KIEUW NEDERLANDSCH-MALEI8CH
WOORDENBOEK.

X, 4 O . /(ff;

NIEUW NEDERLANDSCH-MALEISCH

Tweede vermeerderde en verbeterde druk.

Fonds ten behoeve van

Indologische Studi�n aan

de Rijks Universiteit

BOEKHANDEL EX DRUKKERIJ

LEIDEN. � 1901.

BOEKDR�KKERIJ VOOrlll\'l\'11 E. J. BRILL � LEIDEN.

Daar Je eerste oplage vau het Nieuw Nederlandsch-Maleisch
Woordenboek uitverkocht is, werd een tweede druk noodzakelijk.
Deze verschijnt in een eeuigszius andereu vorm. Het formaat
is kleiner eu het papier dunner dau dat van de eerste uitgave.
Dit is geschied, opdat het werk meer geschikt zou zijn, om
in den zak te worden meegenomen, zoodat men het onder
alle omstandigheden raadplegen kan. De inhoud is er echter
niet op vermiuderd. Wel is er zooveel mogelijk alles uit ver-
wijderd, wat veilig kon worden gemist, maar daarentegen is
het vermeerderd met al de aanteekeniugen, die ik gedurende
een reeks van jaren op de eerste uitgave gemaakt had. In deze
uitgave heb ik de namen der Handschriften enz. niet genoemd,
waaruit mijne citaten zijn genomen. Men kan die vinden in
mijn Nieuw Mal. Ned. Woordenboek met Arab. karakter, en,
aangezien zij alleen voor studeerenden vau belang zijn, is dit
voldoende. Een nauwgezet beoefeuaar van de taal zal toch
vanzelf wel in het Mal. Ned. Woordenboek zich vergewissen
van de ware beteekeuis der woorden, in dit werk opgegeven.

Wat de spelling der Mal. woorden betreft, hebben wij ook
daarin een paar kleine veranderingen gebracht. Wij hebben
meestal de j en w, waar ze tusschen twee klinkers of v��r het

achtervoegsel an konden worden gemist, weggelaten en b.v tiada
i. pi. v. tijada, sakalian i. pi. v. gakalijmi, kalakoean i. pi. v.
kalakoewan geschreven. Ook de t hebben we nu niet met ghr,
maar met ar weergegeven.

De gebruiker van dit werk zij er steeds op bedacht, dat $ de
tooulooze e vertegenwoordigt en e als � of � moet worden uit-
gesproken. Zie de Spraakleer.

Voor het gemak van den gebruiker laten wij hier weder een
lijstje van de meeste, door ons gebezigde, verkortingen volgen.

Dat ook deze tweede uitgave velen tot nut moge zijn is de
wensch van den

Schrijver.
Leidex, 18 Sept. 1901.

LIJST DER VERKORTINGEN.

Ma). Sadi. Maleische samenspraken.

M�n. Menangkabauwsch.

Mid. Sum. Midden Sumatra.

onbep. obj. onbepaald object.

Pad. bov.1. Padangsche bovenlanden.

Poel. Pin. Poelau Pinang.

W. Sum. West Sumatra.

arith. arithmetisch.

bep. obj. bepaald object.

dir. obj. direct object.
Eng. Kngelscb.

e. s. v. een soort van.
fii�. figuurlijk.

ind. obj. indirect object.

i. pi. v. in plaats van.

letter), letterlijk.

Mal. br. Maleische brief.

De Arabische letters zijn iu dit werk als volgt getratisseribeerd:

<�, ?, �, v of �\'.

� K, o, oe of fl?r.

� j, t, e of at.

\' of " b.v. sa\'orang, kaiisaan.

NIEUW
��EDERDUITSCH-MALEISCH

schatten tot liefdegaven voorde armen ,
tja uitnd�rmakau stya�a kurfnd/�ndan/a
kapada oravy papa; zuiverings �,
bestaande in een bepaald gedeelte van
iemands bezitting, zak at, Ar. In de
Pad. bov. 1. is dit vnn de dertig bufieb
��n, van de zestig stuks rundvee e�n ,
van de 12U geiten of schapen �e\'n, van
de duizend maten (yatitatty) rijst 100,
vnn een thi�l goud een mus, en van
de twee kuti zilver een tha�l. Deze
zakat wordt eenmaal per jaar geheven.

aambeien, poeroe stmbilik, �awdrir Ar.

aamborstig, s\'tsak dada.

:i: ii 111 >< >rn ti jjheid , kast-sakan dada ;
kortademigheid, phijakit Wak, Pel.
Abd., ook rsak, vdW.

anmeclitig, It�h , ltsoe; ter verster-
king ook vercenigd tot tttiMUoe. Zie
ook li�sen.

aan, Voorz. wordt op verschillende wijze
uitgedrukt, mul. met di, pada, kapada,
hayai, il�vyan, akan en soms met een
der transitieve vormen vnn het Werk*
woord. In de platte spreektaal behelpt
men zich met het woordje tama in zeer
vele gevallen. Voorbeelden: tot den
Vorst meestal kabawah doelt, olk.f�la-
paton, of k. padoeka, of /�. kasotd, of
/■. kaoi-s enz. � boord, dihapal, d�pe-
rahoe; � wal, didarat;� huis, dirof\'
mail; aan den kant, disah�lah, b.v. aan
den kant, waar de zon opkomt, disa-
frtlah matahari Verhit; aan do deur
staan, bPrdiri dipintoe. In de spreek-
taal wordt in deze gevallen ook di
gebezigd. � voor persoonlijke N\'aam-

a. Het Maleisch wordt treschrcven met
het arabisch karakter en dien ten
gevolge wordt onze a, als eerste letter
van het nlfabeth, vertegenwoordigd
door de Arabische letter alif, en als
klinker soms door de alif, soms door
een tecken boven een medeklinker,
welk teeken men fatah noemt. � Hij
kent gecne a voor ecne I», ti/ada i/a
tahoe m�tnbedakan anlara tanga» kanon
dtngan tangan klrivja, d. i. hij weet
geen onderscheid te maken tusschen
zijn rechter- en linkerhand. � Van
a tot 2 iets me�dcclcn of verhalen,
mhifftSriterakan baramj sasofat�f dari-
pada jiirmOflaiiiinja data,ig kapada
kasordahaiinja, d. i. van het begin tot
het einde iets verhalen. � Wie a zegt
moet ook h Uggen« barany-stjapa herani
t��/igaiiiavij-ama,!;/ , //frtdaklak /ja fteratii
uie�awan djorya, d. i. wie durft te drei-
gen , moet ook durven weerstand bieden.

aal, ikau mot\'-a, ikan icelotd-, «Tav.; een
soort van wodderanl, lendoetta, Bat.
o. s. v. dunne�, ikan lampa*.

aalfuik, zie bij luik.

aaljeeer, elger, s�rtuiipaiiy; met een �
steken of werpen , mhij�rampai/y.

aalmoes, der/na, Skr. �, liefdegift,
sedefa/f, Ar. aalmoezen vragen, ii�tudida
if�rma, iti�/iiinta fid�kah , winta-minla;
� geven, uiiuibfyi der/na, wXailltri
ted$kah; iets tot aalmoezen of liefde-
gift maken of besteden, n/h/d�rmakan,
b.v. hij maakt of besteedt al zijne

aan aarden � aanbinden.

en voornaamwoorden weestal pat/a of
kapada, b.v. aau mij. patlakor, kapa~
dakor, aan Mijnheer, patfa toenam,
kapatla tonran. Daar dit Voorz. uok
op beteckent, moet het in sommige
gevallen met omzichtigheid gebezigd
worden, b.v. schrijven min iemand, is
niet menjorrat pat/a sa\'itrang, maar
m�-itgiritn sorrat kapada sa\'oram/, let-
terl. een brief aan iemand zenden. �,
voor, bagai, b.v. God openbaart zijno
goedertierenheid aan alle menschen,
Allah m�tijatakan ktimorrahannja bigtii
set/ala manorsja. �, tot aan, sampai,
datang, li�ngga, gtn olgd door di, ka ot\'
kapatla, b.v. tot aan de stad, sampai
din�gari, sampai Imuftjmi Zie bij tot.
�, bezig met, lagi, t�ug^h, b.v. hij is
aan. het eten, tja lat/i makan; nog �
het spelen zijn, lagi thtgah liPruidin.
� stukken, zie bij Muit. � zijn,
vlammen, b�rnjala; het vuur is aan,
api Inrujala; in de beteekenis van aan-
<_\'i*niu;ik!, api sort/ali dipasa,tg. � ver- j
eeniird met andere Toon, di, b v. boven-
aan, di-atas, achteraan, di bilakang
enz. sterven � eene ziekte, taati d�-
ngan pen/aki f, � geld, � goed, roepa
oew�mg, rorpa baravg, b.v. � geld was !
er 10�� dollars en � goed twee kisten
Kednikt katoen, rorpa orirany atlalah
saril/oi\' ringgit, rorpa harang doe/ra
p�ti l:i�n Ijita; de sehuit is�,perahor
Hof soeda/t sampai; dat gaat niet �,
dat kan zoo niet, ta\'bidi/t bagitoe, j
ta*pafort bagitoe, ta\'dapal liagitor ; daar
liirt het �, d. i. de reden, itoelah ■,
s�babnja; dat is het mociulijke van de
zaak, itorla/t sorsahnja; twee � twee,
berdoewa-doewa, drie � drie, b�rfiga-
t\'tya enz.; wat scheelt er �, apa koe-
rang; het is � u, voor uwe rekening,
afasu\'or, afaswoila/i, porlanglah kapa-
datttoe; wat heb ik daar �, apa gor- \'
nanja kapatlakor; lust bobben�,sorka \\
akati, b�rh�natt akan. \'/Ag verder bij !
de Werkw. met het Voorvoegsel aun.
aanaarden, m�nambak (van tambak:), |
ngo.roty, Jav. (vnn oerorg). Aanirenard
worden, dilautbak, ditanahi, NB. JJe
actieve vorm van dit laatste woord |
moet vermeden worden.
nanaurdinu, p�inuuibakan, oeroegan , |

Jav.
aanbeeld, l-andasan, paron, Jav.
aanbelang;, Zie belang.

\'aanbellen, merentafc g�nla, Am. H.
aanbesteden, van eenig to verrich-
ten werk, mendjonral pfkh\'djai\'n, werk
verkuopen. NI!, dit is van �urop. vin-
ding. Kiirenlijk zou het moeten zijn
| m�mliP.li pekerdjaiin, werk koopen.
aanbesteding, phuljonralan p�ket-
djadH.
; aanbevelen, iem, of iets bij een
| ander �, nitinoedji-mocdji (van pocdji).
iem. � , inlroducoeren , nie.vgv.iialkau ;
zich �, introiluceeren, mcng��talka.t
| dirinja. �, opdrnircn, mtnj�raJtka:i
(van s�ra/i).
aanbeveling, portijian, pordji-poe-

dj ian.
aanbevelingsbrief, sorrat pordjian ;
geschreven introductie, sorrat k�nalan.
nanbiddel�lt, j**B pafort dis�mbah ;
slechts (�od is nnnhiddolijk. hanja Allah
djora jatig pafoef dis�.mbah. �, nebt-
buar, cci\'Wiiardiir, bigan-an.
aanbidden, m�nj�mbaft (van se/nba/i);
God �, mvHjvinhah Allah; do afgoden
�, menj�mba/t b�rhala; ucdervallende
niet het aangezicht ter aarde �, utht-
jtmbah sordjurd.
aanbiddenswaard, jaag patoct di\'

s�mbah,
aanbidder, p�.ijiiubah, orang jattg
mettj�ial/a/i; � van God, orang ja.tg
ni�nj�mhah Allalt; � van de afgoden ,
orang jang menj�mbah birhala.
aanbieden, overreiken, m�ngnendjoele
{van or>id/ork\\; eerbiedig iets aan een
meerdere �, mtmp�rsimbahkan (van
s�mhalt); datgene, wat uldu> iiiin^elio-
den wordt, p�rsemba/ian; hot nndhod,
perse.m ba //; eerbied ii; aanbieden, nga-
toeri, Jav. �, van geschenken, voor-
nnmolijk ter omkooping of om tem.
voor hot een ot\' ander te winnen, m�-.-
wjwong (van sarong) � den vrede �,
vrcdesvoorstellen doen, metijorong da-
mai; zich vrijwillig �, bers�hatljakun
tl ir in ja.
aanbieding, p�ngorndjorkan, perseia~

ba/iau.
muil >� ten, van visch aan het MS,
utakan; aangebeten v. e. vrucht enz.
t�rgigit.
aanbinden, hechten van iets om iets
anders, b.v. du kunslhnncsporcii aan de
]>oolen van een vechthaan, m�mboetang.
De verschillendo manieren van die kunst-
sporen of tadji aan te hinden zijn:

aanblazen � aandrift.

[ � hebben in ecne zaak, die iein. niet
aangaat, tjaaipoer of inasoek dalam

i soeatoe perkara. Zie ook bij deel.

\' aandeelhouder, zie deelgenoot,
aandenken, peringalaa.
aandienen, iem. � bij een hoog-
geplaatet persoon of een Vorst, bnoa
iit�ayhadap, laeaghadapkaa.
aandoen, van kleeren, versierselen,
wapens, nilmakai (van pakai), ia�nge-
nakan (van IcZaa); ioui. kleeren, ver-
sieiBelen of wapens �, mtmakaikau,
�iiiiigtnakan pakajan. eene plaats � ,
singgah kapada soeatoe tewpal. Op
Java mampir. het hart �, «<2r«-
traukau kali, mtm&�ri raican kali, mem-
lieri sajo\'! diliali; boe zou hij niet
aangedaan zijn, diataaakan lidak sajoe
hatinja f leed �, iem. iets �, berhoev:at
p�iri; verdriet �, mendue.kadjitakau ,
m&ndoekakan i moeite �, inenjoesahkau
(van soe.sali); geweld �, in�iiggagahi,
inengerasi (van keras); pijn, smart �,
m�aipersakiti.
aandoening. Daar er voor at\'getrok-
ken denkbeelden bijna geen woorden
in het Maleisen zijn, beslaat ook bier-
voor geen geschikt woord. Het kan
teruggegeven worden met perasuan halt,
gevoel des harten, doeka-tjUu, gevoel
van smart, soeka-tjita, gevoel van
vreugde, sajoe, rawan of pe�on, droevig
aangedaan van gemoed,
aandoenlijk , treilend, jang nieratcan-
kan haii, jaag atendieri pelue dihali;

I een � verhaal, tj\'�ritlra jaag memli�ri

| peloe dihali.
aandraaien; vaster �, van een
schroei\' enz. at�-iaoetar lehih keatjaag
(van poet ar), de voorschoot van een
zeil � en beleggen in de strop daar-
voor, m&ntjatji, i)o stok, daarvoor ge-
hezigd, kajuit tja/ji, p�njalji.
aandragen, inetahawa; zie bij dra-
gen en brengen,
aandrang, drang des gomoeds, gei\'ak
kali. � tot het doen van natuurlijke
behoeften, dus ook tot het baren, re.sa.
�, zie ook aandringen en drin-
gen.

: aandrift; � gevoelen, zich geprik-
keld gevoelen om ergens bij te zijn,
iets te zeggen ot\' te verrichten, y<«/y#�r\',
b.v. ik gevoelde � om te vragen,
itiaka ganggoe moeloetkoe btrlauja, zie
ook aandrang.

hoelang dagang, bij den ecnen haan
aan ilcn rechter-, en bij don anderen
aan den Linkerpoot; hoelang djangkil,
aan dun zwaksten teen van den poot;
hoelang tjlpai, aan den steiksten teen;
hoelang torndjoeh liga, lu»schen de
twee uiterste teencn; bodang tvpas,
aan den top van den steiksten teen.
Pad. bov. 1. Zie ook vastbinden.

aantila/eni van vuur, men/joep (van
f/joep); �, aanwaaien, laemoepoel (van
poepuet); met den mond, een blaaspijp
of blaasbalg, iaSnglt�inhoes.

aanblazing, phtijoepau, pemoepoelan,
pirttgliPjnhursan.

aanblik, pimaadaaijan.

aanblikken, memaadang (van pan-
�lang).

aanbod - voorstel, djandji. Zie ook
bod.

aanbranden , hangoes; aangebrand,
hangoes; aangebrand rieken, haoe ha-
i/git, sangit.

aanbrandsel, korst duur aanbranden
gevormd, kerak;� van rijst, kwak nasi.

aanbreken, van den dag, mi.re.kah,
mil�kah, d. i. openbreken, opnnboreten,
en dit verbonden met woorden, die
dageraad bcteekenen tot do Volgende
samengestelde uitdrukkingen: rendmng
merekuh, fadjar ai�rekah, t er hit fadjar;
ook alleen fadjar, Ar.; rhia, ra/iina,
diailiari; de dageraad breekt trapswijzo
aan, maka fadjar pon latnjingsinglah
btrpangkat-pangkat; �, bet eerste beetje
van iets gebruiken of nemen, wittoe-
icak. tiet is nog niet aangebroken,
helom diloeicak.

aanbrengen, niembatca, //leadalaag-
kau, ni�ajaiapaikan (van sanipai). �,
aanvoeren, m�tahawa; voordeel�, men-
ilalangkan. laba, me a dat uug kan oantoeng,
men dut\'au gkan /ia f il; verderf �, iri�u-
datangkan ijilaka, nmulalangkan kahi-
nasadn.

aandacht, ingalan; � die men aan iets
wijdt, pel ing; de � aan iet» wijden,
meiailing; Jav. pileng; �, attentie, per-
hatijan, uict � lezen, ingai pada hatjanja.

aandachtig;, d�ngan �iigal-ingat; �
opnemen , beschouwen , onderzoekon ,
ni�i/idap (v. talap).

aandeel, deel, hehagijan , oentoek. �
der matrozen in de lading vnn een
vaartuig, sara. � hebben in ecu lian-
dels- of geldzaak met, santudal deagau.

4 nandrvjven � aangaan.

aandravens sterk � van werk, er !
achterbeen zitten, »i$i//haitgatkan, liir&�- ;
ligort. �, aansporen, m�ugadjak; dwin-
gen, m�maksa (van paksa); in�n�ral \'
(van t�ral). � van volk tot eenis
werk, iiienifvrafi (van kera/i). Zie ook ;
aandringen en dryven.

aandrijver van volk bij eenig werk,
p�ng�ral/, djoeroc k�.rah. �, aanstoker,
onstoker, p�ngoepak.

iiiiiidi\'hi-i:»\']! ; aanhoniiend bij iem. �
om iets te verkrijgen, inzonderheid door
Vleitaai, krl/ek, vd\\Y. m�nyetjek. �,
voortdurend, of bij herhaling bij iemand,
b.v. tot het aangaan van een huwelijk,
ni�ringgik-ringgijr b.v. b�r�rapa dirittg-
yik-rinyyik o/i/i haginda akan auakanda i
baginda itue, htudak- diberinja b�rijs- i
t�ri, iiadtt djo/\'ya tja n/aoi\', hoezeer
de Vorst er hij zijn zoon ook op
aandrong, dat hij huwen zou, toch
wilde hij niet; sterk op iein. �, por-
sen, dwingen, m�nyoricafi, sterk op
iets �, b.v. oin te vertrekken, jaeh-
ten, g�sa-y�sa, poesa, vdW. �. aan- i
drijven, tn�r�sa, ook tot vervul linir
van natuurlijke behoeften; op iets �, j
er vlak tegenaankomen, mtmghemp�t
�, onophoudelijk om iets vingen,
btru/davy-ochuiy n/�oiinta; niet geweld
ui\' onbeschaamd �, vragen, imminta
dtngan k�ras.

aandruisen, m�laican; � tegen do
wet, m�tawan hoekoiun; � tegen do |
gebruiken, imdmcan adat; � tegen de
welvoeglijkheid, melawau bo-\'di b�l/asa;
� tegen rceht en billijkheid, m�lawan
frak dan iiifaf.

aandrukken, zie drukken, aan-
drukken van de aarde tegen een plunt
om die vast te zetten, m�uikan (van
Ukan) Pad. bov. 1. ook m�ng/uijak
(van anjah) en mfytdoedo�kJtau, id.

aanduiden, m&noendjoeh. (vnn toen-
djoek).-�.verklaren van de beteekenis,
ia�n g�rti kan. � . te kennen geven,
m&mff�ri tahoe, in de spreekt-, kasili ,
tahoe. �, iets duidelijk maken, m�aja-
taka*, iiitncranyk\'t// (van term/g).

aanduiding , p�rtoi\'ndjoi\'kav.

aandurven, iem. durven te stann,
b�rani melawau; een nmuklooper, dolle
moordenaar �, ni�vyt/ubari orang u��ny-
ai�iok (vnn k�i/ibar).

aanduwen, naur iets toeduwen, m�-
njorongkun (vun soro,ig).

aaneen, liersama-sama, Uirhoeboeng ,
terikid; zie bij de daarmede samenge-
stelde woorden. �, achtereen, b�rtoe-
roet\'tueroel, b�roftang-oelaag.

aaneengesloten; dicht �, van tim-
merwerk, een weefsel, omheining, zit-
tende ol\' staande personen enz. rapat.

aaneenhaken, zie bij haken.

aaneenhecliten, lasichen , menjam-
boeng (van samhoeuy, aaiicengehecht),
at�nghoeboengkoM (van hoeboang, aan-
eengeheeht). � van de dekbladeren
voor dnken van inlandsebc woningen
door middel vnn ze vast te steken,
iiienj�inat (van sPmat), ni�iidj�riau.

aanecnaluiten, intr. rapat satoe d�~
nyan satoe; trans, iets �, ni�rapatkan
(van rapat), aaneengesloten); goed �
van vlechtwerk of van personen, die
beraadslaagd hebben, djap.

aaneen voegen, verbinden, ni�njam-
bat (van sambat). �, tot elkander
brengen, fn�/np�rt�iau\'-kau (van btrfltnbta,
ontmoeten); anneenuevocgd worden,
dip�rt�u/oekan.

aanfluiting, is niet letterlijk te ver-
talen. Tot een spot en � van ieder
worden, i/it/idjadi sindiran dan katjt-
laiht sfgala oravy, lett. een spot en
smaad van alle menseben worden.

aanfokken, = fokken, a/�i/i�lihara-
kan. � , vermenigvuldigen , m�tttp�r�a*
njakkaa.

aangaan, getier maken, geyr, k�-
f/or//, k�tjotdi-k�tja/t, vdW. yadoeh; op
iem. of over iets, wi�wjgadoekkan; veel
prants maken, over alles knorren,
iii�ntj��nct\'t; onderweg ergens �, t\'/ng-
gah ; hier en daar �, sinyyah-m�njing-
ga/i; eenige nogcnblikkcn bij ieiu. �,
zonder daarvoor opzettelijk te zijn uit-
gegaan, aindja. �, eigens op utgaan.
m�ntit\'djon (van toedjoe), �, beginnen,
moeltii, b.v. de school gnat aan,
s\'rkola/i in oei ai; hoe laat gaat de kerk
aan � poekoel h�rapa yredja laoela\'i.
�, vnn vuur, moeldi m�-njata; het vuur
wil niet �, api ta\'iaaoe m�njnia; dat
gaat niet aan, dat gnat in \'t geheel
niet, ta\'bolih sakali-ka/i; cene overeen-
komst �, b�rdjandji; met elkander
eene overeenkomst �, bcrdjandji-dja?i-
djian; oen huwelijk �, ka/r/u, Perz.
\'a/kali, Ar.; een koop �, djadi m�m-
b�l-, �, aangaande, akan; wat mij
aangaat, akan dakoe; wat die zaak

aangaande � aangiftt. 6

j ann God, moestadjdb (A.) kapa/la Allah,
inzonderheid van een gebed. Pel. Djin.

aangenaamheid, lekkerheid, ttlntaf,

Ar. kasedapan; de aani;cnnniiihcden van

■ dat verblijf, s�gala. ka^vdapan tempel

i kadoedoekan Hoe; de nnn<;cnaamhedcn

des hemels, spgala u\'tmat sort/a.
| aangenomen, aegkal,- � kind, anak,
angkat; een � gewoonte, adat Ije.haroe,
lett. nieuwe gewoonte, in tegenoverstel-
ling met vnste gewoonte, oud gebruik,
Zie ook aannemen. �, verondcr-
Bteld, sa\'andaiaja, sandainja.

aangerecht, disadjikan, tersadji, di-
li\'thi.tgkan.

aangestoken, besmet, kadjangkitae,
k~�na, kataelaran, Jnv.

aangeven , overreiken, mpngoendjoek;
eeno znnk bij den rechter �, menga-
doeka.i. hul. � , kennis geven, m%n-
b�.ri tahoe, kasih tahoe.

aangezet, gescherpt, soedah di-asali.
�, aangebrand, havgoes. Zie aan-
hechten.

aangezicht, moeka, paras, tcadjah,
Ar. doerdja, Skr. De beide laatste
woorden meestal van Vorsten of van
eene beminde b.v. een aanminnig �,
moeka nutttis, paras jang ehk, wadjn/i
jang permai; een bleek �, moeka jang
poetjat; van � tot �, samoe.ka; zich
zoo bevinden, bej\'sumoeka; � legen-
over � stellen, confronteeren, menja-
moekakan; van � tot �. ook bZ.rha~
dap-hadapan; iemand ir et twee nan-
gezichten, sak�lal moeka doctr-a, letterl.
laken, dat er aan den cenen kant nn-
ders uitziet dan aan den anderen. Ook
di moeka laia, dl belakartg U�e, d. i.
van voren nnders dan van nchteren;
die zijn neus schendt, schendt zijn �,
potong htdoeng, roesak moeka, Sprw.;
een onbeschaamd �, moeka t�bal, moeka
papan; een zuur �, moeka masam;
een lief �, moeka maait; zie ook hij
gelaat.

aangezichtspUn, tic douloureux,
bera.

aangezien, dewijl, omdnt, sebab, j�f-
dang, selang, fi�gal.

aangieren, onderweg ergens aangaan,
singgah, mantpir, Jav.; hier en daar
�, singgith-iin\'.vjinggah.

aangift, hij den rechter, p�ttgadoean,
pttnoedoehan_tp�rdau;aan (van dawa, Ar.).
�, kennisgeving, p�mbtridahoean.

aangant, akan hal p�rkara Hoe. �,
schelen; wat gaat u dat aan, apatah
kii/mdduiae, apa eugkae fatlloeli; in de
spreektaal, a/M ent/kan perdoeli, boekan
perkaramoe, dit laatste letterl. het is
uw /.ank niet �, er voor instaan, b.v.
dat gaat mij aan, daarvoor sta ik in,
atas akoelah, atas hambalah, of welk
ander woord voor het pers. Vrnw. akoe
in do plaats komt.

an.nfvnn.nde ₍ betreffende, nopens, aka.it,
t�ntang; ��■ dio znnk, akan ptrkara
Hoe, SOU18 ook dari ptriara Hoe.

aangnpen, strak aankijken, nienga-
matMma.fi, merZ-noeug-rPnoeng.

aancehoren, asli, Ar.; �, ingescha-
pen, choelkt\', Ar.

aangedaan, bewogen, peloe, b.v. een
zeer liefelijke stem, waardoor het hart
weid aangedaan van ieder, dio haar
hoorde, soeteara jang amai mPrdoe mem-
l��ri peloe huil segala jong nt�ndtvgar
dia. �, bij de herinnering aan nf-
wezenden, peloc, �, bedroefd, sajoe;
het deed ons aan, iju-Hoe memberi sajoe
diltati kamt; hoe zo» zijn gemoed niet
aanzednan zijn, dimanakan ft/lak sajoe
hatinja; pijnlijk �, ge�rgerd, tig. bat/ai
doeri daiam daging, als een doom in het
vleesch. �, geroerd, getroffen, ook si lat*.

aangelegen, van belang, besar, ptu-
tiug\\ er is niets �, satoe pau tijada
goenaMJa ; zich ann iets gelegen laten lig-
gen, fatlloeli. akant. Zie ook gelegen.

aangelegenheid, peri hul, pcrkara;
de hmvelijksaangelegenheden, ptrkara
nikah kawi». �, belangrijkheid, kap�u-
tittgan.

aangenaam, voor den smank of het
gevoel, eita.fr, sedap, mams; aangename
woorden, p�riata�n tang manie _t � ge-
luid, boenji jang tidapi de smaak daar-
van is �, enah: rasanja, s�dap rasanja,
een � gevoel, perasadu jang sedap.

� voor de zintuigen, sedap, b.v. aan-
genainc spijzen, makanan jang sedap,

� slapen, tidoer sedap, � voor het
oog, ��tlap kapada mata. �, liefelijk,
man is; al wat aangennamheid bijzet,
plittanis; een � gevoel van gezondheid,
zich � gevoelen, njaman; manieren
die � zijn, p�ri kalakoewan jang ba�k;

� zwaaien met do armen, bisai btr-
lenggaug. �, lekker, ook bisai, b.v.

� is de smaak van die spijzen, bisai
rasanja makanau Hoe, Abd. � zijn

Ci aanslimraen � aanhef.

I aanhangen, kleven van iets aan
i iets anders, litat, hl�rtekat, b�lnigkct
op Java. �. aankleven van reuk-
werk, tirstitla\'. Zie ook aankleven:
iem. �, aankleven, bvrsaugkoet pada
stt\'orang, btrsangkott-paort patta ta\'o-
ra»g; �, zich bij iem. voegen, ber-
tlampi,tg dPngan sa?orang ; zie ook
hangen en afhangen.

aanhanger, volgeling, orang p�itgi*
ring. �, deelgenoot in de volvoering
van een zelfde plan, sufakaf, orang
safakat.

aanhangig; nog �, van eene zaak,
b�tuttt pot\'tors bitjaranja, betont atta
tapoftofsannja; nog� van eene rechts-
zaak, betont poctoes hortoemttja..

aanhangsel, toe- of bijvoegsel, ver-
vol|I, ta.nbalian, /toe�ocngan, b.v. dit
geschrift heeft nos; een �, sorrat int
titla lug\'t ho-borngtiititja; het�, vervolg
hierna, ttorbofiigannja atttn datang.

aanhankelijk, verknocht anu iem.,
b�rga,i(oeng kapada, btrptwet tapatla.

aanhebhen, pakai; iets �, btrpakni-
kan, b.v. een baadje �, berpakaikan
batt/oe; wat heb ik daar aan, apa gof-
na-tjti ttipiitttdoe f wat hebt gij eraan,
ook: atan ttpamoe? met wat ineu aan-
heeft, meer niet, sa/te/ai sapinggang.
b.v. zij beiden ontkwamen naar land
met niet meer dan wat zij aanhadden.
tattoe�Cttiijti pon lepaslah tnttarat tatt�-
lai sitptitggting, d. i. met �e\'n lap om
elke middel; eene laars - , in meerdere
of mindere iniito dronken zijn, tnafiok,
6g. ntiit kortta hit/jan, Hik. Abd. d. �.
op een groen paard rijden. �, bran-
dend hebben, atta api/tja, berttjata,\\i,\\\'.
ik heb mijne sigaar aan, svror.toekoc
atta apiitja; ik heb mijne lamp aan.
huitpokoe btrnjala of soettah dipasaug,
is aangestoken.

aanhechten, lasschen , incnjambot-ng
(van sitmbomg); aaneenvoegen, uitng-
horborngtan. �, nieuwe bepalingen nan
een contract of testament, in den zin
van vastspeldcn, vaststeken, menjPutat
(van setnat); op die wijze aangehecht,
tirstmat. �, zie ook aanbinden.

aanhechtsel, samboengttii, hofbot-ngan;
van een contract of testament, stmatan\'

aanhef, begin, perutoctaan; van een
geschrift, gedicht of rede, ptrmoetaan
kttfa; van een brief, poedji\'poedj\'uin;
van een muziek- of zangwijs, angkatan.

aanglimmen, mortai ntakaii, b.v. het
vuur glimt aan. apt moelai makan; api
btrornggoe-i.

aangorden; een zwaard ■�, uttnjan-
tliintikti.i p�tlaug (van sii,nl,!,itf); zich tot
den krijt; �� ^«y\'"/\' titan berjieraug.

aangr\\jn�ten, tittngirt\'unjth (van kt*
Ttnitjifi) tii�iifiiitiijoft (van k�niijurt).

aansr�pen ₍ aanvatten, mttiitgang
(van p�gantj); �, vatten, pakken, me-
nangkap (van tangtap). �, aanvallen.
rniitjirany (van s�rang); neerschietend
�, zooals een vogel zijn prooi, ut�-
njatnbar (van tambar)\\ hut gemoed �,
iiteratcantan haft; alkander bij het wor-
BteUn met de heide handen oni de
middel �, bertjeiigkaiig-tjingkaiig. �,
zie ook «r�i>en, mm vutten en
aantasten.

aangroeien; weder �,tomAoek porta.
� , steeds vermeerderen, b.v. eene schuld
enz., makiit b�rtai,ibalt4ai,tbah. �, in
grootte toenemen, bh\'tantbah b�sar.

uatijtrot\'iscl, van de tanden, b v.
kalk enz., tara/i.

aanhaken* menga\'U (van ka\'U), �
met een stok, waaraan een haak be-
vestigd is, ui�nt/gtiitfjor.

aanhalen, iets strak �, spannen.
uit/i�riktiin (van ttrik); ttrak � van
eene binding, uitngtrat (van trat of
rat); met kracht �, of naar zich
toehalen, b.v. een mast, slocpriem ol
eene binding, taer�ngko/t. �, samen- ;
trekken van iets dat bindl, m�mtjeroet \\
(van fjeroet, vast aangehaald); het j
een of ander werk of geschrift �, \'
nt�nj�boet sotrraf, nienjt\'.bort litab. Iets ,
uit een geschrift �, uitat\'ornyort (van
pomigoet). J.)it is aangehaald uit de Kroon
der Koningen, inilah diporngoet itari-
pailit Matatti s�gtria ratlja. �, vleien,
liefkozen, ttt�utboftljoek-; een kind �
door het in de oo\'_n\'en te kijken, m�ng-
ttyaii bofftufr. �, contis(|ueeren, ■Kraai
ptts; b.v. al die smokkelwaar werd
aangehaald, stgata barang-barang g�tap
itur t/iraiupas.

aanhalig:, pv:nbofdjoek. een �mensch.
orang pvmbordjofk:.

aanhaling* citaat, por ngort au, sebor-
tan. �, confiscatie, rautpasan.

aanhang, sekte, oemmat. Ar.�, vol-
gelingen, orang pengtring. �, deelge-
nooten in de volvoeriog van een of
ander plan, orang safakat.

aan hellen � aanklampias.

aanheffen, van een muziek- of zang-
wijs, m�ngaagkat, ni�.narik; een gezang
�, vt�narik njauji; een gedicht zin-
gend �, ni�narikkaa kasidat. Sj. Ibr.
1). Chas. minne- on spreukdichtun - ,
uiinttrik ponton s�loka, id. �, begin-
nen, mofitai, met liep. ubj. w�moelat.

aanhitnen, opstoken, in�,igasoet, m�ng-
oepak; heimelijk �, ui�ngatjoeiti. �
tegen elkander van hanen of andere
dieren, die met elkander moeten vcch-
ten, m�ngodja (van odja), n/�.iggalak-
kam. �, beroeren van het volk, meng-
haroekan.

:■ ;inhit-..■!■. opsteker, phigasoet, p�ng-
oi\'ptik; heimelijke �, /l�/igafjoem; �
vnn het volk, p�ngkaroe.

aanhitsing*, pmgasoetan, p�ngoepct-
kan, p�ngatjo/\'tvan, p�ngharoewan.

nanhoogen. zie ophoojjen en
aananrden>

aanhooren, m�ndtttgankan, nf�n�-
ngnrkaa.

aanhoori<>, onderhoorig, taa/ok.

aanhoorigheid, di�rah tnalok, b.v.
het land met nl zijne nanhoorigheden,
itigari d�ngaa s�gala datrah iaaloknja.

aanhouden, volharden, b�rkaudjaag.
� met cen verzoek, b�raclaug-oelang
ni�minta, m�ndoiigeng; iemand �, in�~
nakom wang (van taham); smokkelwaar
�, mtratnpat bar au g-bar nug g�lap; op
iets �, aansturen, koersen, ai�noe-
djoe (vnn toet/jon); landwaarts�. m�/i-
tl ar at; zeewaarts �, m�/aoet, h.v.iaaka
s�gala kalangkapan Va/iang tijada holih
la�taoel, orang Pahaag oendorrlali m�n-
darat, de vloot van I\'ahang kon niet :
zeewaarts �, de Pahangers deinsden
at\' en hielden landwaarts uan. � van
kleoren, niet afleggen, tijada ni�aang-
galfaiit (vnn titnggal); iemand �, var-
ten, in�aangkap (van fatigkap). �, niet
ophouden, b.v. van regen, donder, enz.
tijada ti�rh�n�. �, lnng duren, lama
djoega, b.v. deze wind houdt lang aan,
MM ini lama djoega; iets lang �,
rnilambaikan; een zaak �, nog niet
afdoen, m�inp�rtanggohkan.

aanhoudend, zonder tussehenpoozen,
d�ngan tijada berli�ntiuja, it�ngan tijada
b�rkapoetoesan, � v. d. regen, djoedjoeh,
voortdurend, santijasa (Skr. nitjasa),
s�naniijasa. �, achtereen, h�rtoi\'roe.t-
toeroet, b.v. bert oer oet-toeroet m�ng�lok
pintoe, aanhoudend op de deur kloppen;

volhardend,�.onvermoeid iets verrich-
ten, b.v. steken of met vuisten slaan,
m�mp�rtoebi-toebikan tikamuja ui, go-
tjohvja. Ook van het pijlenschieten.�,
van regen, ook Fctak.
aanhouder, orang, jang b�rkandjang;
de � wint, orang jang sabar mtnung
djoega, d. i. de geduldige overwint.
; aanhouding, van eeno zaak die niet
afgedaan wordt, pirianggohan, �, vol-
harding, p�rkandjatigan,
aanjagen; vrees �, m�nakoeti, mena-
koetkan, (van takoi-l); schrik �, m�-
ng�djoetkan (van k�djoel); vrees of schrik

� duor te doen alsof men plotBeling
op iemand aanvalt. ni�nj�r�gap (van
s�r�gap); met woorden of wapens, om
iemand te bewegen tot het doen of
laten van iets, m�ngoegoe.t (van oegoet).

� , doen versnellen, m�l�kaskan, mtm-
bangatkan, la�ujigerakan (van .s�g�ra),
rij- ot\' trekbeesten �, m�larikan m�ng-
g�r�lakkan,

aankanten; zich tegen iets �, m�-

latoan.
aankijken, iem. �, ni�ntandang (\'van
pandang); sterk �, m�ngamat-amati,
m�mandang l�kat, b.v. djangavkan ija
hampir kapada patik, m&mamdamg l�kat
pon tijada,laat staan dat hij mij naderde,
hij keek mij zelfs niet sterk aan; strak
�, nt�r�uoeng-r�not\'ng ; iets �. m�lihat,
m�lihati, m�nengol? (van t�ngok); recht
�, m�?i�ntang, (van ten lang). � om
iem. aan het lachen te maken ot\' zijne
attentie te trekken, m�ngagah (van agah).
Ook van dieren, b.v. de hanen staan
elkander nog aan te kijken, hajam lagi
b�ragahan, nml. v��r hot gevecht;
schuin �, it��iidj�lhig,- schuin aangc-
kekon worden, kadj�lingan.
aanklacht, p�twedoekam (van toedoet/);
eisch, damt, Ar.; do zaak van de nan-
klaeht, tndji. ji�nijadoeican.

aanklagen, m�nuedoeh (van toedoeh);

een eisch doen voor den rechter, m�n-

daiea ; valseh �, m�noi\'kas (van toi\'kas).

aanklager, ptiwdoeh; de �, eischer,

jang ampoenja d�iwa, p�ndaica.
aanklampen, enteren, ui�.ngdit (van
kdit); klamp aan! tjaiapaklah kditl �
ook mende in pokkan, � , aanvallen in
\'t algemeen, mhijerang (van s�rang),
ni�langgar.

aanklampin<r, p�ngditan, ptnj�ra-
ngan, p�langgaran. Zie aanklampen.

aankleeden � aanlanden.

datang. �, onderweg ergens aangaan,
singgah. Op J-iva mampir, Jav.; onder
het maken van een seinhah �, tot een
Vorst komen, b�rda/ang-sembah; ergens
met de hnnden �, mXndjabat, nieine-
gang (van p�gang); aan iets, waarnan
men niet komen moet. m�ngoesii,; b.v.
kom daar niet aan, djaugau oesik Hoe;
aan iets komen, iets verkrijgen, bero-
li/i, mendapat, b.v. hij komt aan veel
geld, ija b�rolih banjalr oetcang,- hij
kwaru aan eene iroede vrouw, ija me>i-
dapat bid jaag ba�k ; er is geen � aan,
mahal dibeli, soekar ditj�hari,\\c\\t. duur
om te koopen, moeielijk om te zoeken;
op iemand iBts laten �, nt�moelangkan
kapnda sa\'orang, ni�uaiiggoet/gkan. ka-
pada sa\'orang; het komt op hein aan,
b�rgantoeng kapadanja, lett. het hangt
aan hem; er niet op �, tijada meng-
apa, tijada djadi apa-apa, b.v. een
Gulden meer of minder komt er niet
op aan, l�hih koerang satoe roepijah
tijada nthigapa. Zie ook raken;
komaan, welaan, mari, marilah, ajo, Jav.

aankomend; bijna volwassen, vnn
een jongeling of meisje, r�madja, r�-
madja poef�ra; half volwassen, t�ngah
ndik, b.v. mijn zoon is pas een nnn-
koniend jongeling en heeft nog geen
ervaring, auakkoe sedang r�madja poe-
ttra, belom. sampai boedi bitjam.

aankondigen, meintieri tahoe (op Java
kasih tahoe), m�m�foemkan (van matoem,
Ar), m�ngchabarkaa (van chabar, Ar.),
uietcartakan.

aankondiger, p�mb�ri-tahoe, p�mbe-
rita, orang jang kasih tahoe.

aan kondiging, peinb�ritadn, p�e/ta-
baran.

annkoopen = koopen. Zie ald.

aankrijgen, dapat, b.v. oorhangers
aangekregen hebben, dapat auting-
anting. �, aantrekken, n��makai (van
pakai) b.v. ik kan dit baadjo niet �,
tijada, dapat akoe memakai badjoe Hoe.

aankweeken , meiiietUiarakan (van p�li-
hara), op Jnvn, pijarakan; de vriend-
schap �, nt�meli/tarakan p�rsohbafaa;
kennis en wetenschap �, m�noentoet
vlmoe da», phigatahoean (van toentoet).

aankweekins, pemeliharaiin; � vnn
kunsten en wetenschappen, pinoenloe-
tan �/moe dan pengata/toean.

aanlanden, aan land gaan, ndik
kadarat, �, belanden, djatoh.

aankleeden; zich �, berpakni-pakai;
ioni. �, wi&nutlcaikan, menge\'nakanpakai-
jan, b.v. dipakaikanlah olih mareka-itoe
sa\'orang llabsji sapfrti sa\'orang toetca,
zij kleedden een Abyssini�r aan als
een oud mi*.n, Pel. Abd.; aangekleed,
burpakai, b�rkdin-batljoe.

aaukleefsel, haraitg jang l�kat, b. j.
berlekat, on Java b. j, belengket.

aankleven, kleven aan iets, T�kat,
berlekat; op Java belengket; kleven
aan den wand, tekat pada dinding.�,
iem. aanhangen, l/irsangkoei\', of ber-
sangkoet-jtaoet pada sa\'orang. �, aan-
hangcn, v, e. reuk of stnnk. tempel.
�, verknocht zijn aan iera. van het
hart, V�kat, savgkoet.

aankloppen, op de deur kloppen,
tnenepok¹ pintoe (van t�\'pok-), m�ngefofc
pintoe (van ke(ok-).

annknoopen, iets door middel vnn
een knoop vastuinken, nienjimpoelkan
(van simpoel); vriendschap �, melaican
bersahabaf. � van een gesprek, moela�
berkafa, pasang tjakap. melaiean ber-
kafa-kafa. � van onderhandelingen,
pasang bitjara.

aankomelins; iem. die pas nange-
koinen is, orang beharoe, eene verkorte
uitdrukking voor orang beharoe datany.
Zie ook -vreemdeling. �, halfvol-
wassen persoon, orang jang fetigah ndik,
bijna volwassen, r�madja, r�madja poe-
tem. Dit laatste meer in dei\'tigen stijl,

aankomen, te of tot, sampai; noch
niet aangekomen, b�lom sampai; reeds
aangekomen, toedak sampai.; toevallig
�. verzeild raken, sesat sampai. b.v.
djikalan sesat sampai sahoeieah p�rahoe
Malaka, als er toevallig een vaartuig
van Malaka aankwam, Abd. Op eene
plaats � ook tiba, to voorschijn ko-
men, b.v. ik hen zooeven pas aange-
komen, b�haroe tehadi patik tiba; het
schip is aangekomen, kapal soedali
tiba, k. s. sampai. �, raken v. e. slag,
zie raken; onafgebroken �, zoo-
als b.v. schepen in een haven, de
regen enz. m�ndjoedjoh. �; onophou-
delijk � van koupwaren, zoodat zij
steeds in menigte voorhanden zijn, m�-
njelaroh (van s�taroh). � in de betec-
kenis van komen, datang, b.v. daar
komt hij aan, disana tja datang. �,
telkens overvaller, van een ziekte, b.v.
de koorts, bezwijming enz. m�ndatang-

aanhingen � aanmerking.

niet hoe ik het zou aanleggen, b�ta
b�ndafr p�rgi tiada terhimmat; het
er op � om te spreken, beproeven te
spreken, m�ngaijoe-atjoe Kendak b�r~
kata~kata; niet weten hoe het aan te
leggen om te spreken, tiadalah arah
h�itdak herfjakap.

aanlesplnata, pleisterplaats, t�tapat
perst//ggalian. �, landingsplaats, plaats
voor het aanlegden van veerschuiten,
paiigkalan tattthang.

aanleiding* moela; de eerste�, moeit!
sehah. �, oorzaak, geldig\' reden, sa-
ta�na-m�na; zonder �, zonder ireldige
reden, d�itgan tiada samen a-metia. �
zoeken voor twist, m�afj�liari-fj�htiri.
� geven tot, veroorznkon dat, nieitj�-
babkan (van sehah); geschikte�,paksa
■jaag baik.

aanlengen, door bijvoeging van een
ander vocht dunner maken, mentjairkan,
m�ag�nfjirkan (van �rifj�r, Jav.).

aanleunen; tegen iets �, bersandar
pada, op Java sind�r.

aanlichten, vaa den dageraad, b�r-
sinar t�rang ; de dog lichtte aan, moelai
b�rsiaar terang, in�adjadi sijau g, f adj ar
m�rekali

ao.nl�men , ui�lektitkan, rnin�mp�lkan
(van t�mp�l).

aanloopen; tegen iets �, tn�Janggtir ;
onv orboedi tegen iets �, m�ii�mpoeh
(van t�mpoeh); tegen elk.�, elk. op weg
of op reis tegenkomen, heri� tahoeng. vd\\V,

aanmaken, vervaardigen, tti�ttip�rboe-
watkan; vuur �, itt�tnasang api (van
pasang).

aanmanen, zie manen.

aanmatigen; zich te veel �, dawa-
nja amat b�sar. Pel. Djin.; zichzelven
! gezag � , zie bij geza».

aanmatigend , verwaand , poe»goh ,
sottdjung; � worden, in�iidapat hati,

aanmelden, te kennen geven, m�iit-
h�ri taltot\', in de spreekt, kasilt tahoe.

aanmengen, zie aanlengen, �,
vermengen, m�afjamponrkan.

aanmerkelijk, b�sar, p�.nting.



		X, 4 O . /(ff; NIEUW NEDERLANDSCH-MALEISCH WOORDENBOEK

		H. C. KLINKERT.

		Tweede vermeerderde en verbeterde druk.

		Fonds ten behoeve van Indologische Studi�n aan de Rijks Universiteit tl Utrecht.

		BOEKHANDEL EX DRUKKERIJ E. J. BEILL LEIDEN. � 1901.



		10
		aanminnig; � aanporren.


		� maken, m�nPgor (van tPyor) b.v. (tijor olih toeicaa hamha barmng jaat/ tiada paf oei pakaja.i tiamba ini; dj\'tka belom bdik dittyor olih istPrinja, mevrouw make � o]i dat. wat in mijne klecding niet goed is; en ala het nog niet goed was maakte zijne vrouw �en ; veel � maken , tjPri-w�t; iemand dio veel � inaukt, pPiifjP.rewet; smalende � u\|> iels maken, uiP-ntjPre.tja b.v. endah tadapat hendak ditjPrPtja, z�� selioun, dat men er geen � op maken kon, al wilde men ook; in � komen, kabilioiyan; hij weet niet in � te nemen, dat hij zelf zoo klein is, tiada tahui\' ithlar diruija uranij kP/jit. Pel. Djin.; ontfermend in�nemen, keaany. aanminnig, ma/lis. �lok. aanminnijjheid, tamanisa;* boeiende � eener \\ rouw, taulat. aanmoedigen, tuPiubPranikaa, u�tng- yalakka», mpayypiubirakan, meiigadjak; m�mb�ri hati. aanmoediging, pPuqadjak, petig- galak. aannemelijk, bol Ui ditPrima; �, ge- loofd kunnen worden, bolih dipPrfjaja ,■ gclool\'elijk. overeenkomstig de rede mogelijk, masok kapada i�kal ■ op nan- nemelijke voorwaarden, dPi/gaa djandji jaag bolih dittrima, dtngan djandji jong senaat/; die belrekking is nog ui �, pPk�rdjaiia Hoe seuang djorga, �, bevattelijk van vcrstnndsvermogeii, ri- ■agan kapala, sPnaug di-adjar, op Java hithig kapala. aannemen, in ontvangst nemen, 111P- nerima (van drima) aiPnjniaboet (van sambut\'f); beleefd iets �, mPiijamboet dtagaa fattim, b.v. hij nam dien brief beleefd au 11. soerttt itoe disamboetvja dhtgan tatlim. � van het geloof, wPm- bawa \'naait; van een godsdienst, taasok agiiiaa, membatca agama, niPmakai aija- ma; � van een naam, memakai naiaa. �, veronderstellen, mPajaagka. (van saagka) ik neem aan, ik veronderstel, pada sangkakoe; vast ■�, engageeren, b.v. van een accoucheur voor enne beval- ling enz. iem. voor een dans, mPaPtapah (van (Xuiipah); elk kunnen �als gelijk in vang of geboorte, of stand, timbimg {Prima. � van een bede, ver/oek, mPloeloeskaa, ?acuf/kaboelkau (van kn- boel, Ar.). �, vaststellen van eene wet, me\'ue\'uloekau hoekoem (van leatoe). �
		van een kind, mP.agaugkat auak,- een aangenomen kind, auak aagkat; ook van andere fan�lie-betrekkingen en ook mPuijambil auak of akua aaiik. �, voor waar houden, pPrtjaja. � van een werk voor een bep. som, uiPmborouy pPk�rdjaiia: ook mPayambil. Mal. Sum,; vooruit �, engageeren, zie bij be- «preken. �, op zieh nemen, b.v. van een werk enz. me-nauggoeuy, (van tanggoeng), mPitfjakap, op Java sautj\' goep, Jav. �, up zich nemen om te betalen, bPrdjandji hPadak mtmbajar. � van een bod, een koop toeslaan, inPi/t/idjahkau (van idjt�b); in dank �, meaPrima kaxih. �, aangenomen dat, verondersteld dat, sa\'andaiaja, oepa- mauja, djikalau kimaja,- bij eene wed- denschnp de aangeboden som �, mt- vaagknp (van tauykap): niet willen�, afwijzen, mStmtampi� (van tampik). aannemer, orang jaag aiPinboroug ptkPrdjaiht, pemboroi/g. aanpakken, vatten, memegaug (van pPyaug). �, aangrijpen, b.v. een per- soon. n�Paauijkop (van taugkap). �, aanvallen, mPlaayijar, menjeruay (van sprang) van dieren, mPaerkam (van tvr- kam), mtnangkap (van taugkap), m�ii\' fjekau. �, met kracht iets �, aihi- djPraiaah (van djamah). aanpalen, berdampiag, b.v. dat huis paalt aan de moskee, roemah iloe bPr- damping dPnytin mPsdjid. aanpassen, beproeven of een klce- dingstuk goed zit, tuPntjoha. aanplakbiljet, sorrat tempiel; pPVPkat (van ht\'t Ned. plakkaat). aanplakken, aienempelkaa (van tem- j W»- aanplakker, toekang m�neiapel. annplnnt, IfBWMMK. aanplanten = planten, zie ald. aanpleisteren = pleisteren, zie ald. aanplempen, met aarde, puin en dergel. vullen, mhdatboes (van �ndjoes), mPaambak (van tambak), b.v. die gracht plempten zij aan met aarde, purit itoe ditimboestija dP.agau taaah, Abd. aanpooten, poot-uan spelen bij eenig werk, mPmhautjatkau pPkerdjaii/t. aanporder, pP.aya.soet, pPugoepak, *pingharoe, p<6ngad$afc,* aanporren, ophitsen, mcagnsoet, m�ay- adjalr, mtayoepak, mPag/iaroe; aan-



		aanslijpen � aanstaan.
		13


		aanslijpen, de punt van iets, w�ngUir (van kilir), m�nadjamkan hoedjoeng (van lat/jam), m\'�ngasah hoedjoeng. aansluiten, aaneengesloten, zooals militairen in het gelid, hempel, rapat; doen �, m\'tngheinpetkaii, ni�rapatkan. � zooals de deelen vnn een kaait, de bakkebaarden onder de kin enz., fijn- tjanluem; doen �, tegen elkander brengen, mtntjautoem; zich bij iemand �, berdampitig d�ngau sa\'oravy. aansmeren, mtmalel-malel (van pa- let), uangesmcerd, t�rpalet-palet, b.v. �e\'n buffel brengt de modder aan, en al de buffels worden aangesmeerd, .sai;kue}^m karbait membaica loetitpoer, $a- vweuia karban tirpalet-palet, Sprw. �, met kalk, m�njupuekan kopeer (van sapoe). �, bedriegen bij het verkno- pen, ni�nipoekan (van tipoi¹); te duur verkoupen, uundjoeical t�rlaloe mahal. �, aangesmeerd zijn, liir. uitdrukking voor dronken, mabok. annsmculen, beroenggoen, b.v. hij dacbt. dat het vuur zou �, disany- katija api itoe h�ndak b�ioenygoen. aansnellen, haastig komen aanloo- pen, bcrlari-lari dutang; met zijn velen, b�rlaridarian datai/g. aansnijden, de eerste snede doen, m�moUing k�rat yang muela-moela (van pofoug). aansnoeren, met een snoer binden, meng/kal d�ngan iali. aanspnnnen; trekbeesten �, m�ma- sang (van pasany).� vun snaren, touw enz. Zie spannen. �, sainei^pan- nen, menjertat (van serta), safakat dttigan. aanspatten tegen iets, m�r�tjiki (van vetj ik), m�mer�fjiki (van p�r�tjik); aan- gespat, t�p�rctjik. aanspelden, n/�tiikam f�uiti, m\'etij�- mal; nangespold, dilikam f�niti, ter- s�mal. aanspeten, nan een spit steken, mh matjak (van paljak). aanspie�n, w�tnhoeboeh badji, m�moe- koel badji (van poe/roei). aanspy keren, memakoekan (van pakue). aanspoelen, iets naar het land voc- ren, van de golven, mmdamparkan; op het strand aangespoeld, t�rdampar. aansporen, met Bporen aandrijven, mematjoe (van patjoe), t/ietigg�relakkan;		nansporon tot het oen of ander, � om te, wordt in het Mal. zonder voorz. gebezigd, b.v. m\'�nyadjak adinda ha- ginda kaloewar beradoe, zijne hoogheid spoorde zijne echtgenoot e aan om bui- ten te gaan slapen. � van een olifant met een ijzeren haak, mrngoexa (van koesa, die haak). �, van personen mengailjak , tnenygeret\'akkan, mti��val (van teral). aansporing, pmaadjakaii, ph/oyer\'e- takan. aanspraak, redevoering , pi-rkataiin , pertjakapan. �, recht, hak, Ar. � op iets heblien, ntfiiipoenja� fuik atas. �, eisch, dawa, Ar. .� op iets maken, m�ndiiwdi, mend��wakan, b.v. - maken op dut koningrijk, uiendiuca� karadjaan itoe; wij kunnen op ons goed � ma- ken, bo/ih kita diucakan hurta kifa; hij maakt � op zeor veel, duwanja itoe amat lu-sar 1V1. Djin. aansprakelijk zijn voor iets, mettany- goeng (van tanggoeng). � zijn voor iemands fouten, menavygoevg salah urang. Ook lazam, Ar. b.v. maka la- zandah toewan jang poen ja roemah itoe mengganti, en de eigenaar vun het huis is � om dat to vergoeden. Daarvoor zijt gij � , iertanggoengiah aUumoe ,- ook alleen: atatmoelah, poetanglah ka- padamof, lolt. dat keert tot u terug. aansprakelijkheid; solidaire �, tavggoi-ng-mruanggoeng. aanspreken , toespreken , lierkata ka- pad a ; den Vorst�, birsembah kapada; van een Vorst, bertitah kapada; van God, bijirm�n kapada; een gast of vreemde vriendelijk �, mrtijapa (vao sapa), mrnvyor {van t\'eyor), b.v. en dade- lijk weid zij door India 1\'oetra vrien- delijk aangesproken, maka siy\'era di- sapa olih Indira 1\'tietera. Om een aalmoes �, minta-mmta, minta §�de- kah, minta der ma; do lloscb dikwijls �, froetcat tninoem; oiu betaling van schulden �, m�nagih hoelang (van lagih); iemand over iets �, berispen, m\'enasihatkan, maieywkan (v\'nn t�gor); zijn kapitaal �, makan modalnja, ma- kan pokukvja; iemand in rechten �, m�nd�iwa atas sa\'orang. ; aanspuwen, meloedatii. \' aanstaan, bevallen, berkenan, soeka, doch in \'t Mal. slaat dit op den per- \' soon, b.v. dit staat mij aan, akoe b�r-



		16
		aanstormen � aantrekken.


		tegen ecu to lagen bovendorpel vnn I eene deur, een te lagen zolder, tegen bet einde vnn don ila»\', zoodot men niet langer iets doen kan, tersoentonk ; de lading vnn een kanon, geweer enz. �, melantak, me»gaan k; gene deur�, menurluk pinfoe (van toelak\') ; met het hoofd tegen den muur �, menoem- boekkan kapulit kapada tt-mbok (van toe inboek). aanstormen, op iels komen �, me- mjtr�oeJkan dirinja. kapada � komen �, hardloopen, datang bcr/aridari. aanstralen, stralen o\|) iets werpen, mSnjinari (van siuar) bersinar kapada. aanstrepen, met een e streep merken, < menanda� dhigan garis (van tanda). aanstreken � met kalk, me.ijapoekan ; kapoer (van sapoe), met verf, menja- . poekan ijat. �, met de pootcn, b.v. j vnn een pnaid, me»jontohka,n kaki (van i sotito/i). �, van een lucifer, m�mantii \'. (van pantik), meiiggesrk. �, van de roegen, m\'aijijar (van sijar, voeg tus- schen steenen). �, van een mes of , wapen, na het slijpen, om do snede j recht lijn te makeu minigif Ir (van Irilir). \'■ annstrikken, /ie strikken, nunstrompelen, zie strompelen . en WASgfllnu aanstroomen; komen � van eene menigte mentenen, datang l�erdoejoeu- doejotm, datang b�rd�dai-dedai, datang herderai-derai; in de hetcekenis van lamenstroomen, datang btrkarotwwen. \\ aansturen; met een vaartuig op iets �, metiuedjoe, (vnn toedjoc), b v. hij stuurt op Dn ik aan, ija m\'�noedjoe n\'egari Daik. Het vaartuig op iets �, menoedjockan, b.v hij stuurt zijn vaar- tuig op Daik aan, ija m�nondjoekan p�rahotmja kanegari Daik. aantal, hoeveelheid, banjak; groot �, kabanjakan; geteld ■�, bilangan. �, ■Out, djoemlah. Ar. aantasten, met do hand vatten, me- j megang (van p�gang), �, de hand slaan aan, mhiangani, m�udatangkau iangan \' kapada. �, aanvallen, mi\'nj\'navg (van ! terang), --, unngetast worden of zijn door eene ziekte of kwaal, kina, b.v. aangetast door do cholera, kena peuja- kit f da/U; zichzolven -�, do hand aan zijn leven slaan, m�mboenoeh dirii/ja s�ndiri; eeno kat zonder handschoenen j �, wt-megang hvsi panas, lctt. gloeiend \'		ijzer aanpakken, Sprw.; iemands eer of goeden naam �, ni\'evjitnahkan, lett. lasteren. �, van vlammen, bereiken, mendjangkit kapada, lelt. overspringen op; mhidjilat, lett. likken, b.v. dat huis werd door het vuur aangetast, roemah Hoe d\'tdjUaf api. aanteekenl>oekje, som-at p<ri,igatan. annteekenen, met een teekon uier- ken, mbtanda� (van tanda).�, opschrij- ven, menjon-at (van soerat), menoelis (van toefis). �, op eene lijst, in een register of op eene rol, rninjoerat di- dafiar, mentxlis didaftar. Onderschei- den van mmdaftarkan, een register, lijst of rol van iets maken. aanteekenins, om Ie ontbonden, *pi\'?\'* inga/au. aantijgen, beschuldigen, mhtoedoeh (van toedoeli); vulsch beschuldigen, m�noek&� (van toeka.s). annt�ser, j/rnoedor/i, p\'enuekas. aant Ui-�inii ■> beschuldiging, tordoehaa; valsche beschuldiging, ioekatan, aanto<;hl, datang, b.v. het leger is in �, bata.-tn,ntf.ra Hoe datavglah. aaiitooncn, vii\'.ionnfjoek (van toen- djoek). Ten onrechte schrijft men soms mengoe.tdjoek, dat overreiken beteekent. �, duidelijk maken, metijatakan, aiintooner , pencn\'ndjoe.k. anntooning, p�noeudjoeAan. nantreilen , snmeul rellen, hert,-moe, h\'er- djoempa. belde worden gevolgd door het Voort, d�ngan, en zoowel van per- souen als zaken gebezigd. Als er een bepaald object volgt mag het Voorz. niet weggelaten worden, wel in samen- gestelde uitdrukkingen. aantrekken, van kleederen, wapen- rusting enz. mtmakai (van patat). Zijne kleederen �, zich kleeden , brrpakai- pakai, �, naar zich toe trekken, me- navijl (van fat-ik), b.v. de zeilsteen trekt het ijzer aan, best Heraut itoo miiiarik best. � inzuigen, menghisap. b.v. de spons trekt het water aan, boet/ga. karavg itoe menghisap ajar. �, aanlokken, m\'endioedjuek. �, sterker trekken, menarik rat, menarik kentjang (van farik). � bij, voegen bij, meuam- hahkan (van tamba/i), b.v. een stuk rijsl- Inud heelt hij bij zijn tuin aangotrok- ken, ditambahkamija sapotovg sawah pada kebonnja. �, vastbonden vnn lijm, l\'ekat, b.v. die lijm trekt goed aan,



		17
		mm varen � aanwenden.


		zijn ontalug �, minta Irpas; zijn eer- vol ontslag � , minta Upa d�ngan* horwat. nimvnllen ; het ontbrekende �, mi-lang- ka.pka.rt barang jang koerang. Ook m�- langkapi, b.v. m�langkapi atasnja dfa ngan beberapa kabadjika.n, bovendien aangevuld met vele deugden. Mul. br, �, vol maken, mhm�noki (van p�/toh), �, aan iets toevoegen, met iets �, memiinbahi d�ngan (van lambah). �, met narde enz. menambak (van tam- bak), m�niiiiboes (van timboes); losjes �, menimboes g�mboer. aanvulling, toevoeging, penambahan. nanvulsel, toevoegsel, tambahan, aanvuren, wiggatakkan; den moed �, mmggalakkan berani, m\'emb>rani- kan, mening sang. Datgene wat, of de persoon die aanvuurt, penggalak, pi:~ rangsang. Zie ook aansporen, aan« zetten enz. aanwaaien; het vuur door middelvan een bamboezen waaier �, zooals dat in lndie de algemeene gewoonte is, mengipas ap� (van kipas, zulk een waaier). �, aanblazen, m\'emoepoet (van pO�poet); komen �, van den wind, ook tig. van een persoon, datang her poe poet. aanwakkeren, aanmoedigen, menga- djtlk, memberanikan, m<nggaln.kkan. �, verlevendigen, m\'enghidoepkan, � van den wind tot een stijve koelte, me- ngentjang (van khitjang).�.toenemen, makin berlambah-fambah. aanwas, vermeerdering, p�rtamhahan. �, aangroei, van planten, loemhoehan. � van het zeewater, wassen, pasang, ajar pasang. aanwassen, vermeerderen, hlrlambalf tamhah, makin bimjalc. �, aangroeien van planten, b\'�rtoemboeh, �, grootor worden, h\'�rtambah-tambah bisar, makin besat. �, aan vastgroeien, toemboeh berhoehoeng d\'etigan. aanwenden; iets tot het een of ander gebruiken, daarvoor doen dienen, m�m- pn\'goenakan. �, appliceeren, m�ngena- kan (van k\'�na.) b.v. geneesmiddelen, toovermiddeleii, listen enz.; toovermid- delen �, ook tn�masangkan goena. � van middelen om zijn doel te berei- ken, mnigoepajakan; geld �, besteden voor iets, membelandjakan omvang; den tijd �, besteden, m\'empergoenakan teak- toe; doelloos �, m\'emboeicang, b.v. zijne
		nanvaren; varende komen, birlajar da- tang, b�rkajoeh dafai/g, b�rdajoeng da- tang, nl naar de wijze van voortstuwing met zeilen, schep- of lange riemen. �, tegen iets, milanggar; onverhoeds, me- n�mpoeh (van tempoeh). Door een inl. vaartuig aangevaren zijn, dilanggar p�rahoe; onverhoeds, dtt�mpoehp&rakoe, aanvatten, met de handen, memVgang (van p�gang), mi\'itd/abat. �, grijpen, vangen, wi�nangkap (van taagkap). �, \\ niet kracht aanpakken, mendjVramah. \'■ �, geheel willekeurig iets, menggapil. \\ �, nu eens dit, dan weer dat, zonder bepaald doel, m�rajan. aanvechten, verzoeken, m�-nggoda. aanvechting, p�nggoda; de aanvech- tin<r, des duivels, p�-nggoda. iblis, was- tixas, Ar. aanvegen, w�mjapoe (van sapne), aanverwant, sanak, koi�auarga : aan- : verwanten, sanak sao\'-dara, kauin koe- lawarga. Zie ook verwant. aanvliegen , komen �, terbang datang ; \\ op iemand �, van een hond, m\'eloeroe, \| b.T. daar kwamen honden, ongeveer i tien, op ons � om ons te bijten, maka datanglah andjing, ada baraug sapoi\'- loeh f koer, meloerofi sehadja, hendak menggigit. Hik. Abd,; �, elkander in et vlerken en pooten slaande �, van vogels, b�rpocpoch. Zie bij aanvallen. � tegen elkander, van vliegers, vogels enz,, m\'enjampok? (van sampok). aanvoegen, vcreenigen, m>nghoebot:ng- kan, mrnjamhoi-ng (van samboeng). �, tot elkander brengen, mrrapatkan, aanvoer, p�mbawaiin. aanvoerder , kapala, p�nghoefoi\', pi\'tg- andjoer. � in den krijg, zoowel te land als te water, dus ook van oen rooversvnartuig, p�nglima jicrang. �, voldoverste, .vardar, l\'erz. aanvoeren. van goederen, m�-mbaira., �, aan het hoofd van een leger enz. gaan, m�\'ngapalakan, nifiigapala\'i (van kapala, hoofd), m\'�ngandjoer. �, van iets, dat geschreven of gesproken is, mmj\'fboft (van sPbont). aanvoering, leiding, p�ngandjoeran. �, van het geschrevene of gesprokene, sPbo\'dati, pi-nj?boetan, aanvraag, verzoek, pirmintadn. � doen, meminta (van pinta). aanvragen, verzoeken, mi-minta � om te zenden aan, minta dikirimi;



		VOOEREDE.

		Daar Je eerste oplage vau het Nieuw Nederlandsch-Maleisch Woordenboek uitverkocht is, werd een tweede druk noodzakelijk. Deze verschijnt in een eeuigszius andereu vorm. Het formaat is kleiner eu het papier dunner dau dat van de eerste uitgave. Dit is geschied, opdat het werk meer geschikt zou zijn, om in den zak te worden meegenomen, zoodat men het onder alle omstandigheden raadplegen kan. De inhoud is er echter niet op vermiuderd. Wel is er zooveel mogelijk alles uit ver- wijderd, wat veilig kon worden gemist, maar daarentegen is het vermeerderd met al de aanteekeniugen, die ik gedurende een reeks van jaren op de eerste uitgave gemaakt had. In deze uitgave heb ik de namen der Handschriften enz. niet genoemd, waaruit mijne citaten zijn genomen. Men kan die vinden in mijn Nieuw Mal. Ned. Woordenboek met Arab. karakter, en, aangezien zij alleen voor studeerenden vau belang zijn, is dit voldoende. Een nauwgezet beoefeuaar van de taal zal toch vanzelf wel in het Mal. Ned. Woordenboek zich vergewissen van de ware beteekeuis der woorden, in dit werk opgegeven. Wat de spelling der Mal. woorden betreft, hebben wij ook daarin een paar kleine veranderingen gebracht. Wij hebben meestal de j en w, waar ze tusschen twee klinkers of v��r het



		VOOEREDE.
		II


		achtervoegsel an konden worden gemist, weggelaten en b.v tiada i. pi. v. tijada, sakalian i. pi. v. gakalijmi, kalakoean i. pi. v. kalakoewan geschreven. Ook de t hebben we nu niet met ghr, maar met ar weergegeven. De gebruiker van dit werk zij er steeds op bedacht, dat $ de tooulooze e vertegenwoordigt en e als � of � moet worden uit- gesproken. Zie de Spraakleer. Voor het gemak van den gebruiker laten wij hier weder een lijstje van de meeste, door ons gebezigde, verkortingen volgen. Dat ook deze tweede uitgave velen tot nut moge zijn is de wensch van den Schrijver. Leidex, 18 Sept. 1901.



		LIJST DER VERKORTINGEN.

		Ma). Sadi. Maleische samenspraken. mar. maritiem. M�n. Menangkabauwsch. Mid. Sum. Midden Sumatra. Ned. Nederduitsch. obj. object. O. I. Oost-Indi�. onbep. obj. onbepaald object. onz. onzijdig. Pad. bov.1. Padangsche bovenlanden. pag. pagina. Pant. Panton. pass. passief. Perz. Perzisch. Poel. Pin. Poelau Pinang. Port. Portugeesch. Sing. Singapoera. Sj. Sja�r. Skr. Sanskrit. Sprw. spreekwoord. Tam. Tamil. trans, transitief. verb. verbastering. vergel. vergelijk. vuig. vulgair. wed. wederkeerig. W. Sum. West Sumatra. Ww. Werkwoord. � gelijk aan.
		act. actief. ace. accidenteel. ald. aldaar. anot. aootomisch. arith. arithmetisch. Bat. Bataviaasch. bedr. bedrijvend. bep. obj. bepaald object. b.v. bijvoorbeeld. caus. causatief. Chin. Chineesch. d. i. dit is. dir. obj. direct object. Eng. Kngelscb. e. s. v. een soort van. fii�. figuurlijk. Fr. Fransch. Hind. Hindoescb. HS. handschrift. HSS. handschriften. id. idem. ind. obj. indirect object. intr. intransitief. i. pi. v. in plaats van. �Tav. Javaansch. Kw. Kawi. letter), letterlijk. Mal. Malaka. Mal. br. Maleische brief.



		NIEUW ��EDERDUITSCH-MALEISCH ZAKWOORDENBOEK.

		schatten tot liefdegaven voorde armen , tja uitnd�rmakau stya�a kurfnd/�ndan/a kapada oravy papa; zuiverings �, bestaande in een bepaald gedeelte van iemands bezitting, zak at, Ar. In de Pad. bov. 1. is dit vnn de dertig bufieb ��n, van de zestig stuks rundvee e�n , van de 12U geiten of schapen �e\'n, van de duizend maten (yatitatty) rijst 100, vnn een thi�l goud een mus, en van de twee kuti zilver een tha�l. Deze zakat wordt eenmaal per jaar geheven. aambeien, poeroe stmbilik, �awdrir Ar. aamborstig, s\'tsak dada. :i: ii 111 >< >rn ti jjheid , kast-sakan dada ; kortademigheid, phijakit Wak, Pel. Abd., ook rsak, vdW. anmeclitig, It�h , ltsoe; ter verster- king ook vercenigd tot tttiMUoe. Zie ook li�sen. aan, Voorz. wordt op verschillende wijze uitgedrukt, mul. met di, pada, kapada, hayai, il�vyan, akan en soms met een der transitieve vormen vnn het Werk* woord. In de platte spreektaal behelpt men zich met het woordje tama in zeer vele gevallen. Voorbeelden: tot den Vorst meestal kabawah doelt, olk.f�la- paton, of k. padoeka, of /�. kasotd, of /■. kaoi-s enz. � boord, dihapal, d�pe- rahoe; � wal, didarat;� huis, dirof\' mail; aan den kant, disah�lah, b.v. aan den kant, waar de zon opkomt, disa- frtlah matahari Verhit; aan do deur staan, bPrdiri dipintoe. In de spreek- taal wordt in deze gevallen ook di gebezigd. � voor persoonlijke N\'aam- 1
		a. Het Maleisch wordt treschrcven met het arabisch karakter en dien ten gevolge wordt onze a, als eerste letter van het nlfabeth, vertegenwoordigd door de Arabische letter alif, en als klinker soms door de alif, soms door een tecken boven een medeklinker, welk teeken men fatah noemt. � Hij kent gecne a voor ecne I», ti/ada i/a tahoe m�tnbedakan anlara tanga» kanon dtngan tangan klrivja, d. i. hij weet geen onderscheid te maken tusschen zijn rechter- en linkerhand. � Van a tot 2 iets me�dcclcn of verhalen, mhifftSriterakan baramj sasofat�f dari- pada jiirmOflaiiiinja data,ig kapada kasordahaiinja, d. i. van het begin tot het einde iets verhalen. � Wie a zegt moet ook h Uggen« barany-stjapa herani t��/igaiiiavij-ama,!;/ , //frtdaklak /ja fteratii uie�awan djorya, d. i. wie durft te drei- gen , moet ook durven weerstand bieden. aal, ikau mot\'-a, ikan icelotd-, «Tav.; een soort van wodderanl, lendoetta, Bat. o. s. v. dunne�, ikan lampa.* aalfuik, zie bij luik. aaljeeer, elger, s�rtuiipaiiy; met een � steken of werpen , mhij�rampai/y. aalmoes, der/na, Skr. �, liefdegift, sedefa/f, Ar. aalmoezen vragen, ii�tudida if�rma, iti�/iiinta fid�kah , winta-minla; � geven, uiiuibfyi der/na, wXailltri ted$kah; iets tot aalmoezen of liefde- gift maken of besteden, n/h/d�rmakan, b.v. hij maakt of besteedt al zijne



		g
		aanhingen � aanmerking.


		niet hoe ik het zou aanleggen, b�ta b�ndafr p�rgi tiada terhimmat; het er op � om te spreken, beproeven te spreken, m�ngaijoe-atjoe Kendak b�r~ kata~kata; niet weten hoe het aan te leggen om te spreken, tiadalah arah h�itdak herfjakap. aanlesplnata, pleisterplaats, t�tapat perst//ggalian. �, landingsplaats, plaats voor het aanlegden van veerschuiten, paiigkalan tattthang. aanleiding* moela; de eerste�, moeit! sehah. �, oorzaak, geldig\' reden, sa- ta�na-m�na; zonder �, zonder ireldige reden, d�itgan tiada samen a-metia. � zoeken voor twist, m�afj�liari-fj�htiri. � geven tot, veroorznkon dat, nieitj�- babkan (van sehah); geschikte�,paksa ■jaag baik. aanlengen, door bijvoeging van een ander vocht dunner maken, mentjairkan, m�ag�nfjirkan (van �rifj�r, Jav.). aanleunen; tegen iets �, bersandar pada, op Java sind�r. aanlichten, vaa den dageraad, b�r- sinar t�rang ; de dog lichtte aan, moelai b�rsiaar terang, in�adjadi sijau g, f adj ar m�rekali ao.nl�men , ui�lektitkan, rnin�mp�lkan (van t�mp�l). aanloopen; tegen iets �, tn�Janggtir ; onv orboedi tegen iets �, m�ii�mpoeh (van t�mpoeh); tegen elk.�, elk. op weg of op reis tegenkomen, heri� tahoeng. vd\\V, aanmaken, vervaardigen, tti�ttip�rboe- watkan; vuur �, itt�tnasang api (van pasang). aanmanen, zie manen. aanmatigen; zich te veel �, dawa- nja amat b�sar. Pel. Djin.; zichzelven ! gezag � , zie bij geza». aanmatigend , verwaand , poe»goh , sottdjung; � worden, in�iidapat hati, aanmelden, te kennen geven, m�iit- h�ri taltot\', in de spreekt, kasilt tahoe. aanmengen, zie aanlengen, �, vermengen, m�afjamponrkan. aanmerkelijk, b�sar, p�.nting. aanmerken, in aanmerking nemen, ingaf, iit�/tiittbang (van timbang), b.v. Mijnheer gelieve in aanmerking te nemen dnt de rijst duur is, hendaklah toewan it/gat (m�nimhang) bahwa herat Hoe ma/tal Jtarganja. aanmerking op iets maken, ni�.itja~ lahkan (van salah), m�nfjelakau; iemand
		aanlanden. aangeven, m�.ngoendjoek van oendjoek), meer op/ettelijk, tneng- oendjoekkan. afinlusscheii, m�ttjambaeng (vim sam~ honig). iiiiiilsissch i»«■�■, p�njatnboengan; het aangelaschtc stuk, samboengan. aanleeren, behuljar (van adjar), het Maleisen �, b�ladjar behasa M�lajoe; iets � door studie, m�ntp�ladjari. aanleerin<�, p�ladjaran. aanle>r, aard, inborst, pektrfi, tahiat; een goeden � en inborst hebben, hd�k boedi pek�rfi, baik (abiatiija; aanleg tot ziekte, fabittt ioeboek me matig j hij heeft er aanleg too, fabiat toehoehvja metnang bagitoe. �, plan, ranfjana, b.v. de � van eono teekoning, rantjana peta, ranfjana gamhar, � van eene stad of vesting, suesoek. � van een tuin, pasangan kvhim; � van een 1 uithof, atoeran taman. Zie ook >rond«hi<>- aanle^uen, vun eene stad of vesting, m�ujoesock (van soesoek), uw taboe wat, � van een tuin, m�masang k�bon (vnn pasantj); onderweg ergens �, sing- ga/t, op Java mampir. Hier en daar�, singgah-mtiijinggah. � , mikken op , membetarli, ni�ngoentittg (van oe,itiug), m�iigaljofkan, b.v. vervolgens legde ik op /,ijn kop aan, taio� koe-afjoekan kapalanja; iemand boeien of kluisters aanleggen, nt�jig�itiakan rantai, m&ng\'�na- kan heloenggoe, ook i/t�ruittaikan, m�tti- b�loenggoekan. �, van een verband of pakking of pap, tti�mhoeboeli. � op iets, iets tot zijn doel stollen, benttaksoedkaii, (vnn maksoed, doel, Ar.). � op iets, toeleggen met opzet, ta�.nj�hadjakaa (van s�kadja). �, maatregelen beramen, m�reka-, hoe znl ik het �? boetapa p�rikoe, b.v. boetapa p�rikoe dapat ttiakan ikan ini dengan tiada herielali, Hoe zal ik het aanleggen om zonder moeite deze visch op te eten; bet rui- nig niet iets �, iit�nghitttttl\'hiniatkan (van bitnat, Ar.); het met iein. �, gemeene zaak maken, b�rmoeafakat, safakat (van fakaf, Ar.); eene lijst van iet» �, m�nthoewat dof tor; vuur �, nt�nutsang api (van pasang). � , van wegen, vaarten, kanalen, m�mboeicat. � van een proces als eischer, men- dawa. �, voor den wal komen van vaartuigen, m�udampingkan p�rahoe pada darat; ik wilde gaan, maar wist



		annporrlntz � aanrollen. 11

		sporen, mvni/iidja^, m&dtrml (tui f�ral), ;i;mi)t.rri 11-_- , atoetaa, pP.a//orpaka// , jtenijharoetcan, p�i/t/adjakatt. aanpraten, mt-n/huedjoek dent/aa lata jo.i\'l WMMt�: «nmhafdjocfc drat/aa kata ja/t// l�\'mali-lemboet, d. i. met zoete of zachte woordjet lokken. aanpreeken = aanpraten. uanprijzeii, aanbevelen door den lof te verhctl\'en, memordji (van po/fdji, lof); zich zelven �, »i%moedji dirinja tindiri, annpunten, �uct een mes vnn tets lange en ronds, zooals een potlood, pon, bamboe enn., mtrantjofut/; cent- pen�, uieratttjotii/f kal/r m. Ook m�roentjintj en //i�raptit, Pad. bov. 1. � niet een mes onder een stompen hoek, m�ratUfoeMf tordiiiii; onder een scherpen hoek, mr- rmmtjoeng lansay. � van eene pen ook metoentjipkan. aanraden) mPmberi na�hat, uicnati- hatkan. aanraken, met de hand betasten, uilmljamah, � , met de punt van de tong � om te proeven, ■Jfwfflfffiy �, eventjes met de punt van iets, voor- namelijk mut den top van den wijs- vinger, uiX\'i/tjt\'tjah. �, eventjes met de punt van een vinger, meatjoemt; iemand even met den vinger of de hand �, b.v. om bem te wenken of te roe- pen, me///////(uiit\'; eventjes met de punt vun den vinger � cu daarna zachtjes wenken, //ietttjoewif-iii�>a</f/amit, �, met de handen aan iets komen, waarvan men afblijven moest, mtnijya/ujtjoe, Hi�i/z/orsiXr. ■�, van iets, ook van eene vrouw door den man, itienjoeatofh (van soentueh), b.v. ik werd door mijn mun aangeraakt, dixoei/forh ulih soeamtkoe akaadakoe; raak dat hoek niet aan, djam/aa u/injoeatoeh kitdb itoe. �, hij ging alsof hij den grond niet namaakte, Uerdjahi/itah tja sa/ter/i litula liirdje- djak diboi\'mi ra sa,tja. �, aangeraakt worden, kina, toevalliger wijze, Ifrktna, b.v. zijn dij werd door een houten lans geraakt, palianja k?aa soelhji; toevallig raakte de houten lans zijne dij, f�rtft.aa soeli/jl itoe kapada palia/ija. aanrahina, djamahau, toeatoeha», (je- tjapa/t, fjetjaliin/ enz. Zie het verschil bij aanraken; met elkander in � komen, lm^kn.iiialt-raii/ajiitn, htrkVnttl\'khia- hm; met iemand in �■ komen, ont- luoctcn, Kirt e. m o?, berdjoeiupa. �, in
		� zijn van een lichaam met oen ander lichaam, soc/toelt, htrsoenioeh. aanranden , <,<�lan/j/jar; iemand in zijne eer of goeden naam �, mfnjfu/}tok (van se u/pok). aanrechten ₍ klaarzetten van spijzen ¹ of dranken, mtnyAidaMgiaM (van hidauy, I aangerecht), /ie ook aanrichten, aanreiken * toereiken, m�nyor./djoefr; met bepaald obj. w�ugo�ndyoe^COH. \\ aanrekenen, zie rekenen. \' aanrennen; komen � , bvrtari-lari dataag, van velen, tn-rlari-larian datany. aanrichten, ini-.iji\'da/.ai/, m�adjadi- ka,i, b.v. verwoestingen �, meiiyada- i kan k/di�nasaan; ouheil �, urtadjad�- \| kan f/ilaka. aanrijden; te paard komen �, datamj tlP,/,ja,: na\'tk koi\'da, datamj b�rkoeda; met een rijtuig komen �, datany A?r- kareta; onverhoeds tegen iets � , iw?- j n�mpoeh (vnn f�/poi-li); iroederen, bonw- i stollen met een voertuig �, meu/batea drnyan.....ntvnyhantar dtntjan . . . ., waarachter dan de naam van het voer- tuig komt. aanrijden, van koralen, paarlen enz., mt\'iiffw\'\'\'as, t/ttii/joi-fjot\'/f\', uifaioesoi\'k\' (vnn foesofk) b.v. kranltjes �, mtnoetoeje manik-manik; bloemen �, aan elkan- der rijgen tot slingers of kransen, m�ny- t/�hah; bladeren voor atap �, meng* anyt/U (vun (ti/fff/if). �, met een lossen steek �, mti/djelui\'djoiT. Zie ook rfcj- sen. aanr�pen , van vruchten, Itermasak- i kan; juist aan het � zijn, ten/jahbtr- wasakkan, s�ltadjakan masak. aanroepen* zijne stem tot iemand verheffen, m�j�roe (van str, ,■), uit de verte toeroepen, nirroetcah; voorbij varende schepen �, menyamb/l djatrdh pvrahoe perai data,///; den naam vnn j God �, nunji-hottl na,aa Allah (van svboet). God �, bidden, mPminta d�a ,■ iemand � om to komen, tne,t/anyyil (van paayyil). �, van een schildwacht, menjeroe, meajapa (van sapa). Dit laat- ste voor word» of wicdaar! aanroeping van God, zie cehed. aanroeren, aanraken, me/iiljamah; �, van eene zaak melding maken, mt>,i/jvfiont (van sfboet), b.v, hij roerde die zaak in zijn brief aan, distdwftnja ptrkara itoe dalam soeratnja. aanrollen; komen �, van groote



		12 aanrukken � aanslibben.

		aanschouwing* p�mandangan. annschrappen, met een schrap tec- kencu. m�naitddi (van fandu). aanschrijven, schriftelijk bevelen, mimberi soerat peren/ab, mengrrim toe- rat p�rentah (van kirim); van een Vorst, tuemf/�ri soerat fitah. �, aan- of op- teekeneu, m�iijoeraikaa (van soerat), mtnoeliskan (van toe/U). aanschrijving ₍ schriftelijk bevel, soerat ptrentah; van eeu Vorst, soerat titah. nanMi\'hroeven, een schroef vaster draaien, m�moelarkan stktroep (van poefar). aonnchudden, zie schudden. aanschuiven, �ie bij schikken en schuiven. aanslaan, vaster inslaan, mufanfak; m�lan/akkan: bij herhaling of bij vuurt- during, t/i�lantak\'-tanfai: �, van een zeil, m�ttgajak. -�, van een touw, uit\' maxang fa/i (van pasang), m�namba/kan /a/i (van /amhaf). �, van honden, ge- woon blalfen, aitttjaiak (van salak); een eigenaardig, schel geluid maken bij het zien van wild. m�ringking. �, percuttceren, m�ng�fok-(\\hu ke/ok) vdW. met een percussiehamer � om de nf- wijking der toonen te weten, w�nye/ok d�ngan pi-moekoel kef/il, soepaja dik�- /akoei p�rohahan boenji vdW. � vnn een vlam, rook, wasem enz. minjoe/ang (vnn soe/ang). � van bekendmakingen, biljetten enz , mmempe/kan soera/ (van tempel). � van eeno snaar, nw.m�/ik taii (van p�lik) � van een kctelinstru- ment of trom, m�moekoel (vaapoekoel), mtnaboeh (van taboeli). �-, de hand aan iemand slaan, m�naugkap (vnn tangkap); do hand aan zichzelven �, ni�mboenoeh dirinja sendiri. �, van aas ann een hoek enz., mtmboeboeh oempan. aanslag; zwarte � van eeno vlam, fijn roet, soe/ang, djelaga. �, list dio gesmeed wordt, makar. Ar. aanslagbiljet, aanplakbiljet, soerat tempe/att. � van de belasting, soerat tjoekai. aansleepen, slecpendc nader brengen, mtmbatca d�ngan m�nghela, da/ang mtng- helakan. aanslibben; aangeslibd zand, koekoep; een eiland door � ontstaan, poe/au koekoep.
		voorwerpen, da.fa.ng bergoefoeng-goe- loeag; van kleiner voorwerpen, da/ang ft�rgoeliay-goeliag, b.v. de polven kwa- men �, omhak\' datang hergoeloeng- qoeloeiig. aanrukken: voorwnartsrukken van legcrbcnden, nienampil (van /ampil).�, naderen tot, mtmgkmmfifv, niPrapaf. aanschaften; zich iets � door koop, zio koopen. �, nandissehen , zie aanrechten. aanschakelen, meugditkan (van kuif); aangeschakeld, berkdit-kdlt\', aanschakeling, aaneenschakeling, ka�taa. aanschellen, komt in �ndi� niet voor ; hot moet dus vertaald worden mot we- M/e/oXr pintoe of tXpok pin/oe,* op do deur kloppen. Zie. aanbellen. aanseherpen, scherper mnkvn, m?iia~ djamkan (van (ad/am); �, door slij- pen, niPni/nsa/i, op Java gosok �, van de punt, mvnyilir, b.v. maka keris parang-sari Uoepoa disoeroeh Lahsa- mimit kttir pada Paf Ui Karma Widjaja, Laksamana nu beval nan I¹. K. W. de kris 1\'arangSari nan do punt te schcr- pen. H. T. aanschieten, voor de eerste mnal af* vuren, een geweer beproeven, wentjoha lit-dil, m�tifjoba st-napang, �, van een kleed, m�-makni (van pakai). �, licht kwetsen door een schot, m�/oeka\'i; aan- geschoten, dilockdi ketta /eudialc.�, op iemand komen �, van honden, m�loe.- roe, zie bij aanvliegen. aanschijn» uiterlijke gedaante, voor- komen, roepa, fakir, Ar.�.aangezicht, tnoeka, paras, iradja/i, Ar. doerdja, Skr.; in het zweet uws aanschijn» zult gij uw brood eten, d�ngan h�rp�/oeh moe- kantor �agkatt akaii makaa r�z�kimoe ; �n het �, in tegenwoordigheid van, dihadapan, b.v. in het � des doods, diliadapan munt. aanschouwelijk, htUkata», lahir, Ar. aanschouwen , memandang (van pan- dang), wordt gevolgd door het Voorz. kapada; toevallig � of voor oogen krijgen van het beeld van afwezen- den, V�rpnndang-pandantf; in gunst �, m�nilii (van Mik), meuilik d�ngan ka- ridlaiiti; het �, ptniandangan. Zio ook toeschouwen. aanschouwer ₍ oratig j-mg m�mandaiig, pemaudang.



		14 aanstaand � luiimtooten.

		van mindere hoofden, m�nyg\'elar; van lieden uit den minderen stand tot een ambt, memoengoet (van poengoet); zich � als, gedragen nis, melakoekan dirinja sapertt, salakoe, b.v. hij Btelt zieh aan als een gek, \'tja melakoekan dirinja saperti orang gila, ija salakoe orang gila; zich aldus �, salakoe ini. �, voorwenden, poera-poera, metnboe- icut-boeical; zich � alsof men ziek is, poera-poera saki/, weml/oewal- boewat stikt)\'; tot gevolmachtigde �, m�tca- kilkatt (van teakil, Ar.). aanstelling, tmm�ttm, yelaran, poe- ngoetan. Zie het onderscheid bij aan- stellen. �, voorwending, poera-poera ; schriftelijke �, soera/ grlaran. aansterken , bertamhah koeten!, makin koewal. iistii-iolli\'ii, aanvegen, m\'e.tjapoe (van snpoe). aanstoken, heimelijk opstoken, meug- oepitk, menoesoek (van toesoek), m\'eng- a/joem. �, van vuur, mengoepak api, menjalttkau api, utenggalakkan api; een twist �, wengadakan perbanttihan■; een reedt bestaande twist �, meramaikan pei\'btintakau. aanstoker, pengoepak,pe/toesoek,peiy- atjorm. aanstonds, dadelijk, sabenlar, sabht- /ar djoetjo; �, wcldrn, ke/ak, b.v. hij zal � komen, ija akan da/any ke/ak- aanstoot, sonto/tan, steen des aan- stoots, battie son/olmn, bafoe att/okan. �, ergernis, sjak; � geven, m�mberi sjah\'. � gi\'ven, ergeren, mengetjilkan hati (van k\'e/jil). � nemen of lijden, kena sjak. Zie ook bij kwetsend. aansloot el \\jk , j"»y memheri maloc, jaag /iada pa/oet, jattff tiada la/k. aanstooten, aet. met hund of voet, menjoenfoe/t (van soen(oeh); menffaittok (van antok): met knie of elleboog door cene zijwaartsche beweging even �, menjengguet (van srnyyoet); b.v. iemands arm met een liniaal, rnhtoitjolt (van fonjoh). �, met den voel tegen een steen of twee voorwerpen, b.v. twee rijtuigen, tegen elkander, menjampok (van sttmpok). �, van twee glazen hij het klinken, herlaga. ~, accid. of toe- vallig, lersonto/t, /eran/ok, (ersenygoet, tersampok\', gevolgd door het Voorz. kapada. �, ergens tegen, zoodat men niet verder, hooger of langer kan, b.v.
		kenau akan t/ia, akoe soeka alatt dia. Wil men het van het voorwerp gcbrui- ken, ilan wordt het: memperkenavkan, menjoekakan. � van eeue deur, ter- nganga s\'ilikit; aan iemand staan, v;in iemand afhangen, soeka orang, b.v. dnt stunt niet aan mij, boekan.il/iajapoeuja soeka i/oe. �, ophanden zijn, komende zijn, ttaiang, b.v. �de maand boefan jan ff datantj. auiisiiiinul. ophanden zijn, komend, jan ff akan //a/ai/ff, zeer�, jan ff datauij ke/ak, jan ff datautj itii; b.v. aanstaan- den Maandag, hari tenen jan// dataitg itii. - , dat in de mank of in wording is, ba/cal, b.v. het aanstaande huis, bakal roeuiah, de aanstaande \\ oi>t, bakul rail ja; tegen iets �, l/ersatt- dar kapada; van levenloozo voorwer- pen, tersandar kapada. �, dichtbij zijn, hampir, b.v. de regentijd is nan- stannde, hatnpir/ah akan moe sim hoed jan. aansluande, verloofde, /oenangan. aanstalte; aanstalten maken, berlting- kap, Lefxadija, b.v. aanstalten maken om met een schip te vertrekken, f�r- langkap hendak ber/ajar ; aan stallen inaken om een oorlog te beginnen. biriangkaji akan berperavg,- aanstalten mukca urn aan te vallen, btrsadija ukan nienjeranff; aanstalten maken om een leest te vieren, berdjaga-djaga. aanstampen, van den grond, menga- sak. uies/fft-raf, mengennjak (van eaujak"\\; aangestampt, terasak\', (erennjak. J)e lading van een vuurwapen met een laadstok �, melantak. � V. e. giintwcg enz. titrntiendioek (van luemhoek\'); goed vast �, niengeriit. aanstoppen; wat �, zijn gang ver- snellen, tnentjepa/kau tljalannja. aanstaren, sterk aanzien, mengamat- amali. tnSf�ttoeno, iiiins\'.c](cl\\i![, van een ziekte, men\' djauykit, b.v. die ziekte is �, men- djUiiffkil penjaki\'t Hoe, lett. ovci>prin- gen van den ecu op den ander. iiiinstt\'licn, van vuur en licht, mema- sang (van pasatuj). �, in brand steken, wentjttetjoelt, menja/akan, membalar.�, besmetten, van cene ziekte, niendjany- kit kapada.; eena aanstekende ziekte, penjaktl jnng ittendjangki/. aanstellen, in het openbaar �, of benoemen, van den Onderkoning, rijks- bestierdcr ol\' toem�ng^ocug, melanti^-;



		1 f> aanvaarden � aanvankelijk.

		hiykah itoe lekat baik-baik. Op Jnva Um, vcrb. Ned. voor Vmjkah; zijn stoute schoenen �, memheranikan dirinja; zich eene zaak �, er belang in stel- len, faAloeli ukan soeatoe perkara, menfadloelikan soea/oe perkara; zich eene zaak niet �, tiada fadloei> akan soeatoe perkara, tiada mi-nfadloelikan soeatoe perkara. In ile spreektaal /r- doeli* voor fadloeli. Ar.; zich om iets of iem. bekom metro, brrtjin/a ukan; zich iets �, zich boos over iets maken, btrnafsoe alas; zich een gezegde van een ander �. al was dat gezegde ook zonder eenige bedoeling, meresaa. Met obj. m�r�sankaa; zich onixcroepcn iets �, zich onueroepen met iets bemoeien, mmdji-iiiaica. Met obj. wiimdjimaioaJtan; zich �, over iets ot\' iemand bezorgd zijn, berijinta akan. Ook verecnigd tot bertjintaka.i. Wordt ook van God gc- bezigd, b.v. God zelfs trekt zich mijner aan, Allah djoetja berijinta akait dakoe; zich iets �, er bedroefd over zijn, berdoeka-djitakan, b.v. hij trok zich de omstandigheden zijner vrouw sterk aan, santjat ija berdoeka-tji/akan hal ist�- rinja; zich al te sterk iels �, er al te bedroefd over zijn, beroesak hati, berhati �emm; zich iets �. er boos over worden, mendjadi keljil ha/i; zich iets aantrekken, ter harte Deinen, mrwj- ambil diha/i, m kapada hati; op den vijand, �, mendataaiji moesoeh. aanvaarden, aannemen, meaerima(vKn Irrima), menjamboel (van samboe/), b.v. bij nanvaaidt die erfenis, ija meneriaia poesaka itoe; hij nanvnardde dut boek, disamboi:tvja ki/ab i/ne; de regeering als Vorst � , mhitljabid kara.dja.iin, na\'ik karadjaiin -. de bedevaart naar Mekka �, na\'ik hadji ka M�kkah; eene reis �, van aanzienlijke perso- nen, brranykai, van gewone lieden, b�rtljalan of berlajar, zonder beranykat, aanval, pelmiyi/aran, peujerbuewan, pf- nempoeha.i, penjeraayan, /j�nerpai/n, p�nyamokan, penyhantboeran. � van koorts, dalany tl e mm»; een � van koorts krijgen, kadalm/yau demani; een plotselingen � op iets of iem. doen, m�nyhambai. Zie het verschil in belec- kenis bij aanvallen, aanvallen, een vija �dclijkcn aanval doen, b.v. op eene stad, sterkte, schip, leger, m�lanyyar. �, bestormen, aau-		tasten, mhij�rang (van s�rany). �, zich werpen op, m�njerboe, m�njerboekan diriitja kapada (van serboe). ■�. onver- hoeds en met kracht of geweld, me- nempoeh (van tempoeh).�.onvoorziens, om schrik of vrees aan te jagen, mt- i\'jerr<J<^lp (van sereyap). �, zich plotso- ling met een sprong op iets werpen, meaerpa (van in-pa). �, zich in menigte storten op, menyhamboer a/as; met zijn velen op iem. �, membanjak-banjaki. �, uit de lucht neerschieten op iets om het te grijpen, van roofvogels, den bliksem enz., menjambar (van samba?). �, woedend moordend op iets, m�- nyamoki (van amok), b.v. zij vielen woedend moordend het vijandelijke leger aan, di-amoki?ija baladantara mottsoi\'h itoe; op elkander �, van vechtende vogels, berpoepoeh, b.v twee, driemalen vielen zij elkander aan, toen de haan van Trengganoe\'s \\orst het verloor, doeiea tiya kali berpoepoeh itoe uu\'ka aU�ilah hajam radja \'Jreny- tjanoe. aanvallic lieftallig, MHfj al wat � doet zijn, lieftalligheid bijzet, zooals b.v. kuiltjes in de wangen, een kne- v eitje enz., p�manis). mm vuiligheid , kamanisan, peri manit. aanvang, begin, wurfil, peruioelaiin _t.\'.\'■"/, Ar. b.v. van den eersten �, dari moela pertama; de � van al het geschapene, ptrmott��* s\'eyala kudja- duin; bij den � des tijds, pada aical zaman. �, opening vnu eene vergade- ring enz., pemboekaun. Zie ook aan- vankel\\jk. aanvangen, beginnen met, mue.ldi; wat zal ik �, apa h�ndak kuepaboe- watf apa dajakoef\\ wat zal ik er mede �, koep�nyapakau dia f ; daar hebt ge nu wat fraais nangevungeu, baik- baik bayoes k�rdjamoe itoe \'. iiiiiivjui^er, iemand die pas begint met het een of ander, oiantj beharoe, Oftag jamj beharoe moelai. aanvankelijk , moela-moela, bermoela , perlama, b.v.� onderwijs, peiujadjaran jamj bermoela; � sprnk hij niets, tnoela- moela satoe pon tiada katanja; de aan- vankelijke regeling, peratoeran jantj pertama. �, in den beginne, paaa moela, b.v. � was er zee noch land, pada moelanja laoet pon tiada, darat I pon tiada.



		IS
		nnnwennen � aanzetten.


		boetedoening doelloos �, memboev:ang perfapaannja. aanwennen , beilr. nifmbijusakatt; we- derk. zich �, djadi bijasa, membijasakan dir�nja. Hij heeft zich het opiumroo- ken aangewend, Md te/ah meiabijasakan dirinja mi noem madaf. luinwennel, zie gewoonte, aanwezen, het zijn, kititdadn; het � Gods, kwidaiin AU ah. aanwezend, ada, Jjadlir, Ar. ook vci- eenigd ada hadlir. �, voor den Vorst staan. lutnijhudnp baginda; al de lieden zijn �, segala orang pon hndlirlah ; het geld is �, oewangnja ada; de nanwozeiiden en du afwezigen, orang jang (aidiir dan jong tiadn hadlir. nnnwezendheid, tegenwoordigheid, fradlirat, Ar. In de � Gods, dihadlirat Allah. aanwezig, zie voorhanden. �, reeds lang op ceno plaats gewoond hebbend, terenak. aanwijzen, nienoendjoek (van toen- djoefr. � door er den vinger op te leggen, mennendjat (van toendjol). �, den schuldige uiet den vinger �, mh noeding (van tot-ding), b.v. maka diloe- ding-toedtng, dia djoega dikatakannja witntjoiTt, zij wezen hem aan, en zeiden van hein, dut hij het gestolen had, Abd. aanwijzer, penoendjoek, orang jang meiwendjoek\'. aanwijzing, penorndjoekan, pertoen- djuf kan, aanwinnen, voordcel verkrijgen,bero/ih laba, mendapat oentoeng: land �, bero/ih tana/i �, toenemen, ber/ambah-torn bah. aanwinst, voordcel, /aba. oentoeng.�, buiten den handel, peru/ihan. �, toe- neming, tambahan aanwippen , aangaan, singgah; toe- vallig eigens �, tinggah firantoe&. aanwitten, menjapoekan kapoer (van \' sapoe); UtlOi\'Bltt dengan kapner. aanwrijven, ten onrechte beschuldigen zond. zakel. obj., wrnoekax (\\an toeka)* b.v. lnnt den Vorst allen bijecnver- gaderen, dio den jakhals iets uauwrij- ven, hendakdah radja himponkan sega/a ornng jang menoekas srigala Mor. Met bepaald zakel. obj. me/wekasi, b.v. ik wrijf zijne vrouw overspel aan, akoe j Menoekasi h\'minja, dengau ;tiia\\ aanwrijving, valsche beschuldiging, toekasan.		� nanzanden, aanslibben, berkoepoek. aanzemsen, bekend maken, mtmt�ri tahoe; aan aanzienlijken�. mewaloew kan ivan m�iloem, Ar.); een vonnis�, memberi tahoe kapoetoesan fyoekoeni; gerechtelijk � , dagvaarden, menjita (van sita)-, dnt zou ik hem niet �, tuttin sinuii.it s�haja tja bagitoe. annzt\'�niiii; ₍ pemberian tahoe, p\'eriiii�- loeman; gereehtelijke � , dagvaarding, sita, annzetrie * , riem waarop men messen aanzet, gaines. Ligenl. e. s. v. licht hout, daarvoor gebruikt. aanzetttel , van rook, walm, wasem enz., sot\'lang. �, aangezette korst van spij- zen in een pan of pot, k�rufr. Zie nanhrandsel, � van rook of walm ook ham/oes. � van huilen ann pot of pan, dooi het vuur, arang perijoek. annzf-tten; een stuk nan iets zetten, ui\'ujaiidnieng (van sambueng). �, van platte stukken aan elk. met den kant, zooals b.v. de lappen van een bede- laarsdeken, een net enz. door lijmen, plakken, naaien, spijkeren onz. itienam- pueng (van tatnpoeng zulk oen aangezet stuk). �, aanvuren, im-nggalakkan. �, aansporen, aandrijven, menend\'(van teral), �, hard aansporen, memboeroe- boeroe, peroeta (Skr. paroesa) vd\\V.; de lading van kanon of schietgeweer met een laadstok � , w\'elantalf ,■ een mes of wapen na het slijpen �, om de snode recht fijn te maken, menyilir (van kilir). Ook even op de hand �, b.v. maka Hang Djebat pon menghot\' noes kerisnja laloe dik\'ilirnja, en H. D. trok zijne kris en zette die op de hand aan H. T.; oen hindsel wat�, met een knevel of hefboom aantrek- ken, meng�tus (van kilos). �van plan- ken, die niet goed aansluiten, door middel van oen spaanschc spil, mem- hahas. � ieui. tot iets goeds of kwaads, mengadjak, memboedjoek; eenc deur�, merapafkan pintoe. �, aan wal zetten, wembaica kadarat. menghantar kadarat, na\'ikkan kadarat; komen �, onver- wachls komen , sakot-njoeng\'koenjoeng datang, tibadiba datang �, aanhrnn- den, hangoes; cene korst vormen, ber- kerak, � van een knoop, kank enz. op iets, m\'emboeboeh. � van een schroef ot\' moer, memoetar sekeroep (van poet\'ar). � van de paarden, melarikau �oedm.



		I2.-J fPr
		V\\y wi



		aanzien � aap. 19

		inematjoe koeda, menggn-etakkon koeda. i aanzieu, aankijken, memandang (van \' pamlang). Wordt gevolgd door het Voorz. kapada; toevallig komen aan te zien, terpandang kajuula; elkander onderling �, meinandang sawa sendi- rinjtt, berpandang-pandangan; voor het een of ander �, meutandang saperti, Mrngirakan (van k/ra), menjangkakan (van sangka): iemand lang �, wcwafl- \' dang lekat; strak en stijf �, ti.veeren, menenoeng (van tenomg), M~~Wiow~~y, mentjenoeng, mengamat-amali; met grooto oogen �,membvelai, mtmbHijak,- schuin, ! van ter zijde �, mengerling (van ker- . /ing), mendjeling, E ventjes schuin of van ter zijde, of ter sluik, of o[> zij � , mendjeling dengan rkuer itiata, iittlihat dengan ekoer mafa, mengerling dengan ekoer mala. Al schuin links en rechts kijkende voortgaan, berdjalan utendjeling~djeling .■ goedgunstig �. me- nilik (van f Hik); recht �, er vlak tegenoverstaand, mrnentang (van ten- tang); met gerekten huls uit de vort e bespiedend �, m�nindjau (van tindjau),- i met geringschatting, voor min �, me- I mandang moedan, welihat moedafi; de ■ zaak �, melihat apakan djadiuja; mede �, toeroet melihat kan . vriende- lijk �, memandang dengan moeka ma- ui.1; lijdelijk met ergernis moeten �, i bi-rpoetih mafa; het laat zich �, roe- \| panja, kalihatamija, tampaknja \\ niet i �, niet tellen, tiada mengendahkan, \\ dada memhilangkan. aanzien; het �, pemandangan. � , uiterlijk voorkomen, rofpa, kaliha\'an, fauipak, fa/tir, Ar. �, gezag, koewasa, I iem. van �, orang berkoewasa; bij het ! eerste �, b\'e/iuroe dilihat., demi dilihat, beharoe dipandany, demi dipandang ; in � ziju, kabilangan, kahormatan, , kapandangan; iemand van �, orang utoelija, orang besar, orang berkoewasa; _;zich het � geven van, meroepakan j dit�nja saperti, melakoekan dirinja sa- ] per/i; ten � vaa, aangaande, wat betreft, akan, aitapon akan, tentang; zonder �■ des persoons, dengan tiada \'■ wemanditng moeka orang. n-nzienl yU, moelija (Skr. moelja), uetaina ; zeur �, moelijiwan, t\'eroetama. �, groot, besar. �, mnchtig, berkoe- wasa. � van geboorte, bungsaican, fterapU besar. �, noemenswaard, kabi-
		lungan. �, belangrijk, zeer, maat, sa- ngat, h.v. � vermeerderd, diperbanjafr- li\'n sangaf. Souis vcreenitfd tot auuti sangat. �, kostbaar, van groote waarde, endah-endah, besur harganja. aanzienlijke, orang koja, orang besar, orang t.ioefij", orang berkoetcasa. aanzienlij Uheiii, kabesartta, kamoe- iijatin, knenda/ian. aanzyn. taSdmin,- het � geven, in het � roepen, mengiulakan; het � te danken hebben aan, berolih kaadminnja doripadu. aanzitten, aan tafel zitten, doedoek dimedja. doedoek makan: met iemand �, met iemand spijzen, makan sa/ii- dangan dengan saorang; met de ban- den ergens �, waaraan men niet komen mag, mengoesik,* Zit daar niet aan, djangan oesik itoe; handen die ovoral �, tangan merajau. aunzoeh, pena�nlaan, een � doen, meminta. � doen om de hand van een meisje, meminang, (van pinang), min/a diperhttmbtikun aanzwellen, zie zwellen. aap, meerkat, Cercopithucus cignnmol- g ;-, kei\'a Uit is tevens de algemeene naam voor aap. Op Batavia noemt men hem monjrf, wat bij de Europea- nen in lndie de algemeene naam voor aap geworden is; de � heeft praats over zijn drek, kera menegorkan ta/iinja, Spnv. beteekenende: Mie iets misdaan heeft, spreekt er het eerst over; e. s. v. kleinen �, seinnopithe- cus melanophos, simpai, sipai, tjipal. �, e. s. v. zwarten slankaap, seuiuo- pitbccus maurus, loetoeng. �, de Laiu- pongsche �, bekend door zijne ge- schiktheid om afgericht te worden op hot plukken van kokosnoten, beroek. b.v. beroep menghantar hasil, de Mroek brengt mee wat het bosch hem oplevert, Sprw. e. s. v. grooten �, bij ons on- der den naam van orang-oetan bekend, rnaicas, op Borueo niajas,; e. s. v.lang- armiiren �, de groote, zwarte Gibbon van Itull\'on, hylohatcs leuciscus, sija- mang; e. and. s. v. langarmigen �, keka/t; de neusaap, ktluxi; e. s. v. klei- nen � met langen staart, fjaka/ang; e, s. v, grijzen �, zonder staart en met zeer lange armen, hylohatcs concolor, ongka; e. s. v. grijzen, langarmigen �, aoe-aoe, Jav.; e. s. v. bonten � met



		20 aapachtijz � aardhar*.

		langen staart, kahaic; f. s. v. rooden � op Hornco met een lange lel nan den nou?, kabav; e. s. v. �, (lemnr) monjet toepas; andere soorten zijn gvr- gup en slmoctdittg, vdW. aapachti�, fjara k�ra, saf/rkoe kera. O\'ipje, kerm k�tjil. aar, van granen of grassen, majang. f\'uk nnrvormige bloesem, zooals van de palmen ; neerhangende� van graan of gras, ttmpai, de aren collect. frmpai- Itmpajan. �, tros, boe/ir, tavgkal. aard, inborst, karakter, perangai, pt- l�rti fSkr. prakr�ti). Meestal verbon- den met boedi lot boedi-peker/t; naUwn- lijke �, karakter, fabvV, Ar. Ook van planten: natuur, ingeschapen �, CMoetotjr, Ar. meestal in goede betee- keni». �, karakter ook dasar, grond. b.T. die man is goed van �, datar ortmg Hoe tm\'ik. �, wijze, dj./an ;h.v.* du � der taal, djnlan tithasn ; naar den � der munggistan-vrudit, djalt/n ioewai manimis. �, wijze, manier, ook peri; de � eener zaak, ph\'i hal; de � van het leven, f/Sri kahidoepan; en ui wat van dien � is, dan barang sahagainja, gebruikt voor enz.; crle- lijke �, baka; zijn eifrlijken � niet verloochonen, tiaila menibot\'u:an<j hakt ; van � sterfelijk zijn, berbaka uiati; door een l�ijv. nw. nader bepaald,zoo- als wreed van � enz., zie bij die Bijv. nw. aardachtig;, naar aarde gelijkende, saroepa dY-w/an ianah: mot aarde vcr- men^d, liiitjampoet �htgam ianah. aardaker, hotmtX tikt, Bat. iiiiriluppcl; de algemeene nantn voor onzen � is khifa?ig, die voor do ver- schillmdo loorton van dioscorca of in- landschen aardappel is oebi. aardappelloof, daoen k�ntai/g. aardappelplant, pokok kenfang. aardappelschil, koelit ktnfatig, koelit oebi. Aardappelen schillen, mitmgoeptt koe/U kintang (van koepas); nnrdappc- len schrapen, mX\'-igtrik kenfaiig (van kirik). uardappelstyfsel, ka<idji kintang. aardappel veld, krbon kttitang , ta- dniiii kt^Aii/ii/ii/. aardbeving;, g�n/pa, g�mpa iotttf. Op Java /indoe, Jav. aardbodem, de oppervlakte der aarde, als bodem of grond, waarop menschen,
		dieren en planten leven, moeka boemi. aardbol, de planeet, die wij bewonen, {��■mi. �, do narde als bol beschouwd, bw\'lat borini, aardduivel, de geschubde miereneter, f�nggiliug, ttnggilittg. Op Java frtng~ oihma, Jav. aarde; de �. aardbol, boetahi, Skr. bcntala; fig. jn HSS. ook genoemd tn�rtja pada, Skr. waarvan de betee- kenis is: plaats der stervelingen; ook majapada, Skr. wat beteckent: plaats des schijns, of der misleiding. � in tegenoverstelling niet hemel, hoemi, b v. hemel en aarde, Imtgit dan boi\'tni. Zie ook wereld. �, grond, tanah; ter � vallen, djatoh katanah; eetbare �, napal, utmp.nl. Op Juva ampo, Jav. narden, stolF. Bijv. nw. daripada ta~ tiah, dnri ta,iaJi. Ook alleen tanah, b.v. een � vat, bedjana dartpada tanah; een � kom, mangkok ta.iah ; verglaasd �, (emhekiir. Op Java, tiHtu, b�Hng. aarden, in aard overeenkomen met, sap�\'rangai t�vngan, satabtiH dengan, ui�-noiTorf p�rangai. b.v. het is een goed kind, dat naar zijn vader aardt, auak Hoe batk, jang i/ienoeroet pt-ravgai ba- pntija, of jang xaperangai dei/gan ba- pamja. �, zieh ergens naar zijn zin gevoelen, senang, t/erasa senang, b.v. hij aardt op Java, /ja sciiang ditanah Djaia\'; hij kan op Malaka niet �, \'/ja tiada dapat herasa senang diiiegari Malaka. �, tieren, gedijen, van pian- ton, toeka ioembotk, b.v. de kokospalm aardt in niocrassigcn grond, pokok nijorr taakt tof/uhoeh ditanah paja. Zie jje- d�en. aardewerk; verglaasd �, fembe.kar b.v. ht\'iidaklah sape\'rti tembefoir, pStjah satoi\' pHjuh samoetcai/ja, laat het zijn als niet �, als het eene breekt, dan breekt alles. Sprw. H. T. �, borden en kopjes, piiiggan-mai/gkok; onver- glnasd �, potten en pannen, pvrijoek- U�langa, aardseeat; e, s. v. �, djPii/ba/atrg, hun- toe tanah, In gedaante veelal overeen- kotnende met een buffel of rund. nardgewas, knulgcwas, wordt meestal aangeduid door oehi-k\'t-Iedek, de gecom- bineerde namen van tweo knolgewasscn. ¹ aardglobe, horlut hoemi. aardbars, gtttth tanah-, vloeibaar �, minjak tanah.



		aardhoop � accoord, 21

		nardhoop, boesont, een hoop nart!, timhofnan tanah. napdis:, lief, bekoorlijk, snoepig, manit, djflita. �-, van iets kleins, b v. het gelaat van kleine kinderen of dieren, tjoemil. �, grappig, guitig, djinaka. �, zie ook lief. aardigheid, irrap, djinaka, sanda. nardklool . boelat boe mi. aardkluit, goempal tanah; een kluit aarde, sagoempal tanah. aardkrekel, andjing tanah. aardlaas, lapis tanah. aardluis, koetoe tanah. anrdmos, roem poet iahi andjiny. aardtnuis, veldmuis, tikovs tanah. uardnoot; een Boort van in den grond vruchtdragende booncn, die als tweede gewas worden gezaaid en uit welks vruchten men olie pent, kutjimij tanah. aardolie, minjak tanah. nardophoopin;, heuvel, goegoeJk-.* aardpek, jodiuui, laioeng, Jav. aardrijk, boem; de aarde met alles wat zij bevat, hoemi de.ngan stgala insit/ja; het ganschc �,saloeioeh hoemi. aardrijkskunde, tlmoe boe mi; wis- kundige �, �lmoe boe lat boemi. nurdxeh, wereldsch, doenijawl, tjara doen/ja. Aardsehe goederen, barang-ba- rang doenija i het aardsehe, perkara doenija, (uil doenija. nardschsezind, hv.mv.fsoe doenija. aardschok, gtmpa-bo�nti, aardslak, s/poet darat, sipoet liniah. :i:i vi 1^1 ;i >>:�. QtlfW tanah. aardxpin, laba-laba pohon. nardvloo, koetoe tanah. aard vrucht; oebt, o. 8. v. eetbare �, convolvulus batatas, k�dedek. Soorten zijn: kelrdek t�for of k. merah, de kleine ronde, en k. oengoe, de paarsche ; e. s. v. eetbare �, colocosia vera, k�ladi; e, s. v. �, die rauw gegeten wordt, bengkoeicang; e. 8. v. eetbare �, k�mbili. Soorten zijn : k�mbifi torak- en k. kt/ing; e. s. v. �, kelebang, oeln kelebang; e. s. v. zeer groote �, die alleen op bijzondere wijze toe- bereid eetbaar, doch anders giftig is en salivatie veroorzaakt even als ealoniel (dioscorea trifuliata) gadoeng; e. s. v. wilde, celbare �, met draderige, groote, platte knollen, kelona. �, aardvruch- ten in het algemeen, oebi-krlcdek, oebi- k�ladi.		\' aardworm, pier, tjatjing, tjatjing gelang-gelang. aar»«, achterste, pnntat. niir«uiii , lohang pnntat, lobang doeboer. aarsmade. t/afjiny k\'eroeicit, oelai k�rawti. aarsopenin};, lobang doeboi-r. aarsplooien, kedoet doeboer. \' aartsbisschop, baferik, verb. aartsheilige, mahar\'esi. \| aartsleugenaar, pembohong b\'etar. aarzelen, weifelen, schromen, bimbang, b\'-rgo\'-ndah. �, om binnen to treden, b.v. van iemand voor een vreemd huis, of een rat voor den val, t�rkimbaug- kimbang. aarzelend, in twijfel of men iets zal doen of loten, bata-l/ata, vdW. aarzeling . kabata-bataan, vdW. aas, lokaas, oempan�, prooi voor wilde dieren, mangsa, b.v. het wild gedierte was m>g nier uitgegaan om zijn � Ie zoeken, maka t�gata merya-satica b�lom kaloi\'irar ukan m�nfjehari mangsanja. � om visch to bedwelmen, bestaande uit klein gesnedeu viseh, besproeid met toelia-nat, santan; bladeren als � ge- bc/.igd om garnalen to vangen, ram. �, kreng, bangkai. aasje; een � loven, njaiva-njawa iktm, b.v. er was nog een � leven in, ada njauiU-njawa i-kun lugi dalamnja. abces, bisoel, paepa, barak, vdW.; dit zijn eehter verschillende soorten van steenpuisten. abe; het alpliabet, alifdm-ia, abe-boeli, soerat aUf-ba-ta. Aan zulk een boek, een eerste spelboek, geeft men ook don titel van t�ka-tcki fir- bavg, d. i. vluchtige raadsels. abortus, goegoeran, goegoeran anak; middel om � te veroorzaken, obat akun mendjoeloek, obat akan mmgfjoe- goerkau anak. abrikoos, bocicah toejfah armeni, Ar. absurd, te � om te gebeuren, moesta- hil, Ar. abuis, salah ;� hebben, bersalah; � , misverstaan, salah meng\'erti, salah lampa. ] acacia, de Maleiers kennen verschil\' lende soorten, die zij aanduiden met de namen nagasari, jairiug, tarisi bai- doeri. accompagneeren, bij de muziek, m\'f/iingkah i,van (iugkah). \' aocoord, overeenkomst, pirdjand/ian;



		2->		accordeeren � achter.


		oe/iama. �, meenen, kira-kira, tangka; gelijk �, tn�njamakan (van «Jam); niet �, niet tellen, tiada m\'�ngendaJikan, tiada membilangkan. achtenswaardig, soedjana, Skr. van zaken, matiah. achter, Itijw. en Yoorz. dib\'elakang; �, aan den achterkant van iets, di\' lm lik; b.v. nebter het leger, dibdakang la/a/an/ara, � de kaap, dibalif: tan- djoettg. � elkander, bt-riring. � elknn- der loopen, berdjalan fterboentoet, 1,,-r- djalan beriring; ook berdjalan semoel bxriring, en berdjalan b�r/joeljoek- ikan. � gerankt, achteraan komen, t�rke- moedian.- ten � zijn met zijn werk, kabt/akanyan. �, van achteren op iets uitkomen, membelakangkan, b.v. al die huizen komen van achteren op den weg uil, svf/ala roemah Hoe m�nibtfa- kangkan djalan. ~ de gordijnen, da- lam tirai kelamboe; er � hcenzitten , sterk aandrijven van een werk, �tr�f- ligoet; met het achterste naar voren, tegen het beloop in. songsang; daar zit, steekt, schuilt iels �, adalah rahas\'tanja � iets komen, mendapa/i barang sasoeatoe. � iets zijn, hot weten, mengt taftm-\'i barang sasoeatoe, � de ooren krabben, berouw over ietB hebben, bers�salkan; hij heeft het � de ooren, hij is een veinsaard, /lariinuu mhijemboenikan koekoenja, lett. de tijger verbergt zijne klauwen. � den rug van iemand, dibelakany, van babbelen, iHbe\'nkang mata. � elkander, de een na den ander, sa\'orang demi sa\'orang, sa\'orang lepas sa\'orang; aan de � zijde, belakang, b.v. dot huis is achter brecder dan voor, belakang roeuiah itoe tebar daeipai/a moekanja_: hij is achter, adalah ija dib�lakang.■ naar �, kabelakang. In de beteekenis van naar de beste gaan, pergi kaxoetigai; van �, dari belakang; hij kwam vnn �, ija dafang dari belakang; mijn horologio loopt een weinig �, arlo- djikoe kabvlakangan sedikit; ik ben er noi: niet �, belom akoe tnhtgerfi Hoe, belom akoe meitdapat kanjaiaiinnja. � een geheim komen, m\'endupat rahatija. �, op een vaartuiir, dibo<-ritan. �,op een rijbeest, paard of olifant, diboen- loet. � iets in een eenigszins schuine richting, d�iringan, b.v. duringan djam- hatan, schuin achter de brug.
		een � aaneaan, memboetcat perdjan- \' djian ,- met elkander een � tangaan, btrdjandji-iljandjian. aocordeeren; met elkander in gevoe- I len overeenstemmen, satuedjoe, satot- djoe ha/i. Eene overeenkomst aangaan. Zie bij a.Tooril. :n-i-iiii». tjoekai, beja. ae»-�iiwkiintoor , pebejaan, ptbejau, petjoeknijan. ach, uih?h, adoehai, amboi, icahi, Ar.; wee en ■�, hai-koeieai. uckilleM-peeK, oerat kv/ing ; ook oera/ ptrgandar; de - doorhakken, mengeling. acht, Telw. doelapan (van (Wdtna/u- pan); in het M�nangk. salapan, dat eigenlijk even als in het Socnd. nepen moest beteekeneo. Vuur alle getallen, die met acht zijn samengesteld, zie de (inuuinatu\'a op de Telwoorden. � in getal zijn. liLidoi\'lupa.t; de volle �, \\ waarvan iresprokcn is, alle �, kadoe- \\ lapan; � aan �, doelapan-doe/apan. � maiiiidcn, doelapan boelan; binnen � maanden, daUim doe/apan tot l«n .- hetzelfde \\an nu af gerekend, da/am doe/apan boelan tui; over �manndrn, /epos doelapan boelan; habis doelapan bvflan; kemoedijan daripada doelapan boelan; met een tusschenvrrloop van � maanden, se/ang doelapan boelan; kwart over achten, poekoel doelapan laloe sasoekue; op Java poekoel doela- pan litvat saprapaf; ongeveer � dagen, Lira-Lira doelapan hari; een dag ol\'�, baramj doelapan hari. acht, oplettendheid, iugal, pengingal; zich in � nemen, zich m�nageeren b.v. met het eten enz. berpan/ang. � geven, � slaan, ingaf. achtbaar, eerwaardig, btgatcan; voor- naam, moelija, moelijatcan, besur, moeh- tatjmm, Ar. at-hlbeenit;, berkaki doelapan. nehtblacli�, btrdaoen doelapan. achtdik, achtdubbel, lapis doelapan, doelapan lapis. achteloos, lalai, lenga. a/pa; �, slof, i ttngai. �, bij het werk, lalai pa/la p�ierdja/hi. achteloosheid, lalai, alpa, kdalajan; door zijne �, dengan /alalnja. d. ai- . pan ja. achten, hoogschatten, m�ngendahkan, \' mempi nnoe/jakan. mtngnortnaH, meugoe- i pamakan, memberi (turn/at, mtmberi



		achteraan blijven � achterlaten.
		23


		m\'hteraanld� ven , katiaggalaa. uchteraanhoinen, data.ig dari belii\' kang. �, het laatst komen, m�>itjorot, ook n/f\'tff/\'r/ii/-; iemand, die altijd ach- teraan komt, p�,igar/tir. �, achter staan, mPmb�lakam^ �it->/f/tic/tir(vaTi ach ir, Kr.). acht iTiuinsl ellen, utiiigachirknn , uit- mh�\'lakii ii \'jkn.i. achteraf, b.v. � wonen, doedoek di- h�laka.ig. �, van achteren, dari b?/a- ka»g. �, op ecne afgezonderde plaat, ftifjmmwt* Mflm, achterbak, achter den rug, dib�/a-* kaag. �, verborgen, shabo-iii. achterheen, tusschen kuit en hiel, de plaats van de Aehilles-pees, ketiag.�, achterpoot viin een viervoetig dier, kaki-belakaag. achterbl�ven, fint/gal; achtergeble- ven van bet ubj., ktiiiiiggalii.i; van het -ubj., t�rtinggal. achterbl� ver, nakomer, pimb�laka.ig, peagachlr. achterhout, van een beest, paha,paha litlakttng, achterhuurt, kampoeng d�ttlakaiig. achterdeel, bPlakaag, behagijaa jaag dihPlakang. �, achterste, de billen, punt ai. achterdeur, mntoe bPlnkang. �, ge- heiine deur, pintoe maling. achterdocht, fjPmboerar, i\'-aseivas, Ar. xa.igko-sangkn. achterdochtig , tjPmhoeroetcan; � zijn op, witntjimhoeroekam. achtereen, achter elkander, van han- delingen , b�rfoeroet-toeroet, bPrtiiapa- tinipg. �, zonder ophouden, dPngun litida litrkapoefot\'stm, dPvgan tiada t/er- achtereenvolgens, hPrtueroeUto<roet, b.v. ditje i\'itPrakan,ija berto<Toet-toerorf, hij verhaalde achtereenvolgens. �, tel- kens weer opnieuw, bPrfaloe-faloe, talve- b�talae, b.v. bP.-hoetcat do\'-rhaka her- tidth\'-tafot\': ajar mata toeroen hPrfaloe- taloe; kapat datang hPrtaloc-tuloe. achtereind, achterste, twafoi-t, b v. � van cen paard, boentwi koeda, �� van cen olifant, ho.atoet ga dj ah; � Vu een vnnrtuig, boetitoet pPrahoe;� \\an een zwaard, hoentoet pPdaag. achteren, naar �, kabPlakaag; van �, d.iri maktiiitj. b.v zij kwam van �, ija datang dari hPlakang. \\ an � be- ^chouwd, katan ditimbang dari hela-
		kaag. Ook dibtlaiaag, b.v. van voren anders dan van �, dimoeka la�u, dibe- Inkmig Mm, Spnr.; ten � zijn, kahe- f"l.-,i>iga,i, firfral. Ar. achtererf, kampoeng dibelakang. achtergaan, van een uurwerk, kahP- laknngan. achterhalen, mPnjoesoel (van soesotl). �, betrappen, mendapaii. achterhoede, van een leger, toetoep, galaag dada, pPaoetoep bafa-iantara, b.v. da,i saiaiaja htrdjalaa kemoedian Mr mdjadt totto�p, zijne onderhoorigen liepen achter en dienden voor achter- hoede, ook i-koer. achterhoofd, hPlakaay ka/iala. achterhouden, verbergen, MeWem- [ bo,;,iiau. ^h \' achterhuis, vosmah b�lnkang; het nchtcr.tte iredcclte van een huis, bP/a- kaag roem.ih. �, van eene vorstelijke woniug, /i/a, achterkamer, bilik hplakuag, kamar h�taka.ig; gereserveerde �, bilik her- sakal\'. achterhnnt, hPlnknag; � in iet of wat schuine richting, iritiyaa; b.v. aan den � van de brug, di-iriiigan djam- iiatan. \\ achterklap, vmpat, Jitnnh, Ar. achterklappen _f inP,igoenipat_t mPiijU- nahknn, mPngadjoedja. achter klapper, pPngoempat, tuekaag Jitnnh. achterkleinkind, tjitji, � van Vor- stcn, fjitj�nda; achterkleinkinderen hebben, bPrtjitji, van Vorsten, bertji- tjindu,- Iemand nis � aanspreken, b�r/jifjinda. , ackterkwurtier, achterbuurt, kam- poetig bXlakany. �, de billen, paatat, doehoer. achterlaadge\'weer, nchterlader, se- RfljMHe ki\'pck, Mal. uchterlaadkunon. miirijain kopal\'. achterlage, t<\'m pat iit�tigadang. Als het vau personen gezegd wordt, orattg p�agadaag. nchterlaHt, van een vaartuig, iHMtMC- fan jaag dihoeritan. �, aandrnng tot buikontinsting, ktitdafr hoewaug-ajar, Itfadafc kasoengai, fridla hailjat Ar. maoe bo\'tcang-ajar, nw beruk vuig. achterlaten, iets, mXnuiggalkan (vnn tinggal); aan iemand iets �. aiPntMg- gali; «en lnst of bevel �, b�.rpe\'saH;



		u
		achterlei � achteruit.

		achtergelaten striem, spoor, litteeken ^:enz., bekas. � bevel of lust, pesan. aohterlei, doelapaa bayai, doelapan I luatjtiui, doelapan djenis. achterlijk, in het groeien, voornnnie- lijk van inenschen, ker�dit. �, niet tot vollen wadoiu gekomen, van kin- deron en vruciilen, van de rijst of bet suikerriet, fje\'ding.* �, ten achteren. kabelakangaa, tirfyal, Ar. � in bet verrichten van zijn werk, trung, mulat, \\ langzaam, Samiat; � zijn, bvrlaudnit- \\ latiihat. � irebleven, niet tot ontwik- keling gekomen, t�rbaidoef. Bcbtermast, t\'jang belaiaag. �, [ bezaansmast, tijang p�njorong. achtermiddag, namiddag, ptlang, i tisar. Ar. NB. de pltamg rekent men ! doorgaans van 2 uren tot zonsundergnng. in-Iii i\'t\'mii !<):,..■ ■-.-. i ii-.1 . een van du vijf verplichte gebeden bij de Mohaiu- mednncn, sendiahjnng asar. achterna, naderhand, kemoedia», di- bllakang, ac/iir, Ar. �, van achteren, dari b�dakang, acl 11 ernaja ;;ri i, achternaloopen, om iemand in te halen, mtajoesoel (van soetoel), menjangsong (van sonysong), M�n/fOfsir, mvngedjar (van k�djar). achternaloopen, berekoer-ekoer, b. v. birt-koer-ekoerlah dimana ti/takrtja, hij liep zijne moeder overal achterna. Ook i meiigrkoer, b.v. svhaja ke/tdak iaevy- ; *t�oer.* achterneer en achternicht, saoe- \\ dara kadoewa poi-pne, abang doeira poe- poc, anak saoedara misau, Hat. achterom , dart belakang; b.v. hij loopt �, /ja berdjafan dart btlakmty. achterop, di-atas belakang, diboeritan, diboenloet, b.v. hij staat achterop het rijtuig, i/a berdiri di-atus belakang kartta; hij staat achter op het schip, tja berdiri dtbuerilan kapal; hij zit achterop don olifant, ija dordock di- boeitloel gadjah. achterover, van het hoofd, )n den nek, lenygak; een weinig � bij het \' zitten, kSdik, b.v. achterover geleund zitten, dordotk kedifr, dvdoek bersan- I dar. �, hellend, van schcepsuiasten, ! sadak. achteroverbalffen ; zich �, b.v. om een wapenstoot te ontwijken, melijoek. Ook bij het dnnaen. achteroverlitfjren, UUntang,
		achterovervallen, djatoh t\'el�niang, achlerpaard, koeda jany dib�lakang, koeda hilakantj. ach terpumi, v. e. kleed, pa-djoeny bfli\'kiillif. achterpoort, pinfue belakang. Ken groote �, pinloe ger�bany jany dib�- takang. achterpoot, kaki lulakany. achterrad, roda belakang, djantera belakang. achterschip, boerilan, boerilan kapal, b. perahoe, boentoet perahoe. achtersletnpbout, (mar.) bet slemp- hout van den achtersteven, hoek, ge- voi nol door achtersteven en kiel, Ijanda. achterspil, paetarttn diboerilan kapal. achterst, de overlr. trap van achter, ttrbilakaity, belakany sakali. acliterstuun, voor ie ui. onderdoen, (ttcat, achterstal, van sehuld, hoelang jany b.lum dibajar. achterstallig, van schuld, lama; een achterstallige sehuld, hoelang lama. achterste; de �, jany di betakaay sakali; het �, achtereinde, van men- schen, dieren, en vaartuigen, boerit, boeritmm; van een rijbecst, hoemtoet, b.v. op het � van een olifant, di�oeu- loei gadjah; het � gedeelte van iets, b.v. van het mcnschulijk lichaam, de billen, de rug van zwaard, hand of mes, poenggoeng, poiiggung; het �, de billen, pautat,- het � ge- deelte van een schip, penjorong; de � mast, �jang penjorong, letterl. dat wat dient om een zetje van achteren to geven; het � voren, (erbalik, soeny- sany � voren, b.v. van een kleed, bokong, baUk bokong; op het � krij- geu, dapat d�panlat; luet een achter- uitstekend � loopen, berdjalan loeny- yik, b.v. apabila ija berdjalan didaral lueayyik o/i// s�bab ija bijasa doedoek iehadja dip�rahoe,, als zij nan wal loopen steekt hun � achteruit, umdnt zij gewoon zijn in de vaartuigen slechts te zitten. achterstellen. rnengemoediankaa (van kfitioediatt). �, laten toekijken, mA�hm- i\'ihkiui mata. achtersteven, boerilan kapal, boert- tn.i ptrahoe. achtertocht, zie achterhoede, achteruit, het tegenovergestelde van



		achteruitdei nzen � adel. 25

		vooruit, oeadoer, b.v. � en vooruit, oendoar-mara, voor ons: voor- ra ach* teiuit. �, naar achter, kabelakang. �U\'ht eruit deinzen . oeadoer; achlcr- uildein/end, moendoer. achteruitgaan, terugtreden, oendoer, moewloer. � van /aken, soei-oef, b.v. zijne zaken sinten hoc langer hoc meer achteruit, perkaranja mak in lama inakin soeroet. � vnn een vaartuig, doordat het ergens tegen stoot, m&MtMJO�l (van panlofl. achteruit loopen , b�rdja/an oendoer, membslakang berdjalan. achteruitruken , achteruitgeraakt, ka. tiaggalaa, t\'ertinggal, kahHakaagan. achteruitschoppen, ■riy^safr (van se pair), achteruitslaan, niet de \|>ootca, zoo- j als een paarj ot\' rund, mAhaw^ (van j sepak). achteruitsteken van het achterste, foenggik. Zie bij achterste. achteruitzetten , ineagoeado<rkau. achtervoegen, iets aan toevoegen bij wijze van verlenging, menghoe- boeagkaa. achtervoegsel, bijvoegsel vnn een \' boek ol\' geschreven Bluk, hoehoeuyaii, achtervoleen, najagen, menjoesoel (van sufsoel), mt-ag,djar (vnn kedjar\\_tmhigoesir. Zie ook nnzetten. �, voortzetten, er niet mede ophouden, meageka/kaii (van ktkat). achtervolgen» , bert\'oeroet\'�toeroef, de- ,iga;i nienoeroet, satueroet. �, uverecn- komstig met, satoedjoe dtngtiii. achterwaarts, oendoer, kabelakang, oendoer kabelakang. achterwege; � blijven, niet gebcu- ren, t\'uula sampai djadi, � gebleven, � gelaten, ierttitggal, ddtuggalkan. � doen blijven, � laten, tintjgalkau. �, houden, verborgen houden, ntenjemboe- \\ nikan (vun shaboen�), � houden, niet ! vermelden, menjimpan (van simpau), \' tiada menjsboetkan (van seboef). achterwiel, zie nchterrad. achterzetten, zie achterstellen. achterzijde, Mak au g : afgekeerde zijde vnn wind, ot\' regen, olak. achtgeven, nauwkeurig letten on, meutjaiakan, b.v. knap in het � op ; naderende stormen en orkanen, pandai uitat jam kan b\'ila riboel dan f o/au hea- daJc dafang.		achting, hongschatting, hariaat, Ar., in � zijn, kaJitirniafan; � betoonen, /ie achten, achtenswaardig, ka hor ma tan, pat-et dihoraiati. achtjarig, "moer doelapaa taho- a , doelapaa tahoett ir-moert\'ja. : ich l K:t ii ■ , doelapaa /i\'TSfgi, nstakoaa. achtkantig, doelapmm persrgi, b�rafgi doelapan, astakoaa, Skr. berastakona .■ een achtkantige stijl ot\' pilaar, tijang ��r&gi doelapan, ni\'htmiial, do\'-fapan kali. achtnemen, /ie bij acht. achtpootig, berkaki doetapan. achtste: de �, jang kadoeta/>an; de ■� zijn, b.v. van een kind. ,a>adoelapaa ; een � . sa/,erdoe/apait ; drie � , tiga p�rd�eiapait, achttien, doefapau-b�las. achttiende; de ut\' het �, j"»g kad<>,- lajma-belas: een � deel, sap�rdoetapa/i- i�itu. achttiendelialt\', fmaak doela/ian-btlas. achttienlionderd, sariboe doelapan ratoes, itoelapau-brtas ratoes. achtvlnk, = achtknnl. iirliivuiul. ituelapan lapis. Ook acht- voudig. achtzaam, ia\'/at-ingaf, beroesa/ia_t Skr. jak-a. Ar. ucktzmuiiheid, iagat-ii/gaf, ingataa, oesa/ia, /afciii, Ar. achtzydig, = achtkantig. acteur, tuoueelspeler, peran, Mal. �, vertooner van de wajnng, datang. �, vertoonei\' van een MaletSch komedie- spel, afkomstig van Kedah, pa\'joetig. �, vertooncr van een WOlt komedic- Bpel, nl\'komstig van Sijain, matidoira. adam, naJil Adaia. adamsappel, lekoe>a (van het arab. Ifoelkoem), djakoen, 1\'ad. bov. 1. adder \| e, s. v. �, oelar bilt.edak\', een andere soort met asehgiamvo kleur, oelar biloedak Jiaboe. adderlieet, pagoet oelar biloedak. addergebroed, anak o-dar biloedak. addergit\', bisa oelar biloedak. addertong, lastertong, liduh peiigoeui- pat, tvekang Jitnalt, Ar. adel, asal, bangsawan; van �, bang- saican, de �, de ge/amelijke edelen, segata orong bangsawan; hooge �, bangsa jarig tinggi; titel vnn � voor de afstammelingen van Mochainmnd,



		26 adelaar � neolusharp.

		sjarif, Ar. saijid. Ar. Voor de afstam- melingen viin Moehammad\'s vrienden, sjntc/i, Ar. adelaar, nk-ai, Ar. ook bet sterren- beeld van dien naam j verder: boeroeng motor, Ar. radjaruli. adell�lt, bangsatnin, berafa/,b�rbangsa. adelstand, pangkat bangsatrau; tot den � verheven, di-angktU kapada paugkat bangsatrau.�, de hcerenstaud, p&oemmm (van toen, eene verkorting van tuetcnn, beer). adem, n\',niru. nafas. Ai. napas verb.; een welriekende �, na pas wmtai, een niet welriekende �, ttapas buesoek, ook moeloei boesork; al wat � heeft, stgala susueiifof jang bvruapas; tot adem trachten te komen, naar don �■ makken, omgap, ng�ngap, ngap-ngap. Ook v:lji visschen buiten het water. Om w��r op � te komen, k�ndak mvinneia.igkan napasuja; den � inhou- den, uivutiha.i napas (van tahan); bui- tcn � zijn, Ingnh-i-ngah, �ugih\'Png.-/i, �.Hjah-�ng\'i�; buiten � geraakt, /�r- nirinitiliiin ntjali, C�rwUngeh-mingeh. Eigenlijk beteekenen deze woorden naar den � hijgen; gebrek aan �, zie bij ademhaling; den lant&len � uitblazen, portoen ttapas, poetws njaica. wiirfgitHg rfjUem, ademen, i�rMMpmi, b�rnafits. ademhalen = ademen; ook h>-la na pas. Mtiigaiit/ttp ; kort �. zooals een vermoeide, mtutjoengak. � van vis- �chen en amphibf�n als ze even boven water komen. i/t�mangnes (vanpangoes). ademhaling, vafas, napas, angap ; moeielijke ademhaling, pajak b�rtiafas; gebrek aan �, hvngik. ademnood, pajak bfrnafas. ademtoeht, lt<la napas; ��n �,«««- pas;* de laatste ademtocht, najas achir. Ar. ader, bloed�, oerat, oerat darah, ook oerat koening; slag�, oerat tiadi, oerat bvrd�nnjoet; hals- of keeladcr, oerat fOmbomoek. � in gesmeed ijzer, damaa- eeeisel, pauwer. � of bedding, waarin tin of eenig ander metaal voorkant, kit, ai///. Mal. ■� van eene andere kleur, zooals in gemarmerd papier, hout, marmer en dergel., bar\'t k-ba,\'ik, koerai. aderen; � op iets teekenen of schil- doren, mtngimrai, m�t6arik~barifr.* aderuezwel, bent/kak oerat.		aderig, met bloed-aderen, b�roerat- o.ral: met aderen van papier, hout, marmer, b�rbarik-�arik, b�rkoerai. Zie ook geaderd. aderlaten, �nimantik- oeral\'(van pau f ik), metuatik oerat (van patik), m�\'nge\'raf oerat (van kerat}, sangg�ra/t, 1\'ort.; zich doen �. b�tpaittik oerat. ader<«lac, klop van een slagader, den- vjoet. adjudant, kapit (van ap�f), b.v. om adjudant te worden ter linker-en reeb- terzijde van Uwe Majesteit, akan djadi kapit kiri-katiau doeli Sjah Mam. Ook p�agapit, wat verkieslijker is. De adju- danten worden onderseheiden in die ter linker- en die ter rechterzijde van den Vorst gaan. � van een gezant of panglima, dj�dj�naitg. Ook deze wor- den onderseheiden in djedjhtang kanait, ree liter-adjudant, en dj�dj�uany kiri, liuker-adjudant. adjunct, in samenstellingen, moeda, b.v. � commies, kornis moeda; � op- ziener, optind�r moed», ook djtaaug. adminiNtruteur, ptmTfremtaJi j een � van een suikerfabriek noemt men op Java djoeragan. admiraal, taksamana, pang�ima laoet. admiranlschip, Lapal laksamana. admiranlnvlng, bandera laksamana. adopteeren, mfvoaatt�t.- iein. als kind �, m�-ngangkat anafr; eene meening � , uungijakan, w�/nbrnarkan. adorabel, jang pattiet tl\'s�ttibah. adoreeren, m�njentbah. i udren, van een blief, itlamaf soeiat. adresseeren, van een brief, m�nt/ti- tamutkan, b.v. wees zoo goed dezen brief te � aan, li�./dakla/t kt\'ranja tngktttt iiu,)\'ji\\taittaiknn soeraf "\' ka- pad a. adMpirant, bakal,* b.v. � controleur, bakal koni�rlir. � ambtenaar, bakal p�gawai. advertentie, p�/nbtri/a, ptndi�riiaboe, In de loeaal-Mal. nieuwsbladen op Java, adpMensi. advies, raadgeving, bit/ara, nasihat. advocaat, pleitbezorger, peuoeloeng /"fja/tt, ptitijafam. Bat. p�ngafji\'ra.�, de vrucht, baeteah tempoeroeitg. aeulu-luirp, boeloeh ptrindoe Dit is ninl. een stuk bamboe, voorzien van gaatjes, waarann do wind klagende tonen ontlokt.



		27
		al\' � afbreken.


		af, Bijw. en Vuorz. (/art, dafipada. � vun een werk, gedaan, soedah, poetoes; hij sproni: van den stoel �, ija ttr- djoen dari atas koerst; zij wil niet van hare moeder �, ija ta\'-,aaoe bPr- tjtrai dPnyan iboenja.- ik Hen den berg �, akoe toeroea dart af as gomoeng : hij weet er �, tahoelah djoega ija ukan hal itoe; hij weet van Diets �, tatoepon tyada dik�tahoemja akan hal itoe; van zich � spreken, beratti her- kat a-kata, b�rani m�udjatnib; met den hoed �, dtngan f�rboeka topiaja (f/a~ pijouja); hij kwam op hem �, ija Mtudapatka» dia; hij moest er op �, ta\'dapot tijada ija kasana; op den mnn �, d�nyan njata-njata. � en aan, ptryi\'datiDit}. � en toe, t�rkadany- kadang; Van hier �, dari sini; van dat ooircnblik �, dari pad\' koetika itoe; vun kindsbeen �, dari k�tjil mofla: van voren � nnn, sa moeia;* op het geluid �, foeroet boenjitija; bij ile rij �, toeroef yilirannja; berg op. berg �, na\'ik goetwny toeroen goenoeng; stroom �, MiMr; die echtgenootcn zijn van elkander � , orany lakt-bini itoe soedah birtji-rai; het mooie is er �, kai\'lokannja soedah h/lang, scrinja soe- dah hilang; het is er verre �, djaoeh sakal�; van iemand of iets � zijn, ontslagen zijn, t�pmg. Zie ook Ion: daar wil ik van � zijn, dat weet ik niet zeker. koerang p�rik", tntah ;* hij is nl lang havenmeester�, soedah tama vjn p\'rijat daripada pangkat sjabhaw dar; op goed geluk �, zie bij geluk. � zijn, afgemat zijn, h-tih, /�niah, l\'�soe; zeer �■, IttiMjiO.* � geweest zijn, zijn trevoeg gedaan hebben, soedah bocicang ajar, soedah lasoeaya�. soedah berai; vulir.; op het gevaar � tracht men uit te drukken door het Sprw. oentoeny saboet tiinboet, oentoeny batoe f�nyy�lant; het lot van de kokossehil is te drijven, het lot van den steen is te zinken; bij het kantje �, tijaris, haia- pir-hampir, koerang sedikit; dat is bij zwart ■�, saiikan-akan Intuin v:arnanja. af bakenen, menaada� pPrhinyyaiin , ..iimindai batas (van tauda). afbedelen, minta, mvmoehoen (van poe hoen). ofbeeltlen , nani\'�tukan (van/;e\'<0i mtff gainbarkan, mcroepakan, mPuOelis gaia- barnja (van toelis).		afbeelding» afbeeldsel, pPta. yauibar. afbetalen, geheel «�, mPiabajar habis, miiubajar loeaas; afbetaald, loeaas , impas, Bat.; in pavementen of termij- nen � , laenyanysoer, afbetaling; gedeeltelijke � op een schuld, aaysoerau. afbeulen, mPnjiksakaa (vun siksa, Skr.), mPasijasalkaa (vun sijasat, Ar.); het werkvolk �, mPayasahkan ortiarj bP- kerdja, ufbeuren, mpnyangkai dari atas. b.v. van de stoel � , mPngaaykat dari atas koerst. af bidden» zie afbedelen. � van een gevaar, minta d�a akan didjaoeh- kan bPha/a; Gods zegen �, uiinta bPr- kat Allah. nfbii»gelen, van tranen, berlinany- liaany. bP.-fjoetjoeran. afbeten, laPayyiyit; kleine stukjes van iet8 �, laingoetil (van koet il), niPngP.\' tip dPngaa yiyi (van ketip). afbinden, losmaken, afdoen, memboeka ikati\'ii , inPnaaggatkan (van tanggal), inenyoerail.tn ikatnja; cene wrat �, mPnyikat koetil. afblijven* met de handen van iets�, tijada m&ndjamah, tijada mPnyoesik", tijada mPnanyani (vun tar.gan). af boenen, m�njikat (van sikaf), mP- .ijapoe (van sapoe). nfburwtelen, m�njikat (van sikat). al\'braak , karoinlakaa. bouykaran, ka- roeborhan; een huis voor � verkoo- pon, mviidjoetval me.mah akan dirombaJc. afbranden; iets �, .uPinbakar habis. Ooi, Ww. tPrbakar habis, habis dinia- kan api. �, afvuren van geschut, nu- masatty marjam {van pasaity). zonder scherp, mtmbuei\'-any abai,- de geheele wijk is afgebrand, say�nap kaaipoeny itoe habis diiaakaa api. afbreken, i-loopen, van een gebouw enz. atP.fonibak. Ook het geleerde, cene leer enz. �; kleine stukjes van iets � , iitPngoetil (van koetil). �, een touw, cene zaak. rede, verhaal, werk, het leven, beraadslagingen enz, namoetoes- kan (van poetoes); takjes of bloemen �, wengyPatas. � van zijne boete* doenimr, mPnyarak tapaaja (van orak); de tenten �, mP napaskaa chaimah .- afgebroken, rombak\'_t koetil, poetoes, gPatas, zie het verschil in beteekenis boven. Een stuk or afgebroken, b.v.



		28 afbrengen � afdreven.

		afdeeling, klasse, pehak. �, district, toewak, dist�rifr, Ncd. �, afgeschoten vak, petak. �, vak, zooals van som- mige vruchten, ook van een k&t.pa»gsa.* �� van een hoek of wet, fa$al. Ar. bob, Ar. �, bedrijf, van een niuziek- of tooneelstuk, babak. � van Hoepen, krijgslieden, pasoeko», kafoemboekaa, �, groep, kiloe�ipoek: bij afdeolingen of groepen, bi-rk�loe,tipoek-k?loc/itpoek, afdeinzen, oendoer; afdeinzende. moeu- doer. Ook van een leger. Niet te ver- warren met stieroef, dat meer verloopen ven een leger heteekent. afdingen, tawar, itttnatcar. afdoen, afleggen vnn kleeren, mfimug* ■j<■!\'. ,\',i \\ nn ta/iggal). Zie ook afzetten. �, van een werk, .nvnghablskan, ,nt- njoedahkaa (van soedah), uitajt\'lrsaika/t (van titfsai); afgedaan van een werk, hiihis, soedah, stlitai, � van een schuld, uiimbajar Aoefaag ; een schuld hij kleine beetjes �, telkens minder doen wor- den, miiijoesoftkoii lioetang (van so■\'- soet). � van rechtzaken, en andere zaken, lat/aoetoeskan (van poeloes). �, vereffenen, m�.idj�las (van dji-las, af- gediian). �, in orde brengen, mX-.ij�- lemtkan (van selvjsai).�, atliehton, zie ald.; afgedaan hebben, niet meer ge- hruikt worden, tijada t�rpakat lagi; er mag niets toe- of afgedaan worden, ta\'bohh (of djangaa) difambal� ataw dtkoeraitiji; het vuil van iets �, zie afvegen, ufboenen enz.; het is hij mij afgedaan, uitgemaakt, soedah tiiilod kapadakoe. afdoend, van een bewijs, getuigenis enz., MMH� ft-rang, sah, Arah. afdoening-, betaling, ptmbajaran, bajtt- ra». �, \\ e rellen ing, dj�lasau, peitd/t- latan. � van eene zaak, poetoesa», kapoeloesan. afdragen, nnar beneden dragen, mem- batca toeroeu; een schuld �, u�tmba- jar hoetang. afdrijven, bedr. b.v. vee, latagbalaa- kan �, van vaartuigen en andere drijvende voorwerpen, door de werking vnn wind en stroom, uit den koers, haajoet, iiupar. � van een vaartuig door den wind naar bet strand, mXm* bijas, peper, � van een vnartuig, niet halen win zeker punt, laciitbabas. � met den stroom, haajoet; livierat\'waarts, \' tiiili�; moedwillig de vrucht �, mt>n-
		van een tak, een tand enz. sfrepih, serapih; de punt ot\' hel vooruitstekend gedeelte ergens �, rompong; afgebro- ken v. e. regeering ut\' d\\ iinstie, pot toes, Zie verder breken en gebroken. aflireuuen, vun boven nuar beneden, mvnoer oenkan (\\ an toeroeu), mviubaira toeroeii; \\un den rechten weg �, me- tijlsati.au (van semt): de rivier �, w�ug- h�lirkatt, meiiibaica hit/r; iemand van zijn voornemen �, miinbalikkan vraag daripada nijatnja. afbreuk, schade, roeijl. � doen, m�- roegikan, uttntjadahiiu roegi. � lijden, karorgijan; iemands rechten � doen, �t�Ltuti\'iiir hak orang. afbrokkelen, zie afgebrokkeld, brokkelen en brokkelig. afdak, singkoncap; � op schoren , s�agkoeicap tXrgantoeng. �, al hellend zijdak van eenc woning, t�ratak- atap giuljah mtujvetoe, omdat de helling is als die van een zingenden olifant. �, luifel hoven een vaam, koagsaa. �, \\ormende eenc voor- of uchtergalerij. atap s�eambi, afdalen, naar beneden gaan, tor roe»; doen �, menoeroenka» ; tot iets of iciii. �, mtnoeroeni, � tot iemand, zich nederig jegens icmnad gedragen, uit- ri.tflafiktiu dhri; de afdalende lijn of linie tot iem., ge.-1 ach t si ij n, katoeroettaa, tilrilak, Ar.; een lijn, touw en dergel. doen �, laten zakken, mrntjhtielorrkan. Ook vnn de hand; iu de onderwereld �, toeroen kadaUua ulam berzaeh, Ar. zie ouk dalen en nederdalen. aldaminen , tii�mbat (van febat), meiit- btudncitg, hihuiebis (van tarh\'ts); de zee �, metigikat laoet. Ook van een meer of vijver, er een dam omheen leggen. afdummer, ptaebat, ptuibhidocay, pe- naebi-i. ai\'damming , ttbat, bXndoengan, tarbis, � vnn de zeo, \'ikaian laoet. � , het werk, pXn�-bataii, pt-mbt-ndoeugan, p�nai\' bistni. p�jiyikaian. afdanken, uit den dienst ontslaan, tii�l�paskan, //<�,;■■/■\'/■/<■!\'■,>,-.\'. ,i,i (van kalor- icar); afgedankt v. e. klecdingsluk, la- m/i, h.v. heudak- mtunohon ka�n jaag larah, ik wensen te smcekun om een afgedankt kleed; een leger �, iiitle- paskan hala-tantara, afdeelen, mt\'iiibtshagi-b�hagi, Zie bij deelen en verdeelen.



		2\'J
		afdrogen � afgebroken.


		(van k�djar); recht op iemand,b.v. een vijand of schuldenaar�, hem op \'t lijf vallen, m�r�das; op het stemgeluid afgaan, mhigikaet soewara, m�noedjoe boenji soewara; met zijn velen op iemand �, m�rtjarapi (van sarap). � van een schot, meletoep, letterl. ontploffen. � van de koorts, ada koerangnja, letterl. er is vermindering van. �, een groote boodschap doen, boewang ajar l��sar, kasoengai b�sar, kadla hatljat, Ar. bcrak, vuig. �, van iets of iemand, zich af- scheiden of verwijderen van, m�ndja- oehkan d�rinja daripada; van tafel �, omdoet makan. � van iets ot\' iemand, verlaten, achterinten, meninggalkan (van tinggal); van een voornemen �, m�l�- paskan nijat, ook oendoer; van een doel �, ialoe daripada mak-foed, ook oendoer; er kan niets�, van een prijs, ta\'bolih koerang; er mng niets �, af- genomen worden, ta\'bolih di-ambil apa~ apa daripadanja. �, goed van de hand gaan, van koopwaar, lakoe, pajoe, tar/s. �, aftreden als lid, toerom, oendoer, lepas; vlug �, vlug van de hand gaan, pontas, fantas tnngan, tjakafan. � op iemand, naar iemand toegaan, p�rtji m�ndapatkan. � op iets of iemand, mot een sprong ot\' snelle beweging, m�nerpa (van terpa), m�n�rkam (van Verkam); regelrecht op iots �, lang- soeng, b.v. de Vorst stond op en ging regelrecht af op het paleis, maka ba- ginda bangkil b�rdiri laloe langsoeitg kaiislana, �, nfloopen van het tij, soeroet; van elkander �, scheiden, b�rtj�rai. afgaand; de nfgaandc maan, anak boelan, van den 20en (ot den 29en dag der maan. �, hellend, schuin, tjoeram, miring. � water, ajar soeroet. afgang, ontlnsting hebben, boewang ajar, kasoengai, be?afr, vuig.�, de ont- laste stof, ta/ii, berak, vuig. � met slijm en bloed, bij kleine gedeelten, kasoengai oedaag-oedang, boewang ajar oedaug-oedang. �, dunne, fjerel; dun- nen � hebben, menljeret. �, hevigo mot braking, k\'edakak. Zie ook bort. afgebeden, afgesmeekt, dipoehoeu, di- pinta. afgebeten, digigil, firgigit. Zie af- b\\jten. afgebroken, van spreken door agitatie, ierijanggoet-tjanggoet. Zio afbreken.
		boewaag hamil, ook inttnhoe traag anak, m�itdjoeloef-, m&tggoegoerkmn anak. Het middel daartoe, p>mbofrang hamil, ohat p�ndjoeloej?; middel voor het � der stonden of do urine, peloentoer; voor het afdrijven van den stoelgang, p�n~ tja/iar. tifdroeen, met een dook, m�ngesat (van k�sat). � mot een handdoek, zak- dnek, spons, vloeipapier, al drukkende �, m�u�dap (van (Stap). � in het nl- gemeen ook m�njapoe (van sapoe), vegen, afvegen, b.v. do tranen afdrogen, tn�- njapoe ajar-mata. �, afvegen, seka. Bat. afdruipen, m�aitis (van titis); aan droppels nedervallen, b�rtitik; aan droppels langt iels �, van tranen, dauw enz. b�.rlintiag-lintmg\'. �, van I zweet, b�rhamboerau, eigenl. zich ver- spreiden. afclruipsel, tifisaii. afdruk, tjitakan; van een stempel, Uraan. afdrukken, van kleedjes, drukwerk en dergel., m�jitjital-; met een stempel, taen�ra; een zegel �, mtm�lrai (van metrai), m�mbueboeh m�drai, m�\'./igetjap. � in oen hollen vorm, zoouia- b.v. rijst in een kommetje, mhit-rap. afdruksel, nagelaten spoor, bekos; van het afdrukken, li�kas tjttafr, Ue.ka.~i Uva, b�kas tjap, tjitakan, (traint. � in een hollen vorm, terap. afdruppelen, mtttitis (van titis), afdruppeling, pi-rtiiisaa. nfduwen, iets of iem. afstooten, m�- noelak (van toelak); een vaartuig �, m�noelak pera/toe;* iets van zich �, ook mela�s. afdwalen, s�saif; ann het � zijn, b�r- sesat, b�rhanjoet; doen �, m�nj�sat- \'. kan; afgedwaald, sesat. afdwaling, sesatau. afeischen, meminta, dengati k�ras, wi?- \'■ miiita dengaa gagalt (van piata). viena- g\'th (van tagih). �, op voldoening of vervulling aandringen, m�noentoet (van toentoet). Afcisching in dien zin, toen- toetan. affuit, p�dati marijam, kareta marijam, atas marijam. afgaan, naar boneden gann, afstijgen, tocrocn; op iots �, de richting of koers houden naar iets, m�noedjoe (van toeiljoe); snel op iets of iemand � om het to bereiken, m�/igocsir, m�nge\'djar \'



		afgebrokkeld � afgrijzen.
		30


		dergel. loekang, Mal. �, afdrukken op iets anders, b.v. van inkt en dercel. m�ndjangkit, �, overreiken, m�ngoen- djoek; onderweg iets � of aanreiken, b.v, een pakje of brief, menjinggah- kan (van singgah); zieh met iem. �, berdjinak-djinakun dengan. �, niet vast van cene kleur, melar, loeitloer. afgezant, oeto\'-san, soeroehan, padoefa_tSkr. onder �, oepadoefa, Skr. afgezonderd van anderen, op zich- zclvcn, asiug. �, alleen leven, btr- soenji, berasing; afgezonderde maag- den, imak dara tarn/m», ^adj. Mal. afgieten, m�noeteang (van toewang). afglijden, afsullen, ni�loeloer, goesoer, gHo�mgtoer, g�lingsir, gelinfjir, g�tosor, g�longsor, loenljoer, b.v. zij gleed van raden Asuiarn Djaju\'s schoot, inaka ijapon goetoer dari ribadn Asmara Djaja. �, b.v. de voet van een steen, of van de sport van een ladder, getintjir, i/\'e- linsir; van eeno helling of een boom �, g�losor, loitgsor, gclony&or; afge- gleden langs iets, b.v. een vaartuig lanirs eene helling, een kris door den gordel of uit de scheede, loenljoer. afglippen en nfgeglipt, loetjoet. afgod , berhala. De algeineene benaming voor den � der Chineezen is top�koeng, soms verbasterd tot datoeir phkoe,tg, grootvader P�kocng; de afgoden dienen, uteu�jentba/t berhala (van a�mbah). afgodendienaar, orang taenj�iabah b�rba/a, penjetnbah berhala. afgodendienst, kabaktijan kapada berhala, peiiijei.ihahGii berhala. afgodsbeeld, pafoeng, patoeng berhala, ook retja en ar/ja, Skr. afgo ds priester, adjar-adjar, pandita, brahmana. ka/nu, Ar.; van de Chince- zen, tatigkeh. nfgodsteinpel, timptU berhala, roeimth berhala, haika, Perz. �, van de Hindoes Icoewili van de Chineezen, kelenleng. afgooien, van hoven doen v ;i Men. ■■ ■■ u- djatohkan dari afas, m�nerdjoe.nkan (van t�rdjoen); van boven worpen, m�loelar kabai\'-ah, m�lempar kabatcah. : afgorden, atleggen, van een zwaarden diergel. /ncaangga/kau (van tanggal). afgrauwen, wthHngkimf (van lengking) itiemer�gab ivan seregah) afgrijselijk, /.iigel\'jaa, haiban. Ar. afgrijzen; -� gevoelen, ge/i; � en ril- ling, geli-ghnan, ngeri.
		afgebrokkeld, aan den kant, schaar- dig, van aardewerk, snijwerkluigen enz. iotm�iuo. afgedaan_t klaar, soednh, habit,t�l�tai. � maken, utettjoedahkan; in eens - , saka/i goes; in drie keeren �, liga kali goes. �, beslist, selesai. al\'m\'knot, zonder vooruitstekende punt, goentoeng, boenloeng. afgeleefd, toeira sakali, t�rlaloe toexa, toeten renfa. �, oud en versleten, toetra lontok. afgelegen, verwijderd, djtweh.�, een- zaam, afgezonderd, soenji. afftemal, letili, lesoe; zeer �, l�tah- lel\'th, letih-l�aoe. � , matheid , dj�rih. \'/Ac ook afgetobd �, vermoeid, penaf, trta/t, tjape. Bat. �, tegen iets opziend, /e/a// djerih. afeemeten, van den gang, dja/an alap sant oen. afgeranseld, dihnnfam t�roek. afgescheiden, onderscheiden zijn, S9r* lainan. � vun allo hij komende pet- sonen of zaken, djikalau sabatang ti)a,tg pon. afgeschrikt, van het kwaad, djerak. afgesjouwd, doodaf, teroek. aiuestorvcn , moti; van Vorsten, mang- kttt. � , wijlen, van Vorsten, mar/mem, Ar. �, verdord van het loot", dat boven den grond staat, b.v van knol- gewassen, poepoes. afgestroopt, van huid beroofd, k\'eloes. afgetobd, moede, penat, le/ah, tjape, Hat. �, afgemat, doodaf, ziekelijke uitputting, feroefr. afgetrokken, bezig gehouden door allerlei MrgM, masjgroet, Ar.�, zijne gedachten niet hij elkander hehhend, laltii. -�, ingewikkeld, moeielijk op te lossen, moesjkil, Ar. tlaltim-dalain, b.v. � denkbeelden, pikiran jam/ dalaith dalem; � vraagstukken, soewal jang moesjkit. �. in gedachten zijn verzou- ken, tertttangtie-mangot\', terfakoer verb. van tafakkoer, Ar. �om iets dat men mist, hi/jt\'-inya, vdW. Dit houd ik voor een verkeerd gehoord iiigat-ingnt. afgevaardigde, oetnesan, soeroehan. Het eerste meer van een Vorst, het tweede meer in het dagelijksch leven. afgeven? zich � met. b-rtjumpoer de- tigan. b.v. zich � met slecht volk, bertjantpoer dengan orang djahat. � van verf. die nog niet droog is en



		aftfrvj zen wekkend � afbouwen.		81


		iW «rij «en wekkend * m�mb�ri y�li, m�mdatmiykan nyeri. afgrond, diepte iler zco, hh-bork, toe- bir, dit laatste ook � in het algem. �, zeer steile helling, nagenoeg loodrecht, ti-rdjal. �, diepte, k�loebwran, ngarai, W. Sun. ai gun at, d�ngkt. afgunatis, b�rd�,iijki, in�naroh d�ngki. af gunstigheid, kad�ngkian , hati d�ngki. at\'halten * met een lanircn stok, waar- na n een haak bevestigd is, m�ni/gan- tjoe. afhakken; het hoofd, dea kop of punt in een* �, m�manf/ofjiy (van pantjoeny); bij stukken �, h.v. van een geslacht beest, me Upa Ii-lapa Ii, m�m�nyyal (van penyyal), m�nyerat (van k�rat), memo- tong (vnn potony),- op een blok of on- derlang ■�, m�neadas (vnn ten/tas). Xie ook af kappen, af houwen, hakken en snijden. afhalen; genoodigden -, m�udj�mpoet. �, tegemoet <;ann om te verwelkomen, m�ity�loekaa, w�nij�loi\'-i\'lofkiiii. �, nf- Itroopea, mtmevapat (vnn toepat) �, \\an boven halen, ui�noeroi-nkan, mtng- tt ut t/il dari atas. afhandelen, afdoen, be�indigen, w�- njo.-dahi (van .toi\'dah), w�nj�l�saikan (van selesai), m�ngitabiskan, m�moetoes- kan (van poetoex); eene afgehandelde zaak, p�rkara jang soedatt poefot-s, p.j. t. t�l�sai. afhandig, iemand zijn geld � ma- ken, m�ay�tkalkan doeicit orany (van \'t kal, Ar.), afhansen , af handend , b�ryanioeny, t�ryantoeny. �, lang afhangend, zoo- tils een kleed, gordijn enz. labor/i. �, \| zwevend neerhangen \\an de beenen, \' een zijdgeweer enz. djoeutai. Met zulke ii f hangende boenen zitten, een bewijs vnn grooto onwelvoe^\'lijkheid, doedoek j b�rdjoi-ntai. � vnn zwaar beladen tak- ken, b�rl�lai-l�laijan; afhangend v. e, sluier, m�lajah; zwevend �, zooals h.v. eene banglamp aan haren ketting, ecne vrucht aan haren steel, yajoet,- los �, slingerend �, zoonis apen ! uan hun staart, het olieglaasjc in een stolp, hertenggajoft. � van velen, b�r- s�nyyajoetaii. � wordt soms alleen met \' een Voorzetsel in het Mal. weergeven, b.v. deze strijd han;:t af van de kracht
		dier heide mannen, p�rany ini d�nyan kori\'-at orany tloetat itoe; dat hangt niet van mij tii,boekan>ij<i,x�.hajapoenja soeka t/oe; een touw of iots dergelijks lnten �, in�nyhoflorrkan. afhankelijk; � zijn van, h�ryautonig k<ipu,<hi, herhndjat akan. Ook alleen akun, h.v. uw leven is � van God, hiijiih.ioc akaa kaK�ndak Allah. �, on- derseschikt, dibawah. �, onderworpen, Inlok, Ar. alle onderhoorigheden en afhankelijke landen, s�yata ddirah t�ilfkuja. afhankelijkheid, dltok, Ar. p�ngi rinyan. afhebben, wordt teruggegeven met af zijn vun hot werk zelf, soedab, luthix, tam mat, Ar. b.v. hij heeft zijn werk nog niet af,p�k�rdjaiiiinja h�lom soedah. af heffen, mvnyangkat. afheineti, van eene heining voorzien, m�.mayari (vnn payar). af heining, payar. afbellen , miiiny, tjorrnm. afhelpen, helpen om van iets ver- hevens af te komen, foeloi-iiy m�noe\' roenkan; iemand van zijn geld �, zie bij afhandig^ �. iemand van iets bevrijden, m�l�piukan, m�lo\'-poHkan. afhooren , afluisteren, mende nyar-if�- ayarkan, ni�n�itgar-n�ngarkait. afhouden, wat van iets terughouden, m�-.ijimpan (van timpa.i \\. �, korten van een geldsom, fj�agkolong, pottmg. � , tegenhouden in het doen van iets, m�n�yahkan (van t�yah), m�tara.njkan, m�itnlianl.it,i (van fa/tan); zich � van, verwijderd houden van, m�ndjaoehkan diriaja daripada, b.v. ik houd mij vnn zulke slechte Heden af, akoe w�ndja- oidikan dirikon daripada orany djaftat hiiyitoe; iemand van zijn werk � , m�iialiatikaa orany daripada p�k�rdja- annja; met een vaartuig meer zee- waarts �, m�laoet; meer landwaarts �, m�iidarat; van den wind � met een vaartuig, men on-o,\'/kan p�rahoe (of kapal); twee vaartuigen van elkander �, door er een plank of stok tusschen te bevestigen, m�ujoyaiiy (\\an soyany); houd uwe handen er af, dyinyan dja- mali Hoe, djaayan oebik- itoe. af houwen, afsnijden, m�mnto-ty (van jtotong), m�ny�rat (van k�nU); stukken van iets �. m�m�nyyal (van p�,iyyal\\; met een kapmes of zwaard, memaraiitj



		N
		:il Icliuiui.\'ii � afkoopins.


		mofgueh, mvayoesir, b.v. aiyera ijn tam- pU mPnyoesir radja \'1/aulati, dadelijk rukte hij voorwaarts en kwam op radja Tjaulun af; op iemand �, tot hem gaan, uiPadapatkaa; snel op iet* of iem. af komen, atPagoesir, b.v. mPayoetir p�nfoc, uitiu/oftir nPyari enz.; op iets uf iem, �, tot hem naderen, meny- /lampiri. ut komwl . a$al, Ar. banysa, kafotroe~ uam. \'/■■<■■ ook bij bloed; van adelijke �, iif/i. Ar.; van goede, edele�, ber- afat, birbaagsa, banysawau, uiryat. Dit laatste wordt ook als titel gebruikt \\ oor sommige hoofden; onzeker van�, hier ol\' daar uit een verborgen hoek of gat afkomstig, b.v. van een gerucht, stlit-.ivpit. �, ook saka, (van pofsaka) en lnn\'ih, b.v. mtma bink dPnyan da- tor\'k Mi\'par, van dezelfde afkomst als bet hoofd vnn het eiland Mcpar. ai\'koitiHtim, asal, Ar. ioerotn. �, ook anak, b.v. waterkruiken af kowtig van Sijaui, tcmpiijaa anak S/jam; die per- Boon is � van 31 alaka, oraay itoe anak Malaka ; die man woont op 1\'cnje- ngat, doch is afkomstig van Kcdab, vrany Hoe doedock di Ftnjittyat, fitapi tja anak kedah. :il ltomlijirii, een bevel of verbod open- 1 ijk bekend maken, publiceeieii, meng\' OAtW-OtfaW, ivartrar, verb. meayortt- danykaa. � door middel van uitroeping, bhsh-ai-\'iirufkaa. �, door middei van het slaan op een keteltrom, voorname- 1 ijk de troonsbestijging vnu een nieu- wen Vultt, maar ook andere belangrijke zaken, m�nfabalian (van fabitl, Ar.). �, duor middel van een oiurocpers- bekkeu, mca/jai/aaykaa. �, door inid- del van een s. v. kleine gong, moiaoay genaamd, aumomoaykaa. al\'UoiidiiMjii; , sebrift�lijk\'e �, veror- deuing, wrat LPrita. aikook»tel_v ritmtn.* Iets dat in water is afgekookt, zooals groente, vleeseh enz., rtboemu. at\'ltoopen , los- of \\ i ijkuiqu-n. ■.<■ ■�> >\'\'�>>■* (van trhot\'s); de doodstraf voor een moord �, m�mberi banyoea, mrmbajar dijat. Ar.; wapengeweld, vijnndelijk- heden �, brandsehatting betalen, mew- b�ri toelak teudjuta, atltooper. losser, vrijkooper, pttttboet. oriioopinit \| los- of vrijkooping, i�- boesaa.
		(van sa/ah), gebrekkig vinden, me/i/j?- Idkun, �, verwerpen, iaeii�r/ak (vnn tmlak). �, zacht bestraffen, ui$n$yar (van tPyor). � kan ook negatief wor- deu teruggegeven met: tiada mfa�riiaa, niet ontvnngco. tiada btrkrttan ai.an, geen welgevallen hebben aan. al\'lilimiiien , toeroem; van een berg�, totroem dari atiu fOtmoettg, van een ladder �. twro.t dari afat ianyya. ..(\'Moppen, niet een stok va diergel. mtmioe�ocl (vnn poskorl), �. niet de hand ui\' een dook, u��nytbas (�nn kibas). - , afranselen, hantam, /ae./yhaataia. afkluiven« knabbelend �, m�iaepak (win ptpak). iiflinnbbelen, knabbelend afkluiven. au\'nut-pak; nt\'gekunbbeld. door een hert �f butlel, t~$rtjaatj<jurt-tjaaijtn><-t: kleine stukjes von iets, zooals b.v. oen rat van beschuit, wi�ngoeHl (van koftil). (\'knagen = a (\'knabbelen. Zie nld. �, zooals muizen, mi\'ayPrip (van k�rtp). ut knakken, wl\'mat\'ahkmi (van pa/ah). Ken vrut-ht, bloem of blad zachtjes met een paar vingers �, aitaygeala�. ui kn�pen, mt/aata/ikaa (van patah). Met de toppen dor vingen, w�m§$tatm.* :it\'lmipi>en, met een schaar, wem/- ,_m�lm,j. I knipsel, goratiayau. i knotten, van top of uitstekende punt berooven, Mi�mPpat {vanpPpaf, nfgeknot). ["koelen, lainjPdjoekkaa (van xPdjoek) mPadiiiginkaa. � van hceto vloeislof- feo door opscheppen en weer in te luien loopen, mftt�m�ojf (van tembob): iemand mei een waaier �, mPayipasi (van kipas, waaier). "f koken, in wnter, van groenten, vlcescb, visch. nardappelen enz. laPrc- hoes; ook aiinjitii; afgekookt, reboes, sifa; afkooksel, rPhunsaa, titaiin. ■ i komelini», afstaiunieling, aaaf-djw- fjoi\', aaal\'-boftcah, toil\'ueaan, B1 ltumen , afdalen, afstammen, turroai ; van boord �, toeroe» dari kapaf, tor- rot» dari pirahoe; van den wal �, totroeu dari daraf, �, in grooto menigte op iets �, van mensehen en dieren, ^Prkirofnioen, laeayiroi-bo\'-ay (van ktro- iotiu, Jav.). �, van iets verlost of ualslagen worden, dilPpaskan;* ufgeko- iiieu zijn, F�pa&. �, ontkomen aan een gevaar, �loepoettmnj afgekomen zijn, hh-poet; op den vijand �, mPtidatauyi



		31 nfkoopprn* � afleiding.

		af, verh. Wijs, djanyan, biarkanlah, tinyyalkanlah, ber/ienttla/i ,■ zonder �, tl�iiyau f nf ii\' b�rh�iitinja ; niet �, on- hotideu van, tiaila b�rh�nti daripada : vhi) den prijs - , biri kurrany karyaiija. afleenen, ootleenen, niimimijam (van p iniljata). af loeren, iets vergeten, m�lorpakti.* nfletf«en, van kleedingstukken, wapen- rusting en/.., mvna,njyalkaH (van taity- gal). � van eene gewoonte, mininy- gulkan adat (van tinyyal); het �, sterven, miuiuijyat, malt, van Vorsten, mttiiykat, tcafat, Ar. �, onderdoen, \'londurspit delven, titc<ts. � vnn reken- schap, mritdi�ri kira-kira. � van ge- tuigenis, m�utlieri kasakaiau. � van eene bekentenis, mhiyakue. � van eene gelofte, b�rkaui\'l, b�rnadzur, � vun eenen eed, birsumnpah, � van belijileuis bij de Mohnmiuudniion, la�-uvlui/amkan kortin. Ar. letterl. een examen in het lezen van den Ronm laten doen. �, volbrengen van eeneu tocht, reis en. mtajoedtilikaa* (van swdah).� van een weg, mvnyhabiskan djalan. �, van iets veihevens afnemen en elders neerleg- geu, iurnorruenkaii (van toerui-a). � van een lijk, utinyirdjakan mail, ook meni- bi.Lt H/at/. �, door ptekken voortplan- ten, wttngamggaer. �, afzetten van een tuk of loot, ook: iitiii�lort (vnn tiloft) vd\\V, kan dat ook eeu verbittering van loot zijn? �, af houden van een vaar- tuig, iit-ndjuoehkati diriuja daripada.* afleiden, bij de hand leiden vun een beest, m�iiyiritkait, b.v. het paard wordt afgeleid, koi-da itoe di-irit-irilkau. � van water, m�nji/iipanijkait (van ai/a- pang), tttKHonrui-vkutt (van lonrottu), nit- ayal�rkau. Op Suil), iiituibandarkau b.v. Water naar do rijstvelden �, ,in-mbaii- darka?t ajar kama-ah, � van een woord, m�aoerontkan, met/yaloeicarkaa; bij de hand iem. van eene plaats �, m�mim- pia daripada (van piaipin). � van den reebten weg, doen dwalen, mPujesat\' kan (van sisat); het bloed vun het hoofd �, b.v. door een hand- of voet- bad, wviioeronikan darah (vnn torrufu). �, iemand van hoven naar heneden leiden, ta�mbaica tueroeit, m�.nyhaatar toerartt, tu�mimpiti tofroen. �, zie ook afweren. fJeidinic; van water, simpamjan ajar; alles wat tot � van water gebezigd
		ofkoopi>r\\j(i, losprijs, oewany teboesan. af korsten , de korst wegnemen, ntP.ui- bortcany korlilnja. afkorten, kuiter miren. w��wf■dVjhlaa ran pe,idfir}, �limttadukkaH ivan pan- dat-}. � van woorden bij bet spreken ot\' schrijven, wjtmmimkktm, d. i. afbre- ken (van paf ah, afgebroken). � vnn eene rede, bekorten, mriinykaska/i. �, een schuld, door betaling minder doen worden, M�njoeswlkan (van soesoet).�, aftrekken, b.v. van cer.e som, ut�utotuvtj (van jtufo-f\'/i, tjPtujk�hmy. uf kortin:», van eene rede, r\'iiiykasaii. � van een schuld, wwfan. - van eene som, pa�owffMM, tjinykolihiyaii. afkrabben, m�>njikis (vua kikt)\',* lija �, b.v. van een goneeskinchtitren wur- tel ot\' bast ot\' houtsoort met een stuk glas, mhiyasah. afkrabber, het werktuig, p�\'ugikix. H VU !■; ; I .-.■ I , kiiigtt/l, tlXillttin. iillu\'O�i\'ii, van eene hoogte afnemen, m�iHjtititli\'l t/art atas. �, er in slagen ou ze at\' te doen, vnn kleedingptuk- kcQ enz., dupal wibumfgmtkm* (van tanyyal). �, er io slmcei! om to Ver- wijderen of te scheiden, dapat meufjr- raikau. �, er in slagen om met een zeker gedeelte te doen verminderen, {/"/>■\'/ m�.iHjufranijkan (si\\n kofrany).�, voltooid krijgen, dupal ui�njurdahka<i (van soedafi). - , van eene hoogte kun- nen doen afdalen, dapat mvnot-roenkan (vaa tuerom). nfkunnen, kunnen voltooien, dapat mhijoedahka»; voltooid kunnen wor- den, dapat disoedahkan. �, van iels los kunnen gemaakt woidun, dapat dilt\'paskan. af kwakken» mot gewuld vnn hoven werpen, mX\',iijli�:nipaskaii dart alas. ufInden, de luding van iets afnemen, mvnoiTOfitkan munwatan, miiahunykar utoetralaa. aflniidi*;, vnn den wind, dari darat.* alluniren, van boven toereiken, mr- \' nyoendjoek dari atas. aflaten; iet* vnn hoven �, in�noeroen- kan (van toer.en). �, een touw of iels dergel. laten zakken, meng hoe loer kan. �, vloeistoll\'en la!en ntloopci), meaya- lirkau. �, zie ook aderlaten. �, \| niet er bij of aan doei., tiuyyalkau.� I van iemand of iets, mimbiarkan. �, ^:ophouden vaa, birhiuti daripatla; laat \'



		afteken � afloopen.		3.".


		wordt, zoonis ccn pijp, bamboe, goot, buis, gleuf, geul enz., sftoeran. � af- -lauiimug, taioit\'u- iian, soetalitt, Ar. de � der \\ uisten, kataeroetian ratlja- jti\'fju, sorlalatue \'s �atatiu, Ar. de titel van een Mal. geschiedkundig werk, ook bekead onder den naam vun �udjaiaU Melajoe. killeken, van tiuueu en dauwdruppels, h�rli naity-linaity. uilekkeii, bertitikditik dart atas. ui Ie veren, m�nibawa utasok>, m�itjPrah\' \' kan (van s�raft). aflevering, p�utbatcada ttiasojr, p�ttj�\' *, it/lltit.* aflezen, ten einde toe lezen, attmbatja habis ; al kondigen, itieuyueicar-oeicar. , zie uok bij lezen. itflieUten, ni�iiyanykttf; een deksel �, ■inttiboeka toetorp; >uu doek ot\' iet* dergelijks, dat al* deksel eigens op ligl, �■ ea u inslaan, inttijelak (\\ uu fc/ak); eene uut van het vuur �, «/?� , ■iijaiKjkit i een hoofddeksel�, ttitiitboeka. , "l\'itfijen, verai liggen, het Voorz. be- liuort hier eigen!, niet bij het Werkw. maar hij de plnutsbep. djaoeh tem- /�ut.ija. Ook VOOI afgelegen. Ditlaatsle ui de beteekenis vun eenzaam, soettji; , /eet\' -, soettji stnitjap. "Hikken, maidjilat; zuigend een vin- \| ger �, wauruun b.v. stroop kleeft, ! ■ ii\'toeloftlt. itilikker, peudjilat, p�toe/oettt. � tikkmic, mbuffiMmm, p�loetoeman. "\'loerder, bespieder, pinyhintai, orany Ki-iy utv.it ij hint ai. "Hoeren, bespieden, tn�tiyhintai. "\'toerinu, bespieding, pdtyhiittajau. "Hokken van, ut�utboedjoelf dart. Bitoopf van water in het algemeen, "/<>, pPttyiUir. � van eeuo rivier naar den �nuud, hilir. �, eb, soeroet, ajar �«te-roet. � van tijd, kasoedahau, achir, ■Vr., b.v. de afloop der eeuwen, kasoe- ■i/tttu zamau, achir zatudtt. Ar. bij den : � >up vau den regenmuussou, pada \'loedahau moesua hoed jan. � van \| NM handeling, kasoedidian. � voor j lueislotlen, b.v. een pijp, buis, gout j ¹ nz. s�/oeraii. �, beltiug, miriny, tjoe- ■ \' "\'ii. � van eene zaak, kasoedahau, ^: ■tpoctoesart. � van eene rechtzuuk ut "�taadsluging, kapoctoesati. �, einde, uitslag, i�kibaf, Ar. ■ oiK\'ii; van iemand of iet» �, btr- I		dj at au dar ipadit, m�a itigga /ka N (van tingyal), meadjauehkaa diriuja danpada, � voor den wind, van een vaartuig, btrlajar t�yaay k�tat. � op ie ui a ml of iels, p�ryi tncat/apatkan. �, afge- loopen van een uurwerk, stilstaan, HrMWi. � vun den weg, op zij uf- gaan, sitapattg; niet verscheidenheid, suttpaiiy-sijoer. �, van boven, van eene hoogle naar beneden loopen, tueroea, b�rdjataa toeroeu, bhtljalan dart atas kabawah; met een vaartuig uf vlot enz. eene rivier �, mitir, b�rhil�r. � van stapel loopen, vau een vaartuig, toe- roeit dart yal<t,iy«n, loenfjuer dart yataiiy,!, doen �, mtlociitjoerkaa. �, op zijn einde loopen, b�rkasur daha/t ; algeloopeu, soedah, taloe, b V. het � jaar, tahoea j\'Jtiy soedah, tahoen jaag ialot\'; uu* werk is �, pPk�rdjaiia kam: t�/ah toedak. � , ul\'diuipen van of langs iets, b�rhiliratt, b.v. als hij zijn mund spoelde spuot hij het water uit juist in deu emmer, zonder dut het rechts of links bij du vetisterruedeu afliep, apabi/a ija t�r&oemoer�oemoer, dipuu- tjoerka-mja b�toel kt,ia iimba itoe, tiatta h�thdntui kirt kmmmm ktti-ktsi Hoe. Langs zijnu blinde uogen liep bet bloed onophoudelijk af, matavja jattg borta itue berhilhaii daiahnja tiada btrka> poetoetOM. � van eene knars, uf van stroop langs den mouJ, tefjeh. � van kwijl of zever, bvrlilihaa, b.v. het spog van deu betel, dieu hij pruimde, liep ■f tot op zijn kin, ajar sirih jaag diinakaiiiija birtilihan kadaywaja. �, afglijden langs eene helling, toe atj oer; laten �, mUoentjoerkaa; sehuin �, hellen, utiriuy, tjoeram. �, b.v. eene stad, een land of bosck, uieadatar.�, rundloopeu in, btrkoetiling dalam. �, b.v. de huizen, of win «Is, of deuren, niP.itjcraata. Met iets, b.v. met eeuo bekendmaking elc. utenj�ratitakatt (vau tetanta). � van een land, plunderend, miadjarah ttegari, ittentljafah-rajah.�, ebben, soi-roet � vun eene mier, hilir, inilir. �\' , droogluopen , kak�rittyutt, djadi tohor. � met iemand, ziju eiude nuduren, headaf: taati, hrudaik poetoet njawa; vun Vorsten, A�ttdak iiianykat. 41\'geluopen zijn, soedah taati, soedah poetoes njatca; van Vorsten, soedah tiiai/ykat. �, to vuet uileggen, taPttdja- Ittiti, b�rdjalan sai.tpai soedah, bPrdjalaa



		M
		afloopend � afnemen.


		sampai hnbis, mhighabiskan djafnn.�, I b.V. van boodschappen, wrnjrfH�itaian (v;in jfranta). � van bet platteland iiifii"iiihi,iij desa ; iemand, die hel platte- land afloopt, een lnndloopcr, fh%an~ dang il fan, � van een vaartuig enz. iiiliiiourdeii, mfnijnnwki, h.v. knpal ing- ijtis jang di-amoknjn dikuewah* S"ndnta Uu-, bet Regelsene schip, dat bij in de monding van de Sambns nfgeloopen hoeft. � van tranen, biggelen, bfrli- ni\'/iij-Hinini/. � van zweet, in druppel» dit zich verspreiden, ��rkombooroa. afloopend j � tij, jmr soeroet, batik krknt; �e schuld, hoftnuj jang �Otsoft,* nilossi\'ii, Mftii/t/ttnfi, m�no�kor (van j tiifkur); de waebt �, mengynnti kan-al, mi\'ineknr kuical. �, bevrijden, wi&�- pnakan; elkander � , beryanti-yantiaa, bertaekar-tofknriin ; elknnder om en om �, f/HHfi-bnytinfi, � van eenc schuld, die geheel afbetalen, w�mbajar hobu haftang; bij gedeelten �, wenjofsoet- kan koetama. � van een kapitaal, het kapitaal aan den eigenaar teruggeven, mfiiiuflangkttn modal, uhmo>\'langknn pvkak uetciniy (van paflany). Zie ook bij beurt en bij lonnen. fifloejadn«», penyyantian , prryanf\'tnn, jifnofknrmi. pfiabujarati, kafepaaan, sof- sorfan. Zie voor het onderscheid bij ailo-sen. uHuiMtcren; iets �, mm�»gar\'nhignr- \' kan, Metidfixjtir-deugarkitn, letter!, al hooiende naar. at maken, doen verdwijnen van iel.», dat niet goed of te veel is, atenyhi- tanykan, wendjanehkitn � van eene /aak, unnglinbisknn, aienjekemikan (van a�l�sai), menjonlahkan (van toedek), iiifmoftiu-aknn (vnn moffton) �, van een werk, mntjufdnhkun (van aoedah), men- djrliixkn;/, mmghabisken. � , volkomen ; maken, u�e ajuinpoernnkan (vnn aam- poitna, Skr.). �, dooden, vermoorden, meiiiljoftweh, mtiiihoi\'iciinii. �, slachten, nifh/fnififlfh, uirinbantai; zich van bet een ol\' ander �, uifli-paakan dirinju , diir�pitdn ,■ zieb net een kleintje van iets �. ziu bij kleintje. � van een brief of ander geschrift, ment ammatkan (van liiiinnal, Ar.). afmulcn, afteekenen of afschilderen, \\ m\'enggmnhiii-kan, at�norlis gaadmrnja; ! met de gruveerstift, n.flot\'kis. �, malen tot het op is, wenggifiny hubia.		afmurtelen, /ie martelen. afmutten; iem. �, memenatkna (van prnal); zich �, mhnvnatkaa diri. Op Java aienfjapeknn. �, moedeloos ma- ken , invndjfrihkan. �, verzwakken, inviel uitkun, nt\'mnttend; iets dat � is, jang uieme- nalkau: iets, dat verzwakt, jttng mele- lahkan. afmat tinjf, afgemathcid, kapenatau, kalrlahan. Op .lava fji\'pe. afmeten, zoodat er niet meer te nieten valt, m�ngo�koef lud/is. �, in de gewone bcteekenis van nieten, uienyOfkuer. �, verdeden of toedeelen. meuibehayikan. �, afpassen, mendjangka. � naar, in overeenstemming brengen roet, m�iaa- toefkan (van patoft): vergelijken mei. iiifitihitndingkaii dengaa; naar iets �, de maat nemen, menganihil orkoerntt. � roet een inhoiidsmaat, me.iakar (van takar), mniijoekat (vnn soekat). afmeting;, oekoenm, djnnyka, takartm. soi\'ka/an. Zie bet onderscheid bij af- meten. afinuren, m�magari dengatt feuibojr, mbtdindingi dliiyan feinbofr, w\'eityiktit detttjaii piigar baton, afnemen, van cenr hoogte, nieugambil dart afas, ii\'�iiofro-iika» (van faeroeu). �, nl�cliten, ui�aganyknt; een pot van het vuur, en goed, dat te drogen hangt, iiieiiyauykit �, bevrijden van. inilt- pmtkam dori pad». � van een examen, m\'fiaeriksa\'i pettgrtahoean. � van een eed, soeroeh hersoeuipak, ni�i\'j�fiiipah\'t. �� vnn de Mobainmeddannsche gcloofs- belijdcnis, laiuiijchatamkan knfiin, eigenl. OM examen afnemen in het lezen van den Koran. � van een hoofddeksel, mvmbueka, b.V. den hoed �, tnendjoeka fopi, m�ndiofka tjapiaa �, afdekken, memotong (van pofoag), ttii\'i/fjiw/ko/ong; wat van iets � om liet minder te doen zijn, meugen-rangkan (van kof- rang\' ; kleine hoeveelheden � van iel* dat te veel is, nu-iiljokil-ljokit. �, al- zetten van een lichaamsdeel, iiifagoe- dofiigkau (van koedoeng). � van de spijzen enz., de tafel - , m�agaugkaf makauan. Dit is bij de Maleicis het eten opdragen, doch knn even goed voor � gebezigd worden. �, met een doek afvegen, w�ng�saf (van kesaf); met eer. doek, spons, vloeipapier enz drukkende �, tn\'enUap (van Map).



		37
		afpakken � afraken.


		�, van zijne plaats nemen, b.v. een irordijn, schilderij, ledikant, tent enz. otftiuipas (van papus), b.v. itaiklah loe- runliamba papas kmljang; maka ija j/o* Hitui/eTii/iltiiu uranynja beraiyrra �u-mapas liufja»{f, \'t zo» goed zijn als mijnheer de matten afnam; hij uu riep zijn volk bijeen om spoedig de muiten af te nemen. �, verwijderen, nu-taloe- kuit, iittiittjaur/tkan. � bij het kunrt- spel, iiit\'Hrjrraf (van krruf); met geweld iets iemaud �, mJrmmJHU. �, minder worden , v enuinderen , brrkueramjaii , sofsuft, b.v. eene schuld doen �, //"\'- njursvrtkan hoetang; steeds �, makiu kornuit]; afgenomen van een ziekte, uda kurrangnja. �, znkkeu van water, toeroel. �, in sterkte, van een geluid, Innijti. � vim zegels, membveka m\'etrai. � wordt soms ook uitgedrukt meteen Ww. waarvan de naam win het werktuig het grondw. is, b.v. � met een lepel, mimjotdo�jt, � met een veger, mrnjupoe ivan suft/uefc en sapof). ufpakken, de pukken er afnemen, mfi/ofi O\'-nkfi n moeien tan, mhtoero<nkan harautj\'btd-anij i\'vnn torrueu). �, met gewald iets afnemen, meraiupas. rif polen _f eene pullisudecriiig maken, mtmboevmi MtjwirrVn ulpalins, pallisadeering, sampailu». :tfpnsaen, afmeten met een passer, utenJjangktt ; met stappen ■�, tarfung- kahkan. ufpnetingi afmeting, djattgka; � met den stap, prlanykaltan. ufp, 11. n, wenyoepas (van kompas), ment- Itoeirany kvlit. itfperkeii * mhihUoetsm jterhinyya�n, menentoekan batus. Zie ook afpalen. 1 perk int;, grens, perhitujtjtuni, haf as. ttfptrun) met geweld afnemen, meuy- umhil rfenguit puk-sa; met geweld eisenen, memiata dmyan knus.�, door persing verkrijgen, van vachten, b<;uiih ilenyan menyupiL � van tranen, weii- tjurtjoerkan ajar-mutu, mniyuloeiearkun "jur-muia. Hik. Ahd. � vun bloed, bloedzuigen, tig. inenyhisap darah. ■\'\'Pijnen, iwnjanysurakon (van sany- iuru), i/if/Mphsuki/r, uifnxijasutkan. "\'pijnigen = nfpUnen. ^pikken, kleine stukjes van iets �, zuoals vogels van vruchten, menyoeiil (van koetil), Zio ook bij pikken en oppikken.
		afplatten, van top of punt beroov.-n, mimtpat (van input, afgeplat). � van de tanden en undcie snijdende voor- weipen, meutupur {\\ua papu,■■,, nfpluiseeii, b.v. de uitstekende haaltjes VU zijde, de pluizen van een doek, den kant van papier enz . mrwgotit (van kutis); vuil in ruwe zijde, dat men � kan, tutti ko/is. afplukken, met de toppen der fin* gets zachtjes �.afbreken, zuoals blue- uien, bladen, vruchten, utenijyeatua. � , kleine stukjes van iet?, ~~m�mg~~oetU (uu koetil). � van vruchten en bloemen, doch niet van groote vruchten, zoouls kokosnoten, uu-uittik (van petik). � ,af- trekkeu, een stuk van den schil of kor-t van iets, kopuk,- vun een kleiner sfnk, kopefr. � , do roof vun eene Wond, tiuny,- w-ping tvan keroepiny). �, van groote vruchten , zooi.ls kokosnoten, �niiyantbil\', lelterl. nemen. Zie ook afpluizen. afpraten, door praten tegenhouden, uw/irya/tkun d�njau prrkutuuu (van teyalt), �, een rede doen eindigen, thtayhahitkan perkalaiin; veel �, lang van slof zijn, melundjuetkuii prrkatuiiii. af punt en, van ronde vomweipen, zoo- als bamboe, een potlood, schrijfpen enz., m�iuutjuciiij (van rantjueny, af- gepunt), .ueloentjipkun. �, -cherp uia- ken aan de punt, nwnuuju.ukan puita hoedjoeny (van tuctjam, scherp). �, do punten van iets afsnijden, iifinofung huiuljvixjnja (van potoay); met ceno schaar, Mieuyyuruthiy hut\'itjoi\'iujnju.. �, de kleine takken ufsnoeien, meruntjimj. afruilen, menasi/iafku/t (van nusiftat, Ar. vermaning, waarschuwing), mimkfri na ihut. Op andere wijze dan door middel vim dit woord is het niet terug te geven. Men bezigt er ook wel voor iiuiietjahkau, tegenhouden en itte/arau-j- kuu, veibieden. ufrufelen , rafels hebben, bertirus. afraken, gescheiden raken , t�rtjirui; Vi ij of los raken, iMipmt; Van den weg �, s\'fsaf. �, van iemand of iets, er in slagen zich van hem te verwij- deren, ttupat nifn//juut-/ikuu Uiriaja i/uii- /\'"/.\', er � van het mooie of nieuwe, /ii/u,///, b.v. het mooi raakt er af, hifuuy eloJfttju; van den grooten hoop, dus ook vun de vloot nlgoraukt; ttryhUjel, b.v. t/iak/i itipcrikoff oli/i Laksumuna bara.iy jnny t?rp�Htjfl hahis dialah-



		38 afranselen � afscheiding.

		^! afrukken, met een ruk van iets schei- den, inVwjfufak daripada. �, afschru- ren. b.v. een tak vnn een hoorn, mr- vj\'xvdjnh (vnn xiadjnh). merorntax. � met ■gewold, b.v. een kleed vnn een stoel, de haren van het hoofd, mitraaO�t. afschaduwing* bajapg. afschaffen, ophouden met, b�rh\'eati daripada; eene gewoonte �, meiada~ kan �dat ("van tiada);* door ze te ver- breken, telkens te overtreden, m�,,i�- tjahkan adat (van pffjah). �, uit den dienst of van het gebruik ontslaan. vit! e pat ka ii. � van iets kwaads of verkeerds, mtiaboricang, ui�mbaewaatj- kan; het een of ander �, ook nitug- hapoesknn. afschaven, met een schaaf, mfngttam (van kftam, schaaf): � van de huid. mtlrfjffkar : afgeschaafd, vnn de huid, letjc\'t. : afscheepplaals, paagkala»; � voor peper en ganihir hij de plantages op Hatnm, pangkalan kangka. afscheid; � nemen, wnmta diri,- op zeer beleefde wijze, S�rmostm, Beid-¹uitdrukkingen heteekenen: verlof vra- gen om zich te mogen verwijderen. � nemen om naar huis te gnan, b�-rmo- ftna parlang, bermalio» k�mbali. � geven, nrft�paskav. � geven oin naar huis te gaan, ait\'lvpaskau poclaag: zonder � nemen nnar huis gaan, porlaaq tiada bvrmahon of p. f. itnafa diri. : afscheiden, ntvatj�-raikaa, �, afzon- deren, aiftigasiiigkait. �, op zijde zet- ten, mriijitli�lahkan (van sattflah, zijde, Vnnt). - , door een wand of schutsel, m\'.uliiiilivg. �, het grove vnn het lijne, b.v. van graan en dergcl. door tegen de seliningehouden wan te klop* pen, aieahitiag (vnn fiafiag); zich van iots of iemand �, nundjaaohkaa d>- rinja daripada. �. nftrekken vnn hel hart, nn-laraikan hafi, zich �, van het hart, larai, b.v dat hunne harten zieh niet �, hafittja djauaantak larai. afscheiding, pi}itjtrajmi,p\'eugaisinqaa, ptnjabtlahan Zie het onderscheid hij afscheiden. �, wand of schutsel, dindivg. �, grens, ptrhingga\'dn, bat as { plnats van �, zoonis aan den �tam van sommige hoornen, in een riem papier, die uit enkele boeken of kater- nen bestant, tenggaa, vdW., wellicht vnn �uggan, dat dezelfde het. hoeft en
		kamtja, de vlootvoogd mnaktc jacht op allen, die van de vloot waren nfgernnkt, en versloeg ze. Verder wordt liet uit- gedrukt niet een grondwuord, dat be- paeld do wijze aanduidt, waarop iets er afgeraakt ie, soms voorzien van liet Voorvoegsel f�r, of voorircvoegd ka en achtergevoegd au, om meer bepaald het toevallige of lijdende uit te drukken. ni\'rnnHplen , afrosten, uit-Mthaloeii, mfui- brltisnh, laragg/rsak. *. . :l\': ~\\--* li. /ie l\';l-]irl\\.** nfrusteren, zie afpalen. nfreaenen ; ufgcregeml, door den regen afgevallen, gorgin^r oli/i /toer/jan. afreilten, van hoven toereiken, mtng- oewdioeh dart af at, afreis, vertrek, jteninggal; na zijne �, saplui»ggalnja. afreizen, vertrekken, van een Vorst of voornaam persoon, litraugkut; van een gewoon nienseli, indien de reis over land gaat, b�rdjalan, indien het eene reis over zee is, b�rtajar of m�noelak (van foclak, afsteken). Afgereisd, door reizen vci niocid. pi nat titrdjalan,p�uatbtrlajar. afrekenen, afrekening houden, Mr- tij vlas kira-kira �, eene rekening sluiten, mX.nntockan kim kira, atfiidjt-- laskati kira-kira. afrekening, kadjttatau kira-kira. africhten, telkens onderrichten, tae.la- fth. �. lecren, nitngadjar. nirichter, p�tatih, p�nga/ljar. africhting, p�lafibaii, pengadjaran, afrika, btvoea Aprika, afrikaan, oravg Aprika. �, de bloem, aldus genoemd, boctiga 1ahihajaia,ktia- bang teinbvlek hajani. Jav. afroepen, zie afkondigen; n ■ \'n - - toar-acicar. �, van hoven roepen, iPr- sfroe dart atas, b�-rtarcak dort afas, b.v. de moeder van Hang Toewnh riep van den winkel af, maka ibo� Haag To-\'tcnh birtartuik dari ata� kfdai. afroesten, door roeBtcu er af gaan, It-piis diiii\'ikun karot, afrollen; van hoven �,OM. Ww. b�r- iiorliitg dart afas, hedr. Ww. ntfag- g(i,-liniiknn dari ataa. �, bedr. Ww. ontrollen van iets dat opgerold is, m�mboeka goehumgan, afronden, rond maken, ni�mboelatkan, m�»tfiO\';itarkan. afro»»en, een pak sluag geven, meug- gatab, latmbvlasah, mhabalom.



	afschepen �■ nfschuiven.
	3\'J



met h\'tnyya in verband staat;�,xoonls tusschen zout en zoet water, ook merk. mu het water gestnan beeft, door het Wfttor zult\' achter gelaten, wanneer hut _\'.v;ik\'. is, tikas. n toeliepen, niet een vaartuig verzen- den, mragirimkan dfngan pSrahur, niv- iiifirimkun dengaa kapat ,■ iem. niet een mooi praatje �, mt.iiij�-ugganknn orang dingan lata jang MMtf; icm. met een kleinigheid �. nielrpaskan urn,tg dP- ngatt barang sfdtkit. niaoheppen, m�nljedak dari «ia». � van bovendrijvende i utdi den of vuil, m�mangkas (van pangkas^; behoedzaam het vocht � van iets. dat uien heeft laten bezinken, lavajirittg (van siri/ig) ■ -■ I ii \'i 11 � i) i; ;, pruljfdokati, ptuijiringitn. afscheren, /afaljorkorr; du wol �van de schapen, mtnggarntiitg botlof dthiiba, mv.igguritting bwltf biri-biri.�, geltyk maken, door het uitstekende wei; lo scheren, laeaiarax (van paras, glad geachoren). � van een heg, tnvimmg- kas (van paagkas). :if«chet«en, eene schets van iets ma- ken. iiierantjanakan (van ra itjana, Skr.),m�m�oewU dina/t; in het ruwe �,mvmbagan, �, de schels!ijnun teeke- nen, mengalork (van kaiork, kromme lijn, schelslijn). �, ontwerpen, mvrvka. �, schetslijiu-n op iets trekken,oerors. �, verhalend, ttivn/jcrifvrakaii, tnv.nsi\' f af kan. iifltchetsinjtZt ran/jana, dinah, reka. afscheuren, mengojak (van lojuk),mvtd/arik, /avajorbik (van sovbik). �, ruw nfstroopon, b.v. de huid van eenpaling, den bast van suikerriet, uitnjo- jak (van sq/ak). �, kleine stukjes van iets, mtngotlil (van korlil). Zie ook alrulilicn. afschieten, van een vuurwapen, iiiviiia- sang � van pusaug) ,■ om het van de lading te ontdoen, Mpmbortcaug obat. � van een pijl, iiivmaiiti/ikan a»ak panah, niv.it\'paskan anak pan ah. � van een marwanen door den trekker, van een pijl door de boogpecs nebteruit te halen, ta�/avlik (van pel ik); iet» �, door een schot er vnn scheiden, int- urmbak saiapai portons : iets van bovenaf ■ehJeten, mviiewbak dart at as. \'i\'-n-hy nen , lichtstralen van zich geven, bt-rsinar; glans van zich geven, btr- i\'ju/i uja.		nlMchiJnael, sinar, tjahaja. afschilderen, in�nggainbarkaH, mvnor~ t\'is gawbamja, mhavtakan (van pvfa); verhalend �, mviitjirif�rakav, utvn.d~ fa/kan. nfschilferen, lavngvlorpas (van kvlof\' pas, schilfer). �, iels, b.v. een lak bij kleine stukjes van de ruwe oppervlakte ontdoen, wviijLiik (van sisik, schilfer, schubbe). afschillen, mtagurpas (van karpas), intmbormiug kodifitja, tu�ngorhti; met een mes behoedzaam �, b.v. den baat van een boom, de huid van een dier, het vleesch van beunen, atttijajal (van sajat). [il^clirniipscl, kikisan; �, uitvaair- sel, tig. Iiampas. afschrapen, niviigikis (van kikis); iets, b.v. een irenee>krachtigen wortel enz. met een stuk glas �, mvngitsah. ul\'ti\'brupcr, pvitgikis, pvnyasah. afschrappen, iets, b.v. een naam vnn eune lijst, uitnghaporskan, nivmtirang (van parang). afschrift, sal\'iuaa sownt, ioerornan soerat. � dat voor later bewaard wordt, legger, slaper, biinih. af-ehr�ven, aihijalit socral, aivttoe- rufn sorraf. afschrijver, djotroe-loelis. Zje «eliry- ver. :i !\'�«■ lii-ilt, dien men voor iels hoeft, takoet;* een - krijgen, s?rik, b.v. bo.\'- noeh ija, sofpaja jang laiii svrik, doodt hem, opdat de anderen een � kiij/en. nfschrilfltcn \| iemand �, nivitdjvrakaa (van djvra, afgeschrikt door ondervon- den tegenspoed of moeilijkheid). Hier- voor ook strik. afschuhben, menjisik (vau sisik, schubbe). afschudden, b.v stof van de kleeren enz. uifngirap (van kirap\\; slaande �, m\'tagvbas (van kvbas); iels aldus �, mvtigvbaskaii, kvbort, Hat. i al\'si-liuii\'i\'i\'ii, iii�iijikai (van sikal). nfWnliuimen, iiivmboruaug borieih. � van metalen, BmMTtraag sanga. � van du kokende rijst , mviiiboetcang tadjiii. Hal, niriclmiveii, naar beneden schuiven, uivHJurong lorrorn (van sorong); van iets �, door schuilen verwijderen, m�iijt/roag dar\'tpada; zieh van den hals ¹ �, invl\'vpaskait; goed van � zijn,



		40 afsohuren � afsnauwen.

		Bom, ijtngkolong, potong. �, openbare verkooping, Irfaug. afslaven - zich �, mvnitnalkan dhi (van p�nial). mtlPlahkan dirt. afsleepen * mPnyke/akan toeroen, uihiy- hrfakau dari at as. afslepen , srret, t�rseret. afsl�pen, zie slijpen. afslijten, zit: slijten. �, afgesleten, b v. van de vingertoppen door wrijving, aars-nors, ook afgesleten door roest enz., nors tclwndjorlr mPatjolrk garam, Sprw. voor iem. die niets dan zout bij zijne rijst heeft, d. i. bij schrnle kost leeft. afslipi>en, afglippen, lortjoet, loepuet. Zie ook bij slippen. afsluiten, door middel van een dot. taengomtji (van koentji). �, door mid- del van een grendel of knoop, mengun- fjiay (van kantjitiy). �, door middel van een slagboom of dwnrshout enz. m�n/eiigka/iy (van s�ngkariy). �, door er iets over te spannen, b.v. een touw, rotan, net enz. van een wei\', rivier enz. merPatangi, la�rintangl. �, ver- sperren, van een weg, rivier, dooigang, den stam van vriichtboomen door er doren» om te binden. mrrPbat. �, ver- sperren, barricadeeren van een weg. ook: i.t�ngempang, b.v. tnaka tdih tor- tra» Varquar dipanyyiltija urany-oravy disitoc, disoeroehtija. �mpung soenyai itoe, en \\\'. ontbood de lieden dnnr en beval hun die rivier door eene vet- sperrini\' af te sluiten. �, beletten van den door-jam; voor wild of visch door eene afsluiting, gemaakt van takken, bamboe, bladeren enz. mvajiwar (van sawa-r). �, door al wat tot hindernis dient mvnjakat (van sakat, hindernis). afsluiting- pPvgoriifj\'i, pPngantjiny, pr- ny�iHjmng, peujan-ar. p�njakaf. Zie het verschil in beteekenis bij afsluiten �, vnn rivieren, wegen of erven, door middel vnn iiuinuu-ioInn,//iWvw-#rt/w-\\ �, door middel van lakken, �arajf. Pad. bov, 1. ufsluitstuk, eindstuk van iets, peia- boenoek. nfsmahken, van boven neersmakken, tafatjampak dari nfas, laendiant\'nig, nfsmeeken, tit�inorhariiktin (van pur- hom). af>«nieeliins, porhoeu, pemorhornan. afsnau wen , mLiriigkivg (van tPt/gkiay), mfujt-r�-gah (van sPrPgah). Zie snau- wen.
		goedgcefs zijn, �toera/t, tanga» f�rboeka, \\ dvrmawan. iilsrlHircn , wfa/ff</03oJ>\\ �, met ichrt- ren schoon mixken, mrmpr,esihka.7t di- nyau mrityyosok, � met een zeker soort vnn ruwe bladen, zoonis bij ons met schuu rbiczen, tit�nghumprfas, op Java. rrmpr/as, id. �, polijsten, mPiHjonpam. afsuhutsel, svkat. �, wand, duiding, �, omheining, payar. �, rand <>t\' dijk om iets. Hat, prin/ikat, btndotugan. afschutten, uirnjrkat (van sekat). �, van een wand voorzien, m�tidiadingi. �, van eene omheining voorzien, m�- mogari (van pagar). �, van een rand of dijk voorzien, nnnyikut, ni�mh�n- tt�\'Htfkaii. afschuw, gi/i, nyert. �, haat, nfkeer, btntji. afschuwelijk, kaf�ntjiau, kaytlian, halbon, Ar. afslaan, kon ot\' punt met e\'�n zwaard* slnir, mvMantjomg (van pauijomy); met ��n houw het hoofd �, wfaoijifm (van panykas), mtmapat kapala; het hoofd of iets anders op een blok of iets dat er onder ligt � , m�tiPndas (van tindas). �, met een Mok, b.v. vruchten of iets anders dat hangt, oniit�pith (van pPpah). �, van klccdc- enz. omdat er stof of iets dcrirelijks op is, unag�baskan (van kibas), b.v. hij sloeg zijn bandje af, dikvbastija badjoenja. Ook als een viseh met do staart iets van zich afslaat, b.v. maka dik�haskan idih ikan Hor fatigatwja, en de visch sloeg hare hand af. �, afweren vnn een wnpcuMoot ol\' houw, tnenavykigkn.il (vnn tauykls), mPnjalaJi- kun (van uil aft). � van den vijand. m�i�yoi\'itdorrkan morsorh, mPnyalnhkaa moesarh. �, afhakken, mPnrtak (vnn tvfiik\\; bij stukken �, meair,igaal (van p�nyyal), � va» een verzoek, mrnyeny- ganktm (van %nggan), � van zeilen, miinoerocnkan lajar (vnn toeroen). � vnn den prijs, d/a/oh harya, toeroen fiarga, b.v. du kntjang-o�e is nu af- gestngen, miiijak katjaiiy sakarany so>\'- dah toeroen hargnaja. -- van zijn an- ker, larai daripada djatigkanija, larai dari/itida saaehnja. afslag;, weiirering, �nggan. �, vermtn- dering in prijs, djaloh harya, forroeii harya. �, vermindering van straf, koe- rang sik-sa. �, vermindcing van een



		11
		ui-n�.l.n � iU\'sliiud,


		iit\'-prunlt, djandji, ptvdjandjian; een � voor twee jaren, djandji doeira ta* kom; zich aan de � houden, tnPni�li- hiwakan djandji; bert�tap af at djandji; zijne belofte vervullen, laenjan/yaikan djandji, (vnn tampai); cenc � maken, b�rdjandji; met elknnder, /lerdjoedji. djandjia,/; met elknnder een vaste � Hinken, bertPyo/id�yn/ian djandji, hererat- �-ratan; cene � verbreken, rningobakkan djinidji, i/ierombak djandji; cene � ma- ken met handslag, l/�r/ljandji �friantpaf tangan. niMpreben, bn-djandji; mc\\ elkander�, b�rdjandji-djaiidjfaa; vast met elkander �, bertegoh-t�gohan djandji. ui»print�t\'ii. vnn boven afspringen, me- loiitpat dart utas. Niet bepaald vnn bu- ven, maar \\an een voorweip af, w?- larmpmt dmri.* Op- en afspringen, mt- tompai ,/aik fjerofn. �, zich vnn bo\\en neerstorten, terdjorn; met zijn velen, bitirdjont-terdjoman. � in het water, mfmfji�oer; uiet verscheidenheid, i/ifn- tjHar-tjfboiT; zijwaarts � vnn iet.-, dat geworpen of geschoten is, door het een ot ander voorwerp te raken, peten- tjft � vnn eene /aak, niet doorgaan, tfada djadi-, batal. Ar. doen �, m�-ui- bafatk.i�i; b.v. de vcikoopinu springt at\', Ifloi\'ttg Hoe tiadu djadi; hij heeft die zaak doen �, ija soednh mei,iba- fatkan perkara ito/\'. afpttunn, ne bij nt\'-tnncl. atWtmiimcliim, foeroman, pautjaran, fitixan; nfstninmelingen ook: aiiak-fjo- fjoe, dzoerrijat. Ar. � van gemtnird ras, of in den vreemde geboren, p?ra- liakan, b.v. op Java: pvrauakan M�- lajoe, afstammeling van de Mnleieis, p�ranakan Tjfnu, afstammeling van de Cbineexen enz. afalummen, toef-oen, atol, Ar. berasul, berptt/djfir, m&nitit, letterl, afdruipen (vnn fitix). Al afstammend, toeroev-ie- moeroen. ii 1-1 :i in mi ii iz, l\'oeroenan,ptintj/irun, fit\'- tg», pYyfifisaii. ni-i:in<i, verte, djeoeh; do � van een pijlschot, sapeniannh djaoehnja, de �, waarop een pijl nog raakt, sm/iakanan pa,/ah, � waarop een k\'jgel nos raakr, sni/ntkunan peloeroe. �. dien uien met den nrm bereiken kan, tapen japai: de � vnn een steenworp, tapelaetar hafa� dja�e/i,/ja, �, waarop men iemand nog
		iii-.ii�« 1 �\'» � nt�motottg (van patong}, m?- nye\'rat (van tergt). �, dicht onder do oppervlakte, /,/Ptajang. �, horizontale lappen, zoonis vleesch voor biefstuk, visch om te droiren. menjijat (van af jat). � van neus ot\' ooren, /lieramfiangkan. � een stuk vnn den rnnd, b v. vaa papier, een boek enz. inendjoreng, mt- jtnri/t (vnn torih); te voel afgesneden van een boek, zoodat lengte en breedte niet meer in verhouding stnan, boent at. � der rij>taren, /nPug�fam (van kPtani, het uit\'sjc, dat daarvoor gebruikt wordt), m�iioetcai (van fonrai, id.); de nagels �, memutitug koekoe, in�nyerat koekoe; _w de nageU kort en recht �, mtmottf (van tabak). Het � der nagels bij pasgeborenen als bijzondere plecht ig- heid v��r de naamgeving wordt ver- meld in Hik. Mes Pr. Dj.; de uit- schictende loten van een hei:, het loof van radijs of kool, het ondereinde van vruchten �, m�mangktui (van partijkas), � een bijennest lanira du vlakte, waaraan het hanst, uitnjadau (van sadau). �; kort afgesneden, vnn uiou- wcn, kofony. ■■ , fig. den koitsten weg nemen, n/�rettfas, m�mi»/as{\\n.n yintas), overal den weg �, pintat-mVmintas Ook aan iemand of iets overal den weg �, den pas nl\'snijden, pintas-un\'- nti.it at; �, versperren vnn een weg, niiwhthat iljaltin, b.v. eti ook al de wegen hebben wij nfgcMicdcn, versperd, dan seyala djalan po» soedah kif ft Ui-bat. � , afgesneden van den weg rooi iemand, zoowel naar voren als naar aehteren, k�poeiig-g�ndaiig. � met ecne schanr, inengyomtiny. � van het haar, uitmotoma rawboet; iem. do lange haren tot straf � , m�rayas. � van den hals, slnclitcn op die wijze, we- aj�ndieleh (van seinbete/t). � ; nfgcsne- den vnn alle hoop ot\' verwachting, yoetoet harap, portoen am; iemand den weg �, meuialanyl (vnn paiano), me- rintavyi. Zie verder bij Hnijden 8D Knoeten. ¹ i\'«-nijilst\'l , potonyan, k�-ratan, goft/fi- nyon, enz. Zie bij ni-.iii,i.i. >n. i -i l. m ■ ii 11, mtrantiny, meranfjoeny ; de uitschietende loten �, m�mauykat (tui panykas). afimoelMl, rantinyan, raiitjoenyau. ufWpoeleil, m�itgafinbah van koembah); het land �, van de golven, uitdun darat.

32 afhuren �

(van parang); de boven uitstekende \'
gedeelten gelijk � of afkappen, iae- \'.
Hftmptis (van tamptts); het bovenste
gedeelte van iets op iets lidend �,
b.v. het hoofd op een bink, mhAtdas
(van t�ndas); de ledematen �, »;�-
ugoedotng (van koedoeng); het houi\'d �,
als laan. i,titita.ttjo?ng (van pn-itjoe>ig).

afhuren = huren, /ie ald.

afjagen, wegjagen, in�nghalanktin, m�- ■
njaltkan. � van een dier. door hard
rijden vormoeieo. �iPminotkaa (van pt>-
nat\\, bfrlilufikau. miutboeroe t�rlaloe.
Voor pfnat en l�dah op .lava tjap�.
� van een jaehtveld, b�rbi\'eroe ler-
koeliliag, b.v. hij heeft dat gansche
bosch afgejaagd, xaeilah \'tja bPrbaeroe .,
btfko�lUing sug�nap hoetatt itoe.

ufjakkeren, scherp doorhalen, mi-n�ug-
king (van tingkiag), mt.ighardikkan,
m�r�dikka*.

at jukkering, tPngkiag, Aardifr, reiHk.

a fhaa t oen , van een veerkracht �g
lichaam, mrtnaiito\'t (vnn pantoi\'l), b.v.
de kogel kaatste af door een steen,
peioeroe mfiaantoel kruit Indoe; doen �,
mi mant uflkan ; bij herhaling �, i.t�iaa.i*
torl-tnuntwl. �, terugspringen, zooals
een bal, de springvecreu vnn een bed
of stoelkussen, een kogel en derice).,
mhtgambott. � afweren, m�tuivgkis !
(van fuHgkijs). Met bep. obj. mtiiaitg*
kiskan.

ai l.a;ii~cr, de persoon, of zaak. die
doet afkaatsen, ptitu\'}tfoel,p�ngaiabt>el; i
die afweert, piaangkis.

af kimt Hing, ummtoei, amboel, tangkis. ■

afkahheh-n, het land uitvreten, vnn
de gulven, makan; afgekabbetd, dima-
ka�i omhak\'.

af kalken, afvallen van de kalk, goe-
goer kapofr, m�-loekat kapoer,- van kalk
ontdoen, m�mboewang kapormja.

af kalking, het afvallen vnn de kalk.
gorgorran kaporr; het vnn kalk ont-
docn, pi mboewangan kapoer.

iinuiiiiiii.n, minjikati (vnn sikat),
M�HJisiH (van sisir),

af kanten, d� schei pe kanten of hoeken
wegnemen, mtmboeiotuig f�piaja, m�m- \'.
boncanij hofdjvfngtija.

af kapen, w�rmmptu.

afkappen, niet een kapmes of zwaard.
mvinarung (van patong). � met een bijl,
m�muiotig (van pidong). �, afslaan,
gelijk kappen, m�rambah, 1\'ad. bov. 1.;

afkeuren.

gelijk ■�₍ de boven uitstekende gcdeel-
ten af houwen, mi nam put (van tam-
pas) : het bovenste gedeelte van iets.
mentndaa (van t�adas). � der lede-
maten. ui�agofdoeng (van koedoeng):
stukken van iets �, mPat�nggal (van
ptaggal).

afkeer, door oververzadiging, zatheid.
dj�motr. � hebben van, in dien zin,
djemoe akan. �, tegenzin in het doen
van iets. segan; dien � toonen. mi-
,ijitji<n. Iemand die met zulk een �
behebt is, piuj�gan. �, afgrijzen ge-
voelen, gili. � en rilling, gvl� g�uian.
Het voorwerp vnn dien �, kagHijan.
�, walging gevoelen van iemands han-
delingen of woorden, loeicat. �, wnl-
ging van spijs gevoelen, mocwal, dj�moe.
�. haat, beutji; het voorwerp van
dien �, kab�nfjian. �in minder sterke
beteekenis dan de hierboven opgegeven
beteekenissen, t\'uida so-\'ka akan, letterl.
niet genegen zijn tot, niet huuden van.

afkeeren; zich �, afwenden, berpa-
Ihig, b�rpaling diri; het gelaat �, her-
paling moeka; de oogen �, herbal/k
mafa, ook tig. voor oogluikend toelaten.
Zich van iemand � , hem ontrouw
worden, fig. Ut-rhalil? haloevaa, b�rpaling
halofwan, d. i. den steven ontwenden.
�, afwenden van een onheil of wapen-
slont of pijl, �it�nangkiskaa (van tang-
kit). Van een wapenstoot ook, ni�nja~
lahkau fikam (van salalt). �; zich van
iets of iemand verwijderen, teruggaan,
oendorr; iemand van het kwade nf-
kecren, tn�iaaliagkan orang daripada
kadjahatanaja.

afkeerig, door oververzadiging, zat,
dj�mof, ��rdj�uioit, � maken, m�ndje-
moekan. � van iets zijn, weigeren, on-
gehoorzaam zijn , met tegenzin iets
doen, iba, Ar. �, vies, g�li, getaan:
het hart van iets � makon, m�ngg�-
rakkau kali. � zijn, in dien zin, t�r-
g�rak hati. � zijn. weigeren, eaggaa.
�, geen zin hebben in iets te doen.
segan; zich � toonen, uieuj�gan.
Iemand die steeds daarvan � is, pi-
nj�.gan. � zijn vnn iemand, hem haton,
m�aihentji,

afkeerigheid, zie afkeer.

af keer 1 na;, pnlhigan ; afwering, petiang-
kisan.

af kerven, zie bij kerven.

afkeuren, fout vinden, m�njalahkan