|
a
|
|||||||||||||||||||||
|
^Sc
|
|||||||||||||||||||||
|
AfS
|
|||||||||||||||||||||
|
.WIK U^P\'
|
|||||||||||||||||||||
|
Het ProèeOreyfus
|
|||||||||||||||||||||
|
GETOETST
|
|||||||||||||||||||||
|
AAN
|
|||||||||||||||||||||
|
WET EN RECHT
|
|||||||||||||||||||||
|
DOOR
|
|||||||||||||||||||||
|
Mr. A. A. DE PINTO
|
|||||||||||||||||||||
|
II
|
|||||||||||||||||||||
|
Revisie, tweede veroordeeling, gratie
|
|||||||||||||||||||||
|
\'s-GRAVENHAGE
GEBB, BELINFANTE
= 1899 =
|
|||||||||||||||||||||
|
^Bk
|
|||||||||||||||||||||
|
\\%V- ■■■■■<£■ ■• ■■•■ *H
|
|||||||||||||||||||||
|
tijnï&\'y
|
|||||||||||||||||||||
|
y*
|
|||
|
AAN
WET EN RECHT
DOOK
Mr. A. A. DE PINTO
II
Revisie, tweede veroordeeling, gratie
|
||||||||
|
\'g-GRAVENHAGE
G E B R. B E1,1 N F A N T E = 189« =
RIJKSUNIVERSITEIT TE
|
||||||||
|
A06000019036577B
|
||||||||
|
1903 6577
|
||||||||
|
Gedrukt bfl F. J. BELINFANTE, voorh. : A. 1). ScHIKKKL.
|
|||
|
VOORWOOKD.
|
|||||
|
Met het oog op het goede onthaal, dat de eerste
reeks mijner DRKYFUS-arlikelen, na hun publicatie in het „ Weekblad van het Recht" op hel laatst van Februari 1898 als brochure verschenen, ook buiten den gewonen kring der lezers van dit vakblad vond, achtte ik het wenschelijk ecne tweede reeks van artikelen, daarin over de latere geschiedenis van „de zaak" opgenomen, op gelijke wijze en in denzelfden vorm te verzamelen en uit te geven. Ik iveet het, door de voorloopige pacificatie, die
de gratie bracht, is eene periode van rust ingetreden in het Dreyws-drama. De beroering, die het in Frankrijk veroorzaakte, de spanning, waarin het de gchccle beschaafde wereld, nu tvel twee jaren lang, hield, is tijdelijk lot bedaren gekomen. Daaren- boven, een andere kamp om het recht, de verfoeilijke oorlog, die in deze dagen, met, helaas, nog altijd onzekcren uitslag tegen onze stamgenooten in Zuid- Af rika wordt gevoerd, neemt ons aller belangstelling schier uitsluitend in beslag. |
|||||
|
VI
Toch kan ik niet geloovcn, dat het proces Dbbyfus
iim onherroepelijk geëindigd is, dat, zooals Dr. M.
Stenglein, lid van het Duitsche Eijksgcrcchlshof, het uitdrukt in de Deutsche Juristen-Zeitung van 15 Octobrr jL, hel gordijn te Hennes voor goed is gevallen voordat het stuk uit is. Wal daarvan zij, de vier thans afgespeelde bedrij-
oen vormen, al volgt er geen vijfde, een hoofdstak in de geschiedenis der strafrechtspleging van de ten einde spoedende negentiende ecmo, dat door geen, ander in belangrijkheid wordt overtroffen. Ik vlei mij daarom, dat wat door mij vroeger en nu over liet proces Dkeyfus is bijeengebracht van cenig blijvend belang zal kunnen zijn, ook dan wanneer, wat nu het geval nog niet is, de zaak zelve voor goed lot de geschiedenis zal behooren. \'s-Gravenhage, 5 November 18\'JU.
|
|||||
|
A. A. DE PlNÏO.
|
|||||
|
INHOUD.
|
|||||
|
Hl/..
Vóór de revisie............. 1
Het eerste arrest van het Hof van cassatie . . 9
Een en ander naar aanleiding der jongste Fransehe
gelegenheidswet............ 19
Het vierde bedrijf en de voorloopige pacificatie . oO
Bijlage, arrest van het Hof van cassatie van 3
Juni 1899.............. 52
|
|||||
|
X
|
|||||
|
Vóór de Revisie.
(W. van 23 Sept. 1898, n°. 7170).
Het. ia onzen lezers bekend, dat de Fransche minis-
terraad, onder voorzitterschap van den President der Republiek, in zijne zitting van Zaterdag 17 Sept. jl. den Minister van Justitie gemachtigd heeft — eene machtiging rechtens geheel onnoodig omdat volgens de wet de Minister van Justitie hier zelfstandig en op eigen verantwoordelijkheid handelt — den eersten stap te doen om tot eene revisie in zake Drbyfus te geraken. Die eerste stap is de bijeenroeping der commissie,
welker advies de Minister ter voldoening aan art. 444, 2e lid C. d. I. C. (n i e u w) moet inwinnen, alvorens — eene bevoegdheid, die hem alléén toekomt — eene aanvraag om revisie te doen aan het hof van cassatie in het geval van art. 443, 4° (n i e u w), lui- dende: Lorsque, après une condamnation, un fait viendra a se produire
on a révéler, ou lorsque dos pièees inconnues lurs des débats Reront représentées, de nature a établir 1\'innoeence du comdamué. Met het oog op deze wetsbepaling schreven wij onder
dagteekening van 23 Februari in W. 7079. Ken nuvu m, een b e li o o r 1 ij k geconstateerd feit
of een vroeger onbekend stuk, kunnende strekken om de onschuld van D. in, rechte te bewijzen, is tot nu toe niet aan liet licht gekomen. De voorstanders van een nieuw, volledig en openbaar onderzoek der zaak hebben dan ook voor het oogen- blik hunne blikken afgewend van de revisie om die uitslui- tend te richten op de cassatie als middel ter bereiking van hun doel. 1
|
|||||
|
2
|
|||||||
|
Is er in de zeven maanden, verloopen sedert wij
dit schreven, in de zaak, beschouwd uit het toen aan- gegeven standpunt, eene afdoende verandering geko- men ? Is er nu minder grond tot cassatie volgens art. 441, meer grond tot revisie volgens art. 448, 4° I. C. dan toe? Wij zijn er niet ten volle van overtuigd, ofschoon de Minister van Justitie om welke reden dan ook van cassatie niet wil weten en ofschoon nu reeds van regeeringswege de eerste stap is gezet op den weg, die tot revisie kan leiden, eene uitkomst, die men zich voor zeven maanden, zelfs met de meeste optimistische verwachtingen, be- zwaarlijk kon voorstellen. Kon het na alles, wat het eerste proces Zola aan
het licht bracht (1), nauwelijks worden betwijfeld, dat aan den krijgsraad in raadkamer vóór het vellen van het vonnis stukken zijn overgelegd ten laste van den beklaagde vroeger, noch later aan dezen of zijn ver- dediger medegedeeld, dat dit werkelijk i s geschied, wordt zoo goed als zeker door de t w e e d e akte van beschuldiging in zake Dreyfus, de par- lementaire rede van den Minister van Oorlog Ca- vaignac, uitgesproken in de zitting der kamer van afgevaardigden van 7 Juli jl., — de tweede akte van beschuldiging, welke in tegenstelling met de eerste, die door eene tot nu toe niet ontdekte onbescheiden- heid eerst openbaar werd ongeveer 3 jaar na de veroor- deeling, ingevolge besluit der Kamer in 36000 Fransche gemeenten werd aangeplakt, al zonde nauwelijks eene maand na deze zegevierende publicatie, deze nieuwe openbare tentoonstelling van „den verrader" verloo- pen zijn, toen reeds bewezen en erkend was, dat het alles afdoende document, voor welks authenticité rnatéridlc et morale de Minister instond (2), de brief |
|||||||
|
(1) Zie liet hoofdartikel van II\'. 7082 (2. Cassatie).
(2) Journal Offiiiel van 8 Juli 1898. p. 1957, 3e kolom.
|
|||||||
|
van November 189(5, waarop ook reeds door de gene-
raals de Pellieux en de Boisdeitre een beroep was gedaan in zake Zola, als kennelijk noodsehot tegen- over de jury (3), niets anders was dan het werk van een ellendigen falsaris. Dit valsche stuk, gefabriceerd in November 189(5,
naar aanleiding der bekende interpellatie van den afgevaardigde Castelin, het eenige der door den minister aangehaalde, waarin de naam Dreykus vol- uit voorkwam, kon natuurlijk geen dienst hebben gedaan bij de beraadslagingen van den krijgsraad in December 1894. Meer dan waarschijnlijk was dit wel het geval met twee ook reeds van vroeger bekende ongeteekende briefjes, waarin alleen de letter D. voor- kwam. Immers, ook op deze twee briefjes, clir> nooit ter kennis van den beklaagde of van M° Demange waren gebracht, in verband met het nu erkend val- sche stuk van November 1896, beriep de heer Cavaig- nao zich met grooten nadruk. Daarentegen over „het borderel", den grondslag der eerste acte van beschuldiging, het borderel, het eenige aan Dreykus en zijn advocaat medegedeelde stuk, het „materieele" bewijs der schuld van den beklaagde, het anker des heils van den regeeringscommissaris, den commandant Brisset, toen alle „moreele" bewij- zen hem ontvielen, in de t w e e d e akte v a n b e- schuldiging, de ministerieele rede van 7 Juli 1898, geen enkel woord meer. Als men dit nagaat, dan zoude men meenen, dat
er geen eenvoudiger en natuurlijker middel was en is tot herstel van het grievende onrecht, in den aan- vang van 1895 gepleegd, dan een aanvraag tot cas- satie van het vonnis, op grond, dat daarbij recht is gedaan op, althans na kennisneming van, den krijgs- raad eerst in raadkamer medegedeelde, den beklaagde |
|||||
|
!3) II\'. 7082, 1)1. 2. kol. 2.
|
|||||
|
I
|
|||||
|
onbekend gebleven stukken. De tegenwoordige Fran-
sche regeering denkt daarover echter anders, en nu de Minister van Justitie, gesteund door den minis- terraad, den weg der revisie heeft ingeslagen, moet men onderstellen, dat er werkelijk een novum, een nieuw feit is, als bedoeld bij art. 448, 4° I. C, dat deze rechtvaardigt. Wat dat nieuwe feit is volgens des ministers opvatting, is tot nu toe, voor- zoover ons bekend, niet bepaald gebleken, en het is zelfs waarschijnlijk dat de minister hieromtrent eenige reserve zal blijven inachtnemen totdat hij het rapport der thans bijeengeroepen commissie van advies zal hebben ontvangen. Mag men echter aannemen, dat de heerCAVAiGXAc
het in zijne rede van 7 Juli jl. geïgnoreerde borderel ook geheel had geabandonneerd, omdat hem gebleken was, dat dit stuk niet was van de hand van Dreykus, en verder dat de Minister van Justitie het in d i t opzicht eens is met zijn vroegeren collega van Oorlog, dan is er een nieuw feit, dat niet alleen tot revisie, maar ook na de revisie op het renvooi aan een anderen rechter tot vrijspraak moet leiden, rmmers, staat eenmaal vast, dat het borderel niet door Dkeyfus is geschreven, dan vervalt daarmede eigenlijk ook het eenige feit, dat hem in het mees- terstuk van den commandant ivOrmesciieviixe was ten laste gelegd. Toen er in de laatste weken voor het eerst ernstig
spraak was van revisie, is ook gewezen op het fal- sum, gevolgd door den zelfmoord van den falsaris, een der voorname getuigen in zake Dreykus, in ver- band met art. 44;!, 3° I. C, dat revisie toelaat inge- val een der gehoorde getuigen na de veroordeeling is vervolgd en veroordeeld wegens valsch getuigenis tegen den beschuldigde of beklaagde. Aan toepasselijkheid dezer bepaling kon echter
niet worden gedacht, nu de overste Hf.NRY, al werd |
|||||
|
.->
|
|||||||
|
door zijn in 189(> gepleegd falsutn en het herhaalde
bedriegelijke gebruik van het valsche stuk zijn in 1894 voor den krijgsraad afgelegd getuigenis zeer verdacht (4), niet vervolgd of veroordeeld was wegens valsch getuigenis in zake Dreyfus. Vervolging en veroordeeling te dier zake zoowel als wegens de twee jaar later gepleegde valschheid voorkwam hij door den zelfmoord, waartoe men hem weinige uren na zijn arrestatie, opzettelijk of bij gebreke aan de meest gewone voorzorgen, in de gelegenheid stelde. Intusschen is het de vraag, of de omstandigheid zelve, dat de getuige, tegen wien een vermoeden van valsch getuigenis is gerezen, te dier zake niet vervolgd is kunnen worden wegens zijn overlijden of om eenige andere reden niet als nieuw feit valt onder het bereik van art. 44o, 4°. Met het oog op den tekst der wet moge twijfel hier niet zijn buitengesloten, haar geschiedenis pleit ondubbelzinnig voor deze ruime uitlegging. In den oorspronkelijken tekst van het ontwerp der wet van 8 Juni 1895, houdende nieuwe regeling van de revisie in strafzaken, zooals deze was |
|||||||
|
(4) Hel wiis de commandant Hkniiv, die voor den krijgsraad
verklaarde, dat vóór de inbeslagneming van liet borderel stukken waren ontvreemd op liet tweed • bureau van den generalen stuf, en dat de schuldige aan deze ontvreemdingen — hij had liet van een eerbiedwaardig persoon — was een oftieier van liet ministerie. ..Quelle persoinu; liomirable\';" vraagt Me. Dkmamjk. De getuige weigert den persoon te noemen. Ken der leden van den krijgsraad noodigt hein zelfs uit zich nader te verklaren, maar vruchteloos. ()[> dat oogenblik stuift DhkïfuS op, vragende: ,.Maur wie is dan die persoon? Laat men hem hier brengen, hem hooien, hem zien, wij zijn hier niet gesloten deuren, niemand zal zijn naam weten. Xiets belet hem te laten komen". De getuige liet zich door geen aandrang van den beklaagde of diens advocaat van zijn stuk brengen, maar, zich omkeerende naar DltEïFTTS, sprak hij op theatralen toon deze woorden: „Monsieur, je suis nfficier; Ie képi dun soldat doit ignorer cc cpi\'il y a dans sa tête". Zulk een zwetscrij moest dienst doen als getuigenis der waarheid. Men zie het uitnemende geschrift van .Iistin Vaxkx : f\'ou /ifibfe. uu non/ 1,1. 20, 21. |
|||||||
|
6
|
|||||
|
aangenomen door de kamer van afgevaardigden, was
uitdrukkelijk bepaald, dat in art. 443, é" nieuw ook begrepen was het geval, dat de vermoedelijk schuldige aan het feit, waarvoor een ander was ver- oordeeld (no. 2), of de valsche getuige (no. 3), o. a. wegens zijn dood niet meer kon worden vervolgd. De Senaat schrapte deze uitdrukkelijke bepaling, niet omdat zij haar onjuist, maar omdat zij haar over- bodig achtte, vermits het geval, daarin voorzien, van zelf viel onder de zeer ruime uitdrukking (les lermes gencraux) van nommer 4 van het nieuwe artikel (5). In slotsom.
Gesteld de vraag cassatie of revisie, dan blijven
wij, evenals in Februari, ofschoon wij erkennen, dat de sedert verloopen zeven maanden belangrijke ver- anderingen in den stand der zaak brachten, nog altijd van ons juridisch standpunt de voorkeur aan de eerste geven. Voor cassatie bestaat onbetwistbaar een perem-
toire grond, waarvoor het overtuigend bewijs ruim- schoots aanwezig is, terwijl het formeele bewijs daar- voor licht zoude zijn te verkrijgen, als de Minister van Justitie goed had kunnen vinden, wat hij niet goed vond, zijn onderzoek daarheen te richten door een verhoor van generaal Meuoikr, Minister van Oorlog in 1X94, den man, die zijne noodlottige, om niet te zeggen infame, boodschap aan den krijgsraad in raad- kamer overbracht, de leden van den krijgsraad en anderen wellicht. Voor revisie zijn ongetwijfeld in den tegen-
woordigen stand der zaak ook goede gron- den aan te voeren. Toch zijn deze in facto en in (5> Zie meer in de auuteekeningen van .1. Dkpjsïges op ile
wet van 8 Juni 1895 in het Amimiire <h In létjislation fruttfaiêe, XV (1895). bl. 112. noot 1. |
|||||
|
7
|
||||||
|
jure voor verschillende beschouwing vatbaar, en
schijnt daarom de goede uitslag der revisie, waartoe nog slechts een eerste stap gedaan is, hoezeer wij dezen ook wenschen, niet volkomen zeker. Tot besluit nog dit.
Vele Fransche bladen, vooral die, welke eerst zeer
onlangs tot de herziening bekeerd zijn, en op hun voetspoor onderscheidene Nederlandsche couranten verkondigen de stelling, dat de schuld of onschuld van Dreyfus „niets-hoegenaamd" met de vraag der herziening te maken heeft. Wij achten deze stelling maar half juist.
Zeker, indien het hof van cassatie eventueel het
vonnis van den krijgsraad vernietigt op grond van art. 443, 4" I. C, dan is daarbij de schuldvraag niet voor goed uitgemaakt, en zal deze opnieuw moeten worden onderzocht door een anderen bij het in revisie gewezen arrest aangewezen krijgsraad. Toch is het vernietigend arrest van het hoogste
rechterlijk college een belangrijk praejudioiurn iu het voordeel van den beklaagde. Men bedenke toch, dat de vernietiging op grond van art. 443, 4° alléén volgt, wanneer na de veroordeeling een feit aan het licht is gekomen „van aard om de onschuld (6) van den veroordeelda te doen uitkomen" (de nature a établir l\'innocence du condamné). Het hof van cassatie erkent dus, het novum
aannemende als grond van vernietiging van het in kracht van gewijsde gegane, door gewone rechtsmid- delen niet meer aantastbare vonnis, wel degelijk het bestaan van een vermoeden in het voordeel van den veroordeelde, dat bij den nieuwen rechter zeer zwaar moet wegen en dan ook in verreweg de meeste ge- |
||||||
|
(6) Wij sptttieeren.
|
||||||
|
8
vallen ten slotte zul leiden tot eene vrijspraak en
rehabilitatie van den beklaagde. Revisie, gevolgd door eene nieuwe veroordeeling,
is rechtens niet onmogelijk; maar, zal het groote, eigenlijk het eenige doel van dit heilzame reehts- instituut, herstel van rechterlijke dwalingen, bereikt worden, dan mag men vertrouwen, dat dit, ofschoon mogelijk, tot de zeer zeldzame uitzonderingen zal blijven behooren. |
||||
|
Het eerste arrest van het hof van
cassatie in zake Dreyfus. La véritu est eu marclie.
ZOLA.
I. (W. van 2 Nov. 1898, »u. 7187).
Ziehier den tekstueelen inhoud van het arrest in
zake Dreyfus, Zaterdag jl. 2!) October door het hof van cassatie na eene beraadslaging van drie en een half uur gewezen en des namiddags ten vijf uur door den president Loew in openbare zitting uitge- sproken: La Cour, vidant sou délibéré en uhambre ducunseil dans 1\'ufEaire
de revision Dbeyits, rend 1\'arrêt suivant: Vu In lettre du garde des sceaux, en date du 27 septcmbrc
1898; Vu lo réipiisitoire du procureur générul prés lii Cour de cas-
sution déiioncaut a la Cour la condiinniatioii prononcée par Ie premier eonseil de guerre du gouvernement militaire de 1\'uris, Ie 22 décenibre 1894. eontre Alkhkd Dkkyj-xs, alors capitaine (1\'artillerie stagiaire a l\'état-inajor de 1\'armée; Vu toutes les pièees du proces:
Vu également les artieles 443 a 445 du Code d\'instructioii cri-
minelle modihés par lil loi du 8 juin 1895 : Sur lil reeevabilité en la fomie de la deniande en revision :
Attendu ipie la Cour est saisie par sou procureur genend en
vertu d\'un ordre expres du ministre de la justice, agissant après iivoir pris Tavis de la eoiniiiission instituée par 1\'artiele 444 du Code d\'instruction criminelle ; Que la demande rentre dans les cas prévus par Ie dernier para-
graphe de l\'article 443; (ju\'elle a élé introduite dans Ie déltti |
||||
|
10
|
|||||
|
fixé par Partiele 444; qu\'enfin Ie jugement dont la revision est
demundée a force de cliose jugée ; Sur Fétat de la procédure:
Attendu que les pièces produitcs ne mettent pas la Cour en
mesure de statuer au fond et qu\'il y a lieu de piooéder ;ï une instinct hm supplementaire, l\\ir ces niotifs,
La Cour déclare la demande recevable en la forme;
Dit cju\'il sera procédé par elle a une instruction «upplcmen-
tuire ; Uit n\'y avoir lieu de statuer, ipiant a présent, sur la demande
de M. Ie procureur général, tendant a la suspension de la peiue. Rechtskundig belang heeft dit zeer sober gemoti-
veerde arrest niet, feitelijk des te meer. ] Iet bevolen nader onderzoek is in overeenstemming
met het advies van den raadsheer Bard, in overeen- stemniing ook met de vordering van de civiele partij Mevrouw Dreyfos, vertegenwoordigd door den advo- caat MobnaRD, en de subsidiaire conclusie van den procureur-generaal Manau, wiens principale conclusie strekte tot vernietiging van het vonnis van den eer- sten Parijschen krijgsraad d.d. 22 December 1894 nu reeds en verwijzing der zaak naar een anderen krijgsraad. Rechtens is bij het gewezen arrest alleen de
ontvankelijkheid der voorziening uitgemaakt. Verder is het arrest zuiver preparatoir, het beveelt alleen een nader onderzoek; maar in de gegeven omstan- digheden, die ieder nu heeft kunnen leeren kennen, inzoover hij er vroeger niet reeds mede bekend was, uit het uitgebreide rapport van den raadsheer Bard, — „een model van duidelijkheid" zooals men ons uit Parijs schrijft —, is de bevolen supplementaire instructie van het uiterste gewicht. Waarlijk, er was nu reeds stof genoeg tot vernie-
tiging van het in revisie aangevallen vonnis, met of zonder verwijzing naar een anderen krijgsraad. Nieuwe feiten waren in het rapport en het requisitoir vol- |
|||||
|
11
|
|||||||
|
doende in het licht gesteld. De twijfel, om er niet.
meer van te zeggen, door nader gebleken onistandig- heden opgewekt aan de juistheid van het advies van de meerderheid der schriftkundigen van 1894, de bekentenis van den falsaris Henry, de nu stellig gebleken omstandigheid, dat hij het was, die in 1894 het „borderel" had aangebracht, zonder den agent te noemen, van wien hij het zoude hebben gekregen, dit alles en meer nog maakte het vonnis van 22 December 1894 verdacht in die mate, dat het, al werd het dan ook nog niet dadelijk vernietigd door het hoogste Gerechtshof, niet kan blijven be- s t a a n. Maar alvorens die vernietiging uit te spreken, heeft het Hof het volle licht willen doen opgaan ook over de nu nog verborgen schuilhoeken van dit ge- rechtelijk drama, zonder iemand of iets te sparen, leder, die recht en gerechtigheid lief heeft, moet zich verheugen over deze preparatoire beslissing van het hof van cassatie. Dat zij de waarheid eindelijk ten volle zal doen zegevieren, achten wij nu reeds zeker. Eerst dan, het zal, naar het zich laat aanzien, niet lang meer duren, zullen allen, voor wie er geen recht is buiten de waarheid, verlost van de nachtmerrie, die hen reeds zoo lang benauwt, met een vrij gemoed kunnen zeggen : Tandem bona causa trlwmphat. |
|||||||
|
11.
(W. van 9 Nov. 1898, n" 7190).
Thans ligt voor ons het uitgebreid stenographisch
verslag der zittingen van het Hof ven Cassatie van 27—29 October, gelijk het is openbaar gemaakt in de supplementen van Le Siècle van 28 —30 October. Wij hebben van dit verslag met ongemeenc belang- stelling kennis genomen. Welk een verschil met het proces Zoi.a voor het Parijsche hof van assises. Men |
|||||||
|
12
|
|||||
|
gevoelt zich hier in het heiligdom der justitie. Geen
uitingen van hartstocht, geen enkele interruptie waar na de twee waardige magistraten, den raadsheer Bard en den hoog bejaarden procureur-generaal Manaij, de kundige en welsprekende advocaat Morxaru aan het woord is. De waarheid, de geheele waarheid, niets dan de waarheid, — dit is het doel, waarnaar de drie begaafde sprekers als om strijd streven. De geheele waarheid, ziedaar in drie
woorden de toelichting van het arrest. De w a a r- h e i d, zeker men was haar reeds op het spoor, men had haar reeds gevonden, nu na het falsuni van Henby, den aanbrenger van het borderel, overtuigen- der nog dan vroeger was gebleken wat wij reeds in den aanvang van Maart schreven in W. 7082: „het van den aanvang af zoo zwakke gebouw der beschul- diging tegen Dreykus is tot puin vergaan". Het ver- oordeelend vonnis van 1894 zoude dus reeds nu kunnen zijn vernietigd, en de onschuld van den martelaar van hot Duivelseiland zonder verder uitstel kunnen zijn geproclameerd. Maar nu men op het departement van Oorlog nog altijd achter slot en grendel beweert te hebben geheime en ultra geheime dossiers ten laste van den veroordeelde; nu na den generaal Meruier, den man der achterbaksche pro- ductie in raadkamer, nog vier ministers van Oorlog, de heeren Billot, Cavaiunac, Zurlinden en Cu anoine, altijd maar door blijven verkondigen, door niets — ook niet door het faux Henby — in hunne over- tuiging van Dbeyfus\' schuld te zijn geschokt, nu eischt het algemeen belang die heeren in degelegen- heid te stellen de gronden hunner overtuiging door bewijzen — niet alleen door goedkoope phrases — te staven. Daartoe strekte het advies van den rapporteur
maar zoo luidde ook de welsprekend toegelichte con- clusie van den vertegenwoordiger van mevrouw |
|||||
|
1->
■ • |
||||||
|
Dreyfus, de edele vrouw, die na vier jaren bangen
maar onversaagden strijd geen vrijspraak, geen on- schuldigverklaring, geen rehabilitatie van haar echt- genoot vraagt noch wenscht voordat ,,een verblindend licht" zal zijn opgegaan over de ontzettende rechter- lijke dwaling van 18!>4 en de pogingen, nog steeds aangewend om over haar noodlottige oorzaken den sluier des geheims te werpen. Ziedaar de ware toelichting der door hét Hof van
cassatie bevolen supplementaire instructie; maar beter dan in onze woorden komt zij uit in het advies van den raadsheer Bard en de mondeling toegelichte conclusie van den advocaat Morkard, welke beiden wij hieronder tekstueel ontleenen aan het stenogra- phisch verslag der zittingen van 28 en 29 October. Rapport van den raadsheer BARD.
De raadsheer Bard, in de zitting van 28 October
aan het woord om zijn rapport, dat de gehcele zit- ting van 27 October reeds had ingenomen, voort te zetten, sprak als volgt: Messieurs. nous vous avons exposé hier les deux moyens de
revision invoqtiés: nous avons résumé Ie contenu des dossiers; mms y avons joint les indications fournies par Ie lieutenant-colonel Piuquart. indieations deiuandées |>ar Ie gouvernement et données confidentiellement. inais que Ie garde des sceaux a cru devoir inmmuniquer a la Cour et dunt il était impossible que vous n\'eussiez pas eonnaissanee, ear vous ne devez rien ignorer. Quï va faire ïnaiiiteiiant la Cour? Si vous renvoyez aujourd\'luii
Dreyfus devant uu autre eonseil de glierre, vous établissez d\'em- Idée uu préjugé considérable en faveur de son iunocence, puisque riioiinne qiii avait pris la responsaliilité de la provenance de \'a pièee accusatrice a été convaincu de mauvaise foi et de faux dans eette affaire inême, puisque 1\'expertise qui reconnaissait 1\'écriture de Dreyfus est ruinée par les faits subséquents et uu examen nouveau. L\'aecusation, qui ne pourra, eeei est a retenir, s\'appuyer légalement que sur Ie dossier par vous examiné, 1\'accusation reste, u notre avis, alisolument désarmée; elle 1\'est a tel point qu\'on serail aniené ü se ileinander si on nedevrait pas niieux alors cassei |
||||||
|
14
|
|||||
|
saus renvoi, comme vous 1\'avez fait Ie 22 janvier dernier pour un
jugemenl ilu conseil de guerre d\'Alger dans nne affaire... au rap- port de M. Ie consciller Bouillier. D\'une faeon ou de l\'autre, il 11"v a ]>liis d\'accusation possible. ..C\'est. dira-t-on, la reconnaissance de 1\'innocence du condam-
né". 1\'ivciséiiieiit, lépoiidoiiN-imus. Ni in> acqnittemcnt <loit inter- venir. il ne faut pas qu\'il intervienne dans ces eonditions, il ne faut pas qu\'il sorte de 1\'incertitude des expertises ni des lacunes de rinstruction. ni de la confusiou et de lobscurité, qu\'il s\'appuie encore sur une partie des faits. La vraie justice exige avant tont la lumière: elle 1\'exige eneore plus lorsqu\'il s\'agit d\'un crime contre la Patrie: il faut que la lumière soit faite. qu\'elle soit eclatante ]>nur tnus les liommes de bonne f oi; lt»s au tres necomp- tent pas. Or. quelle que soit actuelleiuent votre impression personcllc.
vous n\'oubliere/. pas que Ie precedent ministre de la guerre Ie général Zurliudcii. qui avait pu (ceci était écrit il y a quelques jours) eonsulter la plupart des dossiers soumis a la Cour. s\'était opposé a la ilemande de revision. Voici dans quels termes il fomiulait sou opposition au ministre de la Justice, ü la date du 16 sep- tembre dernier... Je vous lis sa lettre, qui n\'était évidemment pas destinée n la publicité. parce qu\'elle précise d\'une facon complete toutes les objections de 1\'autorité militaire contre la revision. Volgt de hoogst onbeduidende brief d.d. 16 Sept.
1S9S van den minister van Oorlog, generaal Zur- linden, aan zijn collega van Justitie, de redenen ver- meldende waarom hij is tegen eene aanvraag tot revisie van het vonnis van 1894, nu ,.geen enkol vermoeden van onschuld" dit heeft verzwakt, maar integendeel „nieuwe bewijzen van schuld" dit hebben versterkt. Men moet het maar durven schrijven. Het papier is overigens geduldig. Met een tint van ironie vervolgt de rapporteur:
Xcus ne prétendons pas que les arguinents de cette lettre soient
s.\'n1 réplique. Il n\'en résulte pas moins qu\'il une date récente 1\'autorité militaire repoussait encore la revision. Nous estimons que reviser sans mime une enquête préalable serait ne pas avoir suffisamment égard a sa longue résistance efc a ses scrupules. Il convient donc d\'étudier la cause, d\'en vérifier la valeur dans
eet esprit d\'impartialité qui préside a tous vos travaux. |
|||||
|
IS
|
|||||
|
De rapporteur treedt nu in eenige bijzonderheden
om van zijn ruim en onpartijdig standpunt aan te toonen, dat de zaak nog niet in staat van wijzen is en besluit aldus: L\'affaire est donc fort loin d\'être en état. Qui peut et doit In
mettro en état \': La 1 <>ï est formelle a eet égard: elle n\'a pas voulu i[iie oe f At [\'autorité judiciaire dimt les actes simt mis en question, et rien nest plus sage. On com[>rend. en effet, que ceux qui ont pris parti dans nne affaire, qui consciencieuaement ge int arrivés a la conviction dunt ils sont aniinés peuvent diffieilemenl exaininer avec d\'autres yeux et reapril libre d\'idérs préconcucs. Quant a vous. messieurs. vous poussez si loin la préoccupation
de la liberté d\'esprit du juge que, dans une cause célèbre, celle du crime de la Mancarde, vous avez dessaisi dun incident se rattaeliant a l\'affaire la Cour d\'appèl qui, dans Ie premier proces. avait rempli sa mission avec la plus scruptdeuse impartialité. liiiin de diniinuer ainsi 1\'autorité morale d\'uu grand corps judi-
ciaire. vous alliez au devant des scrupules les plus délicats de sa eonscience. Aujourd\'hui. eest 1\'application même de la lui que de déssaisir
1\'autorité militaire de 1\'instruction du proces Dreyfus: c\'est a vous, et a vous seuls. que la loi contie Ie soin d\'instruire l\'affaire soit par vous-mêmes, soit par ceux dont vous requerrez Ie concours dans la forme legale. „La cour. dit la loi, procédera directement ou par commission rogatoire a toute enquête sur Ie fond : con- frontation. reconnaissanees d\'identité, interrogatoires et autres niovtns propres a mettre la vérité en évidenee". Mettre la vérité en évidenee. voila la mission que vous imposc
la loi; vous 1\'aecomplirez. Combien 1\'oeuvre sera delicate, il est superHu de Ie dire : vous êtes tixés a eet égard. Mals que cepuisse ètre uu motif de vous dérober, personae ne 1\'admettra, et vous 1\'admettrez moins que personne. 11 y a eu assez de défaillaticcs dans cette trop longue série d\'incidents déplonibles. Dégagés de toute autre conxidérntion que celle de la justice, inaccessibles ii toute suggestion, insensililes aux menaces comme aux outrages, vous êtes en présence d\'un grand devoir. Vous apprécierez cc qu\'il exige et vous ferez ce que votre eonscience vous dictera. Notre tache persniinelle est tenuinée.
Conclusie en pleidooi-
De advocaat Mornaujj besloot zijne zeer uitgebreide, |
|||||
|
10»
|
|||||
|
maar als een bus ineensluitende schriftelijke conclusies
aldus: Attcudu. que 1\'exposante repnusse toute é<|iiiv<xjue. que, défen-
dant avant timt 1\'lionneur de bod inari. elle entend faire 1ü pleine lumière, et arriver si la revision pour la discussion et la destruc- t ion de toutc objeution proposée; Par ces motifs, Déclarer recevalile la demande de revision contre Ie jiigenieni
dn lev conseil de guerre ile Paris dn 22 décembrc 1894. Ordnnner mie instrnction conformément » 1\'articlc 445 dn (\'(Mie
dinstriictoin ciimincllc „pnr tous moven* propre* a mettre la veiité en évidenee". Ordnnner, d\'ores et déja. a eet efïet. la production de:
1°. Dossier dn conseil d\'enquête (|iü si mis en réforme Ie com-
inanilant Ksterliazv : 2°. Dossier du conseil d\'enquête qui a mis en réforme leliente-
nsint-coloiH\'I 1\'iijuart : 3°. Dossier de la mise en non-activité du lieutenant-colonel du
Paty de (\'lam ; 4°. Dossier de la poursuite correct ionelle contre Ie lieutenani-
colonel l\'ici|iisirt et l\'sivocat Leblois pour prétendue contrareutiun •1 la loi dis 18 avril 1886: 5°. Dossier de la poursuite contre Ie lieutenant-colonel Picqunrl
pour prétendu faux 011 usage de faux: 6°. Dossier invoqué par Ie général Zurlinden et discuté par ie
rapport de lieutenant-colonel Pioquart, dit ..dossier secret": 7°. Les trois pièces fausses fabriquées par Heiirv et invoquées
dans Ie discours ministeriel du 7 juillet 1898: 8C. Kt d\'une maniere générale toutes pièces. quelles puissent
ètre invoquées a charge et a décharge, susceptibles de faire la pleine lumière. Hierbij sloot zich aan de epiloog van het pleidooi,
die wij tot besluit tekstueel onder de oogen der lezers van het Weekblad wenschen te brengen: J\'ai terminé, messieiirs. et. parvenu au terme de la route trop
longue que j\'ai dö parcourir. je reniercie la Cour de la bienvcil- lante attention (pi\'elle in\'11 si libéralement accordée. M\'adressant a votre raison, je cruis avoir démontré que la base
legale de lu condamnation proncmcée contre Drcyfus est iiujour- d\'liui irrémédiablement ruinée par les faits nouveaux (ini se sont |
|||||
|
17
|
|||||
|
révélés, que les objections formulées a la demande de revision
par M. Ie ministre de la guerre Zurlinden ne simt que des argu- meiits chancclants, mais que, néanmoius, en présence de cel te conviction, en présence de eette appréciatien du ministre de la guerre, il est absolument indespensablo qu\'une instruction soit faite pour faire luire aux yeux de tous la Iumière et la vérité. I\'eut-être, messieurs. en terminant, me sera-t-il permis niainte-
nant de m\'iulresser a vntre ei>eur et de vous demander si réellc- ment vous sentez une liypoerisie, line eomédie dans eette longue et doulomeiise protestation d\'innoeenee qui s\'éeliappe depuis prés ile ipjatre années de la prison de Dreyfus, si vraiineut vous sentez une nature basso et vile dans eet liomine, qui enurhé et blamlii par Ie eliiigi\'in, ne xouge quïi la douleur des siens et a la ïiiuni- fostation de la vérité, si vrainiont vnus sentez uu trailiv dans eet IniiniiH\' a <|ui tont souriait, avenir, fort une. familie, qui a tuut perdu et, qui ne pleure que son lionneur! Messieurs, je ne veux pas entrer iei dans Ie. domaine de la psy-
eliologie oiï il\'ailleurs toutes les aueusations portées contre Dreyfus se lieurtent partout a des impossibilités absolues, la conduite Ie Dreyfus avant, pendant et aprèg Ie proeès, demeurant pour tous ses acciisatetirs une indéehiffrable élligme; j\'eiitcnds rester sur n\' terrain jiiridiquc et sur Ie terrain de la demonstratie» en fait. La Cour entend liien que je n\'apporte a eette. barre au mini de mes malhciircux clients aueune protestation. aucun eri d\'acerbo réerimination. Une erreur a été eommise. il en sera eoiuinis. belas! tant que les hommes resteront des hommes! Ce que nous vous ilemaudons seuleinent. eest la mise en Iumière
do eette erreur; mais oe.fe Iumière. messieurs, nous la voulons pkine et eiilière. nous la voulons éelatante. nous la voulons aveu- riante ; et vous la ferez. messieurs, eette Iumière, vous la ferez. non seuluinent aveu notie concours, mais avee Ie concours deceux- ia-iuêines qui se proclaiuent nos adversaires et qui s\'aftirnient nos cmicniis les plus acliarnés. Nous ne suspectons la sineérité des eonvietions de personne,
mais les eonvietions sincères ne craignent pas la. discussion. Cis eonvietions, on vous les apportera donc avec preuves a 1\'appui : nous les diseuterons, vous les apprécierez et la Iumière jaillera. Messieurs, il vous appartient aujourd\'hui do dire Ie dernier mot
sur eette affaire, ü\'est gr&ce a vous, grace a votre haute autorité, si noblemt\'iit cxereéo. grace a 1\'iilée de suprème justice qui vous inspire que peu a peu Ie ealme et la paix reuaitront entin dans tous les esprits de bonne foi. \'2
|
|||||
|
IS
|
|||||
|
Jamais peut-être votre grande nrission n\'est apparu plus haute
et plus sacrée. C\'est plein de uuntiance et rassuré que je m\'en ïeinets ii vuns du soin de r.oceomplir. Waardiger en indrukwekkender taal kon voor het
hoogste gerechtshof niet gevoerd worden, voordat liet zich in raadkamer begaf ten einde het arrest te wijzen, dat den weg opent om eindelijk het volle licht te brengen in de zaak, die nu reeds gedurende vier jaren het publiek geweten in en buiten Frankrijk verontrust. |
|||||
|
Een en ander naar aanleiding der
jongste Fransche gelegenheidswet. (W. van 7 April 1899, n°. 7254.)
De tekst der beruchte Fransohe gelegenheidswet,
die in haar eenig artikel eene hernieuwde lezing inhoudt van art. 445 (lid 1 en 2) C. d\'I. C, waarvan — evenals van de artt. 443, 444, 446 en 447— eene nieuwe lezing werd vastgesteld hij de wel doordachte revisievvet van 8 Juni 1895, luidt als volgt: Artlrfe imii/iir. — Les deux premiers para.graphes de 1\'artiule
445 dn dode d\'instruction criminelle sont remj)lacés par Uw dispo- sitions suivuntes; Kn eas de recevabilité, Ia cliambre criminelle statuera sur Ja
demaiide en revision si 1\'affaire est en état. Si 1\'affaire n\'est pas en état, la ehambre criminelle procèdera
directement ou par commissions rogtitoires, u toutes enquêtes sur ki fond, uoiifrontations, reconnaissances d\'identité et moyens pro- j,\'ivs a mettre la vérité en évidence. Après la fin de 1\'instruction, il sera alors statué par les chambres réunies de la cour de cas- sation. Lorsque 1\'affaire sera en état, si la chambre criminelle, dans
Ie eas du paragraplie Ier ci-dessus, ou les chambres réunies, dans Ie cms du paragraphe 2, reconnaissent qu\'il peut ét re procédé a de nouveaux débats contradictoire*, elles annuleront les jugements ou arrêts et tous aetes qui feraient obstacle a la revision ; elles fixeront les questions qui devront être jiosées et renverront les accusés cm prévenus, selon les cas, devant une cour ou mi tri- bunal autre que ceux qui auront primitivement connu de 1\'affair». De wet werd door den Senaat in haar zitting van
1 Maart 1899 na een driedaagsch debat, waarin mannen als Bkrengkr en Waldeck Roüsseau, in schitterende redevoeringen, er te vergeefs hunne ver- |
||||
|
•20
|
|||||||
|
nietigende kritiek over uitspraken, aangenomen met
155 tegen 125 stemmen. Reeds daags daarna (2 Maart) werd zij afgekondigd in het Journal officicl en volgens den regel van art. 1, 3e lid, C. C. was zij dus den oen Maart verbindend te Parijs, al zoo bij name ook voor het Hof van Cassatie. Vier jaren ongeveer had de wet van 1895 onge-
wijzigd gegolden. Een betrekkelijk vrij aanzienlijk aantal revisies was in dat tijdperk volgens de onge- wijzigde wet behandeld. Nooit had men in die zaken iets vernomen van haar verkeerde werking. De wijzigingswet werd dan ook niet voorgesteld, omdat de ongewijzigde wet slecht zoude hebben gewerkt in de met inachtneming van hare voorschriften afgedane zaken, maar enkel en alleen omdat men zich bevreesd maakte voor hare onvoldoende werking in eene bij het hof van cassatie aanhangige, reeds in staat van wijzen gebrachte zaak. Men achtte het namelijk noodig „pour 1\'apaisement et dans 1\'intérót public" (1) — het belang van den beklaagde, dien men door het geweld der wet aan zijn rechter ont- trok, bleef daarbij buiten overweging -- deeindbe- slissing op de aanvrage om revisie van den afgetreden minister Sarbien in zake Drkykus, midden in de behandeling, van de strafkamer, daarmede door de geldende wet belast (art. 444, 3e lid), over te dragen op de vereenigde kamers, al is het op zich zelf reeds een avontuurlijk denkbeeld de beslissing van een proces op te dragen aan 49, zegge .negen en veertig rechters. En dit deed men nog wel in overeenstemming met het advies van den eersten president van het hof van cassatie (2), die, zonder |
|||||||
|
(1) Rede van <)en minister Lgbrbx in den Senaat.
(2) De president-senator Ma/.kai , die echter, toen liet er op
aankwam zijn meer politiek dan juridisch of magistraal advies in den Senaat te verdedigen tegen do scherpe kritiek van velen zijner collega\'s, daar alleen door zijne afwezigheid schitterde. |
|||||||
|
21
|
||||||
|
„de goede trouw" en „de eerbiedwaardigheid" (l\'hono-
rdbilité) van zijne collega\'s in de strafkamer in ver- denking te brengen, toch de vrees uitte, dat zij in de zedelijke vrijheid om in deze bepaalde zaak recht te spreken zouden worden belemmerd, eensdeels door de beleedigingen, waaraan zij hadden blootgestaan, en anderdeels — wij laten deze insinuatie liefst onvertaald — als „entrainés pour la plupart dans des courants contraires par des préventions qui les dominent a leur insu". Heel duidelijk is deze laatste phrase niet, maar toch duidelijk genoeg om met een fraaien aanloop te kennen te geven, dat de eerste voorzitter van het hof van cassatie de strafkamer in haar geheel achtte te verkeeren in wat art. 542 C. d\'I. C. noemt een staat van wettige verdenking (suspicion légitime). Is dat het geval met andere strafrechters, dan verwijst het hof van cassatie de zaak, waarin de verdenking rees, naar een rechter van gelijken rang. Welnu, deze wet had geen ander doel dan om, met aanvulling van wat men geliefde te noemen eene leemte in de bestaande wetgeving, door tusschenkomst der wetgevende macht, nu er geen hooger rechterlijk college bestond om dit te doen, aan de verdachte strafkamer haar taak in de aan- hangige zaak uit handen te nemen. Dit thema werd met groote virtuositeit uitgewerkt door den heer Bis- seuil, rapporteur der commissie in den Senaat. En toch bepleitte deze heer met andere voorstanders der wet in vollen ernst de stelling, dat men hier niet te doen heeft met eene gelegenheidswet, o. a. op dezen fraaien grond: „Vous n\'êtes pas en présence d\'une loi de circonstance, car elle survivra a la circonstance qui 1\'aura fait naitre" (3). Zulke argumenten en meer van gelijk gehalte zijn
werkelijk geen wederlegging waard. Het is de evi- |
||||||
|
(3) Rede van den lieer Lamahzklle.
|
||||||
|
22
|
|||||||
|
dentie zelve, dat men hier te doen had niet alleen
met eene gelegenheidswet, maar tevens met eene wet, die volgens de bedoeling van haar auteur terugwerkt in den meest odieusen vorm. Men heeft getracht ook dit, ofschoon het klaar is als de dag, te betwisten. Voor deze betwisting moest dienst doen de bewering, dat de nieuwe wet alleen betrof den vorm van het proces, in welk geval de stelling juist zoude zijn geweest, dat zij, zonder terug te werken, ook op bij hare invoering aanhangige zaken kon worden toegepast (4). Over deze bewering heeft Bérenger reeds recht gedaan in den Senaat, waar hij onder meer zeide: C\'est mie simple loi de procédure-, ajoute-t-ou. Ah ! entendons-
nous. mie loi de procédure jusqu\'a présent j\'avais compris que e\'était celle qui modiliait quelques unes des formes de la procé- dure, inais saus toucher au juge. Croyez-vous que Ie choix du juge üeiine a la procédure? Je ne
1\'avais point entendu dire encore. On Ie déclare cependant aveu assurance, et je suis heureux, d\'apprendre que c\'est la un des principaux argument» sur lesquels se fonde 1\'opinion que je com- bat, «ir il est facile a réfuter. La loi qui change Ie juge n\'est point une loi de procédure,
c\'est une loi de juridiution ; elle constitue en conséquence une violation formelle d\'un des principes que la constitution de 1852 elle-niènie a reconnus comme Ie droit public intangible des Francais. Inderdaad, de bevoegdheid des rechters om van
eene zaak kennis te nemen wordt gefixeerd op het oogenblik zelf, dat deze bij hem aanhangig wordt gemaakt. Een latere wet kan dus de ingevolge de vroegere bij hem aangebrachte zaken niet aan zijne kennisneming onttrekken, zonder terug te werken. Nu lag dit niet alleen in de bedoeling dergelegen-
heidswet van den heer Lehret, maar het eenige en |
|||||||
|
(4) Vgl. art. 56 van onze transitoire wet en A. A. UK 1\'iM\'u
in zijn supplement op Mkijkh\'m 1\'rincijie* .-»/• let quettion* tmu«itoiicg. (Leiden, 1858). p. 147—150. |
|||||||
|
2?,
|
|||||||
|
erkende motief dezer wet. waarbij over niets andera
dan over de zaak Dreyfus gesproken werd, was deze aan de strafkamer van het hof van cassatie, door wie zij in staat van wijzen was gebracht, te onttrekken. Vreemd genoeg echter, dat de wet zelve die terug-
werkende kracht, die onmiskenbaar in des wetgevers bedoeling lag, niet uitsprak. Nu dit het geval niet was, nu in de wet geen uitzondering werd geschreven op den regel van art. 2 C. C. (5), moest die regel gelden, en had het hof van cassatie dus, streng ge- nomen, moeten weigeren de nieuwe wet toe te passen op de tijdens haar inwerkingstelling bij de straf- kamer aanhangige zaak Dreyfus. Men springt echter in deze zaak met het recht en de meest elementaire rechtsbeginselen zoo wonderlijk om, dat het den besten ■uristen wel eens begint te schemeren. Dit over de retroacticiteit der nieuwe wet. Nu nog
een en ander over een paar belangrijke vragen, waartoe hare toepassing aanleiding geeft: de eene nog onbeslist, de andere reeds uitgemaakt bij het arrest van het hof van cassatie over het wrakings- incident. Vooreerst, de nog onbesliste vraag.
Kan het hof van cassatie, termen vindende tot
revisie, ook onder de nieuwe regeling, de zaak zelf afdoen zonder renvooi ? In Frankrijk schijnt men vrij algemeen onder den indruk te hebben verkeerd, dat het, nu wet geworden, ontwerp Lebrkt een ont- kennend antwoord gaf op deze vraag. Onder dezen indruk schreven wij ook in het hoofdartikel van W. 7233 (6), dat vermoedelijk „het hof van cassatie de zaak Dreyfus zelf zoude hebben afgedaan, ware het geweld der retroactieve wet niet tusschen beide getreden". |
|||||||
|
(5) La loi nc dispose que pour 1\'avenir, elle n\'a point d\'effet
létnmetif. (6) Dat artikel is in deze verzameling niet opgenomen. Hei
betrof onze nieuwe revisiewet. |
|||||||
|
24
|
|||||
|
Bij nadere overweging beantwoorden wij de vraag
in anderen zin. Het is waar, art. 445, 3e (oud 2e) lid I. C. stelt
als regel, dat het hof in vereenigde kamers, de aan- vraag om revisie gegrond bevindende, de zaak tot een nieuw contradictoir debat verwijst naar een anderen rechter (hof of rechtbank) dan die daarvan vroeger heeft kennis genomen; maar dezelfde regel stond met dezelfde woorden geschreven in het 2e lid van art. 445, zooals het van 1895 tot 1899 heeft gegolden. Na den regel van het 2e volgde echter de uitzondering van het 5e (nu 6e lid) van art. 445; „Si 1\'annulation de 1\'arrfit ü 1\'égard d\'un condamné vivant ne laissc rien subsister qui puisse être qualifié crime ou délit, aucun renvoi ne sera prononcé". Aan deze uitzondering is bij de jongste revisie der revisie niet geraakt evenmin als aan den regel. Alzoo is zij met den regel van kracht gebleven. Wij zien eigenlijk niet in, welke grond redelijker- wijze voor het tegendeel kan worden aangevoerd. Daarom kunnen wij de vraag laten rusten, of, gelijk door den senator Tiiksaru, oud-deken der juridische faculteit te Poitiers, is beweerd, niet bij de discussie in den Senaat maar later in eene Fransche courant, niet reeds het 4e (nu 5e) lid van art. 445 mede- brengt, dat, bij aanneming der revisie, het hof van cassatie de zaak „au fond" moet afdoen. Dat lid namelijk voorziet in het geval, dat een nader mon- deling debat tusschen alle pa r tij e- n onmogelijk is, bij name „en cas de décés, de contumace ou de défaut d\'un ou de plusieurs comdamnés" enz. (7). Nu is beweerd, dat deze bepaling ook hier hare toepassing moet vinden, als het hof van cassatie tot de overtuiging komt, dat vermoedelijk Dkeyfus on- schuldig Esteriiazy, als auteur van het borderel, (7) Kr worden meer voorbeelden genoemd, maar de bepaling
luidt niet limitatief. |
|||||
|
25
|
|||||
|
schuldig is aan het landverraad. Deze bewering
steunt dus op de onderstelling, dat Esterhazy, door de strafkamer als getuige gehoord, eigenlijk partij is in het revisie-proces. Deze onderstelling schijnt ons onjuist, maar om de reed3 opgegeven reden gaan wij daarop thans niet verder in. En nu de wraking.
Art. 444, 2e lid, bepaalt, dat de drie leden van het
hof van cassatie, die, met de „directeurs" van het departement van justitie, den minister, hoofd van dat departement, van advies dienen over de aanvragen tot revisie, jaarlijks door het hof worden aangewezen buiten de strafkamer, die volgens de wet van 1895 alléén en uitsluitend bevoegd was om van die aan- vragen kennis te nemen en daaromtrent te beslissen. Deze zeer rationeele bepaling was in 1895 op voorstel van den senator Mazeau, destijds reeds president van het hof van cassatie, in de wet opgenomen met het kennelijk doel om de leden der strafkamer, geroepen om als rechters over de revisie te beslissen, niet in eenig opzicht, bewust of onbewust, in hun vrij en onbevangen oordeel te belemmeren door een vooraf- gaand advies, in welken zin ook, als leden der con- sultatieve commissie uitgebracht. Hoe zoude het nu gaan onder de nieuwe wet, die
aan het Hof in p 1 e n o de beslissing over de revisie opdroeg, ingeval er een voorafgaand onderzoek heeft plaats gehad ? De senator Demóle wenschte dit stellig te zien
uitgemaakt door het volgend amendement: Lorsque les chumbres réunies a la Cour de cassation seronl
appelées a statuer, les trois magistrats <|iii aurunt fait partie de Il commission instituée par Ie deuxième paragraphe de Partiele. 444 du Code d\'instruction criminelle pour donner son avis sur la demande on revision, ne poiuTtmt concourir au jugement de l\'affaire. Dit amendement werd verworpen. Waarom echter ?
|
|||||
|
26
|
|||||
|
Niet omdat het onjuist maar omdat het o v er-
bod i g werd geacht. Dit blijkt onmiskenbaar uit het hieronder volgend advies van den heer Guérin president der senaatscommissie, met welk advies de president-minister, de heer Dopdy, zijne instemming uitsprak. Je cruis que 1\'article 444 du Code d\'instruction eriminelle, que
M. Dk.mölk invoque, tranche lui menie In quertioH qui est inscrite dans son amendement. Cet article dit que lis deinaudes en revision ne seront déférées ïi la Cour de cassation ((u\'ajuès avoir j>"is préalaldeinent 1\'avis d\'une coininission eonsultative coni- posée des direeteurs du ministère de Ia justice et de tiois con- seillers qui ne feronl point part ie de la eliamlire eriminelle. Cela tracé aux mac/istmts leur devoir. Cela veut dire que, dans la pensee du législatew. les couseillcrs qui ont été appelés a dunner un avis dans lu eomniission eonsultative ne devront point faire part ie de la chambre qui statuera sur Ie fond. Kt Ie Sénat approuve :
Tres bien ! tiès Itien ! sur divers bancs.
Je dis, poursuil M. Oiéhin\', que cet article, en trneaiit mix
ntagUtrats leur devoir, rend inutile et superflue la disposition ildditionnelle. Met het oog op deze ondubbelzinnige verklaring,
was het niet al te gewaagd van den schrijver in Ie Siècle van 3 Maart, waaraan wij het bovenstaande ontleenen, te spreken van: „Question tranchée". Toch zoude zeer spoedig blijken, dat het hof van cassatie termen vond de vraag uit te maken in geheel anderen zin dan in de aangehaalde woorden werd bedoeld. De raadsheeren Petit, Lepelleïier en Sallantin,
leden der consultatieve commissie in zake Dreyfus, meenden zich niet te moeten verschoonen van de kennisneming dezer zaak als rechters. Zij werden nu door mevrouw Dreyfus bij monde van haar advo- caat, Mc Mornard, gewraakt. Deze wraking werd echter, gelijk bekend is, door het hof verworpen in |
|||||
|
27
|
|||||||
|
strijd met de conclusie van den Procureur-Generaal
Manau. Dit arrest is zeker, ofschoon men het alge- meen anders had verwacht, verklaarbaar en zelfs verdedigbaar voor allen, die hechten aan eene ge- strenge uitlegging van den tekst der wet, zonder rekening te houden met des wetgevers daarin niet uitgedrukte bedoeling. Het bewijst dan weder eens voor de zooveelste maal, dat één woord in de wet meer waard is dan honderd woorden, bij haar tot stand komen, uitgegaan van de verschillende factoren der wetgevende macht, eene les uit den vreemde, waarmede men ook bij ons zijn voordeel kan doen. Bij \'s Hofs beslissing kwam het echter niet alléén
aan op de bijzondere bepaling der revisiewet, maar ook en zeker niet minder op het algemeene voor- schrift van 378, 8" C. de Pr. civile (8), dat onder de redenen van wraking o. a. noemt een door den rechter gegeven advies over de zaak: „si Ie juge a donné conseil .... sur Ie différend". Ons komt het evenals den Procureur-Generaal voor, dat een gezonde opvatting van deze bepaling zonder meer had moeten leiden tot de toewijzing der wraking van de drie raads- heeren, die als leden der consultatieve commissie tegen de aanvraag om revisie hadden geadviseerd, nu zij geen termen vonden om zich te houden aan de in den Senaat met instemming der regeering uit- gesproken meening, dat hun ambtsplicht mede- bracht om zich van de kennisneming van de zaak als rechters te verschoonen. |
|||||||
|
(8) I)i\' Fransche wetgeving bevat geene bepalingen over de wia-
king van rechters in strafzaken, maar algemeen wordt aangeno- nien, en ook in deze zaak is aangenomen, dat daarop mede van toepassing zijn de arlt. 378—396 1\'r. Civ. Vgl. D.u.i.uz, Rêpur- toire, voce Récutcttion n. 20. |
|||||||
|
•28
|
|||||
|
Tot besluit nog dit.
Het eenige zakelijke argument, in den Senaat aan-
gevoerd voor de gelegenheidswet, was, dat het niet wenschelijk, in elk geval in strijd met de beginselen der Fransche strafrechtspleging, zou zijn, denzelfden rechter, voor wien het onderzoek om de zaak in staat van wijzen te brengen had plaats gehad, de eindbeslissing over de aannemelijkheid der revisie op te dragen. Hierop werd echter door Waldeck Rousseau en anderen zeer terecht geantwoord: Vooreerst, als het argument opging, dan was de nieuwe wet in het oog loopend inconsequent, men had dan immers, met uitsluiting van de strafkamer, de eindbeslissing alléén aan de twee burgerlijke kamers (chambrc civile en chambre des requêles) moeten opdragen. Ten andere, het argument hield geen steek, omdat het berustte op eene verwarring — ook bij ons niet vreemd aan de bestrijding van het openbaar debat in het revisieproces in de vergadering der Tweede Kamer van den 2en Maart — tusschen de enquête, door den rechter gehouden of bevolen ter voorbereiding van zijne eigen beslissing, en het voor- onderzoek eener zaak, alleen ingesteld met het doel om uit te maken of er termen zijn om een bepaald persoon deswege in rechte te vervolgen. Het fraaiste zoude volgen. Nauwelijks was het Hof
in pleno van de zaak gesaisiseerd, of het begon met een nieuw onderzoek, of liever het hervatte het onder- zoek, door de suspecte strafkamer reeds ingesteld. Waarmede en wanneer dit onderzoek zal eindigen, is op dit oogenblik aan niemand bekend. Men weet alleen, dat het begonnen is met de hernieuwde raad- pleging van de geheime dossiers, op het departement van oorlog achter slot en grendel geborgen, toch niet zoo secuur, dat er niet soms een stuk op raadsel- achtige wijze uit is zoek geraakt, tijdelijk of voor goed. Waarvoor die maatregel eigenlijk moet dienen, is ons |
|||||
|
29
|
|||||
|
niet volkomen duidelijk; vermits het hof van cassatie
toch niet zal eindigen met, min of meer het voetspoor volgende van den krijgsraad van 1S94, zich in zijne heslissing te laten leiden door geheime stukken, die, al zijn zij nu aan den advocaat Mornard medegedeeld, toch „om redenen van staat" geen element mogen uitmaken van het openbaar debat voor het Hof van (Cassatie. |
|||||
|
Het vierde bedrijf en de voorloopige
paeifieatie. (W. va» 2-r) en 29 Sept. en 9 Oct. 1899,
n°. 7327, 7329 en 7333). Kine neue Verurtlieilung des Alfred Dreyfus,
das ware das schlimmste, Unheil, das der iirgste Feind Fi-ankreichs gegen das schwergepriifte Land auszuziimen ini Stande sein kóinte. (Ottij Mi\'iTKi.S\'iünr, Die Affaire.
Dreyfu», S. 61). NTótre Sedan innral est. perdn, cent fois plus désa-streUN que 1\'autre, celui mï il n\'y a en quo du sang versé. (Eshle Ziii.a, Ie Oinquième Aele).
I.
Genaderd tot liet laatste gedeelte zijner voortreffe-
lijkn pleitrede sprak de advocaat Mornard in de zitting van het hof van cassatie (vereenigde kamers) van 1 Juni 1899 de volgende woorden, die na den nood- lottigen afloop van „de zaak" te Hennes nog wel eens in herinnering mogen worden gebracht: Une seule question se pose:
[<ai Cour se prononcera-t-il elle-même (ju chargera-t-elle uu
nouveau Conseil do guerre de prononcer la réhahilitation .ie Dreyfus f Sur I\'ordre de ma cliënte, messieurs, j\'ai du prendre des conclu-
sions aux fins de renvoi devant un Conseil de guerre, et j\'avoue ipie je ne 1\'ai pas fait sans un serrement de cieur, car je me de- mande si. véiïtaldeinent. cc n\'est pas trop sacrilier a certaines susceptibilités que d\'imposer a ce martyr quelques seinaines de plus encore de ce bagne. |
||||
|
31
|
|||||
|
Je me demande si, véritablement, il n\'eiit pas été plus humain
de conclure, comme j\'en avais Ie droit, a In cassation saus renvoi, car je veux quil soit bien établi que si j\'ai conclu a uu renvui ilevant Ie Conseil de guerre, c\'est parce que ma cliënte I\'a voiilu, parce que Dreyfus vent comparaite devant des pairs! Welnu, Dreyfus is dan nu geoordeeld en
andermaal veroordeeld door „zijne gelijken", en de uitkomst heeft geleerd, hoe ongerechtvaardigd het vertrouwen was, door zijne edele vrouw en zijne ver- dere naaste betrekkingen in hun door niets gedeerd optimisme (1) nog steeds gesteld in de militaire rechtspleging, niettegenstaande al de bewijzen van haar onbetrouwbaarheid bij zijne eerste vervolging en veroordeel ing, in het schijnproces tegen Esterhazy — de ergerlijkste comedie die ooit in een rechtszaal is opgevoerd — en bij de schandelijke vervolgingen tegen Picqiiart. Al wat vroeger gebeurd was in deze drie nauw
samenhangende zaken, hoe tergend ook voor het rechts- gevoel, werd nog ver in de schaduw gesteld door het proces te Rennes en de veroordeeling wegens 1 and- verraad met ... „verzachtende omstandigheden", waarop dit uitliep. Wij zouden over deze nieuwe orakelspreuk der militaire rechters liefst willen zwij- gen, omdat het pijn doet er over te spreken. Toch (1) Van ,,ijdelheid\'\' Kouden «ij in onzen diepen eerbied voor
mevrouw Drkvkus hier liefst niet spreken, maar overigens zegt Mi\'iTKi.sTiinï\' n|i hl. 59 van zijn uitnemend geschrift terecht: ..Die Familie des Angeklagten lege Wert-h darauf, dass Alfred Dreyfus von seinen l\'airs, seinen militarischen Kameraden rehabilitirt winde. Kin Beweggrund, in dem französische Eitelkeit und selbst- gefülliger Optimismus die vernunftigen Erwagungen einfachen Rechtsgefüllls wieder einnial zurückgedriingt baben". Opvallend is het, dat, niettegenstaande de door Me Mornard in strijd met zijne persoonlijke overtuiging op uitdrukkelijken last zijner cliënte genomen conclusie tot verwijzing naar een anderen krijgsraad, daartoe met eene meerderheid van slechts twee stemmen werd besloten, na de vernietiging van het veroordeelend vonnis van den eersten 1\'arijsclicn krijgsraad van 22 Dec. 1894 hij liet arrest van 3 Juni 1899 (\\V. 7280), hierachter als bijlage gedrukt. |
|||||
|
32
|
|||||
|
mogen wij na al wat vroeger in het W. v. h. Tl. is
geschreven over „de zaak" in hare opvolgende phases — na het historische woord van Méline in de zitting der kamer van afgevaardigden van 24 Februari 1898: il n\\i/ a plus d1 affaire Drci/fus, even zooveel verrassin- gen — de aangrijpende finale van het vierde bedrijf, te Hennes afgespeeld (2), en de daarop binnen weinige dagen gevolgde voorloopige „pacificatie" niet geheel met stilzwijgen voorbijgaan. Op Zaterdag 9 September jl., \'s namiddags 4 u. 50 na.,
werd in de groote zaal van het Lyceum te Rennes door den president buiten tegenwoordigheid van den beklaagde voorgelezen het vonnis, dat hieronder volgt in den oorspronkelijken tekst. Voor de geschiedenis der zaak is het niet zonder belang de ongemotiveerde uitspraak van den Fransehen krijgsraad, die in de gansche beschaafde wereld één kreet van verontwaar- diging deed opgaan, in onze kolommen te bewar e n. Veel wordt daardoor van onze ruimte niet gevorderd. Het orakel sprak aldus:
...\\njiiui.riuii 9 seritembre 1899. Ie (\'onseil ile gnerre <le la 10c
région ilc corps d\'armée, délibérant a liuis irliw, ..!..\' président :i |Misé In ipiextion snivimte:
..Dicvl\'ns. Alfrod. ciipitninc brcvelé au 14e regiment d\'iirtilleric.
stagiaire a Pélat-major. est-il coiipahlc dnvoir,, en 1894, proviMjié iles macliiiiations im entretenu dos intelligeiie.es avec une puis- sanoe étrangère mi tin ileses agents, puur l\'engager a eonimeltre des liostililés uu a entreprendre la gnerre «\'oiilie la Franco, oll potir lui in prociirer les inovens en lui liviant les nutes et document s ivnferniés dans Ie bordereau"? Les vnix rocueillies séparénieiit. en coinineiioant par Ie grade
inférieur et Ie moins ancien duns chaqne grade, Ie président avant émis sou avis Ie dernier. Le Conseil déclare sur la question, a la majorité de 5 voix
contre 2: (2| Het eerste bedrijf werd opgevoerd in 1894 voor den eer-
sten 1\'arijsohen krijgsraad, het tweede, (liet schijnproces EstER- iia/.v) iu 1897 voor den tweeden 1\'arijschen krijgsraad, het derde voor hel Hof van cassatie in 1898 en 1899. |
|||||
|
33
|
|||||
|
„Oui, 1\'accusé est coupable".
„A la majorité, il y a des circonstanoes atténuantes".
A la suite de quoi, et sur les réquisitious du eommissaire du
gouvernement, Ie président a posé la question et a recuelli de nouveau les voix dans la forme indicjuée ci-dessus. Kn conséquent», Ie Conseil condainne a la majorité de eincj voix
contre deux Ie nommé Dreyfus (Alfred), a la peine de dix ans de détention, par application des articles 76 du Code pénal; 7 de la loi du 8 octobre 1830; 5 de la Constitution du 4novembre 1848: Ier de la loi du 8 juin 1850; 463 en 20 du Code pénal; 189, 267 et 132 du Code de justice militaire, uinsi concus (volgt de tekst der aangehaalde artikelen). De krijgsraad, die in de geheele behandeling der
zaak weinig of geen notitie had genomen van het in den aanvang zijner eerste zitting voorgelezen arrest van het Hof van cassatie, waaruit het zijne bevoegd- heid om recht te spreken eeniglijk ontleende, schijnt het zelfs niet noodig te hebben geacht dat arrest in de praemissen zijner uitspraak te vermelden. Toch kon hij er niet aan ontkomen de vraag, hem als ge- delegeerden militairen rechter door het hoogste bur- gerlijke gerechtshof ter beantwoording opgedragen, tekstueel in zijn vonnis op te nemen. Deze op zich zelve zeer eenvoudige, met de om-
schrijving der misdaad van landverraad in art. 76 C. P. parallel loopende vraag bracht de zaak terug tot den stand, waarin zij zich bevond bij de ver- schijning van kapitein Dueykus in December 1894 voor den eersten Parijschen krijgsraad, als beschul- digd van in da t j aar in misdadige verstandhou- ding te zijn getreden met eene vreemde mogendheid of een harer agenten, met het opzet om haar uit te lokken vijandelijkheden te ple- gen of een oorlog te ondernemen tegen Frankrijk of haar daartoe de middelen te verschaffen, door haar de in het borderel genoemde aanteekeningen en stukken te leveren. Bui- ten deze vraag vielen alle verdachtmakingen betref- :s
|
|||||
|
:M
|
|||||||
|
fendo vóór 1894 gepleegde verraderlijke handelingen,
die, al misten zij allen redelijken grond, ook in het proces te Rennes door de beschuldigers niet zijn los- gelaten en evenzeer alle leverantie van in het bor- derel niet genoemde stukken. Heeft de krijgsraad zich gehouden binnen de door
het Hof van cassatie in de gestelde vraag getrokken grenzen ? Zeker niet bij het noodeloos gedurende 4 a ö weken gerekte onderzoek, waarin door de oud- ministers van oorlog en de officieren van den gene- ralen staf, bij gebreke van eenig bewijs voor het in 1894 door levering der in het borderel genoemde documenten gepleegd verraad met het in art. 76 C. P. zeer bepaald omschreven opzet, de geheele militaire loopbaan van den beschuldigde werd uitgerafeld. en alle mogelijke en niet mogelijke gevolgtrekkingen werden gesmeed uit de na 1894 uit alle hoeken en gaten verzamelde, veelal ad hoc gefabriceerde vodden van het geheim dossier, waarover door Demange is recht gedaan in een der uitvoerigste en best gelukte deelen van zijn pleidooi, waarvoor wij overigens geen onbepaalde bewondering koesteren (3). Wanneer nu het onderzoek ter terechtzitting vooral
tengevolge van de onuitputtelijke breedsprakigheid der oud-ministers van oorlog en der heeren van den generalen staf, die de president altijd maar door liet pleiten en oreeren, ver is uitgebreid buiten de door het Hof van cassatie gestelde grenzen, heeft dan ten minste de krijgsraad in zijn uitspraak zich binnen die grenzen bepaald ? Het is niet wel mogelijk op deze vraag een stellig
|
|||||||
|
(3) Ook door Mittklstöut, den grooten Dnitsehen criminalist
en oud magistraal is, hl. 50 van zijn geschrift, op niet inalsehc wijze de staf gebroken over Int geheim dogsier. Wij nemen de vrijheid de rediu\'tien van een naar Nederlandsche bladen, die van meening zijn. dal de si-huid van ]). zeer wel kan zijn veldeken uil dat geheim dossier, o. m. daarheen te verwijzen. |
|||||||
|
35
|
|||||||
|
antwoord te geven. Daar de uitspraak geheel onge-
motiveerd is, ontsnapt den lezer ook alle mogelijke controle over de wijze, waarop door den krijgsraad uitvoering is gegeven aan de opdracht van het Hof van cassatie. Waar in het vonnis op de gestelde vraag eenvoudig ja is geantwoord, zonder dat daar- voor eenige reden wordt gegeven, is het geheel onmogelijk rechtstreeks uit te maken, of de krijgsraad zich bij dat antwoord en de daarop gegronde schul- digverklaring streng aan de vraag heeft gehouden. Toch zijn er sterk sprekende vermoedens, dat dit niet het geval was. |
|||||||
|
II.
In 1894 voor den eersten Parijschen krijgsraad werd
geen ander materieel bewijs der schuld van Dreyfus aangevoerd dan „het borderel", dat volgens drie van de vijf gehoorde schriftkundigen zijne hand verried, zij het dan ook in een gemaakt schrift (une écriture forgée), om daaraan den schijn te geven, dat het van een ander afkomstig was, eene verdediging, waarop hij zich echter, met hoeveel kunst zij ook zoude zijn voorbereid, nooit beriep. Dit is natuurlijk onverklaar- baar in het stelsel IJertillon, hoe men overigens over zijn geleerden onzin denke. De zoogenaamde moreele bewijzen, in het beruchte rapport van den commandant d\'Ormesoheville bijeengegaard, waren reeds in 1894 tot niets teruggebracht, in die mate dat de commissaris der regeering in het eerste proces, vol- gens de niet weersproken verklaring van Me Demange, ze geheel liet rusten en al zijn heil zocht in het bor- derel. Op de overtuiging der rechters schijnt nevens dat stuk, volgens de verklaring van een hunner, den kapitein FreystStter, ook nog krachtig gewerkt te |
|||||||
|
36
|
|||||
|
hebben het met veel emphase voorgedragen getuige-
nis van Henry, al was dat niet meer dan een testi- monium de auditu — zoo nauw zien de Pransche militaire rechters niet —, uit de tweede hand opge- vangen van eene niet genoemde „personne tres hono- rable", die in het proces te Rennes bleek lang zoo „honorable" niet te zijn geweest. In raadkamer zal op de rechters ook nog wel een niet onbelangrijke in- vloed zijn geoefend door de aan hen buiten de verde- diging om krachtens den „ordre moral" van den minister Mercier overgelegde stukken, vooral het beruchte „ce canaille de D.". Nadat het hof van cassatie in de overwegingen van zijn arrest van 3 Juni had uitgemaakt, dat dit hoofdnommer van het geheim dossier was „inapplicable au comdamné", werd het tevens rechtens voor goed buiten het geding gesteld. Of dit feitelijk ook is geschied, blijkt niet uit het ongemotiveerde „oui" van den krijgsraad. De n a het vonnis van 22 December 1894 stellig
gebleken ontoepasselijkheid van het aan den krijgs- raad in raadkamer medegedeelde geheime stuk op den beschuldigde was een der twee nieuwe f e i- t e n, die, door het Hof van cassatie beschouwd als „de nature il établir 1\'innocence du comdamné", leidden tot de revisie. Het andere feit of liever het andere complex van
feiten, waarvan het arrest zegt, dat zij strekken om — op gronden, aan den eersten rechter onbekend — „aan te toonen dat het borderel" — base de Vaccusa- iion ook volgens het hof van cassatie —, „niet door Dreyfus zoude zijn geschreven", was voor de eind- beslissing nog van veel meer rechtstreeksch belang. Wij hebben de gronden voor dit door het hoogste rechterlijk college met eenparige stemmen aangenomen vermoeden van onschuld van |
|||||
|
37
Dreyfus slechts met een enkel woord in herinnering
te brengen. Zij zijn aan een ieder bekend. Drie nieuwe experts, de hoogleeraren bij de école des chartes, Mkyek, Giky en Mownier hadden reeds in het proces Zola en later in de enquête voor de strafkamer op de meest besliste wijze in het borderel de hand van Esterhazy herkend. Bij hen voegde zich nu de heer Chakavay, een der experts in het eerste proces, die na kennis te hebben genomen van twee brieven van den „cher commandant", het borderel ook zonder eenige aarzeling aan hem toeschreef, waardoor de meerderheid van drie graphologen, in 1894 tegen den beschuldigde gericht, nu was geslonken tot eenc min- derheid van twee tegenover eene meerderheid van zes. Daarbij kwam, dat het in den handel zeer wei- nig voorkomende papier (papier pclure quadrille), waarop het borderel was geschreven, de meest tref- fende gelijkheid vertoonde met dat van twee brieven van E. dd. 17 April 1892 en 17 Augustus 1894, ter- wijl zulk papier bij D. niet was gevonden en ook niet was gebleken, dat hij er zich ooit van had be- diend. Door dit alles werd dus op de meest stellige wijze bevestigd de door E. na zijne vrijspraak af- gelegde en alom met zijn medeweten verspreide bekentenis, dat hij het borderel had geschreven, zij het dan al of niet op last van den overleden kolonel Sandhkrr, om een bewijs tegen D. te scheppen. De commandant Carrikre, te Rennes vertegenwoor-
diger van het Openbaar Ministerie, van welks ver- heven roeping hij toonde geen flauw begrip te heb- ben, maakte zich in zijn requisitoir gelijk van alles ook van de alles beheerschende vraag der herkomst van het borderel — grondslag der beschuldiging ook volgens het arrest van renvooi — met verbazende — wij zouden haast zeggen gewetenlooze — luchthartig- |
||||
|
88
|
|||||
|
heid af. Over het papier, waarop het borderel geschre-
ven was, een der twee factoren van het door het Hof van cassatie uitgesproken vermoeden, dat dit stuk niet van D. afkomstig was, sprak de regeeringscom- missaris niet één woord. En wat het schrift aangaat, de experts waren het daarover niet eens — dat dan toch zes tegen twee het stuk zoo stellig mogelijk toeschreven aan den „cher commandant", die erkende het te hebben geschreven, scheen een détail, der vermelding onwaardig — en hij, commandant, als zijnde noch een „graphologue", noch een „crypto- graphe", had er geen verstand van. De heeren rech- ters moesten het dus maar weten, de vertegenwoor- diger van het O. M. onthield zich op dit punt van advies. De heeren rechters konden zich natuurlijk in raad-
kamer van de beslissing dezer vraag, waarbij hun de voorlichting van het O. M. begaf, zoo gemakkelijk niet afmaken. Het is echter geheel onaannemelijk, dat, afgescheiden van de quaestie van het papier, waaraan het hof van cassatie blijkbaar groot gewicht had gehecht, nu G van de <S gehoorde experts in het borderel de hand van Esteriiazy hadden herkend, in overeenstemming met diens bekentenis, de meer- derheid, die haar stem aan de veroordeeling gaf, als stellig bewezen aannam, niet alleen, dat het stuk niet door E., maar zelfs, dat het wel door D. geschreven was. Geheel onaannemelijk, al hecht men geen ge- wicht aan het scherpzinnig betoog van den heer Havet, dat D., die uitmuntend Fransch schrijft, zich niet in het koeterwaalsch van het borderel kan heb- ben uitgedrukt; geheel onaannemelijk ook al is eene verklaring mogelijk, hoe D., die in Mei 1894 reeds wist, dat de stagiaires de manoeuvres niet zouden bijwonen, toch in Augustus kon schrijven: je vais en manoeuvres; geheel onaannemelijk eindelijk, ook al |
|||||
|
39
|
|||||
|
stelt men het betoog van den majoor Hartmann en
andere deskundigen, dat het borderel volgens zijn inhoud niet afkomstig kon zijn van een knap artillerie-officier, zooals D. door vriend en vijand er- kend werd te zijn, ter zijde. Het is wellicht mogelijk, dat de meerderheid van
den krijgsraad door dit alles het bewijs niet geleverd achtte, dat het borderel niet door D. geschre- ven was, maar dat die meerderheid niettegen- staande dit alles het bewijs aanwezig achtte, dat hij dit stuk wel geschreven had, dat weigeren wij te gelooven. Nu is op zich zelf de mogelijkheid niet volstrekt uitgesloten, dat D. in 189-1 met E. heeft samengespannen, en dat de in het door E. geschre- ven borderel genoemde stukken door D. zijn geleverd. Maar van zoodanige samenspanning is schijn, noch schaduw van bewijs geleverd. Eene bedekte verdacht- making in die richting moge niet door het O. M., maar door een der getuigen-beschuldigers zijn opge- worpen, maar noch hij, noch een zijner bondgenooten durfde het aan vierkant het feit te stellen, dat door D., die E. nooit heeft gekend, werd gelogenstraft met eene verontwaardiging, die hem zelfs voor een oogen- blik zijne bewonderenswaardige, schier bovemnen- sehelijke kalmte deed verliezen. De rechters van 1894 hebben D. alléén veroordeeld,
omdat zij het bewijs geleverd achtten, dat hij het borderel geschreven had. Dit was hun genoeg om aan te nemen, dat D. de misdaad van art. 7<> C. P. had gepleegd, ofschoon dat er — wij hebben het vroeger breedvoerig aangetoond — volstrekt niet uit volgde. Bij de hypothese, dat D. een mededader of mede- plichtige had, die het stuk zoude hebben geschreven, waarin de door hem geleverde stukken zou- den zijn genoemd, heeft de eerste Parijsche krijgsraad, die van E. niets afwist, zeker geen oogenblik stilge- |
|||||
|
-KI
|
|||||
|
staan. Die hypothese is voor het eerst in 1899 te
Rennes zeer bedekte]ijk geuit. Zij hing echter geheel in de lucht. Op zich zelve onwaarschijnlijk, was zij door geen enkel bewijsmiddel, direct of indirect, waarschijnlijk gemaakt, veelinin bewezen. Wil men niet aannemen, wat voor ons reeds sedert
het proces Zola vaststaat, dat de onschuld van D. aan het feit, omschreven in de door het hof van cassatie gestelde vraag, overtuigend is gebleken, onbe- twistbaar is het in elk geval, dat zijne schuld aan dat feit niet is bewezen. Er is echter meer.
Het feit zelf, waaraan de krijgsraad te Rennes D.
heeft schuldig verklaard, de 1 e v e ran t i e der in het borderel genoemde stukken aan eene vreemde mogendheid of een harer agenten is totaal onbewezen. Geen der gehoorde getuigen-beschuldigers wist daar- van iets af. En de regeeringscommissaris, de oud- commandant der gendarmerie en student in de rechten, de onsterfelijke heer Carrière dreef de naïveteit zoover, dat hij, die zich geroepen achtte bij zijn requisitoir in de zitting van 7 September de beschuldiging, hoe dan ook, vol te houden, dat 1). de bewuste stukken geleverd heeft, vooraf in de zitting van 5 September, tot tweemaal toe, verklaarde, dat hem het b e- staan dier stukken niet bekend was, en dat h ij daaraan t w ij f e 1 d e. Eerst naar aanleiding der incidenteele conclusie
om Schwabzkoppen en Panizzardi als getuigen te hooren: •Ie cruis que Ie luit que 1\'oti poui\'siiit 110 peut étre a1 teint, abso-
luincnt pas. Lu. défense qui a des niiivcns d\'action pnissanls puur- niit pc\'Ut-êlre ulitenil\' la revision des pièccs, s\'n.s kximtkxt. Daarna onder het verhoor van den Senator
Trarikux: Je ne connais pas 1\'existence de ces documents. U\'est lii défense
(jui les a signalés. |
|||||
|
11
|
|||||
|
De heer CARRIÈRE wist dus volgens zijne eigen
verklaring van die stukken niets af. H ij t w ij- f e 1 d e, of ze wel bestonden. Toch was het volgens zijn requisitoir voldingend bewezen, dat die — wellicht niet bestaande — stukken door D. aan eene vreemde mogendheid of een harer agenten waren in handen gespeeld. Voor zoo iets heeft alleen de Fransche taal een
naam: „un comble\'\'. Heeft nu de krijgsraad aan de vraag: heeft D. het
hem ten laste gelegde verraad gepleegd? doen vooraf- gaan de vraag : is dat verraad wel gepleegd, blijkt, dat werkelijk de in het borderel genoemde stukken met verraderlijk opzet direct of indirect aan eene vreemde mogendheid zijn geleverd? Wie zal het zeggen? Toch is het voor ons volkomen
onaannemelijk, dat de meerderheid der rechters de levering bewezen heeft geacht, al wist niemand van dit feit iets af, en al was zelfs het bestaan van die stukken volgens de erkentenis van het O. M. twijfel- achtig. Evenmin kunnen wij ons voorstellen, dat, gesteld de levering werd als bewezen aangenomen of gratuit ondersteld, de rechters te goeder trouw hebben kunnen beslissen, dat het boven allen twijfel voor hen klaar en duidelijk was — anders mochten zij niet veroordeelen —, dat Drkyfus de stukken heeft geleverd. Dkkyfus — om dit ten slotte nog eens in herinnering te brengen als één onder de vele afdoende bewijzen zijner onschuld — -, van wien één dag vóór zijne veroordceling, juist nog tijdig genoeg om het door den heer Palkologue officieus ter kennis van den krijgsraad te doen brengen, door de Duitsche regeering in het officieel gedeelte van den Ueichs- Anzeiger nog eens in den meest officieelen vorm was bevestigd, dat zij nooit in eenigebe- |
|||||
|
42
|
|||||
|
trekking, welke ook, heeft gestaan met
hem (4). In aansluiting aan het slot van ons vorig artikel (I)
leidt al het hier voorafgaande ons tot de conclusie, dat de d a a r bedoelde „sterk sprekende vermoedens" het overtuigend bewijs leveren, dat de krijgsraad bij de schuldigverklaring van D. zich niet streng kan hebben gehouden aan den inhoud der door het hof (4) Deze merkwaardige verklaring, door den krijgsraad te Ren-
nes eenvoudig voor notificatie aangenomen, evenals de afdoende inededeeling van den Italiaanschen gezant Tohmk.li.i aan Tra- KIKUX, opgenomen in diens zoowel voor liet Hof van cassatie als voor den krijgsraad te Hennes afgelegd getuigenis, luidt in haar geheel aldus : ,,Wij zijn gemachtigd in liet onderstaande de verklaringen te
herhalen, welke ten aanzien van den gewezen Franschen kapitein Dreyfus door de keizerijke regeering zijn afgelegd, niet loyale inachtneming van de behoedzaamheid tegenover eene binnenland- t-elie aangelegenheid van een anderen staat noodzakelijk, doch tot handhaving van eigen waardigheid en ter vervulling van een plicht iler inenschelijklieid. ,,De keizerlijke gezant bij de Fransclie republiek, prins Mün-
ster vim Dernchurg heeft, na de bevelen van Zijne Majesteit den Keizer te hebben vernomen, in December 1894 en Januari 1895 aan den minister van buitenlandsche zaken Hanotaux, den minister- president Dupuy en den president der republiek Casimir Perier herhaaldelijk verklaringen gedaan in dezen zin, dat het Keizerlijk Gezantschap in Frankrijk nooit — noch rechtstreeks noch zijdc- lings — in eenige betrekking, welke ook, heeft gestaan niet kapitein Dreyfus. ,,De staatssecretaris van buitenlandsche zaken, minister van
staat graaf von Bülow, heeft den 24en Januari 1898 in de verga- dering der begrotingscommissie van den Duitsi-hen Rijksdag de volgende verklaring afgelegd : ,, ,.lk verklaar ten aillerstelligste, dat er tusschen den tegenwoordig zich op het Duivelseiland bevindenden Franschen gewezen kapitein Dreyfus en welke Duitsche organen ook geenerlei betrekkingen of verbindingen, van welken aard dan ook, liestaan hebben\'\' ". Kn dan de extra-judicieele ,,bekentenis" van D., dat hij toch
niet geheel zuiver in de zaak zoude hebben gestaan? Over deze even belachelijke als infame legende, waaraan het Hof van cassatie bij zijn arrest van 3 Juni alle beteekenis heeft ontzegd, onthouden wij ons, na al wat wij er vroeger bij verschillende gelegenheden over schreven, van verder debat. |
|||||
|
43
|
|||||||
|
van cassatie gestelde vraag; maar onder de pressie,
die de getuigen-beschuldigers voortdurend op hen oefenden, een vonnis hebben geveld, dat niet berustte op het voor hen afdoend bewijs, dat de beschuldigde het hem eeniglijk ten laste gelegde feit werkelijk had gepleegd, maar dat alleen eene uiting was van die onbestemde intime convictie, eene opinie zonder argu- menten, welke in de Fransche rechtspraak zooveel onheil sticht en hier de reebters kan hebben geleid tot het besluit, dat de beschuldigde, reeds eenmaal door hunne en zijne krijgsmakkers veroordeeld, ook nu niet geheel ongerept was gekomen uit den feilen strijd, andermaal tegen hem en voor die onvolprezen „eer van het leger" gevoerd. Hierin ligt wellicht ook eenige verklaring van die
raadselachtige „verzachtende omstandigheden", waar- over wij in verband met de gratie ten slotte nog een woord hebben te zeggen. |
|||||||
|
III.
Waarin toch wel gelegen kunnen zijn de „verzach-
tende omstandigheden" van het snood bedrijf, waar- aan Deeyfus door den krijgsraad te Rennes andermaal is schuldig verklaard ? Men kan zich de moeite spa- ren daarnaar lang te zoeken, want zij zijn er eetivou- dig niet. Integendeel. Indien deze officier van het Fransche leger, wien door zijne tijdelijke plaatsing bij den generalen staf nog wel een blijk van bijzonder vertrouwen gegeven was, Fransche staats- of legerge- heimen in tijd van vollen vrede laaghartig heeft ver- raden aan eene vreemde mogendheid, om van hare zijde een oorlog uit te lokken of haar daartoe de middelen te verschaften, dan is dit landverraad in plaats van onder verzachtende omstandigheden, die |
|||||||
|
11
|
|||||
|
zich in het algemeen bij deze misdaad moeilijk den-
ken laten, gepleegd onder zeer verzwarende omstan- digheden. Niettemin zijn „verzachtende omstandigheden" —
hetzij als eene transactie met een of meer rechters, die anders zouden hebben vrijgesproken, hetzij omdat de meerderheid meende, dat eene half bewezen mis- daad dan maar half moest worden gestraft — in bet vonnis aangenomen, en ging de krijgsraad bij de verzachting der straf uit dien hoofde bijna zoo ver als volgens de wet mogelijk was. Jn plaats van deportatie in eene versterkte plaats,
door art. 1 der wet van 8 Juni 1850 gesteld op politieke misdaden, vroeger met den dood strafbaar, komt, ingevolge art. 4(53 C. P., gelijk het is gewijzigd en aangevuld door de wetten van 28 April 1832 en 13 Mei 1863, bij aanneming van verzachtende omstan- digheden, hetzij gewone deportatie, ook eene levens- lange straf, hetzij vestingstraf (détention), volgens art. 20 C. P., gelijk dit is vastgesteld bij de wet van 1832, eene tijdelijke straf van ten hoogste 20 en ten minste 5 jaren. Alzoo bleef de krijgsraad nog ver beneden het maximum der laagste vervangende straf, toen hij eene detentie van slechts tien jaren uitsprak. Het geweten der militaire rechters was echter door
deze groote clementie voor den landverrader, den vroegeren bewoner van het Duivelseiland, nog niet gerust gesteld. Onmiddellijk na zijn • veroordeelend vonnis wendde de krijgsraad zich tot de regeering om den veroordeelde gratie te verleenen van de militaire degradatie, de beruchte middeneeuwsebe strafoefening, door art. 189 C. M. ook verbonden aan de vestingstraf, Door dit van de militaire rechters geheel uit eigen
beweging uitgegaan verzoek in verband met de bij hun vonnis aangenomen verzachtende omstandigheden, leidende tot de toepassing van eene betrekkelijk zeer |
|||||
|
45
|
||||||
|
lichte straf, was der regeering als het ware de richting
aangewezen om verder voort te gaan op den weg der genade. „Le verdict même du Oonseil de guerre" zoo
leest men in het rapport van den ininister van oor- log aan den President der republiek dd. 19 September 1899 »qui a admis des cireonstances atténuantes, le voeu immédiatement exprimc que la sentenee fut
adoucie, sont autant d\'indications qui devaient solli- citer 1\'attention". Daarna wordt gewezen op de billijkheid om niet
alleen de vijf jaren, door 1). op het Duivelseiland gesleten, te imputeeren op de tien jaren vesting- straf, maar zelfs om deze als reeds geheel onder- gaan te beschouwen met het oog op de uit haar aard zooveel zwaardere en buiten haar aard nog met verfijnde wreedheid verzwaarde straf, op den veroor- deelde reeds ter uitvoering van het vonnis van 18\'Ji toegepast. Nog wordt door den minister de aandacht van
den President gevestigd op den gezondheidstoestand van den veroordeelde, om te eindigen met be- schouwingen van meer algemeenen aard, die naar de gratie heenwijzen. De regeering zoude volgens het advies van generaal uk Galliffeï slecht beantwoor- den aan den vvensch van het land, dorstende naar bevrediging (avidc de pacijication), zoo zij zich niet be- ijverde, voorzoover dit van haar afhangt, al de sporen uit te wisschen van een sinartelijken strijd. Den Pre- sident was de taak voorbehouden, om hier de eigen woorden van het rapport weder te geven : „de donner le premier gage (5) a 1\'oeuvre d\'apaisementque Popinion reclame et que le bien de la République commande". In overeenstemming met dit rapport volgde nu op
|
||||||
|
(5, Wij spatieeren.
|
||||||
|
46
|
|||||
|
denzelfden dag een Presidiaal Besluit, waarvan het,
in verband niet onze verdere beschouwingen, niet zonder belang is hier den woordelijken inhoud terug
te geven : Il est occordé a Dreyfus (Alfred) remise < 1 n reste du Ia [leiuu
de dix ans du déteiilion m\'ononoée contre lui par itrrêt du eonseil de guerre do Hennes en date du 9 sej)tcudiie 1899, ninsi ijue de la dé^radation militaire. Aan 1). werd alzoo volgens de woorden van het
besluit gratie verleend van de rest der vrijheidstraf van tien jaren, waartoe hij door den krijgsraad was veroordeeld. De rest \'i Hoe was dit mogelijk, daar de gratie werd verleend onmiddellijk nadat hut vonnis door den afstand van het daartegen aanvankelijk in- gesteld beroep bij den militairen raad van revisie in kracht van gewijsde was gegaan, maar vóór de executie van dit vonnis, voordat de daarbij opgelegde straf, al ware het slechts gedurende een dag of een uur, was uitgevoerd ? Zeker was het billijk den veroordeelde bij wege
van gratie de 4 a 5 jaren van vrijheidsberooving op het Duivelseiland doorgebracht, uit kracht van het vernietigde vonnis van 181)1, in rekening te bren- gen op den duur der hem nu opgelegde vestingstraf van 10 jaren. Maar eene wet, waarin de fictie haar grond zoude Hebben, dat de in September 1899 op- gelegde straf reeds in 1895 zoude zijn aangevangen, wordt noch in het Besluit van gratie noch in het daaraan voorafgegaan rapport genoemd, en men schijnt dus veilig te mogen aannemen, dat zoodanige wet niet bestaat. In werkelijkheid is den veroordeelde gratie ver-
leend van de straf van 10 jaren vestingstraf, hem opgelegd bij het vonnis van 9 September 1899, van die straf voor haar vollen duur, voordat daaraan eenige uitvoering was gegeven. In strijd niet de waarheid is |
|||||
|
47
|
|||||
|
dus in het Besluit geschreven, dat den veroordeelde
gratie werd verleend van de rest der vrijheidstraf, die op den dag van het Besluit nog niet was inge- gaan en zelfs niet voor het geringste deel was uitge- voerd. Indien rechtens het verblijf op het Duivels- eiland, de daar krachtens een vroeger vonnis geleden straf van deportatie in eene versterkte plaats, moest gelden als gedeeltelijke uitvoering van de later te Rennes uitgesproken vestingstraf, dan zoude a f o r- tiori de in 1895 voltrokken militaire degradatie moeten gelden als gcheelc uitvoering van de identiek gelijke straf, nu uit kracht van het vonnis van 9 September 1899 te voltrekken. In het stelsel van het gratie-besluit was het dus eene groote inconsequentie uitdrukkelijk gratie te verleenen, gelijk daarin is ge- schied, van de militaire degradatie. Het springt in het oog, dat door den vorm, waarin
uit kracht van eene stilzwijgend aangenomen, in de wet niet gegronde fictie de gratie is verleend, als gold het daarbij kwijtschelding van den nog onvervulden straftijd, door de regeering aan den veroordeelde is onthouden wat het natuurlijk gevolg is, althans moet zijn van de gratie van eene onteerende vrijheidstraf, vóór hare uitvoering den veroordeelde geschonken. Volgens art. 28 C. P., gelijk het reeds in 1S32 en 1854
werd aangevuld en gewijzigd, is aan alle crimineele straffen, bij name ook aan de vestingstraf (délention), verbonden de déyradution civique, die naar luid van art. 34 o. a. ten gevolge heeft de ontzetting uit en uitsluiting van alle openbare ambten en bedieningen en in het algemeen van alle burgerschaps- en staat- kundige rechten. Deze belangrijke capitis deminutio is, al kan zij ook afzonderlijk als hoofdstraf worden uitgesproken (art. 35 C. P.), een noodzakelijk accessoir van alle crimineele straften. Nu werd vroeger in Frankrijk algemeen aangenomen, wat volkomen ratio- neel is, dat met de principale straf, zoo daarvan v 6 ó r |
|||||
|
48
|
|||||
|
hare uitvoering gratie werd verleend, de acces-
soire straf van zelf verviel. Men zie in dezen geest een advies van den raad van state van 8 Januari 1823 bij Dalloz, Rép. voce Grdce et commutation de peine; verder de hoogst belangrijke beschouwingen en mede- deelingen van Merlin, Rep. voce Grdce en voce Mort civile; Questions de droit, voce Grdce. Dit beginsel was zelfs voor de capitis deminutio maxima, den bur- gerlijken dood (6), met zooveel woorden uitgedrukt in art. 26 C. C, luidende: „les comdamnations con- tradictoires n\'eniportent la mort civile qu\'a, compter du jour de leur exécution, soitréelle, soit par efligie". Men moet intusschen toegeven, dat volgens den tekst van art. 28 C. P., maar eerst zooals deze is vastgesteld bij de wet van 28 April 1832, en dus toen art. 2G C. C. nog gold, voor het intreden der dégradation civique, dat is het mindere, een ander tijdstip schijnt te zijn aangewezen als voor het aanvangen van den burgerlijken dood, het meerdere. Immers sedert de inwerkingtreding der revisie-wet van 1832 luidt de slotbepaling van art. 28 C. P.: La dégradation civique sera encourue du jour mi In comdam-
nation sera devenue irrcvouiible et, en cus de condamnation par eontumuce, du jour de 1\'exécution par efligie. Twijfel is geoorloofd, of de wetgever van 1832 bij
het nederschrijven dezer bepaling iets anders voor oogen heeft gehad dan het normale geval, namelijk dat de onherroepelijkheid der veroordeeling onmid- dellijk, althans zoo spoedig mogelijk, wordt gevolgd door hare uitvoering. Immers het is volkomen ratio- neel, dat het rechtsgevolg der onteerende straf, het gevolg dat haar on teerend maakt, intreedt met haar uitvoering, onverschillig of 1 a t e r al dan niet van hare verdere uitvoering gratie wordt verleend. (6) (lelijk liekeml is. in Frankrijk eerst afgeschaft l>yj eene wet
vu n 31 Mei 1854. |
|||||
|
49
|
|||||
|
Het is daarentegen volkomen irrationeel, dat waarde
hoofdstraf geheel onuitgevoerd blijft, omdat zij bij gratie wordt kwijtgescholden, voordat daaraan eenige uitvoering werd gegeven, de onteerende gevolgen, die in het stelsel van den Code aan de straf, niet aan de misdaad zijn verbonden, blijven voortduren. Meent men echter, dat de woorden der wet (art. 28 C. P.) eene andere uitlegging niet toelaten, dan is de gratie het aangewe7.cn middel om in de uiterst zeldzame gevallen, waarin eene crimineele straf (pcine aflliclive et infomante ou sculemcnl infamantc) vóór hare uitvoe- ring geheel wordt kwijtgescholden, het gevolg met de oorzaak op te hellen. Dit beval de President Loubet bij zijn Besluit van 19 September 1899 ten aanzien der degradation militaire; maar onder het voorwendsel, dat de aan kapitein Dhkykus in September 1899 op- gelegde vestingstraf reeds zoude zijn ingegaan en uitgevoerd in Januari 1895, liet hij de déyradation civique in haar geheel. Den balling van het Duivels- eiland, tot tweemaal toe onschuldig veroordeeld, werd dus eindelijk de vrijheid wedergegeven, maar het herstel in zijne burgerlijke eer bleef hem ont- houden. Ontzet van zijn rang en titel in het leger, van het recht om ooit weder de wapenen voor zijn land te dragen, blijft hij getroffen door de capilis deminutio, welker verdere gevolgen in art. 84 C. P. breedvoerig zijn omschreven. Dit was geschreven en reeds ter perse, toen wij de
Deutsche Juristenzeiticng van 1 October ontvingen. Dit blad wordt geopend met een „Epilog zum Prozess in Rennes", met het volgende in deze dagen — denkt ook aan Finland en Transvaal — zoo gedenkwaardige woord van Kant aan het hoofd: „Wenn die Gerech- tigkeit untergeht, so hat es keinen Wert mehr, dass Mensehen auf der Erde leben". De schrijver dezer bijdrage, de Berlijnsche advocaat Dr. J. Stranz, komt tot het besluit, dat ten gevolge der verleende gratie |
|||||
|
.50
|
|||||||
|
de dégradation civique niet is ingetreden, en Drbyfus
dus officier in het Fransche leger is gebleven, Dit wordt afgeleid uit art. 190 C. M., waarin o. m. te lezen staat: „la dégradation militaire entraine: 1°. etc, 2°. 1\'incapacité absolue de servir dans 1\'armée, a quelque titre que ce soit, et les autres incapacités prononcées par les artt. 28 et 34 du C. P. ordinaire". Zeker echijnen deze woorden zonder meer op den eersten aanblik mede te brengen, dat de dcyrudation civique, rechtsgevolg der dégradation militaire, zonder haar niet aanvangt en dus casu quo met haar ver- valt. Wij betwijfelen het echter zeer, of dit wel in de bedoeling heeft gelegen van den C. M. In art. 189 bij de aanwijzing der gevolgen van de daar vermelde strafi\'en wordt de dégradation civique op den voorgrond gesteld, daarna eerst de dégradation militaire genoemd (en outre, la dégradation militaire\'). Heeft men nu in de reeds aangehaalde woorden van art. 190 iets anders willen uitdrukken — wij erkennen het op minder gelukkige wijze — dan dat, bij werkelijke uitvoering der militaire degradatie, de civiele degradatie (dégra- dation civique) gelijktijdig intreedt? Wat er zij van het antwoord op deze rechtsvraag, feitelijk is het, zoover wij weten, in Frankrijk eene onbetwiste stelling dat D., getroll\'en door de dégradation civique, heeft opgehouden Fransch oüicier te zijn. |
|||||||
|
L"incidenl est dos schreef Generaal de Galliffkt
tot tweemaal toe in een een paar dagen na de gratie aan het leger uitgevaardigde dagorder, waarin hij, doof voor den kreet van verontwaardiging in de gan- sche beschaafde wereld over het vonnis van 9 Sept. opgegaan, was gekomen tot de verrassende ontdek- king, dat de militaire rechters, omringd van aller eerbied, in alle onafhankelijkheid uitspraak hadden gedaan. |
|||||||
|
51
|
|||||
|
Welzeker, het incident is gesloten, wel te
weten het tusschenspel der gratie, dat het vierde bedrijf, te Rennes afgespeeld, scheidt van het vijfde bedrijf, het tweede voor het Hof van cassatie, dat dan .,de zaak" voor goed zal afdoen en de eindelijke zege- praal van recht en waarheid verkondigen. De gratie, al mist zij om de boven aangegeven
redenen onze volle sympathie, waardeeren wij gaarne als eene daad van voorloopige pacificatie: ,,le premier gage a 1\'oeuvre d\'apaisement\'\', zooals de minister van oorlog haar zelf noemde in zijn rapport aan den President, een stuk in toonaard zoozeer ver- schillende van zijn manifest aan het leger. Volkomen pacilicatie is alleen te wachten van vol-
komen herstel der dubbele rechtsverkrachting. Van de tweede revisie staan wij thans lang zoo-
ver niet af als na Zola\'s veroordeeling van de eerste revisie, die, ondanks alle machinaties, alle verdacht- makingen en alle valscbheden, i s gekomen en zelfs door de verfoeilijke lol de desaisissement, een mijn die verkeerd sprong, niet kon worden weerhouden. Er is dan ook nu nog geen reden om te wanhopen
aan het volkomen eerherstel van kapitein Dreyfus, de volle zegepraal van waarheid en recht. |
|||||
|
Bijlage (W. 7280).
|
|||||
|
Hof van Cassatie in Frankrijk.
Vereenigde Kamers.
Zitting van den 3 Juni 1890.
President, de heer Mazeau.
Arrest in zake Dreyfus.
Lu Cour;
Gul M. lc président Ballot-Beaupré dans son rapport, M. ie
procureur-général Manau dans ses réquisitions, et Me. Mornard, uvncat de Mme Dreyfus, ès qualité intervenant en ses conclusions, Vu 1\'article 445 modiflé par la loi du Ier mars 1899,
Vu 1\'arrêt du 29 octobre 1898 par lequel la chambre eriminelle
a ordonné une enquête et a déelaré recevable en la fonne la diniaivde tendant a la revision proposée d\'Alfred Dreyfus, con- damnc Ie 22 déeembre 1894 a la peine de la déportation dans une enceinte fortihée et a la dégradation militaire pour crime de haute trahison, • ^ Vu les procès-verbaux de ladite enquête, lesquels sont joints
au dossier, Sur Ie moyen de cc que la pièce sccrète, ,,Ce canaille de D..."
aurait été communiquée au conseil de guerre: Attendu que cette communication est prouvée a la fois par la
déposition du président Casimir-l\'erier et par celles des généraux Mercier et de Doisdreffe eux-mêmea; Que, d\'une part, Ie président Casimir-l\'erier a déelaré tenir du
genera! Mercier qu"on avait mis sous les yeux du conseil de guerre |
|||||
|
53
|
|||||
|
la pièee contenant les mots: „Ce oanaile de D...\'\', regardes alors
comme désignant Dreyfus; Que, d\'autre part, les généraux Mercier et de Boisdreffe invites
a dire s\'ils savaient que la coinmunication avait eu lieu, ont refusé de répondre et qu\'ils 1\'ont ainsi reoonnu iniplicitement; Attendu que, la révélation, ]>ostérieiirement au jugement, de
Iji communication aux juges d\'un document qui a pu produire sur leurs esprits une impressdon décisive et qui est aujourd\'hui con- xidéré comme inapplicable au condamné, constitue un fait nouveau de nature a étaldir 1\'innocence de celui-ci ; Sur Ie moyen eoncernant Ie bordereau:
Attendu que Ie crime reproché a Dreyfus eonsistait dans Ie fait
d\'avoir livré a une puissance étrangère, ou a ses agents, des document* interessant ladéfense nationale, confidentiels ousecrets, dont 1\'envoi avait été accompagué d\'une lettre missive ou bor- dereau non datée, non signée et écrite sur un papier pelure fili- grané au canevas après fabrieation de ïayures iiu quadrillage de quatre milimètres eu cbaque sens; Attendu que cette lettre, base de 1\'accusation dirigée contre lui,
avait été successivemcnt soumise a cinq experts chargés de com- parer 1\'écriture avec la sienne et que trois d\'entre eux, Charavay, Teyssonnières et Bertillon la lui avaient attribué; Que 1\'on n\'avait d\'ailleurs ni découvert en sa possession, i>i
trouvé qu\'il eiit employé aucun papier de cette espèce et que les recherches faites pour en trouver du para] chez un certain nombre de iniirchands en détail avaient été infructueuses; Cependant qu\'un échantillon gemblable, bien que de formtit dif-
iérent, avait éié fourni par la maison Marion, marchand en gros, cité Bergère, oü 1\'on avait déclaré que Ie modèle n\'était plus courant dans Ie coinmerce; Attendu qu\'en novembre 1898 1\'enquête a révélé 1\'existence et
amené la saisie de deux lettres sur papier pelure quadrille, dont 1\'authenticité n\'est pas douteuse, datées 1\'une du 17 avril 1892, 1\'autre du 17 aoflt 1894, celle-ci contemporaine de 1\'envoi du bordereau, toutes deux émanant d\'un autre officier qui, en décem- bre 1897 avait expressément nié s\'être jamais servi de papier calque; Attendu, d\'une part, que trois experts commis par la chtunbre
criminelle, les professeurs de 1\'école des chartes, Meyer, Giry, Molinier, ont été d\'accord pour affirmer que Ie bordereau était écrit de la mime main que les deux lettres susvisées et qu\'a |
|||||
|
I
|
||||||
|
54
|
||||||
|
leui\'8 eonclusions Charavay s\'est rattaché, aprcs examen de cette
écriture qu\'en 1894 il ne connaissait pas; Attendu, d\'autre part, que trois experts également commis, Pu-
tois, Choquet, président honoraire de la chambre syndicale du papier et des industries <|ui Ie transforment, et Marion, marchand en gros, ont constaté que, comme mesures extérieure» etmesures de quadrillage, comme nuance, épaisseur, transparenee, poids et collage, comme niaticres premières employees a la fabrication, Ie papier du bordereau présentait lus caraclères de la plus grande similitude avec celui notamment de la lettre du 17 aoïit 1894; Attendu que ces faits, inconnus du conseil de guerre qui a pro-
noncé la condamnatiun, tendent a démontrcr que Ie bordereau n\'aurait pas été écrit par Dreyfus; Qu\'ils sont de nature par suite a établir 1\'innocence du coii-
damné ; Qu\'ils rcntrent dès lors dans les cas prévus, dans Ie paragraphe
4 de 1\'art. 443, et qu\'on ne peut les écarter en invoquant des faits également postérieurs au jugement, comme les propos tenus Ie 5 janvier 1895 par Dreyfus devant Ie capitaine Lobrun-Renaud ; On ne saurait, en effet, voir dans ces propos uu aveu de culpa-
bilité, puisque, non seulemenl ils débutent par une protestatiou d\'innocence, mais qu\'il n*est pas possible d\'en tixer Ie texte exact et complet par suite des dirl\'ércnces cxislant entre les déclarations successives du capitaine Lcbrun-Renaud et celles des autres té- moins; —il n\'y a pas lieu de s\'arrêter davantage a la déposition de Depert, contredite par celle du directeur du Dépót qui, Ie 5 janvier 1895, était prés de lui; Kt attendu que, par application de 1\'article 445, il doit ètre
procédé a de nouveaux débats oraux; Par ces motifs, et sans qu\'il soit besoin de statuer sur les autres
nioyens ; Oasse et annule lo jugement de condamnation rendu le22décem-
bro 1894 contre Alfred Dreyfus par Ie Ier conseil de guerre du gouvernement militaire de Paris, et renvoie 1\'accusé devant Ie conseil de guerre de Rennes, a ce désigné par délibération spéciale prise eiv cliamibre du conseil, ijwuir êfcre jugé sur la question suivante : ..Dreyfus est-il coupable d\'avoir, en 1894, provoqué des maclii-
nations ou entretenu des intelligences avec une puissance, étran- gère ou uu de ses ageids, puur l\'engager a commettre des hosti- lités ou entreprendre Ia guerre contre la Prance ou pour lui en |
||||||
|
r>r,
|
|||||
|
procuver les movens en lui livrant les notes et documents renfer-
més duns Ie bordereau" ; Dit que Ie présent anêt sera imprimé et transcrit sur les
régistres du premier eonseil de guerre du gouvernement militair.-\' de Paris, en marge de la déeisiou annulée. Volgens de berichten uit Parijs is de vernietiging van liet
vonnis van den krijgsraad uitgesproken met al gemeen e stern- men en drie onthoudingen, vermoedelijk van de raads\'.eeren, die in de consultatieve coinmi-sie tegen de aanvraag der revisie had- den gestemd. Deze raadslieden namen echter deel aan de stem- ming over de vel wijzing, waartoe met eene meerderheid van twee stemmen werd besloten. |
|||||
|
Bij de Uitgevers dezes zijn o. a, verschenen:
Mr. A. A. de Pinto, Ontwerp-Wetboek van
Burgerlijke Regtsvordering on Memorie van Toelichting. Uitgegeven met toestemming, onder toezigt van —. (1867).....f 6.25 Wetboek van Strafregt voor Ned.-Indië
(Wetboek voor de Europeanen), gevolgd door de Memorie van Toelichting. Uitge- geven ingevolge magtiging en met eene voorrede en aanteekeningen, ter aanvulling |
||||||||||
|
van de Memorie van Toelichting (1866). .
- De afschaffing der doodstraf in het
Koningrijk Saksen. (1869)...... Bedenkelijke Beactie op strafrechte-
lijk gebied. (1886)........ |
- 3.—
- 0.25
- 0.40
|
|||||||||
|
-----Het Proces Dreyfus, getoetst aan
Wet en Recht, I en II (1898 en 1899).
Weekblad van het Recht, Rechtskundig
Nieuws- en Advertentieblad, onder redactie van Mr. A. A. de Pinto, per jg. met register p. post............ |
||||||||||
|
- 23.—
|
||||||||||