar dan dizze brief;
|
|||||
|
20
|
|||||
|
(hij hellet die ut de btisse) hij is iepen, dou meist him
wol léze. (Hij hellet in flacon ut \'e buste.) En jow hjar dit as treastpriis; mar dan moat hja bilove, dat hja nea myn namme neame seil. B rj n c h t.
Ik seil de buis oanlüke. Wennet hja net bij de ... A rj e n, haslich.
Bij de tsj erkereed, ja !
B r j u c h t (hij biyocht itflaamtxje):
In moai presintsje. Nou, ik scil \'t foarelkoar
bringe, hear. A rj en.
Dat is ris tigc fen dij. Mar......(hij lieart ge-
dommel, sjocht ejterorn nei de doar en swijt). 4de T o a n i e I.
D o u t s e n, ynkommende. (Hja is
hwet dlderwetsk opdien en moat er hwet dlderwetsk iitsjen.) Der wie \'k al! Nafcnd, Brjucht!
B r j u c h t.
Goe joun ! Nou, siikje mar plak op. 5de T o a n i e I.
Tryn, ynkommende.
Nafend ! Meare minsken, Invet stiet dat er bij ;
hwet biste opdien, bern ! Al wierste de breid, dan hoefde \'t net oars. |
|||||
|
21
|
|||||
|
B r j u c h t. (Hij kat de brief en
de flacon yn syn jas trjeaun, dy oer in stoel hinget of oan \'e wande.) Sa wol hja nou deisk rinne, saun sneinen yn \'e
wike, krekt as de greate ljne. D o u t s e n.
Ei ju, hwet dochste \'t wer bryk ! Né Arjen
scil \'t wol sein hawwe wij scille nei \'t Nut. Ik hie hast tocht, dat jimme ek mei gongen. Tryn.
Né, der heare wy net bij. Brjucht is al léde-
maet fen dat iisspil, mar der profitearje ik ek al net folie fen. Brjucht narret mij ljcafer, dan dat er jin ris in pretsje biskikt. Brjucht.
Myn wiif nimt it libben hwet swiersettig op. En
hja tinkt: ieder dübeltsjc is er ien. D o u t s e n.
Ei nou, ik ben dan oars ek al deun, mar sa \'n
inkel pretsje, dat scil \'t gat sa heech net smite. Min is mar ien kear jong, hè ? B r j tl c h t, kin \'< laitsjen hast net litte.
Dat is sa. Mar myn wyfke is ienkear mar fen
sok daei. Tryn.
Ja, ja ! Jo moasten ris witte ho\'n beul as \'t is.
r Mar ... \'t vvirdt faeks let, mar oars koene jimme hjir joun wol thédrinke. |
|||||
|
22
|
|||||
|
Doutsen.
Nou, dat moat we dan mar ris sjen.
(Praet stil mei Tryn.)
B r j u c h t, tsjin Arjen, fen siden.
Dan koe \'k dij meiien myn reis fortelle, hè ? Arjen.
Hald dy stil, ju! Myn alde hat earen as in kat. Doutsen, Itld.
Nou, jimme geane fen \'e wikej nei de kemeedsje,
tink ? Der biste noch al in ljeafhabber fen, net[Tryn? Tryn.
Der kin \'k noch net folie fen sizze. Hja sizze
dat alle plakken al forsein binne ; \'t is der ek sa lyts bij Wiger. In great fjirtig man, dan is\'t ek al fol. Mar dat alle plakken nou al forkoft binne ! B r j u c h t.
Dat is net sa \'n wünder. Dat giet mei de grêven
ek al sa ; elts wol foarüt graech witte,\' hwor er to lizzen komt. Tryn.
Hè, hwet dochst it werraer, net? (T.yin Doutsen:)
Habel wie hjir fen \'e moarn ; dy tochte dat Oets noch wol in pear kaertsjes oer hawwe scoe. Dy moat twa for in pear neven fen him noam hawwe, dy hjir bij him ütfenhus kommo.\'scoenen; mar nou moat er bericht komd wêze, dat hja net komme. |
|||||
|
23
|
|||||
|
omdat hja in alde moaike forlern hawwe. Ik ha
Habel do mar bilêste om ris bij Oets foar mij to freegjen as ik dy kaertjes nou ck oerkrije koe ; al moast ik der nou ek in stür mear fen jaen, dat wie ek de hiele wereld net. Doutsen.
Nou, dat scil wol foarenoar komme, As Oets in
pear oer hat, dan kinst\' dy wol krije, bern ! Tryn.
\'t Is in aerich ynskikkelik keareltsje. It frommis,
dat him kriget, dat lannet goed oan. (Hja sjocht Brjucht oan.) Der binn\' in hopen manljue minder, hear ! B r j u c h t, tsjin Arjen.
Hark ris ! Myn wiif hat leau \'k sin oan de doar-
waerder. D o ut s e n, giet oerein.
Nou, Arjen, wij moatte hjir wei, oars binne de
beste plakken wer ynnomd. Arjen, sjocht op H haloazje.
Ja, hear ! \'t is mear as tiid. Brjucht.
Ik moat strak ek noch efkes op \'e dribbel. Tryn.
Nou, jimme komme hjir to thédrinken, dat litte
wij mar sa, nou ? |
|||||
|
24
|
|||||||
|
Doutson.
Aste \'t sii ha woste, is \'t mij goed, mar \'t scil
wol hwet lot wirde. T r y n.
Dat \'s allegearre neat! Doutson.
Nou, hawar ! dan moat it mar sa. Ont strakjes dan.
(Doutsen en Arjen óf.)
6ste T o a n i e I.
Brjueht. (Hij scil eh ófgean, mar
hljvwt hij de, donr stenn en seit:) Ik ha or in tear bij dion, hear !
Tryn.
Hworhij ? Brj u oh t.
Bij \'t kapittol, dat oor do plichten fon troude
ljuo handelt. T r y n.
Hald nou dochs ris ienkear o\\> to sangerjen. Hwet
mienste wol ? Br j 11 o h t.
Hwet\' ik mien? Tt soxto kapittel, artikel 214
foaral. (Of.) |
|||||||
|
\'25
|
|||||
|
7de T o a n i e I.
T r y n, allinne.
Min scoe nou yn de goede ginst sizze : hwet hat
sa\'n koarel er nou oan om iiwich oer dat wette- boek to seuren. (Hja nimt hjar! naeikoer, sjocht it boek en seit dan :)
Nou ja, dat niekearre \'r noch mar oan, dat er \'t boek yn myn naeikoer treau. (Hja slacht it boek op.) Wrachtig, hij f hat er in tear bij dien. Nou, moai lézen, sa\'n toar wetteboek. Dan lés ik de skütelbank fen de krante ljeafer. \'t Scil wol hwet nioais wêze, dat artikel 214. (.Hja lést heal liïd op:) Over de rechten en verplichtingen dor echtgenoo- ten" ..... (Pratende :) Dat scil \'t dan wêze moatte. (Lést fierder :) De vrouw moot".....(Pralende :)
Jawol, de frouw moat. .. . Ik lak jimme hwet, hear!
Moatten is twang, seit it sprekwud. (Lezende:) Art. 214. De vrouw moet bij haren man inwo- nen en hem overal volgen" .... (Pratende:) Jawol, oeral, bihalve hwer de manljue jin graech slite wolle. As hja to biljetspyljen of to skutjassen gcane, dan kin ditrartikel wol mist wirde. (Hja lêsl stil fierder. Brjucht komt, sdnder dat
hja it merkt, op. Hij hat al in hoed op en nimt syn jas yn \'e hdn, mar docht dy net oan. Hij sjocht Tryn lézen, gnysket en ml dan lud:) 8ste T o a n i e I.
Brjucht.
Artikel twa hunderd en fiertsjin.
(Tryn flapt forheard it hoek licht, skarrelt
yn hjar forleyenhcid yn \'« naeikoer om en seit:) |
|||||
|
26
T r y n.
Hè ju ! hwet makkest" mij kei. Ik socht om
myn skjirre. B rj u c h t.
Jawol! Yn \'t wetteboek, hè ? Mar hwet seiste,
ha \'k myn hier net moai opkuifd ? Tryn.
Gieste foart? B r j u c h t.
Ja, niar ik kom foart-en-daelk wer.
T r y n.
En ik niiende datste joun absMt skrjüwe moaste !
Hwer moast nou dan wer hinne to fleanen ? B r j u c h t, in bytsje forlegen.
Och ! Ik.....ik sciljris bij j Hylke Skippcr sjen,
as er it maismoal ek mcinomd hat.
Tryn.
Moat de hoed derom op, ju ? Dat scil in deftich
maismoal-boadskip wirde. B r j uc h t.
Ja, sjoch ! it kin wêze dat|\'k ek wol efkes bij
Wiger oanflut, om in glêske bier. Tryn.
En moat dêr dan de hoed om op? Nou, \'t kin
mij ek neat skille ; elts syn meuch. (Hja giet oerein en nimt hjar hoedsje en greate doek.)
|
||||
|
27
|
|||||
|
Br j u ch t.
Hwet scilstou ? T r y n.
Ek efkes foart! Br j u c h t.
Hwerhinne ? T r y n.
Hwer stou hinne gieste ! Ik gean mei dij.
B r j u c h t.
Dou bist wol wizer, hoapje \'k. Ik kin dij net
mei bij Wiger yn \'e Jiichtweide" nimme wol ? T r y n.
Hwerom net ? Der geane yn \'e stedden safolle
frouljuo mei de manljue nei de bierhüzen, lit lis dy mode hjir ek ris vnficre. Mar boppendien, it is myn plicht dij to folgjen. Artikel twa hünderd en fiertsjen : de vrouw moet hem overal volgen." B r j u c h t. \'
Dou fettest it forkeard op, fanke ! Sa bidoelt de
wetjower it net. De geest fen...... T r y n.
Ja, de letter fen de geest; dat ha \'k strak wol
heard. Né, jonkje, dou forrifelste mij netmearmei de geest. Dou haste salang sangere, dat ik mij nei dat wetteboek halde en drage moast yn lis trouwen, dat ik scil nou dyn sin mar ris dwaen. Ik seil er mij bij deljaen en de minste mar wêze. Nou woste |
|||||
|
28
|
|||||
|
efkes foart. Best! Mar ik scil dy folgje. Artikel
214 ! Ik scil dij op hakken en teanen ncirinne. {Hja hat wiles de doek om dien en it hoedsje opset.) B r j u c h t.
Mar dat kin non net, fanke! Ik wol mij ek
efkes skeere litte. T r y n.
Goed ! Dan scil ik ris sjen aste goed ynsjippe
wirdste. B r j u c h t.
En dan woe \'k efkes bij Lammert Plnch oan om
to sjen as myn learsens hast dien binne. Tryn.
Dat treft dan danige moai. Dan sjoeh ik efkes
bij syn wiif; dy is carjuster yn \'c krenm komd. B r j u c h t.
Ja. mar ik lean dat hja it frij hwet yn \'e holle
hat. Der mei net ien hij hjar komme, sizze ze. T r y n.
Ei non, ik doch de skoen hij de doar ut, dan
brekt er gjin aei ünder. B r j u c h t.
Mar harkje ris, Tryn ! It giet dochs net for dij
om mij oeral nei to rinnen. |
|||||
|
29
|
|||||
|
Tryn.
Mar harkjc ris, Brjueht! Artikel 214 soit dat ik
dij oeral folgje moat. Brjueht.
Mar as ik dij nou kommedearje hjir to bij <i wen ?
Art. \'212 seit klear en dudlik : de vrouw is haren man gehoorzaamheid verschuldigd." Tryn.
Allegearre goed en wol; lit artikel 212 sizze hwet
it wol, artikel 214 is twa hoger en dat seit: de vrouw moet haren man overal volgen." Hearste wol: overal" ! Brjueht, lllk.
Nou, mar astou it sa yn \'e kop haste, dan gean
ik net foart. Tryn.
Ek al wer goed. Nim dyn gemak er mar ten,
jonkje ! Mar dan bljiiw ik naturlik ek thtis. En dan \'t wisse mar foar \'t ünwisse, sei Jan Dutsjes, en hij snie in dcade slange de kop öf. Ik seil dyn liifdracht mar yn bislach niinme. (Hja nimt syn jas en syn hoed.) Brjueht.
Nou net gekker! Dat is myn goed. Tryn.
Krekt sa. Mar as in goede hüst\'rou moat ik er
op passé. Aste dochs noch ris foart woeste, wier- skógje dan mar efkes, dan is \'t wer ta dyn tsjinst. Ik gean salang yn \'t keamerke. |
|||||
|
30
|
|||||
|
B r j u c h t.
Ho krigeste sokkc fratsen dochs yn \'e kop? Tryn.
Troch de letters fen de geest fen artikel twa
hündert en fiertsjen. Dou haste \'r in tearke bij dien, net ? Siikjc dos mar ris op ! (Hja giet óf en nimt jas en hoed mei.)
9de T o a n i e I.
B r j u c h t, allinne.
Dat is in divelske boel! Yn \'t ünderbaitsje de
streek ut, dat giet bij joun dochs ek net. En Arjen rekkent op mij ; dy stakkert! Hij tinkt moochlik op \'t eagenblik mear om niyn boadskip, dan om \'e nutsman. Hij nioast ris witte ho \'k er hjir nou foarsit. Ho deale kom ik nou bij Berber ? Hie \'k nou mar in pet en dan myn oare jas.....mar
né . . . . divelsk ! . . . . dy hat hja hjoed krekt boarsel-
ferve......Nou, dan myn blauwe kile mar. Ik
moat er mar hwet op ütfine.
10de T o a n i e I.
(Oets Snijsma komt op. Hij is gnap
klaeid, mei \'n oferhimdsje foar.) Oets.
Nafcnd ! B r j u c h t.
Nafend Snijsma ! (Yn him sels :) Wacht ris, dy
hazze moat ik ut de buis sjen to heljen. (LM:) Hwer donder hawwe jou sitten ? |
|||||
|
31
|
|||||
|
O e t s, forheard.
Ikke? Ho dat sa? B r j u c h t.
Sa allerskandalichst sjocht jou jas er üt.
O ets.
Myn jas ? Nou, der wit ik net fen, hear! (Hij
sjocht nei de jas.) B r j u c h t.
Op \'e rêch ! Al hienen j\'yn de goatc lein of sa. O ets.
Op \'e rêch ?
(Hij docht nou de jas ut; mar foor dat hij
tiid hat de jas to bisjen, hut Br jacht kim dy al untskürd. Dizze slacht er nou in bytsje op om en lukt hem fluch oan.) O e t s, forheard.
Hwet scillc we nou hawwe ? B r j u c h t, hastich en drok.
Stil mar, myn goede man, stil mar ! Raes foaral
myn [wiif net wekker, hja hat.....(Hij nitnt Oets
de hoed óf en set dy sels op.) Ik ben er op slach
wer. (Hij scil óf, mar keart hint hij de doar noch efkes om en seit:) As myn wiif nei mij freeget, siz dan mar dat ik efkes bij de kij sjoch. Wij hawvve \'r ien bij, dy is net to goed. Hja wol nei de kemeedsje! (Of.) |
|||||
|
■12
|
|||||
|
O e t s, rapt hint nei :
Mar kearel, hwet mekaert dij ?.....Jawol, hij
is al foart! Brjucht liket wol stcapcl; ik kin er
to minsten net bij. 11de T o a n i e I.
T r y n, opkammende.\'
Heden, mynhear Snijsma! Der hie \'k neat fen
fornomd, dat jou ynkomd wienen, ik wie drok oan \'t parskilon. Ho binne jou sa aerich ut \'e loft fallen koam? (Hja sjocht blykber dal hij in Hünder- baitsje is.) Sa komme jou oars noait op \'e lappen. (Sjocht om hjar hinne:) Mar hwer is Brjucht? O ets.
Jou man is krekt de doar ut gien. T r y n, hastich, yn hjar sela.
Wel fordomd ! (Hja biredt hjar, fornimmende dal
Oets er h. Ldd:) De doar ut! Hwet hear ik ? O ets.
Ja, dat is to sizzen, hij scoe ris bij de kij sjen.
Is ien fen jimme bisten üt oarder ? Tr y n.
Ja, us mus wie forstoppe, mar do hawwe \'r de
fé-dokter bij hawn en dy hat him in healmingel griene oalje ynkrige en do is \'t ek al gou hwet saksearre. Wie er ek fortritlik ? |
|||||
|
33
|
|||||
|
O e ts.
Wii ? De müs of de fé-arts. T ryn, laitnjende.
Ei né, myn man, mien ik. Miir f;il del! (Hja
geane titten.) Brjucht hie \'t bokkefel oan, Bjochje ! O ets.
Né, diit kin \'k net sizze, mar {hij bisjocht syn
ünderbaitsje-mouweri) hij koiini mij ° wol hwet nüver foar, hwet oars as oars. Mar jimme hienen in boadskip, mien ik ? Tryn.
Ja, sjoehje ! ik sei tsjin Habel: rin efkes bij myn-
hear Snijsma oan". Wij krigen \'t yn \'e[holle, moat je witte, om nei de kemeedsje ta en nou hienen we heard dat de plakken iil forsein wienen. \'t Is dan ek sa danige lyts bij Wiger, hin ? Mar do koam ik to witten, dat jou moochlik noeh in pear kaertsjes oer hienen, troeh omstandigheden. Ho stiet dit nou, scoene jou mij in stikel er mei üt de foet helpe kinne? O ets.
Nou, dan scoe \'k dy stikel ris sjen moatte, hè ?
For sa\'n lummel jong frommis doeht min noeh al hwet. T r y n.
Ja mar, hou, hou ! Ik bin in troud wiif..... O ets.
Donder ..... hui ris ! ... . Dy kaertsjes ha \'k fen |
|||||
|
34
|
|||||
|
\'e ïuoarn oars al forsein, nammentlyk as niyn kost-
baos hjar net forkoft hie. As ze nou noch net helle binne...... Dan mei \'k wol gou ris sjen. As s\' er
noch binne, scille jimme se hawwe. (Hij giet oercin
en süket nei eat.)
T r y n.
Dan: rin je net, sa ha je net! Ta gou dan ju!
Mar binne jou hjir sünder jas komd ? O e ts.
Wol né ! Ik hie mynjas oan. Mar.....(Hij süket). T r y n.
Hwer ha je dy dan ? 0 e t s.
Brjucht hat hini mij ut- en him sels \'>n?)dien. (Hij
siikr.l noch, efkes en scit dan :) Mar, dat is wier ck . . . . niyn hoed hat er ek op. T r y n, (hja lint de hannen Jen
forbazing ynenuar slein:) Hwet jou sizze ! O ljeave tretsjen, der fyn ik de
bringst! Kwanswize nei de mus ! Nou hat er mij dóehs to liter. O ets.
Hij seil op slach wol wer komme. \'t Scil wol
in misforstan vreze. Tryn.
Ja, dat kinn\' je begripe. Né, om \'e donder net, |
|||||
|
35
|
|||||
|
hear ! Dit hat er him moai lapt. Mar dan is \'t
beste dat jou syn jas en hoed mar oankrije. Dan kinne jou dochs om de kaertsjes sjen. Mar ho hat er jou de jas fen \'e hdd krige ? Fornoamen jou der neat fen ? Oets.
Wrachtich wol, mar hij koam er mei in slimme
set efter. T r y n, sködholjende.
Je scoenen sizze. Sa\'n divelske kearel.
(JSja giet link» óf.)
12de T o a n i e I.
Oets, allinne.
Hwet dat spil hjir bitsjutte moat, ik wit it net.
Mar dat it in niivere boel is, wit ik wol. Hark ! .....der komt er wer oan leau \'k. 13de T o a n i e I.
B r j u c h t, komt op.
Der bin \'k al wer. (For him sels:) Divelsk ! Nou
moast ik doch werom ; de brief en \'t flacon sitte noch yn myn jas. {H-ij hat wiles de jas ütdien enjowt dy nou wer oan Oets.) Tige bitanke, hear ! (Heal lud:) Mar nou kom ik net mear bij Berber. Oets, wyls er de jas oandocht:
Berber ? Dy widdou ? VVoene je der hinne ? |
|||||
|
:;c.
|
|||||
|
B r j u e h t.
Né, ikke eigentlik net. Kinne jou hjar? O e ts.
Sn fen oansjende, oars, net. (Yn him gels:) Nou,
nou, bues! (Lild;) Mar ik moat mar op sjou. B r j u c h t.
Moat it sa hastieh wêze ? O e t s.
Ja, oars draeit it spil mis. B r j u c h t.
Mei de kemecdsje ?
O e t s.
Né, dat rint goed. It earste bidrjüw wie nioai
tominsten ! (Qf.)
14de T o a n i e I.
B r j u e. h t, allinne.
Mar nou rint Arjen syn boadskip mis. Hwetdeale
die dv tint liiin ek mei dy Berber yn to litten. Al wie ik bijgelyks mei myn beppe troud, dan belle \'k sokke dingen noch net ut. Mar it spyt mij doclis, dat dit sa ófrint. 15de T o a n i e I.
T r y n, (komt mei jas en hoed op. Hja
stri/kt op \'e hoed om en sjochl dos net op.) Sjea sa! moai as poes, hjer ! Hj ir is syn jas en hoed.
|
|||||
|
37
|
|||||
|
B r j u c h t.
Moai sa ! Tryn, forheard.
O, bistou it. Nó, dun om \'e donder net, hear !
(Him oan&jende, langsim :) Uwer komstou wei setten? B r j u c h t.
Ik ? Ik ha net foart west, ju ! Ik ha ris bij de
mus sjoen ; dy plüzet al wer hwet yn \'t ynküle gêrs om. (Hij sc.il sluisjes hjar de jas ünlnimme.) Tryn.
Né, né, baes, dou krigeste de jas net! B r j u c h t.
Nou, ek goed. Mar lit mij de büsdoek er mar
efkes ütkrije. Tryn, lebbich.
Jawol! Hieste do büsdoek er yn sitto litten ? B r j u c h t.
Ja, ja ! To mar, gjin malligheid. De noas rint
mij hieltiten. Tryn, lit him de flacon sjen
en seit nytlich : Haste dy soms ek forjitten ?
B r j acht.
Hè? |
|||||
|
38
|
|||||
|
T r y n.
Hè ? Ja, hè ! Mar hwet spil is dit ? B r j u c ht.
Dat is in flacon ! Try n.
Ja, sa wiis is Tryn ek wol. En \'t is koft hij Jongstra.
B r j u c h t.
Krekt! Bij Jongstra. T r y n.
Doarst mij dat ek noch flak foar rlo kop to sizzen?
Doarst ek to sizzen for wa aste \'t oanrist liaste ? B rj u c h t.
Jawis wol. (Fen sidcn:) Arjen mo.it mar wer
ien keapje. (Lüd:) Dat is sa klear as de dei. For dij, myn Nynke ! Try n.
For mij ? B r j u c h t.
Niks fêster ! Juster hie \'k in goed sin, ik hie in
moai dofke mei strykjild-rinnen fortejinne en do toehte \'k...... Tryn, ynfallende.
Ja, to mar! lieg mar raek ! Strykjild fortejinne\'
mar dou forjitste datste oan dat smoarge alde |
|||||
|
39
|
|||||
|
hus hingjen bljeauvvn biste, tbr glêdwei fjouwer-
hünderd goune to djür. B r j u c h t.
Dat is sa, mar as min neigiet, dat it noch slim-
mer kind hie, as ik ek noch oan dat lan hingjen bljeauwn wie, dan is \'t noch best biteard en dêrom koft ik dij dan ek in lyts presintsje. T r y n, toant de hriej en seit Hik :
Mar \'t is malle spitich, dat ik gjin Berber hiet, hè? B r j u e h t, fen siden.
Divel, nou wirdt \'t mij slim genóch om mij mei
liegen fierder te redden. T r y n.
Der stiet wol gjin namme ünder, mar dat kin mei
sokke dingen ek minder skille, nou ? Twa joaden witten ^vol hwet in brul kostet. Moaste mij sa bi- Bjachelje ? O kearel! (Hja fait roer fen \'e wize op in stoel del, mei de jns noch yn \'e kannen.) B r j u c h t, fen siden.
Wiet waer ! (Lwl:) Tryn, ju ! Tryn, ju ! T r y n.
Lit mij mar gewirde, hear ! (Hja smietjas en hoed
oer de fier.) Der, pak mar op en flean er mei nei dyn Berber! |
|||||
|
40
|
|||||
|
B r j \\i c h t, (nimt jas en hoed op en
stekt de hrief yn \'e büsse en seit for him sels:) Dy Arjen hat mij mei syn gnüverijen mar moai
yn \'e oalje set. Tryn, (hja teard en pakt sénino-
achtich mei hjar goed en lopen yn \'e naeikoer om.) Ik moast ris om sa\'n flacon frogc hawwe. Dan
scoe der hwet wacid ha, n\'t wier? Mor i&bindyn wiif ek mar! Mar sa\'n sljuchte blei, sa\'n allenians- handoek, der ha jimm\' \'t for oer, hè ? B r j u c h t, Jen siden.
Dy divelsko Arjen ! Gjin gedonder, hja mat it
mar witte. (Liïd :) Hark ris, Tryn ! nou \'t sa rint, moat ik de forricder wol spyljc; mar forkrantsjo \'t non net oan oaren. Dy brief en dy flacon binne fen Arjen ; ik scoe ze mar efkes for him oan hjar adres bisoargje. Tryn.
Der woeste mei sizzo dat Arjen......Jonge ja,
nou hawwe \'t lijen noch net hawn.
B rj u c ht.
En doehs fortel ik dij nou de süvero wierheid.
Omdat hij ynscach dat er to fier gien wie, woe er \'t saekje oan \'n ein bringe, mar doarst nou sels net mear nei Berber ta. Derom scoe ik dat joun êfkes for him yn oarder bringe. De flacon wie de roukeap. |
|||||
|
41
|
|||||
|
Tryn.
Net ünaerich bitocht fen dij. Dou bist noch al
gochim. Mar nou nioat Arjen ek noch swart makke wirde, hè ? B r j u c h t.
Mar wrachtich Tryn, it is sa.
Tryn.
Arjen! De stadigheid sels ! En hij wolsynwiif
wol op \'e bannen drage, hiel oars as dou mei dyn artikel 214. Hij mei ris in slokje tofolle bruke, mar dou bist ek net nj ten in romerfol. B r j u c h t.
Lit dat nou mar wier wêze, mar de beste stro fielt
wol ris. En Arjen ia stroffele. T r y n.
Ik mei er gjin praet mear fen hearre. Om dij
er sels ixt to redden, bikladdeste nou noch in oar. Dat is dübeld gemien. B r j u e h t.
It wirdt wrachtich ho langen1 ho mulder. Ik siz
dij noch ris...... 16de T o a n i e I.
Arjen en Doutsen Jcomme. yn.
D o u t s e n. Der ha jimm\' üs ui wer ! |
|||||
|
42
|
|||||
|
T r y n, sünder op to sjen.
Nou ;il werom ? Douteen.
Ei ja, do nutssprekker is absint bljeauwn. Der
wie in tillegram koam, dat cv ut oardcr rekke wie. Do gieten we der earst noch al hwet, ien lang en twa breed; mar ik sei tsjin Reinders Akke dy Biet neist mij ik sei: wit je hwet? Wij geane mar stil foart, hwent as er op \'t lést in slokje yn komt, dan kin min de manljue op \'t lést hielendal net mei krije. A r j e n, dy nei Brjucht gong is.
Sa \'n Nntsjonn drinke de manljue noait to folie
fron ! Min is dan for \'t nut fen in oar hijelkoar. (Txjin Brjucht:) Hwet sei hja ? B r j u c h t, tsjin Arjen.
\'t Is glêd mis, hear ! A r j en, as foaren.
Mis? B r j acht, (18 foaren.
Mis ! Ik koe de doar net ütkomme. D o u t s e n.
Mar heare Tryn, hwet sjoehste taei ! Dou sitste
er hinne as in saltsèk ; \'t koe wol bikind stean al hieste güld. Tryn.
0 Doutsen, hwet is \'t hwet! Ik bin sa raer ! |
|||||
|
43
|
|||||
|
Doutsc n.
Dat kin min wol sjen, bern ! Dou koeste wol
gallich wêze. Arjen.
Bist fen de mik, Tryn ? B r j u c h t, homyt him oan.
Kearel, hald dy stil ! T r y n, driftic/.
Jimme meic \'t ek wol witte. Brjucht is great
mei oare frouljno. D o n t b e n, mei de hannen omheech.
Nou ha \'k it clan noait 1 Jonge, jonge, Brjucht!
Is dat wier? Brjucht.
Né, er is neat fen oan, mar Tryn hat it hjar mar
ienkear yn \'e holle set. Tryn, lil de flacon sjen.
Dan ha \'k mij dit ek yn de holle set, hè ?
(Dontsen. heart tige.)
A r j en, fen siden..
Ho divel sit dit ? Myn flacon ! Tryn, Ut, de brief sjen.
En dizze brief ek, hè ? Oan Berber !
(Doutsen heart as foaren.)
|
|||||
|
44
|
|||||
|
Arjen, geaft tsjin Brjncht.
Nou snap ik it! Dou bist er om mij ynroun. B i\'j u c h t, seaft tsjin Arjen.
Ja, en don moast er mij wer üthelpe. Arjen, as foaren.
Ja, man\' dat kin \'k net dwaen, der myn wiif bij is. B r j u c h t, as foaren.
Mar ik kin om dij dochs ek net in hüs fol lést ha ? D o u t s e n, lüd.
Great mei Berber ! ! O Brjncht, hwet fait mij dat
fen dij óf. Dou haste sa\'n fiks wiif, dy alle frouljue wol bilykje kin. En sa \'n sloof sa te bidraegen. (Mei djippe suchten:) It is dan dochs allertreurichst, allertrenrichst. (Tryn skriemt.) B r j u c h t.
Mar der is neat fon oan, Doutsen ! (Tyin Arjen,
seaft. .) Help mij der nou üt, fint! Arjen, seaft tsjin Brjncht.
Ik kin net om myn wiif, divel ! Doutsc n.
Och, och ! Invet higreatet it mij om Tryn. Dat
kin \'k jimme net heal sizze. (Tsjin Arjen:) Dou meist\' er Brjncht ek wol ris in maling oer skoppe. |
|||||
|
45
|
|||||
|
Arjen.
Jüwis ! (Tsjin Brjucht:) Dat hie \'k net ion dij tocht,
jonkje ! Dou meist\' dij Invet skamje. In grap is neat, mar dit rint mar yn ienen to fier. B r j n e h t, lilk.
Wost dyn bek ris hal de. A r j en, seaft.
\'t Is mar om myn wiif, ju ! (Lüd;) Harkje nou
ris nei goede ried, Brjucht! Tryn.
Ik jou it op slach Oets yn \'e hannen. Ik wol
sa gau as \'t kin bijenoar wei.
Arjen.
Hui, hui, Tryn ! nou rinste wer to fier. D o u t s e n.
Ja Tryn, dat siz ik ek. Dan moat it foar \'t ge-
rjucht en \'t komt yn \'e krante ; dat jowt mar in hopen opspraek. Brjucht moat mar bettcrskip ünt- hjitte. De misset is bigien, mar dat moat dan mar wer oersljuchte wirde. Brjucht.
Mar Doutseu, ik....... D o u t s e n.
Nou ja, dy Berber is in leidige gast, mar dér
moast sa \'n troud kearel as dou \'hini dochs net troch forliede litte. |
|||||
|
46
|
|||||
|
B r j u c h t, Kik.
Mar ik kin dat hiele wiif pas. Ik ha noait in
foet bij hjar oer de drompe] hawn. Doutscu.
Hwet hast\' nou oan sok liegen ! Unthiet Tryn
mar datste Berber nea vver skrjüwe seilste en hielcndal gjin gedoente wer mei hjar meiteje seilste. B r j u c h t.
Dat kin \'k tige skoan ünthiette, hwent ik ha it
noait....... D o u t s e n.
Ta, ta, ta! Hald dij nou mar stil. (Ttjin Tryn:)
Nou Tryn, nou hearst\' it, hertsje ! Kom ris harren, Brjucht! (Doutsen nimt elts bij de hdn en Uit de kannen Jen Brjucht en Tryn ynelkoar.) Sjea sa, en nou jjjin wjeraksje mear ! B r j neb t.
Dat is tominsten safier. Mar wraehtich, Tryn .... Doutsen, (nimt de flacon.)
En dizze flacon....... Tryn, ynfallende.
Is for Berber koft en hja moat him ek mar ha.
Ik wol er myn hannen net oan bisündichje. Jow mij dat ding ris op, Doutsen ! Doutsen.
Hwet wolst er mei ? Doehs net tsjin de groun
kletse, seoe min hoapje ? |
|||||
|
47
|
|||||
|
T r y n.
Lit mij mar bigcan ! (Tsjin Arjen:) Hark ris,
Arjen! Don biste in fctsoenlik man, op dij kin min fortrouwe. Wolst in boadskip for mij dwaen ? A r j c n.
Jonge jawol!
T r y n.
Woste dan op steunde foet nei dat wiif geun om
bjar dit ding to bringen ? A r j e n, forheard.
Ikke ? Doutse n.
Ja, dat is sa slim net bitocht. En dan moat Arjen
hjar mar ris tige de wierheid sizze. (T-yin Arjen:) Dou moaste hjar sa op \'t gewisse komiiic, dat hja hjar la de teannen ut skummet, as hja hjar noch skamje kin, tominsten. T r y n.
Siz bjar, dat ik alles t\'en stikjo ta bytsje wit en dat
ik Brjucht Ijeafer nei \'t tsjerkhóf bringen sjoch, as dat er wer sokke gemiene dingen üthellet. D o U 18 e n. (Dit toaniclUje twisken Tryn
en Doutsen moat foaral jinch èfspile wïrde.) En dat Tryn it bjar tige nei nimt.
Tryn.
En dat ik it er sa net bij sitte lit. |
|||||
|
48
|
|||||
|
D o u t s e n.
En dat hja it mear iis skande fyiit. T r y n.
En dat it hielo doarp hjar en Brjucht mei de
finger neiwize scil. D o u t s e n.
En dat it jongfolk hjar wol ris in searenade bringc
kin mei tsjettel-mesyk. Tryn.
En dat hja.....(Krvjet it in bytsjeop \'e nimmeh.)
01.....A ! .... ik......oooo !
Do u t b e n, hjar beelkrijewle.
Stil mar bern, stil mar bern ! Dou moaste sa
raer net! Hald dij mar bidaerd. A rj e n.
Nou, dan scil ik er mar op ut.
Doutse n.
Wacht, ik gean er mei ut. ik wol noch efkes in pikelhearring helje fen Jan Fiskman. (Tsjin Arjen:) Dou moaste Invet foarsichtich wêzc, hear ! Dy Ber- ber is in leidige donder. A r j en.
Lit mij mar kuierje. Dou witste, ik ben noch al
ridlik goed fortrouwd. B r j n c h t.
Hm ! Hm ! {Arjen en Doutsen óf.)
|
|||||
|
49
|
|||||
|
17de T o a n i e I.
B r j ach t.
Nou Tryn, nou scil ik dij do saek ris ütlizze.
Aste nou cfkes bidaerd heare woste...... (Tryn rint de oare kant óf foart.)
18de T o a n i e I. M r j u c h t, allinne.
It scil in divclske toer wirde om dit saekje wer
yn oarder to prakkesearjen. Sa kiu min al om in oar yn\'e rats kon in ie. En nou is \'ter ek noch net botter om, dat ik hjar altyd sa pleage ha mei arti- kel 214.......Mar \'t is mar in akelige boel, dat is sa. In grapke is neat, mar dit rint to fier.
19de T o a n i e I.
{Tryn komt wer op mei in earmfo
fen hjar klean en in tsjok touw. Hja erjocht tige kwea en sjouwt de boel op \'e tafel, bynt il touw om dy klean hinnc en past derbij 0[> dat er in lang loas- ein oerbljtnvt.) B r j u c h t, mei forwundering nei
hjar sjende. Alle joaden, hwet seille we nou hawwe ?
■
T r y n.
Dat rekke t dy neat !
|
|||||
|
.-,()
|
|||||
|
B r j u c h t.
Scilste dan net wisser wêze ? Hear nou ris in
ketier nei mij, dan seil \'k dij düdelik meitsje, dat Arjen hjir in gemiene rol spilet. Tryn.
Praet mar sa gaap aste woste, ik leau dij noait
wer. \'t Stiet bij mij murrefêst datste mij bilazere haste en \'t stiet like fêst, dat ik nou ris in ein er oan meitsje seil. Ik pak myn spillen op en gean nei lis folk. B r j u c h t.
Wêz nou net al to foarbarig. Bitink dij earst
ris goed. Tryn.
Ik wit hiel goed hwet ik doch. Ik seil nou dwaen
en litte hwet de kop mij opjowt. It moaiste en djürste goed seil ik oanriede en mei de rekkeningen seil ik dij opknappe litte. B r j u e h t.
To mar ! It kin wol lije. Dou moaste mij mar
earm meitsje. T r y n.
Dan hoeft Berber it net to dwaen. B r j u c h t, (smyt fen lilkens in stoel om).
Hald de bek dochs fen dy Berber. Dou scoeste
en gek meitsje ! |
|||||
|
51
|
|||||
|
Tryn.
Dat wie net wei. Mij haste al omtrent gek makke.
Mar ik scil dij helpe. Der binne noch rjuehters en abbekaeten. (Bja giet wer fen il toaniel óf.) (Brjucht bynt nou tige fluch il loasein
fen it touw oan \'e lafelspoat fést. (*) As Brjucht il touw oan \'e lafel fést hat, komt \'Tryn wer op, mei in hoedsjedoase en in pear skoen. Hja net dat spil ek op \'e tafel. Brjucht lukt sgn jas oan.) T r y n.
Scilstou er ek op óf? IIwer scil de reis hinne?
Brjucht.
Dat wit ik net. Mar it wirdt mij hjir to binauwd. T r y n, (hja set fluch hjar hoedsje
op en docht in doek om). Ik scil dij selscip halde, neffens artikel seis.
Brjucht.
Dat moat er ek noch bijkomme ! ï r y n.
Ja, ik scil dij allinne rinne litte, nou ik dyn stre-
ken kin. Né, ik ha \'t artikel nou goed yn \'e holle. Oeral scil ik dij folgje. (*) It moat in lichte tafel wèze, dy maklik omlüke wol, en er
moat safolle loasein touw oerbljuwe, (lat Tryn in\' pear stappen me iit pak klean foartrinne kin, foardat hja de tafel omlukt. It touw moat dwers oer de tafel lizze, oars h\'ikt er net om. Bij de repetysjes moat er foaral om tocht wirde, dat de tafel omgiet en net steande nieisleept. |
|||||
|
52
|
|||||
|
B r j u c h t.
Nou, dan tnoat dat mar ris sjoen wirdo. T r y n.
Ja, dat moat it! Ik biu klear, dou ek?
B.rj u c h t.
Hawar ! As \'t dochs raer moat, dan mqat it mar.
T r y ii, (nimt it pak klean op [lijn
fornimt natürlik net, dal ditfèet ui f] en de doatse en de skoeu; hjaneit: Dan saei ik dit efkes bij us folk yn, ear \'t lija
op bêd guano. 20ste T o a n i e I.
O o t s, opkom/tiende.
Al yn oardcr, frou ! lijir hu \'1< do kaertsjes.
(Brjiiclil glüpt fiuch d<i daar ut.}
T p y n.
Heare, liij üntglüpt mij wêr !
(//« scil, mei de doek, skoen en hoedsje-
doase yn \'e kannen, Brjucht fiuch efter- nei, mar lakt, op Y eftergroun koam, de
tafel om. Hja mnyt nou de rommel driftich oer de jlier en giet o/-.) O o t a, bjuster freamd opsjende.
Hwct bjustcrbaerlikc healwize boel is mij dat hjir?
Strak fleaoh Brjucht foart mei myn jas en hoed oan |
|||||
|
53
|
|||||||
|
en nou stouwe lijn, allebeide als wylden de doar ut.
Der mekearret wisfrij Invet oan. Dy Brjucht is ek in nüver man. Mar hja is oars sa\'n aerich sedig wyfke. Ik scoe hjar frij hwet ljeafer hawwe as Berber. Dy Berber.....ik wit net. (Hij sjocht in
doase oer de ftier.) Ho ha \'k it nou ? Der leit myn
tabaksdoase. Ho donder komt dy hjir? Ik ha hini oars bij Berber op \'o skoarstienmantel lizze litten. Non, dat docht er ek net ta ; mar ik scil dizze boel doch mar efkes torjuchte settc. (Hij set de tafel oerein, mei it pal-er
wer op, sadat de tafel wer omhelle wi.rde kin. De doase Hield er yn \'e btisse en it welhoek leit er op \'t kasje.) 21ste T o a n i e I.
Doutsen, komt mei in kladde mei
in pikelhearring yn \'e hannen op. Hea, doarwaerder, hawwe jou hjir? En sa moe-
dersiel lykme allinne? Hwer is Tryn ? (Hja rept troch de keamersdoar:) Bist hjir Tryn? Tryn! O e t s.
Ja, tninske, jammeije mar sa net. Hja binne alle-
beide de doar ut roun, of ljeafer utflein. De boel is siker in bytsje yn \'e hobbel hjirre. It gong to- minsten allegearre hwet nüver ta joim. D o u t s e n.
O, dan wol \'k it wol leauwe. Der feegde mij bij
Keie Lys ion f\'oarbij as in skirume Hak for de wyn ; ik tochte al : as dat Tryn net is, dan meie hja mij fille. |
|||||||
|
54
|
||||||
|
Oets. .
Ik scoe hjarren do kaertjefl bringe. Mar der glüpt
earst Brjncht do doar ut, krekt as er in stik stellen
hie en Tryn stoude hiin nei as de dealc. Mar hja luts de tafel om sjoch ris, de boel sit er oan fost boun en goaide do de boel er hinne om Brjncht nei to fleahen. It koe bikind stoan al rnealde hjar- ren allebeide de plasse. D o u t s o n, sködholjende.
Ja man, ik fctsje it spil fordealde goed. (Hja kil
de pikelhearring op in stoel.) De bolle is hjar hwet oerstjür, moat je rokkenjo. (Mei in binauwd gezicht en f/eheimsinnich.-) Ja, doarwaerder, hjir is hwet bard, dat net sa moai is. (Hja. giet silten en Oets ek.)
O ets.
H wette ? Net sa moai sizze jou ? Hwet is dat dan ? D o u t s e n.
Jou prato der net fierder feu foart, doarwaerder?
. . . . Ja, \'t gong mal hjir .... sa strakjes. Ik ba \'t wer hwet yn oarder praet, ik bin noch al moai goed fen tale, moat je tinko. Ik bin noch iit it laeob, myn pake wie opropper en sadwaende.....Mar
seoene jou nou wol tinke kinne, dat in man as Brjucht
syn eagen op oare frouljue sraiet ? Oets.
|
||||||
|
Hwet sizze jou ?
|
||||||
|
55
|
|||||
|
D o u t s e n.
Ja, ju! \'t Ts binauwd, n\'t wier? Sa\'n stumper
fon in Tryn, sa\'n best minske! Dat sloaf to bi- draegen om in blei as dy Berber.....Sommige
manljue hawwe al in nüvere siuaek.
O e t s.
Berber, sizze jou ? Is dat dy widdou, dy .... D o u t s e n.
Krekt! Kinne jou hjar ? O e t s.
Ja, sahwet! {Lalet.) Nou wit ik ek hwet reis as
myn tabaksdoase makke hat. Dontsen.
Jou tabaksdoase ? O e t s.
Jonge ja. Koarte moast ik nei dyselde Berber
om hjar in hiercontrakt teikenje to litten. Ik gong op in joun nei hjar ta en bleau in poaske bij hjar sitten to praten......och, oer ditsjes en datsjes,
moat je rekkenje......
Dontsen.
Ja, tornar ! Jou binne noch frij feint, dat hin-
dere neat. O ets.
Nou, do ha \'k myn tabaksdoase der forjitten. |
|||||
|
56
|
|||||
|
Do ha \'k er letter al ris wer bhine west.....om
\'c doase, sjochje ! Mar dy wie nearne to finon. En
nou fyn ik hini hjir sa krekt oer do flicr. D o u t s e n.
Hwet jo sizze ! Dan hat Brjucht hini hjir hinrxe
sleept, moat je rekkenje, Foi, foi 1.....Mar stil,
der is wa.
22ste T o a n i e I.
T r y n, (komt op, docht hjar hoedsje
óf en kit dat op in stoel.) Non is \'t dan dwers troch alles liinne ! Mar ik
scil it him bitelle sctte. Doutse n.
Hwet is \'t non wer, ju ? Tryn.
Nou hat Brjucht mij dan sa aldorellindigst to
pronk set. Hij woe er op ut en do bin \'k him nei- roun, de strjitte op. Sa koamen we oan Knypstra\'s ta, dêr woe hij earst in nije piiptsjettel keapje, sei er. Ik bleau foar de doar stean, hwent ik tochte, dou scilste mij net üntkomme heite. Mar do \'k in poas wachte hie, do seach ik ris troeh \'t glês, mar do ston er net ien yn \'e winkel. Ik die de dryste skoen oan, roun d(i winkel yn en frege hwer Brjucht wie. En wie \'t nou net binauwd ; nou wie er de syddoar ütrekke. Dy Knypstra\'s krije foar jrjin heale eint ginst wer len mij. Non, der ston ik. Hwet seoe ik er oan dwaen. Hij wie foart. |
|||||
|
57
|
|||||
|
D o u t s e n.
Nou, nou ! Min scoc sizze !
T r y n.
Mar ik scil him wol holpc. O, ik scoc him it
ljocht wol vit de eagen helje kinne. D nuts e n.
Foi, foi, hwet biste blastich, Tryn ! Tryn.
Ja, mar ik scil cv gjin n\'crs oer groeie litte.
(Tsjin Octa:) Och, Snijsma, scoene jou in boadskip for mij dvvaen wolle ? O e t s.
Mei alle ljeafde. Tryn.
As jou dan efkes for mij nei Jongstra\'s, nei de
goudsmid, rhme woenen en helje for rekkening fen myn man noch krckt allyk sa\'n flacontsje mei sa\'n moai doaskc, as Brjneht al ien fen him koft hat. 0 e t s.
Ik scil \'t dwaen, heat! T r y n.
Moai. En dan scil ik jou daed\'lik de einten for
de kaertsjes jaen. O e te.
Ja, dat is fcige best, frou ! Ik scil fleane hear ! {Of.) |
|||||
|
58
|
|||||
|
23ste T o a n i e I.
(Tryn f/iel mei de kannen of in doek
foar de eagen op de stoel sitten, der de pikelhearring op feit. Doutsjen ajocht dit earat net of tinht er net om.) D o u t s o n.
Mij tinkt, fanke, don drjüwst it to fier. Ik or-
nearje datste noch wol stoapel gek wirde kinste, ast dy net in bytsje delsetstc. T r y n.
Ja, don kinste wol Invet prnte, Doutsen, mar ik
kin er neat oan dwaen. If is ek gjin kleinigheid as jin sa eat oerkomt. D o n t s e n.
Nó, dat is sa, mar.....(ajocht dat Tryn op \'e stoel
irit, der hja de pikelhearring op lein hat:) mar ljeafe
fader en gjin ein ! Stean op, ju ! (Hja kriget Tryn wiles hij de enrm.)
T r y n, forakrikt.
Hwet is \'t doehs ? D o u t s e n.
Och, bern, don sitstc op myn pikelbeest to brieden.
(Tryn is oerei.n gien.) Heare minskcn, ha jo fen je libben !. . . . (Hja docht de klad.de hwet los :) Plat as koarstekoeke, hear! Non, de kat moat er hira nou mar mei formeitsje. (Hja goait de kladde yn in hoek.) |
|||||
|
59
|
|||||
|
Tryn, nei hjar rok sjende.
Ho komst er ek bij, ju, om sokke fiize dingen
op in stoel to lizzen. D o u t s e n.
Troch de-alteraesje, moast tinke. Mar dou praetste
fcn fiize dingen.....hij hat mij 8 cinten koste
fet sis longstalle, bear ! . . . . It bigreatet mij al !
Tryn.
Nou, ik seil dij dy acht cinten werom jaen, Dnntsc n.
Nou, nou, net raerdcr ! Der sei ik it net om, hear !
Mar hwet spectakel lin.sto hjir dochs op \'e tafel! (Hja bisjocht de boel.) Dyn klean seoe ik sizze. En dan in ein jaechline er om hinne......hwet moat
dat bitsjutte ?
T r y n.
Och, ik wie strak sa kügels wirden, dat ik grvpte
gau myn spillen bij elkoar om dy nei i\'is folk to bringen. Do koe \'k sa gau gjin geskikt ein touw fine ; ik toehte: kom, dan dy ald jaechline mar. Ik fleach Brjticht eftemei mei de bringst, do dy de doat ut woe ; \\m\\r doe wit! de jaechline, tink ik, om de taefelspoat fortiesd rekke, tominsten ik skürde de hiele boel om en ha do de rommel mar oer de flier kletst. D o u t b e n, hastich.
Nou, wij scille \'t gau efkes yn \'t keamerke bringe.
It liket hjir sa nüver as er immen komt......! |
|||||
|
60
|
|||||
|
Hark ! <1<t hear ik wer immen. Kom, gau foart
mei de boel. (fijn scil mei il pak klean foart, mar skiirt de laefel wer om.) T r y n, (h/ja hat de doaze en de
skoen nomd.) Der hawwe it solde gedonder wer. It spoekct rij ir grif.
Do u tse n.
Ik bin dor glêd óf. (Hja Irisrjocht ien en oar.) Non,
dat\'s ek liwot moois. Dor hoste mij wrachtig do jaechline oan de tofclspoat 1\'ésl boun. T r y a.
Nou, ho \'k dat hawn ha, wit ik net. Ik ha siker
racr yn \'e war west. Doutse n.
Jii, ik lüi dij so just al sein, ast dij net in bytsje
dclbeddeste, dan lcinstnoch wol steapel sljucht wirde. T r y n.
Do boel moot mor gou los.
(Ilja meilsje it touw los en bringe de
klean, doase enz. nei it keamerke. Dernei komme hjar wer op en gean uitten.) 24ste T o a n i e I.
B r j u e b t, opkammende, tsjin Tryn :
Ik wist wol dot it dij gou forféle sooe om op mij
to wachtsjen. Don woest mij oars rounoiu folgje, nou? |
|||||
|
61
|
|||||
|
D o u t s e n.
Hark ris, Brjucht, it is mear as gemièn om dyn
eigen wettig wiif op \'<■ strjitte stean to Litten.
B rj u c h t.
Jawol ! Mar it is ek min as in frommis in for-
kearde slinger oan artikel 21-J jowt en hjar inan oan \'e slippen fen \'e jus hingjen giet. Dat komt
noch minder ut. T r y n.
Foaral as de man op in wyld aventür utgiet, bè? B rj ach t.
Op wyld aventür? Ik ha twa bittertsjes ynruile
tsjin in dübbeltsje, lyk <>in ! Dat is \'t hicle wyld aventür west. En ik koft dy twa bittertsjes omdet stou mij de kop oerstjür brocht hieste. T r y n.
Jonge ja ! Mar \'t is ek like folie, don hoefst dy
for mij net to skamjen. Flean foart sa t\'aek aste wóste ; ik seil dij net kcare. Brjucht, driftich.
Mar ik siz dij noch ris dat it Arjen wie, dy .... Do u t s en, jurheard.
Hwct seiste, Brjucht ? Arjen ? . . . . B r j u c h t, {for kim sels :)
Divois ! In misslag. (Liïd:) Och, neat ju ! Ik
woc mar siz/.e, dat.....è..... |
|||||
|
62
|
|||||
|
D o ii t s e n.
Nou ?
Br j u c h t.
Dat.....ja, ho scil \'k it nou .sizze.....it wud
wol mij net ynsjutte, ju !.....dut......
(Arjen komt yn.)
25ste T u u n i e I.
B r j u c h t, (yn him sels :)
Moui! Krekt op \'e tiid. Ik siet er mei oan. A rj e n.
Der wie \'k al wer. D o u t.s e n.
Non ju ! ho is \'t bislein ?
A rj en.
Hja wie net thüs; do ha \'k yn \'e gauwigheid
mar in lyts letterke skrjeaun en dat ha \'k ünder it raem troch trjüwt. D o u t s e n, tsjin de oaren.
Ah er him ek redde kin, hè? En nou scil \'t dan
ek wol dien wêze. A rj e n.
Glêd dien, hear ! |
|||||
|
63
|
|||||
|
D o u t s e n, tsjin Tryn.
Nou fanke, nou hearst it. Berber scil nou hjar
öfekiedebriefke wol yn \'o bannen krije. Hat er dat net ris gnap redden ? T r y n.
Och, it is mij nou cigentlyk allegearrc itselde. Ik
kin dochs, nei liwct er foarïallen is, net mcar bij Brjucht bij uwe. Ik wol frij wêze, krektlykegoedashij. (Octts komt o}>.)
26ste T o a n i e I. T r y n, haatich tsjin. Oets.
Ho is \'t ütpakt Snijsma? Ha je al ien ? Oets.
Né, it is ïnisToun. Jongstra bigrypt it spil net,
hwent hij hat sa\'n flacon net oan jou man forkoft, seit er. Hij hie mar ien mei sa\'n greate dop en dy hie Arjen juster fen hini koft. D o u t s e n.
Arjen ? ! !
Oets.
Ja! A r j e n, kwet biakamme, mar brutacl-
Dat liieht dy smous !
Doutsen.
Ljeafe tiid ! Scoestou dan dy flacon..... |
|||||
|
64
|
|||||
|
A r j e n.
HAld dij nou ris stil. Ik ha cly flacon koft, ja !
mar op oarder fen Brjucht; dy hie scls net folie forstan fen sokke spillen, sei er, en derom woe er graech, dat ik him sa\'n ding kofte. B r j u c h t, (dy nest Arjen stiet)
tsjin Arjen: Nou mar, hark ris, knaep.....
Arjen, tsjin Brjucht, hastich.
Hald dy stil, divel! As myn wiif mar earst fort
is, dan..... D o u t s e n, dy ien en oar yn \'e
gaten kriyet.
Ja wol ! Jawol ! fiigrepen ! . . . . (Toanleas:) Wij
prate der mar net niear oer. T r y n, forwAndere.
Dit is freamd ! Scoe \'t nou dochs noch vreze
kinne, dat..... A r j e 11, seaft tsjin Octs.
To Snijsma, kinne jou net ris yn oar praet slaen ? - 0 ets, (hellet yn syn forlegenheid
piipe en talmksdoase ut de hAsse:) Ja, sjocli je, ik......
A rj e n.
Is dat myn doase net ? (H-ij Antgrypt de doase oan Oets.) |
|||||
|
65
|
|||||
|
Siz ris, doarwaerder, ha jou myn doase ya bislaeh
nonm ? Sjoch ris, ik ha myn namme yn it deksel krast. Oets.
Jawol! Mar as jou efkes de tabak op side trjüwo,
dan fine jou op \'o boaiem myn namme ek: Oets Snijsma" ; dy hat de silfersmid er yn gravearre. En lêz dan de datum ek ris. (Hij wiist Arjen ien en oaroan.) D o u t s e n, oandien.
Arjen! Arjen! Is dat dyn doase? Doarstderin
eed for dwaen ? Arjen.
Wraehtig wol. Ik ha dy doase earlik krige of
ljeafer ik ha him earlik koft. D o u t s e n.
San doase mei in oarmans namme der yn ? Skamje
dij hwet. Dou bist net heal los bitrouwd. (JSja giet oerein, jowt Tryn de hdn en seit:) Ik felisetearje dij. Tryn ! mar dou sjochste mij yn de earste wikcn net wer for \'t ljocht kommen. (Lud roppende:) O, dy manljue ! 0, dy Arjen ! 0, dy Arjen ! Tryn.
Heare Doutsen, hwet skilt dij nou yn ienen. D o u t s e n, {jowt Brjucht de hari).
Dou bist in beste kcarel. Dou hast dy bikladsje
Htten om mij to sparjen. |
|||||
|
66
|
|||||
|
Tr y n.
Mar ik fctsjo noch net, Doutsen..... Doutsen, driftich.
Der hoeve mij gjin earen oan de kop nacid to
wirden. Ik fetsje donderske skoan hwer de skoech him knypt. Der is in frommcske ünftich bidraegen en dat frommcske bin ik. (Par lilk:) O, ik koe jimme op dit cagcnblik allegcarre avoI forgrieme! (Hja giet op de stoel sitten, der Tryn hjar goed op kit.) O ets.
Sit de boel sa ynenoar ! Jawol! Arjen, (op Doutsen tageande).
Hark ris, Doutsen...... Doutsen, (wart him óf.)
Ik wol neat mear fen dij witte ! Dou haste de
flacon for Berber koft en dou haste de doase fen Oets fen hjar presint krige. Dou biste great mei san slet, en Brjueht net. Arjen.
Mar Doutsen...... Doutsen, trochgeande.
It is der in hiele jachterije bij dy Berber, dat
fornim ik wol. Doarwaerder hat de doase der ek al forjitten, mar dat is sa slim net. Doarwaerder is noch frij feint en dy hat wol in hiercontrakt of san ding bij de han, as hij ris nci Berber reisgje wol, (Oets sjocht nou ek taei) mar dou !..... |
|||||
|
67
T r y n, (springt oer dn en nimt
Doutsen hij de earm.) Goede ginst, Doutsen, jow dij oerein!
D o u 18 e n, forheard.
Hwet is \'t, ju ! (Hja giet oerein.) T r y n.
Dou sitst op myn hoedsje, ju. (Hja Kt it sjen.)
Sjoch ris! sa plat as in pankoek. (Hja bücht er mei om.) Doutsen.
Mar wa goait nou san ding ek op in stoel! Nou,
it beste wie er ek al öf, hè ? T r y n.
Dat mocht hwet! Ne hear ! \'t wie noch in gnap
deisk ding; ik ha forline wike noch njoggen sturen fen \'t opmeitsjen jown. Doutsen, (giet wer zitten).
Nou, ik scil dij do njoggen sturen wol werom
jaen, der wol ik gjin goprottol oer hearre, foaral nou net, hwent de kop is mij for goed oranje. (TsjinOete:) Jou binne in wettenian. Hwet nioat ik nou dwaen, siz mij dat ris ik scil er jou for bitelje fensels om fen Arjen öf to kommen ? Tryn.
Donder, de malke sjit gear, hear I Mar Doutsen,
mij tinkt dou moast mar forjaen en forjitte, dat past in Kristenminske. |
||||
|
68
D o u t s e n.
Ja wol, mar ik bin op \'t oagenblik gjin Kristen-
minske. (Tsjin Brjucht:) Kin ik jimmc platte kroade demmy ek effen krije, Brjucht ? Dan jci ik to nacht al myn spillen noch nei myn sister en dan nioarn wer dei en ried. (Sja nimt hjar hoedsje fen it kasje en set dat op.) Tryn.
Hwet kin üt in neatighcid soms al in gedangel
foartkommc, net ? D o u t s o n.
Skamje dij datstc dat seiste, Tryn. Neatigheid ?
Is dit nou in neatighcid ? (Tsjin Oets:) Jou moatte mar ris sjen, hwet de wet er fen soit, Snijsma. Skiede wol ik. Oets, glimket.
Myn wetteboek hat Brjucht yn bislach noam.
(Brjucht, ek f/limkjende, jowt Oets
it wetboek oer.) Oets.
Ik scil ris sjen, mar ik leau net dat it hwetjaen
scil, frou ! (Hij blêddet yn \'t boek om.) Tryn.
Dou moast er dij carst mar is op bislicpo, Dout-
sen! Foart it gerjueht er bij to hcljcn, gekheid allegearre. Dou moast sa mar tinke: de\'niearste manljue is al in stek oan los. |
||||
|
69
|
|||||
|
B rj ue h t.
Gjin einfügel sa wyt, of or is wol in swart fearke
oan to finen. O e t s, tsjin Doutsen.
Nou frou, ik kin hjir neat yn fine, dat jou helpe
kin, hear ! Mei de alde wet wie er wol \'t icn en \'t oar biskrjeaun oor dadelike skieding, mar mei \'48 is dat forfallen. T r y n.
Dat is ek mar goed, hwent oars scoenen hja op
\'t grytenijhüs wol oan \'e gong bljüwe kinne. Hjoed trouwe, nioarn skiede, en oeremoarn wer trouwe, hwent min kin dochs net buten elkoar, is \'t net wier ? Arjen.
Tryn praet sa \'t is, dat moat ik sizze. Doutsen.
Lit dat nou wêze lyk as \'t wol, mar \'t is bij mij
gjin wizansje for in trouwd kearel, om bij sa\'n klitse mar yn \'e hüs to fieanen. Arjen.
Ik ha hjar mar efkes thüsbrocht en mear neat.
\'t Giet dochs net oan om \'e skroar yn \'e nacht allinne nei hüs ta gean to litten. Br j uch t.
Binammen net as \'t roettsjuster is en as \'t reint
dat it spielt. |
|||||
|
70
|
|||||||
|
Arjen.
Nou, do ha ik hjar ris thiisbrocht en do frcge
hja mij bij de doar as ik ris opstekke woe. Ik soi : hea, halde jou er tabak op nei ?" Ja," sei se. En do joech hja mij do doase. Dy lyke mij moai ta en ik sei. dy moat ik mar kcapje, hwent jou dochge \'r dochs ncat mei." Ei né" sei se hij is hjir ris lizzen bljcaun, mar ik wit net fen \\va." En sa krige ik him. En \'t oare kin \'k dij ek wol düdlik meitsje, Doutsen. D o u t s e n.
\'t Is mij al düdlik genóch, jonkje. Mar hawar,
ik scil dit dan noch ris oersljuchtsje ; mar ast wer bigjinste to slinen, dan gean ik oer de wet fen \'48 hinne, hear ! Oars moat in frommis der altyd ün- dertroch. Ho let is \'t, Tryn ? T r y n.
Myn sloof, \'t is nacht, safier is \'t hinne. En nou
ha \'k mei al dy alteraesje gjin spui-üt kloar. Myn fjür is ütgien en in süpke ha \'k ek net stean. Dat \'s net fortrouwd om Brjucht. sjoeh je. (Brjucht sjochl hjar skean oan, Tryn glimket der om.) Mar in kalde pankoek kin \'k jimme noch al presentearje. Brjucht.
Witte jimme hwet, folk? Moarnjoun meielkoar
nei de kemeedsje, tinkt mij. Dan kinne wij bij Wiger de skea wol wer ynhclje. Wij scille der meienoar noch wol ynkinne en oars moatte de frouljue op \'e .. . |
|||||||
|
O ets.
|
|||||||
|
Skoat!
|
|||||||
|
71
|
|||||
|
B r j u c h t.
Né, slynder, dat bidoeldo ik net. Op \'e tafel
woc \'k sizzc. O ets.
Nou, as ik dan dochs san b}rtsje doanvaerderje
moat, dan moat ik dat mar ris foarenoar bringe, tinkt mij. Ik scil \'t allegearre n effens de wet yn oarder sette, dat biloaf ik jimme. As \'t dan mar fredo is. T r y n.
Moai sein, doarwaerder ! Jou bringe \'t noch al-
hiel yn \'e es. Dat dochge de mearste doarwacrders oars net. Dy helje do boel ütenoar. D o u t s e n, (giet oerein.)
Nou hawar, dat moat dan mar. (Sjocht Arjen
fljvensk oan:) Min hald dan dochs mar wer ficrsen to folie fen dy manljne, nou ? Nou Tryn, wol to resten ! Brjucht, ynsgelyks. (Hja docht de greate doek hielenal oer de holle hinne. Allegearre óf, Dout- sen efteroan.) T r y n, (as de oaren ófgeane).
Doutsen, woste de pikelhearring ek meinimme ?
Dou haat nou dochs ienkear om do kroade frege. Doutsen, (om \'e hoeke fen \'e doar.)
Né, flap dy mar ünder dyn plat hoedsje ! Nou,
nacht hear! (Of.) |
|||||
|
72
|
|||||
|
27ste T o a n i e I.
B r j u c h t.
Dat hawwe wer bilibbe, sei Feike, en hij koam
yn Juli noch to nyjier roppen. Witste hwet.....
it is let, ik stap dadlik oer de planko en dan is \'t:
nacht Nynke ! T r y n.
Ik scil de lacmpe ütblaze en dan dij, nei artikel
214, efternei koinnio, en dan is \'t: nacht Brjucht! B r j u c h t.
Yn oarder, hear ! (Of.) T r y n, (nimt de hearring bij de stirt
ut de kladde, tint er mei it toaniel roun en giet dan óf, rc-ppende :) Poes ! Poes ! Poes !
(It kleed fait.)
SlOTSANG.
(W\'iize : Simmcrmoarii" Frysk l.ietcboek, No. 30.)
1.
Hat dizze stoarje Kits lijir Invet wille joun ; Ha jimm\' oan \'t spyljen Aerigheid foun,
Dan sjochge sikerwier, De spilers tige blier Draeie lija fleurich strak yn it roun. |
|||||
|
73
|
||||||||
|
Slinen en snoepen,
Al hiet it ek in grap, lilkoar bidrage
Stiet nimnien gnap. Is ienkear \'t jawud joun. Dan hat min jin forboun; Oertink dos goed it dwaen fen dy stap. 3
Simmers l)ij droechte, As \'t wetter hjar net keart. Giet mannich kouke
Troch wal en sleat. Mar och, san domme kou Wit fen gjin wetboek óf, En och sok slinen let sikur neat. 4
Mar trouwde minsken, Dy past gjin slinerij, Ha jimm\' in wearhelt\'
Bljüw dan derbij. Hwent it gesoun forstan, Dat leit jimm\' oan \'e ban, Korbiedt üntrou en echtbrckkerij. |
||||||||
|
(As it gerdyn toer omheech moaO
|
||||||||
|
(Wiizf. : y<i, zooals Gij, en:.)
It skimert jin for eagen,
Safier is \'t rounom komd, |
||||||||
|
74
Er wirdt bij eltse drokte
In wetsartikel nomd. De cieade letters sprekke, Bij heech of leech besh\'it, Soms tsjin forstan en fieling, It wreedste fonnis i\'it. Al dat gerei, Och minsken, smyt it wei.
As w\' oars net mei\'noar kinne
Is alle lok dochs wei. |
|||||||
|
Twa kear.
|
|||||||
|
Wa wist yn alde tiden
Ken boargerlike stan" ? En fen de wetsartikels Omtrent de houliksban ? Min noam elkoar ut ljeafde En \'t waerd ek mei\'noar redt, Al socht min do yn wetten De heechste wiisheid net. Al dat gerei, enz. enz. |
|||||||