-ocr page 1-
,^11*1 ^t1 . fa/M ir ir
OMTRENT
DE EXAMENS
EN
DE TOELATINGEN,
IN DE ZUID-AFRIKAANSCIIE REPUBLIEK
TRANSVAAL.
Goedgekeurd en vastgesteld bij besluit van\'den Edel Achtb. Volkgraad
art. 1U5, d.d. 18 Juli 1887,
gewijzigd bij besluiten van den Edel Aclitb. Eersten Volksraad art. 350
d.d. 2 Juni 1893, en art. 1241 d.d. 30 Augustus 1993.
Eensluidend met de oorspronkelijke uitgaaf ter Staaatsdrukkerij
te Pretokia verschenen.
HEUSDEN,
L. J. VEERMAN.
Zie achterzijde van het omslag
-ocr page 2-
I
.
•• ■
\'
i
-
.-
-ocr page 3-
ALGEMEENE BEPALINGEN
OMTRENT
DE EXAMENS
EN
DE TOELATINGEN,
IN DE ZUID-AFRIKAANSCHE REPUBLIEK
TRANSVAAL.
Uocdgekcurd en vastgesteld bij besluit van den Edel Achtb. Volksraad
art. 1145, d.d. 18 Inli 1887,
gewijzigd bij besluiten van den Edel Aclitb. Eersten Volksraad art. 356
(1 il. 2 Juni 1892, en art. 1241 d.d. :!0 Augustus 1993.
Eensluidend met de oorspronkelijke uitgaaf ter Staaatsdrukkenj
te Pretoria verschenen.
HEUSDEN,
L. J. VEERMAN.
-ocr page 4-
i
-ocr page 5-
Alpmeene Bepalingen
OMTRENT DE
Examens en de Toelatingen.
Art. 1. De Letterkundige Examens en de Onderwijzers-
examens beginnen op den eersten Dinsdag van de maanden
Maart en September. De Schoolwedstrijd wordt alleen in
September gehouden.
De Rechtsgeleerde Examens, het Examen voor Landmeet-
kunde en het Examen voor Chemist en Drogist beginnen op
den derden Dinsdag van de maanden Maart en September.
2.    Een ieder, die eenig Examen wenscht af te leggen,
zal verplicht zijn één maand van te voren van zijn voornemen
schriftelijk kennis te geven aan den Secretaris van den Raad,
tevens overleggende een getuigschrift van goed gedrag, bene-
vens zulke andere getuigschriften als bovendien mochten wor-
den voorgeschreven.
3.    Alle Examens zullen zooveel doenlijk mondeling zoo-
wel als schriftelijk geschieden.
4.     De Examens worden te Pretoria gehouden en verder,
voor zoover mogelijk en raadzaam, ook op andere middelpun-
ten, waar naar het oordeel van den Raad van Examinatoren
zich een genoegzaam aantal kandidaten voor eenig Examen
heeft aangemeld, om een speciale voorziening voor dezulken
te rechtvaardigen. De examens buiten Pretoria zullen op last
van den Raad van Examinatoren geleid worden door de In-
specteurs van Scholen, aan wie ook het mondeling onderzoek,
bij eenig Examen voorgeschreven, wordt toevertrouwd, van
welk mondeling onderzoek rapport wordt gedaan aan den
Raad van Examinatoren. De Inspecteurs van Scholen zijn
ambtshalve tot het leiden van deze Examens verplicht, doch
zullen als vergoeding voor buitengewone reis- en verblijfkosten
en voor dit bijkomend werk eene beloon ing van p. st. 2.2 ge-
nieten voor eiken dag, waarop door hen dus een Examen ge-
leid wordt. Bij onvermijdelijke verhindering van den Inspec-
teir heeft de Raad van Examinatoren de bevoegdheid een
anderen bevoegden persoon in zijne plaats te benoemen.
-ocr page 6-
4
5.     Behalve de drie bij Wet no. 13, 1886, art. 10, be-
paalde prijzen voor de hoogstgeslaagde kandidaten bij het Exa-
men van den Schoolwedstnjd, zal een certificaat worden toe-
gekend aan iederen kandidaat, die aan de eischen van dit
Examen voldoet, overeenkomstig dezelfde bepalingen als vast-
gesteld voor de Onderwijzersexamens
6.    De Examens zullen gehouden worden van 9 uur
\'s morgens tot 12 uur \'s middags, en van 2 tot 5 uur \'sna-
middags op iederen daarvoor bepaaldan dag; zullende het aan
geen kandidaat vrijgelaten worden om de Examenzaal te ver-
laten, vóór dat hij zijne schriftelijke antwoorden op de ge-
stelde vragen heeft ingeleverd.
7.    In alle gevallen, waar gedurende het Examen van
verboden hulpmiddelen gebruik wordt gemaakt, zal de schul-
dige kandidaat onderworpen zijn aan het uitschrappen van
zijn naam van de kandidatenlijst.
8.    Tot de Onderwijzersexamens zal niemand worden
toegelaten, die op den dag van het Examen niet den leeftijd
van 15 jaar bereikt heeft.
9.    Niemand zal tot een Examen worden toegelaten, tenzij
hij één maand vóór het Examen, waarbij hij als kandidaat
wenscht op te treden, aan den Secretaris betaald heett \'t vol-
gende bedrag:
cl. voor \'t Onderwijzersexamen, 3e klasse .. ..,.......p. st. 2
»                       »                   2e » ............          3
»                       »                   Ie » ...........          4
b.   voor den 2en graad Letteren en Wetenschappen...          6
» » len »            »         »                 »          ...        10
c.   voor \'t Examen in de Rechtsgeleerdheid van den
3en graad ............          8
2en » ............         12
len » ............        15
cl. voor \'t Examen in de Landmeetkunde...........         15
e. » » voor Apotheker of Chemist en Drogist          5
10.    Als een kandidaat zich terugtrekt, of niet het ver-
eischte aantal punten behaalt, zal het bedrag, door hem aan
den Secretaris betaald, niet worden teruggegeven; doch hij zal
gerechtigd zijn, bij het daarop volgend Examen weder als kan-
didaat op te treden, zonder verdere betaling van Examengelden.
11.    Kandidaten voor het Examen van den Schoolwed-
strijd moeten minstens twee achtereenvolgende jaren onmid-
-ocr page 7-
5
dellijk vóór het Examen, geregeld aan een of meer der on-
dersteunde leerinrichtingen in de Z. A. Republiek onderwijs
genoten hebben, voor dat zij kunnen toegelaten worden om
mede te dingen ; waarvan schriftelijk bewijs in te zenden bij
den Secretaris van den Raad, een maand vóór het Examen.
De leerlingen van het Gymnasium te Pretoria zijn uitge-
sloten van dezen wedstrijd.
Dezelfde kandidaat kan niet meer dan tweemaal tot den
Schoolwedstrijd toegelaten worden.
Iemand die den ouderdom van 18 jaren bereikt heelt, kan
niet tot den Schoolwedstrijd worden toegelaten.
Dit Examen zal afgenomen worden op zulke plaats of
plaatsen als in elk geval door den Raad van Examinatoren zal
bepaald worden.
Dit Examen zal een aanvang nemen op den Isten Dinsdag
in de maand September van elk jaar.
12.  Voor onderwijzers zullen er drie examens zijn, achter-
eenvolgens opklimmende, namelijk: Examen derde klasse,
Examen tweede klasse en Examen eerste klasse. Wie een hoo-
geren rang als onderwijzer verlangt dan het diploma eerste
klasse, legt Examen af in Letteren en Wetenschappen, waarin
twee graden zullen zijn.
13.   In alle Examens zullen degenen, die twee-derde der
vereischte punten verkregen hebben, vermeld worden met lof
gepasseerd te zijn.
14.   Niemand zal toegelaten worden tot het Examen van
de 3de klasse in de Rechtsgeleerdheid, tenzij hij in \'t bezit is
van het Onderwijzers-Certificaat der 3de klasse, of een voldoend
Examen heeft afgelegd in de vakken 6, c, e£, /, g, h, i en l
van het programma voor dat Examen gesteld. Dit voorberei-
dend Examen zal de kandidaat onmiddellijk vóór het Rechts-
geleerd Examen kunnen doen; voor welk voorbereidend Exa-
men hetzelfde bedrag moet betaald worden als vermeld onder
8a. Niemand zal toegelaten worden tot het Rechtsgeleerd
Examen der 2de klasse, tenzij hij in \'t bezit is van het Onder-
wijzers-Certificaat der 1ste klasse, of een voldoend Examen
heeft afgelegd in de vakken et, c, e, ƒ, g, Tl en i van het
programma voor dat Examen gesteld; voor welk Examen liet-
zelfde bedrag moet betaald worden als vermeld onder 8a.
Niemand zal toegelaten worden tot het Rechtsgeleerd Examen
der 1ste klasse, tenzij hij eerst een Certificaat in de Letteren
en Wetenschappen van den 2den rang zal verkregen hebben,
of zoodanig ander Certificaat als door den Raad van Exami-
natoren zal beschouwd worden van gelijke waarde te zijn.
15.  Niemand zal toegelaten worden tot het Examen in de
-ocr page 8-
6
Landmeetkunde, tenzij hij in \'t bezit is van het Onderwijzers-
certificaat der 1ste klasse, of een voldoend Examen heeft af-
gelegd in de vakken a, c, e,/, g,7i en i van het programma
voor dat Examen gesteld; voor welk Examen hetzelfde bedrag
moet betaald worden als vermeld onder 8a.
Niemand zal toegelaten worden tot het Examen voor
Apotheker of Chemist en Drogist, tenzij hij in het bezit is van
het onderwijzers-Certificaat der 2de klasse, (hetwelk ook moet
insluiten de volgende optioneele vakken : de Engelsche taal,
de Meetkunde en de Stelkunde); of een voldoend Examen
heeft afgelegd in de vakken b, c, e, f, g, h, j en Tc van het
programma voor dat Examen gesteld, en in de optioneele vak-
ken bovengenoemd. Voor dit Examen moet ook hetzelfde
bedrag betaald worden als onder art. 8a vermeld.
16.  De Raad is bevoegd, onder nadere goedkeuring der
Regeerina, te bepalen, welke waarde aan buitenlandsche Cer-
tificaten of Diploma\'s zal worden toegeken"1, welke vrijstellin-
gen ten aanzien van Examens, of deelen daarvan, op zulke
Certificaten of Diploma\'s zullen worden verleend, en welke
toelatingen daarop kunnen geschieden met of zonder voorbe-
houd van aanvullings-voorschriften, met bepaling van het
bedrag voor zulke toelatingen te voldoen.
17.  De Raad zal bcvoeg.1 zijn voorziening te maken voor
die onvoorziene gevallen, welke niet in deze bepaling zijn
Vermeld, onder nadere goedkeuring der Regeering.
-ocr page 9-
BESLUITEN
omtrent de al of niet gelijkstelling of gedeelteiijke gelijk-
stelling van Letterkundige- en Onderwijzers-Examens in
de Kaapkolonie met de respectieve Examens in de Z.-A.
Republiek, als vastgesteld volgens art. 16 der Algemeene
Bepalingen van den Raad van Examinatoren en bekrachtigd
bij Uitv. Raadsbesluit, art 282, dd. 23 Mei 1893.
I.  Omtrent \'t Examen van den Sc7ioolwed-
strijd der Z. A.. R. en \'t ScKool Eleircentary Ex.
in. de Kaapkolonie, wordt besloten : „Aangezien er zoo
weinig vakken zijn die overeenstemmen, en dan nog slechts
ten deele, is bij deze Examens geen gelijkstelling mogelijk-"
II.  Omti^enl \'t Ond\'erwij\'zersexamen 3de7tlasse
aUiier en \'t ScKool HigTter Examination:
„Beide
Examens worden gedeeltelijke gelijTc gesteld, zoodat houders
van het Certificaat van laatstgenoemd Examen uit de Kaap-
kolonie voor toetoelating als Onderwijzer 3de klasse alhier,
een Aanvullingsexamen moeten passeeren in de volgende acht
(M) vakken van \'t program : (A) der 3de klasse :
a.  Bijbelsche Geschiedenis,
b.  (Hollandsch) Lezen,
c.  Recitatie,
e. Vormleer,
j. Opvoedkunde,
Te. Praktisch onderwijzen,
Z. Natuurkunde,
m. Zangkunde,
mits ze bij \'t «Hon. Examen" ook in \'t Hollandsch voldaan
hebben.
Echter zal, daar bij \'t laatstgenoemd Examen slechts 20 pet.
in elk vak vereischt wordt om te passeere, bij de bovenge-
noemde vakken bijzonder op het Hollandsch der kandidaten
moet gelet worden "
III.  Omtrent \'t Examen voor Onderwijzer 3de
Klasse en dat voor Third Class Teacher\'s Cerli-
Jicate: „Beide Examens worden in zooverre gelijkgesteld,
dat houders van laatstgenoemde Certificaat voor toelating als
Onderwijzer alhier, kunnen volstaan met een aanvullings(on-
derwijzers)examen 3de klasse in de navolgende zeven (7) vak-
ken van \'t programma (A):
-ocr page 10-
8
a Bijbelsche Geschiedenis,
b.  Lezen (Hollandsen),
c.  Recitatie,
e. Vormleer,
Th. Geschiedenis van Zuid-Afrika en de Zuid-Afrik. Re-
publiek in \'t bijzonder,
i. Aardrijkskunde, idem,
L. Natuurkunde.»
IV. «Met \'t Onderwijzersexamen 8\'le klasse
wordt het Examen voor Middle Class TeacTiers Cer-
tiflca.te.
gelijk gesteld, behoudens een Aanvullingsexamen in
de navolgende vijf (5) vakken van \'t program voor Onderwij-
zers 2de klasse (B) :
a.  Bijbelsche Geschiedenis,
b.   Lezen (Hollandsen),
cl. Vormleer,
g. Geschiedenis der Zuid-Air. Republiek. Beknopt over-
zicht der Wereldgeschiedenis,
Ti. Algemeene Aardrijkskunde, die van Zuid-Afrika en
van de Zuid-Afr. Republiek in \'t bijzonder, be-
nevens de beginselen van Wis- en Natuurkundige
Aardrijkskunde.
NB. Ook bij deze aanvullings-onderwerpen zal streng ge-
let moeten worden op des kandidaats kennis van het Hol-
landsch, daar de aanteekening betreffende die taal op zijn
Diploma geen genoegzame waarborg daarvoor aanbiedt.»
V.   «Met ons Onderwijzersexamen der lste
klasse
wordt Jntermeciiate. JSjc. in Arts, Univ. C
of O. 11
, gelijk gesteld, behoudens een Aanvullingsexamen
in de navolgende zes (6) vakken voor \'t Onderwijzersexamen
lste klasse alhier (C) :
a.  Hollandsche Taalkunde,
b.   Overzicht der Hollandsche Letterkunde enz.,
Tl. Algemeene Geschiedenis,
i. Natuurkunde en Natuurlijke Historie,
./. Onderwijsleer,
Tc. Beginselen van de Theorie der Muziek.»
VI.   «Met het Examen £den graad in Letteren
en Wetenschappen
wordt \'t Tntej\'mediate J5x. in
Arts. (7ntv. C. of O. H.
gelijk gesteld, behoudens een
Aanvullingsexamen in de volgende vijf (5) vakken van \'t pro-
gram voor den 2den graad Letteren en Wetenschappen (1):
a. Hollandsche Taal en Letterkunde
d.  Overzicht der Algemeene Geschiedenis.
e.   Eén der drie volgende talen, naar verkiezing van den
Examinandus:
-ocr page 11-
<>
1.    De Grieksche Taal: Taalkunde, vertalen van eenvou-
dige volzinnen in \'t Grieksch, vertalen uit Xenophon\'s Anabasis.
2.    De Fransche Taal: Taalkunde, stijloefeningen, dictaat,
vertalen uit de eene in de andere taal,
3.    De Duitsche Taal: als boven.»
II. d. De Natuurkunde en de Natuurlijke Historie, be-
nevens de beginselen der Scheikunde.
VII. Met het «Examen van den Jslen graad
in Letteren en Wetenschappen
der Z. A. R. wordt
gelijk gesteld «H. A. HJx. in A.rts» der Univ. C. of G.
H.
(wat het Letterkundig Philosophisch B. A. betreft), behou-
dens een Aanvullingsexamen in de vier (4) navolgende vakken
van den lsten graad Letteren en Wetenschappen (1) :
a. Hollandsche Taal- en Letterkunde, enz.,
e. De Duitsche of de Fransche taal,
Ingeval bij \'t Intermediate ex. niet reeds de Griek-
e.   sche taal werd genomen, is ook daarin Aanvullings-
examen noodig,
f.   Geschiedenis.
Wat het Wiskundig B.A. betreft, daarop wordt nog een
Aanvullingsexamen vereischt in de navolgende vier (4) vakken
van den lsten graad Letteren en Wetenschappen (1):
a. De Hollandsche Taal- en Letterkunde, enz.,
c. De Duitsche of de Fransche taal,
e. De Grieksche taal,
/. Geschiedenis.
NB. Het Matriculatie-Certificaat der Kaapsche Universiteit
kan niet met eenig Onderwijzers-Certificaat in deze Republiek
gelijk gesteld worden.
AANGAANDE DE RECHTSGELEERDE EXAMENS-
«Kandidaten, die in \'t bezit zijn der hieronder genoemde
Kaapkolonische certificaten, zullen worden toegelaten tot het
Examen van de 3de Klasse in de Rechtsgeleerd}\'ieid,
mits een voldoend Aanvullingsexamen doende in de daarachter
genoemde onderwerpen van het Onde-rwijzersejcarrten
der 3de Klasse
in deze Republiek:
I.   School Elementary—wordt niet in aanmerking
genomen.
II.    School Iligher -f b (Lezen) -f c (Ree.) -f g
(Taalk) h (Gesch.) i (Aardrijksk) l (Natuurk.)
-ocr page 12-
10
NB. Bij het examineeren van de papieren van kandidaten,
die een dezer Aanvullingsexamens hebben af te leggen, zal bij-
zonder op hunne praktische kennis van de Hollandsche taal
gelet worden.
III.    TKircl Class Teachers b (Lezen) c
(Ree.) g (Taalk.) h (Gesch.) i (Aardr.) l (Natuurt.)
IV.     Matriculation b (Lezen) -f- c (Ree.) g
(Taalk) h (Gesch.) i (Aardr.)
V.   Jdiddle Clctss Teachers -f 6 (Lezen) c
(Ree.) g (Taalk.) h (Gesch.) t (Aardr.)
VI.  Tntermediate Ex. in Arts g (Taalk.) -f h
(Gesch.)
VII.   JBacltelors of Arts hebben geen Aanvullings-
examen af te leggen, mits zij bij hun examen in het Hollandsen
voldaan hebben.
ONDERWIJZERSEXAMEN EERSTE KLASSE-
Het Onderwijzerscertificaat 1ste Klasse (aanvulling), noodig
voor het Rechtsgeleerd, examen der QdLe JZlasse,
zal worden toegekend aan kandidaten, die de volgende Kolo-
nische eertiricaten bezitten, mits door hen een voldoend Examen
wordt afgelegd, in de daarachter genoemde vakken van het
Onderwijzersexamen der 1ste Klasse:
I.  Matriculation « (Taalk.) h (Alg. Gesch. etc.)
II.  Tntermediate Cert. in, Arts a (Taalk.) h
(Alg. Gesch. etc.)
III.  BacTxelor of Arts -f a (Taalk.)
-ocr page 13-
Yereischten voor de Examens.
VERKISCHTEN VOOR HET EXAMEN VAN DEN
SCHOOLWEDSTRIJD.
a.  Bijbelsche Geschiedenis: — Oud en Nieuw Tes-
tament in geregeld geschiedkundig verband.
b.  Lezen.: — Duidelijk en vloeiend lezen, met inacht-
neming der leesteekens en van de beteekenis der woorden.
c.  Rehenhunde : Getallen van l tot 1,000,000. Her-
leiding. De hoofdregels, met toepassing op het stelsel van
maten, munten en gewichten in Zuid-Afrika in gebruik. Prak-
tijk (Eng. Pratice). Gewone breuken. Beredeneerde oplossing
van vraagstukken en de Romeinsche cijfers.
d.  Schrijven: — Groot, klein en middelsoort schrift.
e.  Recitatie: — Minstens 30 regels van een bekenden
Hollandschen dichter goed uit het hoofd voor te dragen.
f.  Spra.cLh.hu.nst: — Kennis der woordsoorten, grond-
begrippen der geslachten en naamvallen. Volledige vervoeging
en verbuiging. Ontleding van enkelvoudige en samengestelde
zinnen. Leer van het zinsverband. Dictaat. Een eenvoudig op-
stel of brief over een gegeven onderwerp.
g.   Zanghiznde: — Theoretische en praktische kennis
der noten in de Psalmboeken gebruikt en van eenvoudige
zangstukjes (één- en meerstemmig).
h. Geschiedenis: — Geschiedenis van Zuid-Afrika in
geregelde volgorde, van 1486 — 1806.
i. Aardrij\'hshiznde : — Aardrijkskunde van Zuid-
Afrika, voornamelijk die van de Zuid-Afrikaansche Republiek.
j. Vormleer: — Kennis van lijnen en vlakken.
De helft van   het gestelde getal punten wordt vereischt
om in dit Examen
  te passeeren en een derde in elk afzonder-
lijk vak; doch in
   a, b, c, d en f moet de kandidaat boven
een derde zijn.
-ocr page 14-
12
VEREISCHTEN VAN DE ONDERWIJZERSEXAMENS.
A. Vereischten voor het Onderwijzers-
examen, derde klasse.
a.   JBij\'belsche Geschiedenis : — Oud en Nieuw
Testament in geregeld geschiedkundig verband.
b.  Lezen : — Duidelijk en vloeiend lezen, met inacht-
neming der leesteekens en van de beteekenis der woorden.
c.  Recitatie : — Minstens 50 regels van een bekenden
Hollandschen schrijver goed uit het hoofd voor te dragen.
d.  Re7zenknn.de: — Dezelfde vereischten als voor het
Examen van den Schoolwedstrijd, benevens tiendeelige breu-
ken, renteberekening (enkelvoudigen en samengestelden interest),
winst en verliesrekening, verhouding, gezelschapsrekening en
menging.
e.  \'Vormleer : — Lijnen, vlakken en regelmatige lichamen.
f.   Schrijven : — Schoon- en kunstschrijven.
g.   Faalkunde : — De geheele taalkunde, met uitzon-
dering van de woordvorming. Een opstel of brief over een
gegeven (concreet) onderwerp. Dictaat
h. Geschiedenis: — De geheele geschiedenis van Zuid-
Afrika en die van de Zuid-Afrikaansche Republiek in \'t bij-
zonder. Beknopt overzicht der Nieuwe Wereldgeschiedenis,
meer bijzonder die van Europa sedert 1789.
i. Aardrijkskunde : — De hoofdtrekken der algemeene
Aardrijkskunde en de Aardrijkskunde van Zuid-Afrika in \'t
Dijzonder.
j. OpvoedkiznoZe : — De beginselen van de pedagogiek
en Schoolinrichtir.g, met inbegrip van de methode van aan-
schouvvings-onderwijs.
k. Praktisch Onderwijzen.: — Applicanten moeten
bevredigende bewijzen overleggen, dat zij voldoende bedreven
zijn in de praktijk van het Onderwijs, ol anders in tegenwoor-
digheid en ten genoegen van den Raad van Examinatoren of
van een door hen benoemden deskundige, een of ander gege-
ven onderwerp met eene klas van leerlingen behandelen.
1. Natxvxrkixnde : — De algemeene eigenschappen der
lichamen, de voornaamste werktuigen, die berusten op de leer
der krachten, de barometer en de thermometer.
m Zangkixnde : — Als voor \'t Examen van den School-
wed strijd.
De helft van het gestelde getal punten wordt vereischt
om in dit Examen te passeeren en een derde in elk afzonder-
-ocr page 15-
13
derlijk vak; doch in a, b, d, t en g moet de kandidaat boven
een derde zijn.
B. Vereischten voor het Onderwijzersexa-
men, tweede klasse.
a.    (Jfijbelsche Geschiedenis: — Oud en Nieuw
Testament in geregeld geschiedkundig verband.
b.  Lezen.: — Als voor Onderwijzersexamen Ille klasse,
c RelzenTzun ö\'e : — Als voor Onderwijzersexamen Ille
klasse, benevens evenredigheden, rekenkundige, meetkundige en
harmonische reeksen, vierkante en kubieke machten en wortels.
d.   Vormleer: — Als voor Onderwijzersexamen Ille kl.
e.  Schrijven.: — Schoon- en kunstschrijven.
f.   T\'aaZPcu.nd.e : — De geheele taalkunde, met inbegrip
van de woordvorming en den zinsbouw. Een opstel over een
gegeven onderwerp (abstract). Dictaat.
g.  Geschiedenis: — De geschiedenis van Zuid-Afrika.
Beknopt overzicht der wereldgeschiedenis.
h. j3a.rdrLjJzshu.7xde: —De algemeene aardrijkskunde
en die van Zuid-Afrika in \'t bijzonder, benevens de beginselen
van de wis- en natuurknndige aardrijkskunde.
i. Opvoed.Jztx.nde : — Dezelfde vereischten als voor de
opvoedkunde (theorie en praktijk) bij het Onderwijzersexamen
derde klasse, benevens de kennis van de verschillende lcerwij-
zen en van de verschillende methoden voor het handhaven
van orde en tucht in de scbool.
j. JVa.ttiZLr7tu.nde: — Beginselen der natuurkunde: lo
Algemeene eigenschappen der lichamen ; 2o. leer van even-
wicht en beweging der lichamen in de drie aggregatie-toe-
standen •, \'óo. warm te-leer.
k. 7Vatu.u.rlij\'Jze Historie: — De beginselen van
dierkunde en plantkunde : lo. Kennis der inlandsche dieren
en hunne klassificatie. 2o. Kennis der meest voorkomende in-
landsche planten en hare klassificatie volgens het natuurlijk
stelsel.
1. TeeJzenen: — De beginselen van het hand- en recht-
lijnig teekenen.
m. Za.ngJzu.nde : — Als voor \'t examen van onderwij-
zers, derde klasse.
De helft van het gestelde getal punten wordt vereischt
om in dit examen te passeeren en een derde in elk afzonder-
lijk vak; doch in de vakken a, b, c, e, g en i moet de kan-
didaat boven een derde zijn.
-ocr page 16-
14
De volgende vakken zijn optioneel :
a.  Engelsch, Fransch of Duitsch : Lezen, dictaat, taalkun-
de (met uitzondering van de woordvorming), vertalen uit een
dezer talen in \'t Hollandsen en omgekeerd.
b.  Bepinselen der vlakke meetkunde en der stelkunde.
c.  Nuttige en fraaie handwerken voor onderwijzeressen.
d.  Boekhouden,
Kandidaten, die in een dezer optioneelc vakken de helft
of meer dan de helft van het maximum punten behalen, krij-
gen voor dat vak eene bijzondere aanteekening op hunne akte.
C. Vereischten voor het Onderwijzers-
examen eerste klasse.
a.  75e IIöllan.dsclxe TaaTk.un.de.
b.   Overzic7it van de HoHa.rid.sche le/.ter*7caricLe ;
kennis van een werk van een te voren opgegeven schrijver.
c.   De Engelsche taal: — Evenals Hollandsch onder
a en b.
d.  De Latijnsche taal. (Taalkunde, overzetten van
gemakkelijke volzinnen in het Latijn, vertalen uit Caesar\'s de
Bello Gallico en Ovidius\' Metamorphoses) óf de Fransche óf
de Duitsche taal. Vereischten voor beide laatste talen dezelfde
als die voor het Hollandsch vermeld onder a en b.
e.  He7ten7zu.nde : — In haren geheelen omvang.
f.   VlaJthe TWeeUzunde: — Tot en met de leer van
in- en omgeschreven veelhoeken.
g.  StelTcunde: — Tot en met de vergelijkingen van
den eersten graad met twee of meer onbekenden.
h Algeirteene Gesc7iiedenis : — Algemeen over-
zicht; grondige kennis van een opgegeven tijdvak; leer der
staatsinstellingen van Zuid-Afrika en van de Zuid-Afrikaan-
sche Republiek in \'t bijzonder
i Natu.VLrJz.im.de en Natuurlijke historie: —
De algemeene beginselen, inzonderheid met toepassing op Zuid-
Afrika.
j Onderwijsle.er: — Theoretisch en praktisch.
k. Beginselen van de theorie d.er mzizieTz..
De volgende vakken zijn optioneel:
De Fransche of Hoogduitsche taal, waarvan de vereischten
zijn als die voor het Hollandsch, vermeld onder a en b van
dit program.
Kandidaten, die in een dezer optioneele vakken de helft
-ocr page 17-
15
of meer dan de helft van het maximum punten behalen,
krijgen voor dat vak eene bijzondere aanteekening op hunne akte.
Men zal ook een afzonderlijk examen kunnen afleggenjn,
en een afzonderlijk diploma kunnen verkrijgen voor de En-
gelsche taal, de Duitsche taal, de Fransche taal en de Wis-
kunde; de vereischten zijn dan voor deze vakken als boven
omschreven
VEREISCHTEN VOOR HET EXAMEN IN DE
HANDWERKEN.
N u t ti ge : —
1.  JVaciien: -— Verschillende steken tot het vervaardigen
van linnengoed, knoopsgaten en nestelgaten, stukjes inzetten.
2.  .Knippert : — Ondergoed en huishoudlinnen.
8. JSIerJzen : — Kruissteek, plattesteek en gaatjes.
4. Linnenstoppen: — Eenvoudigste steken.
5 JMazeri: — Opgebreid goed.
6.  Breien: — Kousen, kinderkleederen, stukjes inbreien,
patronen uitzien.
7.  Open Naaiwerk.
8.  Koord, kwasten en franje maken.
Fraaie: —
1.  Haken: — Voornaamste steken, kantjes, kinderkleeding-
stukken, beurzen en patroontjes maken.
2.  Witborduren : — Verschillende steken.
3.  Tapisserie : — Plat, en relief, gobelin patronen en kleu-
ren uitzien.
4.  Koraalwerk.
5.  Knoopen.
6.  Filet Guipure en Antiek Stopwerk.
7.  Point lacé en de kantsteken.
8.  Tule- en kantdichten.
9.  Borduurwerk in bonte kleuren (Crewelwerk).
10.  Kruissteek-borduursel.
11.  Macroméwerk.
12.  Frivolitéwerk.
13.  Applicationwerk.
14.  Tule stoppen.
16. Mozaiekwerk.
16. Patronen teekenen en overbrengen.
Andere handwerken, hier niet opgenoemd, welke kandi-
daten kunnen vertoonen, als hout-of porceleinschilderen, kurk-
of houtsnijden, boetseeren, bloemen maken van wol, leder
-ocr page 18-
16
papier, was, veeren, visschubben, schelpen, zilverborduursel
e. m. a. zullen bij de beoordeeling in aanmerking komen.
N.B. Kandidaten kunnen in Nuttige of Fraaie Handwer-
ken of ook in beiden geëxamineerd worden.
TWEEDE GRAAD IN LETTEREN EN
WETENSCHAPPEN.
I.  Letteren:
a.   De Hóllandsche taal: — Taalkunde ; letterkunde
in \'t algemeen ; grondige kennis van werken van één opgege-
ven schrijver in proza en van één in poëzie.
b.   De EngelscTxe IclcuL- en letterk.ixn.de : — Even-
als in \'t Hollandsch.
c.   La-tijn sche taal: — Spraakkunst, vertalen uit het
Hollandsch in het Latijn, vertalen uit één der minder gemak-
kelijke proza-schrijvers en uit één der dichters, vooraf op te
geven.
d.   Gescluiedenxs: — Algemeen ; één tijdvak grondig.
e.  Een der volgende talen naar verkiezing van den exa-
minandus :
De Gri.eJz.sdxe taal: — Taalkunde, vertalen van een-
voudige volzinnen in \'t Grieksch, vertalen uit Xenophon\'s Ana-
basis.
De FranscHe taal: — Taalkunde, stijloefenen, dik-
taat, vertalen uit de eene in de andere taal.
De DixitscTce taal: — Evenals in \'t Fransch.
II.  Wetenschappen:
a.   De ReTterik.xn\\cLe in haren geheelen omvang.
b.  StelTzunde: — Tot en met de vergelijkingen van
den tweeden graad met één onbekende.
c.  Jdeetfziznde: — Als omschreven in onderwijzers-
examen C.
d.  NaiTXJJLrk.vun.de en. Na.tuuuurlijfce. Historie: —
Evenals bij \'t onderwijzersexamen C, benevens de beginselen
der scheikunde.
Aantal punten vereischt: de helft van het gestelde totaal,
een derde in elk vak, meer dan een derde in I: a, c en d ;
II : a, b en c.
-ocr page 19-
17
EERSTE GRAAD IN LETTEREN EN
WETENSCHAPPEN.
I.  Letteren:
a.    De Uollandsche taal- en letterkunde in \'t
algemeen ; in \'t bijzonder eenige opgegeven schrijvers,
b.  DeEngelscTie taal evenzoo,
c.   De Duitsclie of de F\'ranscKe taal: — Spraak-
kunst; letterkunde beperkt tot de klassieke schrijvers,
d.   De LatijnscTie taal: — Taalkunde, thema\'s maken,
vertalen uit 2 proza-schrijvers en uit 2 dichters, waarvan stuk-
ken vooraf worden opgegeven ; vragen over taal, constructie
en rhetorische figuren in die schrijvers ; vertalen ad aperturam;
geschiedenis, aardrijkskunde, mythologie in verband met de
opgegeven schrijvers ; Romeinsche antiquiteiten,
e.   De Grieksche taal: — Taalkunde, construeeren,
vertalen in \'t Hollandsen of in het Latijn uit één der klassieke
proza-schrijvers en één der klassieke dichters van te voren
opgegeven, vragen over taal en constructie in die schrijvers,
Grieksche antiquiteiten.,
f.  Geschiedenis : — Ook wijsgeerig beschouwd.
II.   Wetenschappen: —
a. De Rekenkunde in haren geheelen omvang.
b Algebra : — De hoofdregels, machtsverheffing, wor-
teltrekking, grootste gemeene deeler, kleinste gemeene veelvoud,
verhoudingen en evenredigheden, theorie der exponenten en
wortels, permutatie, combinatie, binomium van Newton, een-
voudige en vierkantsvergelijkingen, rekenkundige, meetkundige
en harmonische reeksen, de leer der logarithmen, oplossing
van vraagstukken over rente en lijfrente door logarithmen,
c.  De vlakïce meetkunde,
d.   De vlakke driehoeksmeting,
e.  De meetkvin\'le van vlakke coördinaten, met
inbegrip van de verkorte notatie,
f.  Natu.Tzr\\vetensclxap : — Een der volgende vakken
naar verkiezing:
Licht en Warmte,
Electriciteit,
Nat. Aardrijkskunde,
Geologie,
Chemie.
Aantal punten vereischt: de helft van het gestelde totaal,
een derde in elk vak, meer dan een derde in I: a, d en f;
II : a, b en d.
-ocr page 20-
RECHTSGELEERDHEID.
Certificaat der eerste klasse.
(Noodig voor toelating als Advocaat).
Dit Examen is verdeeld in twee deelen. Kandidaten wordt
aanbevolen, niet in beide deelen gelijktijdig Examen af te leggen.
Eerste deel.
I. Romeinsch Tïecfit: (Twee papieren)
a.   Instituten van Justinianus (tdit. Sanders),
b.   Handboek van Professor Modderman.
II. Jurisprudentie: (Twee papieren)
cc. Austin\'s Jurisprudence, 2 vol,
b.   Holland\'s Jurisprudence,
c.   Maine, Ancient Law.
Tweede deel.
I. Rorneinsch Recht :
Speciaal onderwerp : lib. 8 der Pandecten en het com-
mentaar van Voet daarop.
II. RoTneinscli-llollaixclsch Reclit:
cl.
De Groot\'s Inleiding,
b. Van Leeuwen\'s R. H. Recht,
e. Van der Keessel\'s Theses Selectae,
cl. Van der Linden\'s Handboek.
III.  Locale Wetten en Besluiten.
IV.  Straf recht :
cl. Van Deinse.
b. Stephen\'s Digest of the Criminal Law.
V. Bewijsrecht:
cl. Best\'s Principles of the Law of Evidence,
b. Stephen\'s Digest of the Law of Evidence.
VI. Contracten en Delicten, (Torts):
Ansen. Principles of the Law of contracts,
Polock. The Law of Torts,
Speciaal onderwerp : Brown\'s Common Law,
Bk. I, Ch. 3 Bk. II, Ch. 1 & Ch. 3 -li Bk. III, Ch. 1 -5.
Kandidaten kunnen in plaats van in Strafrecht Examen
afleggen in de Beginselen van Eqnity, en in plaats van
Contracten en Delicten Examen in Internationaal Recht, mits
zi) van hun keuze hieromtrent bij hun aanzoek voor het te
houden Examen schriftelijk Uennisgeven aan den Secretaris
De schrijvers te worden bestudeerd voor :
A. Beginselen"van Equity zullen zijn:
SnelVs Rrinciplee of EqvLity.
-ocr page 21-
1!)
B. Internationaal Recht:
cl. Professor T. M. Asser\'s Inleiding,
b.   Creasy\'s First platform of International Lavv,
c.    Wheaten\'s International Law.
CERTIFICAAT DER TWEEDE KLASSE.
(Noodig voor toelating als Procureur, Notaris en Transport-
en Verbanduitmaker).
I.     JZomeinsch-Holla.7zd.sc7L Tteclit: (Twee papieren)
cl. De Groot\'s Inleiding,
b.   Van Leeuwen\'s R H Recht,
c.   Van der Linden\'s Handboek,
ol. Van der KeesePs Theses Selectae.
II.      Wisselrecht:
cl. Prof. Asser\'s Beginselen van \'t Handelsrecht, Cap. VII,
b. De Leer der Provisioneele Vonnissen. (Praktijk in
deze Republiek en in de Kaapkolonie).
III.    Locale. Wetten:
Alle plaatselijke Wetten en Volksraadsbesluiten.
IV.     Notariiiele J?raJk.tij~k.:
cl. Tennant\'s Notary\'s Manual.
V.     J?ra\'Pctiij\'k, in o7 e Ge7%echts7ioven-:
cl. Regels van het Hoog Gerechtshof en der Lagere
Hoven,
b. Algemeene Praktijk.
CERTIFICAAT DER DERDE KLASSE.
(Noodig voor toelating als Agent)
I.     Itomexrtsch-TiollcLTXoZsclL RecJht:
cl. Van der Linden\'s Handboek.
II.     XiOcaXe "Wetten:
cl. De Grondwet,
b.   De Cnmineele Procedure,
c.   De plaatselijke Wetten en Volksraadsbesluiten van
af 1W70,
ol. Praktijk in de Lagere Hoven.
Voor al de Examens in de Rechtsgeleerdheid wordt de
helft van het gestelde getal punten vereischt om te passeeren
en een derde in elk afzonderlijk vak.
NB. De Examinatoren letten in elk geval op den stijl
waarin de antwoorden op de verschillende vragen, vooral wat
betreft het Notarisambt, worden gegeven.
-ocr page 22-
LANDMEETKUNDE
Eerste deel: Theorie.
I.  Jtekerihizncle, in haren geheelen omvang.
II.  Steltcizude:
a.  Grootste gemeene deelers en kleinste gemeene voel-
vouden,
b.  Worteltrekkingen en wortelvormen.
c.  Positieve, negatieve en gebroken exponenten,
d.   Denkbeeldige getallen,
e.  Verhouding, evenredigheid en verandering van ge-
tallen,
/. Algemeene manier om stelsels van vergelijkingen van
den eersten en twtedeu graad op te lossen,
ff. Rekenkundige, meetkundige en harmonische reeksen,
ft. Permutaties en combinaties,
i. Binomium von Newton,
j. Logarithmen,
Tc. Renten en jaargelden (annuïteiten).
III. VlaJtke rneethVLnd.e:
cl. Meetkundige eigenschappen van de rechte lijnen, drie-
hoeken en cirkels,
b.  Inhoud van vlakke figuren,
c.  Evenredigheid van rechte lijnen, cirkels en oppervlakken,
IV. VlaJcke cüriefLoeksmeeting:
cl. Oplossing van vlakke driehoeken,
b.  Trigonomctrische eigenschappen van rechte lijnen, drie-
hoeken, cirkels en trigonometrische functie\'n,
c.  Trigonometrische benaderingen.
V. Bolvormige Drielxoefcsmeetirtg:
cl. Oplossing van bolvormige driehoeken,
b.  Eigenschappen van bolvormige lichamen, kleine en
groote cirkels,
c.  Benaderingen in bolvormige driehoeksmeting,
cL. Spherisch exces,
e. Bolvormige meetkunde.
-ocr page 23-
21
VI.   KosnxograpTxie en praktiscke sterrekunde :
a.  Tijd-bepaling en tijd-verdeeling,
b.  Samenstelling en in orde brengen van de meest ge-
bruikelijke astronomische instrumenten,
c.  Praecessie, nutatie, parallax en refractie (straalbreking).
d.  Beweging der hemellichamen van ons zonnestelsel,
meer in het bijzonder van de Aarde, de maan en
de manen van Juqiter.
e.  Optica van den telescoop,
f.   Bepaling van geographische lengte en breedte.
VII.   Coord.i7za.ten :
a.  Eigenschappen van de rechte lijn,
b.  Inhoud van vlakke rechtlijnige figuren.
c.  Gewone berekeningen door coördinaten en de toe-
passing daarvan op het lankmetcn.
VIII Land- en Aa.rdmeetk.unde:
a.  Opmeten van basis en basis van verificatie,
b.  Gewone triangulatie,
c.  Inrichting, vereischten en gebruik van theodoliet, ket-
ting, sextant, prismatisch kompas, waterpas, penta-
graaf, kwik- en aneroïde Darometers, hypsometer,
planimeter, protractor, schalen en andere algemeen
gebruikelijke wiskundige meetinstrumenten.
d.   Berekeningen van afstanden, hoeken en oppervlak-
ken — de aarde bolrond genomen,
e.   Projecties en het maken van kaarten — de aarde
bolrond genomen,
f.   Het meten van hoogten,
g.  Waterpassen.
Tweede Deel: Prakt ij k.
I. Teekenen:
Het teekenen van landmeterskaarten en plannen, inslui-
tende het topographisch teekenen,
II. J?ra?ctische vraagstukken,
Insluitende alles wat tot landmeting behoort,
III.  J?roefmetinff,
IV.  JTennis van de Plaatselijke "Wetten e,n Be-
palingen betrekking hebbende op de Land-
metinff.
Tot het tweede deel van dit examen wordt niemand loe-
gelaten, dan op bewijs dat de kandidaat minstens (5 maanden
in de Zuid-Afrikaansche Republiek met een landmeter in \'t
veld is werkzaam geweest.
-ocr page 24-
ONDERWERPEN VOOR HET EXAMEN
TKR VERKRIJGING VAN DEN RANG
VAN APOTHEKER OF GHEMIST EN DROGIST.
Mctteria JMeoZica.:
cl. De karakteristieken of kenmerken,
b.  Eigenschappen,
c.  Werkzame bestanddeelen der geneesmiddelen van de
materia medica, organische en anorganische.
Artsenij-BereidJcixncLe:
<x. De Bereiding,
6. Karakteristieken.
c. Werkzame (actieve) bestanddeelen,
cL. Dosis der voorschriften der Pharmacopoca.
De praJctijTz Artsenij-BereioZkiiTule:
«.■ Het lezen, verstaan en bereiden van recepten,
b. Het vertalen van gedeelten der Latijnsche Pharmacopoea,
c Het decimaal stelsel.
Toxicologie :
Giften en tegengiften.
-ocr page 25-
0�092104
VAN DEN
RAAD VAN EXAMINATOREN
DER
ZUID-AFR. REPUBLIEK.
Artikel 1. De Raad van Examinatoren zal uit zijn midden
een Vice-Voorzitter kiezen, die bij alvvezigheid van den Voor-
zitter dezelfde macht zal hebben en dezelfde plichten zal ver-
vullen als de Voorzitter.
2. De Raad van Examinatoren vergadert op zulke tijden,
dat er niet meer dan 2 maanden tusschen de op elkaar vol-
gende vergaderingen zullen verloopen. De datum der vergadering
wordt door den Voorzitter en den Secretaris bepaald. Buiten-
gewone vergaderingen zullen door den Voorzitter bepaald
worden op schriftelijk verzoek van minstens 2 leden van den
Raad, vermeldende het speciale doel waartoe zij eene verga-
dering begeeren.
8. De oproeping tot de vergadering gesehiedt door den
Secretaris, die 3 dagen vóór de vergadering de kennisgevingen
zal uitzenden. Voor de in art. 2 vermelde buitengewone ver-
gaderingen zal de Secretaris in de aanschrijving vermelden het
speciale doel der bijeenkomst.
4.  Uur en plaats van elke vergadering zal worden bepaald
door den Voorzitter, in overeenstemming met den Secretaris.
5.  Het quorum van den Raad van Examinatoren bestaat
uit 5 leden. De stemming in de vergedering geschiedt bij
meerderheid van stemmen. Bij staking van stemmen heeft de
Voorzitter of zijn plaatsvervanger een beslissende stem. In het
stemmen zullen de namen van degenen, die voor of tegen een
besluit of persoon gestemd hebben, niet worden opgeteekend,
tenzij er om gevraagd wordt; bij aanvrage heeft eenig lid te
eeniger tijd het recht zijn vóór- of tegenstem te doen aantee-
kenen, behalve in stemmingen aangaande de toekenning of
weigering van certificaten of onderscheidingen, als wanneer
alleen de beslissing van den Raad zal worden aangeteekend.
6.  Bij de vergaderingen van den Raad worden eerst de
notulen der vorige vergadering gearresteerd en daarna worden
door den Secretaris de zaken ter behandeling voorgebracht.
-ocr page 26-
24
7.   De Secretaris zal nauwkeurig de notulen der vergade-
ring houden, in welke opteekening geschiedt van de verhan-
delde zaken en besluiten, maar niet van de discussië\'n; bij
speciaal besluit van den Raad kunnen in eenige zaak de dis-
cussie\'n worden opgeteekend. De Secretaris ontvangt alle stukken
den Raad toekomende en brengt die in behoorlijke orde voor
den Raad; brieven om inlichting, welke volgens de wet en
bepalingen door hem kan verstrekt worden, worden in den
tusschentijd door hem beantwoord, maar hij houdt kopie van
alle brieven.
8.  De Raad bepaalt met het afnemen van examens, wie
de examinatoren zullen zijn, en stelt daartoe zoowel leden van
den Raad als andere bevoegde personen aan.
9.   De Secretaris zendt aanzoeken van geneeskundigen,
nadai zij geregistreerd zijn, direct naar de Geneeskundige Com-
missie, en legt haar rapport met de documenten voor den
Raad ; evenzoo zendt hij aanzoeken van landmeters naar den
Landmeter-Generaal.
10.  In alle examens zal de waarde der antwoorden van
kandidaten berekend worden naar standaards van punten, door
de examinatoren gemeenschappelijk te voren bepaald. De
schriftelijke vragen zullen steeds gezamenlijk beoordeeld worden
door de examinatoren, die gezamenlijk voor een of ander
examen aangewezen zijn.
11.  De examinatoren zullen gehouden zijn hunne vragen
14 dagen vóór den aanvang van het examen in te leveren bij
den Secretaris van den Raad, in duidelijk schrift, en hun rap-
port zullen zij inleveren bij den Secretaris binnen 14 dagen
na den afloop van het examen.
12.  Op examens buiten den vastgestelden tijd worden de
fooien met de helft vermeerderd.
18. De Secretaris is tevens Thesaurier van den Raad,
houdt boek van inkomsten en uitgaven van alle gelden en ze-
gels, verantwoordt maandelijks alle inkomende gelden bij den
Thesaurier-Generaal en maakt alle rekeningen voor den Raad
uit op last van den Raad. Aan den Secretaris wordt een ho-
norarium toegekend van p. st. 100 per annum ; aan eiken exa-
minator wordt voor elk vak waarin hij examineert toegekend
p. st. 2 voor elk vijftal kandidaten of gedeelten daarvan; aan
elk lid van den Raad wordt voor elke zitting die hij bijwoont
p. st. 1 toegekend.
d..iw
-ocr page 27-
Deze algeaieene bepalingen omvatten
de programma\'s der examens voor:
Onderwijzer, Ie, 2e, en 3e klasse; als ook
het onderwijs in de nuttige en fraaie
handwerken.
Eerste en Tweede graad in Letteren en
Wetenschappen.
Rechtsgeleerdheid.
JEJerste klasse.
(Noodig voor toelating als Advokaat.)
Tweede Klasse.
(Noodig voor toelating als Procureur,
Notaris en Transport- en Verbanduit-
maker.)
Derde klasse.
(Noodig voor toelating als Rechtsagent).
Landmeter.
Ter verkrijging van den rang van
Apotheker of Ohemist en Drogist.