-ocr page 1-

KORTE BESCHRIJVING

 

GROOTE VASTE

SPOORWEGBRUGGEN

IN NEDERLAND


	Jhr. P. H. A_v MARTINI BUYS es A. W. Th,	^NKOCK
	Ingenieurs bij don aanleg van Staataapoor wegen
	MET EEN VOORWOORD VAN
	V\' ^ f\'¹ N. Th. MICIIAËLIÖ
	Directeur voor de Spoorwegen
		- -
	Met een atlas van 18 platen

		.
	-
	ROTTERDAM	-
	\\ A. EELTJES 1885 ^L	1

-ocr page 2-

yflV* lO<f£0

AA. oct.

«««Stf^j

GESCHENK

VAN DEK HEER

-ocr page 3-



		Spoorwegbruggen in Nederland

-ocr page 4-

-ocr page 5-



		,

-ocr page 6-

W/a

SPOORWEGEN

NEDERLAND.

CHEMINS DE FER

DANS LES

PAYS-BAS.

1 1350000

r///// mm ^

m \'mm, \\ W

_____Spoorwegen (\'hemtnx d* fèr

____Spoorwegen ui aanbouw (\'hetmttadelèret/wu/vdeconattHu-Ucn

Deciifers I-XFUI geven de püiatsen unitwHtu* de brnggen zijn
«eboiiwd.eii komen tivei\'caii mei de volgnummers der |fl.iten .
/<w chifïivK I.Xmi imitattent ieaiwittf* de MMN dÜHipotttÊ. ei
tktw VUMWUttWt ert mè\'/te leiitpa tut.v niuiie\'tHM de*plnnehes.

tf tf, fteszeréorg o>/

Steent/r* 5et>r JJft v. ls»^huyssn

-ocr page 7-



		KORTE BESCHRIJVING DER GROOTE VASTE SPOORWEGBRUGGEN IN NEDERLAND DOOR Jhr. P. H. A. MARTINI BUYS en A. W. Th. KOCK Ingenieurs bij den aanleg van Ktaatespoorwegen MET EEN VOORWOORD VAN N. Th. MICHAËLIS Directeur voor de Spoorwegen

		Met een atlas van 18 pluten

		<.i 7\'.*

		ROTTERDAM A. EELTJES (C. VAN OHUEUEN) 1885

-ocr page 8-



		V
		RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT


		A06000004798405B

		0479 8405

-ocr page 9-



		Behalve do uitvoerige bescli rij vingen van de bruggen over den IJsel bij Westervoort, over de Maas te Maastricht on over de Lek te Kuilenburg in het Tijdschrift van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs, jaargangen 18561857, 18581859 en 18711872, zijn omtrent de spoorwegbruggen over de Nedorlandsche hoofdrivieren slechts enkele verspreide opgaven te vinden, zoowel in vreemde tijdschriften als hoofd- zakeljjk in de Notiee sur les travaux publics en Hollande" van den Heer Croizette Desnoyers en in de Waterbouw- kunde" van de Heeren N. II. Henket e. a. Het was daarom eene gelukkige gedachte van de Heeren Martini Buys en Kock om van al die bruggen (met uit- zondering evenwel van die over de Maas te Maastricht) teekeningen en beschrijvingen te vervaardigen. Die teekeningen met beschrijving waren bestemd voor de algemeene tentoonstelling te Antwerpen, om een over- zicht te geven over de algemeene inrichting der bruggen, waarvoor zij uitnemend geschikt zijn, daar het gebruik maken van dezelfde schaal voor geljjksoortige figuren op alle teeke- ningen, ook aan hem die geen technicus is, met een oog-

-ocr page 10-



		VI opslag con denkbeeld kan geven van de betrekkelijke grootte dier werken en al verlangt nu ongetwijfeld de ingenieur, die eenig uitgevoerd werk wil bestudeeren, eene brecdere omschrij- ving en vooral meer uitvoerige teekeningen, waardoor hij zich rekenschap kan geven van de gevolgde wijze van samenstelling, toch is ook voor hem het geleverde werk, dat schijnbaar eenvoudig als het is, om de vele, niet altijd ge- makkelijk te bereiken bronnen, die men heeft moeten raad- plcgen, veel arbeid heeft gekost, niet zonder nut, vooral niet wanneer het ten spoorslag kan strekken aan hen die met de leiding en uitvoering van die werken belast waren, om, wanneer de drukke bezigheden aan den togenwoordigen werkkring van de meeste hunner verbonden, hun daartoe den tijd laten, eene meer volledige, van uitvoerige teeke- niugen vergezelde beschrijving te leveren. MICHAËLIS.

		Augustus 1885.

-ocr page 11-



		INHOUD.

		Bladz. Inleiding...................1 Brug over den IJsel bij "Westervooi t in den Nederlaudschen Rlujn- spoorweg van Arnhem naar de 1\'ruissische grens bjj Zevenaar. 6 Brug over den IJsel bij Zwolle in den Nederlaiidsclien Centraal- Spoorweg van Utrecht over Amersfoort en Zwolle naar Kampen. 14 Brug over den IJsel te Zutt\'en in den Staatsspoorweg van Arnhem naar Leeuwarden.............18. Brug over de Maas te Vonloo in den Staatsspoorweg van Maas- tricht naar Breda en van Nijmegen naar Venloo.....24 Brug over de Lek bij Kuilenburg in den Staatsspoorweg van Utrecht naar Bokstel...............32 Brug over do Waal bij Bommel in den Staatsspoorweg van Utrecht naar Bokstel..................39 Brug over de Maas bij Crevecoeur in den Staatsspoorweg van Utrecht naar Bokstel...............46 Brug over het Hollandsch Diep bij Moerdijk in den Staatsspoorweg van Rotterdam naar Breda.............53 Brug over de Oude Maas bij Dordrecht in den Staatsspoorweg van Rotterdam naar Breda.....\'........61 Brug over do Maas te Gennep in den Spoorweg van Bokstel naar Wesel..................68 Brug over de Maas te Ravestein in den Nederlandsclieu Zuid- Oosterspoorweg van Tilburg naar Nijmegen.......73

-ocr page 12-



		VIII INHOUD. Blad* Brug over de Nieuwe Maas te Rotterdam in den Staatsspoorweg van Rotterdam naar Breda.............78 Brug over de Koningshaven op Feyenoord in den Staatsspoorweg van Rotterdam naar Breda.............84 Brug over den Rijn bij Arnhem in den Staatsspoorweg van Arnhem naar Nijmegen.................91 Brug over de Waal bij Nijmegen in den Staatsspoorweg van Arnhem naar Nijmegen..............98 Brug over de Maas bij Ileumcn in don Staatsspoorweg van Njjme- gen naar Venloo................105 Brug over den Rijn bij Reenen in den Staatsspoorweg van Amers- foort naar Nijmegen...............113 Brug over de Beneden Merwede bij Baanhoek in den Staatsspoor- weg van Dordrecht naar KIst............121 Kosten der bruggen................130 Verbeteringen..................13:2

-ocr page 13-



		Nederland, wegens zijn natuurlijke gesteldheid, een land waar de aanleg van spoorwegen kostbaar is, zoowel ten gevolge van de vele vaarten en rivieren, als door de groo- tendeels moerassige polderlanden, bleef tot ongeveer de helft, dezer eeuw nagenoeg geheel van spoorwegen verstoken. Tot op dien tijd telde het toch slechts de volgende lijnen, die door Maatschappijen waren aangelegd en werden geëxploi» teerd: l^e. de Hollandsche IJzeren Spoorweg van Amsterdam over \'s Gravenhage naar Rotterdam, lang 84.400 K.M., in exploi- tatie gebracht van 1839 tot 1847; 2^e. de Nederlandsche Rijnspoorweg van Amsterdam over Utrecht en Arnhem naar de Pruissische grenzen in de rich- ting van Emmerik, lang 110.856 K.M., in exploitatie gebracht van 1843 tot 1856; 3^e. de Aken-Maastrichtsche Spoorweg van Maastricht tot de Pruissische grenzen in de richting van Aken, lang 27.795 K.M., sedert het jaar 1853 in exploitatie; 4^e. de spoorweg van Moerdijk over Rozendaal naar de Belgische grenzen in de richting van Antwerpen, lang 30.736 K.M., met een zijtak van Breda naar Rozendaal , lang 24.044 KM., beide in 1855 in exploitatie gekomen. De aanleg van meer spoorwegen en aansluitingen aan de buitenlandsche stuitte echter steeds af op de groote onkosten, ï

-ocr page 14-



		2

		die de overbrugging der rivieren mede brengt, zonder welke geen behoorlijke verbindingswegen te verkrijgen waren. Dit maakte dan ook dat noch de reeds bestaande, noch nieuwe Maatschappijen, geneigd waren om den aanleg van spoorwegen op zich te nemen, zonder belangrijke subsi- diën van Staatswege, die de volksvertegenwoordiging echter weigerde te verleenen. Terwijl men algemeen meer tot de overtuiging kwam dat aanleg van spoorwegen niet langer mocht worden uitgesteld, nam de Staat de taak zelf op zich en kwam de wet. van 18 Augustus 1860, vervolgens die van 21 Mei 1873 en later die van 10 November 1875 tot stand, waarbij bevolen werd de aanleg van Staatswege der spoorwegen die sedert gebouwd en thans bijna geheel voltooid zijn. Middelerwijl zijn in aansluiting met de zooeven genoemden, door Maatschappijen ook nog enkele spoorwegen aangelegd , waarin belangrijke rivierovergangen voorkomen, zooals de Nederlandsche Centraal Spoorweg van Utrecht over Zwolle naar Kampen, lang 100.629 K.M., van 1863 tot 1865 door die Maatschappij in exploitatie gebracht; de Noord-Brabantscb Duilsclie Spoorweg van Boxtel naar de Pruissische grenzen in de richting van Wesel , op Nederlandsch grondgebied lang 52.548 K.M., sedert 1873 in exploitatie; benevens de Zuid- Oosterspoorweg van Tilburg over \'s Hertogenbosch naar Nij- megen, lang 65,233 K.M., sedert 1881 in gebruik. Nu Nederland een spoorwegnet van ruim 2500 K.M. bezit, waarin verscheidene groote rivieroverbruggingen voorkomen, en het zich niet laat voorzien dat er in de eerste tijden meerderen aangelegd zullen worden, komt het ons voor dat die spoorwegbruggen wel verdienen meer bekend te worden gemaakt. Het is echter geenszins ons plan ze hier volledig te be- schrijven en toe te lichten. Wij hebben ons slechts voor- gesteld min of meer uitgewerkte schetsen , opgehelderd door

-ocr page 15-



		3

		een beknopte omschrijving, van de achttien groote Neder- landsche spoorwegbruggen te geven, onder verwijzing naar de werken uitgegeven door het Koninklijk Instituut van In- genieurs, waarin zeer volledige beschrijvingen, ofschoon van slechts enkele der hier bedoelde bruggen, door voorname Nederlandsche Ingenieurs geleverd zijn, en naar het werk van Ph. Croizette Desnoyers, Ingénieur en chef des Ponts et Ghaussées, getiteld: wNotice sur les travaux publics en Hollande", Paris, Dunod, 1874, waarin, ofschoon ook van slechts sommige der hier voorkomende bruggen , uitvoerige opgaven te vinden zijn. De korte omschrijving heeft, voor zooveel de bovenbouw betreft, alleen belrekking op de niet beweegbare gedeelten. De inrichting der draaibruggen, die bij sommige der over- bruggingen voorkomen, is voor schelsmatige behandeling min- der geschikt. In de opgegeven kosten zijn echter ook die van de beweegbare gedeelten begrepen, ten minste voor zooveel zij een direct onderdeel van de beschouwde bruggen uitmaken. De hierbij gevoegde platen zijn , even als de toelichtingen, in chronologische rangorde geplaatst, zoodat het geheel tevens een historisch overzicht geeft. De gegevens zijn bijeenver- zameld hoofdzakelijk naar de bestekken volgens welke de werken zijn uitgevoerd en voorts ontleend aan opgaven ons met de meeste bereidwilligheid door verschillende Ingenieurs verstrekt, waarvoor wij hun hier gaarne en ten zeerste onzen dank betuigen. Terwijl zooveel mogelijk gedetailleerde opgaven en cijfers zijn medegedeeld, is het ons echter niet mogen gelukken, die van alle bruggen te kunnen verkrijgen. Van daar dat wij ons hebben moeten vergenoegen mot van enkelen slechts meer algemeene opgaven en cijfers te geven. Wat de teekeningen betreft, wijzen wij er op dat de meeste bruggen gedeeltelijk in opstand en gedeeltelijk in lengledoor-

-ocr page 16-



		4

		snede voorgesteld zijn, hetgeen wenschelijk voorkwam, ten einde den aard van het bouwwerk zoo duidelijk mogelijk te maken. Waar bij eenige dwarsdoorsneden, op de teekeningen voor- komende, niet uitdrukkelijk is vermeld het vlak waarover zij genomen zijn, daar heeft de doorsnijding steeds in het mid- den van de overspanning plaats gehad. Voor de lengte der bruggen, waarna de kostende prijs per strekkenden meter is berekend, heeft men steeds aangenomen, de afstand tusschen de beide uiteinden van den bovenbouw. Alle hoogte- en diepte-maten zijn op de teekeningen aan- geduid door -\|- (boven) A.P. en -f- (beneden) A.P. Met een enkel woord moge hier nog tot verduidelijking vermeld worden , dat bij alle bruggen door den Staat gebouwd, den regel streng volgehouden is om de brugbalken nooit op meer dan twee steunpunten te leggen. Dit heeft zijn ont- staan te danken aan de vrees voor de mogelijkheid van verzettingen der pijler-fundamenten , die nu, al mochten ze onverhoeds ontstaan, den bovenbouw nog niet direct in gevaar zullen brengen, hetgeen al zeer spoedig het geval kon wezen, indien de brugbalken in meer dan twee punten waren onder- steund. Ook bij de, in lateren tijd, niet door den Staat gebouwde bruggen is deze regel gehuldigd. Slechts de eerstgebouw- den, in spoorwegen door Maatschappijen aangelegd, maken hierop een uitzondering, namelijk die over den IJsel bij Westervoort, in den Nederlandschen Rhijnspoorweg, welke brugbalken heeft op drie steunpunten gelegen, en de brug over dezelfde rivier bij Zwolle, in den Nederlandschen Cen- traal Spoorweg, waar de brugbalken rusten op drie, vier en zelfs op vijf pijlers. De dwarsdragers zijn bij de bruggen, gelegen in de spoor- wegen door den Staat gebouwd, over het algemeen aan de

-ocr page 17-



		5

		brugliggers vastgeklonken. Bij sommige bruggen, heeft men deze verbindingen beschouwd als werkelijke verbindingen in den theoretischen zin, bij anderen daarentegen zijn zij alléén als ondersteuningen opgevat. Afhankelijk van deze beschouwing zijn dan ook de afmetingen der dwarsdragers bepaald. Maar bij twee der laatstgebouwde bruggen , te weten bij die over de Maas te Heumen en die over den Rijn te Reenen, zijn de dwarsliggers, overeenkomstig de opvatting van vrije onder- steuning, in werkelijkheid dragende gelegd op de onderran» den van de brugbalken, en wel door middel van horizontale ondersteuningsassen.

-ocr page 18-



		Brug over den Usel bij Westervoort in den Nederlandschen Rhmnspoorweg van Arnhem naar dë Pruissische grens bij Zevenaar.

		Plaat I.

		Het aanleggen en exploiteeren van spoorwegen in Nederland is door de Nederlandsche R h ij n s p o o r w e g m a a t - schappij eerst ongeveer vier jaren later dan door de Hollandsche IJ z e r e n S p o o r w e g m a a t s c h n p p ij aan- gevangen; van daar dat haar, in dit opzicht, een tweede plaats toekomt. De Nederlandsen e Rh ij n spoor wegmaat- schappij begon den aanleg harer lijnen met die van Amster- dam tot Utrecht, welke den 28^en December 1843 geopend werd. Zij verlengde dezen weg weldra tot Arnhem, welke verlenging den 16^cu Mei 1845 gereed was. Het duurde niet zeer lang of men begon in te zien dat een verdere verlenging en aansluiting aan het Pruissiscbe spoorwegnet wenschelijk was, hetgeen er toe leidde, dat na langdurige onderhandelingen, de lijn van Arnhem naar do Pruissische grenzen en over Emmerik werd ontworpen, zich te Oberhausen aansluitende aan den spoorweg van Keulen naar Minden. De vaststelling van dezen weg sloot in zich een overbrugging van do rivier de Usel bij Westervoort. Do spoorweg van Arnhem naar do Pruissische grenzen word den 15^eu Februari 185G geopend. Het volgende geeft een kort overzicht van de overbrugging van den Usel.

-ocr page 19-



		/

		Als eerste spoorwegbrug in Nederland is zij merkwaardig. De brug heeft zes openingen waarvan vier elk wijd 50 M., en twee voor de scheepvaart, in het midden der rivier, ieder wijd 15.24 M. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het linker landhoofd tot de lengteas van pijler I.............52.285 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II . 54.57 . . . . II . . . UI . 21.795 , » » M ff * 111 n ff H ii IV . 21.795 » n « * * * IV i ff i* * V . o4.o7 ff »» i. » » V » den voorkant van het rechter landhoofd.........52.285 »

		Lengte tusschen de landhoofden . . . 257.30 M. De afstand van de voorkanten der landhoof- den tot de uiteinden van de hoofdliggers be- draagt..............4.28 »

		Totale lengte der brug . . . 261.58 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De middenpijler waarop de draaibrug rust, bestaat uit een hollen ijzeren cilinder, die met beton en metselwerk gevuld is; de overige pijlers zijn elk uit twee dergelijke, doch kleinere cilinders samengesteld, welke door een boogvormig tusschen- vak aaneengekoppeld zijn. De onderste gedeelten van de cilinders zijn over 3 M. hoogte van plaatijzer, doch overigens van gegoten ijzer gemaakt. De ijzeren cilinders voor de pijlers zijn met beton en metselwerk gevuld, terwijl de landhoofden geheel uit met- selwerk bestaan en op betonbeddingen rusten. De hoeken der landhoofden zijn bekleed met Schotschen

-ocr page 20-

zandsteen van Cromarthy, afgedekt met een laag van zoo-
genaamd petit granit van de Ourthe bij Luik.

Voor de koningsspil der draaibrug is in den middenpijler
een hardsteenen blok ingemetseld.

Tot verdediging van de brug tegen ijsgang, zijn in de rivier
en op de wederzijdsche oevers , twaalf ijsbrekers van eiken-
bout gesteld.

Verder zijn in de rivier, nabij den middenpijler, ten be-
hoeve van de draaibrug twee houten steunpijlers gebouwd,
waarvan die, welke stroomopwaarts is geplaatst, een verlen-
ging van den aldaar aanwezigen, reeds genoemden, ijsbreker
is, terwijl de benedenste door zijn vooruitspringenden en
driehoekigen vorm, tegelijk als ijsgeleider dient.

Eindelijk zijn nog ter beveiliging van de pijlers II en IV
in de rivier twee paalwerken beneden de brug gemaakt.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
sloffen verwerkt:


		Metselwebk in	o s < a	IJzi.it.
OMSCHKIJVING.	Beton.			"	~~	Lood.
		GEBAKKEN STEEN.	HABD- STEEN.	« n	GEGOTEN.	GE- SMEED.
	M³	M³	M³	M³	KG.	KG.	KG.
	196,469	434,279	56,507	0,251	13775	672	100
Pijler I (oeverpijler)....	229,174	294,430			89176	10514
II (rivierpjjler ....	359,160	305,531			104776	10594
III (midden-of draaipijler)	565,867	174,532	1,237		73348	9207
IV (rivierpijler) . . .	359,160	305,531			104776	10594
V (oeverpijler). . . .	229,174	294,430			89176	10514
Rechter landlioofd ....	261,958	466,877 2275,610	56,507	0,251 0,502	13775 488802	672	100
Totaal . . .	2200,962	114,251	52767	200

-ocr page 21-



		9

		Samenstelling van den bovenlouw. De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor. Op de beide landhoofden en de pijlers I, II, IV en V zijn ijzeren liggers geplaatst die ieder twee openingen over- spannen, waardoor de geheele brug kan beschouwd worden uit drie afzonderlijke bruggen te bestaan, namelijk twee vaste bruggen en één beweegbare in het midden. Van de genoemde liggers, grootendeels van plaatijzer ver- vaardigd, liggen er drie in de breedte van de brug, namelijk één tusschen de beide sporen en de twee anderen buiten ieder spoor, ook de draaibrug bestaat in hoofdzaak uit drie zoodanige liggers ofschoon van mindere hoogte. De afstand der sporen, midden op midden, is. . 4.60 M. » van de lengteassen van elk der buiten- liggers tot die van den middenligger .... 4.60 » De buitenliggers zijn elk lang 108.25 M., de middelste ge- deelten, ter lengte van 54.60 M., hebben eene hoogte van 3.35 M., terwijl de overige gedeelten naar de einden tot op 0.60 M. in hoogte verminderen en aan de bovenzijden een afgeronden vorm hebben. De middenliggers zijn elk lang 109.45 M., de middelste gedeelten lang 54.60 M., zijn hoog 4.27 M., terwijl zij verder evenals de buitenliggers naar de einden zijn afgerond. De spoorbanen liggen over de geheele lengte der brug waterpas met de bovenvlakken op 16.67 M. A.P., terwijl de onderkant der ijzeren vloerbalken op 16.22 M. -f- A.P. ligt. De hoofdliggers zijn van getrokken en gegoten ijzer met volle wanden, welke laatsten zijn samengesteld uit verticale platen, voor het grootste gedeelte twee hoog geplaatst en aaneengeklonken. De verbinding der platen onderling heeft in verticalen zin plaats door T-ijzer en in horizontalen zin door plaatijzeren strooken, terwijl om de zes staande naden, hoekijzers en plaatijzeren verticaalverstijvingen zijn aange-

-ocr page 22-



		10

		bracht, die hoofdzakelijk dienen om de randen in recht- hoekigen stand op de wanden te houden. Elke buitenligger bestaat uit één zoodanigen wand, terwijl de middenliggers ieder twee wanden hebben , op 0.58 M. van elkander ver- wijderd en door middel van kleine vierkante ijzeren platen aan de verticaal verstij vingen verbonden. De breedte der onder- en bovenranden bedraagt: voor de buitenliggers .... 0.91 M. » » middenliggers .... 1.10 » De wanden hebben, ter plaatse van de pijlers, een grootere dikte dan boven de brugopeningen, omdat zij, voornamelijk midden boven de oeverpijlers, aan grootere krachten onder- worpen zijn. De bovenranden zijn daarom in het midden over eene lengte van 19 M. door gewalst ijzeren platen verzwaard; bovendien zijn zij in het midden over een lengte van onge- veer 28 M. versterkt door horizontale plaatijzeren randen die door hoekijzers aan en op de gegoten ijzeren randen verbonden zijn. De benedenranden, waarop steeds grootendeels een trek- kende kracht werkzaam is, hebben de minste dikte bij de oeverpijlers, die voor de buitenliggers slechts 20 m.M. en voor de middenliggers 26 m.M. bedraagt, omdat aldaar de kracht van uitrekking ophoudt te bestaan, doch daar verderop naar het midden der openingen deze kracht grooter wordt, zoo worden daar de benedenranden ook dikker, tot op ongeveer 15 M. afstand van de pijlers, alwaar zij een dikte van 60 m.M. verkrijgen, welke verder tot aan de einden behouden is. De liggers zijn van boven onderling verbonden door boog- vormige stukken, uit plaat- en hoekijzer samengesteld, waar- van er zich vijf op elke vaste brug bevinden, als: drie boven iedere brugopening en één boven de oeverpijlers. Deze stukken zijn eenigzins boogvormig gemaakt, ten einde aan de vereischte vrije ruimte niet te schaden.

-ocr page 23-



		11

		De liggers rusten aan de einden op ijzeren roltoestellen, om hunne beweging bij het uitzetten en inkrimpen toe te laten en zijn in het midden bevestigd op ijzeren dwarsliggers, waarvan er in eiken oeverpijler één is aangebracht. De vloer der vaste bruggen, die tevens een hechte ver- binding aan den onderkant vormt, bestaat uit getrokken ijzeren liggers van 0.30 M. hoogte, zij zijn door middel van 30 m.M. schroefbouten tegen do onderranden der hoofdliggers bevestigd en gaan over de volle breedte van de brug door. De onderlinge afstand der ijzeren dwarsdragers, midden op midden, bedraagt 75 c.M. Bovendien zijn de dwarsdragers, langs de beide kanten van de benedenranden der hoofdliggers, opgehangen aan de wan- den dier liggers door middel van gesmeed ijzeren stroppen, die aan de dwarsdragers en aan de zooeven genoemde wan- den zijn vastgeschroefd. De schroefbouten van ieder paar stroppen gaan door gegoten ijzeren vul- en draagstukken, tea einde het draagvlak der dwarsdragers te vergrooten. Door deze wijze van ophangen is de vrije dracht der d\\vars- dragers aanmerkelijk verminderd. Loodrecht op de dwarsdragers zijn onder de rails door- gaande plaatijzeren langsdragers vastgeklonken, zoodanig inge- richt, dat zij tevens als veiligheidsbalk dienst doen, waar- door liet voordeel is verkregen dat de balken hooger zijn * en dus de brugvloer grooter stijfheid heeft. De geheele vloer is tusschen de sporen met plaatijzer gedekt, waar- onder, tusschen de dwarsdragers, windkruisen van T-ijzer zijn aangebracht. In de sporen bevinden zich, bij de aansluitingen aan de landhoofden, gesmeed ijzeren compensatie-inrichtingen.

-ocr page 24-

Aan den bovenbouw zijn de navolgende materialen ver-
werkt :


	IJZEB.				Bezaagd hout.
OMSCHRIJVING.			Staal.	Metaal.	Lood.
	OETBOK- KEN.	GEGOTEN.				EIKEN.	DENNEN.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M³.	M³.
Twee vaste bruggen, elk over-
spannende twee openingen
	1242810	32088G				27,300	18,500
Draaibrug lang 41 M. met twee
openingen, elk van 15,24 M.	231569	52367	80	550	25	7,750 35,050
Totaal . . .	1474379	373253	80	550	25	18,500

De hierboven in hoofdtrekken gegeven beschrijving van
de brug geldt voor die van dit oogenblik. Oorspronkelijk
was de bovenbouw anders ingericht. Het bleek namelijk
eenige jaren geleden, dat hij niet meer in ieder opzicht vol-
doende was voor het tegenwoordig verkeer. De bovenranden
van de hoofdlangsliggers zijn in het jaar 1881 verzwaard
met gewalst ijzeren platen en hoekijzers in horizontalen zin
daarop aangebracht, terwijl de onderranden versterkt zijn
door gewalst ijzeren platen, ter weerszijden van de balken
aan de verticale wanden en de benedenranden geklonken.
De eikenhouten dwarsdragers, die met geringe tusschenruim-
ten aan de onderranden gehangen waren en zoo het brug-
dek vormden, werden reeds tusschen de jaren 1865 en 1870
vervangen door getrokken ijzeren dwarsdragers, terwijl ook in
plaats van de houten strekbalken, die de spoorstaven droegen en
de houten veiligheidsbalken, naast de rails gelegen, ijzeren
langsliggers met verhoogingen waren aangebracht, die als
veiligheidsstaven op de dwarsdragers zijn geklonken.

De kosten van de overbrugging zijn niet met juistheid

-ocr page 25-



		13

		op te geven, omdat de bouw begrepen is geweest in een over- eenkomst, die den aanleg van meer andere werken omvatte. Het bouwen der Iandhoofden, pijlers en ijsbrekers werd in September 1853 aangevangen en was in 1854 nagenoeg afgeloopen. In de laatste helft van 1854 werd met het stellen van den bovenbouw begonnen en den 24^en Juli 1855 was de brug zoover gereed, dat zij aan eene proefbelasting kon onderworpen worden. Daarna hadden nog twee beproe- vingen plaats op 9 October 1855 en op 8 Januari 1856. Het ontwerp der brug is opgemaakt door den Engel- schen ingenieur Edwin Clark. De aannemer van dit werk was de Heer Thomas Brassey te Londen, die het maken van de ijzerwerken der brug- pijlers en van den bovenbouw heeft opgedragen aan de fabrikanten Joseph Bulier & Gie. te Stanningly bij Leeds in Engeland. Bij den bouw der brug zijn van wege den aannemer Th. Brassey, zijne ingenieurs S. Ballard en S. Willcox werkzaam geweest. Van wege de Bhijnspoorwegmaatschappij had de uitvoering plaats onder leiding van den Ingenieur-directeur W. C. P. Baron van Reede van Oudtshoorn, terwijl onder hem met het dagelijksch toezicht over de werken belast was wijlen de hoofdopzichter G. B. van der Tak, later Directeur der gemeentewerken te Rotterdam.

-ocr page 26-

Brug over den Usel bij Zwolle in den Nederlandschen

Centraal-Spoorweg van Utrecht over Amersfoort en

Zwolle naar Kampen.

Plaat IL

De Nedorlandsche Cent r aal-Spoor weg ma at-
schap p ij bouwde in de eerste plaats den spoorweg Utrecht
Hattem, die 20 Augustus 1863 in exploitatie kwam, daarna
het gedeelte HattemZwolle, waarop de dienst 6 Juni 1864
werd geopend en eindelijk den spoorweg van Zwolle naar
Kampen, den 10^c" Mei 1865 in gebruik genomen.

De door haar gebouwde spoorwegen worden door de Maat-
schappij zelf geëxploiteerd.

In het gedeelte spoorweg van Hattem naar Zwolle is de
overgang van de rivier de Usel gelegen.

Deze brug heeft elf openingen, waarvan:

drie op den linkeroever, ieder wijd.....37.50 M.

één draaibrug met twee openingen, ieder wijd . 16. »

twee openingen ieder wijd........70. »

vier * op den rechteroever, ieder wijd . 37.50

De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt:
van den voorkant van het linkerlandhoofd tot de lengteas

van pijler I............38.85 M

van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 40.20 »


Il . .	fl	»	III 41.10 .
III . .	J>	»	IV 20.50
IV . .	*	n	V 20.50 .
V .	ngen	n	VI 74.50 >
Overbrei	. . 235.65 M.

-ocr page 27-



		15

		Overgebracht . . . 235.65 M. van de lengteas van pijler VI tot die van pijler VII 74.50 » , . . . > VII . . . » VIII 41.10 . . . > . . VIII > . . . IX 40.20 . » » » » » IX » » » X 40.20 * » i * X » den voorkant van het rechterlandhoofd......... 38.85 » Lengte tusschen de landhoofdcn .... 470.50 M. De afstand van de voorkanten der landhoofden tot de daarachter gelegen einden dor hoofdlig- gers bedraagt 2 X 1.575 M.......3.15 . Totale lengte der brug.....473.65 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De landhoofden en pijlers zijn gefundeerd op beton, be- sloten binnen omkistingen van dampalen. Voor de stroompijlers III tot VII is de dikte der dampa- len 0.25 M., voor de overige pijlers en landhoofden 0.15 M. De uiteinden van de stroompijlers zijn tot ijsbrekers in- gericht. De pijlers en landhoofden zijn opgetrokken van metselwerk in gebakken steen, alleen de stroompijlers hebben een hard- steenen bekleeding. Alle pijlers, even als de landhoofden, zijn met gehouwen steen gedekt. Samenstelling van den bovenbouw. De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor, zijn as ligt op een afstand van 2.60 M. bezuiden die der brug. Hij bestaat uit vier doelen en wel uit drie vaste brug- gen en één beweegbare over de openingen tusschen de pijlers III, IV en V.

-ocr page 28-



		16

		De eerste overspant de drie openingen op den linker- oever, ieder wijd 37.50 M., tot een gezamenlijke lengte van...............122.85 M. de tweede vormt de draaibrug, lang . . . 37.71 » de derde maakt de twee groote rivieroverspan- ningen uit en is lang........151.694 » de vierde overspant de vier openingen op den rechteroever, ieder wijd 37.50 M., tot eene gezamenlijke lengte van.......161.396 Totale lengte van den bovenbouw . 473.65 M. De lengte der hoofdliggers van de brug, overspannende twee openingen elk van 70 M., gemeten tusschen de assen der eindverticalen, bedraagt........149 M. de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is 5 » De spoorbaan ligt over de geheele lengte der brug water- pas, met den bovenkant op 7.04 M. -j- A. P. De onder- en bovenranden van de hoofdliggers zijn recht en evenwijdig, hun breedte bedraagt 0.65 M. De liggers, gemeten tusschen de horizontale platen der onder- en boven- randen, zijn hoog 6.242 M. De beide openingen van 70 M. worden overspannen door twee liggers van getrokken ijzer, waarvan de randen door verticalen en gekruiste diagonalen aan elkander verbon- den zijn. De onderlinge afstand der verticalen bedraagt 1.774 M. De draagwanden zijn aan den onderkant gekoppeld door plaatijzeren dwarsdragers hoog 0.45 M., en aan de bovenzijde door getrokken ijzeren liggers van 0.20 M. hoogte. Op de dwarsdragers zijn houten strekbalken gelegd, waarop de spoorstaven benevens het houten brugdek bevestigd zijn. De beneden- en bovenzijde der hoofdliggers zijn van plaat- ijzeren windkruisen voorzien. De bovenwindkruisen, opgehan- gen aan de dwarskoppelingen, rusten op hoekijzers in de lengteas van den bovenbouw aan die koppelingen verbonden.

-ocr page 29-



		17

		De dwarsdragers zijn aan de bovenzijde voorzien van driehoekvormige schoren die de verbindingen aan de verticalen verstijven. Dergelijke versterkingen zijn aan de bovenzijde der liggers verkregen, door schoren van hoekijzers tusschen de verticalen en de koppelingen aan te brengen. De overspanning die over de beide groote openingen door- gaat , is op den middelsten pijler bevestigd en rust aan de beide uiteinden op rollen, zoodat zij vrij kan uitzetten en inkrimpen. Voor het gedeelte van de brug op den rechteroever, met vier openingen, elk van 37.50 M., is de lengte der hoofd- liggers , gemeten tusschen de assen der eindverticalen, 160.85 M.; voor het gedeelte op den linkeroever, met drie openingen, elk van 37.50 M., is de lengte der hoofdliggers, op dezelfde wijze gemeten, 120.65 M. De afstand tusschen de assen der hoofdliggers bedraagt hier 4.70 M. De onderkant dezer overspanningen ligt op 6.26 M. A. P. De samenstelling van den bovenbouw voor de openingen van 37.50 M., komt in hoofdzaak overeen met die van de rivieroverspanningen, evenwel met dit verschil dat de hoofd- liggers, wegens hun mindere hoogte, aan de bovenzijde niet gekoppeld zijn. Om in dit gemis te voorzien, zijn aan de ijzeren dwarsdragers en verticalen, driehoekvormige scho- ren, uit plaat- en hoekijzer samengesteld, vastgeklonken. De hoogte van de liggers is 3.542 M., gemeten tusschen de horizontale randplaten, die 0.40 M. breed zijn. De onder- linge afstand der verticalen bedraagt 1.748 M. De doorgaande liggers van elke oeveroverspanning zijn, aan de zijde naar de draaibrug gekeerd, op den aldaar aan- wezigen pijler bevestigd, terwijl zij op de andere pijlers en het landhoofd op rollen rusten en dus vrij kunnen uit- zetten en inkrimpen. Met den onderbouw werd aangevangen in Juni 1862; i

-ocr page 30-



		18

		de brug was in de eerste helft van het jaar 1864 voltooid, terwijl de dienst geopend werd in Juni van dat jaar. Het ontwerp van den bovenbouw is opgemaakt door den Ingenieur Moreaux; de uitvoering werd opgedragen aan de Heeren Parent, Schaken, Caillet & Go. en J. F. Cail & Go. te Parijs. De bouw had plaats onder toezicht van den Hoofd-Inge- nieur van den Waterstaat N. J. van der Lee en den opzichter Verhaar, beiden te Zwolle.

		Brug over den IJsel te Zutfen in den Staatsspoorweg van Arnhem naar Leeuwarden.

		Plaat III.

		De brug over den IJsel heeft tien openingen, waarvan: één wijd..............98. M. zes ieder wijd............30. » twee » i............16.82 » en een opening wijd..........15.70 » allen gemeten op 11 M. A.P. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het linkerlandhoofd tot de lengteas van den landpijler I.........18.20 M. van de lengteas van den landpijler I tot die van den landpijler VII, 6 x 32.76 M.....196.56 . van de lengteas van den landpijler VII tot die van den rivierpijler VIII.........20.50 Overbrengen . . . 235.26 M.

-ocr page 31-



		19

		Overgebracht . 235.26 M. van de lengteas van den rivierpijler VIII tot die van den rivierpijler IX........20.30 » van de lengteas van den rivierpijler IX tot den voor- kant van het rechterlandhoofd , gemeten in eene richting evenwijdig aan en 4 M. beneden de as der brug.............100.30 . Lengte tusschen de landhoofden .... 355.86 M. De afstand van den voorkant van het Iinkerland- hoofd tot het achtereinde van de hoofdliggers bedraagt.............1.60 » en die bij het rechterlandhoofd......3.20 Totale lengte van de brug.....360.66 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor twee bruggen , waarvan de eene voor spoorweg", de andere voor gewoon verkeer. De landhoofden en pijlers zijn gefundeerd op beton, bin- nen omkistingen van dampalen. De landhoofden zijn opgetrokken van metselwerk in ge- bakken steen, de afgeronde hoeken met hardsteen bekleed, en de lijsten, de bovendeklagen , de grondmuurtjes en de parapets mede van dezelfde steensoort. De landpijlers zijn opgetrokken van metselwerk in ge- bakken steen, terwijl de spitsboogvormige uiteinden, van 4.80 M. AP. tot den onderkant der deklaag, met hardsteen bekleed zijn. Ook de slroompijlers bestaan uit metselwerk in gebakken steen, bekleed met hardsteen , waarvan eveneens de lijsten en dekstukken der pijlers zijn gemaakt. Aan de landhoofden en pijlers werden de navolgende bouw- stoffen verwerkt:

-ocr page 32-


OMSCHRIJVING.	Bkzaagd GREENEN- HOÜT.	Beton.	MetseL" WERK.	Hard- STEEN.	Gesmeed ijzer.	Stoiit- STEEN.
	M?	M!	M»	M?	KG.	Lust
Linker landhoofd .	48	230	693	130	2400
Zeven Iandpijlers . .	190	840	2506	910	15400
Twee stroom- of rivier-
	588	2052	1420	960	9500	1600
Rechter landhoofd	44	246	827	140	2400
Totaal . . .	870	3368	5446	2140	29700	1600

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw Is ingericht voor dubbel spoor, zijn as ligt
4 M. benoorden die der brug.

De openingen worden overspannen door acht vaste bruggen,
en door een draaibrug, lang 38.80 M., over de pijlers VII,
VIII en IX heengaande.
De lengte der hoofdliggers bedraagt bij de over-

spanning van 98 M..........104. M.

de afstand tusschen de lengteassen is ... . 5.45 »

de wijdte tusschen de leuningen......4.40 *

de spoorbaan ligt waterpas met den bovenkant

op.............11.85 M. A.P.-

de onderkant van den bovenbouw der vaste

bruggen ligt op.........11. » »

De onder- en bovenranden van de hoofdliggers

der overspanning van 98 M. zijn recht en even-

wijdig en ieder breed......... 1.25 M.

de hoogte der hoofdliggers is aan de einden. . . 10.196 *

en in het midden . . . 10.316 »

Iedere overspanning bestaat uit twee getrokken ijzeren

-ocr page 33-



		21

		hoofdliggers, waarvan de onder- en bovenranden door dia- gonalen en verticalen aan elkander verbonden zijn; elke ligger is een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de derde orde. De afstand tusschen de verticalen bedraagt 3.40 M. De randen van de hoofdliggers bestaan uit horizontale platen waaraan met hoekijzers twee verticale platen van dub- bele dikte, hoog O.öOM., op onderlinge afstand van 0.834 M. geklonken zijn; de dikte der enkele platen is 17 rn.M. De diagonalen zijn dubbel, iedere helft bestaat uit twee platen van 17 m.M. dikte; zij zijn tegen de opslaande platen van de randen bevestigd. De verticalen, samengesteld uit plaat- en hoekijzer, vertoonen in horizontale doorsnede den dubbelen T-vorm. De hoofdliggers zijn bij de verticalen aan de benedenzijden onderling verbonden door getrokken ijzeren dwarsliggers, hoog 0.57 M., waarop het spoor en de vloer zijn gelegd ; aan de bovenzijden door dwarskoppelingen, bestaande uit stempels met kruisen en schoren van hoek- en plaatijzer. Bij iedere verticaal zijn twee stempels, samengesteld uit twee hoekijzers, met 2 M. tusschenruimte, boven elkander geplaatst. De boven- en de onderranden der beide hoofdliggers zijn buitendien onderling verbonden door windkruisen van hoek- ijzer. De spoorstaven zijn bevestigd op bereid greenen dwars- liggers, ruslende op ijzeren langsliggers, hoog 0.44 M., die onder de spoorstaven en tusschen de ijzeren dwarsdra- gers aangebracht en daaraan met hoekijzers vastgeklonken zijn. Voor de overspanningen van 30 M. bedraagt de lengte der hoofdliggers...........32.40 M. de afstand tusschen de lengteassen.....5.30 »

-ocr page 34-



		22

		de wijdte tusschcn de hellende schoorijzers, ge- meten ter hoogte van 0.75 M. boven de spoorstaven, overeenkomende met 12.G0 M.-\|-AP., bedraagt 4.00 M. de onder- en bovenranden der hoofdliggers zijn recht en evenwijdig en breed.......0.40 * de hoogte dier liggers is aan de einden . . . 3.27 en in het midden..........3.322 » Iedere overspanning bestaat uit twee hoofdliggers, waarvan de onder- en bovenlanden door diagonalen en verticalen aan elkander verbonden zijn, zoodanig dat het geheel een stelsel van stijlen en gekruiste schoren vormt. De afstand tusschen de verticalen bedraagt 3.20 M. De randen van de hoofdliggers zijn samengesteld uit hori- zontale platen waaraan met hoekijzers één staande plaat van dubbele dikte, hoog 0.42 M., geklonken is, de dikte der enkele plaat is 13 m.M. De diagonalen bestaan uit opeen geklonken platen en liggen in het vlak der opstaande randplaten. De verticalen zijn van hoekijzers gemaakt. Bij de verticalen zijn, aan de benedenzijde der hoofdlig- gers, ijzeren dvvarsdragers, hoog 0.621 M., bevestigd. De verbindingen der verticalen en dwarsdragers, zijn verstijfd door driehoekvormige schoorplaten. De langsdragers, hoog 0.50 M., en de spoorbaan zijn op gelijke wijze geplaatst als bij de overspanning van 98 M. De uiteinden der hoofdliggers zijn bevestigd op stoelen, rustende op stalen assen, liggende in onderstoelen, aan het eene einde der hoofdliggers bevestigd op de draagsteenen , en aan het andere einde, door middel van rollen, rustende op glijdplaten in de draagsteenen ingelaten. Aan beide einden van iedere overspanning zijn in de sporen compensatie-inrichtingen van staal gemaakt. Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver- werkt ;

-ocr page 35-


	IJzer.	Staal.
OMSCHRIJVING.	GE-				Metaal.	Hout.
	TROKKEN , GESMEED	GEGOTEN.	GE- TROKKEN.	PUDDEL.
	EN OERIBT.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M»
Een overspanning van 98 M.	743568	24122	3055			35.410
Zes elk van 32.76 M.	363765	15072				76.490
Een , van 18.20 M.	26438	886		---		7.849
	80136	14086	668		114	7.794
Compensatie-inrichtingen .	241	297		2146		0.979
Verf- en herstellingstoestel-
	12262 1226410	852 55315			8	0.830
Totaal . . .	3723	2146	122	129.352

De onderbouw werd uitgevoerd volgens de bestekken N^os. 3
en 17, de bovenbouw volgens overeenkomst.

De werken omschreven in bestek N°. 3 (het bouwen van de
lanri- en stroompijlers en van het linkeiiandhoofd) werden den
16^en Juli 1861 besteed, die volgens bestek N». 17 (het bouwen
van het rechterlandhoofd), den 17^en December d. a. v.; de ge-
heele onderbouw werd in de tweede helft van 1863 afgewerkt.

De overeenkomst wegens het maken van den ijzeren
bovenbouw werd den 23^en Juni 1863 door den Minister van
Binnenland-che Zaken goedgekeurd; de oplevering had plaats
1 December 1864, terwijl de beproeving geschiedde den
28^cn Januari 1865.

Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van ont-
eigening, rivierverbeteringen, grondboringen, spoorstaven
met klein ijzerwerk en buitengewoon toezicht, hebben de
uitgaven bedragen:

voor den onderbouw.........f 419001.

bovenbouw..........338159.

Te samen

f 757160.-

gevende per M. brug 2099.

-ocr page 36-



		24

		De werken zijn ontworpen en uitgevoerd onder de leiding van den toenmaligen Eerstaanwezend Ingenieur der Staats* spoorwegen, thans Hoofd-Ingenieur van den Waterstaat L. A. Reuvens, van den Ingenieur J. Kalff, thans Hoofd- Ingenieur, Chef van de dienst van weg en werken bij de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, en van den Ingenieur A. K. P. T. R. van Hasselt, tegenwoordig Ad- ministrateur der Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij. Het maken van den onderbouw werd aangenomen door den heer L. J. de Rorst Verdoorn te Ameide, terwijl de bo- venbouw door den heer J. G. Harkort te Harkorten en de Kölnische Machinenbau-Gesellschaft gemaakt werd.

		Rrug over de Maas te Venloo in den Staatsspoorweg van Maastricht naar Rreda en van Nijmegen naar Venloo. Plaat IV.

		De brug heeft vier openingen, ieder wijd 53.50 M., ge- meten op 21 M. 4- A. P. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het rechterlandhoofd tot de lengteas van pijler I...........55.675 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 57.85 * n * » » » II * » - * III 57.85 » - * i o Til * den voorkant van het linkerlandhoofd........55.675 » Lengte tusschen de landhoofden . . . 227.05 M. De afstand van de voorkanten der landhoofden tot de uiteinden der hoofdliggers bedraagt 2 X 2.10 M............4.20 » Totale lengte der brug . . . 231.25 M.

-ocr page 37-

Samenstelling van den onderbouw.

De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor.

De landhoofden en pijlers zijn gefundeerd op beton, dat
bij de pijlers besloten is binnen schermen van dampalen.

De landhoofden zijn opgetrokken van metselwerk in ge-
bakken steen, de afgeronde gedeelten met hardsteen be-
kleed, de lijsten en deklagen mede van hetzelfde materiaal.

De pijlers , eveneens opgetrokken van metselwerk in ge-
bakken steen, zijn bekleed met hardsteen, waarvan ook de
lijstwerken en voorsprongen gemaakt werden.

Langs den voorkant der landhoofden en om de pijlers zijn
steenstortingen aangebracht.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:

Gecreo

SOTEEKD
DENNEN-
HOUT

(palen

voor de

schermen.)

IJzer.

Bezaaod

EIKEN-
HOUT.

METSEL\'

WKltK.

STOBT-
STEEN.

H.VED-
STEEN.

OMSCHRIJVING.

Beton.

GE-
GOTEN.

oe-

SMEED.


	KG.	KG.
	3783
	6619	2049
	6619	2049
	6619	2049
	3783
	27423	6147

644
529
529
529
644

356.274
521.868
521.868
521.868
356.274

1755
786
786
786

1755

581
581
581

1903

Rechterlandhoofd
Pijler I. . .

IL . .

III. . .
Linkerlandhoofd

Totaal .

28.800
28.800
28.800

32.502
32.502
32.502

86.400

97.506

2875

2278.152

5868

Tot het jaar 1884 behoefde de brug te Venloo slechts
dienst te doen voor den spoorweg van Breda naar Maastricht.

Toen evenwel in dat jaar ook de spoorweg van Nijmegen
naar Venloo gereed kwam, was de voor één spoor ingerichte
bovenbouw niet meer voldoende, en werd een tweede

-ocr page 38-



		2G

		ontworpen, welke op dit oogenblik in uitvoering is. Deze bovenbouw wordt voor twee sporen ingericht, terwijl waar- schijnlijk do bestaande geheel ten gerieve van het gewoon verkeer voor rijtuigen en voetgangers zal komen. Samenstelling van den bestaanden bovenbouw. De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor en voor ge- woon verkeer. Zij bestaat uit vier ijzeren bruggen, die allen van gelijke afmetingen zijn. Van iedere brug is: de lengte der hoofdliggers. . . : . . 55.50 M. de lengte der hoofdliggers, gemeten tus- schen de assen der eindverticalen . . 54.50 » de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers.........7.28 » de wijdte gemeten tusschen de verticalen 7. » de spoorbaan ligt over de lengte der brug waterpas met den bovenkant op . . 22.07 » -J- A. P. de randen van de hoofdliggers, breed 0.52 M., zijn recht en evenwijdig; do hoogte gemeten tusschen de zvvaarte- punten der boven- en onderranden be- draagt...........6.79 . Elke opening wordt overspannen door twee hoofdliggers van gelrokken ijzer, waarvan de randen door diagonalen en verticalen aan elkander verbonden zijn. Iedere hoofdligger is een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde. De afstand tusschen de verticalen bedraagt voor de middenvakken 3.40 M. en voor de eindvakken 3.45 M. De randen van de hoofdliggers bestaan uit horizontale platen , waaraan met hoekijzers twee staande platen van enkele dikte geklonken zijn. De diagonalen zijn dubbel en bestaan uit platen die tegen de staande randplaten bevestigd zijn. De

-ocr page 39-

verticalen, uit plaat- en hoekijzer samengesteld, vertoonen
in horizontale doorsnede den dubbelen T-vorm.

Tusschen de hoofdliggers zijn, aan de benedenzijde der
verticalen, ijzeren dvvarsdragers met hookijzers bevestigd; aan
de bovenzijde zijn de brugbalken gekoppeld door plaatijzeren
liggers, hoog 0.30 M.

De spoorstaven en de vloer der brug zijn bevestigd op
bereid greenen dwarsliggers, welke rusten op ijzeren langs-
liggers, tusschen de dwarsdragers geplaatst en daaraan met
hoekijzers bevestigd. De beide middelste langsliggers zijn
oniler de spoorstaven aangebracht, de overigen op onderlinge
afstanden van 1.25 M.

Ter weerszijden van het spoor zijn rijwegen, breed ruim
2 M. en verhoogde voetpaden getimmerd.

De hoofdliggers rusten aan de uiteinden op ijzeren stoe-
len, die aan het eene einde op de pijlers bevestigd zijn en
met het andere op stalen platen en ijzeren rollen dragen,
die op stalen glijdplaten rusten en zoodoende aan de over-
spanningen gelegenheid geven om vrij uit te zetten of in
te krimpen.

Aan beide einden van iedere overspanning zijn in het spoor
compensatie-inrichtingen gemaakt.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver-
werkt :


	IJZEB.	Staal.	Metaal.	Meskant BEZAAGD
OMSCHRIJVING.	GETBOK- k en en GESMEED.	GEGOTEN.	EN BEREID GBEENEK- HOUT.
Vier overspanningen, elk van 53,50 M. . . . Compensatie-toestellen . Verf- en herstellings-	KG. 716049 163 12476	KG. 15315 538 8654	KG. 776 691.5 3.5	KG. 10	M? 220.856 0.390 2.054
Totaal. . .	728688	24507	1471	10	223.300

-ocr page 40-



		28

		Samenstelling van den in uitvoering s\'ynden boveribouto. De tweede bovenbouw wordt ingericht voor dubbel spoor. De lengteas van dezen komt te liggen op 3.97 M. be- westen de as van den bestaanden bovenbouw. De lengte der overspanningen, gemeten tus- schen de assen der opleggingen, bedraagt 56.70 M. de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is.........8.27 » de wijdte, gemeten tusschen de verticalen, bedraagt...........7.66 » de spoorbaan, voor zoover waterpas, ligt met den bovenkant op......22.38 -f A.P. alleen de noordelijkste overspanning heeft een helling van 200 op 1. De boven- en onderranden der hoofdliggers, breed 0.86 M., zijn recht en evenwijdig, terwijl de hoogte tusschen de zwaarte- punten 6.80 M. bedraagt. Elke opening wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen door schoren en door verticalen aan elkander verbonden worden, zoodanig dat iedere hoofdligger een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de eerste orde is, waarvan de middenvakken een lengte hebben van 6.80 M. en de beide eindvakken van 4.55 M. In de eindvelden zijn de boven- en beneden- randen door hellende eindstijlen verbonden. De beide randen der hoofdliggers bestaan uit horizon- tale platen, waaraan met hoekijzers twee staande platen geklonken worden, van dubbele dikte, hoog 0.80 M., de dikte der enkele platen is 13 m M. voor den binnen- en lOm.M. voor den buitenwand; de onderlinge afstand der staande rand- platen bedraagt 0.55 M. Het binnenwaartsch gelegen gedeelte der diagonalen wordt samengesteld uit twee platen, ieder dik 15.5 m.M., het bui-

-ocr page 41-



		29

		tenwaartsch gelegen gedeelte uit twee platen, ieder dik 12m.M.; zij worden door laschplaten aan de randen beves- tigd. De verticalen en de hellende eindstijlen bestaan uit een samenstel van hoekijzers en platen. De hoofdliggers zijn bij elk bovenknooppunt gekoppeld door balkjes, gevormd uit platen en hoekijzers, die door kruisen van platte staven en door i_J-ijzers lot een geheel verbon- den zijn. Zij worden door schoren , uit kanaalijzers bestaande, ondersteund. Tusschen de boven- en de onderranden van de hoofdlig- gers worden windkruisen uit ii-ijzer samengesteld, beves- tigd. Aan de binnenzijde der hoofdliggers zijn bij de hellende eindstijlen en bij de verticalen, getrokken ijzeren dwarsdra- gers aangebracht. De langsdragers onder de spoorstaven en tusschen de dwarsdragers geplaatst, worden daaraan door middel van vier hoekijzers geklonken. De spoorstaven zullen door klemplaten met schroefbouten, bevestigd zijn op getrokken ijzeren dwarsliggers , die op de langsliggers rusten, welke laatsten tevens moeten dienen tot dracht van den vloer. De langsliggers van ieder vak worden op ongeveer de helft der lengte, gekoppeld door dwarsverbindingen, be- staande uit hoekijzers en platen. Dwars op deze langsliggers zullen, in plaats van de tot heden gebruikelijke houten, getrokken ijzeren d\\vars- liggers worden gebezigd. Deze dwarsliggers zullen zóó lang zijn, dat zij telkens de vier rails van de beide sporen dragen. Tot steun van hunne uiteinden worden nog lichte ijzeren langsliggers, naast de beide hoofdbrugbalken, aan de dwarsdragers geklonken. Aan elke spoorstaaf is op twee plaatsen een inrichting

-ocr page 42-

ontworpen , waardoor het opschuiven, dat de Westinghouse-
rem kan veroorzaken, wordt belet.

De onderranden der hoofdliggers worden aan de uiteinden
bevestigd op bovenstoelen van gesmeed ijzer, rustende op
stalen assen, bij de beweegbare opleggingen dragende op ge-
smeed ijzeren onderstoelen, die steunen op stalen rol-
len, rustende op getrokken ijzeren glijdplaten, inde draag-
steenen ingelaten en bij de vaste opleggingen op gesmeed
ijzeren onderstoelen , insgelijks in de draagsteenen verankerd.

Bij elke overspanning worden in de gelegde sporen com-
pensatie-inrichtingen van staal gemaakt.

Aan den bovenbouw zullen de navolgende hoeveelheden
verwerkt worden :


		IJzer			Geha-	ë a Ê 5 ° o 5 < a
OMSCHRIJVING.	OETBOK- KEN.	GESMEED.	GE- GOTEN.	GEBIBD.	MEBD STAAL.	H
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M?
Vier overspanningen, elk van 53.50 M.	1077COO	59200	800	28000	8400	70
Compensatie-inrichtingen ....		150			1500
Verf- en hcrstellingstoestellen voor
	12000	2000	2000			5
Opleggingen der bestaande brug . .		24000			3000
Volgens aanwijzing te verwerken voor
ladders, liggers boven de pijlers, enz.	20400	2650	2200	2000 30000	3100 16000
Totaal . . .	1110000	88000	5000	75

De onderbouw werd uitgevoerd volgens bestek N°. 9 en de
bestaande bovenbouw volgens overeenkomst. De in uitvoering
zijnde bovenbouw wordt gemaakt volgens bestek N°. 926.

De werken omschreven in bestek N°. 9 werden aangevangen
in December 1861 en den l^8ten Juni 1863 opgeleverd.

-ocr page 43-



		SI

		De overeenkomst wegens het maken van den ijzeren boven- bouw werd den 23^8tcn Juni 1863 door den Minister van Bin- nenlandsche Zaken goedgekeurd; in de eerste 1 iel Ft van 1865 kwam de brug gereed en had tevens de beproeving plaats. Met de uitvoering van den tweeden bovenbouw is nog niet begonnen, de detailteekeningen van het ontwerp zijn in bewerking. Met uitzondering van de iilgemeene kosten, die van ont- eigening, rivierverbeteringen, spoorstaven met klein ijzerwerk en buitengewoon toezicht, bedragen de uitgaven: voor den onderbouw........f 305612. bestaanden bovenbouw..... 208181. i * tweeden bovenbouw.....» 307900.*) Te samen . / 821693. gevende per M. brug f 3553., terwijl de kosten, zonder den tweeden bovenbouw, bedroe- gen ..............f 513793. dus per M. brug f 2221.. Het ontwerp van de brug met den bestaanden bovenbouw werd opgemaakt en de uitvoering had plaats onder de leiding van wijlen den Eerstaanwezend Ingenieur der Staatsspoor- wegen J. A. Kool en den Ingenieur N. H. Nierstrasz, thans Ingenieur, Chef van weg, werken en mouvement bij de Hol- landschc IJzeren Spoorwegmaatschappij; dat van den tweeden bovenbouw is opgemaakt en de uitvoering heeft plaats onder de leiding van den Eerstaanwezend Ingenieur L. J. Kesper te Arnhem en den Sectie-Ingenieur Jhr. O. J. H. Repelaer van Diïel te Nijmegen. De aannemer van den onderbouw was de firma Keiler, Stevens & G^io. te Maastricht, de bestaande bovenbouw werd

		") Onder deze som zijn begrepen het zijdolings verschuiven van de vier bestaande overspanningen, het maken van opleggingen voor dezen en eenige bijkomende werken. Het maken en stellen van den tweeden metalen bovenbouw is onlangs aan- besteed.

-ocr page 44-



		32

		aangenomen door den Heer J. G. Harkort te Harkorten en de Kölnische Machinenbau-Actien-Gesellschaft. Het maken van den tweeden bovenbouw is aangenomen door de Actien-Gesellschaft für Eisen-Industrie und Brücken- bau, voorheen J. G. Harkort te Duisburg.

		Brug over de Lek bij Kuilenburg in den Staatsspoorweg van Utrecht naar Bokstel.

		Plaat V.

		De rivier de Lek behoort onder de belangrijkste rivieren in Nederland, met het oog op de gevolgen van ijsverstoppin- gen, die zich kunnen voordoen. Het is daarom van het hoogste belang de gelegenheid tot het ontstaan daarvan niet alleen zooveel mogelijk te voorkomen , maar die ook op geenerlei wijs in de hand te werken. De gevolgen van doorbra- ken in de rivierdijken , die allicht door ijsdammen veroorzaakt worden, kunnen bij deze rivier bijzonder noodlottig zijn. Van daar dat men bij het opmaken van het plan der overbrugging zooveel mogelijk in het eigenlijk bed der rivier geen pijlers heeft ontworpen, maar dit met één opening van 150 M. heeft overspannen. Die grootc wijdte tusschen den pijler VIII en het linkerlandhoofd, maakt dat de brug te Kuilenburg een eerste plaats verdient onder de Nederlandsche spoorwegbruggen. Zij biedt het afstroomend water negen openingen aan,

-ocr page 45-



		33

		waarvan één wijd 150 M., één wijd 80 M. en zeven elk wijd 57 M., gemeten op 10.10 M. A.P. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het rechterlandhoofd tot de lengteas van pijler I....... 59. M. * i) » «ui tot die van pijler II 61. » n n n ft* U > I I n 111 61. » n ft tt ji tt 111 i» rt » ft IV *61----- » » » » » * IV ft ft ti ft V 61. » n» » ft n V»»» i» VI Dl.** ft t * * » VI » i) » » VII 61.50 » »t . . VII . . VIII 86. ft f, * i * VIII » den voorkant van het linkerlandhoofd.......... 153.50 »

		Lengte tusschen de landhoofden.....665. M. De afstand van den voorkant van het rechter- landhoofd tot de achtereinden van de hoofd- liggers bedraagt........... 1.75 en die van het linkerlandhoofd......3.50 «

		Totale lengte der brug . . . 670.25 M

		Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De pijlers en landhoofden zijn aangelegd op betonfun- deeringen, besloten binnen omkistingen van dampalen. Aan het linkerlandhoofd is een viaduct bijgebouwd. De uiteinden van de pijlers en van het linkerlandhoofd zijn over een gedeelte der hoogte tot ijsbrekers ingericht. De pijlers en landhoofden zijn hoofdzakelijk van metsel- werk in gebakken steen. De oeverpijler VII is grootendeels, de stroompijler VIII, benevens het linkerlandhoofd, zijn ge- heel met gehouwen steen bekleed.

-ocr page 46-

Lijsten, draag- en deksteenen zijn allen van hardsteen.
Langs het linkerlandhoofd en rondom de pijlers zijn steen-
stortingen aangebracht.

Aan de landhoofden en pijlers werden de navolgende
bouwstoffen verwerkt:

OMSCHRIJVING.

o B

2 w

1*1

Beton.

Metselwerk

IN GE- 1 IN
BAKKEN HAKD-
STEEN. | STEEN.

Ge-
smeed

UZEB.

r f*
. <

is»

I § i

1 S a

CO O j

o ö

Stobt-

STEEN.

m»

KG.

Kö.

Last.

Rechterlandhoofd . .

226

362

692

697

Pijler I . .

412

452

210

1543

 II

458

496

221

1543

 III

412

506

210

1543

 iv

412

526

210

1543

 v

458

561

210

1543

 VI

412

581

210

1543

 VII

109

863

800

389

2401

197

 VIII

470

2729

1895

728

4817

1800

Linkerlandhoofd

584

2635

1737

597
3050

3919

535

1657

Totaal

1428

9017

7916

21087

1232

4134

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor, ofschoon
voorloopig slechts één spoor is gelegd.
Voor de overspanning van 150 M. bedraagt

de lengte der hoofdliggers.....157. M.

en de lengte, gemeten tusschen de assen

der eindverticalen.......154.40 »

-ocr page 47-



		35

		de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is.........9.26 M. de wijdte der brug tusschen de leuningen bedraagt..........8. de spoorbaan ligt op deze overspanning waterpas met het bovenvlak op. . . 17.30 » -f A.P. de onderkant der overspanning ligt op 16. » » » De benedenranden van de hoofdliggers zijn recht, de bovenranden hebben den parabool vorm. De liggers zijn hoog aan de uiteinden .... 8.06 M. en in het midden..........20.21 » De opening van 150 M. wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen, ieder breed 1.80 M., door verticalen en diagonalen aan elkander verbonden zijn. Elke hoofdligger is een balk met vertica- len en getrokken diagonalen van do derde orde. De onderlinge afstand der verticalen bedraagt voor deze en de andere overspanningen 4 M. De randen van de hoofdliggers bestaan uit horizontale pla- ten, waaraan met hoekijzers twee verticale platen van dub- bele dikte, hoog 1.04 M., op een onderlingen afstand van 1.06 M., geklonken zijn; de dikte der enkele platen is 15 m.M. De diagonalen bestaan uit opeengeklonken strooken en lig- gen in het vlak van de staande randplaten, waaraan zij met dubbele koppelplaten verbonden zijn. De verticalen, samengesteld uit plaat- en hoekijzer, ver- toonen in horizontale doorsnede den dubbelen T- vorm , zij zijn tusschen de staande randplaten besloten en daaraan bevestigd. De wanden van deze overspanning zijn bij de verticalen aan de bovenzijde voorzien van dwarskoppelingen, bestaande uit een traliewand van plaat* en hoekijzer, waarvan de hoogte afhankelijk is van die der verticalen; op de dwars- koppelingen is, in de lengteas van de brug, een ligger van den 3«

-ocr page 48-



		36

		T-vorm aangebracht, dienende tot dracht van de na te mei- den windkruisen; aan de onderzijde zijn de wanden gekop- peld door de dwarsdragers, uit plaat- en hockstaal samen- gesteld. De dwarsdragers zijn hoog 0.90 M. en met hoekstalen aan de opstaande randplaten en de verticalen bevestigd. Tusschen de dwarsdragers zijn de stalen langsliggers, lang 8.20 M., aangebracht, zij hebben een hoogte van 0.40 M. en liggen op afstanden van 0.90 M. en 2.70 M. ter weers- zijden van de as der brug; aan de dwarsdragers zijn zij be- vestigd door hoekstalen en horizontale platen , die door de platen van de dwarsliggers gaande, de randen van twee opvolgende langsdragers verbinden. Tegen de boven- en de benedenranden der hoofdliggers zijn stalen windkruisen aangebracht. Op de langsdragers rusten de greenenhouten dwarsliggers waarop de spoorstaven bevestigd zijn. Tusschen de spoorstaven is een geribd plaatijzeren- en ter weerszijde van het spoor een eikenhouten dek aangebracht; bovendien zijn langs de binnenzijden van de brug verhoogde voetpaden gemaakt. Voor de overspanning van 80 M. bedraagt de lengte der hoofdliggers........85.50 M. die gemeten tusschen de assen der eind-verti- calen..............83.50 » de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is...............8.86 » de wijdte der brug, gemeten tusschen de leunin- gen, bedraagt...........8. » De spoorbaan ligt op deze overspanning onder een hel- ling van 120 op 1. De onder- en bovenranden der hoofdliggers zijn recht en evenwijdig. De liggers zijn 8 M. hoog, gemeten tusschen de randplaten; de geheele hoogte in het midden is 8.18 M.

-ocr page 49-



		37

		Deze opening wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer waarvan de randen, ieder breed 1.20 M., door verticalen en diagonalen aan elkander verbonden zijn, zoodat elke ligger een balk is met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde. De bovenbouw is in hoofdzaak van gelijke samenstel- ling als die voor de opening van 150 M., met uitzondering dat de opstaande platen, die aan de boven en benedenran- den bevestigd zijn, een hoogte hebben van 0.70 M., terwijl de onderlinge afstand dier platen, midden op midden, 0.63 M. bedraagt. Voor de overspanningen van 57 M. is: de lengte der hoofdliggers........60.50 M. die tusschen de assen der eindverticalen . . . 59.50 » de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is...............8.734 « de wijdte der brug, gemeten tusschen de leuningen, is dezelfde als bij de andere overspanningen. De spoorbaan ligt op deze overspanningen onder een helling van 120 op 1. De onder- en bovenranden der hoofdliggers zijn recht en evenwijdig; zij zijn, gemeten tusschen de randplaten, 8 M. hoog, de geheele hoogte in het midden is 8.08 M. De samenstelling van de hoofdliggers en van de overige gedeelten dezer overspanningen komt nagenoeg overeen met die van de opening van 80 M., met dit onderscheid, dat de beide randen der hoofdliggers hier een breedte hebben van 1 M., dat de opstaande platen, die aan de boven- en benedenranden bevestigd zijn, hier een hoogte hebben van 0.60 M. en uit één dikte van 17 m.M. bestaan, terwijl bovendien de onderlinge afstand dier platen, midden op midden, 0.517 M. bedraagt. Bij deze overspanningen zijn de windkruisen van getrokken ijzer. De onderranden der hoofdliggers van alle overspanningen rusten aan de uiteinden op stalen stoelen, die in het midden

-ocr page 50-

een draaiende beweging toelaten, aan de eene zijde zijn zij
in den hardsteen bevestigd en aan de andere zijde rusten de
onderkanten op stalen rollen, dragende op in den hardsteen
ingelaten stalen platen.

Bij iedere overspanning is in liet gelegde spoor eene com-
pensatie-inricliting van staal gemaakt.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver-
werkt :


		IJzEl	t.		Staal.	Loop.	Meskant bezaaod Hout.
OMSCHRIJVING.
	GE-	OE-	OE-	QE-	OETEOK-	GE-		EIKEN.	OREE-
	TROKKEN.	SMEED.	RIÜI).	OOTEN.	KEN.	HAMEK1).		NEN.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M\'.	M\\
Een overspanning van 150 M.	2027468	1420	8418	3528	127592	81727	1300	50.706	37.700
» idem » 80 »	59790C	869	4595	1446	55119	32825	572	27.569	20.578
Zeven overspanningen van
	1764140	3325	22764	8358	2G7239	62902	1603	138.723	168
Compensatie-inrichtingen .		171				622	50
		20270		10491				13.360
		672						230.358
Totaal. . .	4389514	2C727	35777	23823	449950	178076	3525	226.278

De onderbouw werd uitgevoerd volgens bestek N°. 51, de
bovenbouw volgens bestek N°. 224.

De werken omschreven in bestek N°. 51 werden aangevangen
in het begin van 1863 en opgeleverd in April 1867, die vol-
gens bestek N°. 224 zijn in den aanvang van 1866 begonnen,
en den l^8ten April 1868 opgeleverd, terwijl de beproeving den
25^stcn en 28^8teu Mei d. a. v. plaats had.

Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van
onteigening, grondboringen, rivierverbeleringen, spoorstaven
met toebehooren en buitengewoon toezicht, hebben de uitga-
ven bedragen:

-ocr page 51-

voor den onderbouw......../ 752.993.

» . bovenbouw.........1.825.628.

Totaal . . f 2.578.621.
dus per strekkende M......... 3847.

Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uitvoering
had plaats onder leiding van den Eerstaanwezend Ingenieur
der Staatsspoorwegen, thans Hoofdingenieur van den Water-
staat G. van Diesen en van de Ingenieurs J. D. Evers, thans
Eerstaanwezend Ingenieur der Staatsspoorwegen te Hoorn en
J. Rouppe van der Voort.

De aannemer van den onderbouw was de heer P. Quant
te Amsterdam, terwijl die van den bovenbouw was de heer
J. G. Harkort te Harkorten in Westfalen.

Brug over de Waal bij Bommel in den Staatsspoorweg van
Utrecht naar Bokstel.

Plaat VI.

De brug bij Bommel heeft elf openingen, waarvan drie
elk wijd 120 M. en acht elk wijd 57 M.

De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt:
van den voorkant van het rechterlandhoofd

tot de lengteas van pijler I, gemeten op


>	.	.	59.	M.
: die van	pijler	II	61. -	»
n n	ii	III	61.	«
*H II*	ii	IV	61.	n
u »	n	V	61.	n
*II II*	H igen	VI	61.	n
Overbren		364.	M.

12.75 M. A.P. . .

III »

IV *
V »

-ocr page 52-



		40

		Overgebracht . . . 364. M. van de lengleas van pijler VI lot die van pijler VII 61. « n « VII * « * VIII 62.50 ,, ii n n ii i> VIII h ii u u IX 127. h h n n v » IX n n ii ii X 127. ii ii » ii H ii X * den voorkant van het linkeiiandhoofd.......... 123.308 , Lengte tusschen de landlioofden..... 864.808 M. Do afstand van den voorkant van het rechter- landhoofd tot de achtereinden van de hoofd- liggers bedraagt.......... 1.750 » en die van het linkerlandhoofd...... 3.327 » Totale lengte der brug . . 869.885 M.

		Samenstelling van den onderbomv. Do onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De landhoofden en pijlers zijn gefundeerd op beton, ge- dragon door heipalen binnen omkistingen van dampalen. De pijlers zijn opgetrokken van metselwerk in gebakken steen; hun koppen en die van het linkerlandhoofd, zijn, tot de hoogte van 9.50 M. -f- A.P., als ijsbrekers afgewerkt en gedekt met hardsteen. De dagzijden van het rechterlandhoofd en de pijlers I tot en met VII zijn, van 4 M. AP., rondom met hardsteen bekleed, terwijl verder ook de ijsbrekers met gehouwen steen zijn opgezet. De pijlers VIII, IX en X en het voorste gedeelte van het linkerlandhoofd zijn geheel met hardsteen bekleed , terwijl alle pijlers en de landhoofden met doorgaande hardsteenen lijsten gedekt zijn, die bij de laatsten ook over de vleugelmuren doorloopen.

-ocr page 53-

Langs den voorkant van het rechterlandhoofd, rondom
pijler VIII en vóór het linkerlandhoofd zijn bevloeringen
gemaakt, als steenglooiing afgewerkt.

Rondom de pijlers VII, VIII, IX en X en langs den voor-
kant van het linkerlandhoofd zijn rijzen stukken gezonken
en daarop steenstortingen aangebracht onder glooiingen van
5 op 1.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:

Heipalen.

R 

S 3

B 1

^w <

E 5

y ^m

B 5

O
H
H

Metselw

EEK

i s

N -

§ i

O M

O 2 fc

£ > W

B 1

02 ^N

a
w

H
O

Gegoten uzeb.

< s

2 P

« u <o

« O

g (-

O 00

Puin.

OMSC\'HRIJ

VING.

i y.

uwe,

o a a

- -
b * a

^J m ^B

s, g -

O
31

M\'.

M³.

BI³.

M³.

M².

KG.

M³.

Rechterlandlx

>ofd 4713

158

1086

2059

179

1115

4054

960

Pijler I

. 2543

524

717

303

2287

» II .

. . 3339

116

494

735

307

2287

» III .

. 2773

524

764

312

2427

» IV .

. 2488

524

780

316

2481

» V .

. 236C

524

808

321

2495

» VI .

. 2GGÖ

526

827

325

2039

» VII .

. 28G3

162

791

854

329

159

2776

205

1037

300

» VIII.

. 11132

361

3090

2989

1225

807

10507

570

1023

1853

1168

» IX .

. 7593

279

1870

1951

982

8013

2009

2983

460

» X .

. 7772

283

1864

1932

982

8518

26G3

3146

460

Linkerlandhoc

fd 11485

543

5263

4095

807

175

5990

490

826

1470

1133

Te zamo

u . G1733

2268

17080

18511

6388

159

2097

55074

2020

6726

10489

3521

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor.

Voor de overspanningen van 120 M. bedraagt de lengte

der hoofdliggers........126.27 M.

en de lengte, gemeten tusschen de assen

der eindverticalen,.......124.30

de afstand tusschen de lengteassen der

hoofdliggers is........ 5.25 »

-ocr page 54-



		42

		de breedte der brug gemeten tusschen de verticalen bedraagt...... 4.50 M. de spoorbaan ligt waterpas en met het bovenvlak op......... 18.08 . A.P. terwijl de onderkanten dezer overspannin- gen liggen op........ 17. » * » De benedenranden van de hoofdliggers zijn recht, de bovenranden zijn cirkelvormig gebogen. De breedte van iederen rand bedraagt 1.30 M. De liggers zijn aan de uiteinden hoog . 7.32 M. en in het midden . . . 13.40 Elke opening van 120 M. wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen door diagonalen en verticalen aan elkander verbonden zijn, zoodat het geheel een stelsel van de tweede orde met getrokken diagonalen en met vertikalen vormt. De onderlinge afstand der verticalen bedraagt 4.55 M. De randen van de hoofdliggers bestaan uit horizontale platen, waaraan met hoekijzers twee verticale platen van dubbele dikte, hoog 0.81 M., geklonken zijn, iedere enkele plaat heeft een dikte van 15 mM.; de onderlinge afstand der verticale platen, midden op midden, bedraagt 0.72 M. De diagonalen bestaan uit opeen geklonken platen en liggen in het vlak van de verticale randplaten, waaraan zij dubbel gekoppeld zijn. De verticalen samengesteld uit plaat- en hoekijzer, vertoo- nen in horizontale doorsnede den dubbelen T-vorm en zijn tusschen de verticale randplaten besloten en daaraan be- vestigd. De koppeling van de beide hoofdliggers van iedere over- spanning is verkregen door de verbinding van de randen en overeenkomstige verticalen. Zij heeft plaats voor de beneden- randen en verticalen door middel van de dwarsdragers der brug, en voor de bovenranden door een samenstel van plaat»

-ocr page 55-



		43

		en hoekijzer, waarvan de hoogte afhangt van de lengte der verticalen. De boven- en benedenranden zijn bovendien in horizontalen zin verbonden door windkruisen van plaat- en hoekstaal. De dwarsdragers uit plaat- en hoekstaal samengesteld, zijn hoog 0,54 M., en met hoekstalen aan de verticale rand- platon en aan de verticalen zolven bevestigd. Tusschen de dwarsdragers zijn stalen langsdragers, hoog 0.44 M., op afstanden van 0.75 M. ter weerszijden van de lengteas van den bovenbouw onder de spoorstaven geplaatst. De langsdragers zijn aan de dwarsdragers bevestigd met hoekstalen en met twee horizontale platen, waarvan de een over den bovenrand en de andere door de staande plaat van iederen dwarsdrager gaat. Op de stalen langsdragers rusten de greenenhouten dwars- liggers waarop de spoorstaven bevestigd zijn. Tusschen de spoorstaven en ter weerszijde van het spoor ligt een dek van geribd plaatijzer, terwijl bovendien langs de binnenkanten van de brugbalken, verhoogde houten voet- paden zijn gemaakt. Voor de overspanningen van 57 M. bedraagt de lengte der hoofdliggers........60.50 M. en de lengte gemeten tusschen de assen der eindverticalen.......59.65 » de afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is........ 4.80 » de wijdte der brug gemeten tusschen de verticalen is....... 4.50 » de spoorbanen liggen op deze overspanningen onder een helling van 140 op 1. De boven- en de benedenranden der hoofdliggers, ieder breed 0.57 M., zijn recht, evenwijdig en aan elkander verbonden door verticalen en getrokken diagonalen; het geheel vormt een stelsel van de tweede orde.

-ocr page 56-



		44

		De liggers zijn hoog 7.22 M. gemeten tusschen de rand- platen; de geheelo hoogte in liet midden is 7.30 M. De onderlinge afstand der verticalen bedraagt 3.475 M. De samenstelling van den bovenbouw dezer overspanningen komt in hoofdzaak overeen met die der brugvakken van 120 M. wijdte, uitgezonderd evenwel dat hier de verticale randplaten, uit één dikte bestaan. Die dikte is 14 m.M., bij een hoogte van 0.42 M. terwijl de onderlinge afstand dier platen, midden op midden, 0.314 M. bedraagt. De dwarsdragers zijn hoog 0.54 M. en de langsliggers 0.45 M., beiden zijn van getrokken ijzer. De bevestiging van de dwars- en de langsliggers geschiedt hier op dezelfde wijze als bij de overspanningen van 120 M. De bovenkoppelingen bestaan uit een boven- en een onder- ligger van plaat- en hoekijzer, onderling verbonden door kruisen van hoekijzer. De boven- en benedenwindUruisen zijn uit plaat- en hoekijzer samengesteld. De onderranden van alle hoofdliggers zijn aan de uiteinden bevestigd op stoelen, rustende op assen. Deze liggen in onderstoelen, die aan het eene einde der hoofdliggers op draagsteenen bevestigd zijn, en aan het andere einde steu- nen op rollen, rustende op glijdplaten in de draagsteenen ingelaten. Voor de bruggen van 120 M. opening zijn deze inrichtingen van staal en gesmeed ijzer, voor die van 57 M. geheel van gesmeed ijzer. Tusschen iedere twee overspanningen zijn, in het gelegde spoor, compensatie-inrichtingen van staal gemaakt. Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden verwerkt:

-ocr page 57-


OMSCHRIJVING.		IJzer.		Staal.	Lood.	Meskant bezaagd hout.
GETHOK- KEN.	QE- GEGO- SMEED. TEN.	GERIBD.	GETROK- KEN.	GEHA- MERD.	EIKEN.	GREENEN
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M³.	M³.
3 overspanningeneik van 120 M.	2201790	17085	687	29652	134067	66282	1428	35.841	97.500
8 » , » 57 »	125305G	4504	880	37976		30896	808	45.776	124.
Compensatie-inrichtingen . .		231				898
	21433	7017	7221	...				4.879
	723	39

Totaal ....	3477002	2887G	8788	67628	134067	98076	2236	86.496	221.500

De onderbouw werd uitgevoerd volgens beslek N°. 154, de
bovenbouw volgens bestek N°. 300.

De werken omschreven in bestek N°. 154 werden aange-
gevangen in December 1864 en opgeleverd den l^en Septem-
ber 1868, die volgens bestek N°. 300 zijn in Juli 1867 be-
gonnen en waren in September 1869 gereed; de beproeving
der brug had plaats op den 4^C" October 1869.

Ter voltooiing der brug zijn van Juni 1869 tot Juli 1870
nog eenige werken, volgens bestek N°. 388, uitgevoerd,

Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van
onteigening, grondboringen, rivierverbeteringen, spoorstaven
met toebehooren, en buitengewoon toezicht, hebben de uit-
gaven bedragen:

voor den onderbouw.......f 1,746,642.

en * n bovenbouw.......« 1,068,274.

Totaal . . . f 2,814,916.
de kosten per strekkende meter zijn dus . » 3236.

Het ontwerp der brug werd opgemaakt en de uitvoering
had plaats onder de leiding van den Eerstaanwezend Inge-
nieur der Staatsspoorwegen, thans Hoofdingenieur van den
Waterstaat G. van Diesen en van de Ingenieurs Dr. E. F. van

-ocr page 58-



		46

		Dissel, tegenwoordig Ingenieur van het Hoogheemraadschap van Rijnland, en J. M. ïelders, thans hoogleeraar aan de Polytechnische school te Delft. De aannemers van den onderbouw waren de Heeren R. G. Murinan te Geldermalsen en G. van Thiel te Rossum; het maken van den bovenbouw werd aangenomen door den Heer J. G. Harkort te Harkorten in VVestfalen.

		Brug over de Maas bij Crevecoeur in den Staatsspoorweg van Utrecht naar Bokstel.

		Plaat VII.

		De rivier de Maas voert dikwijls weinig water af, maar kan niet zelden in korten tijd sterk zwellen, zoodat bij de overbrugging hiermede rekening moest worden gehouden. Van daar dat één groote overspanning over het eigenlijke rivierbed gaat en de tien kleinere op de uiterwaarden zijn gelegen. Van de overbrugging heeft men gebruik gemaakt om een bocht, die de rivier maakt, af te snijden. Van de elf openingen dezer brug, is één wijd 100 M, elk der tien overigen 57 M. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt:

-ocr page 59-

Van den voorkant van het rechterlandhoofd
tot de lengteas van pijler I gemeten op 6.87 M. A.P. 59.11 M.


I tot die	van pijler II	61.195 .
II	n	i	n	111	61.145 ,
III	1	i	»	IV	61.095 .
IV	n	*	»	V	61.045 .
V	n	»	ti	VI	62.085 .
VI	m	H	*	VII	106.15 .
VII .	%	n	71	vin	62.075 .
VIII .	n	n	w	IX	61.015 .
IX .	1	1	ff	X	61.045 »
X	den	voorkant
, op 8.58 M.		A.P.		59.03 ,
hoofden					714.99 M

van

Lengte tusschen de landhoofden

De afstand van de voorkanten der land-
hoofden tot de achtereinden der hoofdliggers
bedraagt 2 X 1.75......... 3.50

Totale lengte der brug . . 718.49 M.

Samenstelling van den onderbouw.

De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De land-
hoofden en pijlers zijn gefundeerd op beton, binnen omkis-
tingen van dampalen.

De pijlers en landhoofden zijn opgetrokken van metsel-
werk in gebakken steen, terwijl de koppen der pijlers tot de
hoogte van 6.50 M. A.P. tot ijsbrekers afgewerkt en van
hardsteen zijn.

Van de landhoofden en de landpijlers zijn de dagzijden
gedeeltelijk met hardsteen en moëllons piqués bekleed.

De pijlers VI en VII zijn geheel met hardsteen bekleed.

Alle pijlers en de landhoofden zijn met doorgaande hard-

-ocr page 60-

steenen lijsten en borstweringen gedekt, die bij de landhoof-
den ook over de vleugelmuren doorloopen.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:

* 1
rd W

" W

1 B w

w ?. ri

5 fc
< w
a u
3 H

K w \'.

OMSCHRIJVING.

.*> ni 2 "i N

/ « f. 4 S > g

S O S5 S o JhIK

H S H
O ° ö
O
H

w
H

WW*

ö « E

t> w

E ^B 3 Sf © « 8 »

on SS P* /.

H O |_______

2052

1120
1280
1316
1296

tl³.
816

hst
113
135
1511
180
1152
1152
188
174
162
106

KG.

1167
1488
1485
1488
1485
1488
4908
4912
1485
1488
1485
971

M\'.

M-\'.

M\'.
63
68
58
58
58
58
2IIII
200
58
58
58
60

M\'.
691
li\'.IT
897
897
897
897
1215
1215
897
897
897
500

M\'.
llll
190
194
197
200
202
579
583
205
201
200
102

Jl\'

M-\'

Bechterlandhoofd.
Pijler I . . . .

II ... .

III . . .
IV. . . .

V . . . .

VI ... .

VII .. .

VIII . . .

IX . . .

X . . . .
Linkerlandhoofd .

26
53

58
68
66

176
176

1345
1346

1351
1352

75
71
68
19

Totaal

987

7064

6797

6624 2963

2691

572

23850

2703

952

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor.
Voor de overspanning van 100 M. be-

draagt de lengte der hoofdliggers. . . 106. M.
en die gemeten tusschen de assen der

eindverticalen.........104.02 »

de afstand tusschen de lengteassen der

hoofdliggers is.........5.10 «

de breedte der brug gemeten tusschen de

verticalen..........4.50 »

de spoorbaan ligt op deze overspanning

waterpas met het bovenvlak op . . . 12.50 r, -f A.P.
de onderkant der overspanning ligt op . 11. » » »

-ocr page 61-



		49

		De benedenranden van de hoofdliggers zijri recht, de bo- venranden hebben den vorm van een cirkelboog. De liggers zijn aan de uiteinden hoog . . . 7.274 M. en in het midden...........12.825 De opening van 100 M. wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer; bij ieder zijn de beide randen breed 1.04 M. en door verticalen en diagonalen aan elkander verbonden; het geheel vormt een brugbalk met verticalen en getrokken schoren van de tweede orde. De onderlinge afstand der verticalen bedraagt 4.46 M. De randen der hoofdliggers bestaan uit horizontale pla- ten, waaraan met hoekijzers twee verticale platen van dubbele dikte, hoog 0.70 M., geklonken zijn; de dikte dei- enkele platen is 12 m.M., de onderlinge afstand der verticale platen, midden op midden, bedraagt 0.624 M. De diagonalen bestaan uit opeen geklonken platen en lig- gen in het vlak van de verticale randplaten, waaraan zij verbonden zijn. De verticalen vertoonen in horizontale doorsnede den dub- belen T-vorm en zijn samengesteld uit plaat- en hoekijzer, zij zijn tusschen de verticale randplaten besloten en daaraan bevestigd. De koppeling van de beide hoofdliggers is verkregen door de verbinding der overeenkomstige verticalen en randen. Zij heeft plaats aan de benedenzijden der verticalen en aan de benedenranden door middel van de dwarsdragers der brug, en aan de bovenzijden der verticalen door dwarskoppelingen, beslaande uit een boven- en een onderligger, de eerste van den dubbelen T-, de laatste van den T-vorm, samengesteld uit plaat- en hoekijzer, verbonden door een kruis van hoek- ijzer; de hoogte der dwarskoppelingen hangt af van de lengte der verticalen. Zoowel de boven- als de benedenranden zijn bovendien in horizontalen zin onderling verbonden door windkruisen,

-ocr page 62-



		50

		waarvan de ondersten van plaat- en hoekstaal, de bovensten van getrokken ijzer zijn. De dwarsdragers, uit plaat-en hoekstaal samengesteld, zijn boog 0.71 M. en met hoekstalen aan de opstaande randplaten en de verticalen bevestigd. Tusschen de dwarsdragers zijn stalen langs]iggers aange- bracht; zij hebben een hoogte van 0.52 M. en zijn op af- standen van 0.75 M. ter weerszijde der lengteas van den bovenbouw onder de spoorstaven geplaatst. De langsliggers zijn aan de dwarsdragers bevestigd door hoekstalen en hoekijzers en met twee horizontale platen, waarvan de een over den bovenrand en de andere door de staande plaat van eiken dwarsdrager gaat. Op de stalen langsliggers rusten de greenenhouten dwars- liggers, waarop de spoorstaven bevestigd zijn. Tusschen de spoorstaven en ter weerszijden van het spoor ligt een dek van geribd plaatijzer, terwijl bovendien langs de binnenkanten der brugbalken, verhoogde voetpaden zijn gemaakt, die op kanaalijzers rusten. Voor de overspanningen van 57 M. bedraagt de lengte der hoofdliggers.........60.50 M. en die, gemeten tusschen de assen der eind- verticalen .............59.65 » de afstand tusschen de lengteassen der hoofdlig- ger.s is.............4.80 « de breedte der overspanningen genieten tusschen de verticalen...........4.50 * De spoorbaan ligt van het rechterlandhoofd tot het hart van pijler VI onder een helling van 125 op 1, en van het hart van pijler VII tot het linkerlandhoofd onder een helling van 200 op 1. De boven- en benedenranden der hoofdliggers zijn recht en evenwijdig. Zij zijn aan elkander verbonden door verti- calen en diagonalen, zoodanig dat het geheel een balk vormt

-ocr page 63-



		51

		met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde. De breedte der randen bedraagt 0.52 M. De liggers zijn hoog 7.22 M., genieten tusschen de rand- platen, de buitenwerksche hoogte in het midden is 7.305 M. De onderlinge afstand der verticalen en dwarsdragers is 3.475 M. De samenstelling van den bovenbouw dezer overspanningen komt in hoofdzaak overeen met die van het brug vak van 100 M., behalve dat de opstaande platen , die aan de boven- en de benedenranden geklonken zijn , hier slechts uit één dikte van 15 m.M. bestaan en een hoogte hebben van 0.46 M. terwijl de onderlinge afstand dier platen, midden op midden, 0,315 M. is. De dwarsdragers, hoog 0.75 M., en de langsdragers, hoog 0.52 M., zijn beide van getrokken ijzer en bevestigd op de- zelfde wijze als bij de overspanning van 100 M. De bovenkoppelingcn bestaan uit een boven- en een onder- ligger van den T-vorin, van plaat- en hoekijzer, onderling verbonden door kruisen van lioekijzer. De boven- en benedenwindkruisen zijn uit plaat- en hoek- ijzer samengesteld. De onderranden der hoofdliggers van alle oversp.mningen rusten aan de uiteinden op stalen stoelen, die in het mid- den een draaiende beweging toelaten; aan de eene zijde zijn deze laatsten op hardsteen bevestigd, aan de andere zijde rusten zij op stalen rollen, dragende op in den hardsteen ingelaten stalen platen. Bij iedere overspanning zijn in het gelegde spoor compen- satie-inrichtingen van staal gemaakt. Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden verwerkt :

		*«

-ocr page 64-


				Meskant
	IJzer.	Staal.		BEZAAGD HOUT.
OMSCHRIJVING.	GETROK- KEN.	GE- SMEED	GEGO- TEN.	GE- RIBD.	GE- TBOK- ^ÖEHA_KEN. ^MEKD\'	Loo	EIKEN.	GREE- NEN.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M».	M¹.
Eén overspanning van 100 M.	468892	4711	271	8065	34785	17285	74	9.800	11.700
Tien » elk » 57 »	1673460	5400	8030	46360		31180	300	5B.-	66.
Compensatie-toestellen . . .	26	148				771	9
		20791	3183						6.720
Ladders........		383
Totaal . . .	2142378	31433	11484	54415	34785	49236	383	64.800	84.420

De onderbouw werd uitgevoerd volgens bestek N°. 310,
de bovenbouw volgens bestek N°. 348.

De werken omschreven in bestek N°. 310 werden aan-
gevangen in September 1867 en opgeleverd den l^en Augus-
tus 1869; die van bestek N°. 348 werden in Juli 1868
begonnen en waren in het laatst van Juli 1870 gereed,
terwijl de beproeving plaats had den 16^eu Augustus d. a. v.

Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van
onteigening, grondboring, rivierverbeteringen, spoorstaven
met hun toebehooren en die van buitengewoon toezicht heb-
ben de uitgaven bedragen f 1,116017 waarvan voor den
onderbouw /\'569,206 en voor den bovenbouw /\'546,811 of
per strekkende meter f 1553..

Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uit-
voering had plaats onder de leiding van den Eerstaanwezend
Ingenieur der Staatspoorwegen, thans Hoofdingenieur van
den Waterstaat G. van Diesen en de Ingenieurs H. Nierstrasz
thans Ingenieur Chef van weg, werken en mouvement bij
de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij, J. Rouppe
van der Voort en Jhr. J. E. de Savornin Lohman.

De aannemer van den onderbouw was de Heer R. van
der Vlugt Jr. te Warmond; de bovenbouw werd by onderhand»

-ocr page 65-



		53

		scho overeenkomst aangenomen door den Heer J. van de Wall Bake te Utrecht.

		Brug over het Hollandsch Diep rij Moerdijk in den Staats- spoorweg van Rotterdam naar Breda.

		Plaat VIII.

		Het Hollandsch Diep, dat een deel uitmaakt van de grens- scheiding tusschen de provinciën Zuid-Holland en Noord- Brabant, is een zeearm, waarin het water zeer onstuimig kan zijn. Beoosten de brug staat het in onmiddellijke verbinding met de, in 1421 ontstane watervlakte, genaamd de Biesbosch en door deze met de rivier de Oude Merwede ook enkel Merwede geheeten, welke het water van de Waal langs Dordrecht en Rotterdam naar zee voert. Daar deze weg langer is dan die door Biesbosch en Hol- landsch Diep, en het van groot belang voor de omliggende landen is, het water van de Waal en dus ook van de Mer- wede, spoedig te kunnen loozen, is sedert geruimen tijd het maken van een nieuwe ruime rivier, de Nieuwe Mer- wede geheeten, in uitvoering, dwars door de Biesbosch,

-ocr page 66-



		54

		uitmondende in het Hollandsen Diep. Aan de brug is een lengte gegeven moeten worden die haar, in dit opzicht, merkwaardig maakt onder de Nederlandsche spoorwegbrug- gen. Zij telt namelijk veertien openingen, elk wijd 100 M., gemeten op 5.40 M. -f A.P. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het zuiderlandhoofd tot de lengteas van pijler I, gemeten op 5.40 M. -f- A.P. 102.50 M. voor de 13 pijlers, midden op midden gerekend , 105 M..............1260. , van do lengteas van pijler XIII tot den voor- kant van het noordelijk landhoofd, gemeten op 5.40 M. A.P...........102.50 . Lengte tusschen de landhoofden. . 1465. M. De afstand van do voorkanten der landhoofden tot de achtereinden der liggers bedraagt. . . 4.30 Totale lengte der brug. . . 1469.30 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor enkel spoor. Met het oog op de gevormd wordende rivier de Nieuwe Merwedo en do daardoor toenemende diepte, ook ter plaatse waar de pijlers I, II en III zijn gebouwd, zoowel als tengevolge van de resultaten dor grondboringen, heeft men het noodig geoordeeld, die pijlers te fundeeren met behulp van luchtdruk, op diepten van 22 M. en 18 M. onder A.P. De fundeering van ieder dier pijlers beslaat in hoofdzaak uit een ijzeren werkkamer gevuld met metselwerk, een plaat- ijzeren mantel, gedeeltelijk dienende tot bekleeding van het pijlerfundament, het pijlerfundament van metselwerk in ge-

-ocr page 67-



		55

		bakken steen en beton, en den eigenlijken pijler van metsel- werk in gebakken steen met eene bekleeding van hardsteen. De overige pijlers en landhoofden zijn gefundeerd op beton, gedragen door heipalen, binnen omkistingen van dampalen. Deze pijlers en de landhoofden zijn evenals de pijlers I, II en III, allen opgetrokken van metselwerk in gebakken steen; de pijlers zijn geheel en de landhoofden gedeeltelijk met hardsteen bekleed. Lijsten, draag* en deksteenen zijn van hardsteen. Rondom de pijlers zijn rijzenstukken gezonken en daar- op steenstortingen aangebracht. Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende mate- rialen verwerkt:

-ocr page 68-


			o	t-	o	t»
\\Tn.T.BI!IO,T.S H3	E	i	Cl		1
ISVTIVa	3	t£>	i-i	**	s
			Cl
		*K	CO	t-	m
HUISHNIZ NHZrlJI	*	3	co	O) in	i
				w
					ii
aooi	6	1	1	<* co	i
			a	<M
			o		O
-ii:ijom aooji	M	1	o co	¹	350
,\' aaansao		IS	i-O	o	o
[ Na aaaas	M	§	co	o co	i
	-isv.vavoao		*
	\| \'naxooao		1	i	s co	600


Q i
*"^H	aaausao		1	1	oo	i
				Cl	c4
			q.			3
	NaHHoaiao		w	1	1	°o
		\'-D			O
		CO			co
			co	co
NüsisaavH	S	3	30	CO	§
				**
Kaais sairavaso
m	M	1	aO -*	o m	1
xaaAnasxapj
			o	ta
		co	B"		co
NOiag	a	2	o	eo <*	2
iQOHsania	.		1	o o	§
aovvzaa xNVHaaiA	a			ei	3
xaoHNaKaaao				o	§
aovvzaa xnvHaaiA	M			00	i
iflOHKaNKaa				O	§
aovvzaa XNVxaai\\	M		1	có	I
"Naivawva hooa
iflOHMaNKaa			o		1
Ka -N3Naaao aowzag		CN		.»
				in	05
			o	o	"j
\'iraivjiaH	a		co		?
		co	iH
VING.		g a	B		1
		I	den	Tot
1		i-r	15	o
m			co	A
9		s		T3
o
	:pp		a
			Ph	K	A

-ocr page 69-



		57

		Samenstelling van den bovenbouiv. De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor, zijn as valt samen met die der brug. De lengte van iederen hoofdligger be- draagt............104.30 M. De lentge van iederen hoofdligger ge- meten tusschen de eindverticalen is . . 103.25 » De breedte der brug tusschen de verti- calen is...........4.50 » de afstand tusschen de lengteassen der beide hoofdliggers bedraagt .... 4.98 » de spoorbaan ligt waterpas en met het bovenvlak ter hoogte van .... 6.89 » -\\- A.P. de onderkant van den bovenbouw ligt op 6.13 » » * De hoofdliggers zijn van getrokken ijzer. De boven- en onderranden zijn door schoren en stijlen zoodanig aan elkander verbonden dat het geheel een brugbalk vormt met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde, waarin de vakken een lengte hebben van 4.10 M., met uitzondering der beide eindvakken die slechts 0.75 M. lang zijn. De bovenranden van de hoofdliggers hebben den vorm van een veelhoek, waarvan de hoekpunten gelegen zijn op een cirkelboog, beschreven met een straal van 225 M.; de onder- randen zijn recht; allen zijn 1.01 M. breed. De liggers zijn hoog: in het midden............12.411 M. en aan de einden..........6.283 » De randen der hoofdliggers bestaan uit horizontale platen waaraan met hoekijzers twee staande platen, van dubbele dikte, hoog 0.60 M., geklonken zijn op een afstand, mid-

-ocr page 70-



		58

		den op midden, van 0.522 M.; de dikte der enkele platen is 12.5 m.M. De diagonalen zijn dubbel en bestaan uit opeen geklon- ken platen dik 25 m.M., gelegen in het vlak der verticale randplaten, waaraan zij verbonden zijn. In horizontale doorsnede hebben de verticalen den vorm van twee T\'s. Zij zijn samengesteld uit strooken plaat- en hoek- ijzer; de strooken, welke de steelen der T\'s vormen, zijn in een richting, loodrecht op de lengteas van de brug, door koppelstaafjes aan elkander verbonden. De beide hoofdliggers van iedere overspanning zijn bij de verticalen onderling verbonden, aan den bovenkant door dwarskoppelingen, bestaande uit stempels en schoren van plaat- en hoekijzer, en door verticale kruisen, aan den onder- kant door de stalen dwarsdragers, die het spoor en het brugdek dragen. Bij iedere verticaal bevinden zich twee stempels, de een ter hoogte van 4.85 M. boven de spoorstaven, en de an- der aan het boveneind; daarenboven zijn bij de verticalen N^os. 5, 7, 9, 11 en 13 tusschenstempels aangebracht, ver- sterkt door verticale kruisen, die bij de eind verticalen door een volle plaat vervangen zijn. Van iedere twee hoofdliggers eener overspanning zijn de bovenranden nog gekoppeld door ijzeren, de onderranden door stalen windkruisen. De bovenwindkruisen zijn samen- gesteld uit ongelijkzijdige hoekijzers, de benedenwindkruisen bestaan uit stalen strooken. De dwarsdragers, van plaat- en hoekstaal gemaakt, zijn hoog 0.51 M. en met hoekijzers aan de opstaande randplaten en aan de verticalen bevestigd; zij zijn aan de uiteinden nog versterkt met driehoekige platen, door hoekstalen aan de verticalen verbonden. De stalen langsliggers, hoog 0.41 M., zijn op afstanden van 0.85 M. uit de lengteas der brug, tusschen de dwars-

-ocr page 71-

dragers aangebracht; zij rusten op de benedon-hoekstalen
der dwarsdragers en zijn met hoekijzers aan dezen bevestigd.

Elk paar langsliggers is gekoppeld door horizontale kruisen
van hoekijzers, tegen de dwarsdragers en in het midden der
langsliggers bevestigd. Op de langsliggers rusten de eiken-
houten dwarsliggers, die de rails van het spoor en het ijzeren
brugdek dragen. Over de dwarsdragers zijn, ter weerszijden
van het spoor, houten voetpaden getimmerd.

De onderranden van de hoofdliggers zijn aan de uit-
einden verzwaard, en bevestigd op gesmeed ijzeren stoelen
rustende op stalen assen. Deze assen dragen op onderstoelen,
die op de pijlers rusten. Aan het eene einde dor hoofdliggers
zijn de laatstgenoemden op de pijlers bevestigd, terwijl zij
aan het andere einde dragen op gesmeed stalen rollen, die
op glijdplaten van hetzelfde metaal rusten, en zoodoende
aan de overspanningen de gelegenheid geven om vrij uit
te zetten of in te krimpen.

Bij iedere overspanning zijn in het gelegde spoor compen-
satie-inrichtingen van staal gemaakt.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver-
werkt :


		IJZKB.		Staal.	OOD.	tf H s	Mf.skant bezaaüd hout.
OMSCHRIJVING.
	GETBOK-	GE-	GEGO-	OE-	GETROK-	OE-	l-l	M	EIKEN.	geee-
	KEN.	SMEED.	TEN.	KIBD.	KEN.	SMEED.			NEX.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M».	M³.
Veertien overspanningen,
elk van 100 M. . . .	5648754				465495
Opleggingen.....	--	148447				115532	8119
Corapensatie-inricli tingen		721	770			147	168
Dek, vloer en leuningen.	19600	7784		75582					322.265	161 355
Verf- en herstellingatoe-
	12569	3203	8761
Bijkoniende werken . .	5392	3949	3760				59	242	5.390	-
Totaal . .	56K6315	164104	13291	75582	465495	115679	8346	242	327.655	161.355

-ocr page 72-



		GO

		Met de pijlers, gebouwd volgens bestek N°. 332, werd in het einde van Februari 1868 aangevangen, deze kwamen den 25^eu Augustus 1870 gereed; het maken der landhoofden, over- eenkomstig bestek N°. 411, werd in den loop der maand Maart 1870 begonnen en was don l^en September 1871 afgeloopen. De bovenbouw, omschreven in bestek N°. 367, werd in den aanvang van Januari 1869 begonnen en was 27 Decem- ber 1871 gereed. Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van onteigening, riviervorbeteringen, grondboringen en spoor- staven met klein ijzerwerk, hebben de uitgaven bedragen: voor den onderbouw...../\' 2.407.339 % » bovenbouw......1.470.767 Totaal . . . /\' 3.878.106 dus per M. brug f 2639.. Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uitvoe- ring had plaats onder leiding van eene commissie bestaande uit do Hoofdingenieurs J. A. A. Waldorp en wijlen J. A. Kool en de Eerstaanwezend Ingenieurs N. Th. Michaëlis, nu Directeur voor de Spoorwegen en J. G. van den Bergh, thans Minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid. Laatst- genoomde bestuurde het werk on onder zijn leiding waren daarmede belast, de Ingenieurs F. G. Bako, nu Hoofdinge- nieur van den Provincialen Waterstaat van Noord-Brabant en S. J. Vermaes, tegenwoordig Hoofdingenieur van den Provincialen Waterstaat in Friesland. De werken volgens bestek N°. 332 werden besteed in twee perceelen, waarvan het eerste perceel, het maken van de drie pijlers, te fundeeren met luchtdruk, is aangenomen door de firma E. Gouin et Gie. te Parijs, terwijl van het tweede, het maken der overige pijlers en van de landlioof- den, overeenkomstig bestek N°. 411, aannemers waren de heeren D. & A. V^rolker Lzn. te Sliedrecht.

-ocr page 73-



		61

		Het maken van den bovenbouw werd aangenomen door de heeren Paul van Vlissingen en Dudok van Heel te Amsterdam.

		Brug over de Oude Maas bij Dordrecht in den Staats spoorweg van Rotterdam naar Breda.

		Plaat IX.

		De spoorweg van Rotterdam naar Breda snijdt de rivier de Oude Maas even beneden Dordrecht, waar de scheep- vaartbeweging zeer groot is, omdat alle vaartuigen, die van Dordrecht naar zee gaan of omgekeerd, alsook die welke zich tusschen de Provincie Zeeland en de Noordelijker ge- legen Provinciën bewegen , dien weg moeten volgen. Het was daarbij te voorzien dat ook het spoorwegverkeer over de brug groot zou wezen. Om die redenen zijn in de overbrugging twee draai- bruggen gebouwd, waarvan de grootste gelegen is in het vaarwater voor zee- en diepgaande schepen bestemd, de kleinste daarentegen in dat voor de vaartuigen van minder afmetingen. De brug heeft acht openingen met vier vaste en twee be- weegbare overspanningen, waarvan :

-ocr page 74-



		62

		twee openingen ieder wijd........85. M. twee » » »........60. » eene draaibrug lang 53.64 M. over twee openin- ningen, elk van..........21.06 » eene draaibrug lang 34.78 M. over twee openingen, elk van.............11.445 * De onderlinge afstand der landlioofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het linkerlandhoofd tot de lengteas van pijler 1 op 5.477 M. A.P. . . 25.498 M. van de lengteas van pijler 1 tot die van pijler II 27.533 » i 7i » i) » 11 » » w 111 oö.4i/7 » » > i > III » » t IV 89.645 * *» n » » » IV n n n* n V 18.---- » n n n * b Vjïij» n V118.----** n » VI . . » , VII 66.785 » » » i » » VII tot den voorkant van het rechterlandhoofd op A.P.......63.960

		Lengte tusschen de landhoofden . . . 397.918 M. De afstand van den voorkant van het linkerland- hoofd tot de achtereinden der hoofdliggers be- draagt............. 1.23 die bij het rechterlandhoofd....... 2.68 » Totale lengte der brug.....401.828 M.

		Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De landhoofden en pijler VII zijn gefundeerd op roos- terwerken, gedragen door \'heipalen, het linkerlandhoofd is aan den voorkant en de beide zijden voorzien van dam- planken. De pijlers IV, V en VI zijn gefundeerd op één doorgaand,

-ocr page 75-

onderheid roostervverk, de overige pijlers op beton, gedragen
door heipalen en besloten binnen omkistingen van darapalen.

Landhoofden en pijlers zijn opgetrokken van metselwerk
in gebakken steen; de pijlers zijn met hardsteen bekleed.

Alle lijsten, borstweringen, draag- en deksteenen zijn van
hardsteen.

Langs het linkerlandhoofd en om de pijlers I tot VI
is de bodem der rivier met zinkstukken bezet, verder zijn
om deze pijlers steenstortingen aangebracht.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:

MESKANT BE-
ZAAOD HOUT.

Metselwerk.

IJzer.

OMSCHRIJVING.

a
f»

° M I

5 <
S> pq

< a a

^> m S
H E

KG.
6050

2656

M³.
33

M\'.
159
142
409
593

983

290
173

KG.

908
2138
1418
1968

5044

1668

968

M.
4666
3168
6448

7984

13076

4096

5547

M.\'.

222

383

447

132

10
11

M\'.

320
1123
1383

M\'.

(iOO
410
120
330

2359

500

770

Linkerlandhoofd

Pijler I . .

» II . .

III . .

» IV

I gekoppelde fun-
deering

VI |
» VII . .
Rechterlandhoofd

16
23

Totaal.

44985

8706

1259

170

2826

5191

2809

14272

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor.
De lengte van de hoofdliggers der twee groote overspan-
ningen, gemeten tusschen de assen der eindverticalen be-

-ocr page 76-



		64 draagt............87.64 M. De lengte der hoofdliggers van de twee klei- nere overspanningen, op dezelfde wijze gemeten, is.........64.54 » De groote draaibrug is lang.....53.64 » De kleine » »......34.78 » De afstand der sporen midden op midden is 3.60 De afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers van de vaste overspannin- gen bedraagt . .......8.99 » De spoorbanen liggen over de lengte der brug waterpas met de bovenvlakken op 7.50 » -j- A.P. De benedcnianden van de liggers der vaste bruggen zijn recht; de bovenranden zijn cirkelvormig gebogen. De liggers van alle overspanningen zijn aan de ein- den hoog..............2. M. en in het midden.......... 12.50 » gemeten tusschen de zwaartepunten der randen. Elke opening der vaste bruggen wordt overspannen door twee hoofdliggers van pkiatijzor, waarvan de randen, breed 1.20 M., door verticalen en diagonalen aan elkander ver- bonden zijn. Ieder hootdligger is een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde. De afstand tusschen de verticalen bedraagt bij de overspanningen van 87.64 M........4.375 M. die bij de overspanningen van 64.54 M. ... 4.61 » De randen van de liggers der vaste bruggen bestaan uit horizontale platen, waaraan met hoekijzers twee verticale pla- ten van enkele dikte, hoog 0.60 M., geklonken zijn, voor de groote overspanningen dik 20 m.M., en voor de kleinere 13 m.M., de onderlinge afstand dezer platen bedraagt 0.75 M. De diagonalen bestaan uit strooken plaatijzer, dik 20 m.M. voor de groote, en 13 m.M. voor de kleinere overspanningen.

-ocr page 77-



		65

		Zij liggen met de verticale randplaten in één vlak en zijn met dubbele koppelplaten aan dezen verbonden. De mid- delste diagonalen zijn echter direct tegen de verticale rand- plaat geklonken. De verticalen vertoonen in horizontale doorsnede twee T\'s, ieder samengesteld uit een plaat, waartegen twee hoekijzers geklonken zijn, en onderling verbonden door een stelsel van gekruiste platte staven. Bij de eindverticalen zijn die kruisen vervangen door een volle plaat. De wanden der vaste bruggen zijn bij alle verticalen, behalve bij die aan de einden, aan de bovenzijde gekoppeld door d\\vars- verbindingcn, bestaande uit een boven- en een onderligger, vanden T-vorm, van plaat-en hoekijzer, onderling verbonden door een stelsel van gekruiste hoekijzers; hiervan zijn uitge- zonderd de verbindingen aan de einden, waar de kruisen ver- vangen zijn door volle platen. De hoogte der bovcnkoppelingen hangt at van de lengte der verticalen. In de as der brug is tusschen de dwarskoppelingen een ligger aangebracht. Aan de onderzijde geschiedt de koppeling door stalen dwarsdragers, waarop de vloer der brug rust. Bovendien zijn tusschen de boven- en de benedenranden windkruisen aangebracht, bestaande uit dubbele hoekijzers, die met koppelplaten aan de vanden verbonden zijn. De dwarsdragers, hoog 0.75 M., uit plaat- en hoekstaal samengesteld, zijn bij de verticalen geplaatst, zoodat hun normale afstand voor de groote overspanningen 4.375 M. voor de kleinere 4.61 M. bedraagt, aan de uiteinden zijn echter die afstanden slechts 0.87 M. en 0.71 M. Zij zijn met hoekstalen aan de benedenranden en verticalen bevestigd. De langsdragers, hoog 0.47 M., gevormd uit plaat- en hoek- staal, zijn onder de spoorstaven en tusschen de dwarsdragers aangebracht en met verticale hoekstalen aan deze laatsten verbonden. Tot dwarskoppeling zijn in het midden, tegen de randen, hoekijzers geklonken. s

-ocr page 78-

(50

Op de stalen langsdragers rusten de eikenhouten dwars-
liggers, waarop de spoorstaven bevestigd zijn.

Tusschen de spoorstaven ligt een dek van geribd plaatijzer
en tusschen de spoorbanen een vloer van greenenhoul.

Aan de binnenzijden der brugbalken zijn verhoogde voet-
paden gemaakt.

Bij liet rechterlandhoofd en bij de pijlers II, IV en VI,
rusten de vaste bruggen, door middel van daaraan bevestigde
en aan de onderzijde cirkelvormig uitgeholde stalen kussens,
op gesmeed ijzeren platen, welke aan de bovenzijde zijn afge-
rond en gedragen worden door stalen rollen, die zich bewegen
over gesmeed ijzeren platen in den hardsteen ingelaten, üp de
overige pijlers zijn geen rollen aangebracht en rusten de stalen
platen onmiddelijk op, in den hardsteen ingelaten, gegoten
ijzeren draagkussens.

Voor elke overspanning zijn in de sporen compensatie-toe-
stellen van staal gemaakt, die op de pijlers II, IV en VI
op geslagen ijzeren liggers en bij het rechterlandhoofd op
hardsteen rusten.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende materialen verwerkt:

Heskant

bezaaqd hout.

IJzEB.

Staal.

OMSCHRIJVING.

GETBOK-! GE-
KEN. iSMEED

GETBOK-] GE-

GREE-
NEN.

GE-

EIKEN.

GERIBD.

SMEED. GOTEN.

M\\
58.363
42.598
8.785
5.600
0.830

KG.

106850

2562

12973

KG. KG.

106850

83473

102811 7519

2793

46268

KG.

M\'.

45.496

31.960

2.670

1.950

0.550

KG.
Twee overspanningen, elk

van 87.64 H.....1146241

Twee overspanningen, elk

van \'64.64 M......563105

Een groote dr&aibrug lang

53.64 M.......27138

KG. KG.
2944 \' 20693

15105
6035

3885

3113
46081

2949

33417

9624

31850
80814

794
347

Een kleine draaibrug lang

34.78 M.......76713 ii\'! i,

Compensatie" en oplegtoe-

14386

9293

stellen.......

Totaal. . . 1822490 J 147218

116.176

82.626

56580 I 1141

293134

-ocr page 79-



		67

		De onderbouw werd uitgevoerd volgens bestek N°. 227, de bovenbouw volgens bestek N°. 419. De werken, omschreven in bestek N°. 227, werden aange- vangen in Februari 1866 en opgeleverd in de tweede helft van 1869, die van bestek N°. 419 werden in Maart 1870 begonnen, terwijl de beproeving der brug plaats had 21 October 1872, waarna zij 1 November d. a. v. in exploitatie gegeven is. Met uitzondering van de algemeene onkosten , die van ont- eigening, grondboringen, rivierverbeteringen, spoorstaven met toebehooren en buitengewoon toezicht, hebben de uitgaven bedragen : voor den onderbouw......../\' 927.114. » « bovenbouw........« 648.071. Totaal . . /" 1.575.185. dus per strekkende M. /\' 3920.. Het ontwerp werd opgemaakt en de uitvoering had plaats onder de leiding van den Eerstaanwezend Ingenieur, thans Directeur voor de Staatsspoorwegen N. Th. Michaëlis, en van de ingenieurs A. Simons, en A. K. P. F. R. van Hasselt, thans Administrateur van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaat- schappij. Het bouwen der landhoofden en pijlers met bijbehoorende werken werd aangenomen door den heer L. J. de Borst Verdoorn te Ameide; het maken en stellen van den metalen bovenbouw door de Butterley Company te Alfreton.

		s*

-ocr page 80-



		68

		Brug over de Maas te Gennep in den Spoorweg van Borstel naar Wesel.

		Plaat X.

		Deze brug heeft vijf openingen, ieder wijd 58.50 M., ge meten op 10.80 M. A.P. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het linkerlandhoofd tot de lengteas van pijler I.........61.30 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 63.60 it ii n n II i, » i, III 63.60 n n n ii n h III ii n H ii IV 63.60 * h ii n n ii IV n\' den voorkant van het rechterlandhoofd..........61.30 » Lengte tusschen de landhoofden . . 313.40 M. De afstand van den voorkant der landhoofden tot de achtereinden van de hoofdliggers bedraagt 2 X 1.65 M............3.30 Totale lengte der brug . . . 316.70 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. Één der pijlers werd in de rivier, een oeverpijler, een landpijler en een landhoofd op den linker-, een oeverpijler en een landhoofd daarentegen op den rechter Maasoever ge- bouwd. De pijler, het dichtst aan den linkeroever gelegen, werd

-ocr page 81-

zooveel landwaarts geplaatst, dat een jaagpad, breed 8 M.,
daarvóór kan worden aangelegd.

De oeverpijlers, de landpijler en de landhoofden zijn ge-
fundeerd op beton, besloten binnen dampalenwanden; de
stroompijlor eveneens, doch deze is daarenboven onderheid.

De pijlers en landhoofden zijn opgetrokken van metselwerk
in gebakken steen. De pijlers hebben, over de kussenblokken
gemeten, 4 M. bovenbreedte; hun koppen zijn tot ijsbrekers
afgewerkt.

De dagzijden der landhoofden zijn met moëllons piqués
bekleed; de afrondingen der hoeken, de afdekkingen en de
borstweringen zijn in hardsteen bewerkt.

De stroompijler is geheel met gehouwen steen bekleed.
Van de oever- en landpijlers zijn de dagzijden in moëllons
piqués bewerkt tol de onderkanten der lijsten, die evenals
de koppen, de banden en de afdekkingen bij alle pijlers van
hardsteen zijn.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:


	VlEKKANT BEZAAGD		Metselwerk	GEOALVA-
OMSCHRIJVING.	DENNEN- HOUT VOOR	Beton.	IN	IN	IN	QESMEED
	DAMPALEN.		GEBAKKEN STEEN.	IIAI1I1- 8TEEN.	MOËLLONS PIQUÉS.
	M.	M³.	Ji³.	M³.	M³.	Ka.
Linkerlandhoofd .	1612	560	546	52	60	1544
Pijlers I, II en IV	3713	1361	1326	719	186	5734
Stroompijler III .	2453	607	372	412		1664
Rechterlandhoofd .	1639	489	552	52	61	1544
Totaal . .	9417	3017	2796	1235	307	10486

-ocr page 82-



		70

		Samenstelling van den bovenboutv. De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor, zijn as ligt 3 M. benoorden die der brug. De lengte der hoofdliggers bedraagt voor elke overspanning............62.33 M. en die, gemeten tusschen de assen der opleggingen 61.48 » De lengte van het vlak van oplegging bedraagt voor elke overspanning 0.85 M., de breedte 0.60 M. De wijdte tusschen de verticalen is 4.50 M. en de afstand tusschen den bovenkant der spoorstaven en den onderkant der bovenkoppelingen 5 M. Over hare geheele lengte ligt do brug waterpas en met den bovenkant der spoorstaven op 17.20 M. AP.; de onder- kant van den bovenbouw ligt op 16.28 M. -f AP. De beide randen der hoofdliggers zijn recht en even- wijdig; zij hebben eene breedte van 0.60 M. De afstand tusschen de zwaartepuntslij non van de onder- en bovenranden is in het midden 6.80 M., terwijl de geheele hoogte van de brug diiar 7.036 M. bedraagt. Elke opening wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de beide randen door verticalen en diagonalen aan elkander verbonden zijn. De hoofdliggers zijn balken met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde. De afstand der verticalen onderling is 3.805 M., zoodat elke hoofdligger is verdeeld in zestien vakken. De beide randen der hoofdliggers bestaan ieder uit horizon* tale en twee verticale platen , die met hoekijzers aan elkander geklonken zijn; de onderlinge afstand der verticale platen is 0.27 M., de hoogte bedraagt voor den bovenrand 0.46 M. en voor den benedenrand 0.40 M., de dikte is 15 m.M.

-ocr page 83-



		71

		De diagonalen bestaan uit strooken plaatijzer die tegen de buitenzijden der verticale randplaten geklonken zijn. Ue verticalen, uit plaat- en hoekijzer samengesteld, ver- toonen in horizontale doorsnede den dubbelen T-vorm. Zij zijn aan de staande randplaten geklonken. De brugwanden zijn bij do verticalen van boven gekoppeld door dwarsverbindingen, hoog 0.80 M., bestaande uit een onder* en een bovenligger, van don T-vorm, van plaat- en hoekij/.er, die onderling vereonigd zijn door kruisen van hoekijzor. Aan de onderzijde bevindt zich, tusschen elke twee overeenkomstige verticalen, een plaatijzeren dwarsdrager, hoog 0.78 M.; deze dwarsdragers zijn aan de slaande rand- platen en aan de verticalen geklonken, en vormen alzoo tevens de benedonverbindingon van de hoofd liggers. In ieder vak zijn tusschen de dwarsdragers, plaatijzeren langs- liggers aan deze laatsten vastgeklonken. De langsliggers, hoog 0.55 M., bevinden zich onder do spoorstaven, en dus op een onderlingen afstand van 1.50 M. Zij dragen, door middel van eikenhouten dwarsliggers, de spoorstaven en hel geribd plaatijzeren dek. Aan de beide zijden van het spoor zijn over de dwarsdragers verhoogde looppaden van greenenhout ge- timmerd. De overspanningen zijn zoowel boven als beneden, voor- zien van windkruisen, samengesteld uit hoekijzers. De onderranden der hoofdliggers zijn aan de uiteinden versterkt door ijzeren platen, die met een cilindrisch uitge- hold gedeelle rusten op stalen onderstoelen, welke volgens een concentrisch cilindervlak zijn afgewerkt. De beweegbare opleggingen van iedere overspanning zijn gevormd door het aanbrengen van stalen rollen, onder de genoemde stoelen. Het aantal dier rollen bedraagt bij elk toestel negen stuks. Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden verwerkt:

-ocr page 84-


		IJzer.	(IERIBD.	Gesmeed staal.	Eiken- hout.
OMSCHRIJVING.	OE- TROKKEN.	GESMEED.	OKOOTBN.	GREENEN- HOUT.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M».	M».
Vijf overspanningen, elk
von 58.50 M. opening	819459
Dek , vloer , leuning,
schroef bouten, enz. .	2150	21585		12576		34.800	40.300
Compensatie-inrichtingen			4360		13700
A^rerf- en herstellingstoe-
		9700	5698				2.600

Totaal . . .	821609	31285	10058	12576	13700	34.800	42.900

Zonder de afgravingen der beide Maasoevers, hebben de
kosten van de brug bedragen f 551.102 waarvan: voor den
onderbouw /\' 324.000 en voor den bovenbouw /\' 227.102,
dus per strekkende M. /\' 1740.

De bouw der brug is aangevangen in Augustus 1871 en
geëindigd in November 1872.

De bovenbouw is gemaakt door de firma John Gockerill
te Seraing, de onderbouw werd in eigen beheer uitgevoerd
onder leiding van den Ingenieur G. Rijperman, thans Secre-
taris van de Noord-Brabantsch Duitsclie Spoorweg-Maatschappij
te Gennep.

-ocr page 85-



		73

		Brug over de Maas te Ravestein in den Nederlandsohen ZuiD-OoSTERSPOORWEG VAN TlLBURG NAAR NlJMEGEN.

		Plaat XL

		De brug to Ravestein heeft zes openingen, waarvan vier, ieder wijd 60 M. en twee, ieder wijd 40 M. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van liet linkerlandhoofd tot de lengteas van pijler I, op 13.53 M. AP. gemeten. . 61.90 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 63.54 « Il 11 II II II IJ II n il II lil 63.54 K n ii il ii III n ii n il IV 63.54 n *ii ii* ii n h IV ii n ii H V 43.46 H » i> n h n V » den voorkant van het rechterlandhoofd op 11.76 M. AP. . . 41.90 Lengte tusschen de landhoofden. . 337.88 M. De afstand van de voorkanten der landhoofden tot aan de achtereinden der hoofdliggers bedraagt 2 X 1.60 M............3.20 , Totale lengte der brug . . 341.08 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De pijlers en het rechterlandhoofd zijn gefundeerd op beton. Bij de rivierpijlers I en II zijn die fundeeringen be- sloten binnen omkistingen van dampalen.

-ocr page 86-

Het linkei\'landhoofd is gefundeerd op eon paal rooster werk.

De pijlers en landhoofden zijn opgetrokken van metsel-
werk in gebakken steen, slechts de uiteinden der pijlers
zijn over een gedeelte der hoogte tot ijsbrekers ingericht en
met hardsteen bekleed.

Lijsten, draag- en deksteenen zijn allen van hardsteen.

Rondom de landpijlers is rijsbeslag gelegd, met steen
gedekt.

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:


OMSCHRIJVING.	Heipalen.	Dennen- hout voob	Bezaagd DENNEN-	Beton.	METSEL- WEEK VAN GEBAKKEN	HAP.D- STEEN.
		DAMPAEEN.			STEEN.
	M.	M\'.	M³.	M^:1.	M*.	M\'.
Lirikerlandhoofd .	1935		18		637	22.400
Pijler I . . .		122		728	572	91.600
, II		122		729	572	91.600
«UI ...				311	417	80.100
IV . . .				307	400	78.600
. v . . .				290	380	69.600
Uecliterlandhoofd .				390	393	23.170
Totaal . .	1935	244	18	2755	3371	457.070

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor enkel spoor; zijn as ligt
op een afstand van 2.80 M. bezuiden die der brug.

De lengte van elk der vier groote overspanningen, gemeten
tusschen de assen der opleggingen, bedraagt . . 62.24 M.

de lengte van elk der twee andere overspannin-
gen, op gelijke wijze gemeten, is.....42.38 *

Do lengte der hoofdliggers bedraagt:

bij de bruggen van 60 M. opening......63.04 »

ii ii ii H 40 n ii......42.98 H

-ocr page 87-



		75

		De afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers van alle overspanningen is..........4.80 M. De wijdte gemeten tusschen de verticalen bedraagt: bij de bruggen van GO M. opening......4.50 » w » ii ir 40 ii ii......4.52 h Do spoorbaan ligt van hel linkerlandhoofd tot de as van pijler II, waterpas met den bovenkant op 14.894 M. A.P. en vertier onder een holling van 120 op 1. Do onderkanton der twee rivieroverspanningen liggen op 13.94 M. A.P. De hoofdliggers der overspanningen van GO M. zijn van getrokken ijzer met, dubbele wanden en rechte en even- wijdige ondor- en bovenranden, ieder breed 0.50 M., die door verticalen en diagonalen aan elkander verhonden zijn. Iedere ligger is een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde. Van de hoofdliggers der overspanningen van 40 M. zijn de wanden enkelvoudig, terwijl do randen recht en evenwijdig on 0.50 M. breed zijn. Iedere ligger is een balk mot verticalen en getrokken schoren van do eerste orde. De hoogte der hoofdliggers bedraagt: bij de bruggen van 60 M. opening.....7.28 M. n ii ii , 40 . ......4.28 Elke hoofddraagwand der bruggen van 60 M. is verdeeld in 18 vakken van 3.43 M. Elke hoofdligger der bruggen van 40 M. telt 14 vakken, ieder lang 3.027 M. Iedere rand van de liggers der overspanningen van 60 M bestaat uit horizontale platen, waaraan met hoekijzers twee verticale platen geklonken zijn van 15 m.M. dikte, hoog 0.45 M. en op onderlingen afstand van 0.30 M. De diagonalen bestaan uit strooken plaatijzer; de verticalen verloonon in horizontale doorsnede den dubbelen T-vorm. Tusschen de verticalen zijn aan de benedenzijde ijzeren dwars-

-ocr page 88-



		7G

		dragers bevestigd, die tevens de benedenkoppelingen uit- maken. De bovenkoppelingen bestaan uit plaatijzeren boven- en benedenliggers van den T-vorm, die door kruisen van hoekijzer onderling verbonden zijn. De langsdragers zijn op afstanden van 0.75 M., ter weers- zijde van de lengteas der brug, tusschen de dwarsdragers geplaatst en daaraan met hoekijzers bevestigd. De windkruisen, zoowel boven als beneden, tusschen de hoofdliggers aangebracht, zijn uit hoekijzer samengesteld. De onderranden der hoofdliggers zijn aan de uiteinden verzwaard on daar bevestigd op gesmeed ijzeren bovenstoc- len, rustende op assen; deze dragen op onderstoelen van hetzelfde metaal, die ieder op vijf stalen rollen, liggende op gesmeed ijzeren glijdplaten, in do draagsteenen ingelaten, hun steunpunt vinden. Elke opening van 40 M. wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer. De randen dezer hoofdliggers bestaan uit horizontale platen waaraan met hoekijzers één verticale plaat van dubbele dikte, samengesteld uit twee strooken, elk dik 10 m.M. en hoog 0 45 M., geklonken is. De diagonalen bestaan uit strooken plaat- ijzer en de verticalen uit vier aan elkander geklonken hoekijzers. Aan de benedenzijden der verticalen zijn de ijzeren dwars- dragers bevestigd. Het raam, gevormd door de verticalen en de dwarsdragers, is verstijfd door driehoekvormige platen, welke door hoekijzers aan de dwarsdragers en aan de ver- ticalen verbonden zijn. Tegen de onderkanten der hoofdliggers zijn windkruisen van hoekijzers aangebracht. De langsdragers zijn op gelijke wijze geplaatst en verbon- den als bij de openingen van GO M., ook de oplegging heeft op dezelfde wijze als daar plaats, met uitzondering dat de onderstoelen hier op vier gesmeed stalen rollen dragen.

-ocr page 89-

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden
verwerkt:


		IJzer.		Gehamerd STAAL.		GREENEN- HOUT.
OMSCHltIJVING.	GE- TBOKKEN.	GESMEED.	GEGOTEN.	GERIBD 1M.AAT-	Loon.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M».
Vierbruggen,elk van 60M.	788800	16800				140
Twee ,4(1,	212400	7000				60
A^rloer, borstwering,
schroefbouten enz. . .		2000	3500	27000			108
Compensatie" toestellen .			500		350	35
Totaal . .	1001200	25800	4000	27000	350	235	108

De bouw der brug is aangevangen in Juni 1872 en de
oplevering had plaats 15 April 1875.

De kosten van den onderbouw, zonder de bijkomende
werken op de oevers, hebben bedragen . . /\' 297.395.
die van den bovenbouw waren.....» 487 730.

Totaal . /\' 785.125.
dus per strekkende M. / 2300..

De brug is ontworpen door wijlen den Ingenieur J. H. Muller;
de uitvoering geschiedde onder toezicht van den Ingenieur
J. IL van Hasselt.

-ocr page 90-



		78

		Brug over de Nieuwe Maas te Rotterdam in den Staats- spoorweg van rotterdam naar blïeda.

		Plaat XII.

		Deze brug heeft vijf openingen, waarvan drie, elk wijd 84.20 M. en twee, elk wijd 61.60 M., genieten op 8.50 M. A.P. De onderlinge afstand tusschen landhoofden en pijlers, gemeten op 8.50 M. A.P., bedraagt: van den onderkant van liet linkerlandlioofd tot de lengteas van pijler 1............64.50 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 90. « *n n* n n 11 II 11 n n n III 90. » nu n ii n III n n n ii IV 90. n il » n ii ii IV n den voorkant van het rechterlandhoofd........ . 64.50 » Lengle tusschen de landhoofden . . 399. M. De afstand van de voorkanten der landhoofden tot de achtereinden der hoofdliggers is ... . 3.23 n Totale lengte der brug . . 402.23 M. Samenstelling van den onderbouiv. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De pijlers III en IV zijn met behulp van luchtdruk ge- fundeerd en bestaan in hoofdzaak uit: een ijzeren werkkamer gevuld met beton;

-ocr page 91-



		79

		een plaatijzeren mantel, gedeeltelijk dienende tot bekleeding van het pijlerfundament; het pijlerfundament van metselwerk in gebakken steen en den eigenlijken pijler van metselwerk in gebakken steen met een bekleeding van hardsteen. Het linkerlandhoofd en pijler I zijn gefundeerd op roos- terwerken, gedragen door heipalen. Pijler II en het rechterlandhoofd zijn gefundeerd op beton, gedragen door heipalen en omsloten door beheiingen van dampalen. Tusschen de palen van het rechterlandhoofd is daarenboven een zandkisting aangebracht. De landhoofden en de pijlers zijn opgetrokken van met- selwerk in gebakken steen met een bekleeding van hardsteen , voor de pijlers reikt deze echter slechts tot 4 M. \| A.P. Lijsten, draag- en deksteenen zijn allen van hardsteen. Rondom de pijlers zijn rijzen stukken gezonken en daarop steenstorlingen aangebracht. Aan de landhoofden en pijlers werden de navolgende materi- alen verwerkt: 27304 M. heipaal, 24 M³ dennenhout, 570 i i voor dampalen, 45^r> i bezaagd eikenhout, 2791 > belon, 1293 » in portland-cementmortel, 10350 » metselwerk, 2060 hardsteen, 461560 KG. plaat- en getrokken ijzer, 11480 gesmeed ijzer, 14470 M² zinkstuk, 15660 scheepston ballaststeen, 145 M³ puin.

-ocr page 92-



		80

		Samenstelling van den bovenbouw. De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor; de afstand der sporen, midden op midden bedraagt. . . . 3.60 M. De lengte van de hoofdliggers is bij de over- spanningen van 84.20 M..........87.40 M. en bij die van 61.60 M..........64.54 ,, gemeten tusschen de assen der eindverticalen. Tusschen de lengteassen der hoofdliggers van alle overspanningen is de afstand.......8.50 » De spoorbanen liggen over de geheele lengte waterpas met de boven vlakken op 10 M. -\\- A.P. De bovenranden van alle hoofdliggers hebben den parabool- vorm, de onderranden zijn recht. Van de overspanningen van 84.20 M. zijn de liggers hoog: aan de uiteinden...........6.65 M. en in het midden...........14.65 » van die van 61.60 M. zijn zij aan de uiteinden hoog 6.65 « en in het midden...........12.53 » deze hoogten zijn gemeten tusschen de zwaartepunten van de randen. Iedere overspanning bestaat uit twee hoofdliggers van plaatijzer, waarvan de beide randen, breed 1.20 M., door verticalen en diagonalen zoodanig aan elkander verbonden zijn, dat iedere hoofdligger een balk met verticalen en ge- trokken diagonalen van de eerste orde vormt. Bij de drie groote overspanningen bedraagt de afstand der verticalen onderling 4.37 M., bij de beide anderen 4.61 M. De randen der liggers bestaan elk uit horizontale platen waaraan met hoekijzers twee verticale platen, op een onder- lingen afstand van 0.76 M, geklonken zijn; iedere plaat is hoog 0.60 M., voor de groote overspanningen 20 m.M., voor de kleinere 13 m.M. dik.

-ocr page 93-



		81

		De diagonalen bestaan uit opeen geklonken platen, dik ge- deeltelijk 10 m.M. en gedeeltelijk 13 m.M., bij de zwaarste diagonalen zijn vier platen van 10 m.M. op elkander geklonken. In horizontale doorsnede vertoonen de verticalen den dub- belen Q-vorm, samengesteld uil platen, waartegen hoekijzers geklonken zijn, bij de randen en bij de na te melden dwars- koppelingen onderling verbonden door een plaat, en over de verdere hoogte door een stelsel van hoekijzers en strooken; de eindverticalen bestaan ieder uit vier Q -vormige gedeelten, waarvan telkens twee in het midden door één volle plaat over de geheel e hoogte aan elkander verbonden zijn. De hoofdliggers zijn aan de bovenzijde der verticalen ver- bonden door dwarskoppolingcn, beslaande uit een boven- en een onderligger, ieder samengesteld uit één plaat en vier hock- ijzers, met uitzondering van die bij de eerste en de laatste verticaal, waar zij uit een plaat en twee hoekijzers bestaan, en den T-vorm hebben; bij de overigen is de dubbele T-vorm gebruikt. Zij zijn gekoppeld bij verticaal 1 door staande hoekijzers, bij verticaal 2 door een loodrecht hoekijzer in het midden en door twee kruisen, bij de overigen door een kruis van plaatijzeren strooken. De hoogte der dwarskoppelingen is afhankelijk van de lengte der verticalen. Volgens de lengteas der overspanningen zijn zoowel de boven- als de benedenliggers der dwarskoppelingen door hoekijzers onderling verbonden. Bovendien zijn de hoofdbalken, zoo aan de boven- als aan de onderzijde, van windkruisen, uit hoekijzers bestaande, voorzien. De dwarsdragers, hoog 0.77 M., uit plaat- en hoekstaal samengesteld, zijn tusschen en aan de benedenzijden van de overeenkomstige verticalen aangebracht, en met hoekstalen aan dezen en aan de onderranden verbonden. De langsliggers, hoog 0.47 M., gevormd uit plaat- en hoek- staal, zijn onder de spoorstaven en tusschen de dwarsdrosrers 6

-ocr page 94-



		82

		geplaatst. De uiteinden dier liggers rusten op hoekstalen die aan de dwarsdragers geklonken zijn; zij zijn bovendien aan de dwarsdragers verbonden. In het midden zijn de langs- dragers twee aan twee door lioekstaal gekoppeld. Op de stalen langsliggers rusten de eikenhouten dwars- liggers met de spoorstaven. Tusschen de spoorstaven ligt een dek van geribd ijzer en tusschen de sporen een houten vloer, rustende op greenenhouten ribben ; aan de binnenzijden van de brugbalken bevinden zich nog verhoogde voetpaden. De onderranden der hoofdliggers rusten aan de achter- einden op stalen stoelen, die in het midden eene draaiende bewoging toelaten; deze stoelen zijn bij het rechterlandhoofd en bij de pijlers I en III ingelaten in hardsteen, bij het lin- kerlandhoofd en bij de pijlers II en IV rusten zij daarentegen op stellen rollen, dragende op in den hardsteen ingelaten platen. Op het rechterlandhoofd en op de pijlers II en IV zijn in de sporen stalen compensatie-toestellen gemaakt. Aan den bovenbouw zijn de navolgende materialen ver- werkt :

-ocr page 95-



83

Meskant bezaagd hout.
IJüEB.
Staal.



OMSCHBIJVING

AS S S
GBEE- NEN.
OETKOK- KEN.	GE- SMEED
CE- GOTEN.	ÜETBOK- KEN.		GE- HAMEBD.




M\'.
KG. 1887387 GG3940
KG.		KG. 2010		KG. 090 324	KG.	M\'.
KG.	KG. 191700 91694



Drie overspanningen, elk van 87.40 M........ Twee overspanningen, elk van 04.54 M........ Bevestiging der beneden wind- kruison aan de koppelijzers der langsdragers . . . . Opleggingen....... Langsdragers buiten de brug- gen uitstekend..... Bijkomende langsdragers op den noordelijken landpijler Leuning........ Dek onder de brug bij de land- hooiden........ Geribd ijzer....... Compensatie-toestellen . . . Verftoestellen...... Schroefboutcn ...... Vloer .........



203

25061 21797 1472 2180	04050

4401 4047
0834 1252 2982 0896 982 12562

3200

41940

958

1275 4974



133.682	112.073


Totaal	112.073
133.082
52130
3266	8522			291842	05614
2582835		41940



Het linkerlandhoofd en de pijlers zijn uitgevoerd volgens bestek N°. 413 en het rechterlandhoofd volgens bestek N°. 519. De bovenbouw is gemaakt volgens bestek N°. 586. De werken, omschreven in het bestek N°. 413, werden aan- gevangen in Januari 1870 en opgeleverd in de tweede helft van 1871; het rechterlandhoofd kwam in het einde van 1874 gereed. Het maken van den bovenbouw, omschreven in bestek N°. 586, is in September 1874 begonnen en was in de laatste helft van 1876 voltooid. Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van ont- eigening, rivierverbetering en spoorstaven met klein ijzerwerk

-ocr page 96-



		84

		zijn de uitgaven geweest, voor den onderbouw /\' 924,692. voor den bovenbouw........ 853,193. Totaal ..../\' 1,777,885. of per M. brug f 4420. . Het ontwerp van de brug is opgemaakt en de uitvoering had plaats onder leiding van den Eerstaanwezend Ingenieur der Staatsspoorwegen, N. Th. Michaëlis, thans Directeur voor de Spoorwegen, door den Ingenieur A. K. P. F. R. van Hasselt, nu Administrateur van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij, voor zooveel den onderbouw betreft, en door den Ingenieur Dr. E. F. van Dissel, thans Ingenieur van het Hoogheemraadschap van Rijnland, voor wat den bovenbouw aangaat. De aannemers van het linkerlandhoofd en der pijlers wa- rcn de Heeren J. Verwaayen te Arnhem on J. Kooy te Amsterdam, die van het rechterlandhoofd de Heeren P. Schreu- ders te IJsselmonde en G. Sterk Hz. te Heukelom; terwijl het maken van den metalen bovenbouw aangenomen is door de firma Gail & G^io. te Parijs.

		Brug oveu de Koningshaven op Fe yenoord in den Staats^ srookweg van rotterdam naar breda.

		Plaat XIII.

		Toen voor den aanleg van den spoorweg van Rotterdam naar Dordrecht, de rivier de Nieuwe Maas bij de eerstge- noemde stad moest worden overbrugd, en voor de voorge- nomen uitbreiding van Piottcrdam aan de overzijde van de

-ocr page 97-



		85

		Maas besloten was tot het graven van een kanaal door Feyenoord, dat eerst den naam van Noorder-, later dien van Koningshaven verkreeg, kon het maken van een beweegbaar deel in de brug over de rivier vermeden worden. Dat kanaal, waarover de hier beschreven brug is gebouwd, dient om de gemeenschap voor vaartuigen te onderhouden, tusschen het gedeelte der Nieuwe Maas, boven Rotterdam gelegen met dat daar beneden en met de Noordzee. Van daar dat de brug ingericht moest worden om groote schepen, die de masten niet kunnen strijken, door te laten. Zij is daarom aangelegd met een dubbele draaibrug, waar- van de openingen 20 M. wijd zijn, tusschen twee vaste over- spanningen, elk wijd 75.35 M. De twee vasle overspanningen zijn ieder lang 80.26 M. de draaibrug is lang.........54.45 » De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het zuidelijk landhoofd tot de as van pijler I, gemeten op 8.50 M. -f A.P. . 77.355 M. van de as van pijler I tot die van pijler II. . 28.52 » «nu» n II » » » » III 28.o2 » » » III » den voorkant van het noordelijk landhoofd.........77.355 » Lengte tusschen de landhoofden . . .211.75 M. Tusschen de voorkanten der landhoofden en de achtereinden der hoofdliggers bedragen de af- standen te samen..........4.48 » Totale lengte der brug .... 216.23 M. De voorkanten der landhoofden en de assen der pijlers, ma- ken een hoek van ruim 93° met de as van den spoorweg. Samenstelling van den onderlomv. Van den onderbouw, ingericht voor dubbel spoor, zijn de landhoofden gefundeerd op roosterwerken door palen gedragen

-ocr page 98-



		80

		en de pijlers op beton, besloten binnen omkistingen van dampalen. De landhoofden en pijlers, in den droge gebouwd, vóór dat de Koningshaven werd gegraven, zijn opgetrokken van metselwerk in gebakken steen; de laatsten zijn geheel, en van de land- hoofden alléén de afrondingen der frontmuren met hardsteen bekleed. Alle lijsten, parapetten, draag- en deksteenen zijn van gehouwen steen. Rondom do pijlers zijn rijzen stukken gezonken en daarop steenstortingen aangebracht, terwijl de palen der remming- werken van de draaibrug, door een rijzendam zijn geheid. Aan de landhoofden en pijlers zijn do volgende bouw- stoffen verwerkt: 14140 M. heipaal, 94 M³. bezaagd dennenhout, 358 » > » voor dampalen, 15 » « greenenhout, 179 » boschkant beslagen eikenhout, 146 > bezaagd eikenhout, 1860 beton, 4359 » metselwerk in gebakken steen, 1445 » hardsteen, 19537 KG. gesmeed ijzer, 2494 » gegoten ijzer, 6738 scheepston stortsteen, 7825 M? zinksteen van 0.50 M. dikte, 2867 M³ rijzen dam. Samenstelling van den bovenbouw. De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor. Van de vaste overspanningen is de lengte der hoofdliggers,

-ocr page 99-



		87

		gemeten tusschen de assen der eindvorticalen 78.60 M. terwijl de lengte dor draaibrug, op gelijke wijze gemeten, bedraagt...........53.85 » De afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers van de vaste bruggen is.........8.99 » Over de geheele lengte liggen de spoorbanen waterpas met de bovenvlakken op 10 M. A. P. Van den bovenbouw der vaste overspanningen zijn de onderkanten op 9.047 M. A. P. gelegen. De onderranden van de hoofdliggers der vaste bruggen zijn recht, de bovenranden hebben den paraboolvorm. De liggers zijn hoog aan de uiteinden . . . 5.23 M. en in het midden...........12. » deze hoogten zijn gerekend tusschen de zwaartepunten der randen. Elke opening der vaste bruggen wordt overspannen door twee hoofdliggers van plaatijzer waarvan de beide randen, ieder breed 1.20 M., door stijlen en schoren aan elkander verbonden zijn, zoodanig dat iedere hoofdliggor een balk mot verticalen en getrokken diagonalen van de eerste orde is. De afstand der verticalen bedraagt 4.37 M. De randen van iederen hoofdligger bestaan uit horizontale platen, waaraan met hoekijzers tweo verticale platen van enkele dikte geklonken zijn; de afstand dezer platen is 0.75 M., de dikte 17 m.M. en de hoogte 0.50 M. De diagonalen bestaan uit strooken plaatijzer, dik 17 m.M., behalve die, voorkomende in de eerste twee vakken, welke 20 m.M. dik zijn. Zij liggen met de verticale platen der randen in eenzelfde vlak. In de eerste drie vakken is tus- schen de genoemde diagonalen nog een derde aangebracht, aan den rand bevestigd door een verticale plaat, die met hoekijzers aan de horizontale randplaten geklonken is. Iedere verticaal heeft in horizontale doorsnede den dub- belen [_j-vorm, samengesteld uit plaat- en hockijzor, onder-

-ocr page 100-



		88

		ling verbonden door gekruiste staven. De eindverticalen bc- staan uit kruisen van hookijzers die door volle platen aan elkander verbonden zijn. Alle verticalen zijn aan de opstaande randplaten geklonken. De hoofdliggors zijn bij de verticalen aan de bovenzijden gekoppeld door dwarsverbindingen, ieder bestaande uit een plaatijzeren onder- en een bovenligger van den T-vorm, die vereenigd zijn door een kruis, waarvan de staven bestaan uit twee tegen elkander geklonken hoekijzers; bij de eerste dwars- koppeling zijn de kruisen vervangen door een plaat. De hoogte dor bovenkoppelingen hangt af van de lengte der verticalen. In de lengteas der brug is tusschen de bovenliggers der dwarskoppolingen een ligger van hoekijzer geplaatst. Aan de onderzijden heeft de dwarskoppeling plaats door do stalen dwarsdragers waarop de vloer der brug rust. Zoowel aan de onder- als aan de bovenranden der hoofd- liggers zijn windkruisen aangebracht, gevormd uit dubbele hoekijzers. Tusschen de overeenkomstige verticalen van twee brug- balken zijn de dwarsdragers, hoog 0.75 M. geplaatst, uit plaat- on hoekstaal samengesteld en met hoekstalen aan do verticale randplaten geklonken. Do langsliggers van plaat- en hoekstaal, hoog 0.47 M., zijn tusschen de dwarsdragers en onder de spoorstaven aan- gebracht. Zij rusten op en zijn aan de dwarsdragers geklonken, terwijl zij in het midden twee aan twee met eon hoekstaal gekoppeld zijn. Op do langsliggers zijn eikenhouten dwarsliggers bevestigd en op dozen do spoorstaven. Tusschen de spoorstaven ligt een dek van geribd ijzer en tusschen de sporen een vloer van greenenhout, rus- tendo op groenen ribbon. Langs de binnenzijden der brug- balken zijn bovendien verhoogde houten voetpaden gemaakt. De onderranden van de vaste overspanningen rusten op

-ocr page 101-

stalen stoelen, die in het midden cirkelvormig zijn uitgc-
boord. In dit iiilgeboorde gedeelte past een stuk staal van
halfcirkelvormige doorsnede; het platte gedeelte daarvan
draagt op een trapeziumvormige plaat, die bij de pijlers I en
III op een hardstcenen draagstuk en bij ieder der landhoofden
op een stel rollen rust. Deze rollen steunen op in de diang-
steenen ingelaten platen.

Voor elke vaste brug zijn compensatietoestellen van staal
gemaakt die op de frontmuren van de landhoofden rusten.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden
verwerkt:


		Ui	EB. OE- OOTEN.	GERIBD.	Staal. getrok- oe- ken. smeed.	Metaal.	Mëskant behaagd hout.
OMSCHRIJVING.	OETROK- KEN.	GE- SMEED.	EIKEN.	BEREID GREE- HKM.
Twee overspanningen, elk van	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M³.	M³.
	91C390	2392	976	18194	109406			40.500	51.210
Draaibrug van 54.70 M. . .	40920	2798	7232	5975	120809	571G		3.8G9	8.058
	1842	13120	23830			20700
Compensatietoostellen . . .	2181	451	1894	445	1114	58		1.815	0.948
Aansluitingen tnsschen de
vaste en beweegbare over-
	532G	794	2935	392	2032		-		0.995
	333G	725	1020				47		1.009
Verticale bekleeding van do
einden der hoofdliggers en
hoekijzers op do dwarskop-
pelingen bij de verticalen
	4C71		334
Totaal . . .	974072	20280	38227	25000	239481	32474	47	40.184	62.22G

De onderbouw is uitgevoerd volgens bestek No. 483, de
bovenbouw volgens bestek No. 571.

De werken, omschreven in bestek No. 483, werden aan-
gevangen in het begin der tweede helft van 1871 en op-

-ocr page 102-



		00

		geleverd in do laatste helft van 1874; die volgons bestek No. 571 zijn begonnen in den aanvang van 1874 en kwamen in de tweede helft van 1876 gereed, bovendien zijn in dat tijdvak nog gemaakt de werken tot voltooiing van de steun- pijlcrs der brug, uitgevoerd volgens bestek No. 005. Met uitzondering der algemeene onkosten , die van ont~ cigening, grondboringen, rivierverbeteringen, spoorstaven met klein ijzerwerk en van buitengewoon toezicht, hebben do uitgaven bedragen: voor den onderbouw.........f 340,027. » i bovenbouw........» 501,098. Totaal . . . f 848,325. en dus per M. brug /\' 3923. Het ontwerp werd opgemaakt en de uitvoering had plaats onder de leiding van den Eerstaanwezend Ingenieur, thans Directeur voor de spoorwegen, N. Th. Michaëlis, door den Ingenieur A. K. P. F. R. van Hasselt, nu Administrateur van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij, voor den onderbouw, en den Ingenieur Ph. J. Wal Ier voor den bovenbouw. De aannemers van den onderbouw waren de hoeren J. Verwaaijen te Arnhem en J. Kooy te Amsterdam, terwijl het maken en stellen van den bovenbouw is aangenomen door de Actiën Gesellschaft für Eisen-Industrie und Brückenbau te Duisburg.

-ocr page 103-

Brug over den Rijn rij Arnhem in den Staatsspoorweg
van Arnhem naar Nijmegen.

Plaat XIV.

De brug te Arnhem heeft zeven openingen waarvan twee,
elk wijd 90 M. en vijf, elk wijd 53.50 M.

De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt:
van den voorkant van hot rechterlandhoofd tot de lengteas
van pijler I gemeten op 15.30 M. -f A. P. . . 55.50 M.
van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 57.50 »

» II

. III

» IV

, V

III 57.50 .

IV 58.25 »
V 95.50 .

VI 95.50 »

* * » VI » den voorkant van
het linkerlandhoofd..........56.25 »

Lengte tusschen de landhoofden. . . 476. M.

De afstand van den voorkant van het rechtor-
landhoofd tot de achtereinden der hoofdliggers
bedraagt.............1.16 »

en die van den voorkant van het linkerlandhoofd

tot de achtereinden der hoofdliggers aldaar is . 1.24 *

Totale lengte der brug . . 478.40 M.

Samenstelling van den ondcrlomv.

De landhoofden en pijlers zijn ingericht voor dubbel spoor,
zij zijn gefundeerd op beton, besloten binnen danipalen, en

-ocr page 104-

opgetrokken van metselwerk in gebakken steen. Zij zijn bijna
geheel met hardsteen bekleed, uitgezonderd de kassen tot
opneming van den metalen bovenbouw, in de beide land-
hoofden en in de pijlers IV en VI.

Lijsten, draag- en deksteenen zijn allen van gehouwen
steen.

De benedenste gedeelten der glooiingen van de aardebaan
zijn langs de voorzijden der beide landhoofden met schrot-
basalt bezet, evenals de onmiddelijke omgeving der pijlers
I, II en IV, die van do noordzijde van pijler 111 en die van
de zuidzijde van pijler VI.

Rondom pijler V en benoorden pijler VI zijn rijzen stuk-
ken gezonken en daarop steenstorlingen aangebracht.

Aan de landhoofden en pijlers zijn verwerkt:
28100 M. heipaal,
1190 M³. dennenhout,


	6	» bezaagd eikenhout,
	9250	» beton,
	6010	» metselwerk,
	2968	» hardsteen,
	17823	K.G. gegalvaniseerd gesmeed ijzer,
	300	n gegoten ijzer,
	1700	M². zinkstuk,
	140	M³. metselwerk van zuilenbasalt,
	3760	scheepston basalt,
	2240	M³. puin,
	1739	M². Russisch zeildoek.

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor.

Van ieder der twee overspanningen van 90 M. wijdte, is de
lengte, gemeten tussehen de assen der eind verticalen, 93.06 M.
en die, van ieder der vijf overige overspanningen, op gelijke

-ocr page 105-



		93

		wijze gemeten............ 55.825 M. De afstand der sporen, midden op midden, is 4. » De lengte der hoofdliggers bedraagt: bij de bruggen van 90. M. wijdte..... 94.49 M. » » » » 53.50 » »..... 56.825 » Tussehen de lengteassen der hoofdliggers is de afstand bij de bruggen van 90. M. wijdte . . 9.25 » » » » n 53.50 » t . 7.40 » De wijdte tussehen de leuningen bedraagl: bij de bruggen van 90. M. opening .... 8.30 » » n » » Oo.üO ïi n .... 8.90 ft Over de gehcele lengte der brug liggen de spoorbanen waterpas en met de bovenvlakken op 22.60 M. -\\- A.P., terwijl de onderkanten der livicroverspanningen op 21.30 M. -f- A.P. gelegen zijn. B\|j de bruggen van 90 M. zijn de benedenranden der hoofdliggers recht; de bovenranden daarentegen vortnen een veelhoek, waarvan de hoekpunten gelegen zijn op den omtrek van een cirkel met 122.78 M. straal beschreven. Van de hoofdliggers der bruggen van 53.50 M. zijn de beide randen recht en evenwijdig. De liggers zijn hoog: bij de bruggen van 90 M. wijdte, aan de einden 6.882 M. en in het midden...........16.326 * bij de bruggen van 53.50 M. wijdte, aan de einden 6.82 » en in het midden.......... . 6.88 » Elke opening der bruggen van 90 M. wijdte wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer. Van iederen ligger zijn de randen, breed 1.22 M., door schoren en stijlen aan elkander verbonden, zoodat het geheel een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de eerste orde vormt, waarin de vakken een lengte hebben van 7.26 M., met uitzondering der beide eindvakken, die slechts 6.60 M. lang zijn.

-ocr page 106-



		94

		De randen der hoofdliggers bestaan ieder uit horizontale platen waaraan met hoekijzers twee staande platen van dubbele dikte geklonken zijn; zij zijn 0.68 M. hoog en 30 na.M. dik, terwijl de afstand lusschen deze platen 0.695 M. bedraagt. Iedere diagonaal is samengesteld uit twee op elkander ge- klonken platen van 15 m.M. dikte, behalve die in de mid- delste velden, welke slechts uit één plaat, dik 15 m.M., be- staan. De verticalen zijn een samenstel van platen en hoekijzers en vertoonen in horizontale doorsnede twee T\'s, de mid- denwand die de steel der T\'s vormt, bestaat bij eenige verticalen uit een volle plaat en bij de overigen uit twee zijplaten die door kruisen van staven en hoekijzers aan elkander verbonden zijn. Tusschen de verticalen zijn de hoofdliggers aan den boven- kant onderling verbonden door dwarskoppelingen; aan de onderzijde heeft de koppeling plaats door de dwarsdragers. De hoogten der bovenkoppelingen, bestaande uit een boven- en een benedenligger, waartusschen een kruis van kanaal- ijzer, hangen af van de lengten der verticalen. Zij zijn onder- ling en in de richting van de as der brug verbonden door twee dubbele T-ijzers, op den bovenkant der bencdenliggers bevestigd. Iedere boven- en benedenligger is van plaatijzer en heeft den T-vorm. Tusschen de boven- en de benedenranden der beide hoofd- liggers zijn windkruisen, uit plaat- en hoekstaal samengesteld, aangebracht. De dwarsdragers, waarvan de staande platen eene hoogte hebben van 1 M., zijn tusschen de overeenkomstige verti- calen geplaatst; ieder hunner is aan de opstaande rand- platen en verticalen bevestigd door vier hoekijzers en door twee drielioekvormige sclioorplaten, die aan de bovenzijde van den dwarsdrager en legen de verticalen zijn bevestigd.

-ocr page 107-



		95

		De langsdragers, mede van den dubbelen T-vorm, hoog 0.77 M., zijn tusschen de dwarsdragers geplaatst op afstan- den van 1.25 M. en 2.75 M. ter weerszijde van de as der brug, zij zijn door vier hoekstalen aan de dwarsdragers beves- ligd; voorts zijn de boven- en de benedenranden van iedere twee opvolgenden aan elkander verbonden door horizontale koppel- platen over den dwarsdrager en door de staande plaat van dezen laatsten gaande. De langsdragers die tot één spoor- baan behoorcn, zijn aan de bcnedenzijde onderling gekoppeld door horizontale kruisen van staven en hoekstalen. Op de langsdragers zijn de eikenhouten dwarsliggers, die de spoorstaven dragen, bevestigd. Tusschen de spoorstaven is op de dwarsliggers een dek van geribd ijzer aangebracht en aan de buitenzijde der spoor- staven, even als tusschen de spoorbanen, liggen vloeren van eikenhout. Aan de binnenzijden der brugbalken zijn ver- hoogde voetpaden gemaakt, beslaande uit een eikenhouten dek op ijzeren langsliggers. De onderranden van de hoofdliggers zijn aan de uiteinden verzwaard en daar bevestigd op gesmeed ijzeren stoelen, die eene draaiende beweging toelaten; aan het eene uiteinde der hoofdliggers zijn de stoelen in hardsteen bevestigd en aan het andere uiteinde dragen zij op gesmeed stalen rollen, die op ijzeren glijdplalen rusten, welke in den hardsteen zijn inge- laten, zoodat de liggers vrij kunnen uitzetten en inkrimpen. Van de bruggen van 53.50 M. wijdte is elke opening over- spannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen door diagonalen en door verticalen aan elkander verbonden zijn. Elke hoofdligger is een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de eerste orde, waarin de vakken eene lengte hebben van 5.075 M. De randen bestaan ieder uit horizontale platen waaraan door hoekijzers twee staande platen van 17 m.M. dikte en 0.60 M.

-ocr page 108-



		96

		hoogte geklonken zijn; zij zijn op een afstand van 0.60 M. uit elkander geplaatst. Iedere diagonaal is samengesteld uit twee op elkander ge- klonken platen van 16.5 rn.M. dikte, met uitzondering van de laatsten bij het midden der hoofdliggers, die slechts uit één plaat, gemiddeld 16 m.M. dik, beslaan. De verticalen zijn een samenstel van hoekijzers en platen van dezelfde doorsneden als bij de overspanningen van 90 M. met dit verschil, dat behalve de eindverticalen, allen een volle plaat tot middenwand hebben. Bij de overeenkomstige verticalen zijn de hoofdliggers aan de bovenkanten gekoppeld door de dwarsdragers, van 1.20 M. hoogte en aan de onderkanten door dwarsverbindingen 0.50 M. hoog, beide van plaatijzer en van den dubbelen T-vorm. De dwarsdragers zijn aan de hovenranden en aan de verticalen bevestigd door hoekijzers en door driehoekvormige schoorplaten, tegen de benedenzijden der dwarsdragers ge- klonken. Het raam gevormd door de verticalen, de dwarsdragers en de dwarskoppelingen, is verstijfd door een kruis van kanaalijzer. Zoowel de boven- als de benedenranden der hoofdliggers zijn voorzien van windkruisen uit hoekijzers gevormd. De getrokken ijzeren langsdragers, 0.85 M. hoog, zijn op afstanden van 1.25 M. en van 2.75 M. ter weerszijde van de lengteas der brug tusschen de dwarsdragers geplaatst, aan dezen met hoekijzers bevestigd, en op gelijke wijze als bij de bruggen van 90 M. gekoppeld. De inrichting der vloeren komt overeen met die van de overspanningen van 90 M., ook de opleggingen hebben op dezelfde wijze als daar plaats. Bij elke overspanning zijn in de gelegde sporen compensatie- inrichtingen van staal gemaakt.

-ocr page 109-

Aan den bovenbouw zijn de navolgende bouwstoffen verwerkt:


		IJZH	it. (IEOO- TEN.	GEUIHIl.	OETKOK- KEN.	lAL. OEIIA- HEltD.	Meskant BEZAAOl) HOUT.
OMSCHRIJVING.	GETHOK- KEN.	OE- SMEED.	GREE- NEN.	EIKEN.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M³.	M\'.
Twee overspanningen, elk van
90 II.........	1260222	48877	2006	20819	41662	13892	12.964	91.695
Vijf overspanningen, elk van
	1388489	61651	5013	30733		10480	18.557	142.471
Compensatie-inrichtingen . .		442				2077
Verf- en herstellingstoostellen	28636	1568	1794			2		1.601
Voor ladders, liggers boven
	4450	1554	-
Te samen . .	2G70797	114092	8813	51552	41U62	26451	31.521	235.767

De onderbouw werd uitgevoerd volgens bestek N^u. 609,
de bovenbouw volgens bestek N°. 623.

De werken, omschreven in bestek N°. 609, werden aange-
vangen 4 Juli 1875 en kwamen 1 December 1877 gereed,
die van bestek N°. 623 werden in Januari 1876 begonnen
en waren 11 Juni 1878 voltooid.

Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van
onteigening, grondboringen, rivierverbeteringen , spoorstaven

met klein ijzerwerk en buitengewoon toezicht,
uitgaven bedragen:

voor den onderbouw........f

» n bovenbouw........»

hebben de

647.531.-

792,568.

f 1,440,099.

Totaal .

en dus per strekkenden meter /\' 3010..

Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uitvoe-
ring had plaats onder de leiding van den Hoofdingenieur der
Staatsspoorwcgen, J. G. van den Bergh, thans Minister van
Waterstaat, Handel en Nijverheid, en den Ingenieur J. M. Tel-
ders, thans Hoogleeraar aan de Polytechnische school te Delft.

-ocr page 110-

Het maken van den onderbouw werd aangenomen door
de hceren D. Volker te Dordrecht en A. Volker Lz. te Slie-
drecht; het maken en stellen van den metalen bovenbouw
werd besteed aan de Actiën Gesellschat\'t Kir Eisen-Industrie
und Brückenbau, voorheen J. C. IJarkort te Duisburg.

Bhug over de Waal bij Nijmegen in den Staatsspoorweg
van Arnhem naau Nijmegen.

Plaat XV.

De brug te Nijmegen heeft acht openingen, waarvan drie,
elk wijd 127 en vijf, ieder wijd 53.50 M.

De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt:
van den voorkant van het noordelijk landhoofd tot de
lengteas van pijler I, gemeten op 15 M. -f- A.P.. 55.50 M.
van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 57.50 »

n » % « ff 11 *

71 Jl ff ff ff III ff

ff ff ff ff ff IV ff

n n n » n V *

ff ff ff » » VI ff

» III 57.50
» IV 57.50 n
» V 58.50 »
» VI 133
» VII 133

* » » > » VII » den voorkant van

het zuidelijk landhoofd, gemeten op 20.80 M. -f- A.P. 130.

Lengte tusschen de landhoofden .... 682.50 M.

-ocr page 111-



		99

		Overgebracht . . 682.50 M. De afstand tusschen den voorkant van het noor- derlandhoofd en de uiteinden der brugliggers ten noorden is...........1.69 » terwijl die tusschen den voorkant van het zuider- landhoofd en de uiteinden der brugliggers ten zuiden bedraagt..........2.48 » Totale lengte der brug . . 686.67 M. Samenstelling van den onderbouw. De landhoofden en pijlers, ingericht voor dubbel spoor, zijn allen gefundeerd op beton, besloten binnen dampalen, het zuidelijk landhoofd en de pijlers V, VI en VII zijn bo- vendien onderheid. Zij zijn allen opgetrokken van metsel- vverk in gebakken steen, terwijl de landhoofden gedeeltelijk en de pijlers geheel met hardsteen bekleed zijn, uitgezonderd de kas voor den metalen bovenbouw in pijler V. Lijsten, draag- en deksteenen zijn van hardsteen. De voorzijde van het linkerlandhoofd is voorzien van een steenstorting. Rondom en tusschen de pijlers VI en VII zijn rijzen stuk- ken gezonken en daarop steenstortingen aangebracht.

		7*

-ocr page 112-

100

Aan den onderbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver-
werkt :

ÜMSCHRIJ-

PALEN.

uj O <

s i s

Beton.

METSEL-
WEBK.

IJZEB.

UKKEN.

ISTEEN.

SlfeCH
DOEK.

VING.

m S o
< k

«se

« n o

a g

WH»

o 9 w

Ij. W

(Sgu
H co

§2

GESMEEI

EN
GEGALVA
NISEEBD

co
g

O
H
CC

«il

M³.

M^:\'.

KG.

M².

Scheeps-
ton.

M».

Noordelijk

landhoofd

108.

925

1721

107

16643

675

1411

Tijler I

93760

576

198

227

1460

. II

93.760

576

213

245

1590

, III

95.380

576

213

246

1590

. IV

94.710

576

229

258

323

1711

. v

7231

300.900

1957

1209

809

804

1601

5742

. VI

8534

410.400

2890

1250

917

1411

«101

1 23700

i 5726
> 9630

867

 VII

8815

405.120

3079

1250

906

2715

5960

)

\' 6350

955

Zuidelijk

landhoofd

8266

296.230

2405

2402

298

18893

2906

1909

1949

Totaal . .

32846

1958.320

13500

8685

4013

36340

9631

27474

23700

23055

1822

Samenstelling van den bovenbouw.

De bovenbouw is ingericht voor dubbel spoor.

Van ieder der drie overspanningen van 127 M. wijdte, be-
di aagt do lengte der hoofdbalken, genieten tusschen de assen
der eindverticalen...........129.94 M.

De lengte der hoofdbalken, van ieder der vijf
overige overspanningen, op gelijke wijze genie-
ten, is..............55.825 .

Tusschen de sporen , midden op midden , is een
afstand van.............4. »

De lengte der hoofdliggers bedraagt:

bij de bruggen van 127 M. wijdte.....131.95

. . . 53.50 M. wijdte .... 56.825 .

De afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is:

bij de bruggen van 127 M. wijdte.....9.56 *

, t t . 53.50 M. wijdte .... 7.40 »

-ocr page 113-



		101

		Tusschen de leuningen bedraagt de wijdte: bij de bruggen van 127 M. opening .... 8.30 M. » # i 53.50 M. opening . . . 8.90 » De spoorstaven liggen over de drie groote overspanningen waterpas en met de bovonvlakken op 23.80 M. -j- A.P. de on- derkanten van den bovenbouw zijn gelegen op 22.50 M. -f A.P. Op de bruggen van 53.50 M. zijn de spoorbanen onder een helling van 200 op 1 geplaatst. De benedenranden van de hoofdliggers der overspannin- gen van 127 M. wijdte zijn recht, de bovenranden vormen een veelhoek, waarvan de hoekpunten gelegen zijn op den omtrek van een cirkel, beschreven met 155.44 M. straal. Beide randen van de hoofdliggers der overspanningen van 53.50 M. wijdte, zijn recht en evenwijdig. De buitenwerksche hoogte der liggers is: bij de bruggen van 127 M. wijdte, aan de einden 7.28 M. en in het midden 21.885 > bij de bruggen van 53.50 M. wijdte, aan do einden C.82 » en in het midden 6.88 » Elke opening der bruggen van 127 M. wijdte, wordt over- spannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waar- van de beide randen, ieder 1.50 M. breed, door schoren en stijlen aan elkander verbonden zijn, zoodanig dat iedere ligger een balk met verticalen en getrokken diagonalen van de tweede orde is. De afstand der verticalen bedraagt in de eindvakken 4.14 M., terwijl de afstanden in de overigen toenemen volgens eene rekenkunstige reeks, totdat die in het middenvak 8.28 M. bedraagt. De randen der hoofdliggers bestaan ieder uit horizontale platen, waaraan met hoekijzers twee staande platen, ieder van dubbele dikte, geklonken zijn; zij zijn 1 M. hoog en 1.01 M. uit elkander geplaatst, de dikte der enkele platen is 12.5 m.M. Iedere diagonaal is samengesteld uit twee gedeelten, elk van

-ocr page 114-



		102

		twee op elkander geklonken platen, 12.5 m.M. dik, behalve die in de middenvakken der hoofdliggers, welke slechts uit één plaat bestaan; de laatstbedoelden zijn dik 22 m.M., 15 m.M. en 12.5 m.M. De verticalen zijn ieder van vier kanaalijzers gemaakt, geklon- ken op een gedeeltelijk dichten on gedeeltelijk opengewerk- ten middenwand. Het dichte gedeelte van den wand bestaat uit een volle plaat; het opengewerkte uit twee zijplaten die door kruisen van staven en hoekijzers aan elkander ver- bonden zijn. Bij elke overspanning zijn de overeenkomstige verticalen aan de bovenzijden gekoppeld door ijzeren dwarsverbindingen en aan de onderkanten door de dwarsdragers. De bovenkoppelingen bestaan uit een boven- en een be- nedenligger, die met een kruis van kanaalijzer één geheel vormen; haar hoogte hangt af van die der verticalen. Zij zijn nog onderling en volgens de lengteas der brug verbonden door twee dubbel-T-ijzers, op de bovenzijde der benedenlig- gers bevestigd. De boven- en de benedenranden der beide hoofdliggers zijn gekoppeld door windkruisen van plaat- en hoekstaal. De dwarsdragers, die tusschen en aan de onderkanten van de overeenkomstige verticalen zijn geplaatst, zijn van den dubbelen T-vorm met een staande plaat van 1. M. hoogte; zij zijn aan de randen en verticalen bevestigd door hoek- ijzers en door driehoekvormige schoorplaten die aan de bovenzijden der dwarsdragers en tegen de verticalen zijn geklonken. De langsdragers, op afstanden van 1.25 M. en 2.75 M. ter weerszijde van de as der brug tusschen de dwarsdragers geplaatst, hebben eveneens den dubbelen T-vorm. De staande platen zijn 0.686 M. hoog. De boven- en de benedenranden van twee opvolgende langsliggers zijn aan elkander ver- bonden door horizontale platen, die door de verticale plaat

-ocr page 115-



		103

		der dwarsdragers gaan. Bovendien zijn hun staande platen aan die van do dwarsdragers vastgeklonken. Beide langsliggers onder één spoorbaan zijn aan de be- nedenzijdc door kruisen gekoppeld. Op de langsliggers zijn eikenhouten dwarsliggers, waarop de spoorstaven rusten, bevestigd. Tusschen de spoorstaven en op de dwarsdragers ligt een dek van geribd ijzer. Aan de buitenzijden der spoorstaven en tusschen de spoorbanen is een vloer van eikenhout getimmerd. Aan de binnenzijden der brugbalken zijn nog verhoogde voetpaden gemaakt, bestaande uit eikenhouten dekken op plaatijzeren langs- liggers. De onderranden der hoofdliggers zijn aan de uiteinden verzwaard en daar bevestigd op stalen stoelen, op welker midden zij eene draaiende beweging kunnen aannemen; aan het eene uiteinde der hoofdliggers zijn de laatsten op draag- steenen gelegd en aan het andere uiteinde rusten zij op ge- smeed stalen rollen, waaronder stalen glijdplaten, die op de draagsteenen bevestigd zijn. Door deze inrichting kunnen de liggers vrij uitzetten of inkrimpen. De samenstelling van den bovenbouw der bruggen van 53.50 M. wijdte is geheel dezelfde als die der bruggen van gelijke grootte over den Rijn bij Arnhem (zie blz. 95) met uitzondering evenwel, dat bij de oplegging de gesmeed stalen rollen, in plaats van op een ijzeren, op een stalen glijdplaat rusten. Bij iedere overspanning zijn in de sporen compensatie-in- richtingen van staal gemaakt.

-ocr page 116-

104

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver-
werkt :


		IJzer.		Staal.	Meskant bezaagd hout.
OMSCHRIJVING.
	OETBOK-	ge-	GEGO-		GETBOK-	GEHA-	GREE-
	KEN.	smeed.	TEN.		KEN.	MERD.	NF.N.	EIKEN.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M.*	M³.
Drie bruggen, elk van 127. M.	3215013	13330	1207	43755	239184	148338	30.035	189.467
Vijf 63.50,,	143295G	22G87	4383	30899		52010	18.737	134.545
Compensatie-inrichtingen . .		175				2090
Verf- en hersteUingstoestellen	2C0O0	1410	1594					2.020
Voor ladders, liggers boven
	2725	1097			1
Totaal . . .	4G7C694	38705	7184	74654	239185	203038	48.772	326.032

De onderbouw werd uitgevoerd volgens de bestekken
N^os. 595, 624, 631 en 722, de bovenbouw volgens bestek
No. 621.

De werken omschreven in bestek N°. 595, (het maken der
pijlers) werden aangevangen 7 Maart 1875 en opgeleverd
1 November 1877, die van bestek N°. 624 (het maken van
het zuidelijk landhoofd) werden den 4^den Februari 1876 be-
gonnen en opgeleverd in de eerste helft van 1878; de wer-
ken volgens bestek N°. 631 (het maken van het noordelijk
landhoofd) werden 8 Mei 1876 aangevangen en waren den
14^den Mei 1879 gereed, die van bestek N°. 722 (het vol-
tooien van de pijlers V, VI en VII) in Juli 1879 begonnen,
zijn den 3^aen Mei 1880 voltooid.

Het werk volgens bestek N°. 621 (bovenbouw) werd in
December 1875 begonnen en in Augustus 1878 opgeleverd.

Met uitzondering van de algemeene onkosten, die van
onteigening, grondboringen, rivierverbeteringen, spoorstaven
met klein ijzerwerk en buitengewoon toezicht, hebben de
uitgaven bedragen:

-ocr page 117-



		105

		voor den onderbouw ....,... 1,189,004. en voor den bovenbouw.......» 1,524,622. Totaal.....f 2,713,626. en dus per strekkenden M. 3952,. Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uitvoe- ring had plaats onder de leiding van den Hoofdingenieur der Staatsspoorwegen J. G. van den Bergh, thans Minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid en de Ingenieurs J. M. Telders, nu Hoogleeraar aan do Polytechnische school te Delft, on Jhr. O. J. H. Repelaor van Driel. Het maken van de pijlers en het noordelijk landhoofd werd aangenomen door de Heeren W. P. de Vries en H. de Vries te Rossum, het maken van het zuidelijk landhoofd door den Heer K. van Wijngaarden IJz. te Sliedrecht. Als aannemer van het maken en stellen van den boven- bouw trad op de Union Actiën Gesellschaft für Bergbau, Eisen- und Stahl-Industrie te Dortmund.

		Brug over de Maas bij Heumen in den Staatsspoorweg van Nijmegen naar Venloo.

		Plaat XVI.

		De brug te Heumen heeft zeven openingen, waarvan: drie elk wijd............70. M. en vier elk wijd...........30. »

-ocr page 118-



		10G

		De onderlinge afstand der landlioofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het rechterlandhoofd tot de lengteas van pijler I, gemeten op 13.20 M. -f- A.P. . 32.C4 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 74. » »» » suil»»»» III 74.--- n » » » i » III n » 7i n IV 74. n » » » » » IV » » n » V 33.84 s »» » » V » » » » VI 33. » » » » i i VI i den voorkant van het linkerlandhoofd......... 31.80 * Lengte tusschen de landhoofden . . . 353.28 M. Do afstand tusschen den voorkant van het rech- terlandhoofd en de rechter uiteinden der hoofd- liggers bedraagt.......... . 0.72 » en die tusschen den voorkant van het linkerland- hoofd en de linker uiteinden der hoofdliggers. 0.83 » Totale lengte der brug .... 354,83 M. Samenstelling van den onderhouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De landhoofden en pijlers zijn gefundeerd op beton, om- sloten door wanden van dampalen, alleen de fundeeringen van de slroompijlers worden bovendien door heipalen gedra- gen. Zij zijn opgetrokken van metselwerk in gebakken sleen , terwijl de pijlers met hardsteen en de landhoofden gedeelte- lijk met hardsteen en gedeeltelijk met bekapte breuksteen bekleed zijn. Lijsten, draag- en deksteenen zijn van gehouwen steen. Nadat de rivierbodem rondom den pijler III eerst met zinkstukken was voorzien, is daarop een steenstorting aan- gebracht. Langs de landhoofden en om de overige pijlers zijn steen- bezettingen gemaakt.

-ocr page 119-

107

Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw-
stoffen verwerkt:

OMSCHRIJVING.

Heipalex.

«HC,
y ~ H

B o J

h a 3

u /. 
S»a

⁰ R a

< 0 M

< o

s ft °

H^0>

Betox.

Metselwerk rx

GEBAKKEN STEEN, j

Metselwerk in
hardsteen.

Metselwerk ix be-
kapte breuksteen.\'

i
Gesmeed ijzer.

Gesmeed es
gegalvaniseerd

IJZER.

> ê

i ^a

ZIXK-
ES STORTSTEEX.

j
Zetstees.

M
U
o
O
1
H

03
X
P

M³.

M\\

KG.

M\'.

M³.

M^J.

Rechterlandhoofd. .

41.700

111

427

35.

150

1000

SI)

Pijler I ....

100.980

612

654

383.339

2086

115

. II ....

3G12

104.355

604

633

893.

500

2200

3G9

 III ....

6816

103.575

748

535

581.

700

3200

486

, IV ....

5970

105.375

612

654

342.

500

1800

800

2500

373

 V . . . .

33.811

104

248

146.

1100

1800

 VI ... .

33.811

14G

248

180.339

1386

Linkerlandhoofd niet

doorgang ....

52.042

297

553

05.

150

1450

Totaal . .

16398

041.709

3234

3952

2131.078

2100

14222

800

4300

625

1228

Samenstelling van den bovcnlouiv.

Van den bovenbouw, die voor enkel spoor is ingericht,

ligt de as op een afstand van 3.08 M. beoosten de as der
brug.

De lengte van ieder der drie overspanningen van 70 M., geme-

ten tusschen de assen der eindverticalen, bedraagt 72.GOM.

die van ieder der vier overige overspanningen,

op gelijke wijze gemeten........ 31.68

De lengte der hoofdliggers is :

bij de openingen van 70 M........ .73.40

ii i * 30 »....... 32.08 i

Tusschen de lengteassen der hoofdliggers is de afstand:

bij de openingen van 70 M........ 4.84 »

» i i i 30........ 3.25 »

-ocr page 120-



		108

		De wijdte tusschen de leuningen is: bij de openingen van 70 M........ 4.20 M. . > . 30........4.84 . Het bovenvlak van de spoorbaan ligt waterpas en op 18 M. A.P. De onderkanten dor rivieroverspanningen liggen op 1G.84 M. A.P. Van do hoofdliggers der bruggen van 70 M. zijn de be- nedonrandon recht, do bovenranden daarentegen gebogen, volgons oen parabool van 103.GO M. parameter. Van de hoofdliggers der bruggen van 30 M. zijn do beide randen recht en evenwijdig. Bij do bruggen van 70 M. bedraagt de hoogte der hoofd- liggers, gemeten tusschen de horizontale randplaten, aan do einden............0. M. bij de eerste verticaal.........6.74 » en in het midden..........11.24 » Bij de bruggen van 30 M. is de hoogte in het midden..............3.483 » Elke opening van 70 M. wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen, ieder breed 0.70 M., door stijlen en schoren zoodanig aan elkander verbonden zijn, dat zij balken met verticalen en gelrokken diagonalen van de eerste orde vormen. Iedere hoofdligger is verdeeld in elf vakken van G.60 M. lengte. De randen dor hoofdliggers bestaan ieder uit horizontale pla- ten, waaraan met hoekijzers twee staande platen van 20 rn.M. dikte zijn geklonken, die voor de bovenranden van 0.51 M. tot 0.54 M., en voor de benedenrandon 0.47 M. hoog zijn, terwijl de afstand tusschen die beide platen 0.46 M. bedraagt. Alle diagonalen zijn dubbel, terwijl iedere helft is samen- gesteld uit platen van 20 m.M. dikte. De verticalen bestaan uit vier hoekijzers, in horizontale door-

-ocr page 121-



		109

		snede geplaatst als [], die door kruisen van strooken en kanaalijzers aan elkander verbonden zijn. Tusschen de verticalen zijn aan de bovenzijden dwarskop- pelingen en aan de benedenzijden dwarsdragers van plaat- en hoekijzer aangebracht en bevestigd. De bovenkoppeliugen bestaan ieder uit een boven- en een benedenligger, door een kruis van hoekijzer onderling vereenigd, terwijl hare hoogten afhangen van die der verticalen. Ieder dezer boven- en benedenliggers is samengesteld uit twee liggers van den T-vorm , door kruisen van platte staven en kanaalijzers aan elkander verbonden. Zoowel de boven- als de benedenranden der beide hoofdlig- gers zijn van windkruisen, uit platen en hoekijzers gevormd, voorzien. De verbindingen der dwarsdragers aan de hoofdliggers zijn in zooverre van de gebruikelijke onderscheiden, dat de dragers niet aan de onderranden der laatstgenoemden vast- geklonken, maar vrij dragende daarop gelegd zijn; hunne uiteinden rusten namelijk door tusschenkomst van gesmeed stalen assen op de onderranden, waartoe tusschen de verti- cale randplaten verstijvingen of dwarsschotten zijn aange- bracht. Aan de onderzijden der omgebogen gedeelten van de benedenranden der dwarsdragers zijn driohoekvormige pla- ten bevestigd, die door hoekijzers met schroefbouten in lang- werpige gaten, aan de opstaande randplaten der hoofdliggers verbonden zijn. De getrokken ijzeren langsdragers, hoog 0.748 M., zijn op een afstand van 0.75 M., ter weerszijden der lengteas van den bovenbouw, tusschen de dwarsdragers geplaatst en aan deze verbonden. De randen van twee opvolgende langsdragers zijn door horizontale platen, die door de verticale plaat der dwars- dragers heengaan, aan elkander verbonden, terwijl de staande platen aan die van de dwarsdragers, doormiddel van hoek- yzers zijn vastgeklonken. De onderranden dezer langsdragers

-ocr page 122-



		110

		zijn aan elkander gekoppeld door horizontale kruisen van sta- ven en hoekijzers. Op de langsdragers rusten getrokken ijzeren dwarsliggers die het spoor en het brugdek dragen. Het dek is tusschen de spoorstaven van geribd ijzer en daarbuiten van eikenhout. De onderranden van de hoofdliggers zijn aan de uiteinden verzwaard en daar bevestigd op gesmeed ijzeren stoelen op welker midden zij een draaiende beweging kunnen aannemen. Aan het eene einde der hoofdliggers zijn de stoelen in draag- steenen bevestigd en aan het andere uiteinde rusten zij op gesmeed stalen rollen, waaronder gesmeed ijzeren glijdplaten, in de draagsteenen verankerd , zoodat aan de overspanningen gelegenheid wordt gegeven om uit te zetten of in te krimpen. ledere opening van 30 M. wordt overspannen door twee hoofdliggcrs van getrokken ijzer, waarvan de 0.50 M. breede randen, door schoren en verticalen zoodanig aan elkander verbonden zijn, dat zij balken met verticalen en diagonalen van de eerste orde vormen, waarin de vakken eene lengte hebben van 3.52 M. De randen van iederen hoofdligger bestaan elk uit één of meer horizontale platen, waaraan met hoekijzers twee staande platen van 14 m.M. dikte geklonken zijn; deze laatste hebben een hoogte van 0.42 M. en bevinden zich op 0.28 M. afstand van elkander. Alle diagonalen zijn dubbel en samengesteld uit platen van 14 m.M. dikte. De verticalen vertoonen in horizontale doorsnede in hoofd- zaak den dubbelen T-vorm en bestaan uit een samenstel van hoekijzers en platen met één plaat tot middenwand. De hoofdliggers zijn bij de verticalen aan de beneden- zijde voorzien van dwarskoppelingen van den T-vorm en aan de bovenzijde van ijzeren dwarsdragers, hoog 0.631 M. De ramen, gevormd door de verticalen, de dwarsdragers

-ocr page 123-



		111

		en de dwarskoppelingen, zijn ieder verstijfd door een kruis van hoekijzer. Tegen de onderkanten der dwarsdragers en tusschen de benedenranden zijn windkruisen , uit staven en hoekijzers ge- vormd, aangebracht. De langsliggers, hoog 0.50 M., op een afstand van 0.75 M. ter weerszijde van de lengteas der brug, tusschen de dwars- dragers geplaatst, zijn aan deze verbonden. Iedere twee op- volgende langsliggers zijn aan elkander verbonden met horizon- tale platen , door de verticale plaat der dwarsdragers gaande. Bovendien zijn hunne staande platen aan die van de dwars- dragers met hoekijzers vastgeklonken. De onderranden der langsliggers zijn gekoppeld door hori- zontale kruisen van ijzeren staven. De spoorstaven zoowel als de vloer, die gedeeltelijk van geribd ijzer en gedeeltelijk van eikenhout is, worden door de langsliggers ondersteund , evenals bij de overspanningen van 70 M., door tusschenkoinst van getrokken ijzeren dwars- liggers, waarop zij bevestigd zijn. De vloeren aan de buiten- zijde der randen worden gedragen door ijzeren consoles. De oplegging heeft hier op gelijke wijze plaats als bij de bruggen van 70 M. Bij elke overspanning zijn in het gelegde spoor compen- satie-inrichtingen van staal gemaakt.

-ocr page 124-

112

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden
verwerkt:


		IJz	Eli. GEGOTEN.	GERIBD.	Gehamekd gietstaal.	Mes kant
OMSCHRIJVING.	GETBOK- KEN.	GESMEED.	EIKEN- HOUT.
Drio overspanningen, elk van	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M?
	1
Vier overspanningen, elk van	^982135	44997	1786	22193	10875	44.949
Doorgang nabjj het Iinker-	i
lundhoofd, wijd 5 M. . .	J
Compensatie-inrichtingen		428			386
Vcrf- on herstollingstoestcllen	2583	870	1299			1.038
Totaal . .	984718	46290	3085	22193	11261	45.987

De onderbouw werd uitgevoerd volgens de bestekken N^os. 723
en 851, de bovenbouw volgens bestek N°. 779.

Het maken van den onderbouw werd aangevangen op het
einde van Augustus 1879 en was den 31^e" October 1881
gereed; de werken, omschreven in bestek N°. 779, werden in
Januari 1880 begonnen en den l^e" Mei 1882 opgeleverd,
terwijl met de voltooiingswerken van de pijlers I en IV (be-
stek N°. 851) eerst in den loop van December 1882 een begin
kon worden gemaakt; deze kwamen 24 Februari 1883 gereed.

Met uitzondering van de algemeene kosten, die van ont-
eigening , grondboringen, rivierverbeleringen, spoorstaven met
toebehooren en buitengewoon toezicht, hebben de uitgaven
bedragen:

voor den onderbouw *).......f 389,609.

» bovenbouw.........190,292.

. . /\'579,901.
Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uitvoe-

1) Zonder overweg, jaagpad en rivierdyken.

-ocr page 125-



		113

		ring had plaats onder de leiding van den Hoofdingenieur der Staatsspoorvvegen J. G. van den Bergh, thans Minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid en de Ingenieurs K. H. van Brederode, tegenwoordig Hoofdingenieur van de Kon. Ned. locaal-spoorwegmaatschappij «Willem 111" te Apeldoorn en J. M. Telders, nu Hoogleeraar aan de Polytechnische school te Delft. Het maken van den onderbouw werd aangenomen door de Meeren G. A. van Ilattem te Sliedrecht en G. Goedhart te Dordrecht, terwijl de bovenbouw gemaakt is door de Heeren Nicaisc en Delcuve te La Louviére.

		Bkug oveh den Bun bij Reenen in den Staatsspoohweu van Amersfoort naak Nijmegen.

		Haat XVII.

		De brug heeft acht openingen, waarvan drie, ieder wijd 90 M. en vijf, ieder wijd 45 M. De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt: van den voorkant van het rechterlandhoofd tot de lengteas van pijler I op 17.40\'M. A.P. genieten . . 93.108 M. van de lengteas van pijler I tot die van pijler II 95.50 » » x n » « 11 n n j» ï» 111 Jo.oO j» > s » i III i t IV 49.75 i i » » » » IV » » » » V 49. » Overbrengen . . 382.858 M. 8

-ocr page 126-



		114

		Overgebracht . . . 382.858 M. van de lengteas van pijler V lot die van pijler VI 49. * » n » » nVlnnj) » Vil 41).- » » » » » » VII" » de voorzijde van het linkerlandhoofd op 12.38 M. -f- A.P. . . 47. , Lengte tusschen de landhoofden . . . 527.858 M. üe afstand van den voorkant van het rechter- landlioold tot de uiteinden der hoofdliggers daar ter plaatse, bedraagt.......2.35 » de afstand van den voorkant van het linkerland- hoofd tot de uiteinden der liggers aldaar is . 1.66 Totale lengte der brug . . . 531.868 M. Samenstelling van den onderbouw. De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor. De landhoofden en pijlers zijn gefundeerd op belon , bin- nen omkistingen van dainpalen ; de fundeeringen der pijlers 1, Il en III worden bovendien door heipalen gedragen. De landhoofden en pijlers, opgetrokken van metselwerk in gebakken steen, zijn met hardsteen bekleed. De kegelvormige afrondingen van de benedenglooiingen der aardebaan langs de voorzijden der beide landhoofden zijn, evenals de onmiddellijke omgevingen der op de uitervvaar- den gebouwde pijlers I, 111, IV, V, VI en VII, met schrot- basalt bezet. Rondom pijler II werden steenstortingen aangebracht, nadat de rivierbodem eerst met zinkstukken tegen ontgron- ding was verdedigd. Aan de landhoofden en pijlers zijn de navolgende bouw- stoffen verwerkt:

-ocr page 127-

115

Heipalen.

IÉI

N E |

8 w e

Beton.

MET8ELWERE.

Hardsteen.

IJzer

O J.Q

M . ^ fl

~ K - -

\' ~ < -

O 5«

K ui

w u

« J
W 2

Stobtsteen.

Zetsteen van-
basalt.

\\i

OMSCHRIJVING.

o
B

H
O
O
M

S o
ï o

M³

M\'

M³

KG.

il»

M³

M^J

Bechterlandhoofd.

274.540

1879

1310

295

2000

400

2050

735

Pijler I . . .

8205

277.130

1063

847

503

3170

135

504

 II . . .

11967

309.110

1909

853

682

300

4375

1500

1800

755

 III .. .

8530

222.

1063

773

470

2870

135

504

. IV . . .

66.480

399

263

208

1435

V . . .

06.480

399

263

208

1435

, VI . . .

72.250

399

244

201

1435

, VII .. .

72.250

399

244

201

1435

Linkerland hoofd .

5398

79.760

452

749

110

300

980

260

Totaal . .

34100

1440.

7962

5546

2878

2600

400

19185

1500

1800

1545

1763

Samenstclliiig van den bovenbouw.

Van den bovenbouw, ingericht voor dubbel spoor, is de
lengte van ieder der drie overspanningen van 90 M., gemeten

tusschen de assen der opleggingen.....93.50 M.

en van ieder der vijf overige overspanningen, op

gelijke wijze gemeten.........47.52 »

de afstand der sporen midden op midden is . . 4. »

De lengte der hoofdliggers bedraagt:

bij de openingen van 90 M........94.70 »

» » » « 45 >.......48.32 »

De afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers is:

bij de openingen van 90 M........9.25 »

» » » » 4o ».......7.30 »

De wijdte tusschen de leuningen bedraagt:

bij de openingen van 90 M........8.28 »

» i» i> » 45 ».......8.80 »

Op de groote overspanningen liggen de spoorbanen water-
pas en met de bovenkanten op 22.30 M. -f- A.P.; de onder-
kanten dier overspanningen bevinden zich op 18.90 M. -f- A.P.

-ocr page 128-



		116

		De kleine overspanningen zijn gelegen onder hellingen van ongeveer 198 op 1. De benedenranden van de hoofdliggers der bruggen van 90 M. zijn recht, de bovenranden daarentegen gebogen vol- gens een parabool van 180.506 M. parameter. De boven- en benedenranden van de hoofdliggers der brug- gen van 45 M. zijn recht en evenwijdig. Genieten tusschen de hoekijzers der randen bedraagt de hoogte der hoofdliggers voor de bruggen van 90 M.: aan de einden...........0.80 M. bij de eerste verticaal.........7.24 in het midden...........16. » voor de bruggen van 45 M.......5.65 » Elke opening van 90 M. wordt overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen door diagonalen en verticalen zoodanig aan elkander verbonden zijn, dat zij balken met verticalen en getrokken diagonalen van de eerste orde vormen, waarin de vakken eene lengte hebben van 7.26 M., met uitzondering evenwel van de eind- vakken die 7.82 M. lang zijn. De beide uiterste velden van eiken brugbalk bestaan uit een enkelen onderrand en eene schoor die tevens boven- rand is. iedere rand van de hoofdliggers bestaat uit horizontale platen, breed 1.22 M., waaraan met hoekijzers twee verti- calc platen, van dubbele dikte, op een afstand van 0.684 M. geklonken zijn, voor de bovenranden 0.70 M. en voor de benedenranden 0.60 M. hoog; de dikte der enkele opstaande platen is 18 m.M. De diagonalen zijn dubbel en iedere helft is samengesteld uit twee op elkander bevestigde platen, elk van 18 m.M. dikte. De verticalen worden gevormd door vier hoekijzers, in horizontale doorsnede geplaatst als [] en met kruisen van staven en hoekijzer aan elkander verbonden.

-ocr page 129-



		117

		Aan de bovenzijden van de verticalen zijn de hoofdliggers onderling verbonden door dwarskoppelingen; aan de beneden- zijden van alle stijlen doen de daar geplaatste dwarsdragers van plaat- en hoekijzer tevens als zoodanig dienst. De genoemde dwarskoppelingen bestaan ieder uit een bovcn- en een benedenligger, door een kruis van kanaalijzer aan elkan- der verbonden, terwijl baar boogte afhangt van de lengte der verticalen. Iedere boven- en benedenligger is samcnge- steld uit twee liggers van den T-vorm, die door kruisen van platte staven en kanaalijzers tot een geheel vereenigd zijn. Tusschen do boven- en de benedenranden der beide hoofd- liggers zijn windkruisen, uit platen en hoekijzers gevormd, aangebracht. De dwarsdragers zijn hier, evenals bij de overspannin- gen van 70 M. van de brug te Heumen, niet aan de onder- randen der hoofdliggers vastgeklonken, maar vrij dragende daarop gelegd; hunne uiteinden rusten daarom ook op ge- smeed stalen assen, die, door dwarsschotten tusschen de verticale randplaten aangebracht, steun op de onderranden vinden, en waartoe de benedenranden der dwarsdragers aan de einden zijn omgebogen. De met hoekijzers verstijfde driehoekvormige platen zijn ook hier aangebracht, en opge- lijke wijze als daar aan de opstaande randplaten der hoofd- liggers verbonden. De plaatijzeren langsliggers, hoog 0.837 M., zijn op afstan- den van 1.25 M. en 2.75 M., ter weerszijde van de lengteas der brug, tusschen de dwarsdragers geplaatst en aan deze verbonden. Zij zijn aan de einden verhoogd door ombuiging der benedenhoekijzers en rusten daardoor op de onderranden der dwarsdragers. De langsdragers tot één spoorbaan behoorende, zijn aan de benedenzijden onderling gekoppeld door horizontale kruisen van staven en hoekijzers.

-ocr page 130-



		118

		Op do langsdragers ruston do getrokken ijzeren dwarsliggers die het spoor en het brugdek dragen. Tusschen de spoorstaven is het dek van geribd plaatijzer, daar buiten van eikenhout. De onderranden der hoofdliggers zijn aan de uiteinden verzwaard en daar gelegd op gesmeed ijzeren stoelen , op vvel- ker midden zij oono draaiende beweging kunnen aannemen. Aan het eene einde der liggers zijn de stoelen in draagstoe- nen bevestigd, aan het andere uiteinde vinden zij steun op de pijlers door middel van gesmeed stalen rollen , die zieh over ijzeren glijdplalen bewegen kunnen. Bij de bruggen van 45 M. wordt elke opening overspan- nen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de randen , breed 1 M., door schoren en stijlen zoodanig aan elkander verbonden zijn, dat zij te zamen balken met verti- calen en gelrokken diagonalen van de eerste orde vormen, waarin de vakken eene lengte hebben van 5.28 M. Iedere rand bestaat uit horizontale platen waaraan met hoekijzers twee opstaande strooken van 18 m.M. dikte en 0.50 M. hoogte geklonken zijn; de afstand dier strooken is 0.G0 M. De diagonalen zijn dubbel; iedere helft is samengesteld uit twee op elkander bevestigde platen , elk 18 m.M. dik. De verticalen vertoonen in horizontale doorsnede hoofdza- kelijk den dubbelen T-vorm en bestaan uit een samenstel van hoekijzers en strooken met een volle plaat tot middenwand. Tusschen de verticalen zijn aan de bovenzijden ijzeren dwarsdragers, in het midden hoog 1.20 M., en aan de be- nedenzijden dwarskoppelingen van den dubbelen T-vorm en hoog 0.50 M. aangebracht, die door hoekijzers en drie- hoekvormige schoorplaten aan de randen en verticalen be- vestigd zijn. De ramen, gevormd door de verticalen, de dwarsdragers en de dwarskoppelingen, zijn verstijfd door kruisen van kanaalijzer.

-ocr page 131-

119

Ter hoogte van den onderkant rlcr dwarsdragers, als ook
aan de beneden randen , zijn de hoofdliggers van windkrui-
sen, uit staven en hoekijzers gevormd, voorzien.

De langsdragers, hoog 0.81 G M., op afstanden van 1.25 M.
en 2.75 M. ter wederzijde van de lengteas der brug tusschen
de dwarsdragors geplaatst en daaraan niet hoekijzers verbon-
den, zijn aan de benedenzijdon onderling gekoppeld door hori-
zontale kruisen van ijzeren staven.

De inrichting dor vloeren komt in hoofdzaak overeen met.
die der bruggen van 90 M.; de vloeren langs de buitenzijden
der hoofdliggers worden gedragen door ijzeren consoles.

De oplegging heeft op gelijke wijze plaats als bij de brug-
gen van 90 M.

Bij elke overspanning zijn in de sporen compensatie-inrich-
tingen van staal gemaakt.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden ver-
werkt:


		IJZEU.		Gehamerd staal.	Meskant BEZAAGD EIKEN-
OMSCHRIJVING.
	GE- TROKKEN.	GESMEED.	GEGOTEN.	GEBIED.		HOUT.
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M³.
Drie overspanningen, elk van 90 M.	2089457	89058	1048	32251	22154	71.128
^v\']f ,. .. 45	1224281	46170		27659	10074	68.412
Compensatie-inrichtingen . . . .	194	1422			1199
Vert\'- en herstelliiigstoestellen	5750	1409	2325			2.709
Voor ladders, liggers boven de
	700	59				0.089
		188124	3373	59910	33427	142.338

-ocr page 132-



		120

		Do onderbouw werd uitgevoerd volgens bestek N°. 725; do bovenbouw volgens bestek N°. 816. De werken omschreven in bestek N°. 725, zijn aangovan- gcn den 21^stön September 1870 on opgeleverd den 9\'¹ No- vember 1881 ; die van bestek N". 810 werden in November 1881 begonnen, terwijl de beproeving plaats had den 11" October 1883. Met uitzondering van de algemeeno onkosten, die van onteigening, grondboringen, rivierverbeteringen, spoorstaven met toebehooren en buitengewoon toezicht, hebhen de uit- gaven bedragen: voor den onderbouw......../\' 041,381. » bovenbouw........» 835,540. Totaal . . . / 1470,921. dus per strekkenden motor . . 2777. Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en do uitvoe- ring bad plaats onder de leiding van den Hoofdingenieur der Staatsspoorwegen J. G. van don Bcrgh, thans Minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid en den Ingenieur J. M. Telders, tegenwoordig Hoogleeraar aan de Polytech- nische school te Delft. De aannemers van don onderbouw waren de Hoeren W. P. de Vries en H. do Vries te Rossum; de bovenbouw werd aangenomen door de Gute Hoffnungshütte, Actien-Veiein für Bergbau und Hüttenbeliieb te Oberhausen II.

-ocr page 133-

121

Brug over de Beneden Merwede bij Baanhoek in den
Staatsspoorweg van Dordrecht naar Ei.st.

Plaat XVIII.

De brug bij Baanhoek heeft zes openingen, waarvan:

twee, ieder wijd...........104.75 M.

één, wijd.............64.41 »

en drie, ieder wijd, gemiddeld......55. »

gemeten ter hoogte van 5 M. -f- AP., terwijl de lengte van
elk der overspanningen, gemeten tusschen de assen der op-
leggingen, respectievelijk bedraagt 109.395 M., 67.73 M. en
57.75 M.

De onderlinge afstand der landhoofden en pijlers bedraagt:
van den voorkant van het linkerlandhoofd tot de lengteas
van pijler I, op 10 M. -f- AP. gemeten . . . 59.50 M.
van de lengteas van pijler I tof die van pijler II . . 59.50 *
»» n » » II o » het verhoogde

gedeelte van pijler III . . . 61.72

» f> * » liet verhoogde gedeelte van pijler

III tol de lengteas van pijler IV 110.50

> pijler IV tot die van het ver-
hoogde gedeelte van pijler V. 110.50
het verhoogde gedeelte van
pijler V tot den voorkant van
het rechterlandhoofd . . . 71.72

Lengte tusschen de landhoofden . . . 473.44 M.
De afstand van den voorkant van het linkerland-
hoofd tot de linker uiteinden der hoofdliggers
bedraagt.............1.83 »

Overbrengen . . . 475.27 M.

-ocr page 134-

122

Overgebracht. . . 475.27 M.
en die van den voorkant van het rechterland-
hoofd tot de rechter uiteinden der hoofdlig-
gers is..............2.02 »

477.29 M.

Totale lengte dor brug.

Samenstelling van den onderbouw.

De onderbouw is ingericht voor dubbel spoor.

De pijlers on landhoofden zijn gefundeerd op beton, ge-
dragon door heipalen binnen omkislingen van dampalen. Zij
zijn opgetrokken van metselwerk in gebakken sloen ; do pij-
Iers en de vooruitspringende godooi ton der landhoofden zijn
mot hardsteen bekleed, terwijl de lijsten, borstweringen,
draag- on dokstoonen ook van gehouwen sloen zijn gemaakt.

Rondom de stroompijlers 111, IV on V en tusschen de
beide laatsten is de bodem dor rivier met rijzon zinkstnkken
bezet, gedekt door steens tor tingen.

Aan do landhoofden en pijlers zijn de navolgende boovoel-
heden verwerkt:

Bezaaod

DEXXENHOU r VOOB
DAMPALEN.

Betox.

Metselwerk

Gesmeed ijzeu.

%ï

SfEEX VOOR

HET ZIXKEX DER

STUKKEX.

Steexbestortixg.

Russisch
zeildoek.

OMSCHRIJVING

y. y\'

2 33 ai

ca BI 9
ü« g

° l m

M\'

M^:\'

M³

KG.

BI»

Sclieeps.
ton.

Sclieeps-
tou.

M²

Linkerlandhoofd

G145

180

2000

2073

189

3979

Pijler I . . .

2746

495

328

264

5555

, II . . .

2740

495

328

264

5555

 III .. .

8517

349

2030

1311

678

14266

2500

3500

 IV . . .

9501

482

2120

1504

687

14457

3475

960

3560

1013

 V . . .

10564

406

2788

1313

678

14266

5208

1670

9370

1152

Rechterland hoofd

13464

308

2080

2583

165

3472

Totaal .

53683 |

187!)

12008

9440

21)25

61550

11183 \')

2630

16536 «)

2165

1) Waarvan 1075 M^a tueschen de pijlers IV en V.

2) 430 scheepston   IV V.

-ocr page 135-



		123

		Samenstelling van den bovenbouw. De as van den bovenbouw, ingericht voor enkel spoor, ligt 3.70 M. beoosten die der brug. De lengte der hoofdliggers bedraagt: voor de twee rivieroverspanningen, elk van 104.75 M. opening.......110.695 M. voor de drie zuidelijke overspanningen, elk van gemiddeld 55 M. opening.... 58.75 » voor de noordelijke overspanning van 64.41 M. opening........68.73 . De afstand tusschen de lengteassen der hoofdliggers, be- draagt: bij de twee rivieroverspanningon.... 5.34 M. » » overige overspanningen .... 4. » De breedte, gemeten tusschen de verticale binnenrand- platen bedraagt: bij de twee rivieroverspanningen .... 4.61 M. » i» overige overspanningen.....3.472 » De spoorbaan ligt bij de twee groote overspanningen water- pas en met den bovenkant op ... . 14.31 M. -f- A.P. de onderkanten dier overspanningen zijn gelegen op..........18.21 * » » De andere overspanningen liggen onder een helling van 200 op 1. De benedenranden van de hoofdliggers der rivierover- spanningen zijn recht, de bovenranden hebben den vorm van een kubischen parabool van 3873.252 M. parameter. Voor ieder der beide overspanningen van 104.75 M. is de hoogte der hoofdliggers in het midden . . . 13.478 M. en aan de einden..........6.926 » Over elke opening gaan twee liggers van getrokken ijzer, waarvan de beide randen door schoren en stijlen zoodanig

-ocr page 136-



		124

		aan elkander verbonden zijn, dat zij balken met verticalen en getrokken diagonalen van de eerste orde vormen, met vakken van 6.435 M. lengte. De boven- en benedenranden bestaan uit horizontale en verticale platen, de eersten breed 1.15 M. en de laatsten hoog 1.18 M. De afstand tusschen de beide staande pla- ten bedraagt 0.70 M.; de dikte van do binnenste is 15 m.M. en die van de buitenste 13 m.M. In het midden van ieder vak is tusschon deze opstaande randplaten oen kruis van plaat- on hoek ijzer aangebracht. De diagonalen bestaan uit twee evenwijdige deelen, samen- gesteld uit strooken plaatijzer, voor do binnensten dik 15 m.M. en voor de buitensten dik 13 m.M. De verticale randplaten en do deelen der diagonalen aan do binnenzijden van de hoofdbalkon gelegen, hebben hier, bij de verschillende overspanningen niet dezelfde doorsneden, als de overeenkomstige, aan do buitenzijden der hoofdliggers zich bevindende gedeelten. De eersten zijn grootcr dan de laatsten; hunne verhouding is van 15 tot 13, voor de beide groote en van 14 tot 12 voor de andore overspanningen. Tot deze constructie is men overgegaan, omdat de bin- nengelegcn gedeelten aan de werking van grooter krachten zullen onderworpen zijn dan die aan de buitenzijden der brugbalkeu, vooral bij breede randen, waar dus de afstand tusschen de beide verticale platen, en evenzoo die tusschen de beide deelen van iedere diagonaal, groot is. Deze wijze van samenstelling is echter eerst van lateren tijd, en bij deze brug voor het eerst toegepast. Bij den tweeden in uitvoering zijnden bovenbouw, die op de pijlers van de brug te Venloo wordt geplaatst, zal deze constructie ook worden gevolgd , zooals uit de beschrijving der diagonalen op blz. 28 voorkomende, blijkt. ledere verticaal is een samenstel van hoekijzers en platen die door twee kruisen onderling gekoppeld zijn.

-ocr page 137-



		125

		Tusschen de overeenkomstige verticalen van twee liggers zijn aan de bovenzijde dwarskoppelingen en aan de beneden- zijde getrokken ijzeren dwarsdragers aangebracht. De bovenkoppelingen bestaan ieder uit een boven- en een benedenligger, bij de twee eersten van den T-vorm, bij de overigen van den ^_vorm ^en door ^een kruis van hoek- ijzers gekoppeld, uitgezonderd bij de eerste verticaal, waar deze hoekijzers vervangen zijn door een volle plaat en bij de tweede door platte staven. Tusschen de boven- en de benedenranden der hoofdliggers zijn windkruisen aangebracht die voor de eersten uit hoekijzers en voor de laatsten uit strooken plaatijzer bestaan. De ijzeren dwarsdragers, hoog 0.746 M., zijn aan de verti- calen geklonken. De plaatijzeren langsliggers, hoog 0.67 M., onder de spoor- staven en tusschen de dwarsdragers geplaatst en daaraan door vier hoekijzers verbonden, zijn in ieder vak gekoppeld door hoekijzers en plaatslrooken. Op de langsliggers rusten eikenhouten dwarsliggers die het spoor en\' het brugdek dragen, dat tusschen en naast de spoorstaven van eikenhout is en voor zooveel de spoorbaan betreft, gedekt is met geribd ijzer. De onderranden der hoofdliggers zijn aan de uiteinden bevestigd op bovenstoelen van gehamerd staal, welke op stalen assen rusten; voor de beweegbare opleggingen dragen deze assen op gesmeed ijzeren onderstoelen, liggende op gesmeed stalen rollen, waaronder gegoten ijzeren glijdplaten, die op de pijlers bevestigd zijn, en voor de vaste opleggin- gen op gegoten ijzeren onderstoelen in hardsteenen blokken ingelaten en verankerd. De overige openingen worden ieder overspannen door twee hoofdliggers van getrokken ijzer, waarvan de beide rechte en evenwijdige randen door schoren en stijlen zoo- danig aan elkander verbonden zijn, dat zij balken met verti-

-ocr page 138-



		126

		calen en getrokken diagonalen van de eerste orde vormen, waarin de vakken een lengte hebben van 5.21 M. voor de overspanning van (34.41 M. opening, en van 5.25 M. voor de drie van gemiddeld 55 M. wijdte, terwijl de hoogte der liggers in het midden respectievelijk bedraagt 6.041 M. en 6.052 M. De boven- en benedenranden bestaan hier uit horizontale en verticale platen door hoekijzers aan elkander verbonden, de eersten zijn breed 1 M., de laatsten hoog 0.60 M. De afstand tusschen de verticale randplaten is 0.50 M., terwijl de dikte van de binnenste 14 m.M. en van de buitenste 12 m.M. is. De diagonalen beslaan uit twee evenwijdige gedeelten, waarvan hel binnenste is samengesteld uit platen dik 14 m.M. en het buitenste uit strooken dik 12 m.M. ledere verticaal is gemaakt van hoekijzers en plaatstrooken die door twee dwarsplaten onderling gekoppeld zijn. Tusschen de verticalen zijn aan de benedenzijde dwars- koppelingen van den T-vorm en aan de bovenzijde ijzeren dwarsdragors van den dubbelen T-vorm en hoog 0.62 M. aangebracht, door hoekijzers aan de randen en verticalen bevestigd. De ramen, gevormd door de verticalen, de dwarsdragers en de dwarskoppelingen zijn verstijfd door twee kruisen van hoekijzers. Tegen de onderkanten der dwarsdragers, en tusschen de benedenranden zijn windkruisen aangebracht, die voor de eersten van plaatijzer en voor de laatsten van hoekijzer zijn gemaakt. De plaalijzercn langsdragers, hoog 0.58 M., bevinden zich onder de spoorstaven en tusschen de dwarsdragers. Zij zijn aan deze laatsten door vier hoekijzers verbonden en onder- ling gekoppeld op dezelfde wijze als dit bij de groote rivier- overspanningen plaats heeft.

-ocr page 139-

127

De inrichting der vloeren komt in hoofdzaak overeen met
die dor bruggen van 104.75 M. wijdte, terwijl de oplegging
ook op gelijke wijze als daar plaats heefl.

Bij elke overspanning zijn in het gelegde spoor compen-
salie-inrichtingen van staal gemaakt.

Aan den bovenbouw zijn de navolgende hoeveelheden
verwerkt:


		IJzer.			Geha-	KOPER.	a
					j§s	MERD G EET-	w	^m a
OMSCHRIJVING.					< g
	GE-	QE-	OH-	GERIBD	3Ü	STAAL.	H	S w
	TROKKEN.	SMEED.	ÜOTEN.	PLAAT.	m		a	S
	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	KG.	M³.
Twee overspanningen, elk van 104.75 M.	1422036	14800	30702			20048		120
Een overspanning vau G4.41 M. . . .	322953	3224	9350			5110		28
Drie overspanningen, elk van gemid-
delcl 55 M. .........	705510 440	9504 1720	26970	:		15330 798	--	75
Compensatie-inrichtingen......
Verl\'- on herstcllingutoestellen ....	9082	880	1890				22
	28083	898	4500	27430	1780			12
Totaal . .	2489304	31098	73424	27436	1780	4728G	22	235

De onderbouw werd gemaakt volgens bestek N°. 750,
de bovenbouw volgens bestek N°. 852.

De werken, omschreven in bestek N°. 750, zijn aanbesteed
den 28^8tc" April 1880 en waren den 29¹"⁰¹\'September 1882
voltooid; het maken en stellen van den bovenbouw werd
den 2\'^,e" Augustus 1882 aanbesteed en kwam in Juni 1885
gereed, nadat de beproeving den 28^8ton Mei van dat jaar
had plaats gevonden.

Behalve de algemeene onkosten, die van onteigening,

-ocr page 140-



		128 grondboringen, rivierverbeteringen, spoorstaven met toebe- hooren en buitengewoon toezicht, zijn de uitgaven: voor den onderbouw . /\' 905,887. t bovenbouw. » 699,000. (bedrag der aaimemingssom). Totaal . /\' 1,604,887. - dus per strekkenden M. /\' 3362. Het ontwerp van de brug werd opgemaakt en de uitvoe- ring had plaats onder de leiding van den Eerstaanwezend Ingenieur der Staatsspooi wegen L. J. Kesper te Arnhem en den Sectie-Ingenieur Ph. J. Waller te Dordrecht. De aannemers van den onderbouw waren de hceren D. Bolier te Scherpenisse en P. P. Seret te Sliedrecht en die voor den bovenbouw de firma F. Kloos & Zonen te Alblas- serdam.

-ocr page 141-







		KOSTEN DER BRUGGEN

-ocr page 142-

130

131

KOSTEN DER

BRUGGEN.

De kosten zijn die waarvoor de werken zijn uitgevoerd.

Bij de berekening van den prijs per kilogram van iederen bovenbouw
dat van bereid greenenhout 0.7.

Onder de kosten zijn niet begrepen die van onteigening, grond-
gewoon toezicht.

is aangenomen voor het soortelijk gewicht van eikenhout 0.84 en voor
boringen, rivierverbeteringen, spoorstaven met toebehooren en buiten-

® *5
*w eo_c|

Sa g

o 1
rf<5

IX.

3SÖ

VIII.

il!

1° =?

^3 «;

iS^:?«

iil

SF ^x

ea-3 3

t 3 a

o ^ö s
sc^m

-_ 60

ui.

° GcSi

6C B (L
r^ O Sn

XIII.

O l-s

6C*"

6c** O

OMSCHRIJVING.

gag

ffl ^a

VII.

1»

XVII.

E M

pa
XI.

a -

8 s

.SM

pq W

£ 2\' oa #

IV.

II.

VI.

XVIII.

XII.

XIV.

XV.

XVI.


	dubbel	dubbel
	spoor.	spoor.
	enkel . spoor.	idem.
	Gld.	Gld.
	579901	1476921
	389609	641381
	190292	835540
	0.17	0.23
	1634	2777


enkel	dubbel	dubbel	dubbel	dubbel	dubbel
spoor.	spoor.	spoor.	spoor.	spoor.	spoor
idem.	idem.	enkel spoor.	enkel spoor.	idem.	idem.
Gld.	Gld.	Gld.	Gld.	Gld.	Gld.
3878106	1575185	551102	785125 2)	1777885	848325
2407339	927114	324000	297395	924692	346627
1470767	648071	227102	487730	853193	501698
0.21	0.25	0.24	0.433)	0.26	0.355
2639	3920	1753	2300	4420	3923

twee brug-
gen, waar-
van een
voor
spoorweg-
de andere
voor ge-
woon ver-
keer.

enkel j
spoor 1

Gld.

7571(30

419001

338159

0.245

dubbel
spoor.

dubbel
spoor

dubbel
spoor.

De onderbouw is ingericht voor

enkel spoor
en gewoon
verkeer. 1)

Gld.

enkel
spoor.

Gld.

2814916

1746642

1068274
0.26

enkel
spoor.

Gld.

1116017

569206I
546811
0.22

en de bovenbouw voor....

De geheel e brug heeft gekost . .

de onderbouw alléén ....

de bovenbouw ,, ....

en de bovenbouw per kilogram .

De kosten van onder- en boven-
bouw per strekkenden meter brug

idem
Gld.

idem.

Gld.

2713600

1189000
1524600
0.27

idem.

Gld.

1604887

905887
699000 *)
0.24

idem.

Gld.

1440099

647531

792568

0.25

13793 2578621

305612

208181

0.23

2221

752993

1825628

0.33

3847

2099

1553

3230

3952

3010

3362

1) Zie bl. 31. Het maken en stellen van den tweeden bovenbouw is aangenomen voor 307.900.,
grepen het verschuiven van de vier bestaande overspanningen en het maken van eenige

2) De geheele brug is aan de Zuid-Ooster Spoorweg-Maatschappij in rekening gebracht voor

3) Bij de berekening van dezen prijs, is het gewicht van den bovenbouw ontleend aan he\'t

4) Bedrag der aannemingssom.

waarnaar de kosten van deze overspanningen per kilogram bedragen f 0.23. Hieronder

bijkomende werken.

f 827.125. waarvan 42000. voor bijkomende werken op de oevers.

bestek, volgens hetwelk, onder meerdere werken, ook de brug gebouwd is.

is be-

-ocr page 143-

130

131

KOSTEN DER

BRUGGEN.

De kosten zijn die waarvoor de werken zijn uitgevoerd.

Bij de berekening van den prijs per kilogram van iederen bovenbouw
dat van bereid greenenhout 0.7.

Onder de kosten zijn niet begrepen die van onteigening, grond-
gewoon toezicht.

is aangenomen voor het soortelijk gewicht van eikenhout 0.84 en voor
boringen, rivierverbeteringen, spoorstaven met toebehooren en buiten-

® *5
*w eo_c|

Sa g

o 1
rf<5

IX.

3SÖ

VIII.

il!

1° =?

^3 «;

iS^:?«

iil

SF ^x

ea-3 3

t 3 a

o ^ö s
sc^m

-_ 60

ui.

° GcSi

6C B (L
r^ O Sn

XIII.

O l-s

6C*"

6c** O

OMSCHRIJVING.

gag

ffl ^a

VII.

1»

XVII.

E M

pa
XI.

a -

8 s

.SM

pq W

£ 2\' oa #

IV.

II.

VI.

XVIII.

XII.

XIV.

XV.

XVI.


	dubbel	dubbel
	spoor.	spoor.
	enkel . spoor.	idem.
	Gld.	Gld.
	579901	1476921
	389609	641381
	190292	835540
	0.17	0.23
	1634	2777


enkel	dubbel	dubbel	dubbel	dubbel	dubbel
spoor.	spoor.	spoor.	spoor.	spoor.	spoor
idem.	idem.	enkel spoor.	enkel spoor.	idem.	idem.
Gld.	Gld.	Gld.	Gld.	Gld.	Gld.
3878106	1575185	551102	785125 2)	1777885	848325
2407339	927114	324000	297395	924692	346627
1470767	648071	227102	487730	853193	501698
0.21	0.25	0.24	0.433)	0.26	0.355
2639	3920	1753	2300	4420	3923

twee brug-
gen, waar-
van een
voor
spoorweg-
de andere
voor ge-
woon ver-
keer.

enkel j
spoor 1

Gld.

7571(30

419001

338159

0.245

dubbel
spoor.

dubbel
spoor

dubbel
spoor.

De onderbouw is ingericht voor

enkel spoor
en gewoon
verkeer. 1)

Gld.

enkel
spoor.

Gld.

2814916

1746642

1068274
0.26

enkel
spoor.

Gld.

1116017

569206I
546811
0.22

en de bovenbouw voor....

De geheel e brug heeft gekost . .

de onderbouw alléén ....

de bovenbouw ,, ....

en de bovenbouw per kilogram .

De kosten van onder- en boven-
bouw per strekkenden meter brug

idem
Gld.

idem.

Gld.

2713600

1189000
1524600
0.27

idem.

Gld.

1604887

905887
699000 *)
0.24

idem.

Gld.

1440099

647531

792568

0.25

13793 2578621

305612

208181

0.23

2221

752993

1825628

0.33

3847

2099

1553

3230

3952

3010

3362

1) Zie bl. 31. Het maken en stellen van den tweeden bovenbouw is aangenomen voor 307.900.,
grepen het verschuiven van de vier bestaande overspanningen en het maken van eenige

2) De geheele brug is aan de Zuid-Ooster Spoorweg-Maatschappij in rekening gebracht voor

3) Bij de berekening van dezen prijs, is het gewicht van den bovenbouw ontleend aan he\'t

4) Bedrag der aannemingssom.

waarnaar de kosten van deze overspanningen per kilogram bedragen f 0.23. Hieronder

bijkomende werken.

f 827.125. waarvan 42000. voor bijkomende werken op de oevers.

bestek, volgens hetwelk, onder meerdere werken, ook de brug gebouwd is.

is be-

-ocr page 144-



		VERBETERINGEN.

		Bladz. 10 regel 7 v. b. staat: onder- en bovenranden, te lezen: on- derranden. 16 regel 14 v. b. staat: 5 M., te lezen: 4.70 Bt. 25 achter alinea 7 bij te voegen: en was het verkeer op dien weg toen reeds zóó sterk toegenomen dat de bovenbouw ter nauwernood in de behoeften kon voorzien. 28 regel 8 v. b. staat: 8.27 M., te lezen: 8.256 M. 28 de laatste zinsnede van alinea 5 te vervangen door: De eindvelden bestaan uit een enkelen onderrand en eene schoor die tevens bovenrand is. 30 regel 1 en 2 v. b. staat: dat de Westinghouse-rera kan veroorzaken, te lezen: dat door het gebruik van de Wes- tinghouse-rem zeer toeneemt. 34 aan het hoofd van kolom 7 staat: K.G., te lezen: M\'^J. 34 achter alinea 4 bij te voegen: Tijdens het afdrukken wordt een tweede spoor op de brug gelegd. 36 regel 7 v. b. staat: 8.20 M., te lezen: 3.9915 M.- 39 regel 9 v. b. achter Hoorn te lezen: Jhr. E. J. de Savornin Lohman. 51 regel 3 v. b. staat: 7.22 M., te lezen: 7.18 M. regel 4 v. b. staat: 7.305 M., te lezen: 7.265 M. 58 regel 1 v. b. staat: 0.522 M., te lezen: 0.525 M. 71 regel 9 v. o. staat: versterkt, te lezen: verzwaard. 85 regel 15 v. b. staat: 54.45 M., te lezen: 54.70 M. 86 regel 5 v. o. staat: zinksteen, te lezen: zinkstuk. 100 aan het hoofd van kolom 10 bij te voegen: van 0.43 M¹ rijsvulling.

		^. /2#/