î I

L. oet.

OESCHENK

Van

■fïSWs^

^ 7 V f

^

...........

-----------■.yt^\'-

- U > ^V «--iä if\'

ff" ^ : ^

^ VS

r a.?"

f

. s /

I\'

■ -fr

V V

\\ DIS PUT ATI O JÜRIDICA

JÜSTITI A ET JURE

Ad tit. I. & 2. lib. I. Inftit.

PRIMA.
Q^ r ^ M

F. D. O. M.

Sub Praesidio

Viri ckrifimii
D. PAULI VOET, Jüris in Illuftri

Academie Ultrajedina ProfelToris ordinari;.

Puhlice ventiUndAm profonit.

LAMBERTUS ©koen, Bufco-Ducenfis.

ij^d diem 17. luntj» hork Ihco^hcJhlitis.

UL traject I>
Ex Officina Johannis a Waefberge,

M. D. c. Lm V,

Qlarifimis^ DoBiJJlmifque Vtris ;

D. PAULO VOET,Jims in Acade:
miâ Ultraje£i:inâ Profeflbri ordinario^, Ami-
tinomeo & Praefidi honorando.

D. DANIELI BERCKRINGER,
L. A. M. Philofophiae pradicae, atque e-
loquentise in alma Academia ültrajedina
Profeffori ordinario.

D. DANIELI VOET, L. A. M.
Med. & Phil Dodori, Logices & Meta-
phyfices in eàdem Academia Profeffori
Ïubtiliffimo. \\

Traceptorihus mets, de me,fiudiifquemets o^
ftme mer kis, ^ indies meyentibus,

Hoe Exercitium

In grati mimi (n^^cLyiS^a.
facmmfacio
LAMBERTUS <ÏROE N,

DISPUTATI O JÜRIDICÄ

^ J> E

fU STITIA ET JURE,

Ad tit. I. & 1. lib. iTlnftit.
PRIM A.

THESIS. I.

Ompendium Civilis fcientiae in Inftitu-
tionibus traditurus Imperator,ab ejufdem
fontibus atque rivulis juremerito ordi-
turrpraemifia juftitiae atque juris f quae
Philofopho praaico materia debetur) ex-
plicatione. Ut enim non probe Ipécierum
natura citra Generis cognitionem pèrci-
pîtur, itaiiec rite jura civilia percurruntur, nifî quaedamge-
neralia, è quibus ea vel ut hypothefes ad thefes,vel ut deter-
minationes Ipeciales ad axiomatafluunt,prf cognita fuerint.
Argum, S.Z. inß, juH. & jur. Ruhr, atque I. i.D. Rebm cred. Uen-
ricm Eraäonvetußijfmiis leg. &confuet, Anglican, Scyiporh i. c,
2,^.6, Amef.caf.confc.lib.\'y.c. i.n. iz. IX.

II.

Etcumquas Juftitiae atque juris rationem fpêûant, ut
funt juris civilis fundamentai;PxiUâdeducantur difciplina,
cui jus noftrum fubjicitur. Braä. loc, cit. mmikù.umQÛ,o~
nines in^g dilEcuItates, in quibus de natural! jure, deque fe-
cundum hoc licito aut illicito, dtfquiritur, nonnifi ex Phi-
lofophiae praflicse principiis, id eft, ex ipfo jure naturali elfe
decidendas. Adeo ut hie de fa<ao plerique impingant, qui
probaturi haec aut ilia juris effe naturse, viri prudentis re-
iponfa è juris corpore depromunt. Contra rationem z,
Infi. jur. mt. Gm. civil, junä. /.i.D. leg. Non equidem nego

A a etiam

etïàm ratioties natuïales legibus civilibuscojtîtiiieri, non ta-
rnen eae rationes taies funt, quia vimim prudentum confultal, i»
P. leg. fed quia in civitatem receptœ funt &adniiir3e,§, i.l\'^»\'/!
Itpopulus §, i. verf, Sic mmyin^l. jur.nat.gem. eïvU,

III.

Multo itaque minus,quas de jure naturali difputamur,de-
queKcito & illicito, honefto & inhonefto, opinioneautau-
öoritate hominum jfunt difcernenda, verum principiis pra-
öicis immutabilibus, Argum.l. j.D.Paél. leg. AquiU

Lyclam. membran.Ly. eclog. 30, Nequeenim quodconfuetu-
dme & more forte hujus aut illiusgentis receptum eft, fta-
tim \'} us eft. Nequ e in arbitrio cuj ufvis erk pofitum , difcer-
nere quid fibi liceat aut non, multo minus, ut à nreâ aut tuâ
Htilitate omne jus naturale fît menfürandum, z. jurUf,

11. inß.jur. nat.gem. civ. Com.Comment, jur. civil, lib. i.c,
1. «. 3. Befold, ad tit. D. de juß. & jur. n. 2. Baccbov, ad Inßit,
jur, nat, Gent. civU, S. 2. Diff. Arch\'dai^apudLaèrt. l.z.Hob,
part. uc.i^p. ij. Secutus Thrafimachum HlumPlatonis,
qui id jus elfe putabat, qùod potentiori effet utile.

IV.

Minime etiam quid lidtum aut illicitum, ex fine fubor-
dinato, fui fcilicetipfîus confervatione eft dijudicandum.
Verum ex methodo prœfcriptâ in Je jufi.é" jm.Sic ut
qui aliter hic ftatuunt, in peum, inrempublicam, injurios
exifterefîc dicendum, DiffentitHo^^. trM, i.decive, c, i. p,

V.

Ne vero Imperator in methodo peccaffe videatur, in
&sâ rubricâm, I, Infik. Juftitiani juriproponit. Idquenon
Ijne ratione. Praeftantiffima quippe virtutum, & ad quam
veluti fcopum coliimat Jurisconfultus eftipfa juftitia. Qu£e
ut Jurlsprudentif finis,, fecundum analyticag difpofîtionis
régulas, priore loco erat collocanda. cujac. parat, D. de juß.
& jur. Ljclam. mmbrjïb, 7, eclog. 3 p.

VI.

V I,

Neque tarnen hîn<î «eceffariâ éonfeqiientîâ inferri velim,
fus à juftitia derivari. Etfi enim à.jure originem duceret ju-
ftitia, fortior tamen effet ratiathefî fuperiori propofita,ut le-
cuntiufti eain ordirie doârinç juri juftitia effet anteponenda.
Sratuo nihiiominus cum Ulpiano,femotâ Grammaticorum
curiofitate »qui octilos daudunt ad fapientif lucem, jus à ju-
ftitia fuiffêappellatum. Li.fnprimp.D.Jufi.&jur, Diffent.
DoneUi,comment, 4,. wutmfer,nucl.jur,merv. l, ivw» i, Befold*
delib. jur. & commenta- inpandeä, l, i. tit, i,

y ï I.

Neque tamen jiiftitiaminldeâ,velut deam concip\'-^wijUt
inde jiTN^ veluti à prima causa deducatur : v^rum ut habitiitn
defîgnat^raôicum. Ipfum vero jus, non pro ejufdem obje-
ÖOjied prô juris arteaccipiendum effe cenfeo. vb-^«»/. L i. D.
jufl. &jur. & argum. rubric. init, §. i .-Infiit, eod, Difl. Hottoman.
lnß,H, Doneil. mrmfer, Befold. loc. dt,

V I I Ir

-Jöftitiae quod Ipeftat définitionem à Tiiboftiano pfopofî-
tâminit. ïnü. f. eam, fî commodam interpretationem ad-
hibereliceatjirejiciendam non effe,verum genere & differen-
tia conftare.defendicommode poteft. Diffent. Amef.Cafmm
eonfc^lïb. j-. f. 2, -

An vero éa de Juftitia humanâ, an potius de divinâ fît ac-
cipienda, multum. ambigitur ? Veriorem eam puto fen^
teutiam, qu£Bpriorem tenet partem per ïsToK^.óp.mwir.Ra-
tiones lunt, & quia talis nobis traditur juftitias definitio, qui
jfcopuseft, &finis Jurisconfulti; quemque fi nohomnes fai-
rem nonnulliaffequentur, utfecundum juris praecepta vi-
tam dirigant. Et quia Imperatori fuit propofirum, mores
hominum in hac civili focietate ad Reipublicg dirigere tran-
quillitatem. mrmfer.loc. ät.Donel. comment, i.e. i.Mynßng,
Bacchov. h, Diffent. Bottom, Erafm^UngepaurrA mmj,cit,exer,

A3 X.

X.

Nec mînor contentio an ea de fuftîtia in abftraào, an in
concreto fit accipienda? Pofterior mihifententiavidetur effe
verior. Et quiadefinitur juftitiae habitus, quem inaliquo
fubjeâo effe oportet fecuiidum ejufdem fubjeâ:i canditio-
nem. Et quia licet vir juftus quandoque aberret, non ta-
rnen définit animum habere propenfum , tribuendicuique
conftant er, quod fuum eft. iw mit, Infi, h, Novell, f. r. 5.8. Si
vero fujceperit, Diff. Coraf, in 1.1 o. D. juH. & jur. Broncbwft. E-
nmtioph.cent. x.Aßert. z» mimfer, comr, ^.lib, i.tit,i,BefoM^
adl.io.D.jufl.&jur,

X I. ■

Qu«que maxime inter interprétés agitata eft contro»
Verfia, an definiatur juftitia univerfalis , an vero particu-
laris? Prioremfententiamutverifîmilioremampleâor. Et
quia qug definitur juftitia compleaitur tria juris prç cepta.Et
quia omnes leges, quae in corpore juris traduntur, ad earn,
ut finemreferri debent. Et quLaea virtutum appellatur pr$-
ftantiffinja, ■quad juftitiae particular! applicari, non poteft,
No^fß, ép. Diffent. wefemb.parat.h: wurmfer. l. i. nt.i,contr.
4. Befold. ad /. 10. J),jttft^&jur. Zoef. h. uti & D. tit. eod.

X I 1.

Neqüetamenperjuftitiam univerfalem earn intelligo,
quae Scholafticis etiam diciturlegalis, feu publica, Lf/. </e
jufl.& jur.\'C.i. Verum, quç notât reÖiitudineni omnium
noftrarum afltionum, in quantum eœ legi funt conformât^,
fecundum quam Deo, patrif, mihimet ipfi, proximo tribuo,
quod eft fingulorum. Argum. /. 2. 3, Ji.juü. & jur, Diff. theß
praced. citati\'

X I I I.

Poft examinatam juftitise defcriptionem, ad juris, id eft,
jurifprudentiae naturam\'tranfeunt interprétés, & mirum
in modum in ea explicaada fefe vexant, fie ut in multis nu-
gentur potius, quam utilia traâ:eiit. Quia tarnen ita facere
confueverunc fequar^ & ego communem morem , ibique
fubtilitates qusrani,ubinullaB funr.Iii primis fefe offert de-

cifio

clfio illîus quâeftîonis. Anne Juris ars à jlurisprudentia fîta-
liquid diverfum? id mihi non videtur. Cum enim jurispru-
de\'ntia dicatur fcientia, lariffima, uti idinterpretantur, figni-
ficadone, fîcque fcientia cum arte confundatur. Deeodem
habitu-in L i, D.jufi, & jur, & S. i . mû. eod, loquutos fuiife
Jiïfisconfultos, probabiliter defendipoteft. Etlicet diftin-
âiaedefinitioneslocis citatis traditç videantur, eas tarnen re
ipfa ton venire, tenendum eft. Diflent. plerique. Bocer.claff.i,
dijp.i.îhefA. Bacchov* vd Treutler.diJpA, thef z.La. BefoldMU
10. D.juß*&jur* mmfer, contr. <5. /. i. tit, i,

XIV.

Neque placet,licetargutafatis diftinâio,quam habet Lyd. \'
Membran, lib, 7.Mog.i^, i. acfi jurisprudentia fit contem-
plativa, jus veropradicon. Potius fie ftatuo, jurispruden-
tiam, quf mihi à ;ure diftin<fta non eft, fcientiam efte praâ:i-
cam ,adeoqueearum rerum certam cognitionem, quae ut ad
ufum applicari poffunt, ita etiam funt applicandae. Neque
haec ablôna funt dicenda,cum ab Ulpiano praxis & Theoria
in una difciplina conjungantur. Probat enim nos efte juris
fa(ferdotes , quiajuftitiam eolimus, quQd prafticumeft; nos
as^ui boniqî notitiam profiteri, quod Theoricum eft,Cum-
què hf c duo arte juris comple<aatur, fit manifeftum, quot-
quot hic inter jus & jurisprudentiam adeo anxie diftingu-
unr, ab Ulpiano diflentire. /. i. in init* J),jufi, &jnre,

XV.

Unde amplius confequitur, praeter rationem à nonnuliis
Jurisprudentiam in Theoricam & Prafticam divifam efte.
Tota Theorica eft, quia totius juris notitiam profitemur,
Tota itidem Praâica eft,quia fecundum pmnes leges nos vi-
vere,& juftitiam,quoad omnia membra colerç oportet.
hi.D.jufi,&jur, Diftènt, Befold. adl, 10. jy. juß.&jur,

XV y - • ^
Colligituramplius exantediâ:is,iurîsprudentiam in arteni
redigi polTej quod ita accipe j materiam omnern incorpore
Juris contentam, ad certam methodum poffé reyocari, Ne-

^ que

q.ue enim ipfum jus, aut /urispyudentia,qu£!f difdplina eft,in
ai tem, id eft, difcipiinani amplitis eft redigenda. I. i , j) : jaß.
ér jure. Et ratio eft, quiaonine cognofcibile per fe ad ordi-
nem poteft rcvocari. Accedit & altera, quia diftintSa in
jure datur materia, diftindusconfiderandi modus, prindpia
cerca, certje caufç, fie ut nihil eofum defideretur, quae ad ar-
tem conftituendam requiruntur, DilT. Cofial, inFarerçr, n^
XV I L

Etiamhinccolligitur, eamabaliisdiftinftam effedifd-
plinis, neque ulla ex parte cum divina prudentia (licet remm
d\'mnaruminQjus deffiatmentio) éfle confundendam.x^c/rf;».
memkM*y.M.i^,Befild.PrdicognMP,m,dejuft.&jur,l,i.q.z.

X y I I I. .

Non tamea ex appqfitis in defiVerbis mum divmarum^çrQ"
be colligicur bonum jfurisconfultum neminem efTepofTe,
qui malus fit Chriftianus. Uti cenfet Timm Faberdi^, infi. r.
Thef.^y, Uti &hinc perquam inepte ab Antonio leaho jurispr,
Fapin. prhic. i. \'diat. i. coUigitur, haerecicum, fuo fenfu, bo-
num Jurisconful tum non Befold. ad L i o.D.iufi.é" jure.

X I X.

Neç firmior eft eorum colleaio, qui hinc inferri volunt,
Jurisprudentiam efie omnium difciplinarum maximam.5^-
bio ad inftit. h. Neque obft. /. i. proindeD. Extraord, Cognit,
Cujus farinée funt & fequentes illationes : Juris ProfelTores
non minus mèreri ôportere quam facerdotes, qui praedi-
cent. Profeflbrum juris violatores non minus incidere in
crimen] publicum fâcrilegîi, quam fi quis facerdoti rnanus
înferar. Andrea^ de ifernia, Baldus, Zaßm, aliiqae apud Bebionem
citati. . . XX.

Id tamen coronidis loco defendî poteft, Jurifconfultos
Medicis,multis nominib^ elfe prçferendos. Argmd*
D.jufl.& jurXi.î*xf*D. orig.jur.l.i4,.Cod. Advoc. äiperf.judi- \'
(ior. Con^ntïtBeig.part.i.q. 16. Chajf.eatalog. Glor.mUndpart.
T o.confid^.p\'anielOtto de jure publ. c.i^. Befold. trad;,jure Acad,
Diffentit.X^aw Anàm Cmnkr. Et ab Heigio cit. Angel, Thius,
Jacob, SéàreU. DISPÜ-