-ocr page 1-
\'7?. /ff/jV
ii6c
:~y
BESCHRIJVING
VORSTELIJKE GRAFTOMBEN
Gedenkteeken van Hugo de Groot
IX UI\'
JMIEUWE KERK
TE
DEiPT,
@p verzoel; van af. en cJierlwoogden,
door
DR. G. MORRE.
Niet i ii (1 o n li a nd el -            - •*">.
TWEEDE DRUK.
.
DELFT. - P. J. KOUMANS. - 1898.
-ocr page 2-
M ededeel i ngen.
1". Photographiecn van de graftomben, gewaarmerkt met het ker-
keiijk stompe!, zijn tot den daarop vermelden prijs verkrijg-
baar in het koor der Kerk.
2". Voor het bezichtigen der Kerken op Zondag zijn toegangs-
bewijzen óók Zaterdags te voren verkrijgbaar.
3°. Hot is den koster ton strengste verboden fooien aan to nomen,
op verbeurte zijner betrekking; hij is verantwoordelijk voor
zijne helpers.
4°. De koster of zijne helpers zijn verplicht do bezoekers mot de
meeste voorkomendheid te behandolon.
-ocr page 3-
I F H O U D.
Bind/..
I. Praalgraf van Willem I, Prins van Oranjc-Nassau . . 5
II. Gedenkteeken van Prins Willem Frederik George . . 12
III.    Gedenksteen van Prins Willem Alexander Erne.it
Casimir................18
IV.    Godenkteeken van Hmjo de Groot........13
-ocr page 4-
BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT
A06000�30523900B
3052 390 0
-ocr page 5-
BESCHRIJVING
VAN DB
Vorstelijke 6ra ft omber)
EN UET
Gedenl^teelgen uan Jugo de Groot
IN DE
J^IEUWE KERK TE DELFT.
■---------—csssc™----------
I.
Praalgraf
van
WILLEM DEN EERSTEN,
Prins van Oranje-Nassau enz.
(1533-1584)
Pe bouw van dit praalgraf is, op last van de Staton-Generaal,
door den beroemden Nederlandschen bouwmeester en beeldhouwer
Hendrik de Keijser (1565—1621) in 1609 begonnen en na 1620 voltooid. \')
Het vorstelyk gedenkteeken in renaissancestijl, dat wegens zijne fraai-
heid de grootste aandacht en bewondering verdient, is geplaatst in het
koor der Kerk. Hot is lang 5,66, breed 4,25 en hoog 7,65 Meter.
De drie tredevormige verhoogingen, waarop de tombe rust, zyn
van Dinantschen steen en te zamen hoog 0,57 M.; de tombe zelf is
van dezelfde steensoort en heeft eene hoogte van 0,66, eene lengte
van 2,52 en eene breedte van 1,03 M. Zy is versierd met gesneden
lijsten en metalen ornamenten, waarop het beeld van den Prins levens-
groot, in vorstelijk gewaad, op eene van zuiver, wit Italiaanse!) mar-
mer kunstig en uitmuntend fraai gewerkte matras rust. Aan de
voeten van het beeld ligt \'s Prinsen houd, die na den dood van zyn
heer niets meer wilde nuttigen en van honger en dorst omkwam.
Het beeld, de matras en de hond zyn uit één stuk vervaardigd.
Rondom do tombe staan 22 kolommen (Dorisch-renaissance) van
zwart Italiaansch geaderd marmer, zonder de piëdestallen 1,80 M.
lang en 0,23 M. dik. De piëdestallen, basementen en kapiteel en
dezer kolommen zyn van wit marmer. De vier zyden der piëdestallen
1) Deze jaartallen geeft de geechledechrijver BOR. Volgena de laatste onderzoehingen echter la de bouw
anno 1010 begonnen en door PIETEB DE KEYSER , zijn omlsten zoon, na zijns vaders dood voltooid.
-ocr page 6-
Ü
bestaan uit platen van geaderd marmer, en de acht groote platen,
geplaatst achter de acht paren zuilen, z\\jn met Dinantschen steen
ingelegd. De ruimten tusschen den kolommen-aanleg bevatten elk
drie nissen van wit Italiaansch marmer; de nissen aan de zydo van
de tombe zijn versierd met zestien metalen wapenschilden in hunne
kleuren, vertoonende de vier kwartieren van \'s Prinsen blazoen, te
weten: Nassau, Stolberg, Hessen, Königstein, welke op zoodanige
wijze geplaatst zijn, dat, van welken kant de tombe ook beschouwd
wordt, men er altijd vier in het oog krijgt. Op de uiterste vier hoeken
van het monument bevinden zich wit-marmeren ronde piëdestallen,
elk versierd met het aangezicht, eener vrouw en festoenen van metaal,
die rusten op oen basement van Dinantschen steen. Op elk dezer
piëdestallen is nog een kleiner geplaatst van gemengd zwart marmer,
waarvan de onderste plint en het bovenste lijstwerk uit Dinantschen
steen vervaardigd zijn. Op ieder dezer vier piëdestallen staat, vóór
eene nis van Dinantschen steen, welke 1,93 M. hoog en 0,72 M. breed
is, een metalen vrouwenbeeld. Deze vrouwenbeelden, uitmuntende
door voortreffelijke bewerking, stellen voor de Gerechtigheid, de
Vrijheid, den Godsdienst en de Dapperheid.
De Gerechtigheid draagt in de rechterhand eene vergulde
weegschaal en houdt de linkerhand in de zijde, terwijl haar blik op
den evenaar der balans gevestigd is. Links van het beeld leest men
het devies: Saevis traxquili.us ix u.vdis (Gerust te midden der woc-
dende baren), voorgesteld door oen ijsvogel in zijn nest en eene rots,
welke door de winden gebeukt wordt, terwijl eene hand met een
schepter uit de wolken verschijnt boven eene opkomende zon: rechts
ziet men de woorden: .Ik maintiendrai (Ik zal handhaven), voorgesteld
door eene geopende hand uit de wolken boven twee gekruiste ankers,
omringd door water en vuurvlammen.
De Vrijheid heeft in de rechterhand een vergulden schepter
en in de linkerhand een vergulden hoed, waarop met groote zwarte
letters staat: Aurea mbebtas (Gulden vrijheid); tor linkerzijde leest
men de woorden: Je maintiendrai piétk et justice (U: zal godsdienst
en gerechtigheid handhaven), voorgesteld door eene hand uit de wolken,
houdende eene weegschaal boven een brandend altaar; aan de rech-
terzijde bevindt zich de spreuk: Te vindice ti-ta libehtas (Wanneer
-ocr page 7-
r
gij wreker zijt, is de vrijheid veilig), voorgesteld door een geopend
boek, liggende op eenige bladen perkament, waaraan zeven zegels
hangen, terwyl in gouden Hebreeuwsche karakters de naam Jaiiveh
in de wolken staat geschreven.
Do Godsdienst houdt in do rechterhand een opengeslagen boek,
waarin zjj met aandacht schijnt to lezen; de linkerhand omklemt een
verguld tompoltjo, dat met den onderkant op de dij van haar Imker-
been rust, waarmede het beeld op een vierkanten zwarten steen staat,
versierd met den naam Christus in vergulde letters. Dit beeld heeft
aan weerskanten dezelfde motto\'s en zinnebeelden als dat der Vrijheid.
De Dapperheid of Kbaoht draagt tot een helm of schouder-
bedekking de huid van een leeuw. Daar de leeuw aan kracht ook
voorzichtigheid paart, zoo stolt deze vrouwenfiguur tevens de Vooh-
ztcHTiGHEiD of het Beleid voor. Dapperheid en kracht zonder voor-
zichtigheid of beleid komen woleons door te grooten ijver ten val.
Om dit aan to duiden heeft zij in de rechterhand een dorentakje.
De linkerhand houdt zij in de zijdo. Aan weerszijden van het heeld
vindt men dezelfde spreuken en zinnebeelden als bn\' de gepersoni-
fleerde Gerechtigheid.
De motto\'s en allegorieën van den Zwijger zijn in acht vier-
kanto platen van wit marmer, geplaatst boven ieder vrouwenbeeld
aan weerskanten van het hoofd, zeer kunstig uitgehouwen. Do
onderdeden van do kroonlyst boven deze platen, de kroonlijst zelve
en de staande randen van het lijstwerk zijn van wit, enkele profillen
van het lijstwerk van zwart geaderd marmer. Boven de beelden
bevinden zich, tusschen zwart en wit marmer, vier platen van
Dinantschen steen. Op eik dezer platen staan vier doodshoofden van
wit marmer, omringd door metalen ornamenten; op die doodskoppen
rust een vierzijdige obelisk van zwart marmer, 2,69 M. hoog en aan
den voet 0,36 M. dik; op den top dezer vier obelisken zijn met blad-
goud vergulde koperen ballen aangebracht, van 0,19 M. in omtrek en
voorzien van eeno spitse punt. Boven de zuilen verheffen zich zeven
witmarmeren doorbroken boogvormige frontons met metalen oma-
menten versierd. Op elke langszijde van het monument boven de
middelste kolom ziet men eene met snijwerk omgevene nis met
schoon ornamentwerk en op ieder kapiteel zit eeno schreiende kinder-
-ocr page 8-
8
figuur van metaal met eene brandende toorts in elke hand. Tusschen
de vier obelisken bevindt zich eene sierlijke en ronde wit-marmeren
koepelvormige afdekking; midden op deze afdekking bevinden zich
wit-marmeren voetstukken. Op elk dezer voetstukken staat een
metalen kinderboek!, wijzende met den vinger op eeno plaat van
zwarten Dinantschcn steen, hoog 1 M. en breed 1 M., rondom met
koper ornament werk versierd en pronkende aan beide zijden van
boven met een gevleugeld weenend kinderkopje van metaal. Op dien
steen leest men aan beide kanten liet navolgende Latijnsche graf-
schrift, hetgeen op last van de Staten-Gonenial, tor eero van den
grooten Oranje-vorst, daarin met vergulde letteren is gegrift:
D. O. M.
ET
AETEUNAE MEMORIAE
GÜLIELMI NASSOVII,
Si.tkemi Arausionensium Prikcipis
Patris Patrjae,
QL\'I BeLGII FORTUNIS
suas post ifabuit et suorum :
Validissimos exercitus aere plubimum frivato
bis conscripsit, bis 1xduxit
ORD1NUM AUSP1CIISJ HlSI\'AXIAE TyRANXIÜËM
profulit: verae Rki.icionis
IT1.ÏTM, AVITAS PaTRIAK l.KUES
REV0CAV1T, RESTITU1T:
1FSAM DEXIQUE L1BEKTATK.Y1
TANTUM XOX ASSERTAM
MAURITIO PRINCIPI
PaTERNAE VIKÏUTIS IIEKEDJ rlLIO
STAML1ENUAM RELIQUIT;
Hekois vere rn, prudextis, ixvicti:
QUEM
PltlLIPPÜS IT. HlSPAX. REX
ILLE KUROI\'AE TIMOR TI MUIT
XOX DOMUIT, XOX ÏEKRUIT,
SEB EMl\'TO PERCUSSORE FRAUDE XEFAXDA
SISTULIT.
FOEDERAT. ÖELG. PrOVINC.
PEREXXI MERITOR. MOXUM.
P. C. C.
-ocr page 9-
o
De Nederlandsche vertaling dezer regels luidt:
Ter eere van den Almaohïioen God en tot eeuwige gedachtenisse aan
Willem van Nassau, Prins van Oranje, den Vader des Vaderlands,
die het welvaren der Nederlanden hooger stelde dan zijn eigen belang
vn dat der zijnen; die tweemaal, voor liet grootste gedeelte op eigen
kosten,, machtige legers verzamelde en ze tweemaal in \'t veld bracht onder
het opperbevel der .Steden; die Spanjc\'s dwingelandij afwendde; den
waren godsdienst en de oude wetten terugriep en herstelde; die ten slotte
de nagenoeg verzekerde vrijheid aan Prins Maueits, zijn zoon en er [ge-
naam van de deugden zijns vaders achterliet om haar te bevestigen; den
waarlijk vromen, beleidvollen en ouoverwiunelijken held, dien Philips II.
koning van .Spanje, die schrik van Europa, duchtte, doch hem noch
tenonderbrengen noch vrees kon aanjagen. maar met snood verraad
door de hand van een gehuurdeu moordenaar ten val bracht, hebben de
Vereenigde Nederlandsche Gewesten dit tot een eeuwig gedvnkteeken zijner
verdiensten doen oprichten.
Aan het hoofdeneinde van hot liggende marnieren beeld van
den Prins, op den verhoogden vloer, waar de tombo op staat, zit het
welgelijkend beeld van den Prins, van metaal vervaardigd, in volle
wapenrusting, levensgroot, met het zwaard, de sjerp en den bevel-
hebborastaf, met ongedekten hoofde, op een zeer kunstig bewerkten
zetel, rustenden op vier gebogen voeten; deze zetel staat nog twee
treden (uit Dinautschen steen gehouwen) hooger dan de verhoogde
vloer; het kussen met vier kwasten, waarop de Prins zit, benevens
de met fraaie pluimen versierde helm, welke op de tweede trede vóór
\'s Prinsen voeten staat, zijn beide van gegoten metaal.
Achter de voeten van hot liggende beeld verheft zich eene
Faam met uitgespreide vleugels, 1,70 M. hoog, van metaal, rustende
alleen met de teenen van den linkervoet op vier metalen masken,
voorstellende de vier winden; deze faam blaast op eene bazuin, die
zij in de eene hand houdt, terwijl zij in de andere mede eene bazuin
heeft. Dit laatste beeld wordt voor het grootste kunststuk van het
geheele werk gehouden. \')
1) Deze Faam weegt niet minder dan 2000 K.G. Door het herhaaldelijk omvallen van het beeld tijdens den
bouw van hot monument, veroorzaakt door zijn moeilijken en kunstlgen stand , heett het praalgraf nog eenlge
duizenden guldens meer gekost dan de 128000 ■ voor dien tijd een zeer aanzienlijk bedrag ■ waarvoor het wat
aanbesteed.
-ocr page 10-
10
Boven het zittende beeld van den Prins is het volle wapen
van Oranje->*assau geplaatst, gedekt met drie helmen, van welke de
middelste is versierd met eene vorstelijke kroon, tot helmtueken twee
gouden hertshorens hebbende.
Do grafkelders, welke onder deze tombe zijn, bevatten de
stoffelijke overblijfselen van de volgende Vorsten en Vorstinnen uit
het huis van Oranje-Xassau:
Overleden.
Bijgezet.
1.
Prins Willem I.......10 Juli 1584.
Louisa de Colligny, gemalin van
Prins Willem I......
1020.
1625.
24 Mei 1621.
26 Sept. 1625.
18 Aug. 1630.
9 Oct.
Prins Ma/trits........23 Apri
Elisabeth, dochter van Prins Fre-
derik Hendrik.......
4 Aug.
29 Dec.
1630.
1639.
Hendrik Lodewijk, zoon van Prins
Frederik Hendrik.....
Elisabeth, echtgenoote van Huiri
de la Tour d\' Auvergne, Hertog
van Bouillon.......17 Mei 1642.
Prins Frederik Hendrik .... 14 Maart 1647.
17 Juni
10 Mei
1642.
1647.
Catharina Belgica, dochter van
Prins Willem 1......12 April
Prins Willem II.......6 Nov.
1648.
1650.
5 Mei 1648.
8 Maart 1651.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Amalia van Solms, gemalin van
Prins Frederik Hendrik ... 8 Aug. 1675. 21 Dec. 1675
Eerstgeboren dochter van Prins
Willem ]V........19
Dec.
Oct.
Jan.
1736.
1751.
1759.
22  Dec. 1736.
4 Febr. 1752.
23 Febr. 1759.
1 Juni 1762.
24  Oct, 1767.
28 Maart 1769.
3 Juli 1896.
Prins Willem IV......22
Anna, gemalin van Prins Willem IV 12
Georg Willem Behjicus, oudste
zoon van Carel Christiaan, Vorst
van Nassau- WeUburg .... 27 Mei 1762.
pen doodgeboren kind van don
Vorst van Nassau- WeïUnmj. . 15 Oct. 1767.
Eerstgeboren zoon van Prins
Willem V........23 Maart 1769.
Willem Frederik George, zoon van
Prins Willem V......6 Jan. 1799.
15.
16.
17.
-ocr page 11-
lt
Frederica Loniaa Wilhelmina, ge-
malin van don Erfprins van
Briinsicijk— Wolftnbidtel . . .
Frederika Sophia Wilhelmina, ge-
malin van Prins Willem V . .
Willem Alexander\' Ernest Casimir,
zoon van Koning Willem 11 .
Willem Frederik Nicolaas Karet,
oudste zoon van Prins Willem
Frederik Karel......
Frederica Louisa Wilhelmina, ge-
malin van Koning Willem I .
Koning Willem I......
Willem Frederik Nicolaas Albert,
zoon van Prins Willem Frederik
Karel..........
Willem Alexander Frederik Con-
stantyjn Nikolacts Middel, zoon
van Koning Willem II . . .
Koning Willem JI......
Willem FrederikMaurits Alexander
Hendrik Karel, oudste zoon van
Koning Willem III.....
Anna Paidowna, gemalin van
Koning Willem, II.....
Louisa, A uguüta WilhelminaAmalia,
gemalin van Prins Willem Fre-
derik Karel........
Amalia Maria da Gloria Angusta,
gemalin van Prins Willem Fre-
der ik Hendrik.......
Sophia Frederica Mathilda, eerste
gemalin van Koning Willem IIJ
Willem Frederik Hendrik, zoon
van Koning Willem II . . .
Willem Nicolaas Alexander Fre-
derik Carel Hendrik, zoon van
Koning Willem lil.....
Willem Frederik Karel. zoon van
Koning Willem I.....
Willem Alexander Karel Hendrik
Frederik, zoon van Koning
Willem III........
Koning Willem III......
Overleden.          Bijgezet.
15 Oct. 1819.    126 Oct, 1819.
9 Juni 1820.    27 Nov. 1822.
2-2 Oct. 1822.    10 Mei 184H.
1 Nov. 1834.     5 Nov. 1834.
12 Oct. 1837.    2(i Oct. 1837.
12 Doe. 18-43.      2 .lan. 1814.
23 Jan. 1840.    28 Jan. 1846.
20  Febr. 1848.    21 April 1848.
17 Maart 1849.      4 April 1849.
4 Juni 1850.    10 Juni 1850.
1 Maart 1865.    17 Maart 1865.
ü Doe 1870.    21 Dec. 1S70.
1 Mei 1872.    17 Mei 1872.
3 Juni 1877.    20 Juni 1877.
14 Jan. 1879.    25 Jan. 1879.
11 Juni 1S79.    20 Juni 1879.
8 Sept. 1881.    23 Kopt. 1881.
21   Juni 1884.    17 Juli 1884.
23 Nov. 189ii.     4 Dec. 1890.
-ocr page 12-
12
II.
Gedenkteeken
van
WILLEM FREDERIK GEORGE,
zoon van Prins Willem V.
Dit gedenkteeken bevindt zich aan de Oostzijde van het praal-
graf van Willem den Zwijger. Het werd vervaardigd in de jaren
1806 — 1808 door den wereldberoemden Italiaanschen beeldhouwer
Canova (1757 — 1822) tot oom grafmonument voor Willem Frederik
George, zoon van Prins Willem V, die in 1799 te Padna overleed en
aldaar don 8sten Januari in het klooster dei\' Eremitani begraven
word. In het jaar 189(5 is hot stoffelijk overschot en het gedenk-
toeken van don prins, die bestemd scl.....n om de glorie te doen her-
leven dor grooto mannen van zijn luisterrijk geslacht, naar Delft
overgebracht.
Het monument, geplaatst op eeuige hoogte boven den grond
tegen den kerkmuur, is aan den onderkant breed 1,34 M., terwijl do
hoogte ongeveer het dubbele hiervan bedraagt. Het melkwit Carrarisch
marmer, waaruit het geheel is vervaardigd, komt schoon uit tegen
den steenrooden achtergrond, op den kerkwand aan gel tracht.
h\\ hoog relief uitgebeiteld zien wij rechts eene jonge vrouw,
Grieksch naar vorm en kleed, gezeten op een laag stoeltje of tabou-
ret, rustende op vier pooten. Deze figuur zit voorover gebogen te
treuren. De rechterhand houdt zij onder liet hoofd, terwijl de linker-
arm in don schoot ligt. Haar linkervoet rust op een voetenbankje.
Boven haar hoofd is hot woord PIETAS (Piëteit) gegrift. Vóór haar
staat een kraanvogel, als een zinnebeeld van moederlijke gehechtheid.
Men herinnert zich, dat de kraan reeds bij de Grieken een heilige
vogel was, omdat bij zijnen jongen zulk eene groote, opofferende
liefde betoont. De bedroefde vrouwenfiguur stelt, voor het Vaderland
in rouw, dat eene van hare voor altijd verloren illusien betreurt.
Links boven het hoofd der vrouw hangt aan een nagel een
zwaard en rond schild als tropee voor den Prins, die zich, o. a. in
het beleg van Kehl (1797), als krijgsman onderscheiden had. Tot
randschrift hoeft het schild de wooiden FRID. WILLELMO D\' ORAjS\'GE.
-ocr page 13-
1 :
Midden in hot goomamontoordo fronton bevindt zich eon lauwerkrans
mot naar links en rechts uitwapperende linten. Het geheel is door
meesterlijke uitvoering en reinen eenvoud treffend schoon.
IJL
Gedknkstkkn
van
WILLEM ALEXAKDER ER.NEST CASIMIR,
zoon van Koning Willem II.
Op eenigen afstand links van Canova\'s kunstgewrocht is togen
don kerkmuur bevestigd een piedestalvormige zwart gopolüste natuur-
steen, met een smalion rand van ongepoljjsten hardsteen afgezet.
In hot middelvlak van de enkele Motors lange zerk lezen wij in
goudon letters het volgende opschrift:
Wj llem,
Al.EXAXDEK, ErXEST, CasIMIR,
ZOON
vax HrxxE Kox : & Hare Keiz :
Hoogiiedex
DEX l\'RIXS EN PU 1\'RtNSK.S
vax Oranje.
geboren dex 21 mei ,
overleden dex 22 octobeb
1822.
IV.
Gedenkteekek
van
lll\'GO DE GROOT.
Dit eenvoudige on sierlijke monument ter ooro van don groo-
ton staatsman is door den bekwamen Delftsohen beeldhouwer H. van
Zwoll vervaardigd. Jlet bevindt zieh in het koor der Kerk aan de
Noordzijde van het vorstelijk praalgraf. Het is geplaatst op eeno
verhevenheid van drie treden bestaande uit zwart gepoujsten bard-
steen; de bovensto trede, waarop hot monument rust, is met wit mar-
mer ingelegd; het gedenkteekon zelf is geheel vervaardigd uit hardsteen
on bestaat uit oen voetstuk, waarop twee pilasters, van onderen met
-ocr page 14-
L4
wit marmer ingelegd, verrijzen. Boven die pilasters is oen frontis-
pico, waarin een wit-marmeren, zeer kunstig uitgehouwen, omlauwerd
doodshoofd rust op twee kruiselings gelogde bazuinen en cyprestakken.
Tegen cien muur boven liet fronton staat eene wit-marmeren vaas.
In liet midden, tusschen de pilasters, bevindt zich oene nis niet
caissons versierd. In de nis verheft zich eene pyramide, van zwart
gepolijst"ii Nainciiselien steen on niet een wit-marmeren kleed oni-
liangen. Vóór die pyramide is geplaatst de luiste van De Groot, met
eene daarbij staande schreiende kinderfiguur, die eeno omgekeerde
fakkel in de linkerhand houdt on met den linkerarm op oene urn
rust, die met eene cypressen-krans getooid is. Do rechterhand omklemt
het wapenschild van den beroemden Grotius. Verder treft men links
van do buste nog andere zinnebeelden aan, zooals een hoek, schrijf-
bladen enz. Daaronder is op een witten steen met zwarte letters
een Latijnsch grafschrift in verzen gegrift, hetwelk vervaardigd werd
door den geleerden Nederlander Pieter Barman of Petrus Burmamius
Secundus (1713- 1778), dat aldus luidt:
HUGOXI GltOTlO
Sackum.
Pkodigium Eubopae, noen Stüpok unicl\'s oubis,
Natukae aügustum se superaxtk opus,
InGKNII COELESTIS Al\'EX, V1RTIÏ1S I.MAGO,
Celsius humana conihtioxe Decus,
ClII I\'EI\'EIUT LlBA.NI LF.CTAS OE VERTICE CETlllOS
Deeensus vebae beligionis hoxou,
QUEM LAURU MaVORS, PaLLAS DECORAVIT OLIVA,
QlJUM BELLO ET PACI PUBLICA JURA DABEI J
QlIEM TllAMESIS BATAVAE MlBACLUJI ET SEQUAXA TEIUIAE
VlDIT, El\' ADSEB.V1T SuEXOXIS AULA S1BIJ
GROTIUS II1C S1TUS EST. TüMULO D1SCEUITE, QUOS KOK
MUSARUM ET 1\'ATBIAE FERVIDUS UBIT AMOK.
De dichterlijke vertaling van deze Latijnsohe verzen, vervaar-
digd door den verdienstelijken Nederlandschen letterkundige on dichter
P. (i. Wilaat Geysbeek (1774-1833), luidt als volgt:
Gewijd aan Hüoo de Geoot.
Het Wonder van Europa, ah wijze al d\' aard ten zegen;
\'t Gewrocht, waarin natuur zich zelf Veredeld heeft;
7 Vernuft, als beeld der deugd, lot \'s hemels lop gestegen;
-ocr page 15-
15
H Sieraad, dat \'smenschen stand zeer verr\' te boven streeft;
Dien de achtbre Godsdienst als verdediger waardeerde,
En cedren toereikte op den Libanon gehaald;
Dien Mars met laaren, met olijven Pallas eerde,
Toen hij het regt van vrede en oorlog had bepaald;
In wien de Stilte en Theems het wonder der Bataven
Aanschouwen, \'t hof ten dienst van Zwedens rijksvorstin.
Ontwijk dit lijkgesteent\': de groot ligt hier begraven,
Gij die niet gloeit van zucht naar kunde en vrijheidsmin.
Het gedenkstuk is met een fraai ijzeren hek omgeven.
Hugo de Groot, gesproton uit een oud on aanzienlijk geslacht,
wiens vader en grootvader onder de geleerde mannen van hunnen
tijd werden genoemd, werd geboren te Delft den lOden April 1")8I5
en overleed te Rostock den 2Ssten Augustus 1645. De Groot was een
buitengewoon schrander staatsman en tevens een diepzinnig geleerde.
Hn\' werd door zijne tijdgenooten als een wonder van menschelijk
vernuft geëerbiedigd. Hij was oen godgeleerde, humanist, wijsgeer,
dichter, geschiedkundige en bovenal een rechtsgeleerde van byzondere
bekwaamheid. Zjjn hoofdwerk „De jure belli ac pacis" („Over het
recht des oorlogs en dos vredes") gold langen tijd als de codex van
het volkenrecht. In zjjn „De mare libero" („Over do vrije zee") ver-
dedigdo hjj de vrn\'heid van den Nederlandschen handel op Oost-Indië.
- Het praalgraf is door zjjne familie in het jaar 1781 opgericht
en sedert 1886 pronkt de Oroote Markt te Delft met zijn standbeold,
waarop do welsprekende naam Huoo Gkotiüs (in gouden letters)
zonder meer, de herinnering verlevendigt aan een man. zooals slechts
zelden onder de menschen geboren wordt.