-ocr page 1-

§2-

5ARI0EN * *

DE SOENDANEESCHE

EVANGELIST

ZENDINGSDRUKKERIJ, ERMELO- ZEIST.

10 Ct. fr. p. p.; vanaf 100 ex. 77» Ct.

-ocr page 2-

		lüSo?

-ocr page 3-

		BIBLIOTHEEK HENBftiK KRAEMER ittrrrruvT Lettittstra*tweg 11 2">A1 G* OEGSTGEfST
		0033596

-ocr page 4-

		UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK UTRECHT
			A06000035674328B
		3567 4328

-ocr page 5-

		Bibliotheek /\' A ., MEDcSL ZESDiHGSHO\'-FSCH;r k*---------• ^ARiOENK,..^ DE SOENDANEESCHE EVANGELIST.
		©e opmerrCeiijlce bekeering van,
		een ryavaan.
		IN ACHT KAPITTELS.
		Zendingsdrukkerij, Ermelo-Zeist.

-ocr page 6-

		,\'

-ocr page 7-

		INLEIDING.
		„De brieven en berichten der zendelingen en de jaarverslagen der Zendinggenootschappen mogen met allo recht genoemd worden: „ Ver- volgen op de Handelingen der Apostelen", heeft iemand gezegd. Terecht, want de Zendings- berichten geven ons te hooren en te zien de groote werken Gods in Jezus Christus, ge- wrocht door het Heilig Evangelie, vooral waar dit geloovig wordt verkondigd, onder beschaafde en onbeschaafde volken, onder Heidenen en Mohammedanen. Zoo blijkt, dat het bijna 2000 jaren oude Evangelie nog niets van zijne oor- spronkelijke verlossende, verzoenende, vrede- brengende, vernieuwende kracht heeft verloren. Ook brengen die Zendingsberichten ons gedurig woorden onzes Heilands te binnen, als bijv. deze: „Zalig, die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid, want zij zullen verzadigd

-ocr page 8-

		— 4 —
		worden," en: „Zoekt, en gij zult vinden," enz., welke woorden des Hoeren mij te binnen kwamen onder het lezen en herlezen van hot verhaal van den bekeeringsweg van Sarioen, den hooggeschatten helper van den plaatsolijken zendeling te Sockabocmi op West-Java onder de Soendaneezen. (Java\'s bevolking bestaat uit de Javanen, die het Oosten en midden des eilands bewonen, en de Soendaneezen in het Westelijke gedeelte.) Java\'s bevolking belijdt den Moham- medaanschen godsdienst, en zoo was ook die Sarioen vóór zijne bekeering Mohammedaan en het oenige kind eener innig vrome weduwe. Het verhaal van de bekeering diens mans trok mij zeer aan, zoowel, omdat het ons doet zien, langs welke vreemde wegen — dwaalwegen — de Heorc soms de ziel, die naar vrede ver- langt, leidt, en tot zich brengt, ook omdat die geschiedenis doet zien — zooals door den zen- deling terecht werd opgemerkt, „hoe ongenoeg- zaam de ülohammcdaansche godsdienst is voor een menschenhart, dat uitgaat naarden Eeuwige, en zich door den last zijner zonden diep be- zwaard gevoelt." Dat verhaal trok mij ook bijzonder aan, omdat het uit \'s mans eigen mond is opgeteokend. Daarom wil ik \'t voor u, vrien- den in Christus, wederom vertellen.

-ocr page 9-

		— 5 —
		Sarioen\'s jeugd. „Mijne moeder, eonc weduwe, — ik verloor mijn vader, toen ik nog hooi klein was — wensehtc vurig, dat ik priester of geestelijke zou worden, niet zoozeer om de achting, die haar zoon zou toegedragen worden door alle vromen, en do geldelijke voordooien, die mij dat zou brengen, maar veel meer en bepaal- delijk, om zich te verzekeren van hare eigene zaligheid, \'t Kon immers licht gebeuren, dat zij om hare zonden in de hel kwam." — In den Koran, don Bijbel der Mohammedanen, wordt geleerd, dat dozen, na hunnen dood, voor Gods Gericht moeten verschijnen, waar hun leven streng onderzocht wordt, en al het goede en al hot kwade, dat zij in hun aardsche leven gedaan hebben, op Gods weegschaal tegen elkaar wordt gewogen. Weegt het kwade slechts één duizendste van een rijstekorrel zwaarder dan het goede, dan gaat de ziel onverbiddelijk de hel in. Maar al staat dat al ongeveer zoo in den Koran, geon Javaan leest dien anders dan in het Arabisch, wat slechts zeer weinige Javanen goed verstaan. Bovendien wordt er veelal onder de Moham- medanen geleerd, dat de Mohammcdaanschc

-ocr page 10-

		- 6 -
		ziol, die slechts weinig goede daden kan toonen voor Gods Gericht, toch zeer wel het geluk van het Paradijs kan worden waardig gekeurd, op grond der haar toegekende ver- diensten van andere geloovigen, zooals hier Saeioen\'s moeder door de ontzaglijk groote verdiensten haars zoons, als deze priester werd. Sarioen zelf zegt: „Had mijne moeder dan een geestelijken zoon, zoo zoude deze door zijne gebeden en groote verdiensten bij den Profeet (Mohammed) en bij God, haar zeker uit de plaats der pijniging kunnen verlossen, en haar het Paradijs binnen leiden. Daarom moest ik, nog zeer jong zijnde, reeds den Koran loeren lezen." — (Dat beschouwen de Mohammeda- nen op zich zelven reeds als hoogst verdien* stelijk, al verstaat de lezer geen syllabe van hetgeen hij leest. Dit komt er niet op aan, \'t is de Heilige Koran, dien hij leest, het Boek uit den Hemel neergedaald, en dat is genoeg). „Ik had geen den minsten lust in die zware, jarenlange voorbereiding, doch eindelijk volgde ik toch den vromen hartewensch mijner moeder, en werd leerling bij een\' goeroe (geestelijke leeraar)." — \'t Gaat den Mohammedanen als den Roomschcn, die hunne zonen totdeugees- telijken stand dwingen, omdat zij meenen in

-ocr page 11-

		— 7 —
		hen „boomsterke voorsp-aken bij God te krijgen" zooals een "Wcstfaalsche boer zich uitdrukte, toen hij zijnen 20 jarigen zoon dwong, monnik te worden. „Zoo begaf ik mij tot een goeroe, en werd zijn leerling, doch \'t beviel mij zoo slecht bij dien man, dat ik reeds na drie maanden hem verliet, en een anderen goeroe opzocht. Den Koran las ik driemaal door" — (het loeren lezen geschiedt op puur werktuiglijke wijze: de leeraar zegt zijn leerling de woorden voor zonder ze te verklaren, of indien hij dat soms doet, op hoogst gebrekkige, dwaze wijze). Ook las ik vele andere godsdienstige boeken. Dikwijls vroeg ik mijnen goeroe naar de be- teekenis van hetgeen ik las of hoorde voor- lezen, doch ik wachtte meestal te vergeefs op ecnig redelijk antwoord. Ook vroeg ik hem meermalen: Indien ik nu alles volbreng, wat gij mij leert, kan ik dan verzekerd zyn van de vergeving mijner zonden ? Ach, hoe bitter stelde zijn antwoord mij teleur. „Dat moet God alleen," zeide hij. „Wij hebben niet te doen, dan de bevelen van onzen grooten Ïirofeet op te volgen. Wij zijn als visschers. s \'t bij God bepaald, dat wij visch moeten vangen, goed, dan vangen wij visch; indien

-ocr page 12-

		— 8 —
		niet, dan vangen we niets,"... Maar zulke duistere, hoogwijze antwoorden bevredigden mü in bei geheel niet Ernotig begon ik te twijfelen aan de wijsheid mijns goeroe\'s, en dacht: och, \'t is toch te vergeefs, dat ik me van morgen tot den avond vermoei. Uit al de wijsheid, die ik hoor en leer, verkrijg ik toch geen zekerheid. De behoefte van mijn hart wordt hier niet bevredigd, en \'t is clan beter, dat ik een anderen goeroe zoek! Goed, ik verliet mijnen goeroe, en trok naar een anderen beroemden, vijf dagreizen ver wonenden godsdienstleeraar, en werd zijn leerling. Deze toonde veel knapper en behen- diger te zijn in het beantwoorden mijner vragen, en in het oplossen mijner bezwaren, zoodat ik 6 jaren lang bij hem bleef wonen. Maar hoe geleerd en knap hij ook was, ook hij wist mij geen antwoord te geven op de groote vraag, die voor mij eene levensvraag geworden was: hoe verkrijg ik zekerheid, dat mijne zonden vergeven zyn?" Ontroerend niet waar? een mensch, gepijnigd door schuld- bewustzijn, snakkend naar den Zaligmaker, na jaren zoekens wanhopig tot zich zelven zeggende: „Al mijn zoeken is te vergeefs !

-ocr page 13-

		— 9 —
		Mijne leeraars heoten wijs, doch zij weten niets, en zijn als blinden." De wanhopige zwerver. „Ganschelijk mismoedig, ja wanhopig, ver- liet ik den goeroe, bij wien ik zes jaren gewoond had, en ging op weg, ja... waar- heen ?... Ach, \'k was als een man, die van de stad Bantam naar Batavia (bijna 16 uren van elkaar gelegen) wil gaan, doch den weg niet kent. Het ergste voor mij was, dat ik geld noch goed meer bezat. Wat zou ik doen ? Tot mijne moeder terug koeren ? of \'t nog eens beproeven bij een anderen goe- roe? Misschien wist deze mij den waren weg te wijzen! Ik besloot tot het laatste, maar dwaalde toch doelloos voort, onderweg eten bedelend, om mijn honger te stillen. Maar dat ging mij slecht af, want meermalen had ik een gansenen dag niets te eten. Bij het doorwaden eener rivier verdronk ik bijna, en slechts met inspanning van al mijne krachten bereikte ik behouden den andoren oever. Toen dacht ik plotseling terug naar moeder! Een barmhartig man, die medelijden met mij had, schonk mij een halven gulden, en hiervoor kocht ik teerkost voor de lange

-ocr page 14-

		— 10 —
		reis naar moeders dorpje. Uitgeput, moede en wanhopig kwam ik bij mijn moeder aan. Ik vertelde haar alles, wat ik ondervonden had, en stortte mijn hart voor haar uit. Zij hoorde mij zwijgend aan, en weende." De wanhopige zwerver wordt een zedelijk verlorene, maar onl- moet op den weg des verderfs den liedder van zondaren. Zoo was ik dan na eene afwezigheid van negen jaren weder bij moeder thuis, maar wat zou ik nu aanvangen? Vrede en zalig» heid had ik te vergeefs gezocht, \'k Had veel geleerd, doch geen wijsheid gevonden. Moed en lust om naar de hoogere dingen te zoeken waren me ontzonken, \'k Dacht zoo : Voortaan bekommer ik me nergens meer over. Ik ga mijn eigen weg! Ja waarlijk, \'k schaam me bijna over mijn bestaan in dien tijd te spreken, o God, wees mij zondaar genadig! Mijne hartstochten en booze neigingen ontwaakten. In werken voor mijn dagolijksch brood had ik geen lust, en daarom begon ik te stelen. Zoo nu en dan verhuurde ik me als knecht, hoofdzakelijk met het doel te kunnen stelen; maar ik bleef even arm, want alles, wat ik langs dcrgelijken oneerlijken weg verkreeg, verbraste ik terstond weder. Zoo holde ik voort op den

-ocr page 15-

		— 11 —
		weg des verderfs, onverschillig over mijne toe- komst, met wrevel terugdenkende aan mijn verleden, tot, ja totdat God, die \'s zondaars dood niet wil, in zijne groote barmhartigheid en liefde mij iemand deed ontmoeten, die mij de oogen opende voor het gevaar, waarin ik verkeerde, en mij terzelfder tijd den weg ter behoudenis aanwees." De verlorene behoudeu. Op roerend, eenvoudige wijze vertelt Sariocn, hoe de Hemelache Vader hem tot stilstaan bracht op zijnen dwaalweg, hem plotseling Zijne Wet voorhoudende, waarin hij zijn beeld van grooten zondaar zag; maar hem tenzelf- den tijde tot den zondaarsvriend bracht, die den wanhopigen zoeker en zwerver alles schonk uit genade, waarnaar zijne ziel sinds jaren hongerde en dorstte. Sarioen* zegt: „Toentertijd bij zekeren Chinees als op- zichter werkzaam zijnde, en voor hem werk- lieden zoekende, wandelde ik zoo langs de woning van den Evangelist of helper des zendelings, vader Djimoen. Deze was niet thuis, maar wel zijne vrouw. Ik groette haar, en zij noodigde mij uit, even vóór haar huis te gaan zitten. Wij kenden elkaar wel niet, maar

-ocr page 16-

		- 12 —
		zy vroog mij toch vriendelijk, wie ik was, waar ik vandaan kwam, wat ik deed, enz. Ik vertelde haar niet meer, dan dat ik in Bantam thuis hoorde, en nu hier bij een Chinees in dienst was. De vriendelijke vrouw hernam: Ja broeder, \'t ie goed en noodig, dat wij arbeiden voor ons dagelijksch brood, maar \'t is ook en boven alles noodig, dat wij op onze ziel acht geven," en daarop las zij mij de 10 geboden voor. Die woorden Gods ver- schrikten mij vreeselijk, want zij deden mij denken aan mijn zondig leven. Of de trouwe Christin dat van mij kon merken, weet ik niet; misschien wel. Zij vervolgde met tot mij te zeggen, dat er voor hem, die zijne zonden gevoelt en belijdt, vergeving en verlossing was door het geloof in den Zaligmaker, die \'s werelds zonden op zich had genomen. Hadden straks de woorden der Wet Gods mij doen beven van vrees voor God, bij het hooren dier liefelijke woorden, die ik indronk als frisch, koel bronwater, kende mijne blijdschap geen grenzen. Hier leerde en hoorde ik, waar ik zoovele jaren hing naar gezocht had, en dat niet één mijner goeroes had geweten."

-ocr page 17-

		— 13 —
		Sarioen, den Zalicmaker vindende, ge- loovig geworden, keert tot zijne moe- der terug, verhaalt haar hoe groot zijn geluk is en brengt haar tot den Heiland. Sarioen* verhaalt: ., Terstond vroeg ik verlof bij mijnen Meester, en keerde terug tot mijne moeder. Ik vertelde haar alles, maakte haar deelgenoote van mijn geluk en mijne vreugde, en bad haar, mij te volgen, opdat ook zij vrede des harten mocht vinden door het geloof in Jezus Christus. Stemde zij hierin toe, dan zou ik den Christenleeraar, die mij onderwezen had, verzoeken hierheen te komen, om haar te onderrichten. Tot mijne blijde verrassing zeidc mijne moeder „ja," en zij verheugde zich, dat ik eindelijk datgene gevonden had, waarom zij dag en nacht den Heere had gebeden, al ware \'t dan ook langs een\' anderen, haar onbekenden weg. Toen keerde ik tot vader Djimoen, \'s Zcndclings helper, terug. Och, \'t was een onuitsprekelijk genot hem te hooren spreken over de liefde Gods, zooals die ons ontsluierd is in Jezus Christus, en mijn hart werd vervuld niet blijdschap en dankbaarheid. Nadat ik eenige dagen bij vader Djimoen

-ocr page 18-

		— 14 —
		vertoefd had, vergezelde hij mij naar mijne moeder, om ook haar de Blijde Boodschap te brengen. O, hoe blijde werd moeder, toen ik haar vader Dji.moen voorstelde. Niet alleen aan haar, maar ook aan 17 onzer familieleden en buren verkondigde hij het Evangelie. Die allen namen het met blijdschap aan, en werden, na voorbereidend onderricht ontvangen te hebben, gedoopt door den Heer Axtiiixg. Bc ging weder terug met vader Djimoex en hielp hem zes maanden lang bij zijnen arbeid naar mijn beste vermogen, \'k Wilde hem zoo mijne dankbaarheid toonen, want hij was immers mijn geestelijke vader, die mij den waren weg had gewezen, die uit de duisternis, waarin ik leefde, leidt tot het licht, hetwelk de Hei- lige Geest in onze harten doet schijnen, en die ons Jezus Christus leert kennen en aan- nemen, als onzen Zaligmaker." Sarioen\'s geloof\' wordt op een zware proef gesteld, maar hij volhardt in zijne den Heiland gezworen trouw. Na een half jaar lang bij vader Djimoen gewoond te hebben als zijn zoon en helper, ging ik mijne moeder weder bezoeken. Terwijl ik bij haar vertoefde, werd mijn geloof op

-ocr page 19-

		— 15 —
		eene zware proef gesteld. Ik kreeg namelijk hevige koortsen, en viel dikwijls in zwijm. Eenige mijner bloedverwanten, die mij be- zochten, wilden mij afvallig doen worden van den Zaligmaker, door aldus tot mij te spreken: „Wel Sarioex, wat is toch de oorzaak, dat ge zoo erg ziek zijt ?... Ge beweert den rechten weg der zaligheid te gaan. Hoe, is \'t niet veeleer den weg des verderfs, dien ge bewandelt? \'t Is nu immers zonneklaar dat ge u zelven bedriegt, want vroeger waart ge nooit ziek! Erken toch, dat \'t God zelf is, die u straft, omdat ge dezen weg, den weg der afvalligen van Allah (God) en zijn profeet, volgt. Daarom, keert terug tot God en Zijn Gezant. „Wij vermanen u daartoe, omdat wij mede- lijden met u hebben." Ik antwoordde hen aldus: Och broeders, hebt veeleer mededoogen met u zelven, want uw medelijden met mij is zondig. Ik ben verzekerd van mijne zaligheid; evenzoo van de trouw en liefde mijns Heilands,laat ik gezond of ziek zijn. Meent ge, dat mijne ziekte mij doet twijfelen aan Gods liefde? Verre zij dat van mij! Veeleer versterkt die ziekte mij in mijn geloof, want ik ondervind de vreeze Gods in mijn

-ocr page 20-

		— 16 — hart, en vrees niet voor den dood. Voortaan lieten die bloedverwanten mij met rust" — Babioen begreep dus Paulus\' diepzinnig woord, door zoo weinigen onder ons begrepen: „Hen, die God liefhebben, moeten alle dingen medewerken ten goede." „Toen ik weer gezond geworden was, bleef ik bij mijne moeder wonen, en zorgde voor de kleine gemeente. Nu begon pas recht de verzoeking voor ons die geloofden. Hoe meer \'t bekend werd, dat er waren, die hot Chris- tendom hadden aangenomen, des te heviger werd de verzoeking. Voor vier dergenen, die toegetreden waren, werd de verzoeking te machtig, en zij vielen af. Groot was mijne droefheid om hen, en mijne bezorghcid om de overigen. Zouden zij volharden ? .... Op zekeren dag van de markt terugkomende, werd deze vraag op droevige wijze beantwoord. De Panghoeloc (de hoofdpricster) was gekomen, had hen bij de haren gepakt, en gedreigd, het hoofd af te slaan, indien zij niet afvallig weiden, en tot Mohammed terugkeerden. Sidderend van angst hadden zij daarin toege- stemd. Ik had zeer met hen te doen. Zij waren toch als schapen zonder herder te midden der wolven. In die dagen was er in

-ocr page 21-

		— 17 —
		Bantam nog geen zendeling, geen Bijbel, en de lieden waren nog arm in do kennis van het Evangelie. Ik sprak tot hen aldus: Hoe broeders, vreest ge den Panghoeloe meer dan God? Vreest toch niet voor menschen, maar veel meer Hem, die in den hemel woont. — Zij antwoorden: „Maar wat moeten wij doen, daar hij ons met den dood bedreigde? En hij zeidc over drie dagen terug te komen; als wij dan nog geloofden, zou hij ons zekerlijk dooden." Ik hernam: Als gij vreest gedood te worden, verbergt u zelven dan, ik zal hem alleen afwachten.....Drie dagen later kwam de Panghoeloe. De broeders hadden zich verstoken. „Zijt go hier nog, Kafirs (ongeloo- vigen) ?" schreeuwde de woedende priester..... Geen antwoord. „Waar zijt ge nu?".... Geen stem liet zich hooren. Nu kwam ik naar voren tot den Panghoeloe, en deed, alsof ik van de zaak niets wist, wat ik doen kon, omdat hij mij niet kende. Panghoeloe: „ Waar zijn die lieden, die Sarani (Christen) zijn ge- worden?" — Ik: \'k Weet \'t niet. — Pang- hoeloe: „Die halsstarrigen, die niet willen luisteren naar hun ware voorgangers, maar liever den godsdienst der Kafirs volgen. Ik

-ocr page 22-

		— 18 —
		wensch zeer ze nu te ontmoeten. Ik wil weten, of zij voortgaan op dien weg of niet. Ook wensch ik te weten, hoc die onderwijzer van hen er uit ziet. Ik wil hem opzoeken en \'k zal hem dooden!" — Ik beefde van drift, doch bedwong mij. Ik vroeg hom: Wel Panghoeloe, wat beteckent dat woord: Kafir Sarani? Ik ken dat niet. Panghoeloe: „Indien je niet weet, wat Kafir Sarani beteekent, dan zal ik \'t je zeggen: Dat zijn menschen die Nabi (profeet) Moham- med verloochenen, en in Nabi Isa (don profeet Jezus) geloven, net als die lui hier, die Kapirs, die ik thans zoek." Ik: aha, is dat zoo! — Panghoeloe: „Juist". — Ik: Als dat zoo is, ik weet \'t niet, maar dan ben ook ik een Sarani. De Panghoeloe verschrikte, en keek mij met groote oogen aan. — ik: ja, wij worden door u voor Sarani gescholden; vroeger deed ik ook alzoo. De Panghoeloe vor\\von- derd: „Ei, ei, jij ook al. Hoe kom je daartoe, ongelukkige?" — Ik: Wat is het nut van uwen godsdienst, en welke is de macht van uwen Profeet? — Panghoeloe, buiten zich zelven van woede: „Wat, jij ongelukkige, durf je mij ondervragen en tegenstaan?" — Daarop greep hij oen\' rijststamper, en bul-

-ocr page 23-

		— 19 —
		derde me toe: „Ik wil je doodslaan!" — Ik stak hem mijn hoofd toe, en zeide: Indien ge lust en moed hebt, goed, ga uw gang! — Maar hij durfde niet, waarop ik tot hem zeide: Maak dat ge wegkomt, en laat u nooit meer zien! — Hij vertrok. De broeders kwamen uit hunnen scliuilhoek te voorschijn, en zijn sedert door hem niet meer bemoeilijkt, doch hieruit ziet go, hoe moeilijk \'t voor ons is Jezus Christus te belijden, als den eenigen Zaligmaker; Christen te worden, en \'t te blijven. Wij ondervonden, dat \'t inder- daad waar is, wat de Apostel Paumtb eens zeide: „Door vele verdrukkingen moeten wij het Koninkrijk Gods binnengaan". „Zoo had dan Sahioen, na jaren lang zoe- kens en dolens, gevonden wat hij zocht: de ware kennis, namelijk: de zekerheid, dat „zijne zonden vergeven waren," zegt zendeling va.v Ek.ndenbukg. „Hoe diep en sterk de be- hoefte aan vrede en kennis uit God in zijne ziele had geleefd, blijkt eigenaardig uit een interessanten droom, dien hij eens had, en dien hij mij vertelde, \'t Zal u zeker aangc- naam zijn, dien droom te hooren," zooals Öakiokn dien vertelt:

-ocr page 24-

		— 20 —
		Eene merkwaardige droom en nog merk- waardiger uitlegging. „Lang vóór ik mot Christenen in aanraking kwam, en hunnen godsdienst, die ook de mijne werd, leerde kennen, droomde ik zekeren nacht aldus: \'k Zag mij zelven in een\' aller- ellendigsten staat. Mijn lichaam zag er ver- vallen uit, en was bedekt met lompen, die mij in flarden om de leden hingen, \'k Zag er zoo jammerlijk uit, dat allen, die mij ontmoetten, mij op een\' afstand passeerden. Niemand wilde mij naderen, en alle pogingen, die ik van mijne zijde aanwendde, bleven vruchteloos. Terwijl ik in wanhoop om mij heenzag, bemerkte ik daar ginder oen persoon, in schitterende kleeding en met blinkend aangezicht, \'k Wilde hom naderen, om hem mijne verontschuldigingen aan te bieden wegens mijn armelijk en jammerlijk uitzien. Doch ziet! hij kwam tot mij, strekte de handen naar mij uit, on hing mij een\' kris mot toe- bchooreii om de lenden, welks glans en heer- lijkhcid die van goud overtrof. Onderwijl sprak hij: „Indien u armoede en jammer treft, kleedt u dan slechts met dozen kris, leg hem nooit af, maar draag hem altijd!"

-ocr page 25-

		— 21 —
		Ik stond versteld, en kon vanwege mijne groote blijdschap geen woord uitbrengen. Ik zag, dat de glans van dezen kris zich mede- deelde aan mijn gansche lichaam, zoodat ik, even te voren nog vuil, arm en naakt, nu schitterde als de zon in vollen luister. Ik ontwaakte, zocht naar mijnen machtigen, kostelijken kris, doch .... te vergeefs! \'k Had gedroomd] Ik begaf mij tot ouden en verstandigen onder mijn volk, en verhaalde hun mijnen droom. Heinde en ver liep ik, doch niemand kon mij eenc bevredigende uitlegging geven. Nog ééne hoop bleef mij over. Op eenigen afstand van mijne woonplaats leefde een honderdjarige wijze, beroemd om zijne geleerdheid. Tot hem ging ik, en vertelde hem mijnen droom. Na eenig nadenken riep hij uit: „Welk een wonderlijke droom! — Geeft mij uwe hand". — Deze beschouwde hij oplet- tend, en sprak: „O, gij gelukkige! gij zult eene wetenschap vinden, die zeker, schoon en wonderlijk is De kennis, die gij zult vinden, is nieuw, en ons volk kent haar nog niet. Die kennis xal u echter niet geworden door of van ons volk, maar xal u worden medegeilecld door de Koelit poetih (ivithuiden =z Blanken). Ziet toch!

-ocr page 26-

		— 22 —
		in den aanstaanden tijd zullen de Kafirs (on- geloovigen) Islamieten (geloovigen), doch de Islamieten Kafirs worden, maar gij zult vinden de kennis, die waarlijk gelukkig en zalig maakt. Wanneer, in welk jaar of in welke maand, weet ik niet, maar zij zal uw deel worden, zeker en gewis". Merkwaardige woorden, die eene profetie waren, reeds heerlijk vervuld in den droomer zelvcn! Sarioen wordt helper des Zendelings. „In Octobcr 1875 kwam Sarioen bij mij", verhaalt Zendeling Gijsman te Soekaboemi, om mij in mijn werk behulpzaam te zijn. Een jaar later bezocht mijn collega Verhoeven mij en op hem maakte Sakioen een zeer gunstigen indruk. Hij schreef om hem naar het Vader- land : „De bekeerde en door den heer Anthing gedoopte Hoendanoes Sarioen, die door mijnen medearbeider Gijsman tot helper of Evangelist wordt, heeft een aangenaam en eenigszins ernstig voorkomen. Zijne gepaste vrijmoedig- heid, en zijn open blik zijn tolken van een oprecht gemoed. Dat hij zich \'s Zondags niet van Evangeliearbeid onthouden kan, vind ik een veelbelovend verschijnsel. Van hem laat

-ocr page 27-

		- 23 —
		zich iets verwachten voor hot Koninkrijk onzes Heercn." Terzelfder tijde kon ik niet anders spreken in een\' brief over Sarioen dan aldus: „Met zijne opleiding gaat \'t naar wensch. Zijne kennis van het Christendom is zeer toegenomen, en in evenredigheid daarmede de blijmoedigheid zijns geloofs. Zijn denk- vermogen is merkbaar vooruitgegaan, en er is cene leergierigheid bij hem ontwaakt, die hem vroeger geheel vreemd was. Ik moet \'t bekennen: in den beginne koesterde ik weinig verwachting van Sarioen ; maar hij is zeer in zijn voordeel veranderd. Zijn voorbeeld en zijn woord maken op iedereen een\' goeden indruk, en zulken, die met hem in intieme aanraking komen, gevoelen zich tot den Zalig- maker heengetrokkeu. Dat zag ik in het bijzonder bij de Soenda- neesche familie Ainan, bij wie Sariokn zeer veel komt. Al de leden van dat gezin luis- terden met groot genoegen naar zijne woorden. Van lieverlede ontwaakte bij hem besef van zonde en schuld. Zij begonnen te verlangen naar de verlossing, die in Christus Jezus is, en eerlang bekeerde het gansche gezin zich openlijk tot den Heer en werd gedoopt. Vader Ainan nam Sarioen ook dikwijls mede naar

-ocr page 28-

		— 24 —
		do woning zijner nog onbekccrdc moeder, om ook daar van don Zaligmaker te verhalen, en dat niet alleen voor het kleine gezin, maar ook voor vele Mohammedaansche vrienden en buren, die dan kwamen luisteren. Tot heden toe — 1877 — was mijn Sa- rioen nog ongehuwd gebleven. Steeds had hij zich in zedelijk opzicht voorbeeldig gedragen, ik meende, dat in den laatsten tijd \'t hem veel strijd koste de verzoekingen te weer- staan. Daarom sprak ik met hem over het huwelijk als cene instelling Gods, en gaf ik hem den raad en de vrijheid oene vrouw te zoeken. Eenigen tijd later huwde hij met Ami, cene stille, innige Christin, eene dochter van den bovengenoemden Ainan. Zoolang Sarioen vrijgezel was, woonde hij met Saloe, mijn anderen helper, samen in een huisje. Maar nu hij — en ook Saloe — huwde, moest hij eene eigene woning hebben. Daarom schoot ik hem de som van f 74 voor uit ons gemeentehuisje, die hij behoefde, om een eigen huisje met erf te koopen. Daarop leeft hij gelukkig met zijne jonge vrouw, en heeft me reeds f 10 terugbetaald op het voorschot. Nadat hij eene poos gehuwd was, spoorde ik hem aan eens te beginnen met buiten de

-ocr page 29-

		— 25 -
		hoofdplaats Soekabcemi, in do omliggende dorpen en gehuchten te prediken. In gezel- schap metSALOE deed hij dat, en met veel zegen. Sarioen is in vele opzichten mijne rechter- hand geworden. Stil, kalm, onder goed en kwaad gezicht, gaat .hij onafgebroken voort met het Evangelie te verkondigen, ofschoon zijn ervaringen daarbij lang niet altijd bc- mocdigond zijn." Nu wil ik u, in zendeling Gijs.mans\' woor- den een tooneel schetsen, waarin ge Sarioen aan het werk ziet, als Evangelist in den besten zin des woords. Sarioen, aan het ziek- eii sterfbed van een zeer geliefd lid der kleine gemeente. „Oembing, Ainan\'s moeder, sinds 2 jaar gedoopt, ecne eenvoudige, stille Christin, werd plotseling zwaar ziek. Sarioex bezocht haar trouw gedurende hare ziekte en sprak en bad veel met haar. Eens vroeg hij haar: "Wel Ma! geloof je in den Hoero Jezus, en heb je Hem lief?" Zij antwoordde: „Ja, ik heb Hem bepaald lief, en geloof, dat de Heore Jezus mijne zonden gedragen heeft; ook denk ik veel aan den Zaligmaker." Daarop beleed

-ocr page 30-

		— 26 —
		zij geheel uit eigen beweging haar geloof, door het half luid opzeggen der 12 Geloofs- artikclen, en bad ook het gebed des Hoeren. Sarioen vertroostte haar vervolgens aldus: Vertrouw toch vast op dien Zaligmaker, twijfel volstrekt niet, en wees niet kleinmoedig. Ge moogt den Heer in uw hart niet willen verloochenen, omdat Hij u deze ziekte gegeven heeft. De Heere God heeft u zeer lief, en daarom wil Hij u tot nadenken brengen door middel dezer ziekte, opdat gij u vaster aan Jezus zoudt hechten." De kranke antwoordde: „Ja, dat geloof ik." Een paar dagen vóór haren dood kwam eene vrouw haar bezoeken, die, haar ver- zoekende, zeide: „Val af van den godsdienst der Christenen, en dan zult ge beter worden." De zieke gaf der verzoekster beslist ten ant- woord: „Liever zou ik geslacht, en aan stukken gesneden willen worden, dan dat ik van den Heere Jezus zou afvallen. Neen, dat doe ik niet, want ik vrees dan verloren te zullen gaan." \'t Bleek me onnoodig do Christenen aan te sporen de kranke Ma Ainax te bezoeken, wat zij deden uit hun eigen. Sarioex vertelde me: „Doordat Ma Aixan zoo erg ziek en

-ocr page 31-

		— 27 —
		dikwijls buiten kennis was, kon ik niet veel van haar vernemen. Yrijdag, Zaterdag en Zondagavond vóór haren dood had zij \'t erg benauwd, en \'t was, alsof \'t haar moeite kostte de aarde te vei- laten, zoodat ik met al de broeders en zusters bad, dat haar hart toch door niets bezwaard mocht zijn, opdat zij geen zwaren doodstrijd mocht hebben, en tevens, dat haar nog vóór haren dood een helder oogenblik mocht ge- geven worden, teneinde nog eens met ons te kunnen spreken, en ook, omdat ik haar nog wat wenschte te vragen. Zondag, na de kerk, waren wij allen weder bij haar, zij kwam bij volle kennis, zat zelfs overeind, en wilde weder wat eten. Zij keek ons vriendelijk aan, en zeide: „Hoe jammer, dat gij mij niet hebt genoodigd, om mede naar de vergadering te gaan." Vervolgens zeide zij tot hare nog jeugdige dochter Saemat (bij verkorting Emot): „Emot, heb je me lief?" Bewogen antwoordde zij: „Hoe zou ik anders kunnen! Ik kan niet anders, dan u altoos innig lief hebben." Daarop zei Ma Aixan: „Ja, ik heb je ook lief." Nu kuste zij hare kleinkinderen I\'goed en Martha, was opgeruimd en lachte, ja \'t

-ocr page 32-

		— 28 —
		scheen, alsof zij weder gezond zou worden, zoodat de Christenen zoowel als de familie- leden weer naar huis wilden gaan. Zelfs haar zoon Ainan ging weer naar huis. Doch ik hleef, en zeide: Laat ons liever bij do zieke blijven waken tot morgenochtend, want, voor- waar, zij keert ons haar aangezicht nog maar even toe, maar zij zal stellig tot God terug* keeren (sterven). Wees niet al te blij, dat Ma weder in staat is met ons te spreken, want dat is ons vergund op ons gebod. De broeders en zusters geloofden mij, en ook Ma Ainan zeide: „Wel zeker, ga maar allen naar huis, als gij niet van mij iiuudt," hen beproevende, omdat zij gaarne wilde hebben, dat zij bleven. Vervolgens vroeg ik aan Ma Ainan: Hoe zal \'t nu met u gaan, ingeval do Heere God u wegneemt? Zijt gij bereid? Is uw hart door niets meer bezwaard? Verlangt Ma misschien om nog wat op aarde te leven? Is uw hart misschien bezwaard over Emot, of over uwe kleinkinderen ? Zij antwoordde: Belijdt Ma eene zondares te zijn? „Ik heb mij geheel overgegeven aan den Heere God en aan den Heere Jezus, en ik gevoel mij door niets be- zwaard, want Emot hoeft Mijnheer (zendeling Gijs.man) en Sarioen, die voor haar zorgen

-ocr page 33-

		— 29 —
		zullen." Daarop beleed zij weder haar geloof en bad het ,Onzc vader." Toen zij gebeden had, vertroostte ik haar aldus: Ma! nu moet ge niet bezorgd zijn. Uwe zonden zijn vergeven door God den Heer, want \'s Heeren Jezus\' bloed, vergoten op Golgotha, is eene bedek- king voor uwe zonden, en is oorzaak dat Ma niet meer zal sterven in der eeuwigheid. Als Ma dus werkelijk wordt weggenomen door Hem wien gij toebehoort, pas dan op, en geraak niet op een\' dwaalweg, maar volg onzen Heer. De zieke zeidc: .Hartelijk dank, Sarioew" Xu zweeg Ma Ainan, en heeft niet meer gesproken. Yan Zondagmiddag 4 uur tot Maandagmorgen 11 uur lag zij in dood- strijd. Rustig lag zij daar neder, alsof zij sliep, zonder opgesperden mond, noch wijdgespalkte oogen. Ook sloeg zij niet wild met de handen om zich heen, noch trapte vervaarlijk met hare voeten, zooals gewoonlijk het geval is met stervenden, doch die zich niet, zooals Ma Aixax, volkomen aan God hebben over- gegeven. En tot den allerlaatsten strijd hoorde men haar, als zij een oogenblik bij kennis was, telkens verzuchten: „Heeue Jezus!" —\'Nau- welijks had Ma Ainan den jongsten snik ge-

-ocr page 34-

		- 30 —
		geven, of de stem des geweens werd gehoord, maar Sarioen tioostte allen, en sprak: „Als gij een Aikan liefhebt, en haar weder wenscht te ontmoeten, gelooft dan evenals zij in den Zaligmaker, wiens naam Jezus Christus is. SLOT. In 1880 verliet zendeling Gijsman Soeka- boemi. Sarioen ging voort met zijnen arbeid en werd om zijnen ijver geprezen. Maar helaas, het alleen, zelfstandig arbeiden bleek zelfs voor een\' man als hij te zwaar, te veel van hem gevergd te zijn, want zendeling Sciiilstra, die tijdens Br. G.\'s afwezigheid een tijd lang te Soekaboemi arbeidde, liet zich ongunstig over Sarioen uit, namelijk, wat zijne naarstigheid en zijn ijver betreft, \'t Was niet te loochenen; zijn ijver was beginnen te verslappen. Hoog- noodig had hij de vermaning: „Richt op de trage handen, en maak de slappe knieën vast!" Er zijn menschen, voor wie \'t minder vergeeflijk was, dat zij deze vermaning noodig hadden. Een man, als Sarioen, een Christen, omringd door Mohammedanen, vaak alleen staande met zijne overtuiging, geen steun hebbende in de gemeenschap der heiligen, loopt groot gevaar van verslapping. Maar de

-ocr page 35-

		— 31 —
		Heer vergoot Zijno getrouwen niot. Ter rechter tijd weet Hij tot den moede een woord to sproken, en zijne aamechtige ziel te verkwikken. Zendeling van Eenden-burg, die in Maart 1883 te Soekaboemi kwam, zegt: „Ik leerde Sarioen kennen als een onbesproken Christen- mensch, doch niot als een wakker, ijverig Evangelist, veeleer het tegendeel, \'t Baarde ook hem al weinig gewetenswroeging, soms uren lang op zijne rustbank te liggen. Trou- wens, \'t maakt altijd een punt van overweging uit voor elkon Soondanecs, met hoe weinig arbeid hij volstaan kan. Wat nu Saiuoex aan- gaat, onder mijne leiding en mijnon invloed toonde hij eerlang zoo oprecht on overtuigend ontwaakt te zijn, en opgewekt, on bereid tot het doen van zijnon plicht als een levend Christen, en een wakker Evangelist, dat ik de vrijmoedigheid had, hem en nog een ander lid mijner gemeente, tot ouderlingen aan te stellen. Beiden zijn, voor zoover ik kan oor- deelen, oprecht in hunne belijdenis en hunnen wandel en mot bewustzijn Christen. In 1885 bogon ik do evangelisatie te ver- binden aan landontginning. Met goedvinden van mijn Bestuur (de Ned. Z. V.) vroeg en verkreeg ik van de Regeering een groot stuk

-ocr page 36-

		— 32 -
		grond in erfpacht, bij Pangliarejmn, cenige uren van Soekaboemi af. Een aantal mijnor Christenfamilie\'s van hier vestigden zich daar, en Sarioen plaatste ik aan het hoofd dier Christen-kolonie. In 1888 begreep ik, dat \'t noodig werd mij zelf met mijn gezin er te vestigen. Ieder huisgezin bebouwt daar zijn eigen stuk grond. Er is nu cene uitmuntende kerk en eene goede school, en de maatschappij is gevestigd op Christelijkon grondslag. Ook mijn helper-ouderling, Sabiobn, heeft er zijn aandeel van den grond, waarop hij voor zich en zijn gezin verbouwt, wat noodig is. „Schoon, uitnemend!" roept ge uit. Goed, doch onze bekoorde Soondaneezcn vonden dat in den beginne volstrekt niet „schoon", nog minder „prettig". Waarom? Och, eenvoudig, omdat op ons Pangharepan gewerkt moest worden, aanhoudend zwaar gewet kt. Ik wist dat, de Christenen gevoelden dat ook, en ik geloof bijna, dat ze mij er om haatten. Dat oen Zendeling de Christenen hielp, meenden ze, zijn plicht te zijn; maar dat hij hen in de gelegenheid stelde, ja hen nu drong, zich zelven ie helpen; ziet! dat was hun een\' doom in het oog. En dan nog wel zich zelven te helpen door te arbeiden! Toch moest dat.

-ocr page 37-

		- 33 —
		Ik poogde hun \'t duidelijk te maken, en liet daartoe geen gelegenheid ongebruikt voorbij gaan. Zelf werkte ik mede, en dus moest mijn helper Sarioen er ook wel toe komen. Lang echter volgde hij echtfr met tegenzin. Ik trachtte hem te doen gevoelen, dat \'t beter was, den arbeid der anderen door zijn voor- beeld te leiden, dan zijnen tijd in ledigheid door te brengen. Zóó alleen kon hij anderen ten zegen zijn. Hij volgde, maar.... mees- muilend, zelfs mijne bedoelingen verdacht makend bij de Christenen. Meermalen open- baarde zich een goed georganiseerd verzet, en meende men mij schrik aan te jagen door de bedreiging, dat allen zouden heengaan en mij alleen laten zitten. Hoe men over mij dacht, mijne bedoelingen beoordeelde, ver- moeddc ik toen, doch werd mij eerst later beleden. Ik wil aan die werkelijke bange dagen niet meer terugdenken, doch liever constateeren, dat diezelfde Sarioen, die als mijn helper eene gage van f 17.50 per maand genoot, dit jaar (1892) bij mij kwam en de volgende verklaring aflegde: „Mijnheer! ik heb uwe bedoelingen lang miskend, doch God heeft mij de oogen ge- opend. Gij hebt ons vrij willen maken van

-ocr page 38-

		— 34 —
		de hulp van menschen; ons loeren kennen de gave Gods, ons geschonken in het vermogen om te kunnen werken, om te genieten do vrucht van den arbeid onzer handen. Ik dank u daarvoor, en ik dank God, die tot op dezen oogenblik geduld met mij gehad heeft. Voortaan wil ik arbeiden, anderen ten voor- beeld. Voor mijne gage van f 17.50 per maand bedank ik. Help mij slechts den eersten tijd nog een weinig, en ik zal voortaan door eigen arbeid in het onderhoud voor mij en de mijnen voorzien. Niettemin zal ik blijven doen, wat ik tot hier toe deed, zoolang God mij daartoe de kracht verleent. Ik zal u ter zijde staan in al uwen arbeid. Ik zal de ge- meente blijven voorgaan, als gij afwezig zijt, doch verlang daarvoor geen betaling meer. Ik hoor Sarioex zelden spreken, daar hij dit alleen doet als ik afwezig ben! Treffend is menigwerf, wat mijne vrouw mij van zijn bidden en spreken mededeelt. Zoo bad hij laatst aldus: „Heer! als wij tot u naderen, gevoelen wij ons als een zuigeling. Dikwijls weten we niets te zeggen, wat ons ontbreekt, doch wij kunnen slechts weenen voor Uw Aangezicht. Gy echter weet, wat wij behoeven, evenals eene moeder het schreien van haar kind verstaat."

-ocr page 39-

		— 35 —
		„De veranderde gezindheid, bij Sarioen waargenomen, stond niet op zich zelven, doch openbaarde zich ook bij de meeste gemcen- teleden, die nu pas begonnen te toonen, Chris- tenen te willen zijn in al hun doen en laten." Tot besluit wil ik u nog Sakioen voorstellen als zendeling, door de gemeente xelve uitgezonden om kei Evangelie te prediken onder de Moham- medanen in den wijden omtrek van Pangharepan. Na afloop van de godsdienstoefening op Nieuwjaarsmorgen (1 Jan. 1893) verzamelde zich de gansche gemeente bij ons aan huis, om ons met het Nieuwe jaar geluk te wen- schen. Saiuoen sprak namens de gemeente eerst een hartelijk en treffend woord tot ons, en zich daarop tot de gemeente wendende, zeide hij: „Broeders, gij hebt \'t gehoord; God zelf wil met ons medegaan; ook waar wij ons aangezicht keeren tot de Mohammedanen, zal Zijn Aangezicht met ons mede gaan." Dit woord vooral verraste mij op de aangenaamste wijze. De gemeente was gekomen tot de erkenning van de genade en de gave, haar geschonken. Eenigc dagen later kwam Sakioen tot mij, en zeide, dat hij en Akoeng, zoo God wilde, do volgende week zouden uitgaan, om het Evangelie te prediken in de

-ocr page 40-

		- 36 -
		omliggcnde dessa\'s. Hunne Zending was thans eene Gemeentezaak. Zij gingen niet op last van den zendeling, noch door dezen bezoldigd, maar uit gehoorzaamheid aan het bevel huns Heilands, gesteund en gedragen door de Ge- meente. Zij hadden thans iets te boodschap- pen. Zi) gevoelden zich gelukkig, en wenschten dat geluk ook anderen deelachtig te doen worden. Dat dit hun mogelijk was, erkenden zij eene vrucht te zijn onzer vestiging hier. Hier leefden en werkten zij zamen, en \'t ging niet boven de krachten der Gemeente, hunne Zending te bekostigen. Telkens als Sakioen en Akoeng afwezig waren — zoo was de Gemeente overeengekomen — zou de te ver- richten arbeid op hunne akkers dooi\' de Ge- meente worden besteld. De vrucht daarvan bleef hun gewaarborgd tot verzorging van zichzelven en hunne gezinnon. Ik toonde me mot hun voornomen en die regeling hooglijk ingenomen. Beiden ge- tuigden van een\' gezonden, geestelijken wasdom, van oen helder zich bewust wor- den, wat de roeping der Gemeente is. Zóó moot \'t gaan, zal \'t goed gaan. In mijne blijdschap over wat ik had vernomen, riep ik des avonds de Gemeente in ons bedehuis

-ocr page 41-

		- 37 -
		zanien, om met haar God te danken, en Zijnen zegen af te smecken op haar pogen. De eerste Zendingsreis van Sarloex en zijn metgezel duurde 10 dagen. Zij hadden vele dessa\'s (dorpen) bezocht; eene menigte per- sonen ontmoet; waren vriendelijk ontvangen of ruw bejegend; men had hen uitgenoodigd te spreken, of... hun te verstaan gegeven liever te zwijgen, — geen enkele was hen gevolgd. — Die eerste reis werd door menige andere gevolgd. Interessante mcdedeclingen werden mij en der Gemeente gedaan over ontmoetingen en ervaringen. Vergelijkingen werden gemaakt, en dikwijls moesten zij er- kennen, dat menig Mohammedaan hun en der Gemeente een beschaming was. Dit was eene eerste vrucht hunner Zending voor de Ge- meente, want zij maakt zich de haar zoo gegeven wenken in menig opzicht reeds ten nutte. „Menigmaal" zeiden Sarioen en zijn broeder, „begonnen unj met te leeren, en ein- digden met onderricht te worden. Toch werd \'< ons, bi) wat wy zagen en hoorden, meer en meer duidelijk, dat God te kennen in het Aangezicht van Jezus Christus, het Eeuwige Leven is." Reeds 2 maanden zijn zij nu bezig, en menige teleurstelling werd hun deel. By menig-

-ocr page 42-

		— 38 —
		een, die hen had uitgenoodigd, terug te komen, vonden zij bij een volgend bezoek de deur gesloten, en wel eonigszins ontmoedigd kwamen Sarioen en zijn metgezel deze week bij mij, om hun wedervaren te verhalen: „Nog geen enkele heeft zich bereid verklaard, ons te volgen," zeiden zij tot mij met eenc zucht. — Ik ant- woordde hun: „Meent ge daarom dat uw werk te vergeefs zou zijn? Luister eens Sarioen! Toen Jezus sprak, ziende op de Joden en de Samaritanen: „De velden zijn al reeds wit om te oogsten", vergistte Hij zich toen? Slechts een twaalftal mannen is Hem gevolgd, en ook die verlieten Hem in de bangste uren zijns levens. Begrijpt go nu, dat Jezus woord : „ Wit om te oogsten" niet eensluidend is met „Bereid Hem te volgen P" Neen, Jezus zag de ellende zijner tijdgenooten, hunne zorgen, ziekten, zonden, kwalen naar lichaam en geest, voort- spruitende uit het niet kennen van Hem, die Israël had betuigd: rlk ben de Heer, uw Heel- meester". Kennis omtrent Hem te verspreiden, door woord en daad hun Zijne wegen te openbaren, dat was voor Jezus het ingaan in den wijn- gaard. Dat hebt gij ook kunnen doen. \'t Is slechts de vraag, of gij den Socndanees genoeg

-ocr page 43-

		- 39 —
		lief hebt, om hem als zoodanig de oorzaak van uw leven en uwe zaligheid to doen kennen. Gij vcrhaalder me straks van dien Mohamme- daanschen goeroe (godsdienstleeraar), wien gij voor de eerste maal in zijn leven iets van het heerlijk Evangelie deedt liooren. Gij spraakt van den indruk, dien \'t op hem maakte. Volgens zijne eigen woorden had hij tot heden toe de Christenen en het Christen- dom bespot en gelasterd. Meent ge, dat hij dat voortaan nog zal kunnen, zonder zijn geweten geweld aan te doen ? Neen, ga maar voort met te getuigen, spreek den menschen van Hem, die ons Gods liefde openbaarde. Laat men Hem kennen, en men zal in Hem geloven, Hem liefhebben, Hem volgen. Denk er aan: „Die gehoven, liaasien niet". Onze vrienden zijn er weer op uit, gemoe- digd en gesterkt. Hun werken is hun, dei- Gemeente en onzer Mohammedaansche om- geving, ten zegen. Waren slechts alle ge- meenten onder de Soendanoezen een licht en zout voor hare omgeving, wij zouden met meer overtuiging ook van do naaste toekomst zingen: „Zóó, zóó zien wij\'t Godsrijk komen." Onwillekeurig rijst in mijne ziel gedurig de verzuchting des Geloofs op:

-ocr page 44-

		— 40 —
		„Wachter op de heil\'ge muren, Wachter! wijkt nog niet de nacht ? Ach! wij tellen rust\'looa d\' uren Tot ona d\' ochtend tegenlacht, Als \'t gestarnte gaat verbleeken, Als het duister is geweken En de zon op berg en dal Warme stralen werpen zal." „Ruische ons maar voortdurend het woord onzes Heilands door de ziel: „Heb Ik u niet gezegd, dat, zoo gij gelooft, gij de heerlijk- heid Gods zien zult?"
		Rotterdam.                            H. BETTINK.