EXPOSITIE VAN DE VEREENK JING:
«KUNST TOEGEPAST OP BOEKBANDEN",
IN PIET MUSEUM VAN KUNSTNIJVER-
HEID TE UTRECHT, MET WELWILLENDE
MEDEWERKING VAN HET MUSEUM VAN
KUNSTNIJVERHEID TE HAARLEM, DE
BIBLIOTHEEK VAN DE OUD-BISSCHOP-
PELIJKE GEMEENTE EN HET AARTSBIS-
SCHOPPELIJK MUSEUM TE UTRECHT,
VAN DE HEEREN Mr. W. J. ROIJAARDS
VAN DEN HAM, J. NIJLAND, S. FRAEN-
KEL, TE UTRECHT, D. F. SCHEURLEER,
DEN HAAG, E. A.

4_y & 11 16 MEI 1896.

GEOPEND \'S MIDDAGS 12-5 UUR.

TOEGANG f 0.25. LEDEN OP VERTOON VAN

KAART VRIJE TOEGANG.

Onder de verschillende toepassingen van
de kunst op nijverheidsgebied neemt
de boekbandversiering een zeer voorname plaats
in. Wat haar vooral onderscheidt, is de rijke
kunstgeschiedenis van den boekband, waarop zij
steunt, en de technische moeilijkheden, waarmee
de toepassing gepaard gaat. De versiering van
den band moet in volkomen overeenstemming
zijn met den inhoud van het boek. Dit geeft aan
de boekbandkunst iets eigens, iets intiems. De

individualiteit van den vervaardiger komt bij geen
enkelen tak van toegepaste kunst zoo te voor-
schijn als bij dezen, juist omdat de omvang en
de inhoud van het boek hem aan vaste grenzen
binden en zijn vindingrijkheid de grootste eischen
stellen. Het is ook niet genoeg dat de vervaar-
diger artistiek ontwikkeld is, hij moet de techniek
in haar verschillende richtingen grondig kennen.
En hoe eenvoudig en sober een bandje van heel
leder er uitziet, er zijn jaren van studie en van
pijnlijke, dikwijls ontmoedigende zorg noodig
geweest, eer de vervaardiger een in alle opzichten
verzorgd bandje kon maken.

De artistieke boekband is daarom ook steeds
een troetelkind der eerste standen geweest. In
de Middeleeuwen trekken vooral de rijk versierde
Missalen de aandacht. Al wat kostbaar was, werd

bij de vervaardiging gebruikt; goudsmid, Ieder-
bewerker en ivoorsnijder werkten samen om een
geheel te krijgen, dat waardig op de altaren
prijken zoude.

De Italiaansche Renaissance brengt een belang-
rijken omkeer te weeg. In het Oosten, vooral
in Perzie, waren verzorgde banden reeds lang
in hoog aanzien ; men wist daar het leder uit-
stekend te bewerken en door middel van stempels,
bladgoud en schilderwerk te versieren. De laatste
Kruistochten en de uitgebreide Italiaansche
Levant-handel brachten deze nieuwe versie-
ringen benevens betere wijze van inbinden naar
het Westen over. De metalen band, die het
boek log en zwaar maakte, verdween en het
pleit voor het artistiek gevoel van die dagen,
dat den lederen boekband met de daarbij pas-

sende handvergulding algemeen de voorkeur
gegeven werd.

De eerste Ital. Renaissancebanden hadden
een beslist Oostersch karakter. Doch op dien
grondslag werd voortgebouwd en de Ital. Renais-
sanceband begon het schoonste tijdperk van
den boekband te vormen. En hij mocht zich
verheugen in de bescherming van mannen als
Matthias Corvinus, Aldus Manuzio, beroemd
Venetiaansch boekdrukker, de Medici, van de
Pauselijke hoven, van al wat aanzienlijk was.

Door de oorlogen van Francois I werd de
Italiaansche kunst naar Frankrijk overgebracht,
waar zij vooral in Jean Grolier, vicomte d\'Aiguisy,
schatmeester van drie koningen, een sympathiek
vriend vond. De mooiste boeken uit zijn biblio-
theek prijkten met banden, wier sobere, geome-

trische versiering zich als Grolier-stijl door
geheel Frankrijk verspreidde. Op aucties behalen
deze Grolierbanden prijzen van 8 a 10.000 frs.
Voortaan bleef Frankrijk »la patrie de la reliure
artistique." Trouw weerspiegelde de kunstband
den tijdgeest. Onder Henri II en Diane de Poitiers
werd de sobere Grolier-stijl door een meer
weelderigen verdrongen, die zich uitte in amou-
reuse emblemen en kleurig handwerk, dat in
ingewikkeldheid de hohntrigues evenaarde (style
a entrelacements). Onder den somberen Henri III
de zeer stemmige semis-stijl, een regelmatig
dessin van kleine stempeltjes, terwijl de konink-
lijke banden versierd werden met doodshoofden
en dergelijke minder opwekkende motieven. De
banden a la Marguérite, aldus genaamd naar
Marguérite de Valois, zien er aardiger uit; kleine

madeliefjes en palmtakjes verlevendigen het
regelmatige semis; later werden er geometrische
versieringen bijgevoegd en een nieuwe richting
a la Fanfare ontstond. Onder Louis XIV kwam
de Badier-stijl in zwang, wiens fijn gepunte
stempeltjes als goud borduurwerk den band
bedekten. Met dezen Badier-stijl heeft de
Fransche kunstband zijn hoogste punt bereikt.
Gedurende de volgende eeuwen zonk hij steeds
lager om eerst in de tweede helft onzer eeuw
te herleven.

Engeland, Italië en Duitschland volgden min of
meer getrouw deze richtingen na. In Duitschland
interesseerde de keurvorst August von Sachsen
zich vooral voor kunstbindwerk. In ons land is
alleen de Badier-stijl nagevolgd door den reeds
tijdens zijn leven vermaarden Magnus Hendrickz.

Met korte, zeer korte trekken is in boven-
staande regels iets van de kunstgeschiedenis
verteld. Plet bestek van deze bladzijden gedoogt
geen verdere uitweiding.

In ons land is de kunstband bijna onbekend
in tegenstelling met het buitenland. En onbekend
maakt onbemind. Het doel van onze Vereeniging
is de belangstelling voor antiek en modern bind-
werk op te wekken, door op verschillende
plaatsen interessante specimena te exposeeren,
en door photo\'s de wijze van bewerking duidelijk
te maken.

Deze exposities zullen tevens onzen vooruit-
strevenden binders de gelegenheid geven, hun
werk te laten zien en kritiek er over te hooren.

Op de expositie zullen o. a. voorkomen:

I. Eerste bewerkingen van het boek in de
binderij.

II. De goudsnede en haar versieringen ; hand-
en persvergulding; Lederschnitt.

III. Afbeeldingen van antieke banden.

IV. Afbeeldingen van moderne banden.

V. Antieke banden 14501790.

VI. Geïmiteerd antiek kunstbindwerk.

VII. Nederlandsch en buitenlandsch kunstbind-
werk.

VIII. Banden en voorwerpen in Lederschnitt.
IX. Plaatwerken.

J. A. Loebkr Jr., Leiden, Voorz.
II. VV. IJukma Jr., Utrecht, Secr.
D. N. Verschoor, Den Haag, Pennmgm.



		dk./r/é
		*tfl*
		MY)*



		EXPOSITIE VAN DE VEREENK JING: «KUNST TOEGEPAST OP BOEKBANDEN", IN PIET MUSEUM VAN KUNSTNIJVER- HEID TE UTRECHT, MET WELWILLENDE MEDEWERKING VAN HET MUSEUM VAN KUNSTNIJVERHEID TE HAARLEM, DE BIBLIOTHEEK VAN DE OUD-BISSCHOP- PELIJKE GEMEENTE EN HET AARTSBIS- SCHOPPELIJK MUSEUM TE UTRECHT, VAN DE HEEREN Mr. W. J. ROIJAARDS VAN DEN HAM, J. NIJLAND, S. FRAEN- KEL, TE UTRECHT, D. F. SCHEURLEER, DEN HAAG, E. A.

		4_y & 11 16 MEI 1896. GEOPEND \'S MIDDAGS 12-5 UUR. TOEGANG f 0.25. LEDEN OP VERTOON VAN KAART VRIJE TOEGANG.



		Op de expositie zullen o. a. voorkomen: I. Eerste bewerkingen van het boek in de binderij. II. De goudsnede en haar versieringen ; hand- en persvergulding; Lederschnitt. III. Afbeeldingen van antieke banden. IV. Afbeeldingen van moderne banden. V. Antieke banden 14501790. VI. Geïmiteerd antiek kunstbindwerk. VII. Nederlandsch en buitenlandsch kunstbind- werk. VIII. Banden en voorwerpen in Lederschnitt. IX. Plaatwerken. Het Bestuur: J. A. Loebkr Jr., Leiden, Voorz. II. VV. IJukma Jr., Utrecht, Secr. D. N. Verschoor, Den Haag, Pennmgm.