|
V
|
||||||||||||||||
|
,rwv (o8^3
|
||||||||||||||||
|
HSHKKKHyCHHüHKHreöOöüKyüHHSÏ^^
|
||||||||||||||||
|
Zenflinpslectuur voor liet Volk.
|
||||||||||||||||
|
$mxiMtfa=éhm&m,
|
||||||||||||||||
|
DOOK
|
||||||||||||||||
|
JAC. VAN BELKUM,
Predibanl te Steen wijk.
|
||||||||||||||||
|
-*
|
||||||||||||||||
|
Steenwijk. H. Spanjaard. 1887.
|
||||||||||||||||
|
UB-ZUID
PKE
658
|
||||||||||||||||
|
Men Irltc op de achterzijde van den omslag. 9 je I
|
||||||||||||||||
|
DE ZENDING OP DE SANDW1CHS-EILANDEN.
|
|||||||
|
Wie zich zelven God maakt of zich goddelijke eer
laat bewijzen, wordt voor die euveldaad door God, die den hoogmoedige vernedert, streng gestraft. Dat heeft Koning Herodes ondervonden, die met
kennelijk welbehagen het volk hoorde roepen : een stemme Gods en niet eens mcnschen." Eveneens heeft dat ondervonden de beroemde en wel-
bekende James Cook, do ontdekker en onderzoeker van de eilanden-groepen in den grooten Oceaan. Hij had in het jaar 1778 do Sandwichs-eilanden ontdekt en was door de inboorlingen als een God ontvangen en gehul- digd. Nog nooit hadden zij eenen blanken man gezien en vol verbazing over zijne komst, brachten zij zijne verschijning in verband met cene algemeen onder hen verbreide legende uit oude dagen. Een hunner Koningen, Lono , had zijne liefste vrouw doodgeslagen. Vol onrust over die daad was hij per schip het eiland ontvlucht, maar zijne onderdanen geloofden, dat hij eenmaal zou terugkeei\'en. Toen nu de Sandwichs-eilandors Cooic zagen, meenden zij dat hij hun teruggekeerde Vorst was, be- schouwden hem als een God, voerden hem naar hun heilige plaats Heian, waar de priester hem met een rood stuk doek bekleedde en het volk voor hem zich neerboog in het stof, terwijl een zwijn voor hem geofferd werd. UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK UTRECHT
|
|||||||
|
A06000035860372B
|
|||||||
|
3586 0372
|
|||||||
|
2
Waren de arme onkundige eilandbewoners te beklagen,
niet minder Cook. Lang duurde dit spel niet. Daar het arme volk telkens nieuwe offers moest brengen en zoo doende uitgezogen werd, ontstond er misnoegen, ontevredenheid onder de inboorlingen, die met Cook twist kregen, waarbij een speerworp bem doodelijk wondde. Zijn lichaam werd vaneen gescheurd, bet vleeseb den goden geotterd, een deel zijner beenderen den Engelschen gegeven, een ander deel als reliquie bewaard. Dit ge- scbicdde den 14 Februari 1770, in de nabijheid van de Kealakekuabaai op bet eiland Hawai. Naar dit eiland, bet grootste van allen wordt bij
de andere volken van Europa deze groep tegenwoordig meestal de Hawai-eilanden genoemd. Zij bestaat uit 4 groot o , Hawai, Maoewi, Oaltoe , Kaoeai, 4 kleinere, Lawai, Malóhai, Kahoclawi, Niïhaoe, en eenige zeer kleine meestal koraal-eilanden, die tot verblijfplaats van zec- vogels dienen en de zoo geroemde guano of vogelmest ojdeveren. Samen beslaan zij ongeveer 2cSö vierk. mijlen, cene oppervlakte bijna als onze provinciën Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland, die met elkander 302 vierk. mijlen groot zijn. Deze eilanden-groep is gelegen in bet Noordelijk halfrond van onzen aardbol, ongeveer 8 a !) dagen stoomens van Kan Francisco. De vorm dezer eilanden is meest rond, enkele zijn langwer- pig smal, wat toe te schrijven is aan deze omstandigheid, dat het meest boogc vulkanische bergen zijn, omgeven met een smalle kuststrook. De algemeene richting der eilanden is van bet Zuid-oosten naar het Noord-westen. Hawai is bet Zuid-oostelijkste en ook bet grootste. De bergen op dit eiland bereiken eene verbazende hoogte, aan die van Zwitserland bijna gelijk. Do Maunakea moet 4253, de Maunaloa 41i)4 en de Hnalalai 3000 meter. Deze laatste is nog in 1801 als vulcaan in werking ge- |
||||
|
:;
|
|||||
|
woest, en heeft toen een vreesolijke uitbarsting doen zien.
De inwoners der Sandwichs-eilanden noemen zich zelven kauaka d. i. menschen. Ze zijn over liet algemeen bij liet eerste voorkomen vriendelijk en behulpzaam, maar later blijkt dat ze zeer diefachtig, slim, valsch en ijdel zijn. Wellust en daaruit geboren ontucht is eene vreeselijke kwaal in het volksleven. Ofschoon monogamie regel is, wordt het huwelijk licht ontbonden. Vooral de wellust en ontucht bij de vrouwen moet vreeselijk zijn en den afkeer zelfs van zeer ruwe matrozen opwekken. Dooi- den invloed van het warme klimaat, dat veel werken moöielijk en van den wcelderigen plantengroei die het onnoodig maakt, zijn zij ook zeer op hun gemak gesteld en liefhebbers van pretjes. Na de invoering van den brande- wijn zijn zij zeer dikwijls dronken; ook rooken zij gaarne tabak, waarop de vrouwen geen uitzondering maken. In de geschiedenis der nieuwe zending komt het zeer
menigvuldig voor, dat de eerste Evangelie-prediking juist aanvangt in een tijd, dat de grondslagen der oude hei- densche godsdiensten ondermijnd zijn en vooral is dit het geval op de Zuidzee-eilanden. Wij zien daarin de machtige hand van den Koning der Gemeente, onzen verheerlijkten Heiland, die gezeten aan de Rechterhand zijns Vaders, de tijden en de gelegenheden kent. Kort voor de komst van Cook had koning Kaliniopu
van Hawai den vorst van Maoewi overwonnen en zijne heerschappij over dit eiland uitgestrekt. Zijn neef Kame- HAMEHA I zette zijn werk voort. Hem gelukte het met behulp van den Engelschon scheepskapitein Vancouver en don Amerikaan C. Young zijn gezag uit te breiden en to bevestigen ovor alle eilanden van dozen Archipel. Deze man was wel de grootste onder zijn volk. Duiten- gewoon begaafd, moedig, ijverig on volhardend in een- |
|||||
|
4
|
|||||
|
maal opgevatte plannen, begeerde hij zijn volk in de
zegeningen der Europeesche beschaving te doen deelcn. Daarom nam hij Youxo en Vaxcouvkb als zijne raads- lieden en zoelit in verbinding te komen met Engeland. Dit was in de jaren 170217!)4. Maar in deze jaren hadden de Europeesche staten het veel te volhaudig om naar de roepstemmen dier wilde volken te luisteren. De revolutie-koorts woedde in Europa; het oorlogsvuur was ontbrand; de zendingsgeest was nog niet wakker gewor- den in de oude christenheid. Wel werden zendelingen gevraagd daar Youxg en Vancouver, ofsehoon geen christenen in den strengen zin des woords, toch wel eenigen indruk van een beteren en milderen godsdienst hadden gegeven maar in plaats van zendelingen kwamen kooplieden, die den brandewijn invoerden en het volk vreeselijke ziekten bezorgden, zoodat het zijnen ondergang mot rassche schreden te gemoet ging. Eerst 30 Maart 1820 landden de eerste zendelingen
op Ilawai. God zelf had hun den weg gebaand!
Op de Sandwichs-eilanden zoowel als op alle eilanden van den Grooten Oceaan heeft men zeer veel ontzag gehad voor al hetgeen Tapu, d. i. heilig was of heilig verklaard was. Dit Tapu rustte van zelf op sommige dingen, of kon er door aanzienlijke inboorlingen opgelegd worden. Tot het van nature onreine (Xoa) behoorde het vrouwe- lijk geslacht. Daarom mochten de vrouwen dan ook niet met de mannen aan eene tafel eten en drinken, ja zij moesten hunne spijs in afzonderlijke manden bewaren, in afzonderlijke keukens en boven afzonderlijke vuren kooken. Raakte eene vrouw de spijzen van den man aan, dan werden deze onrein en voor de zwijnen geworpen. Zwijnen, hoenders, sommige soorten van kokospalmen, sommige vischsoorten waren haar, als gaven aan de goden, |
|||||
|
.-,
|
|||||
|
verboden te eten. Ofschoon de toestand waarin de vrouw
zich bevond voor het overige niet zoo slecht was, rustte door deze instelling van het Tapu toch eenen verschrikkc- 1 ij ken last op haar. Reeds in de laatste levensdagen van Kamehameha was cene bres geschoten in deze stevige omwalling. Nu en dan had een inboorling in zijn dron- kenschap of uit lichtzinnigheid het heilige aangeraakt zonder door de goden gestraft te worden. De spotternij der blanke matrozen, soms ook wel het uit kracht eener christelijke overtuiging door kooplieden of andere blanken uitgesproken minachtend oordeel over de goden en hunne machteloosheid, had bij het volk twijfel aan hun bestaan en macht gewerkt. Men was het juk van dezen gods- dienst , van het T a p u moede. Evenals in de dagen van Rome\'s verval en de opkomst van liet Christendom was bij dit volk cene begeerte naar eene beteren godsdienst, een afkeer van de voorvaderlijke inzettingcn. Een grooto stoot aan den val van het oude stelsel gaven twee hoog- geplaatste vrouwen, de koninglijko weduwen Kaahumanu en Keopuolani. De laatste was de hoogste in rang en hare beide zonen Liiio-Liho en Kauikëaouli bestegen als Kamehameha II en ITI na elkander den troon. Deze beide vrouwen wisten den jongen koning Liho-Liho te bewegen met het Tap u-stelsel te breken. Feestelijk uitgedost zat hij met haar aan tafel aan als een loo- pend vuur verspreidde zich het gerucht door het volk: het Tapu is verbroken." Om te beproeven of men ook nog de wraak der goden te vreezen had, werden nu ook allo tempels en afgodsbeelden verbrand geen der goden nam wraak. Het volk had zijne goden weg- gedaan van waar kwam de redding? Juist omtrent dezen tijd waren de oogen der christenen
op de Sandwichs-eilanden gevestigd geworden. Verschei- dene inboorlingen hadden voor en na hunne eilanden |
|||||
|
li
|
|||||
|
verlaten, om in de landen der blanken iets te zien en
te leeren. Zoo o. a. een zekere Obukahaja, die als scheepsjongen aan boord van een schip gekomen, na vele omzwervingen aan den drempel van bet eollege te Newhaven weenend neerzat, omdat bij niet genoeg leeren kon. De predikant S. Mills nam hem ter opvoeding aan, later werd bij te Cornwall in do school voor uit- wendige zending geplaatst, nadat bij den Heiland in bet geloof bad aangenomen; bij stierf evenwel in 1818. Ook een zekere George Kaumaliï, zoon van den gewezen koning van Kaoeai, was met nog vier andere kanaken in Cornwall. George\'s vader bad hem ter opvoeding aan een sebeepskapitein medegegeven. Vooral bet bericht van bet zalig sterven van Obuka-
haja was oorzaak, dat bet Amerikaansehc gezelsehap voor uitwendige zending te Boston [American Board of Comnvisftioncrs for Foreign Miss&ona) den 15 October 1819 als zendelingen onder de beidenen op de Sandwichs- eilanden ordende, Hiram Binoham en As.v Thurston met hunne vrouwen, twee leeraars Ruggles en Whitney, een doctor Holzman, een boekdrukker Loomis, en een boer Chamberlain en drie inboorlingen IIopu, Honuri en Kanüi, terwijl ook Georg Kaumaliï zich bij hen aansloot. 23 October gingen deze menseben met de brik Thaddaem" onder zeil en 30 Maart 1820 landden zij op Hawai. Bij hunne aankomst boorden zij voor bet eerst Kamehameha is dood! Liho-Liho is Koning! Hot Tapu is uit! De afgoden zijn verbrand!" Groot was hunne verbazing voorzeker. God zelf bad dezen akker voor ben gereed gemaakt en ben nu gezon- den tot bet zaaien van bet Evangelie-woord! Men zou verwacht hebben dat de zendelingen nu ook
aanstonds op de eilanden werden opgenomen. Toch was djt niet het geval. Twaalf dagen lang moesten zij aan |
|||||
|
7
|
|||||
|
boord blijven van bun scheepke, en ook toen werd hun
slechts vergund gedurende één jaar op Hawai te ver- toeven. Hoe dit zoo kwam? Het is bier ook weer de zelfde oude geschiedenis. De Satan wilde zijn rijk niet verstoord zien en gebruikte nu de in zonde diep geval- len menschen als hiderpalen, om den toegang tot de eilanden te versperren. Liuo-Lmo, de koning, begreep met zijne hoofden, dat zij ook maar ééne vrouw mochten houden, evenals de zendelingen er ook slechts ééne hadden, en dat streed met hunne wellustige natuur. Ook de blanke naam-christenen verzetten zich tegen de zendelingen, wier komst en verblijf een einde zou ma- ken aan hun schandelijken omgang niet de Hawaiïtiscbe vrouwen, aan hun dronkenschap en winstbejag. Wel zeiden zij dit niet even openlijk als Liho-Liho: zij be- weerden : de opname van Amerikaansche zendelingen zou Engelands koning beleedigen. Gelukkig verhieven zich ook andere stemmen. Keopuolani en Kaahumani wa- ren den zendelingen gunstig gestemd, trokken hunne belangen zich aan, en bezochten zo op hun schip; de opperpriester Hkwa-IIewa zcide: ik wist dat de houten beelden, onze met handen gemaakte goden, ons niet konden helpen, maar ik diende ze, omdat het do over- levering onzer vaderen was. Mijne gedachten zijn het altijd geweest, dat er maar één eenigo groote God is, die in den hemel woont." Zoo bleven dan Thurston en Holzman op Hawai; do anderen gingen naar Ilono- lulit, de tegenwoordige haven van de Sandwichs-eilanden, toen een ellendig dorp op het eiland Oahoei Whitney en Ruggles voeren naar Kaoeai, waar zij aan KaüMALII zijnen zoon terugbrachten en uitstekend ontvangen werden, (leen wonder voorwaar! Deze koning was voor een paar jaren door een Amerikaan aangezocht Christen te worden, maar had daarop geantwoord*: Wat praat ge mij van de |
|||||
|
8
|
|||||
|
voortreffelijkheid van uwen godsdienst; hebt ge niet mijnen
zoon tot slaaf gemaakt? Behandel hem goed en breng hem mij met een goede opvoeding of met zijn eigendom terug en dan kan ik mij van de voortreffelijkheid van uwen waren godsdienst laten overtuigen. En toen nu de Christenleeraars gekomen, wilde hij hen niet meer laten heengaan; hij zou hun tot een vader zijn. Zoo kon dan nu, dank zij Gods genadige leiding en
voorbereiding, liet werk der Evangelisatie beginnen. Maar hoeveel luidden zij nog te doen, die zendelingen, eer zij konden prediken. Wel was hun matig, ingeto- gen , arbeidzaam, gezellig familieleven eenc prediking, eene getuigenis tegen de zonden des volks en der andere Europeanen en blanken. Doch zij kenden de taal niet en deze moesten ze natuurlijk eerst leeren. Hoe moesten zij zieh behelpen. Liho-Liho had op Iiawai aan Tnru- ston met zijne vrouw en doktor Holzman een luit aan- gewezen tot verblijfplaats, met één kamer, zonder houten vloer, A\'enster, of iets van dien aard. Zij hadden geen stoel om op te zitten; geen tafel, niets wat ons het leven aangenaam en gemakkelijk maakt; rondom zieh een vuil en vies volkje, wellustig, tot dronkensehap geneigd, rumoerig en daarbij nog tot vijandschap opgezet door naam-christenen. Maar zij wisten, wien zij dienden, den Heer Jezus; zij wisten wat hen dreef, de liefde tot Hem; zij wisten, op wiens hulp zij konden rekenen, des mach- tigen ()ods. Daarom kenden zij geen versagen; moedig gingen zij voort. Langzamerhand werd hot beter voor de Evangelische
zending. Liho-Liho leerde spoedig lezen maar zijn dronkenschap bedierf allo goeds. De blanke vijanden des Evangelies vertelden, dat de zendelingen politieke agenten waren , die het volk tot slaven maakten en het land in bezit namen, gelijk zij op Tahiti gedaan hadden; dat |
|||||
|
!)
|
|||||
|
hunne aanwezigheid eene beleediging voor Engeland
was maar Engelands koning zond ter voldoening eener aan Kamehameha gegeven belofte een schip ten geschenke, welk schip de Engelsche zendeling Ellis op Tahiti medebracht, die na een paar maanden begon te prediken, en ook een paar Tahitische hoofden, die ver- telden wat goeds de zendelingen bij hen hadden gedaan. Hier werd vervuld wat ook de Apostelen ondervonden: de Heer wrocht mede. (Mare. 1(5:20.) Het kost bij do Evangeliseering van gansche volken
zeker de grootste moeite hun bijgeloof te overwinnen en de oude afgoderij uit te roeien. Daartoe is dikwijls eene sterk sprekende daad van een der aanzienlijkste inboor- lingen of van een dapper zendeling noodig. Wie herinnert zich b.v. niet, hoe de groote zendeling van Duitschland BoxiFAcirs den aan den Dondergod Thor gewijden eik bij Goismar, ten aanschouwe van vele heidenen omhakte en door die daad aan de afgoderij in Duitschland een geduchte knak toebracht? Welk Nederlander weet niet, hoe de groote zendeling in eigen vaderland WlLLEBRORD het afgodsbeeld van Wodax bij Westkapellc op Walcheren opgericht, eigenhandig aangreep, heen en weer schudde en ter aarde deed vallen en door deze stoutmoedige daad het Heidensch bijgeloof op Walcheren fnuikte? Eene bijna gelijke daad werd op Hawai door eene
vrouw verricht. Op dit eiland bevindt zich de groote vul- kaan Kilauca welks krater oenen omvang van 34 uren gaans en eene diepte van 1)00 voet heeft. Deze gewel- dige ketel kookt voortdurend met groot geweld en de lava bruischt en woedt als de golven eener onstuimige zee. Ook deze plaats was voor de inboorlingen een heilige plaats, gewijd aan Pet,e de moeder der goden. Ofschoon reeds velen christenen waren geworden, was tot op 1825 bij het volk de vrees voor deze Pki.e zeer |
|||||
|
10
|
|||||
|
groot. Zoolang die vrees bleef bestaan, zou ook de
invoering van het christendom onder het volk hierop schipbreuk lijden. Wel was de invloed der Heidensche priesters veel verminderd, maar het spreekt van zelf, dat een deel der priesters en van het volk nog altijd aan de afgoden bleef hangen en voor die Pele en hare wraak angstig was. Dien invloed te breken was een waagstuk, was een opnemen van den strijd tegen gewoonte en volks- meeningen. Wie zou dat bestaan? Ecne vrouw uit een koninglijk geslacht, echtgenoot van een der aanzien- lijkste hoofden Keopulani heeft het gedaan. Toen de zendelingen in 1820 haar voor het eerst zagen, zat zij op oenen rots en zalfde haar lichaam: toen was zij nog zeer bijgeloovig, aan zingenot verslaafd, had zij zelfs twee mannen. Maar het Evangelie werd haar eene blijde bood- schap, eene kracht tot zaligheid, eene kracht tot bekeering. De H. ({eest nam in haar zijne woonstede. Zij brak haar huwelijk met een der mannen, kleedde zich ordentelijk, hield hare huishouding in orde, en zorgde voor zinde- lijkheid en netheid. Zij werd een toonbeeld van de heiligende kracht des Evangelies, van den beschaveiidcn en veredelenden invloed des Christendoms. Wat Christus in het harte uitwerkt, heeft zij in haar later leven ge- toond. Welnu deze vrouw heeft in 1825 den krater van den Kilauea zijne toovermacht ontnomen. Toen zij haar voornemen daartoe bekend maakte, ried haar geheele omgeving, ook haar man, het haar af. Kalm antwoordde zij : Kom ik om het leven, dan moogt gij aan de macht van Pele blijven gelooven, maar blijf ik gespaard, dan moet gij ook het Evangelie gelooven." Zij ging den berg op. De priesteres van Pelk wil
haar tegenhouden. Niemand mag zonder offer den berg beklimmen" zegt deze. Keopulani laat zich niet weer- houden. Begeleid van eene menigte inboorlingen, ver- |
|||||
|
11
gezeld rloor een zendeling komt zij boven. Aanstonds
loopt zij op den rand van den krater toe. Zij keert zich tot de menigte en zegt: JEHOVAH is mijn God. Hij heeft dit vuur aangestoken. Voor Pele vrees ik niet. Wanneer Pele\'s macht mij in het leed stort, dan moet gij voor hare macht vreezen. "Word ik beschermd door JEHOVAH, op wien ik vertrouw; word ik bewaakt door Hem, terwijl ik het Tapu van Pele verbreek, dan moet gij vreezen voor JEHOVAH, den Heer der heirscharen, en Hem alleen dienen. Alle afgoden van Hawai zijn ijdel en niets." Daarop wascht zij hare handen, giet het vuile water in den bruisenden ketel, zingt lofliederen ter eere van JEHOVAH en gaat ongedeerd naar beneden. Zoo werd de vrees voor de macht van Pele gebroken en de weg voor het Evangelie gebaand. Eere aan deze dappere en geloovige vrouw!" Hoe beschaamt zij velen van ons! Langzaam en ongestoord kon nu de Evangelieprediking
zich ontwikkelen en ingang vinden. Of zij ingang vond? Dit leert ons het volgende.
In 1820 waren de eerste zendelingen op Hawai geland.
Ruim zes jaren later, in den herfst van 1820 waren meer dan 10000 inboorlingen te Kailooa bijoen om het Evan- gelie te hoorcn. In dat zelfde jaar werd een lokaal voor de godsdienstoefeningen gebouwd, dat bijna 5000 personen kon bevatten. Wel een bewijs, dat de begeerte om liet Evangelie te hooren groot was. Merkwaardig vooral is het feit, dat op de Sandwichs-eilanden voornamelijk de aanzienlijkste inboorlingen het eerst christenen werden. Dit verschijnsel, eene uitzondering op den regel, treft ons in deze zending zeer sterk. De eerste besliste chris- tenen waren Keopui.ani , de vrouw van een koning, de moeder van Kamehameha II en III, Kaahumanu , regentes gedurende de minderjarigheid van Kamehameha |
||||
|
12
|
|||||
|
III, Kaumaliï een der meest woeste krijgslieden onder
den eersten Kamehameha , Kalaimoku , eerste minister onder Liho-Liho. Van elk dezer deelen wij enkele bij- zonderheden mede. Keopulani was in de dagen van het Heidendom bijna
afgodisch vereerd geworden. Zij had twee mannen. Doch toen zij in 1823 tot den Heiland bekeerd werd, liet zij een dier mannen Hoapili komen en zeide tot hem: Ik heb onzen ouden godsdienst, het geloof aan de oude goden afgezworen. De godsdienst van JEZUS heb ik aangenomen. Hij is mijn Koning en Heiland on Hem wil ik gehoor- zaam zijn. Daarom kan ik maar één man hebben en voortaan met u niet meer leven." Zij stierf kort na de inwijding der kerk op Lahaina (1823) en legde op haar sterfbed in tegenwoordigheid van vele vorsten deze schoone belijdenis af: JEHOVAH is een goede God; onze vroe- gere . goden waren valsch, maar Hij is de God, door wien wij allen eeuwig in den hemel leven. Ik kan u zeggen, ik heb den Heer JEZUS lief; ik weet, Hij heeft mij ook lief en Hij zal mij tot zich nemen." Zij verbood bij hare begrafenis do oude onzedelijke gebruiken te vol- gen en wilde op christelijke wijze begraven worden. Zoo was ook de dag harer begi\'afenis van groote beteckenis in de geschiedenis van Hawai. Haar zoon Liho-Liho volgde haar op. Hij was zeer
diep in de zonde dor dronkenschap gezonken. Soms had hij oogenblikken van betere gezindheid, maar deze duur- den niet lang. Eene maand na den dood zijner moeder besloot hij met zijne eerste gemalin eene reis naar Amerika en Engeland te maken. Den 27 November 1823 ging hij onder zeil. Zijne vrouw riep als door een angstig voor- gevoel gedreven een vaarwel aan haren vaderlandschen grond" toe. Zij zouden de eilanden niet weer zien. Gastvrij in Engeland ontvangen, werden zij met beleefd- |
|||||
|
13
|
|||||
|
heden overladen, maar de doodsengel greep hen aan.
Met zijn gansche gevolg werd Liho-Liho ziek aan de mazelen en stierf met zijne vrouw in Engeland. Toen in 1825 een Engelsch oorlogschip zijn lijk en dat zijner vrouw naar Oahoe terugbracht, zeide Kalaimoku, ook reeds voor het Evangelie gewonnen: Wij mogen wel weenen, maar laat ons geen kwaad denken van God. Niet Hij , maar wij hebben onrecht gedaan. Wij willen ons vernederen onder zijne hand. Alle feesten worden ge- schorst; onze dagelijksche arbeid sta stil. Laat geheel het volk gedurende 14 dagen zich voor God verootmoedigen." Gedurende do minderjarigheid van Kaoekeaoeli , als koning Kamehameha III genoemd, de broeder van Liho- Liho was Kaahoemanoe regentes over de Sandwichs- eilanden. Vroeger de meest trotsche, en heerschzuchtigste vrouw, was zij als christin ootmoedig, vastberaden, ver- standig. Den jongen koning liet zij door de zendelingen onderwijzen. Met recht kan zij de hervormster van Hawai worden genoemd. Aan het einde van 1825 werd zij gedoopt en genoot zij voor het eerst het H. Avond- maal. Had zij in 1822 reeds alle afgodsbeelden laten opzoeken en vernielen, ofschoon toen nog niet voor het Evangelie gewonnen, bij haren overgang tot het chris- tendom beval zij dat dit ook de godsdienst des volks zou worden. Overeenkomstig dit besluit bevorderde zij ook de Evangelic-prediking en het oprichten van scholen , beperkte door strafwetten kindermoord, ontucht, dron- kenschap , ontheiliging van den Zondag en diefstal over- eenkomstig do 10 geboden. Wel veroorzaakte dit eenige straatkal >alen van vreemde matrozen, die nu hunne zin- lijke lusten niet konden bevredigen, maar zij wist van geen wijken. En toon op verzoek der zendelingen, die van alles de schuld kregen en in Amerika als heersch- zuchtige indringers werden belasterd, een zekere kapitein |
|||||
|
14
|
|||||||
|
Jonas in 1826 aankwam, om een onderzoek in te stellen,
moest deze verklaren, dat de zendelingen als eerlijke lieden veel goeds hadden bewerkt, aan menige zonde een einde gemaakt en het volk van slavernij haddon bevrijd. En wat Kalaimokü betreft, op zijn ziekbed bad hij: Heer gij kent mijne daden van mijne jeugd af tot op dezen oogenhlik, gij kent mijne zonden. lieer vergeef ze, en maak mij zalig door JEZUS CHRISTUS, den eenigen Heiland." Het Evangelie had ook dezen wolf in een schaap veranderd. |
|||||||
|
Er ruste kennelijk zegen op dit arbeidsveld. In 1820
in bewerking gekomen, had het in 1825 reeds G zen- dingsposten, t. w.: Honolulu, waar een drukkerij was, en ecne reeds vergroote kerk: Waimea, met druk bc- zoelite kerk, 2 seholon en 120 leerlingen, LaJiaina, Kailoca met een kerkje, Waiake en Kaauxdoa. Maar ook de vijand des Godsrijks sliep niet. Hij zocht
op Hawaï zijn verloren invloed te herwinnen. Ter be- reiking van dit doel gebruikte hij de Roomsche kerk- Het is bekend, dat Rome overal, waar het protestan-
tisme wortel schiet, ook op verovering van gebied uit is. Wij erkennen gaarne het vele goede, dat zij in vele landen heeft tot stand gebracht; wij hebben eerbied voor hare priesters, die in zelfopoffering zich groot betoonden. Echter haar listig binnensluipen op ons zendings- gebied , wraken wij. Is er niet nog plaats genoeg voor haar, anders dan onder onze zendingsposten. Zij ver- stoort onze zending in de Minahasse o regeering van Nederland, waarom hebt gij hiervoor niet gewaakt ? Indisch bestuur, waarom is bij u de Roomsche priester |
|||||||
|
ir»
|
|||||
|
meer in tel, clan de Evangelische zendeling? Zij
tracht nu nog de zending op Madagascar te vernietigen. Zij heeft zich ook op do Sandwichs-eilanden zoeken te nestelen, onder de beschutting van Fransche kanonnen. Waarlijk, zoo iets kan alleen in de duisternis van Satans rijk worden bedacht. om christenen te gebruiken tot verstoring van het werk der Evangelisatie. Doch laat ons bij de Sandwichs-eilanden blijven!
Een Fransche avonturier, Rives genaamd, had zich
in den dienst van koning LihoLiho weten in te dringen. Naar Frankrijk teruggekeerd snoefde hij op zijnen invloed bij de inboorlingen en gaf daardoor aanleiding tot eene Roomschc zending. Zoo gebeurde het, dat Pater Bachelot, een Jczuit, met 2 Priesters en u\' broeders afgevaardigd werd en 7 Juli 1S27 te Honolulu landde. Wel werd hun het verblijf aldaar ontzegd, maar de kapitein van het schip, dat hen overgcvocrd had, zette hen aan land, voer weg on zoo moesten zij dan wol blijven. De Evangelische zendelingen toonden zich volstrekt niet onverdraagzaam; zij loonden Pater Bachelot zelfs nog de Hawaische boeken om de taal te loeren en hielpen hem voort. \'In Januari 1<S2(> opende deze Pater eene kleine kapel. De inboorlingen, door nieuwsgierigheid gedreven, gingen eens zien, wat hij dood en zeidc on zij kwa- men terug met de mededeeling dat een nieuwe heelden- dienst was ingevoerd. Toen hij nog al bijval vond, worden de inboorlingen door Kaahumanü , ofschoon de Evange- lische zendelingen dit afrieden, met boote en gevange- nisstraf bedreigd wanneer zij dezen dienst bijwoonden; maar den priester en den Roomschen vreemdelingen ge- schiedde geen leod. Toen echter het gevaar voor oproer ontstond, daar allerlei slechte menschon zich bij Pater BaCHELOT aanslooten en de ontevredenheid over do strenge tucht der zendelingen door dezen gevoed werd, besloot |
|||||
|
16
|
|||||
|
Kaahumanu hen te verzoeken het eiland te verlaten;
daar zij bleven, liet hij hen (1832) op kosten der regee- ring naar Kalifornie brengen. Men zon zeggen de Roomschen zonden het nu op-
geven. Maar neen, Rome weet niet van wijken. Zij is immers ook de alleen zaligmakende! 30 September 183b\' kwam de priester Robert Walsch op üahoe aan, om nu niet weer te vertrekken. Wel werd hem gezegd heen te gaan, maar de sluwe Jezuit wist te bewerken, dat hij langer kon blijven op voorwaarde, zijn godsdienst niet te zullen uitbreiden. Openlijk deed hij hot dan ook niet, in het geheim zooveel te meer, en dit had hij ook niet beloofd. In April 1837 kwam ook Pater Bachelot weer. Ofscboon de inboorlingen van hen niet gediend waren, wisten zij toch te blijven en om zich voor goed toegang te verschaften, riepen zij do hulp in van Frankrijk\'s koning. In Juli 1839 verscheen dan ook een Fransch oorlogschip, welks kapitein den koning een verdrag wist af te persen, dat de Roomsche godsdienst vrij mocht uitgeoefend, en wijn en brandewijn tegen eene belasting van 5 % mocht worden ingevoerd. Ten gevolge van dit verdrag nam liet brandewijn-drinken toe daar de Room- sche kerk, zoo men weet, en ook de Jezuïten een veel meer toegevende zcdeloer huldigen dan de Evangelische zendelingen. Men denke slechts aan bet beruchte twee borreltjes debat, van een bekenden Roomschen afgevaar- digde in onze eigene Tweede Kamer. Zefs nu nog is helaas op dit zcndings-terrein de macht van Rome toe- nemende ; men berekent dat hare aanhangers Va dor bevolking uitmaakt. Nog een andere storende invloed dook op. In het
zelfde jaar 1832, waarin de Roomsche priester het land werd uitgezet, stierf Kaahumanu. Dat was voor de zendingszaak een groot verlies, daar haar zoon, die als |
|||||
|
17
|
|||||
|
Kamehameha III haar opvolgde, in spijt zijne goede op-
voeding, een speelbal was zijner lusten en van slechte vrienden. Hij schafte de strenge zedewetten van Kaa- humanu af, en velen vervielen tot het oude Heidendom. De scholen stonden leeg en zelfs inlandsche predikanten vielen af; dronkenschap, ontucht en andere zonden na- men toe. Alleen Kinau , \'s Konings halve zuster, eene vrome vrouw, bleef, trots allen tegenstand en sj>ot, standvastig, hoewel haar invloed weinig vermocht. Gelukkig duurde deze storm niet lang. De zwakke,
dubbelhartige Vorst begon weder te luisteren naar zijne zustor, voerde de oude wetten weer in en beperkte den invoer van sterke dranken. Daardoor kwam ook het volk langzamerhand in het goede spoor. Na hem is zulk een storm, God lof, niet weer opgestoken.
Wij willen nog in het kort op enkele feiten in de
zending van de Sandwichs-eilanden wijzen, om daarna eene vergelijking te maken tusschen het vroegere en tegenwoordige. In het jaar 1831 werd te Lanaihaluna op Maoewi, eene
opleidingsschool voor inlandsche predikanten gesticht, die daar gedurende vier jaren onderwezen en voorbereid wer- den voor hun ambt, en bovendien geoefend in landbouw en andere handwerken. De boekdrukkerij te Honolulu leverde in 1838 een
geheele vertaling van de H. Schrift in de Hawaïsche taal en gaf een tijdschrift uit Lo Kama Ilawai, de Ilawaische leeraar. Eene geestelijke opwekking in 1838 veroorzaakte eene
diep gaande beweging op deze eilanden, waardoor het christelijk leven dieper wortel schoot onder het volk en het getal der leden van 1259 in 1837 tot 19210 in 1S42 steeg. |
|||||
|
18
|
|||||
|
In het jaar 1848 begon het Amerikaansche zending-
genootschap zich langzamerhand van dit gebied terug te trekken. Men meende, dat de tijd gekomen was de gemeenten op eigen boenen te kunnen laten staan. Wel bleven de meeste zendelingen als Opzieners en Herders achter, maar zij werden burgers des lands en hadden te zorgen, dat inlanders hunne plaats konden innemen. Tegelijk ontstond Het Hawaische Evangelische Gezelschap", welks doel was te zorgen voor de instandhouding en verbreiding des Evangelies. In 1885 hield dit gezelschap van 31 Mei tot 7 Juni zijne 22e jaarvergadering. Op deze vergadering waren vertegenwoordigd 67 gemeenten met 58 leeraars, met l!).O0ü leden en 6000 Avondmaal- gangers. In die 22 jaren zijn 95 inlanders als leeraars bevestigd, en hebben de inboorlingen voor hunne eigene behoeften ongeveer 1 rnill. 300 duizend gulden opgebracht. Wanneer een mensch of oen volk den zegen des Evan-
gelies is deelachtig geworden, dan zoekt hij op zijne beurt ook anderen tot Christus te brengen. Dan geldt liet woord van den Apostel: de liefde van Christus dringt ons. Zoo is het ook met dit gezelschap gegaan. Men hoorde, dat de inboorlingen van de zoogenoemdc Mikronesische Archipel, bekend geworden met de veran- deringen op Hawai tot stand gekomen, begeerig waren naar Evangelieboden. Men kwam tot het inzicht, dat elke gemeente die bloeien wil, ja zelfs leven, zelf den zendingsarbeid moet drijven, en men besloot tot het uitzenden van zendelingen. Dit geschiedde. 15 Juli 1852 reisden drie Amerikaansche zendelingen met 3 inlandschc en den secretaris van het Hawaische zendinggenootschap van Honolulu naar de (\'arolinen, Gilbert en Maarschalk- eilanden. Sedert dien tijd zijn 39 mannen en 38 vrouwen uitgezonden om op die eilanden de blijde boodschap te verkondigen. Voor deze zending is door de Hawaische |
|||||
|
1!)
|
||||||
|
christenen ruim :5l)().ÜOO gulden opgebracht. Aan <le
verzameling dezer gelden wordt ook deel genomen door een dames-comité voor de zending, en een kinder-zending- vereeniging welke 850 leden telt. De jeugdige Gemeenten o}) de Sandwichs-eilanden toonen dus goed het testament des Heilands, Mare. 16 : 15, te kennen, en ze zijn trouwe uitvoerders van dien uitersten wil. |
||||||
|
Vergelijkt men den toestand der Sandwichs-eilanden
van heden met dien van vóór honderd jaren wolk eene verbazende ommekeer! Toen een ongeordende troep wilden, aan afgoderij en
allerlei zonden ten prooi thans een geordende maat- schappij, bestuurd door een koning, die zijne macht beperkt ziet door eene vertegenwoordiging uit liet volk en goregeld door verstandige wetten. Toen een volkje vuil en onrein levende in onoogelijke hutten, bijna naakt rondloopend, overgegeven aan ontucht, kinderen moor- dend om geen last van hun kroost te hebben thans een volk wonende in nette huizen, in behoorlijk rein gehouden steden of dorpen, behoorlijk gekleed, een af- keer hebbende van zonde tegen het zevende gebod, niet minder kuisch dan de gekerstende volken, de kinderen leerende. Toen in de macht van vorsten en priesters, die door willekeurig opleggen van bet Tapu alles zich kon- den toeëigenen thans in vrijheid levende, beheerscht alleen door den invloed dos Evangelies. Toen als Kain vragende, èn hoofdelijk èn als volk: Ben ik mijns broeders hoeder?" tuk op menschcnvlecsch, zonder na- tuurlijke liefde thans onderwezen door het voorbeeld der christelijke barmhartigheid, met ontferming bewogen |
||||||
|
^_J 20
i
over stamverwante volken, op hunne beurt brengers dei-
blijde boodschap van Gods liefde in Christus geopenbaard. Niet dat alles daar nu volmaakt is. Verre van dien
maar de omkeering door het Evangelie gebracht, is groot. En al betreuren wij het, dat de inboorlingen uitsterven en naar menschelijke berekening spoedig van den aard- bodem zullen verdwijnen moeten wij ook daarin een Gods-oordeel zien over de vroegere vroeselijke zonde van ontucht en kindermoord toch is het waar, het Evangelie heeft dien ondergang zoo al niet kunnen verhoeden toch zeer vertraagd. Ook aan dit volk is gezien, dat het Evangelie eene
kracht Gods is tot zaligheid, een iegelijk, die gelooft dat het volken en personen redt, een zuurdecsom is, dat zijn gezegenden invloed overal doet gelden. Doorzure het meer en meer de geheele wereld!
|
||||
|
Bij den uitgever dezes is tegelijk verschenen:
|
|||||||
|
J. C. Ei.ikman Jk., pred. te Steenwijk: Marrison, Zen-
deling m China...........10 ets. S. Ulfers, pred. te Oldemark: liet Optimisme in de
Zending........................ . 30 ets. |
|||||||
|
l£g~ Ter verspreiding zeer aanbevolen.
Geschikte lectuur voor Jongelings- en Jongedocnters-
en Zendings-vereenigingen. |
|||||||