|
.. -rv-v
|
||||||||
|
**&:
|
||||||||
|
I 1 Ml
|
|||
|
I
|
|||||||||||||||
|
L.J.ü.
|
|||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||
|
gr.*w
|
|||||||||||||||
|
HET
|
|||||||||||||||
|
LIJDEN EN STERVEN VAN ONZEN HEER
|
|||||||||||||||
|
J
|
ESUS LHRISTUS.
|
||||||||||||||
|
, ;
|
||||||||
|
BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT
|
||||||||
|
A06000029464215B
|
||||||||
|
2946 421 5
|
||||||||
|
ft6s Vïi$,
3Z)
|
|||||||||||||||
|
HET
|
|||||||||||||||
|
LIJDEN EN STERVEN VAN ONZEN HEER
JESÜS CHRISTUS,
|
|||||||||||||||
|
UITVOERIG VERHAALD EN OVERWOGEN
|
|||||||||||||||
|
H. J. I. RUSCHEBLATT,
Rustend Pastoor en Oud-Leeraar aan liet Seminarie Hageveld.
|
|||||||||||||||
|
Eef^ste Deel.
|
|||||||||||||||
|
Jesus ter dood gezocht. Jesus ter dood veroordeeld
|
|||||||||||||||
|
rtJjKSUttÉ/ERSITEIT
UTRECHT COLL. THOMAASSE
\' |
|||||||||||||||
|
P. H. J. BEKKER,
1886.
|
|||||||||||||||
|
|
||||||
|
A1PR IM AT Uï\\.
|
||||||
|
Amstelodami A. M. C. VAN COOTH,
die XII Novembris 1886. Libr. Cens.
|
||||||
|
yOORBËRICHf.
|
|||||||||
|
Het doel, hetwelk ik mij bij het schrijven van de Lijdcns-
geschiedenis des Jfeeren voor oogen stelde, kan in weinige woorden verklaard worden : om eene dankbare herinnering ie wijden aan liet liefdevol
lijden van onzen Heer Jesus Christus en om, door eene levendige voorstelling van alle omstandigheden, \'welke daarvan deel uit- maken, en van de deugden, welke Hij daarin ons ter navolging voorhoudt, meer en meer ons tot eene werkdadigc Liefde op te \'wekken en lot dankbaarheid voor die offervaardige liefde, \'waarmede Jezus Zich zelvcn voor ons ter dood overleverde; om Maria, de Moeder des Hcercn, die ook onze Moeder
is, te verecren door haar, waar wij ze op den lijdensweg ont- moctcn, ons medelijden te betuigen voor het tfroole aandeel, dal zij in het lijden van haren goddelijken Zoon gehad heeft, door ons te stichten aan de vele deugden, waarvan zij in die treurige dagen het voorbeeld gaf, vooral aan die bereidvaardige gchoor- zaamheid, welke ook voor het zwaarste offer niet terugschrikte, als des Vaders heilige wil het van hare liefde vroeg voor de eer van God en voor de zaligheid der mensehen; om waarom het verzwegen ? bij de noodzakelijke
Verandering van mijne levensverhouding nog cenigermatc voor de |
|||||||||
|
II VOORBERICHT.
|
|||||
|
eer van God en voor het geestelijk heil van mijne Katholieke
landgenooten te kunnen werkzaam zijn; eindelijk om als Amsterdammer va?i geboorte en van in-
woning eenigc stecncn te kunnen bijdragen voor den opbouw van een R. K. Gasthuis, waar alle Katholieken eene liefdevolle en door den geest van Jestii II. Godsdienst bestuurde verpleging in hunne ziekte kunnen vinden. Het is niet veel, wat ik geven kan: maar gedachtig aan het \'woord van den godvreezenden uu. IV, 9. 7\'obias: hebt gij weinig, tracht ook van dat weinige be-
reidvaardig mede te deeleii," durf ik met vertrouwen door dit werk een beroep doen op de liefdadigheid mijner beminde Gcleofsgenooten om mijne bedoelingen te ondersteunen. Zal ook fesus. die ons het eerste heeft liefgehad en daarom zijn /even voor ons gaf, zelfs toen wij zijne vijanden waren, niet eenmaal Iatth. XXV zeggen : wat gij aan een van deze mijne geringste broe-
diers gedaan hebt. deedt gij aan Mij? Geen ander doel stond mij voor den geest, ook geen anderen
wenseh koester ik dan dat doel te bereiken : of ik beantwoord heb aan de eise/ieu, welke ik mij ze/ven stelde, en aan de behoeften van degenen, voor welke ik dit werk besten/de, zal de welwil- lende lezer zelf het best beslissen. Ik bid intusschen, dat de goede fesus mijnen arbeid moge zegenen, dat de onbevlekte Moeder-Maagd dien onder hare machtige bescherming neme, opdat dit \'werk zijnen weg vindt in alle Katholieke huisgezinnen en iels moge bijdragen om in de harten van allen, die het zullen lezen, de liefde tol den goddelijke/t fesus en tot zijne H. Moeder al meer te ontvlammen. DE SCHRIJVER.
Amsterdam, 12 Juni \'8S,
Op den feestdag van hel H. Hart v Jesus.
|
|||||
|
INLEIDING.
|
|||||
|
De onderwerpen, welke gewoonlijk ter overweging worden voor-
gehouden, zijn rijk in verscheidenheid, boeien door hunnen inhoud en lrieden veelzijdige stof aan ter toepassing op het dagelijksehe leven van eiken Christen. Denken wij slechts aan de zonden en hare straffen, aan de vier uitersten van den mensch, aan de deugden, welke beoefend en aan de middelen, welke ter bestrijding van het kwade aangewend moeten worden, aan God en zijne volmaaktheden, aan de meestal onbegrijpelijke leiding der goddelijke Voorzienigheid enz. Een bovenmate belangrijk onderwerp van godvruchtige overweging biedt ons het leven des Zaligmakers aan met zijne leer en wonderen, met het volmaaktste voorbeeld van alle deugden, met zijn vasten, bidden en werken. Ahvie onderrichting voor hunnen geest en opwekking voor hun
hart zoeken, kunnen in elk van die onderwerpen eene onuitput- telijke bron vinden, waaraan zij hunne naar gerechtigheid dorstende zielen met volle teugen kunnen laven. Evenwel drukken alle schrijvers over het geestelijk leven als
hunne diepe overtuiging uit, dat geen enkel onderwerp zulk eene veelzijdige, belangwekkende en aan toepassing rijke stof ter overden- king aan God-minnende zielen voorstelt als het lijden en het sterven van onzen goddelijken Zaligmaker. Nergens leeren wij beter dan op .Tesus\' lijdensweg of onder zijn kruis de afschuwelijkheid der zonde en Gods Rechtvaardigheid, welke de overtreding van zijn gebod |
|||||
|
it uieiDi» o.
|
|||||
|
straft; maar ook nergens zien wij schitterender bewijzen van zijne
goedheid, welke een middel ter vergeving van zonden in \'t werk stelde, dat door geenen mensen bevroed en door eene oneindige Liefde alleen kon uitgedacht worden. Uit geen boek gaat zulk een helder licht op ter aanwijzing van den weg, welken wij moeten volgen om tot bet einddoel van onze bestemming te geraken; nergens is een treffender voorbeeld gegeven van hetgeen wij doen en laten moeten; geen Heilige zegt ons welsprekender, hoe wij de deugd beoefenen en het kwade bestrijden moeten, hoe de vijand onzer zaligheid het best overwonnen, en de Hemel bet zekerst gewonnen wordt; in de ovcr- weging van Jesus\' lijden zien wij ook, wat aan onze deugden ontbreekt, hoe ver wij nog verwijderd zijn van het voorbeeld van Hem, die wilde, dat wij zijne voetstappen zouden volgen; vooral op den ge- kruisigden Jesus starende, erkennen wij onze zwakheden en onvol* maaktheden. Van den anderen kant : wie troost en bemoediging behoeft in de moeielijkheden en wederwaardigheden des levens, wie sterkte en kracht zoekt tegen de hem dreigende gevaren, wie licht voor zijn geest en warmte voor zijn hart begeert, wie zijn geloof verlevendigen en zijne hoop bevestigen en zijne liefde ontvlammen wil, een heilig berouw wenscht op te wekken over zijne zonden en goede voornemens te maken voor de toekomst, wie voor Jesus wil lijden en in zijne liefde verlangt te sterven, hij overwege met ernst het lijden en het sterven van zijnen Verlosser. De eerbiedwaardige Thomas van Kempen sprak dezelfde waarheden in deze bewoor- dingen uit: «Wilt gij uwe ziel zuiveren van alle vlekken en ze verrijken met
»alle deugden; wilt gij schitterende overwinningen op de vijanden «uwer zaligheid behalen en overvloedigen troost in lijden en in te- Dgenspoed ontvangen; wilt gij vorderingen maken in het gebed en »al biddende zoete tranen van liefde storten; wilt gij volharden ten seinde toe, heilig sterven en eeuwig heersenen in den Hemel «oefen u gestadig in de overweging van Jesus\' leven en sterven." De H. Augustinus, die groote bekeerling der Kerk, bad dikwijls ;
«schrijf, o Heer! schrijf uwe heilige wonden diep in mijn hart, opdat »ik daarin smart en liefde leze: smart, om voor U alle andere smart »tc verdragen; liefde, om voor U alle andere liefde te versmaden » In gelijken zin verzuchtte de H. Alphonsus: «Schrijf, o heilig
»Hart van mijnen Jesus! in mijn hart al de bittere smarten, welke «Gij gedurende zoovele jaren op aarde verdroogt uit liefde tot mij, |
|||||
|
IXIIIDIXG.
|
|||||||
|
V
|
|||||||
|
«opdat ik bij het gezicht daarvan er naar hake om iets voor U te
«lijden of ten minste uit liefde tot U met geduld al de wederwaar* «digheden des levens verdrage.» Paus Adrianus, onze beroemde landgenoot, predikte ook de
overweging van Jezus\' lijden en prees die ten sterkste aan als zeer heilzaam voor al de zondaars: «alwie van de helsche slang gebeten «en door het venijn van de zonde vergiftigd is, hij moet Jesus aan «het kruis met een levendig geloof, met berouw en met liefde aanzien* »en hij zal genezing vinden. Moe zou ook wel een hart des menschen, «al ware het nog zoo bedorven, bij de beschouwing van het onme- «lelijk lijden des Zaligmakers koud en ongevoelig kunnen blijven ►en volharden in de boosheid?» «Gij zult door ondervinding leeren,» voegt de H. Bernardus er bij «dat er geen kracht- idadiger middel bestaat om de wonden des gewetens te heelen dan «eene naarstige beschouwing van Jesus\' wonden. De gevoelens van «berouw, nederigheid, vrees, vertrouwen, geloof, liefde, van een vast «voornemen ter verbetering des levens, in een woord: alles wat tot «eene ware bekeering noodig is - dat alles vindt gij nergens in «rijkere mate dan in de nabijheid van den lijdenden, dan aan do «voeten van den gekruisigden Zaligmaker.» De H Bonaventura gaat nog verder en noemt die overweging eene noodzakelijke voorwaarde om de deugd te beoefenen:» Zoo gij «van de eene deugd tot de andere wilt opklimmen en een volmaakt lieven wilt lijden, overdenk dan het lijden van uwen Heer Jesus «Christus, want niets doet den mensch spoediger in de volmaaktheid «voortgang maken dan de overweging daarvan.» De H. Chrysostomus had reeds vóór den laatstgenoemden Kerk*
leeraar dezelfde gedachten uitgesproken en zijne overtuiging in de volgende zinrijke vergelijking uitgedrukt: «gelijk eene lamp, welke «des nachts midden in een huis aangestoken is, het geheele huis «verlicht en de duisternis verdrijft, zóódat een ieder zich zei ven zien «en ook de verschillende voorwerpen rondom hem heen onderscheiden »kan; evenzoo heeft onze Verlosser, toen de duisternissen der dwaling «de aarde overdekten als een helschijnende lamp boven op den «Calvarieberg zijn Kruis opgericht, hetwelk al de donkerheid verdrijft, zen ous de afschuwelijkheid van de zonde, de schoonheid van de deugd «en de waarde van alle dingen aantoont. Evenals de lamp haar «licht draagt, zoo draagt het Kruis de zon der Gerechtigheid, welke naar alle kanten hare stralen uitschiet en de geheele wereld verlicht.» |
|||||||
|
VI INLEIDING.
|
|||||
|
Het zou overbodig kunnen schijnen de bovenstaande aanhalingen
met nog andere te vermeerderen. Dit alleen zij nog in herinnering gebracht, dat de groote Apostel der Heidenen niet aarzelde aan de 2- Corinthiërs te bekennen: ik had niet voorgenomen onder u iets te weten dan Jesus en dien gekruisigd; dat ook alle Heiligen van het X. Verbond betuigd hebben, schitterender nog door hun leven dan door hunne geschriften, hoe Jesus\' lijden en sterven niet alleen hun voortdurend voor den geest stond maar zelfs in hun hart geschreven was. Om de groote voordeden, aan de overweging van Jezus\' lijden
verbonden, te genieten, om de rijkste vruchten daarvan in te oogsten, moeten noodzakelijk eenige voorwaarden vervuld worden. Een enkel woord ter nadere toelichting moge hier eene plaats vinden, in zoo verre dit mij nuttig toeschijnt voor die lezers, welke ik mij voorstel. Wie zijne overweging vruchtbaar wil maken, moet zich in die
oogenblikken van aandachtige beschouwing zooveel mogelijk voor verstrooiing hoeden, zijne gedachten verzamelen, die niet laten rond- doleri en ze op het gekozene onderwerp vestigen. Eene ingetoomde verbeelding, een kalm gemoed en gezette aandacht zijn wezenlijke vereischten voor eene goede overweging; maar daarvoor moet het hari bewaakt en de geest aan een streng toezicht onderworpen blijven. Hierna stelt men zich in de tegenwoordigheid van God en bidt
licht al\' om te leeren, wat aan zijne goddelijke Majesteit het wel- gevalligst is, en ook genade om hetgeen Hem aangenaam is in woorden te belijden en vooral in daden te beoefenen. Houdt u echter overtuigd, dat het overwegen geenszins eene oefening is, welke boven het bereik van veler krachten ligt, of dal gij de vele daaraan ver- bondene voordeden met ontzaglijke moeite en als in de verte moot gaan zoeken. Een ieder, ook wie ongeleerd is, kan de waarheden des geloofs overdenken en daaruit gevolgtrekkingen afleiden, welke op zijn dagelijksch leven toepasselijk zijn. Xiets meer wordt van een ieder gevorderd dan een goed gebruik maken van die drie vermogens, welke God aan eiken mensen geschonken heeft, en welke een elk in het werk stelt, wanneer hij er zich toe zet om met ernst over eene of andere tijdelijke aangelegenheid, welke hem ter harte gaat, na te denken. Dan immers verzuimt hij nooit om eerst de geheele zaak met al hare omstandigheden zich duidelijk voor den geest te stellen, vervolgens ze van alle zijden goed te beschouwen, de redenen, welke |
|||||
|
INLEIDING, vit
|
|||||
|
hem tot het nemen van deze of gene. beslissing kunnen aansporen
en ook de kracht van elk dier redenen te overwegen; ten laatste neemt hij zijn besluit en maakt het voornemen om den een of den anderen weg in te slaan, beslist alzoo over zijne toekomstige handel- wijze en bepaalt wat hem te doen staat. Niets meer behoeven wij te verrichten om eene ^joede overweging te houden. Door de verbeel- ding stellen wij ons in levendige kleuren die bijzonderheid uit Jesus\' lijden vuor den yeest, welke wij ons ter overweging hebben uitge- kozen, maar met al de omstandigheden, welke die gebeurtenis ver- gezellen en welke op ons gemoed indruk kunnen maken; door het verstand beschouwen wij vervolgens het feit met zijne bijzonder- heden van tijd, plaats en personen, zonder de dringende redenenen aanmaningen uit het oog te verliezen, welke daaruit tot ons spreken en een overwegeuden invloed op onzen wil kunnen uitoefenen, opdat wij ons bevlijtigen deze of gene ondeugd te verfoeien en de tegen- overgestelde deugd te beoefenen; eindelijk - en dit moet het einde maar ook de vrucht van elke meditatie wezen vormen wij met onzen wil juist bepaalde voornemens, welke wij willen ten uitvoer leggen ter verbetering van ons leven en ter beoefening van deugd- zame werken. Eene wonderschoone samenwerking der drie vermogens onzer ziel is alzoo hier zichtbaar: de verbeelding stelt aan het verstand het eene of andere gedeelte van Jesus\' lijden ter overpeinzing voor; hel verstand overdenkt het voorgestelde onderwerp met eene tot in bijzonderheden afdalende aandacht en kiest bij voorkeur ter nadere beschouwing datgene uit, wat het best voorziet in de tegenwoordige behoeften van onze ziel; aldus wordt de wil ten goede opgewekt en aangespoord tot eene heilige liefde voor wat goed en tot een heiligen afschuw voor wat kwaad is, en maakt zijne besluiten om al dadelijk in het werk te stellen, wat hij als aan God welgevallig en voor bet heil der ziel als noodzakelijk of althans als nuttig heeft loeren kennen. En is eenmaal het vuur der ware liefde lot God en voor ons eigen zieleheil in ons hart ontstoken, dan zullen daaruit als lichtende vlammen goede werken en schoone deugden voortkomen, welke het sieraad en het onderscheidend kenmerk van een leerling des Heeren zijn moeten. Bij de overwegingen van Jesus\' dierbaar lijden, welke wij aan
onze katholieke landgenooten ten gebruike aanbieden, hebben wij geene andere wijze van behandeling gevolgd. Vooreerst verhalen wij getrouw, volgens den aangehaalden tekst der Evangeliën en volgens |
|||||
|
VIII INLEIDING.
|
|||||
|
eene geloofwaardige overlevering, de bijzondere gebeurtenissen uit
Jesus\' lijden met al de daarbij beboorende omstandigheden, telken male bij elk nieuw hoofdstuk den draad van ons verhaal wederom opvattende, waar wij dien voor eene wijle moesten afbreken. Die nauwkeurige voorstelling geeft den aandachtigen lezer stof in over- vloed om over elke bijzonderheid dieper na te denken en daaraan menige nuttige beschouwing te verbinden. Ook vlechten wij in ons verhaal enkele opmerkingen in, welke den weg openen voor verder reikende toepassingen; maar om ons verhaal niet te dikwijls te onderbreken en veel van het boeiende niet te laten verloren gaan, hebben wij het raadzaam geacht vele aanmerkingen hier en daar als ter loops in te lasschen zóó echter, dat zij door den aandachtigen lezer niet over \'t hoofd gezien worden en voor geest en hart op- wekking aanbieden - wij strooien ze als bloemen, welke eene grasrijke weide sieren en geenzins aan de schoonheid van het geheele afbreuk doen, maar den luister er van verhoogen. Eerst aan het einde van elk besproken onderwerp plaatsen wij eenige wenken, welke als gevolgtrekkingen uit het verhaalde van zelf voortvloeien en dienen kunnen ter aanwijzing van die goede voornemens, welke onze overweging moeten bekronen. Veel echter en vooral de naaste toepassing op het christelijk leven moeten wij aan den godvruchtigen lezer zelven overlaten; de aard van ons werk evenzeer als de persoonlijke gemoedsgesteldheid van den lezer vorderen zulks van ons. Al onze aandacht hebben wij, waar het te pas kwam, gewijd aan
het groote doel, hetwelk onze goddelijke Zaligmaker Zich in zijn lijden en sterven voorstelde, aan de veelvuldige middelen, welke Hij ter bereiking van dat doel, in zijne oneindige Wijsheid of zelf in \'t werk stelde of toeliet, dat anderen aanwendden. Daardoor wekken wij ons op tot eene eerbiedige en dankbare bewondering van zijne on- begrensde Liefde. Verder trachtten wij, zooveel als \'t mogelijk was, zijn ondenkbaar groot lichamelijk lijden en zijn smartvol zielelijden eenigermate te schetsen dit moet ons tot een schuldbewust en nederig medelijden stemmen. Ook aan de onmensehelijke wreedheid der beulen en hardnekkige boosheid van Jesus\' vijanden, aan het onver- winnelijk geduld, waarmede Hij leed, aan de diepe ellende, waaruit Hij ons verloste, schonken wij al onze oplettendheid hartelijke dankbaarheid voor Jesus\' overgroote weldaden, een heilige afschuw voor de verachtelijke boosheid der menschen, een diep berouw over |
|||||
|
IXLEIDING.
|
IX
|
||||||
|
de zonden, waardoor wij Jesus\' lijden verzwaard hebben, zijn de ge-
voelens, welke daardoor bij ons moeten worden opgewekt. Velerlei omstandigheden hielpen ons om een dieper inzicht in het
geheim van Jesus\' lijdensgeschiedenis te verkrijgen. Wij beschouwden met aandacht de personen, welke in die geschiedenis handelend optraden, hunne waardigheid, hun stand of\' hunne betrekking, hun inborst en hunne handelwijze, hunne deugden en hunne ondeugden. Wij luisterden aandachtig naar elk woord, dat zij spraken, naar de lasteringen en valsche beschuldigingen tegen Jesus ingebracht, naar de beschimpingen en godslasteringen, waaraan Hij ten doel stond, vooral naar Jesus\' antwoorden, welke altijd van hooge wijsheid en bezadigdheid getuigden en slechts geëvenaard werden door zijn veel- beteekencnd stilzwijgen. Wij herinnerden ons al de feiten, waaruit Jesus\' lijdensgeschiedenis als was samengewevcn, de martelingen welke Hij wilde verduren, de wijze waarop ze Hem werden aangedaan, de onverstoorbare kalmte en het onverwinbaar geduld waarmede Hij ze leed. Wij wierpen een weemoodigon blik in Jesus\' hart om de medelijdende getuigen te kunnen zijn van zijne namelooze zielesmarten, van zijne droefheid en beschaming, van zijnen angst en doodstrijd, van zijne verlatenheid, vooral om zijne onuitputtelijke Liefde eenigzins te kunnen beseffen, welke geen offer te zwaar vond, als het door den wil des Vaders van Hem gevraagd en voor het heil der zondaars of noodzakelijk of nuttig was. Eindelijk vestigden wij onze oplettend- heid op die ongelukkigen, voor wie Jesus leed en stierf, dat is: op alle zondaars, maar vooral op ons zelven, van wie elk in \'t bijzonder Jesus voor den geest stond, alsof hij de eenige was, die verlost moest worden. Er blijft ons, na de bovenstaande opmerkingen voorop gesteld te heb-
ben, nog over eenige bronnen aan te geven, welke wij bij het schrijven van deze «lijdensgeschiedenis» geraadpleegd en, voor zooverre het met ons voorgenomen plan strookte, ten deele overgenomen hebben. Uit zeer oude schrijvers kozen wij namelijk het beste, wat zij over het door ons behandelde onderwerp hebben nagelaten. De ZEerw. Pater L. nu la Pai.ma, als schrijver van ascetische werken
zeer beroemd, is mijn voornaamste gids op den soms nioeielijken weg, welken ik met mijne lezers wensen af te leggen. Hij was een spaansch Jesuïet en bereikte den hoogen ouderdom van 82 jaren. Van het jaar 1575 tot 1641 was hij lid van de Sociëteit en leefde alzoo in den bloeitijd van de spaansche, godsdienstige litteratuur, in |
|||||||
|
I X L E I L> 1 X O.
|
|||||
|
het tijdvak van Lodewijk van Grenada, van Joannes van Avila, van
Lodewijk dePonle, van de H. Therisia, van den II. Joannes van het Kiuis; zijne «Geschiedenis van liet H. lijden des Heeren» welke wij bijna in zijn geheel hebben overgenomen, was slechts eene inleiding tot een omvangrijk werk hetwelk, jammer genoeg, onvoltooid is ge- bleven. Zij schijnt in de laatste paar eeuwen op den achtergrond geraakt te zijn, maar in de laatste jaren door bevoegde kenners weder naar verdienste gewaardeerd, in eere hersteld en door vertalingen in het Fransen, Duitsch en ook in het Engelsch, waarvan in weinige jaren drie uitgaven verschenen, tot een gemeenschappelijk goed van de ge- heele katholieke wereld gemaakt. Wij achten ons gelukkig, dat een bijzonder toeval ons dat overschoone boekje in handen speelde en ons de gelegenheid aanbood, om het in de hoofdzaak bij onze landgenooten bekend te maken. Wat het meer ascetisch gedeelte van deze lijdens- geschiedenis betreft, daarin hebben wij ons tot voorgangers gekozen don ZEerw. Pater W. Stanihurstius, eveneens een beroemd lid der Sociëteit en schrijver van een in 1866 te \'s l?osch in het latijn herdrukte «Geschiedenis van den in een sterfelijk lichaam lijdenden unsterfelijken God\'\' en den H. Bonaventtira, die in zijne «Over- \\vej;ingen van het lijden» zoo rijk is aan treffende toespelingen en vergelijkingen, vooral aan toepassingen op het dagelijkse!) leven van den Christen, die Jcsus\' voetstappen wenscht te drukken. Ook uit den even geleerden als door warmen godsdienstijver bezielden Karthuiser-monnik LuDOLPH DeSaxonia namen wij enkele zielroerende gedachten over. Dat een ruim gebruik van de nieuwe Schriftuur- verklaarders door ons gemaakt moest worden, zal voor een ieder duidelijk zijn; wat echter voor velen van onze lezers van veel belang zijn zal, is, dat wij in ons verhaal eene zeer ruime plaats hebben ingeruimd aan de treilende opmerkingen en degelijke verklaringen over het lijden des Heeren, welke wijlen Mgh. I\'. v. o. Pi.oeg, de hooggeschatte Warmondsche Hoo^Ieeraar, als laatste erfenis van zijn hart en van zijn geest aan zijne beminde leerlingen achterliet. De vriendelijke bereid vaardigheid van een zijner uitslekendste leer- lingen stelde mij in staat om die voortreffelijke aanteekeningen aan mijn doel dienstbaar te maken. |
|||||
|
E
|
ERSTE ttEDEELING.
|
||||||||
|
Jeses\' laatste leerinpn omtrent zijne Godheid
|
|||||||||
|
Hoofdstuk I.
Laatste gebeux\'tenissen vóór de
Lijdensweek. Het lijden en het sterven van onzen Koning en Zaligmaker,
den Heer Jesus Christus, zou een einde maken aan zijn sterflijk leven op aarde. Daarmede wilde Hij het heilig dienst* werk voltooien, hetwelk Hij ondernomen had, om het geheele menschelijk geslacht uit de schandelijke slavernij der zonde te bevrijden en te verzoenen met zijn Vader, om het ver- volgens te verrijken eerst met een nieuw geestelijk leven van genade op aarde en hiernamaals met een eeuwig leven van geluk en van glorie, in den Hemel. Van welke zijde die ont- zaglijke geheimen ook beschouwd worden - hetzij dat wij op den Persoon, die lijdt, onze aandacht vestigen, of op de wijze, waarop Hij lijdt, of op de ongelukkigen, voor wie Hij lijdt, zij zijn de verhevenste en de heiligste en de voor ons kortzichtig verstand ondoorgrondelijkste geheimen van Gods oneindige Wijsheid en Lietde, welke ooit plaats grepen, sinds God de wereld schiep, en immer zullen plaats grijpen tot aan het einde der wereld toe. Tot duidelijker inzicht van de \'lijdensgeschiedenis, waarin zij ons verhaald worden, kan het niet anders dan van groot nut zijn, als wij in \'t kort enkele van |
||||
|
12
|
|||||||
|
HET IIJDEN- EN\' STEEVEN TAN*
|
|||||||
|
die verschillende gebeurtenissen in herinnering brengen, welke
aan de Oversten der Joden en aan de Phariseön eene gezochte aanleiding gaven, om zulk een storm tegen den Zaligmaker te verwekken en om tot den dood van Hem te besluiten, Wien zij, al sloten zij ook hunne oogen voor het schitterendst licht der waarheid, toch als den grooten Profeet, als den Weldoener bij uitnemendheid van het geheele volk hadden moeten erkennen en belijden. Al die voorafgegane gebeurtenissen zijn ook geens- zins op zich zelve staande feiten, maar dragen onder elk op- zicht bij tot de groote ontknooping welke, hoe bedroevend ook. zoo heilvol voor ons allen is; zij zijn als eene geschiedkundige inleiding tot de lijdensgeschiedenis, eene geleidelijke overgang tot Jesus\' gevangenneming en vreeslijk lijden. Om eene nog veel gewichtigere reden meenen wij die gebeurtenissen te moeten bespreken. Alles wat onze goddelijke Zaligmaker in de laatste dagen vóór zijn sterven sprak, en werkte, zijne leeringen en won- derwerken, waren nagenoeg de laatste en tevens de volkomenste openbaringen, de duidelijkste verklaringen van zijn Messiasschap en derhalve van zijne goddelijke zending. Mochten wij zóó spreken, we zouden zeggen, dat Jesus, vóór dat Hij ging lijden en sterven, zijn ijver als verdubbelde om schitterender en overtuigender nog dan ooit te voren zijne Godheid en zijne goddelijke volmaaktheden te leeren en te bewijzen, opdat aan de ongeloovige Joden zelfs de schijn van eene verontschuldiging zou ontnomen worden, als zij later tot straf van hun ongeloof verworpen werden, Den Naam des Vaders te verheerlijken en Zich zei ven te openbaren aan de menschen naar dat doel vooral streefde de Zaligmaker in zijne laatste levensdagen. Toen vooral zette hij de kroon op zijn leeraarsambt en voltooide den bouw van dien Tempel der waarheid, welken Hij voor alle |
|||||||
|
1»
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTTS.
|
|||||||
|
eeuwen oprichtte. Meer dan vroeger nog toonde Hij Zich toen
als den éénig waren Messias en openbaarde zijne goddelijke Almacht en Wijsheid, zijne oneindige liefde en dat alles in een kort bestek van weinige dagen. Al de opgegevene re- denen deden ons besluiten om ook die laatste dagen des Za- ligmakers binnen den kring van onze overwegingen op te ne- men, al wijken wij daardoor af van de meest algemeen aan- genomene wijze van behandeling, welke de lijdensgeschiedenis begint met het uitgaan van Jesus naar den hof van Gethsemani. Het wonder van Lazarus\' opwekking uit den dood was zóó
groot en schitterend, zóó algemeen bekend geworden, dat de lichtstralen, welke daaruit over de waarheid van Jesus\' God- heid en Messiasschap uitschoten, de vrijwillige verblindheid en het hardnekkig ongeloof der Joden volslagen maakten. Ofschoon velen, door dat wonder verlicht, hunne oogen voor de waar- heid openden, sommigen, die ook tot Maria en Martha gekomen waren en gezien hadden wat Jesus gedaan had, gingen, volhardend in hunne ongeloovigheid en daarom met JOESt X1 boos opzet, tot de Pharisacen en zeiden hun, wat Jesus gedaan had. Een ieder begreep, welken indruk dit wonder op het volk maken moest. Vooral de Oversten werden door eene groote vrees bevangen Dadelijk vergaderden zij met hunne geestverwanten tot eene algemeene raadszitting. De eerste vraag, welke ter beantwoording werd voorgesteld, was deze: wat staat ons te doen, daar deze mensch vele wonderen doet? Als wij Hem zóó laten begaan, zullen allen in Hem gelooven, en de Romeinen zullen komen en onze plaats en ons volk nemen. JOES IX, Betreuren wij hier het hardnekkig ongeloof en tevens den
|
|||||||
|
HET LWBEN EM STEEVï-S VAS
|
|||||||
|
14
|
|||||||
|
duivclachtigen nijd der Joden: zij worden door de waarheid
van onloochenbare feiten gedwongen te erkennen, dat Jesus vele wonderen verrichtte ter bevestiging van zijne goddelijke zending, en zij weigeren Hem als Messias te huldigen; daaren- boven kunnen zij niet dulden, dat anderen in Hem gelooven /ouden en door dat geloof hun eeuwig heil bewerken; ook moest de Zaligmaker, ofschoon aan het minste verzet tegen de heerschappij der Romeinen geheel onschuldig, als een oproermaker worden voorgesteld, die zich tot een wereldsch vorst wilde opwerpen. Waartoe kan de boosaardigheid den mcnsch al niet verleiden, als hij eens de ongelukkige slaaf van zijne lage driften is ge- worden? Doch nog bedroevender bewijzen zullen wij daarvan moeten aanhalen. Reeds een geruimen tijd hadden de beraadslagingen geduurd,
/onder dat men eene schijnbaar wettige reden vinden kon om tot de veroordeeling van Jesus te besluiten. Het schijnt ook, dat de vijandig gezinde Sanhedristen bij de geheime vrienden des Zaligmakers tegenstand ontmoetten, dat deze laatsten Hem in bescherming namen en de vijanden tot omzichtigheid dwon- gen. Eene weifelende besluiteloosheid was daarvan het gevolg. Waarschijnlijk zal de eene dit, de andere dat, een derde we- derom iets anders hebben voorgesteld: maar niets van dat alles kon aan Caiphas, die in zijne hoedanigheid van Hoogepriester de Voorzitter van den Hoogen raad was en weldra al dat tal- men moede werd, bevallen Toch moest er een middel ge- vonden worden om, ware dit mogelijk, Jesus onschadelijk te maken en Hem het doen van wonderen te beletten, al zou Hij dan ook voor hunne onredelijke vrees en hun pharizeesch ongeloof met zijn leven moeten boeten; maar in allen gevalle moest een schijn van wettigheid hun misdadig opzet bedekken. |
|||||||
|
ti
|
|||||||
|
ONZEN\' HEEE JESL\'S CHRrSTLS.
|
|||||||
|
Eindelijk neemt Caiphas zelf het woord en aarzelt niet hun
gebrek aan doorzicht en aan overleg, cene volslagene onwetend- heid te verwijten en hen aldus toe te spreken, gij weet niets, en gij weet niet, dat het nuttig is, dat één mcnsch sterve voor het volk en niet de gansche natie te gronde ga. Hier Joks. XI, 49 bediende zich de Heilige Geest van den huicbelachtigen mond des Hoogepriesters, van hem die onder alle Joden de hoogste in waardigheid was, om aan de wereld, welke naar verlossing hijgde, de troostrijkste en verblijdenste aller waarheden te ver- kondigen. De h. Joannes verzuimde niet ons op dat goddelijk oogmerk te wijzen, schrijvende: dit nu zeide hij niet uit zich zelven; maar a/zoo hij Hoogepriestcr was in dat jaar, prophe- teerde hij, dat fcsus voor het volk sterven zou, en niet voor het volk (de Joden) alleen, maar ook om de verstrooide kinderen Gods tot één te vergaderen, om Joden en Heidenen tot ééne kudde te maken onder éénen Herder. Van dien stond af, waarop Caiphas zijn God-tergend woord gesproken had, was dan ook de dood des Zaligmakers besloten en werd aan allen het bevel gegeven, dat, zoo iemand wist icaar Jesus was, hij daarvan kennis zoude geven, om Hem gevangen te nemen, want Joils. XI, 56. het gevoelen van den Hoogepriester vond bij verreweg het grootste gedeelte van de raadsleden ingang. Begrepen die ongelukkige rechters niet, dat zij zich zelven
in al hunne boosheid ontmaskerden door eerst een vonnis des doods uit te spreken en daarna den vermeenden schuldige voor hun rechterstoel te dagen? In zijne afwezigheid werd de Zaligmaker veroordeeld zonder Hem gelegenheid te geven om Zich te kunnen verdedigen, terwijl de haat en nijd, tegelijk met eene verachtelijke v rees van tijdelijke goederen te kunnen ver- liezen, hier het onrechtvaardigst vonnis velden. Ook wanneer die |
|||||||
|
16 HET r.MDEN EV STERVEN- VAX
|
|||||
|
booswichten, eenige dagen later, omgekochte getuigen tegen
Jesus lieten optreden, of Hem met een nietswaardig vertoon van rechtspraak over zijne leer en leerlingen ondervroegen, was het niets dan huichelarij en schijn, om aan hun reeds ge- veld vonnis een glimp van wettigheid te kunnen geven. Zijn ook onze voornemens ter uitvoering van het eene of andere niet dikwijls van een dergelijk gehalte, zóó dat zij, uit booze of onedele drift ontsproten, later door schijn-redenen als \'t ware moeten goed gemaakt worden? Maar zou dit iemand kunnen baten ter vergoelijking van slechte handelingen? Mogen wij er op rekenen, dat allerlei verontschuldingen, al worden zij licht» vaardig opgeworpen of gemakkelijk gevonden, voor den rechter- stoel van God zullen gelden of ook maar dienen kunnen ter afwering van verdiende straften? Wie bij het antwoorden op de gestelde vragen nog twijfelen mocht, hij schenke zijne aandacht aan hetgeen den Joden overkwam. Zij besloten den Zaligma- ker om te brengen, omdat anders de Romeinen zouden komen en volk en stad verdelgen; welnu, zij hebben hun Messias wreed- aardig vermoord en juist om die gruweldaad te bestraften, zond God de Romeinen, opdat zij de stad met den grond gelijk en het eens zoo geliefd volk van God tot een »niet-volk" zou- den maken. Wel een bewijs, dat God der menschen boosheid, al laat Hij ze om wijze redenen toe, ten zijnen tijde wreekt en dikwijls door dezelfde straffen, welke zij door het plegen eener misdaad meenen te ontkomen. Wij laten voor eene wijle de afgunstige Joden hunne geheime
kuiperijen voortzetten en volgen den Zaligmaker op zijne laat- ste schreden, om op te merken, hoe Hij de nog overige dagen |
|||||
|
i:
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESI-S CHRISTUS.
|
|||||||
|
van zijn openbaar leven in den dienst des hemelschen Vaders
doorbracht. Van Bethanie, het vlek waar de uit den dood opgewekte
Lazarus met zijne twee zusters, Martha en Maria woonde, begaf Zich Jesus met zijne leerlingen naar eene landstreek nabij de woestijn, waar eene stad, Ephrem geheeten, in de nabijheid van Bethlehem lag, volgens den H. Hieronvmus, op twintig mijlen afstands ten noorden van Jerusalem. Daar verbleef Hij eene wijle. Ofschoon het Evangelie de reden niet vermeldt, waarom de Verlosser naar die woeste plaats heentrok, mogen wij toch veilig aannemen, dat Hij derwaarts ging om het moordplan, door de Joden tegen Hem gesmeed, nog voor eenige dagen te verijdelen, om aan den haat zijner vijanden geen nieuw voedsel te geven en om in gebeden en overweging den tijd af te wachten, welken de Vader voor het begin van zijn lijden bepaald had. Aldus leerde Hij ons in alles aan Gods beschikkingen ons te onderwerpen, ook den gepasten tijd en de geschikte plaats ter voorbereiding voor ons sterven te kiezen, opdat wij niet onvoorbereid door den dood over- vallen worden. Wie ook zal melden, hoe Jesus die dagen van afzondering doorbracht; welke de overpeinzingen waren, waarmede Hij, den dood nabij, Zich bezig hield; hoe vurig Hij voor de zaligheid van alle menschen zal gebeden hebben; welke gesprekken Hij met zijne leerlingen wisselde; hoe groot hunne droefheid was, maar ook in welke liefde-ademende be- woordingen zij door hunnen goddelijken Meester onderricht en bemoedigd werden? Niet vele dagen verbleef onze goddelijke Zaligmaker in die
ons onbekende streek; toen het Paaschfeest naderde, trok Hij over Jericho naar Jerusalem, waar Hij het laatste Paaschfeest |
|||||||
|
lt> HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||
|
vieren en weldra lijden en sterven zou. En met zulk eene
vastberadenheid en een zoo snellen gang zette Hij zijne reis naar de Hoofdstad voort, dat Hij voorging en de Apostelen Marc. X, 32. verbaasd waren over zijne beslotenheid en moed, waarmede
Hij een zekeren dood te gemoet ging. Wilde Jesus hun op die wijze toonen, dat Hij, de Almachtige, met vrijen wil den dood onderging en niet tegen zijnen zin ter dood gesleurd werd? De leerlingen daarentegen waren bevreesd, verhaalt de h. Marrus, dat ook zij zelven met Hem gevaar zouden loopen of wel dat Hij, hun geliefde Meester, in de handen zijner vijanden zoude vallen. Een prijzenswaardige eerbied belette hen echter Jesus te verlaten. Zeker zal die vrees nog toege- nomen zijn, toen Jesus, de Alwetende, de twaalf wederom tot Zich genomen hebbende hun met schrikwekkende duidelijkheid begon te zeggen, wat Hem overkomen zou. Zie aldus Marc. X, 33. voorspelde Hij wij gaan op naar Jcrusalem, en de Zoon des
mensehen zal overgeleverd worden aan de Opperpriesters en de Schriftgeleerden en de Ouderlingen; en zij zullen Hem ter dood veroordcclcn, en Hem overleveren aan de Heidenen; en zij zullen Hem bespotten en Hem bespu7oen en Hem geeselen en Hem Luc.XVIU,i8. dooden. En ten derden dage zal Hij verrijzen. Maar de Apos-
telen merkt de h. Lucas hierbij aan verstonden hiervan niets, en dit woord was voor hen verborgen, en zij begrepen niet wat gezegd was niet alsof zij de beteekenis van Jesus\' \\voor- den niet vatten of aan de waarheid daarvan twijfelden; maar hoe Hij, die machtiger dan al zijne vijanden was, een gewei. digen dood zou oivlergaan, en hoe zulk een smartelijk sterven overeen te brengen was met zijn Mes>iasschap en met het stichten van een aardseh koninkrijk, waarvan zij nog altijd droomden, van dat alles hadden zij evenmin begrip als van de |
|||||
|
19
|
|||||||
|
OXZEX HEEK JEZUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
verlossing des menschdoms door Jesus\' kruisdood. Aardsge-
zindheid kleefde hun nog aan en maakte hen onbekwaam om de groote geheimen van Gods Liefde te bevroeden. Deze on- deugd toch houdt de oogen des menschen voor de hemelsche dingen gesloten, om ze alleen op het vergankelijke te richten; zij verblindt hem in die mate, dat hij elke edele geestdrift naar hooger doeleinden in zijn hart uitdooft en als een wnrm kruipt naar het tijdelijke, wat hij soms niet eens bereiken kan, wat hij althans als zijner hooge bestemming onwaardig moet verachten, wanneer dit van hem gevorderd wordt. Twee der meest bevoorrechte leerlingen des Heeren gaven Matt. XX,2
bij die gelegenheid ons daarvan een afschrikkend voorbeeld. Het was op denzelfden tocht, dat de Apostelen Joannes en Jacobus door den mond hunner moeder Salome aan Jesus het eerzuchtig verzoek deden om in zijn nieuw, en, zooals zij meenden, aardsch Koninkrijk, hetwelk zij hoopten, dat Hij na zijne Verrijzenis zou stichten, de eene aan zijne rechter-, de andere aan de linkerzijde te mogen zitten en alzoo de eereplaats in te nemen. Dat Jesus\' Koninkrijk niet van deze wereld was, dat de twaalf tronen, welke Hij hun kort te voren beloofd had, geene aardsche tronen zouden zijn, konden zij niet begrijpen. Jesus achtte het echter in zijne hooge Wijsheid raadzaam om dit verkeerde denkbeeld voor het oogenblik onbesproken te laten: later als de kracht uit den hooge over hen was neerge- daald, als de H. Geest hen alle waarheid leerde, dan zouden zij over den aard van zijn Koninkrijk beter ingelicht, bevatten hoe onverstandig deze hunne vraag geweest was. Nu gaf Hij hun alleen te verstaan, dat het toekennen van eereplaatsen in zijn Rijk geene daad van willekeur of van voorliefde was, maar dat die verdiend moesten worden door te deelen in zijn |
|||||||
|
20
|
|||||||
|
IIF.T MJÏIEX EN\' STF.ItVKN* VAN
|
|||||||
|
lijden, en dat zij geschonken werden door zijnen Vader aan die-
genen, wier goede werken Hij van eeuwigheid voorzien had. En Hij richtte zijn antwoord, niet tot de moeder die gespro- kcn had, maar tot de twee eerzuchtige leerlingen, dewijl Hij zeer goed wist, dat het verzoek niet eigenlijk van haar, maar van hen kwam. Het kan ons niet verwonderen, dat de overige leerlingen,
toen zij het baatzuchtig verzoek der twee broeders hoor- den, zeer misnoegd waren. Een ieder van hen zal wel die eerste plaatsen voor zich zelven gewenscht hebben. Deze veronder- stelling is geenszins onwaarschijnlijk; al de Apostelen toch waren toen nog met een valsch begrip omtrent Jesus\' zending behept en reikhalsden naar eene aardsche grootheid, welke hun nimmer ten deel zou vallen ; allen verdienden dan ook de terechtwijzing, welke Hij hun in de volgende woorden gaf: Gij weet, dat de vorsten der Heidenen hen behcerschen, en dat de grooten hunne macht oefenen tegen hen, dat de heidensche machthebbers zich kenmerken door heerschzucht. Zóó zal, zóó mag, het niet wezen onder u, die geroepen zijt om de eersten te wezen in mijn geestelijk Koninkrijk, waarin heersenen niet an- ders is clan zich zelven opofferen voor anderen, dan anderen dienen. Wie alzoo onder u groot wil worden, zij uw dienaar; en wie onder u de eerste wil zijn, zal uw dienaar wezen; want wie in mijn Rijk wil uitsteken boven anderen, mag niet heersclv zuchtig zich boven anderen verheffen, maar moet zich zoo ge- dragen, als ware hij aller dienaar. In alles volge hij het voorbeeld van den God-mensch, die niet gekomen is om ge- diend te worden, maar om te dienen en zijn let\'en te ger>en tot een losprijs voor velen."\'\' |
|||||||
|
2]
|
|||||||
|
O.N\'ZKX HEEB JEN» CHRISTUS.
|
|||||||
|
~ Voor allen, die over anderen moeten of kunnen bevelen, geldt
de bovenvermelde vermaning des Zaligmakers. In het huis van den rechtvaardige, die uit het geloof leeft en nog verre is van zijne hemelsche woonstede, dienen ook zij, die bevelen, de anderen, over wie zij bevelen. Zij bevelen immers niet uit begeerte om te heersenen, maar volgens hun plicht om te zorgen, niet uit trotschheid om zich te verheffen, maar uit liefde om goed te doen." Aldus de h. Augustinus. Daarom ook noemt de Paus zich en is inderdaad: dienaar der die- naren. Wie toch dient anderen meer dan hij, die zijne krach- ten en vermogens, zijne gezondheid en zijn leven, al de liefde van zijn hart ten dienste stelt van zijn onderhoorige geloo\\i- gen? Toen Jesus de stad Jericho genaderd Vas, wilde Hij door
een wonder zijner Almacht, door het genezen van lichamelijke blindheid, aan de verstokte Joden aantoonen, dat Hij, die al weldoende rondging, de ware geneesheer tier lichamen niet alleen, maar vooral der zielen was, dat bij Hem slechts het licht gevonden kon worden, hetwelk allen bestraalt, die in de duisternis der dwaling en in de schaduw des doods gezeten zijn. Immers, de wonderen door Jesus ter heeling van lichamelijke krankheden gewrocht, zijn allen eene zinrijke veraanschouwelijking van hetgeen Hij wezen zal voor de ziel van diegenen, welke Hem als hunnen Verlosser erkennen. Het geschiedde dan, toen \\ Jesus JerieJw naderde, dat een zeker blinde aan den weg zat te bedelen. En hoorendc eene schare volks voorbijgaan want meer- deren hadden zich bij den Zaligmaker aangesloten vroeg hij, wat dit was. En men zeide hem, datjesus de Nazarener voorbij |
|||||||
|
£2
|
|||||||
|
1IKT LIJDEN EN 8TEKVEN VAN\'
|
|||||||
|
ging. En hij riep, zeggende: Jesi/s, Zoon van David, ontferm u
mijner! En die vooraan gingen berispten hem, opdat hij zwijgen zou. Doch hij riep nog veel meer: Zoon van David, ontferm u mijner! En Jesus stil staande, beval hem lol Zich te brengen. En toen hij genaderd w as, vroeg Hij hem, zeggende: wat wilt gij, dat Ik u doe? Hij nu zeide: Heer! dat ik zien mo^e. En Jesus zeide hem: wees ziende! uw geloof heeft u gezond gemaakt. En terstond was hij ziende en volgde Hem, God verheerlijkende.. Hoe vele onderrichtingen waren voor de Joden, en zijn ook voor ons, in dit eenvoudig maar treffend verhaal niet opgeslo- ten! Jesus gaat lijden en sterven; maar om te bewijzen, vóór dat Hij zoo diep mogelijk vernederd zal worden, dat Hij de ware Messias, het éénige heil van allen is, ver- kondigt Hij ten aanhoore van alle omstanders zijne macht over de lichamen en zielen. Wat wilt gij, dat Ik u doel zulk een woord kan, zonder gevaar van iets te moeten weigeren, Hij alleen uitspreken, die onuitputtelijke schatten van eene godde- lijke Almacht ten dienste van eene lijdende menschheid kan stellen. De vertrouwvolle bede van den blinde bedelaar luidt : Heere! dat ik zien moge; meer behoefde hij, die het licht der oogen miste, niet te vragen: alle andere goederen waren, bij dat gemis, voor hem nutteloos. Ook voor ons sluit dit gebed alles in; het belder inzicht in Gods waarheden, het levendig geloot doet op ons alle genaden nederdalen en brengt alle deugden voort; wie zijn geest van de duisternis der dwaling bevrijdt en dien gevangen geeft ten dienste van Gods waarheid, zal ook zijn hart aan de heerschappij der driften ontworstelen. Het geloof des blinden maakte hem gezond; dat zelfde geloof moest ook de Joden van hunne geestelijke blindheid genezen; doch zij weigerden en stierven daarom in hunne zonden. Zijn wij |
|||||||
|
OXZF.X REEB JESUS CHRISTUS. 23
|
|||||||
|
wijzer; want wiens geloof door goede werken leeft, hij zal zalig
worden. Van gelijke strekking als het voormelde wonder was Jesus\'
bezoek aan Zachëus, den rijken tollenaar. Of de?e een zondaar was in dien zin, zoo als de Joden gewoonlijk alle tollenaars met openbare zondaars gelijk stelden en als zoodanigen verachtten, weten wij niet en het komt ook niet aan ons toe dat te beoor- deelen. Zeker is het, dat hij reeds veel van Jesus had hooren spreken; dat niet enkel nieuwsgierigheid, maar eene veel hoo- Lixas XIX,2. gere beweegreden hem deed verlangen, om den Zaligmaker te zien en hem niet deed aarzelen een boom te beklimmen, waardoor hij zich misschien bespottelijk maakte in de oogen van anderen. Even zeker is het ook, dat hij, toen Jesus bij hem aan tafel aanzat, zijn boetvaardig gemoed betuigde en, ware hij soms vroeger tegenover anderen onrechtvaardig geweest, zich bereid verklaarde niet alleen al het aangedane onrecht veelvoudig te vergoeden, maar voortaan ook rijkelijk milddadigheid te oefenen door de helft zijner goederen weg te schenken aan armen en bchoeftigen. En Jesus van zijnen kant, ofschoon velen morden, dat Hij bij een zondaar zijn intrek had genomen, wilde van die gelegenheid gebruik maken om Zich als den barmhartigen geneesheer te toonen, die ter gene\'ing van zieken, ter bekeering van zondaars gekomen was, om te arbeiden aan de zedelijke verheffing èn van zijnen gullen gast- heer èn van allen, die er bij tegenwoordig waren. Zijn bezoek bleef dan ook geenszins vruchteloos. De eeuwige waarheid zelve verkondigde het aan de aanzittenden: heden is aan Loca» XIX,9. dit huis zaligheid geworden, dewijl ook hij, Zaeheus, een zoon van Abraham is, alsof Hij zeggen wilde: al meent gij ook, dat deze Zaeheus een zondaar is, en al zoude uwe |
|||||||
|
2-i IIKT LIJJIKN ES STUiVKN VAN\' ONZKN 1IKKR JKSl\'S t\'IIKISTI s.
|
|||||
|
meening op waarheid berusten, nu is hij, door mijne komst
,.in zijn huis, er toe gebracht om alle hebzucht, om alle on- rechtvaardige praktijken te verzaken en zich als een waren afstammeling van Abraham, niet alleen door afkomst maar ook door navolging van diens geloof en diens deugden, te toonen. 10. Want daartoe ben Ik, Je Zoon des mensehen, in de wereld gekomen om, gelijk een herder zijn verloren schaap, te zoeken en zalig te maken V geen, vooral van Abrahams kinderen, ver- gloren was." Zouden dezelfde zegeningen Gods ook niet over ons, bij Jesus\' komst in ons hart, nederdalen, als wij ge- lijk ZachCus, Hem ontvingen met berouw over onze missla- gen, met bereidvaardigheid om het anderen aangedane onrecht te herstellen, met onthechting aan aardsche goederen en met liefde voor den naaste? Aanbidden ook wij Hem, die niet ophoudt op aarde te zoeken en zalig te maken, die verloren zijn; maar die tevens bewijst, dat Hij de ware, éénige Verlosser van allen is, nu wij opnieuw mogen zien, dat Hij de goddelijke Liefde is, die wil, en de oneindige Almacht, die kan helpen. |
|||||
|
Hoofdstuk II.
|
|||||
|
Bethanië; het gastmaal aldaar; verraad van
Judas; raadsvergadering der Joden. Op Vrijdag vóór Palm-Zondag vinden wij onzen goddelijker!
Zaligmaker wederom te Bethanië, een vlek in de nabijheid van Jerusalem gelegen. Jesus vertoefde daar gaarne, vooral in de laatste dagen vóór zijn lijden. Daar toch woonden zijne har- telijke vrienden Lazarus met diens twee heilige zusters. Nog anderen hadden daar hun verblijf, die den Zaligmaker bemin- den en met alle bewijzen van liefdevolle toegenegenheid omring- den. En het was voor Hem een zoete troost, als hij daar, in het midden der Zijnen, eenige uren mocht uitrusten van zijnen vermoeienden arbeid, als Hij in hunne liefdevolle toewijding eenige verkwikking vond voor de grievendste zielesmart, welke nu reeds Hem folterde. Dat huis van Lazarus, hetwelk de nijdige Phariseen en Schrift-
geleerden zoo gaarne ten bodem toe geslecht hadden, bevatte alzoo het nieuwe Godsrijk binnen zijne muren: Jesus, den Stich- ter en den Koning daarvan; de Apostelen, de toekomstige ste- dehouders en plaatsvervangers van den Verlosser; Maria, de maagdelijke Moeder van Jesus en de geestelijke Moeder van alle verlosten; eindelijk eene kleine schaar van oprechte en ge» |
|||||
|
26
|
|||||||
|
HET LIJDEN EX STERVEN VAX
|
|||||||
|
trouwe geloovigen. Doch hoe zalig allen zich ook gevoelden in
het geselschap van hunnen goddelijken Meester en Vriend, hoe zalvend de goddelijke leer ook van zijne lippen vloeide, een bang voorgevoel benauwde hunne harten. Altijd klonken die onheilspellende woorden van Jesus hun in de ooren, waarmede Hij zijn naderend lijden en sterven had voorspeld; zij kenden ook het besluit van den joodschen raad, waardoor Hij ter dood veroordeeld en zijne uitlevering bevolen was. Zooging de vreugde over zijn oogenblikkelijk bezit gepaard met het bange voor- uitlicht Hem weldra te zullen verliezen twee aandoeningen, «elke in het hart van eiken Christen moeten gevonden worden: met volle teugen drinkt het die bovennatuurlijke blijdschap in, welke het als eene immer vlietende bron vindt in de ge- nadevolle vereeniging met Jesus; maar het vergeet ook niet, dat de kostbaarste gave in broze vazen gedragen wordt, en dat een volgend oogenblik dien band van liefde verbreken en een goed van onwaardeerbare waarde kan doen verliezen. Waren aldus allen op heilige wijze droef te moede en welde in menig oog een traan op over de nabij zijnde scheiding, Jesus\' gelaat tcekende geene droefheid maar hemelsche zielsvreugde; Hij wenschte gedoopt te worden met het Doopsel des bloeds; Hij luisterde niet naar de stem van vleesch of bloed; Hij haakte naar het lijden, om ons te verlossen. Mat. xxvi.6. Den volgenden dag bereidde de dankbaarheid van Simon,
den melaatsche, Hem en zijnen leerlingen een groot gastmaal. Deze Simon was vroeger melaatsen geweest en waarschijnlijk door den Zaligmaker genezen. Dat overigens van hem weinig met zekerheid bekend is, blijkt genoegzaam uit deze omstan- heid, dat eenigen hem den vader, anderen den echtgenoot van |
|||||||
|
ONZEN HEEK JE8L1 CHSISTUS. 27
|
|||||
|
Martha noemen. Algemeen wordt hij voor een nabestaande
van de twee zusters gehouden. Ook lazarus met zijne twee zusters waren ter maaltijd genoodigd. De zorg voor de tafel en de bediening waren aan de bedrijvige Martha overgelaten; en wij mogen er van overtuigd zijn, dat aan hare nauwlettend- heid niets ontsnapte, aan haar die reeds bij eene vroegere ge- legenheid getoond had, dat zij omtrent vele dingen was bekommerd. De tweede zuster, Maria, (i) had een ander en nu ook wederom een beter deel voor zich verkozen. Zij, die den goddelijken Geneesheer der zielen zoo vurig lief had, aan wie ook vele zonden waren vergeven, omdat zij veel be- minde, had dit oogenblik afgewacht om aan haren Meester een nieuw bewijs van liefde en dankbaarheid te geven. Rijk zijnde en brandend van liefde, vroeg zij zich niet met angstvalligheid af, hoeveel dat offer haar kosten zou; maar haar hart alleen raadplegende, wilde zij het allerkostbaarste, wat zij geven kon, aan Jesus ten offer brengen. Toen dan de gasten aan tafel gelegen waren de Oosterlingen namen hun maaltijd liggende aan eene lange tafel zonder ruggestuk; het hoofd rustte op den linker arm, terwijl een kussen den rug ondersteunde kwam zij binnen met een albasten flesch, welke met kostbaren en wei- riekenden balsem gevuld was. Zonder schroom en door geen men- schelijk opzicht teruggehouden, naderde zij de plaats, waar Jesus aanlag, brak den hals van de flesch en stortte den rijken inhoud daarvan uit gedeeltelijk over de voeten, gedeeltelijk over het (i) Prof. Beelen merkt omtrent deze Maria het volgende aan: Volgens
reen bijna algemeen gevoelen onder de Latijnen, zou deze zondares geene andere vrouw geweest zijn dan die, wetke door Luc. VIII, 2 Maria Magdalena .genoemd wordt, en deze Maria Magdalena dezelfde persoon zijn als Maria, de zuster van Martha en Lazarus; doch anders is het gevoelen der Grieksche ..Vaders. De Kerk heeft aangaande dit vraagstuk geene uitspraak gedaan \'\' De lezer zal opmerken, dat wij het eerste gevoelen gevolgd hebben. |
|||||
|
28
|
|||||||
|
IIKT I.IJDKN\' l.N STKRVKX VAX
|
|||||||
|
hoofd van haren beminden Jesus. De voeten droogde zij ver-
Joan. XII, 3. volgens met hare lange haren af.\' En kostbaar was die balsem, want de prijs daarvan beliep omstreeks honderd gulden; wei- riekend ook, want het gclieele huis werd van een aangenamen geur vervuld. Ofschoon het besprenkelen der genoodigden met wei-
riekende wateren, naar de gewoonte van het land, geschiedde tot een bewijs van eerbied en van bijzondere hoogachting, moeten wij in die daad van Maria veel meer bewon- deren: een werk namelijk van het levendigst geloof, van die- pen eerbied, van vurige liefde, van hartelijke dankbaarheid. Ook navolgen. Maar hoe zal menigeen vragen? Een ieder kan aan zijnen Jesus een dergelijk offer brengen, als hij uit vrome godsvrucht Jesus\' kerken helpt opbouwen, zijne altaren versiert, den luister der godsdienstige plechtigheden verheft; die lief- dewerken duiden immers op het huis van Jesus, op zijn H. Sa- crament, hetwelk daar bewaard wordt; zij zijn de sprekende bewijzen van een levend en werkdadig geloof, van eene harte- lijke dankbaarheid voorde overgroote gaven, welke zijne Liefde ons daar te genieten aanbiedt. Helaas! niet allen begrepen die groote liefde-daad van de
bekeerde zondares, zelfs zij niet, van wie wij dit het eerste mochten verwachten. Wat meer is: sommigen der leerlingen durfden dat liefdewerk als eene berispenswaardige verkwisting afkeuren. De leerlingen nu verhaalt de Evangelist dit ziende, namen het zeer kwalijk en zeiden: waartoe dit verlies ? Want deze (zalf) l/ad duur verkocht en (het geld dat er M.vr.xxyt.s. van kwam) aan de armen gegeven kunnen worden. Zóó dachten en spraken velen. De h. Augustinus meent, dat de leerlingen die kostbare zalving en diepe eerbiedbewijzing als |
|||||||
|
ii
|
|||||||
|
OXZFV IIKER JESIS CITRISTfS.
|
|||||||
|
hinderlijk voor de nederigheid van Jesus hielden en uit \\velge-
zinde liefde voor de armen dat eerbetoon liever niet gezien
hadden. In allen gevalle, zij waren toch niet de hoofdschul-
digen. Één van hen, Judas de Iskariother, die Jesus verraden
zou, was de eerste, die openlijk zijne afkeuring durfde uitspre-
ken en door zijn slecht voorbeeld anderen medesleepte. Maar
niet omdat hij zich bekommerde om de armen zegtdeh.Jo-
annes zeide hij dit, maar omdat hij een aief was en, daar
hij den buidel had, de drager was van hetgeen daarin gestort
werd. Ware alzoo de zalf verkocht geworden, dan kwam het JoEs, XII, 6.
daarvoor ontvangen geld in zijne handen en kon hij, buiten
weten zijner medeleerlingen, door kleine dieverijen zich lang-
zamerhand verrijken.
Zouden de leerlingen, toen zij weinige dagen later vernamen,
tot welk een afgrond van zedelijke bedorvenheid hun mede- Apostel verzonken was, geen bitteren spijt gevoeld hebben, dat zij zich door hem tot eene lakenswaardige daad lieten mede- slepen? Zoo verderfelijk werkt een slecht voorbeeld. Maar ook deze leering is hierin voor ons opgesloten; voorbarige af- keuring van daden, waarvan het doel en strekking voor ons verborgen zijn, is altijd te vermijden, al schijnt zij ook op de- gelijke gronden te berusten. Pijnlijke misleiding is meestal de eerste, maar welverdiende straf voor die onbezonnen voor- barigheid. De leerlingen hadden zacht genoeg gesproken om door Jesus
niet gehoord te worden. Maar wat kon verborgen blijven voor den God-mensch, die harten en nieren doorgronde ? Jesus dan, wétende dat de liefdedaad van Maria door eenigen zijner leer- lingen werd afgekeurd, en dat Judas de hoofdoorzaak daarvan was, richtte zijn bestraffend woord tot hen allen, wart den hui- |
|||||||
|
3(1
|
|||||||
|
HEI LIJDEN SN STERVEN VAN
|
|||||||
|
chelachtigen dief wilde Hij in zijne ontfermende Goedheid nog
sparen, en zeide: waarom doet gij deze vrouw verdriet aan, want zij heeft, geen afkeurenswaardig maar, een goed werk Mat.XXVI.io aan Mij verricht. Waarlijk, wie het liefdevol hart van den Zaligmaker slechts eenigermate kent, zal zich niet ver- wonderen, dat het liefdewerk van Maria door Jesus zelven en wel met kracht werd verdedigd. Met liefderijke toelating had Jesus den dienst van Maria aan-
genomen, niet zoo zeer om het genoegen, hetwelk daarin voor Hem was opgesloten; want Hij had reeds nu zijne voeten aan de nagelen en zijn hoofd aan de doornen als \'t ware prijs gegeven en verlangde ook in het minste niet Zich zelven te verkwikken met den aangenamen geur van dien weiriekenden balsem. Maar Hij had een groot welbehagen in Maria\'s ofter- vaardigheid èn om de gevoelens van godsdienstige vereering, waarmede die gebracht, èn om den geschikten tijd, waarop zij bewezen was. Hare nu van zonden gereinigde ziel brandde van een heilig liefde-vuur; en als zij reeds, volgens Jesus\'eigene ge- tuigenis, veel beminde, toen zij in het huis van den PhariseOr kwam om te weenen over hare misdaden en vergiffenis daarvan af te smeeken, hoe veel vuriger moest zij niet beminnen, nu al diegroote schuld haar was vergeven, en zij het schitterende wonder van de opwekking haars broeders uit het graf gezien en Jesus\' stichtende woorden aangehoord" en zoo groote gunstbewijzen van Hem ontvangen had? Ook de tijd, waarop zij haar liefdewerk ver- richtte, was zoo nabij aan zijn dood, dat hare zalving diende tot zijne begrafenis, en dat zij Hem nog in zijn leven eene eer bewees, welke haar niet vergund zou worden Hem, na zijn dood, te bewijzen. Daarom verhief Jesus haren liefde-dienst boven dien aan armen verricht, waarvan de Apostelen in deze |
|||||||
|
.\'il
|
|||||||
|
ON\'/.KV IIFKIt JKSIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
omstandigheid een te grooten ophef maakten; armen /.ouden
zij immers zeide hun de Zaligmaker altijd bij zich heb- ben om hun wel te doen, maar niet hun Meester om Hem in zijn sterfelijk lichaam te vereeren. De Zaligmaker besloot zijne lofspraak en zijne verdediging van Maria met deze voorspelling: Voorwaar zeg Ik u: overal, waar dit Evangelie zal verkondigd MAT.XXVI.13 worden, in geheel de \'wereld, zal ook gesproken worden van hetgeen deze gedaan heeft, tot hare gedachtenis. Die voorspelling gaat alle jaren nog opnieuw in vervuU
ling. Wanneer ons in de kerken het Evangelie voorgele- zen wordt, bewonderen wij in Maria het voorbeeld van eene dankbare en teeder minnende leerlinge des Heeren. Maar hoe goed ook is altijd Jesus voor elk soort van hulpbehoevenden! Eene overspelige vrouw wilde Hij niet veroordeelen en zond haar weg met de vermaning: zondig niet meer; de Samaritaan- sche vrouw bekeerde Hij bij de bron van Jacob; aan de Ca- naneesche vrouw gaf Hij, op hare bede, het herstel van hare dochter; aan de weduwe van Naim schonk Hij de opstan- ding van haren gestorven zoon; aan Maria, de beruchte zondares, gaf Hij eerst vergiffenis van alle zonden, omdat zij veel beminde, verdedigde haar later tegen het verwijt harer zuster, en nu hare liefdebewijzen door zijne eigene leerlingen gehekeld werden, dulde Hij niet, dat daaraan een schijn van vlek bleef kleven. Wij hebben zoo even den ongelukkigen Judas genoemd, den
toekomstigen verrader. Het is hier de aangewezen plaats om een oogenblik stil te staan en, voor zoo verre dat uit de aan- merkingen der Evangelisten op te maken is, den voortgang |
|||||||
|
82
|
|||||||||
|
HET LIJDEX ÉN STERVEN
|
|||||||||
|
VAN\'
|
|||||||||
|
van het kwaad in zijne booze ziel na te sporen tot een
afschrikkend voorbeeld voor ons allen. Wij leeren daardoor te gelijk, dat het gastmaal te Bethanië, in verband met de voorafgegane opwekking van Lazarus en met het opvolgend verraad van Judas, in elk opzicht bijdraagt tot de groote en heilvolle ontknooping van Jesus\' lijdensgeschiedenis. Helaas! welk een overgang. Van Maria, de heilige bekeerlinge, op Judas, den diep gevallen Apostel; zij, eerst een slecht befaamde, openbare zondares, bekeert zich en wordt een voorbeeld van boetvaardige liefde; hij, door den Zaligmaker onder het getal zijner bijzon- dere vrienden opgenomen, wordt een dief, een ongeloovige, een verrader, een wanhopige, een zelfmoordenaar en God weet het waarschijnlijk een verdoemde in de hel. Wonderbare, goddelijke kracht der genade, welke den grootsten zondaar, mits hij met zijnen wil medewerkt, in een heilige herscheppen kan; maar ook noodlottige macht der hartstochten, als iemand daarvan zich slaaf maakt; zij worden, in den beginne zwak, weldra sterk en sleuren hem allengs, van de eene zonde na de andere, in een afgrond van zedelijke ellende, waarvan niemand de diepte peilen kan. Judas was misschien het laatste door den Zaligmaker tot het
Apostelschap geroepen. Ofschoon hij in den beginne nog geenszins de afschuwelijke booswicht van later was, schijnt hij toch den Zaligmaker met geene vrome inzichten, maar met baatzuchtige bedoelingen gevolgd te zijn. Jesus, voor Wiens Alwetendheid zelfs de geheimen des harten openbaar zijn, wist het en zal zeker niet in gebreke gebleven zijn om den leerling, eerst in het geheim, op den heilloozen hartstocht te wijzen, welke hem beheerschte, en hem tot eene moedige bestrijding daarvan aan te sporen. Doch de dringendste vermaningen schijnen op Ju- |
|||||||||
|
83
|
|||||||
|
UN/.F.V HKER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
das\' verhard gemoed te zijn afgestooten. Alras hooren wij
de Evangelisten verhalen, dat hij aan dieverijen zich schuldig maakte. Aan Jesus werden namelijk door de vrome geloovi. gen ook gaven in geld geofferd, om in zijne behoeften en in die zijner Apostelen te kunnen voorzien, om ook aan de armen aalmoezen te kunnen uitdeelen. Het bewaren dier gelden was aan Judas opgedragen; maar hij maakte een schandelijk mis- bruik van het hem geschonken vertrouwen en bestal de alge- meene kas. En zóó slim wist hij zijne onrechtvaardigheden te bedekken, dat geene argwaan bij zijne mede-Apostelen werd gaande gemaakt; misschien leefde hij zelfs in den ijdelen waan, dat zij ook, voor den Zaligmaker onbekend bleven Dat hij zich hierin deerlijk bedroog, zou hij weldra op gevoelige wijze moeten ondervinden. Hadden toch de ge- heime vermaningen van Jesus niet gebaat, de omstandigheden zouden den Zaligmaker er weldra toe dwingen om hem meer en meer, ook voor \'t oog der andere Apostelen, te ontmaske- ren. Dewijl Judas zijn gemoed verhardde en geen blik wilde slaan in zijn schuldig geweten; dewijl ook de liefdevolle te- rechtwijzingen en vermanende verwijtingen van zijnen Meester geen gewillig oor bij hem vonden, werd hij wrevelig en vijandig tegen Jesus, begon hij diens woorden op verkeerde wijze uit te leggen, zijne daden te gispen, misschien zelfs zijne wonderen als bedriegerij voor te stellen. Judas werd langzamerhand een ongeloovige, een huichelaar. Dat kon, dit mocht de Zaligmaker niet langer toelaten; dat aanstekend voorbeeld zou op de andere leerlingen hoogst nadeeliggewerkt hebben. Meer openlijk en met duidelijkere aanwijzing zou Jesus, al ware het dan ook aanvankelijk in den beginne althans, in bedekte termen maar voor Judas genoeg- zaam verstaanbaar, hem als eenonwaardigen Apostel voorstellen. 3
|
|||||||
|
34 MET LtfDEX EN STEKVEN VAN
|
|||||
|
Toen Jesus de eeuwig gedenkwaardige rede gehouden had,
waarin Hij ons zijn Lichaam tot spijs en zijn Bloed tot drank JoKs VI, 62. beloofde, en velen vit zijne leerlingen, dit gehoord hebbende,
zeiden: dat woord is hard, en wie kan dat aan hoor en ? was Judas waarschijnlijk de eerste en voorganger van die mor- renden; toen, van dien tijd af, velen van Jesus\' leerlingen terug- gingen en niet meer met Hem wandelden, was dezelfde onge- lukkige Apostel even waarschijnlijk de aanstoker van dat op- roerig verzet. Te eerder zijn wij tot die voor Judas verplette» rende veronderstelling, al staat zij niet vermeld in het Evan- gelie, gerechtigd, omdat onder andere woorden, welke Jesus bij die gelegenheid sprak, ook deze waren: er zijn er van 11, die niet gelooven; vooral ook om deze reden: nadat Petrus, mee- nende in de eenvoudigheid zijns harten, dat allen met hem van hetzelfde gevoelen waren, op de vraag des Zaligmakers: Joüs VI, 69. wilt ook gij niet heengaan, in naam van allen geantwoord had:
lieer cl tot wien zullen wij gaan? Gij hebt de woorden des eeuwigen levens; en wij hebben geloofd en erkend, dat Gij sijt de Christus, de Zoon Gods, toen hernam Jesus, gewis met diepe droefheid zijner ziel en op den toon van medelijdenden wee- moed in zijne stem: heb Ik n niet twaalven uitgekozen? En één van v is een duivel. Maar Judas, tot wien dat woord, ter waarschuwing en ter bedreiging gesproken was, bleef bij den Zaligmaker, omdat hem anders eene gewenschte gelegenheid ontsnapte om zich te verrijken. In dien gemoedstoestand was Judas tegenwoordig bij het
gastmaal te Bethaniü: een listige slang alzoo onder eenvoudige duiven, een wolf in schaapskleederen. Ware hij een goed Apostel en oprechte leerling des Heeren geweest, hij zoude zich verblijd hebben over de godvruchtige stemming van Maria |
|||||
|
85
|
|||||||
|
ONZEN IIF.F.R JF.Sl\'S CHRISTI.\'S.
|
|||||||
|
en over de eer aan zijnen goddelijken Meester bewezen. Maar
nu was die liefde-dienst in zijn begeerlijk oog eene schandelijke verkwisting en moest bezorgdheid voor de armen als voor- wendsel gebruikt worden om zijn wrevel tegen de boetvaardige Maria en vooral tegen den Zaligmaker te verbergen. Want al lang had hij een wrok tegen Hem opgevat, die eerst waar- schuwde, dan bedreigde, ten laatste zijne bijzondere toegenegen- heid hem onttrok. En wat er op dat gastmaal tusschen Jesus en Judas voorviel, was geenszins in staat om den reeds ver af- gedwaalde tot betere gevoelens terug te brengen. Immers, zijne begeerlijkheid werd bitter te leur gesteld; Jesus sprak hem openlijk tegen en verdedigde zelfs die vrouw, welke onrechtvaardig aangevallen en van verkwisting werd beschuldigd. Het waren als zoo vele druppelen olie in een brandend vuur geworpen. In de bitterheid zijns hartens verliet dan ook Judas nu voor goed het gezelschap zijns Meesters en spoedde zich naar Jerusalem. Daar zou een rijker buit te halen zijn, daar vond hij, bij de valsche Joden, genoegzame gelegenheid om al de geledene teleurstelling en ontvangene verwijten op Jesus te wreken. Hij wist ook, dat de leden van het Sanhedrin het besluit ge- nomen hadden den Zaligmaker om te brengen, en dat zij het bevel uitgevaardigd hadden om hun aan te brengen, waar Jesus Zich ophield, opdat zij Hem konden gevangen nemen. Waar- lijk, aan een valschaard, een geldzuchtige en wraakgierige, als Judas geworden was, kon geen schooner gelegenheid aangebo- den worden om aan zijne afschuwelijke hartstochten voldoening te geven. Door Jesus te verraden zou hij zich zelven wreken, geld verdienen en zich vrienden maken, daarenboven alle gevaar ontloopen van te deelen in het lot van zijnen Meester en van zijne mede-Apostelen, als de Joden hunnen haat konden bot vieren |
|||||||
|
sa
|
|||||||
|
HKT LIJDES EX STERVEN VAN
|
|||||||
|
tegen het onschuldig voorwerp van hunne afgunst en tegen
diens leerlingen. Op die wijze werd het helsche plan van het afschuwelijkst verraad rij]) in de booze ziel van Judas. De h. Pauhis heeft aan zijnen leerling Timotheüs geschreven :
Wie rijk willen worden, vallen in bekoring en in een strik des duivels en in vele en onnutte begeerlijkheden, die de mensehen in ondergang en verderf dompelen. Want een wortel van alle kwaad is de geldzucht, waaroj> sommigen belust zijnde van het I Tm. VI, 10. geloof zijn afgedwaald en zich in vele smarten gewikkeld hebben. Hier is elke verklaring overbodig; de geheele geschiedenis van den rampzaligen Judas geeft ons eene afschuwwekkende verklaring van deze waarschuwende woorden des Apostels. Ook wanneer het leven en het treurig einde van den gevallen Apostel niet luide sprak voor de waarheid van Paulus* vermaning, de rede alleen zou ons daarvan overtuigen. De geldzucht verblindt den mensch zóó zeer, dat hij noch het licht ziet, hetwelk van Gods openbaringen uitstraalt, noch de helle schittering van schoone voorbeelden, welke zijn oog op hoogere, onvergankelijke goederen richten, noch zelfs den beklagenswaardigen toestand, waarin zijne ziel al dieper weg zinkt; zij verhardt hem in die mate, dat vriendelijke terecht- wijzingen en gevoelige bestraffingen hem van den weg desverderfs niet terug brengen; zij verleidt haren slaaf tot alle misdaden, als slechts de dorst naar goud gestild, de lust naar bezit be- vredigd wordt. «Een gierigaard zegt Paus Innocentius III «beleedigt God en den naaste en schaadt zich zei ven; aan «God onthoudt hij, wat hij Hem verschuldigd is; aan den «naaste weigert hij, wat hij hem moest mededeelen; aan zich «zelven ontneemt hij, wat hem voordeelig kon zijn; hij is on- «dankbaar tegenover God, ongevoelig tegenover zijn evenmensch, |
|||||||
|
37
|
|||||||
|
ONZEX HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
«wreed tegenover zich zelven." Wat zal het noodlottig einde
van dat alles zijn ? Niets is snoodcr dan geldzucht zegt de H. Geest ivanl zulk een mensch heeft zijne ziel veil. ecclks. X, to. Weldra ontmoetten wij Judas te Jerusalem in de zaal, waar
de Hooge raad der Joden vergaderd was. Waarschijnlijk was het toen reeds Woensdag in de goede week: om het verhaal van Judas\' daden niet te onderbreken, veroorloven wij ons deze korte omzetting in de laatste gebeurtenissen van Jesus\' sterfe- lijk leven; straks vatten wij den draad wederom op, waar wij dien nu laten liggen. In hunne vorige raadsvergadering (blz. 13) hadden de Over-
sten der Joden het voorstel van den Hoogepriester, om Jesus ter dood te brengen, goedgekeurd. De tijd echter en ook de wijze, waarop aan dat afschuwelijk besluit gevolg zou gegeven worden, waren niet besproken en een onder- werp van verdere overweging gebleven. In deze tweede ver- gadering werden nu die twee punten behandeld en men besloot: om Jesus door list te vangen en te dooden, maar niet op het feest, opdat er niet soms oproer kwame onder het volk. Deze berekeningen hadden haren grond in eene Mat.XXVI,4. rechtmatige bevreesdheid voor de talrijke vrienden des Zaligmakers. Gedurende de Paaschdagen was Jerusalem vol van allerlei Joden, uit alle streken van Palestina te zamen gestroomd. Ook GalileCrs, bij wie Jesus in hoog aanzien stond, zouden in groot getal aanwezig zijn. Onder hen had Jesus het meest gepredikt en zijne goddelijke Almacht door de schitterendste wonderen geopenbaard. Te recht moesten daar- om de huichelachtige Joden beducht zijn, niet alleen dat die vrienden des Zaligmakers tot een oproer zouden overslaan, als zijn gevangen-neming hun ter oore kwam, maar ook |
|||||||
|
38
|
|||||||
|
IIKT LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
dat zij hunnen beminden Weldoener uit de handen zijner
vijanden zouden verlossen. Daarom liever gewacht, al koste dit ook veel aan hunnen vinnigen haat; daarom ook liever met list te werk gegaan, al zouden zij daarom den gehaten Jesus van NTazareth aan mindere bespotting bloot geven- Eerst dan, als al de vreemdelingen huiswaarts teruggekeerd waren, en de stad haren stillen, gewonen toestand had herkre- gen, konden zij hun verraderlijk plan gemakkelijker en zeker- der, ook met hoop op beter gevolg, ten uitvoer leggen. Aldus hadden zij, die valsche huichelaars, hunne voornemens vast- gestüjd en hunne berekeningen gemaakt. Doch geheel onver- wachts, zonder dat zij o > zulk eene gunstige gelegenheid ter vol- voering hunner plannen durfden hopen, deed zich eene omstan- digheid voor, welke hen geheel en al van besluit deed ver- 14 anderen. Judas ging tot hen en zcide: wat wilt gij mij green, en ik zal Hem u overleveren. Zulk een aanbod konden zij, in hun haat tegen Jesus, niet afslaan; het bood hun eene al te gewenschte gelegenheid aan, om zoo spoedig mogelijk zich van Jesus te ontdoen; daarom dan ook liever hunne oor- spronkelijke plannen gewijzigd dan den verrader af te wijzen. Alle middelen immers waren goed, als deze hen slechts hielpen om hun haat op Jesus te koelen. En zij beloofden hem der- tig zilverlingen het gewone bloedgeld voor een gedooden slaaf. Was het gierigheid of diepe verachting voor den geha- ten Zaligmaker, welke den hoogen raad bewoog om zulk een geringe som voor Jesus te bieden? Wij weten het niet. In allen gevalle bewijst het aannemen van zulk een aanbod door Judas voor zijne afschuwelijke hebzucht en voor de ontzettende verblindheid van den gevallen Apostel. En van toen af zoeht Judas eene goede gelegenheid om Jesus over te leveren. |
|||||||
|
30
|
|||||||
|
OMZEN\' HEER JESL\'S CIIIIISÏUS.
|
|||||||
|
Eene gewichtige opmerking moeten wij hier ter verklaring
in \'t midden brengen. Niet de Joden, maar Jesus alleen be- stemde het oogenblik, waarop het tegen Hem beraamde plan gelukken zou. Eerst hadden de Oversten besloten den Zalig- maker na den afloop van de Paasch-feesten gevangen te nemen; Jesus integendeel voorspelde, of daags vóór de besprokene ver- gadering of op den morgen van dien zelfden dag, waarop zij hunne laatste voornemens maakten, dat Hij op het aanstaande Paaschfeest zou gekruisigd worden. Ook het doemwaardig aan- bod van Judas was geenszins de oorzaak, dat het gevangen ne- men des Zaligmakers eenige dagen vervroegd werd. Die men- schen mochten het hoc en wanneer wikken en wegen; zij mochten beslissen, of zij door list of geweld, heimelijk of in \'t openbaar, volgens eigendunkelijk verwrongen regels van een of ander rechts* titel of onder andere voorwendsels, of nu of later den Zaligmaker wilden gevangen nemen al hunne raadsbesluiten waren machte- loos tegen het besluit Gods: huns ondanks werden zij, toen zij hun boos en gruwelijk opzet volvoerden, de blinde werktuigen ter vervulling van de profetie van Jesus. Hij, die opgeofferd is geworden, omdat Hij zelf het wilde, bepaalde den tijd van zijn sterven en koos dier. dood, welken Hij voor zijne liefde- rijke doeleinden het meest gepast oordeelde. Hierin ligt echter in geenen deele eene verontschuldiging voor die ongelukkige Joden opgesloten: evenmin als de Alwetenheid Gods aan de hande- lingen der menschen het kenmerk van hare vrijwilligheid ont- neemt, evenmin zal de misdadiger verschoond kunnen worden, omdat zijne gruweldaad door Gods Alwetendheid is voorzien. Zij is en blijft het uitvloeisel van zijnen vrijen maar boozen wil, en daarom strafwaardig. |
|||||||
|
Hoofdstuk III.
|
|||||
|
tTesus\' intocht te Jerusalem. Hij weent
over de stad. Den nacht, welke op het gastmaal in het gastvrije huis van
Simon den melaatsche gehouden volgde, bracht Jesus te Bet- hanie door. Den volgenden dag, Zondag volgens onze week- verdeeling, begaf Hij Zich naar Jerusalem, maar op eene geheel andere wijze dan Hij voorheen altijd gedaan had. Bij herha- ling bezocht Hij die stad, verkondigde daar de hemelsche waar- heid, berispte de huichelarij der Phariseen en beschaamde de kwaadwilligheid der SadduceCn, wrochtte ook daar vele wonde- ren ter bevestiging zijner leer en zijner goddelijke zending. Toch was zijn geheele leven tot dus verre een leven van armoede en van nederigheid geweest, en konden de Joden niets in Hem ontdekken van dien uitwendigen praal en aardsehen luister, waarmede zij zoo gaarne hunnen Messias omkleed hadden ge- zien; met opzet had Jesus tot dusverre ook vermeden Zich door het volk als den Messias te laten uitroepen. Nu echter, nu zijn dood nabij was, wilde Hij in plechtstatigen optocht zijne Hoofd- stad binnentrekken, niet alleen om aan de Joden te toonen, dat Hij hunne aanslagen niet vreesde, en dat Hij alleen den tijd en het uur bepaalde, waarop zij hunne plannen tegen Hem |
|||||
|
HET LIJDEN KX STERVEN VAN 41
|
|||||
|
mochten ten uitvoer leggen, doch vooral om Zich door de ware
Israëlieten als den voor eeuwen beloofden Messiis openlijk te doen erkennen en huldigen tot eene getuigenis tegen hen, die Mem in hun hardnekkig ongeloof verwierpen. Blijken moest het ook duidelijk en overtuigend, dat al de vóórafbeeldingen, al de profetien, tot in alle bijzonderheden, in Hem alleen ver- vuld werden, en dat de vervulling daarvan Hem als den waren Messias als met den vinger aanwees. Vier dagen vóór het Paaschfeest moest het paaschlam in plechtigen optocht uit Bet- phage de stad Jerusalem binnen geleid worden : ook onze goddc- lijke Zaligmaker, het ware Paaschlam, dat wegneemt de zonden der wereld, en dat tot verlossing van allen uit de slavernij des dui- vels geslachtofferd zou worden, wilde vier dagen vóór zijn dood van Bethphage uit zijn plechtige intrede in Jerusilem houden. Het was ook omstreeks vijf eeuwen geleden, dat de Profeet Za- charias den zegepralenden intocht van Jesus voorspellende, tot Jerusalem gezegd had: Verheug u zeer, dochter van Zach Stort/ juich, dochter van Jerusalem ! Zie, uw Koning komt tot u, de Rechtvaardige, de Heiland, arm en rijdende op eene ezelin! en (en staat hier in de beteekenis van namelijk) op het veulen, het jong eener ezelin. Maar vergeten we niet dit op te merken : die plechtige optocht van den Koning-Messias mocht niets van Koninklijke pracht hebben, niets van hetgeen het oog door uitwendigen glans bekoren of boeien kan; nederig in zijne geboorte, arm in zijn leven, met schande overladen in zijn sterven, wilde Jesus ook bij deze gelegenheid geen uiterlijk wereldsch praalvertoon; in zijne uiterlijke verschijning alleen moesten de Joden eene aanduiding vinden van hetgeen zijne onovertroffen waardigheid vorderde: slechts moesten zij eene afbeelding aanschouwen van de toekomstige inrichting des mes- |
|||||
|
42 ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||
|
sianischen Rijks in zijne heerlijkheid. Daarom trok Jesus wel
als Koning zijne Hoofdstad Jerusalem binnen, om van dat mid- denpunt van den joodschen Godsdienst, van die afschaduwing van het hemelsch Sion, bezit te nemen, doch ook hier liet Hij in het nederige en in het armoedige van den optocht de tegenstelling van zijn Rijk met de rijken dezer aarde duidelijk uitkomen: het eenigste wat Hij toeliet, het waren de liefdebewijzen van eene Hem aanhangende menigte, de hartelijke dankbaarheid van hen, die Hij met weldaden overladen had, en straks de loflie- deren van hen, in wier mond geen bedrog gevonden werd. Geene vereering immers is God aangenamer dan die van een levendig geloof, van vurige liefde, van eene welgemeende dank- baarheid, al kunnen deze gevoelens van geene rijke offers of van stoffelijke gaven vergezeld gaan. Toen de Zaligmaker Bethaniö verlaten en een ander vlek,
Betphage, dat aan de helling van den Olijfberg en ongeveer op een half uur afstands van Jerusalem gelegen was, bijna be- reikt had, zond Hij twee zijner leerlingen daarheen en gaf hun Matt.XXI,2 dit bevel; gaat t/aar hel dorp, dat tegenover ligt, en terstond zult gij vinden eene ezelin, welke vastgebonden is, en een veulen. bij haar; maakt ze los en brengt ze bij Mij; en als iemand u iets mocht zeggen, zoo spreekt: de Heer heeft ze van tioode; en hij zal ze terstond laten volgen. De twee leerlingen deden wat hun bevolen was, en brachten
weldra de verlangde dieren bij hunnen Meester. Ofschoon Je- sus hun zijne bedoeling niet scheen bekend gemaakt te hebben, begrepen de leerlingen al ras, welk gebruik hun Meester van die dieren wilde maken. Zij ontdeden zich daarom van hunne opperkleederen en spreidden die bij wijze van een zadeldek over de ezelin en haar veulen uit, niet wetende, op welk der |
|||||
|
43
|
|||||||
|
HET LIJUEX EX SIEKVEN VAX
|
|||||||
|
twee lastdieren de Zaligmaker zou gaan zitten. Hij koos het
veulen, waarop nog geen mensch gezeten had en waarvan aldus de eerste dienst, gelijk het behoorlijk was, den Heilige gewijd werd. Zóó werd de profetie van Zacharias in den letterlijken zin vervuld: de ware, wettige Koning, uit het geslacht van Di- vid afstammende, door voorspellingen beloofd en lang verwacht, kwam als de Rechtvaardige om alle volkeren te heiligen en zalig te maken, als de Zachtmoedige, die met geen wreed ge- weld zal heersenen maar door liefde winnen. Zelfs het nog ongebruikte veulen moest door zijne zachtere geaardheid den Vorst des vredes aanduiden, terwijl de ezelin werd mede: genomen, alleen opdat het veulen zonder tegenkanting zou voortgaan. Langzaam en statig reed Jesus den weg op naar Davids konings-
stad. De mare van zijnen optocht was Hem reeds vooruitge^ gaan en had vele Joden uitgelokt, om zich bij den stoet aan te sluiten, zóódat de menigte, welke den Zaligmaker begeleidde, al meer en meer aangroeide. En velen waren zij die, met vrome gevoelens bezield, Hem ter eere den weg medemaak- ten. Eene schare was Hem van Bethaniö uit gevolgd; eene andere kwam Hem uit Jerusalem te gemoet en deze laatste be- stond grootendeels uit die Joden, welke uit verschillende stre- ken naar Jerusalem samengekomen waren om de Paasch-feesten te vieren. Hoogst waarschijnlijk zullen de meesten hunner Ga- lileers geweest zijn, die op bijzondere wijze aan den Zaligmaker gehecht waren, omdat Hij in hun land zoo langen tijd rond- gevvandeld en zoo vele en groote weldaden uitgedeeld had, maar die, wijl hun het schitterend wonder van Lazarus\' op- wekking zeker verhaald was, nu van nieuwe geestdrift voor den Weldoener bij uitnemendheid blaakten en te vuriger ver- |
|||||||
|
44
|
|||||||
|
O.VZEN IIKER JKSl\'3 CFIRISTUS,
|
|||||||
|
langden Jesus nog eenmaal te mogen zien. En omdat de liefdevolle
dankbaarheid alle middelen te baat neemt om zich in daden te uiten, grepen zij met gretigheid de gelegenheid aan, welke een Oostersch gebruik hun aanbood. Het was namelijk in het Oosten eene aangenomene gewoonte om, als vorstelijke personen hunne plechtige intrede in eene stad deden, den weg, dien zij namen, aan beide zijden met kostbare tapijten te bedekken en met bloemen te bestrooien: midden tusschen die versieringen werd dan een genoegzaam breede weg open gelaten, waarover de vorst met zijn gevolg zich kon bewegen. Wat zij, die vrome \'en dankbare leerlingen des Heeren, in deze omstandigheden konden, dat wilden zij ook zoo goed mogelijk volbrengen. Jesus was voor hen de Koning, de Messias, die zijne Hoofdstad zegevierend binnentrad. Hun plicht eischte dan ook, meenden zij terecht, dat zij dien intocht zoo luisterrijk mogelijk moesten m iken. In plaats van tapijten spreidden zij hunne kleedcrcn uit op den weg, in plaats van bloemen te strooien sneden zij takken van de booinen, waarschijnlijk van palm- en olijf boomen, att. XXI, 8, en strooiden ze oJ> den weg. Nog was dit niet genoeg voor hun minnend hart; ook lofliederen moesten hun Koning toegezon- gen worden; en de lucht weergalmt weldra, en de omliggende bergen herhalen den weerklank van de jubelzangen uit de juichende menigte opstijgende: Hosanna den zoon van David, Hosanna in den hooge! dat is : heil den Zone Davids, en dat ook de hemelsche Geesten Hem toejuichen: Gezegend Hij, die komt in den naam des Heeren, de Koning Tsraels. Ook wij zingen den Zaligmaker, vóórdat Hij in de H. Mis
onder de gedaante van brood en wijn op het altaar tegenwoor- dig komt, denzelfden lofzang te gemoet, om Hem bij zijne na- dering te begroeten en als onzen God en Verlosser te huldi- |
|||||||
|
45
|
|||||||
|
HET LIJDEN\' EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
gen. Moge het altijd zijn met dezelfde godvruchtige gevoelens,
als waarmee het van vreugde opgetogen volk jubelde! Wien anders toch clan Jesus, den Zoon van David, geldt die lofzang, welke aan het einde der Praefatie wordt aangeheven: Heilig, Heilig, Heilig, de Heer, God Sabaoth! De Hemelen en de aarde zijn vol van moe glorie. Hosanna in denhooge! Gezegend Hij, die komt in den naam des TTeeren. Hosanna in den hooge! Die kortstondige vreugde, welke door een dankbaar volk
aan Jesus was bereid, moest evenwel gestoord worden door den vinnigen haat van zijne bittere vijanden. Onder die jui- chende scharen, welke den Zaligmaker vergezelden, bevonden zich ook PhariseCn; maar met vijandelijke gevoelens tegen Jesus en zijne leerlingen hadden zij zich onder het volk gemengd. Zij konden het ook niet verkroppen, dat Jesus, Wiens dood zij reeds besloten hadden, nog in de laatste dagen zijns levens door hunne beter gezinde stamgenooten uitbundig werd toegejuicht en openlijk als Messias erkend. Zelfs dre ven eenigen hunner, die den Zalig- maker het dichtst nabij waren, de onbeschaamdheid zóó ver, dat zij Hem voorstelden: Meester!berisp uwe leerlingen; zelven Luc. XIX,40 die jubelzangen niet durvende tegengaan, wilden zij, dat Jesus aan die scharen, welke Hem eene in hun afgunstig oog onge- paste hulde brachten, het stilzwijgen zoude opleggen. Tot die mate kan de nijd den mensch verblinden, dat hij niet alleen gekweld wordt bij het gemis van hetgeen hij voor zich zelven wenscht, maar dat hij ook wangunstig neerziet op hetgeen een ander te beurt valt en het gaarne, zoo hij kon, zou verijdelen. Maar de nijd is altijd zijn eigen strafrechter. Dit zien wij ook hier bewaarheid. Op gevoelige wijze werden die vzlsche Jo- den door Jesus te terecht gewezen en beliepen zelven de be» |
|||||||
|
IC
|
|||||||
|
ONZEN\' IIF.EIt JFSPS CHRISTUS.
|
|||||||
|
straffing, welke zij anderen hadden toegedacht: ,,// zeg u
antwoordde Jesus hun indien, dezen zwijgen, zullen de steenen roepen. Door dit spreekwoordelijk gezegde wilde Hij hun te kennen geven: Ik ben de ware Messias; Ik moet door mijn ..volk als zoodanig erkend worden, en uwe tegenkanting zal aan ..Gods besluit geen afbreuk kunnen doen; en al mocht gij ook door uw weerspannig ongeloof eenigen van deze menigte tot verwerping van Mij verleiden, uwe schuld zal daarom te zwaar- ,.der zijn, maar mijn Rijk zal Ik toch vestigen tot in alle eeu- ,,wigheid. God is daarenboven machtig, om uit steenen zelfs andere, geloovige kinderen van Abraham te verwekken." Ondertusschen was de stoet met Jesus in het midden op de
kruin van den Olijfberg gekomen. Van daar kon de Zalig- maker de stad, welke nu in hare geheele uitgestrektheid aan zijne voeten lag, overzien. De aanblik van het ongelukkige Jerusalem vervulde zijn hart met diep medelijden. Toen Hij nabij kwam verhaalt ons de Evangelist en de stad 4i, zag, weende Hij over haar, terwijl Hij van den eenen kant hare ondankbaarheid en verstokte hardnekkigheid, van den anderen kant de overgrootheid van de haar wachtende straffen overdacht. Zij wilde Hem niet als haren Verlosser erkennen, en na vijf dagen zou zij Hem ten kruisdood ver- oordeelen, maar daardoor ook het vonnis harer eigene ver- delging uitspreken. Die moordkreten, welke zij alsdan te- gen Hem zoude aanheffen, hoorde Hij nu reeds, maar zij zouden ook om wraak roepen ten Hemel tegen die even wreede als Godtergende huichelaars. En toch, hoe innig had Hij die stad lief gehad; boe \\*urig haar geluk en hare zaligheid verlangd? Gelijk eene hen hare kiekens onder hare vleugelen vergadert, had Jesus hare inwoners onder |
|||||||
|
47
|
|||||||
|
IIKT LIJDEN EN STERVEN\' VAN
|
|||||||
|
zijn vaderlijk bestuur lot eenc kudde willen verzamelen,
maar /.ij had niet gewild. Door leering en wonderwerken had Hij getracht haar te overtuigen, dat Hij de Messias was: maar hoorende wilde zij niet luisteren, ziende wilde zij blind zijn, en vreeselijke straften voor hare vrijwillige verblindheid zouden weldra, als de wrekende gerechtigheid Gods, over haar neder komen. Dat alles stond Jesus op dat oogenblik levendig voor den geest en Hij weende] Zoo openbaarde zich ook nu, op treffende en aandoenlijke wijze,
de goddelijke Goedertierenheid jegens het weerbarstig Israël. Jesus weende, te midden van die juichende scharen, uit een diep gevoel van medelijden met die ongelukkigen en toonde alzoo, dat het heil van die stad Hem nader aan het hart lag dan alle eerbewij- zingen, welke Hem zoo kwistig werden gegeven; Hij weende over de zonde van Jerusalem en over den naderenden val van die rampzalige stad; Hij weende over de onboetvaardigheid van zijn uitverkoren volk, dat door de verwerping van hunnen Mes- sias, zich vrijwillig uitsloot van het heil, hetwelk zich zoude uitstrekken tot al de volkeren der aarde. Met de tranen van Liefde en van diep mededoogen in de oogen, stortte Hij den vurigsten wensch zijns harten uit: indien gij ook erkendet, toch nog op dezen dai?, wat tot muen vrede dient mocht gij, tot op dezen dag weigerachtig, nu eindelijk in deze voor u be- slissende dagen, nu de hemelsche Vader nog met de oogen van Barmhartigheid op u nederziet en Mij, zijnen éénigen Zoon, als den Vorst des vredes, ter uwer verzoening en ter uwer zaligheid, tot u zendt, mocht gij nu nog inzien, wat voor u heilzaam is; dan waart gij door uw geloof in Mij als den be- loofden Messias voor den ondergang bevrijd. Maar, helaas! het is geheel anders met u gesteld: gij zult Mij niet als uwen |
|||||||
|
48
|
|||||||
|
ONZF.V HEER JESI\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
Messias erkennen, integendeel Mij verwerpen; wat u ten heil
verstrekt, blijft voor u verborgen, niet omdat het u niet ver- kondigd werd, maar omdat gij vrijwillig uwe oogen voor het Lee. XIX, 4a. »,licht der waarheid sloot. Zwaar en verschrikkelijk zullen dan ook de straften zijn, welke u zullen treffen" want er zullen dagen over 11 komen, dat de vijanden u niet een wal zullen om- geven en u omsingelen en 11 benauwen van alle kanten; en zij zullen 1/ lot den grond loc verdelgen, en uwe kinderen in 11, en niet cenen steen zullen zij in u op den anderen laten, omdat gij den tijd uwer bezoeking niet erkend hebt. Ook deze voorspelling van Jesus is in al hare verschrikkelijke
bijzonderheden vervuld geworden. Ruim veertig jaren later werd Jerusalem door den romcinschen veldheer Titus ingenomen, uitge- moord en verwoest. Maar wie onzer leest in die voorzegging niet het beklagenswaardig lot van eiken verharden zondaar, of liever: wie onzer moet, als hij aan zijne vele zonden en aan zijne wei- nige boetvaardigheid denkt, zich niet door hevigen angst voe- len aangegrepen, bij het hooren van die bedreigingen Gods? Jesus weent over de zonden van zijn ongelukkig volk, en onze oogen blijven droog bij het herdenken onzer misdaden; Hij stort tranen, als Hij denkt aan de tijdelijke straffen, welke over die zondaars zullen komen, en ons hart krimpt niet in een van schrik, als wij hooren gewagen van de eeuwige straffen der zonde, waarvan die genoemde straffen der Joden niets meer waren dan eene flauwe afschaduwing? Worden wij dan niet be- wogen ter oprechte bekeering, noch door Jesus\' Liefde, noch door het ons dreigend ongeluk? Leest toch gij, Christenen! in die tranen van den God-mensch en het ongeluk der onboet- vaardigheid èn de wanorde der driften èn de boosheid der zonde, maar vóór alles leest daarin de medelijdende Liefde van Jesus |
|||||||
|
HET I.IJDKV KS REBVEH VAV - 49
|
|||||
|
Christus ook voor verharde zondaars; leest daarin, hoe innig
Hij alle menseben lief heeft en hoe smartelijk voor Hem de ondergang der zondaren is; leest daarin ook deze bede tot u gericht: spaart Mij de grievende smart u te moeten veroor- ,,deelen, want gij ziet, hoezeer Ik u bemin." De tijd van barmhartigheid en van beproeving is voor ons nog niet gesloten, maar wie weet hoe spoedig die beslissende oogenblikken voor ons zullen voorbij zijn, waarin wij door eene vrije medewerking met Gods genade ons kunnen verzekeren, wat ons tot vrede strekt, tot heil en tot zaligheid. Laten wij daarom nu met den Zaligmaker in de oprechtheid van een vermorzeld hart weenen over onze zonden, om later, na uit het graf der zonden te zijn opgestaan, met Hem ons te kunnen verblijden. Zalig immers noemt Jesus allen, die treuren, omdat zij eens zullen getroost worden. Toen onze goddelijke Zaligmaker Jcrusakm was binnen Mat. XXI, 10.
gekomen, geraakte de gotische stad in beweging, en van alle zijden stroomde eene menigte volks naar den tempel, waarheen Jesus, altijd nog door de juichende scharen verge- zeld, heentrok. Doch niet allen, zelfs de meesten niet, waren zoo goed voor Hem gezind als de getrouwe Galileers, van wie wij boven zoo schoone voorbeelden van hartelijke toege negenheid mochten opmerken. Op verschillende wijzen gaven allen blijk van hetgeen zij voor Jesus gevoelden. Dat de nij. dige Phariseen de juichende menigte in hun hart verfoeiden en met bittere spijt de eerbewijzingen aanschouwden, welke den Zaligmaker bewezen werden, kan ons geenszins be\\ieem- den: zij haatten Hem; en toch, nadat zij reeds tot zijn dood besloten en het bevel gegeven hadden om hun aan te wijzen, waar Jesus Zich ophield, moesten zij het aanhooren, dat zoo- 4
|
|||||
|
5U
|
|||||||
|
ONZEX HEER JESUS CHEISTL\'S.
|
|||||||
|
velen Hem als den verwachten Messias huldigden, het aanzien,
dat Hij als een Koning de Hoofdstad doortrok en ongedeerd niet alleen, maar ook hoog vereerd en luide toegejuicht naar den tempel opging als om bezit te nemen van zijn Rijk. En nie- mand werd er gevonden, die hun den Zaligmaker overleverde; en zij zelven durfden de handen aan Hem niet slaan uit vrees voor hetzelfde volk, dat zij tegen den Zaligmaker hadden op- geruid. Waarlijk, zij konden met alle recht maar ook ter oes. XII, 19. hunne beschaming tot elkander zeggen: merkt gij wel, dat
wij niets vorderen? zie de heele wereld is Hem nageloopen. Hadden zij willen zien, zij zouden begrepen hebben, dat de grimmigste haat altijd machteloos was tegen de onver- stoorbare kalmte van den God-mensch, die tijd en plaats voor de macht der hel bepaalde en door zijnen almachtigen wil al- leen de felste woede zijner vijanden, als Hij zulks verkoos, tot machteloosheid veroordeelde. Zoo toonde Jcsus, dat Hij waar- lijk God was, door zijn plechtigen intocht ondanks zijne bitter- ste vervolgers gehouden, door de tranen zijner goddelijke Goe- dertierenheid over hunne hardnekkige boosheid gestort, door ook nu wederom midden door zijne vijanden heen te gaan. Nog anderen legden van hunne vijandige gezindheid jegens Mat. XXI 10. den Zaligmaker getuigenis af door te vragen: wie is deze.
Geene prijzenswaardige nieuwsgierigheid legde hun die vraag in den mond, minder nog onwetendheid, want zij wisten zeer goed, wie Hij was, die in plechtigen optocht door de straten van Jerusalem reed; maar diepe verachting, trotsche opgeblazenheid uitten zich in die minachtende vraag. Evenwel wilde Jesus zelf niet op hunne bedekte beleediging antwoorden. Die anderen, welke juichend en zingend Hem begeleidden, moesten ook tegenover zijne vijanden Hem verdedigen. En |
|||||||
|
SI
|
|||||||
|
HET MJDF.V EX STERVEN VAN
|
|||||||
|
bereidwillig en uit ware hoogachting zonder door een verach-
telijk menschelijk opzicht, zonder door laffe vrees voor ande- ren zich te laten terug houden, beleden zij hun geloof\'en er- kenden openlijk Jesus voor den beloofden Messias, zeggende; deze is Jesus, de Pro/eet van Nazareth in Galile\'a, Waarlijk een treffend voorbeeld voor ons allen om, in alle
omstandigheden, ook in de tegenwoordigheid van spotters met onzen heiligen Godsdienst, onze geloofsovertuiging niet te verza- ken maar onverschrokken, waar omstandigheden het eischen, Jesus en zijne leer te belijden. Wie Hem toch voor de men- schen zullen beleden hebben, die zal Hij ook, als zijne ware leerlingen, belijden voor zijnen hemelschen Vader. Des avonds van denzelfden dag keerde Jesus in stilte met
zijne leerlingen naar Bethanie terug en bracht hoogst\\vaarschijn- lijk den nacht door in de gastvrije woning van Lazarus en diens zusters. Tot dat zijn uur gekomen was, wilde Hij liever des nachts de vervolging zijner vijanden ontwijken en, wanneer de verkondiging van de goddelijke waarheid het niet noodig maakte, hen nog niet meer verbitteren. Denken wij echter niet, dat onze Zaligmaker al de uren van den nacht in rust zal hebben doorgebracht. Hij, die zoo menigmaal dien langen tijd aan waken en bidden besteedde, zal zeker in die dagen van voorbereiding tot zijn naderenden kruisdood de prediking van Gods woord gedurende den dag hebben doen volgen door een langdurig gebed in den nacht. Of was de geheele inhoud van Jesus\' leven tot aan zijn lijden toe niet: werken en leeren ter onderrichting van de Joden, bidden voor hunne bekeering, weenen over hunne verblindheid? |
|||||||
|
Hoofdstuk IV.
|
|||||
|
De Vijgenboom. De reiniging des tempels.\'
Eiken dag, na zijne zegevierende intrede in Jerusalem, trok
Jesus des avonds naar Bethanie en des morgens wederom naar den tempel, om aan het volk zijne laatste vermaningen en leeringen voor te houden. Het was nu Maandag morgen en nog vroeg, toen Hij naar Jerusalem ging. Denkelijk had Hij nog niets genuttigd, althans Hij had honger. En daar Hij een vijgen- boom zag aan den weg, kwam Hij naar hem toe; en Hij vond niets daaraan dan bladeren alleen ; en Hij zegt lot hem: nooit in eeuwigheid kome eene vrucht van u voort. En terstond verdorde de vijgenboom. Deze handelwijze van den goddelijken Leermeester zou voor ons kortzichtig verstand moeielijk te verkla- ren zijn, als wij bij den letter van het woord staan bleven en vergaten, dat het oordeel, door den Zaligmaker over dien boom uitgesproken en ook dadelijk toegepast, een veel dieperen zin heeft. Vooreest zij dit opgemerkt: in het Oosten plantte men den vijgenboom bij voorkeur aan den openbaren weg, omdat het opgejaagde stof bevordelijk werd geacht voor het ontwik- kelen en het rijpen der vrucht; er waren ook drie soorten van vijgenboomen: eenigen droegen reeds in Juni, anderen in Augustus, nog anderen in den laten winter of in het voor^ |
|||||
|
53
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CIIRtSTUS.
|
|||||||
|
jaar rijpe vruchten. Jesus kon derhalve aan dien alleen staan-
den vijgenboom iets meer dan bladeren verwachten; ofschoon volgens den h. Marcus de tijd voor rijpe vijgen in die dagen vóór het Paaschfeest nog niet aangebroken was. Doch waarom zocht Hij dan rijpe vruchten, waar Hij wist, dat ze niet te vinden waren? Niet, omdat Hij de geaardheid van den boom niet kende, maar om eene gewenschte gelegenheid te hebben tot het doen van een wonder; om, terwijl Hij tot dus verre altijd bewijzen van Liefde voor de menschen had afge- legd, ook eens een voorbeeld te stellen van zijne Rechtvaardig- heid en Gestrengheid en van zijne Almacht in het straffen. Wij hebben hier toch eene zinnebeeldige handeling, welke ons voor- spelt, wat er met den mensch gebeuren zal, wiens leven on- vruchtbaar blijft; eene gelijkenis in daden, welke ons het toe- komstig ongeluk van al diegenen aanschouwelijk voorstelt, welke geene vruchten voortbrengen voor de eeuwigheid. Niet de boom, al draagt hij geene vruchten het zij in of buiten den oogsttijd, is schuldig, maar de mensch, die altijd vruchten en wel goede vruchten moet voortbrengen voor den Hemel. Dit wilde de Zaligmaker door den vloek over dien vijgenboom uitgespro- ken te kennen geven, in het algemeen van alle menschen, maar bepaaldelijk van het joodsche volk. Die verdorde vijgenboom was het zinnebeeld van het lot, hetwelk weldra het door God zoo hoog bevoorrechte volk treffen zou, een lot door de profeten zoo menigmaal voorspeld en \'t welk zóó zwaar op hen wegen zou, dat hel Rijk der Hemelen van hen zou weggenomen en gegeven worden aan een volk, hetivelk deszelfs vruchten zou voortbrengen. Het Israëlitische volk was inderdaad een Mvr.XXVl boom met bladeren maar zonder vrucht: zijne Godsdienst was vol zinrijke plechtigheden, vol verhevene verborgenheden, |
|||||||
|
54
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
vol treffende vóórafbeeldingen ; het had als een kostbaar pand, ten
gebruike en ter bewaring, de hoogste waarheden en de zuiverste leeringen van God ontvangen : en wat voordeel hadden de Joden met al die gunsten gedaan, welke aan geen ander volk waren geschonken? Zij hadden de ware leer van God vervalscht, zijne wet naar verkeerde overleveringen verdraaid; hunne Oversten waren blinde leidsmannen geworden; zij stonden op het punt om hunnen Messias, door alles aangeduid en afgebeeld en voor- speld, aan het schandhout des Kruises te slaan. En dor en droog en onvruchtbaar stond daar die boom door God geplant en zoo liefderijk verzorgd. Was het dan hunne schuld niet, dat Jesus door eene veelbeteekenende handeling zijne veroor- deeling over zulk een volk uitsprak, \'t welk aan uiterlijkheden hing en zich overmoedig verhief op uitwendige werkheilig- heid, maar van binnen vol was van allerlei onreinheid; dat Hij het met eene eeuwige onvruchtbaarheid bedreigde, als het niet den weg van ware godsdienstigheid en degelijke deugd ging bewandelen, na eerst den Zaligmaker te hebben erkend en aan- gebeden, Wien God hun gezonden had? Aanbidden wij hier de Goedheid en Liefde van onzen Heer
Jesus Christus, die tot nu toe van zijne goddelijke Almacht geen gebruik maakte om zijne vijanden, zooals Hij toch wer- kelijk konde, te treffen en te straffen; die ook, ofschoon Hij na weinige dagen van hen de grievendste heleedigingen, de he- vigste folteringen en den schandelijksten dood zou te verduren hebben, liever aan een niets beteekenenden boom een wonder zijner Almacht toonde dan aan zijn volk, dat Hij nog beminde niettegenstaande deszelfs zonden, en dat Hij gisteren nog beweend had om zijne hardnekkige boosheid. En Jesus deed dat won- der niet uit wrevel, daarvoor was Hij, de God-mensch, niet toe- |
|||||||
|
55
|
|||||||
|
ONZEN IIEEB JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
g;inkelijk, maar ter leering en ter vermaning van\'zijne Apostelen
en van het geheele joodsche volk en ook van ons allen. Voor allen, want in die veroordee\'ing ligt ook voor alle menschen de nooit te vergeten waarschuwing opgesloten: wie geene degelijke, goede vruchten aan Jesus oplevert, zal als een onnutte boom verworpen, uitgeroeid en in het vuur geworpen worden ; vroeg of laat komt eens de straf over zijne schuldige onvruchtbaarheid. Toen de Zaligmaker den volgenden dag weder langs den
boom kwam, die geheel verdord was, waren de leerlingen, dit mat. XXI, 20. ziende, verbaasd en zeiden : hoe is hij zoo terstond veraora ? Do Zaligmaker antwoordde op die vraag niet: het was immers dui- delijk, dat de verdorring het gevolg was van de door Hem uitgesproken vervloeking; maar Hij nam daaruit aanleiding om hun op de kracht en de noodzakelijkheid van een onwankeb baar geloof te wijzen. Zóó ook moet ons geloof in Jesus zijn: een geloof, dat levend
is en vruchten van liefde in goede werken voortbrengt; anders ware het een ijdel en dood geloof. Uit de vruchten immers wordt de boom gekend. Eens ook, zegt de h. Augustinus --in het laatste oordeel,
zal de Rechter aan hen, die ter linkerzijde geplaatst zijn, zeg- gen: gaat in het eeuwig vuur, dat bereid is voor den duivel en zijne engelen. En Hij beschuldigt hen niet, omdat zij in Hem niet geloofd hebben, dit punt zal Jesus in het algemeene oordeel onaangeroerd laten, omdat het verrichten of het na" laten der werken van barmhartigheid of van een levendig of van een dood geloof getuigenis aflegt maar omdat zij geene goede werken gedaan hebben." Want, opdat zegt dezelfde Kerkleeraar niemand zich het eeuwig leven belove uit een geloof, dat zonder goede werken dood is, daarom zegt |
|||||||
|
5fi IlfcT LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||
|
Jesus, dat Hij de volkeren scheiden zal, het eene van het an-
dere. die goede werken verricht hebben van hen, die ze ver- waarloosd hebben." Dewijl dan de bijl reeds aan den wortel gelegd, dat is: de tijd der vergelding voor ieder van ons altijd nabij is, laten wij door goede werken onze roeping en verkiezing zeker maken. Hoe vele voorrechten hebben ook wij niet, evenals de Joden, boven anderen ontvangen ! God heeft ons in de rijke weide zijner Kerk geplant, als een boom aan den waterstroom, opdat wij vruchten geven ten bekwamen tijde. Sinds onze ge- boorte waren wij geplaatst aan de bronnen der genade, en het lag slechts aan ons, om uit de schatten der goddelijke Barm- hartigheid te putten. Die allen is komen zoeken, Hij heeft ons als besproeid met zijne tranen en gewasschen in zijn goddelijk Bloed; in al de h.h. Sacramenten, welke wij ontvingen, werden de verdiensten van Jesus\' lijden en sterven op ons toegepast. Wij zijn opgenomen in het erfdeel des Heeren en het recht op den Hemel is ons geschonken. Wij allen werden geplaatst in den wij gaard des Vaders niet de eervolle lastgeving om daarin voor God en voor het heil onzer ziel te arbeiden. God voedde ons met het brood der sterken, om onze zwakke krachten te on- dersteunen en gaf ons de heilige Kerk als eene zorgvuldige moeder, om onze schreden te richten en ons voor\' dreigende gevaren te beveiligen. Wat hebben wij den Heer weergegeven voor al die teedere zorgen, waarmede Hij ons omringde, voor al het licht, dat Hij op onze wegen liet schijnen, voor de ge- naden, welke Hij ons toedeelde? En had Hij nog slechts te klagen over onze onvruchtbaarheid in het goede, maar waren wij ook niet eene verderf-aanbrengende plant in zijnen uitver- koren wijngaard door lauwheid, welke voor anderen aanste- kelijk werd, door ergenis, welke anderen verleidde? De over- |
|||||
|
57
|
|||||||||
|
ONZEN HKEK .IKSl.\'S CHRISTUS.
|
|||||||||
|
maat van Gods Godheid, als zij misbruikt wordt, roept over
den schuldige zijne wraak af. |
|||||||||
|
Reeds den voorgaanden avond, op Zondag, had de Zaligmaker,
volgens het verhaal van den h. Marcus, bij zijne intrede in MarcXI, ii. den tempel alles rondom gezien, om op te merken, wat daar al geschiedde tegen den eerbied aan Gods huis verschuldigd. Daar het echter reeds avondstond was, ging Hij, gelijk wij reeds vermeld hebben, niet de twaalf uit de stad naar Betlianie Hij achtte het beter, om de bestraffing van die oneerbiedigheden tot den volgenden morgen, dat is : tot maandag morgen, uit te stellen. Toen Hij dan, na op weg den onvruchtbare!) vijgenboom
veroordeeld te hebben, in den tempel kwam, zag Jesus we» derom dezelfde misbruiken, tegen welke Hij reeds vroeger, on> streeks drie jaren geleden, geijverd had. Om Jesus\' heilige ver- ontwaardiging, waarvan wij dadelijk getuigen zullen zijn. beter te begrijpen, dienen wij ons het volgende te herinneren. De tempel te Jerusalem had verscheidene "oorhoven: in één daar- van mochten ook de Heidenen binnengaan, en dit werd dik- wijls, tot groote stoornis der godsdienstige plechtigheden en met onteering van Gods huis, ingenomen door wisselaars en koop- Heden: door wisselaars, bij wie een ieder vreemde muntspe- cien, welke niet mochten geofferd worden, kon inruilen tegen gangbare, joodsche munt: dat daarbij niet zelden grove on- rechtvaardigheid gepleegd werd, laat zich gemakkelijk denken; ook door kooplieden in duiven, andere offerdieren en verdere benoodigdheden voor den offerdienst. Het eene en het andere; |
|||||||||
|
5S HEI LIJDEN* ES STERVEN* VAN*
|
|||||
|
gaf aanleiding tot vele en groote misbruiken en was geenszins
in overeenstemming met de heiligheid des tempels noch met de godsdienstige stemming van wie daar kwamen bidden. Dat kon Tesus, YVien de ijver voor Gods huis verteerde, niet dul- den; ten tweedenmale trad Hij op als de w.*eker van de eer Mat. XXI 12. zijns Vaders en van diens huis. Wj ging den tempel Gods
in en <irecf allen uit, die ver koekten of kochten in den tempel; en de tafels der wisselaars en de stoelen der genen, die de duiven verkochten, stiet Hij omver. En Hij zegt tol hen: er is geschreven: mijn huis zal een huis des gefieds genoemd worden; doch gij hebt het gemaakt tot een rocn\'ers/iol. Met zulk eene verontwaardiging in stem en gebaren, met zulk een overweldigend gezag en met zulk eene verhevene Majesteit handelde Tesus, dat niemand zich tegen Hem durfde verzetten, maar dat allen, geheel verbijsterd en door schrik geslagen, zich wegspoedden, ternauwernood zich eenige oogenblikken gunnende om het hier en daar verspreidde bij een te garen. Diep moet de indruk geweest zijn, welken Jesus opnieuw door
een dergelijk optreden maakte. Was Hij niet degene, tot Wiens dood besloten was, en geeft Hij door te spreken van zijn huis niet onduidelijk te kennen, dat Hij de Zoon Gods is? Is Hij niet het voorwerp van den nijdigen haat der joodsche Oversten, en toch niemand durft noch kan aan zijne onweerstaanbare macht tegenstand bieden ? Waarlijk, die zulk eene daad van het hoogste gezag en onder dergelijke omstandigheden verricht en met gedweeC\' onderwerping gehoorzaamd wordt, moet grooter dan alle vroegere Profeten, moet de ware Messias zijn, de Mal. lil, i. Hecrscher, van Wicn de Profeet Malachias voorspeld had, dat
Hij tot zijnen tempel komen zoude. J)e Evangelisten vermelden niet, dat de Joden van Jerusalem
|
|||||
|
59
|
|||||||
|
ONZEN HEER JEZUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
tot die gevolgtrekking gekomen zijn; ook geene enkele reden
noopt ons om zoo iets van hen te veronderstellen. Zelfs het tegendeel zien wij gebeuren, iets wat ook geheel en al\'volgens den aard en het karakter van de Oversten der Joden was. Wat moeten dit mogen wij vragen die ongelukkige afgedwaah den niet in hun hart gevoeld hebben, toen zij Jesus zulk een gezag zagen uitoefenen en dat zonder Zich eenigermate te bekom- meren noch om hunne verordeningen omtrent het gebruik maken van den tempel noch om het oppergezag, dat zij in Godsdienst- zaken uitoefenden? Weldra vonden zij eene gelegenheid om hun haat opnieuw te koelen en de gevoelens te kennen te geven, welke hun alle rust ontnamen. Nauwelijks was de Zaligmaker in den tempel gekomen, en er kwamen blinden en kreupelen tot Mat. XXI, 14. Hem en Hij genas hen, na eerst den tempel van alle handel- drijvers en woekeraars gezuiverd te hebben. De menigte, getuige van al de wonderen en ook de onderrichtingen hoorende, welke Jesus hield, geraakte in dezelfde geestdrift als waarvan zij daags te voren zulke schitterende blijken gegeven had. Kinderen zelfs herhaalden den jubelzang: Hosanna den Zoon van Davidl en zongen Jesus ter eere, wat zij gisteren op den weg van Be- thanie naar Jerusalem van hunne ouders gehoord hadden. Dit was te veel voor de afgunst der Phariseön en andere huiche- laars. Zij waren zeer misnoegd zegt de Evangelist niet op die kinderen, maar op den Zaligmaker zelven, omdat Hij Zich als Messias liet vereeren, iets wat hun hardnekkig onge- loof volstrekt niet kon verdragen. Eenige Sanhedristen kwamen tot Jesus, om Hem rekenschap af te vragen van het gezag, dat Hij volgens hunne meening Zich onwettig aanmatigde, tegelijk ook van de hulde, welke Hij Zich liet welgevallen. Ook deze dubbele onbeschaamdheid werd naar verdienste bestraft, |
|||||||
|
60
|
|||||||
|
BEI I.IJDKN l.N STERVEN VAN
|
|||||||
|
de eerste op den volgenden dag, de laatste nu dadelijk.
De Oversten wilden, dat Jesus aan de kinderen Het zingen
en het juichen zou verbieden en met bitterheid riepen zij Hem toe: hoort Gij wel, wat dezen zeggen ?" Duldt Gij die uitgela- tenheid in den tempel Gods en neemt Gij die hulde aan als ,,de ware Messias?" En Jesus hun te kennen gevende, dat die kinderen niets dan de volle waarheid spraken, hen herinnerende aan eene reeds vroeger gegevene voorspelling, welke omtrent den Messias gedaan was en nu in vervulling ging, antwoordde : ,ja geivis hoor Ik het, maar hoe kunt gij u daarover ver- I\'s. Viir, 3. wonderen? Of hebt gij nooit gelezen : uit den mond van kin- aderen en zuigelingen hebt Gij lof bereid." De joodschc O ver- sten kenden zonder twijfel die plaats uit een van Davids- psalmen en niet minder voelden zij de strenge berisping, welke daarin voor hen lag opgesloten; want, al haalde Je- sus de volgende woorden niet aan, toch moesten zij daarbij denken aan het verdere gedeelte van denzelfden psalm, waar- door zij als met den vinger aangewezen werden en dat zoo beschamend voor hen luidde; het geheele vers namelijk was: uit den mond van kinderen en zuigelingen hebt Gij lof bereid ter oorzake van uwe tegenstrevers, om den vijanden en den wraakgierige te niet te doen. Wij kunnen ons voorstellen, wat er in het hart van die huichelaars omging, toen Jesus alzoo Zich den Messias, den grooten Wonderdoener noemde, toen zij op zulk eene beschamende wijze ontmaskerd werden; ook hoe zij, vernederd en verpletterd wegslopen; want dat zij die vijanden en wraakgierigen waren, getuigde hun eigen boos ge- weten luide en ontegensprekelijk. Zwijgende gingen zij heen, maar met nog bitterder wrok in het hart tegen Jesus, \\Vien zij ten dood toe haatten, maar Wiens blik van verr |
|||||||
|
«I
|
|||||||
|
OS7S.S HEER JESIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
ontwaardiging zij niet eens konden verdragen; tegen Wien
zij de handen nog niet durfden uitsteken, om dat zijn uur nog niet gekomen was. De Zaligmaker echter bleef nog in den tempel om te leeren en wonderen te werken; eerst tegen den avond keerde Hij met zijne leerlingen naar Bethaniü terug. Aldus wilde Jesus op elke wijze, tot aan zijn dood toe, deze twee groote waarheden schitterend doen uitkomen: dat Hij de ware Messias was, en dat Hij vrijwillig sterven zou. Wij mogen dit hoofdstuk niet besluiten zonder te wijzen op
de belangrijke les, welke aan ons allen in de tempel-reiniging wordt voorgehouden. De eerbiedwaardige Beda merkt daar- omtrent het volgende aan. Wanneer onze Heer Jesus Chris- tus zelfs datgene, wat wel in den tempel geofferd mocht wor- ,,den, in den tempel niet wilde verkocht hebben om de zucht naar geld of bedrog, wat een euvel is aan vele handelaars eigen, hoe veel strenger zou Hij het niet straffen, als Hij zag, dat eenigen zich aan lachen, aan ijdele praat of aan eene of andere ondeugd in Gods huis overgaven? Wanneer toch Jesus niet duldde, dat in zijn huis dingen gebeurden, welke op geoorloofde wijze konden gedaan worden, te grooter straf zal het bij God verdienen, als iets in de aan God toege- wijde kerk geschiedt, wat nergens geoorloofd is." De tempel te Jerusalem was, en nog in veel hoogeren zin, is elke van onze kerken het huis, de woonstede, waarin God troont om de hulde onzer vereering en aanbidding te ontvangen, ook om ons zijne onschatbare weldaden uit te deelen. Die plaats is dus alleszins heilig en mag alleen eene plaats des gebeds zijn: Heiligheid komt zingt David Gods huis toe in de lengte der dagen. Toen Mozes voor het brandende braam- Ps. XCil, 5. bosch stond en naderen wilde, moest hij zich eerst van |
|||||||
|
62
|
|||||||
|
HET LIJIIEN\' EN\' STERVEN" VA*
|
|||||||
|
zijn schoeisel ontdoen, want die plaats was heilig, omdat God
daar tegenwoordig was. Zouden wij met minderen eerbied mogen verblijven in onze kerken, waar Jesus met zijne menschheid en ook met zijne Godheid tegenwoordig is in het Heilig Sacra- ment des Altaars?Nog eene andere aanmerking vraagt onze aandacht. Door de uitwendige reiniging des tempels wilde Jesus ons opwekken tot de inwendige reiniging des harten, zonder welke de uiterlijke Godsvereering geen e waarde heeft. Wij immers zijn de tempel van den levenden God, die onder ons s Cor. VI, 16. wandelen, en onder ons wonen wil; daarom moet ook ons
leven aan die roeping beantwoorden. Zelfs onze ledematen zijn i Cor, III, 19. ggft tempel des Heiligen Geestes en mogen dan ook niet aan
de zonde dienstbaar gemaakt worden, maar moeten de waar- heid dienen. Onder die voorwaarden kunnen wij ware vereer- ders van God zijn, kinderen van den hemelschen Vader, die Heilig zijnde, ook ons heilig zien wil. |
|||||||
|
Hoofdstuk Y.
|
|||||
|
13e eerste vraaj; der* Joden. De drie gelij-
kenissen van den Zaligmaker. Onze goddelijke Zaligmaker bracht in stilte, verre van het
rumoer der stad, den nacht door in het vreedzame Bethanie, het grootste gedeelte daarvan wakende en biddende. Hoe geheel anders de ongelukkige leden van den Hoogen raad. De onderrichtingen en wonderen des Zaligmakers in de laatste dagen hadden op al het volk den diepsten indruk gemaakt, maar de Oversten des te meer verbitterd Zij zonnen daarom op allerlei middelen, om hun verloren invloed bij de menigte te herwin- nen en den Zaligmaker gehaat te maken, en wij mogen het voor zeker houden, dat zij in den nacht tusschen Maandag en Dinsdag op nieuw vergaderden en beraadslaagden, hoe zij Jesus met strikvragen zouden vangen, om Hem bij het volk in min- achting te brengen en bij de romeinsche Overheden van op- roerig verzet tegen \'s lands wetten of van oneerbiedigheid jegens den Keizer te kunnen aanklagen. Toen dan ook Jesus des Dinsdags s\'morgens naar gewoonte in den tempel kwam, bevond Hij Zich weldra omringd door Opperpriesters, Schriftgeleerden en Ouderlingen. Al ware Jesus niet alwetend geweest, Hij zou in hunne valsche gelaatstrekken gelezen hebben, welke |
|||||
|
M ONZEN [CFKR JKSI.\'S CHRISTI\'S.
|
|||||
|
snoode plannen zij tegen Hem beraamd hadden. Maar ook
nu wederom zou de uitkomst bewijzen, dat de sluwste listig- heid des menschen niet het geringste vermag tegen de godde- lijke Wijsheid; op nieuw zou het blijken, dat het woord van den Psalmist op die huichelaars toepasselijk was: zij hebben hunne tongen gescherpt als een zwaard, den boog gespannen, een bitter woord, om in het verborgen den onschuldige te treffen. Plotseling schieten zij hunne pijlen af op hem en vreezen niet. Een boos woord is bij hen vastgesteld. Zij hebben afgc- I\'s. LXIII, 6 sproken strikken te verbergen..... Zij verzonnen aanslagen.
Doch groot ook zal hunne beschaming wezen; wat toch is het
gevolg van al die zoo listig gelegde lagen? Pijlen van kin- deren zijn hunne wonden en hunne tongen zijn stomp gemaakt op hen zelven, verschrokken waren allen, die htn zagen, als booswichten door God gestraft, en vreeze beving iedereen voor God, en zij verkondigden de werken Gods en gaven acht op zijne daden. En de gerechtig e zal zich verblijden in den Heer en op Hem betrouwen, en ade oprechten van harte zullen Ps LXIII, 8. juichen. En God wordt verheerlijkt. Duidelijker, scherper
kon de gewijde zanger die goddelooze huichelaars niet teeke- nen; elk woord geeft ons een hunner afzichtelijke trekken terug; elk woord schetst ook de overwinnende Macht van den zoo snood aangevallen God-mensch, die alle aanslagen zijner vijanden tegen hen zelven keert. En Jesus wordt te meer ver- heerlijkt, naarmate hunne aanvallen vinniger en nijdiger zijn. Eene eerste vraag door de Sanhedristen aan den Zaligmaker, reeds daags te voren gedaan maar toen door Hem niet beant- Mat XXI, 23. woord, was deze: door welke macht doet Gij deze dingen ; en wie
heeft U die macht gegeven? Zij dachten daarbij aan Jesus\' plech tigen intocht in Jerusalem, aan zijn reinigen van den tempel, aan |
|||||
|
68
|
|||||||
|
ONZEN HEKR JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
zijn optreden als Leeraar van het volk, aan zijne wonderwerken.
Die vraag kon, op zich zelve beschouwd en in den mond van anderen een bewijs van weetgierigheid zijn, maar in hun mond was zij onbeschaamd en beleedigend voor den Za- ligmaker. Hadden zij de ooren niet vrijwillig gesloten voor de luidsprekende stem der waarheid, zij zouden uit den mond van Jesus zelven gehoord hebben, dat Hij niets predikte dan wat de Vader Hem te verkondigen, niets werkte dan wat de Vader Hem te doen bevolen had; hadden zij hun gemoed tegen de inwer» king der genade niet verhard, zij zouden van Jesus\' Messias- schap overtuigd zijn geworden door zijne wonderen, welke van Hem en van zijne goddelijke zending getuigenis gaven. Doch het was hun met die vraag niet te doen om onderricht te wor- den, wel om een wapen te vinden, waarmede zij den Zaligma- ker konden aanvallen; niet om van Jesus\' Messiasschap zeker, heid te verkrijgen was het doel, dat zij beoogden, maar om Hem van godslastering te kunnen beschuldigen of van verzet tegen de overheersching der Romeinen. Jesus, die de gehei- men van hun boos hart doorschouwde, wilde niet antwoorden. Waartoe zou ook een antwoord gebaat hebben? Toch wilde Hij hunne booze bedoelingen verijdelen om hen voor de om- staande menigte te beschamen, ook om te verhoeden, dat an- deren door hen op een dwaalspoor gebracht werden, Hij ver- waardigde Zich daarom hun eene andere vraag voor te stellen en zeide: Ook Ik zal u één ding vragen; en als gij Mij datMxt. XXI,24 zult gezegd hebben, zal ook Ik u zeggen, door welke macht Ik deze aitigen doe. De doop (de prediking en de gansche bedie- ning) van foannes, van waar was die: uit den Hemel of uit de tnenschen? Deze vraag moest de afgevaardigden van het Sanhedrin in de grootste verlegenheid brengen. Geschiedde de 5
|
|||||||
|
66
|
|||||||
|
HET UJDEX E.N STERVEN VA»
|
|||||||
|
bediening wilde Jesus vragen op goddelijk gezag en
bevel en was Joannes alzoo een Gods gezant, een door God gezonden Profeet ? Of wel doopte en leerde hij op eigen ge- zag of als door menschen afgezonden?" Welk antwoord ook de Joden mochten geven, het zou of door een beschamend wederantwoord van Jesus gevolgd zijn, of wel door den toorn des volks. Ware hun antwoord geweest: uit den Hemel, dan had de Zaligmaker hun kunnen tegenwerpen: waarom slaat gij dan geen geloof aan de getuigenissen, welke hij van Mij als den Messias heeft afgelegd; waarom gelooft gij niet, dat Ik waarlijk de Messias ben, daar toch Joannes, dien gij vooa een Profeet Gods houdt, Mij aan het volk als den waren Mes- sias heeft doen kennen en van Mij zeide, dat Ik grooter en eer- der dan hij ben, dat hij zich niet waardig achtte om mijne schoenriemen te ontbinden, dat Ik het Lam Gods ben, dat de zonden der wereld wegneemt ? Een van God gezonden Pre- diker kan het volk niet misleiden." Tegen deze bewijs- voering was niets in te brengen; want de ondergeschikte, maar toch goddelijke zending van Joannes stond in een zoo innig verband met het Messiasschap van Christus dat, wie Joannes verwierp, ook den Zaligmaker verwerpen, dat daarentegen al- wie in Joannes\' zending geloofde ook Jesus als den beloofden Messias moest erkennen. Zouden echter de Oversten der Joden ten antwoord gegeven hebben: uit de mensehen, dan hadden zij den h. Joannes voor het hoofd van eene of andere secte-school, voor een onruststoker verklaard; maar dat waagden zij niet uit vrees voor het volk, hetwelk den Boetge- zant hoog vereerde, hem voor een Profeet en den Voorlooper van den Messias hield; misschien waren zij zelfs door het volk gesteenigd. Na eenige oogenblikken met elkander overgelegd |
|||||||
|
ONZEM HEER JESUS CHRISTUS. 67
|
|||||||
|
te hebben, achtten zij het raadzaam om op de klemmende vraag
het stilzwijgen te bewaren en zeiden, leugenachtig en tegen ueter weten in: wij weten het niet. Verdiend was de besch:t- mende bestraffing hun daarop door den Zaligmaker toegediend: Dan zeg ook Ik u niet, door welke macht Ik dcse dingen doe. Mat.XXI,2?. |
|||||||
|
Wilde de Zaligmaker niet rechtstreeks antwoorden op de
vraag, welke de Joden Hem hadden voorgesteld, op eene andere wijze zou Hij het hun duidelijk maken, wie Hij was en wat zij nog verder te verwachten hadden, als zij in hunne boosheid volhardden. Hij wilde hen als schijnheiligen, als huichelaars doen kennen en hun God-tergend verzet tegen de beschikkin- gen en verordeningen Gods tot een afschrikkend voorbeeld voor allen in het helderste licht plaatsen. Hij bezigde drie gelijke- nissen, allen even zinrijk als onheilspellend en waarin Hij, met eene wonderschoone volgorde, de ongehoorzaamheid aan Gods roeping en de onvruchtbaarheid wan hun leven voor de eeuwig- heid en hunne toekomstige verwerping, als zij zich niet bekeer- den, voorstelde. Ook wij moeten naar de leeringen, welke daarin opgesloten zijn, met opmerkzaamheid luisteren. Mochten dit is zeker ons aller wensch de schrikwekkende voor- zeggingen daarin gedaan tegen allen, die evenals de Joden aan Gods genade weerstand bieden, nimmer in ons vervuld worden! Het vreeselijk lot toch, aan de ongeloovige Joden aangekon- digd, zou ook voor ons de straf worden, als wij zoo wreed tegen ons zelven waren, dat wij hunne voorbeeldelooze onge- loovigheid en de daarmede gepaard gaande ongehoorzaamheid aan Gods wet niet met alle zorg vermeden. Daarom is het |
|||||||
|
e^
|
|||||||||
|
HET LIJDEN EX STERVEN VAN
|
|||||||||
|
hoogst nuttig voor ons allen, dat wij die gelijkenissen met aan«
dacht overwegen en op ons toepassen. |
|||||||||
|
t)e eerste gelijkenis is die van de twee zonen, welke beiden
van hunnen vader het bevel hadden ontvangen om in zijn Mat. xxi, 28. wijngaard te gaan werken: De eene zeide eerst: ik wil niet, maar later berouw hebbend over zijne ongehoorzaamheid, ging hij heen om te werken; de andere daarentegen gaf ten antwoord: ik ga heen, maar ging toch niet. Wie van beiden vroeg de Zaligmaker heeft aes vaders ivil gedaan\'t Zij nu antwoordden: de eerste, maar spraken daardoor hunne eigene veroordeeling uit, gelijk Jesus zoo scherp mogelijk door de volgende woorden te kennen gaf: voorwaar Tk zeg u: de tollenaars en ontuchtige vrouwen zullen u voorgaan in het Rijk Gods. En de redenen van dien voorrang er bij voegende, ging Hij voort: foannes, de boetgezant, kiuam tot u en predikte de boetvaardigheid. En vele groote zondaars, die, gelijk aan den eersten zoon, in den beginne zich tegen Gods geboden hadden verzet, bekeerden zich op de boeteprediking van Jo- annes en brachten waardige vruchten van boetvaardigheid voort. Gij daarentegen, die u mengdet onder de toehoorders van Joannes, alsof gij bereid waart naar zijne vermaningen te luisteren en aan Gods wet u te onderwerpen, gij die, even- als de tweede zoon, Gods woord op de lippen draagt en den schijnt aanneemt van de wet Gods tot in de kleinste bijzon- derheden te vervullen, gij hebt den Gods-gezant met zijne prediking verworpen, gij leeft en leert in strijd met dat woord en met die wet van God, gij blijft ondanks al uw uiterlijk |
|||||||||
|
89
|
|||||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||||
|
vertoon van schijnheiligheid, onboetvaardige en huichelende
zondaars, maar zult ook de straf voor uwe misdaden niet ont-
gaan." Dit alles mogen wij lezen in deze letterlijke woor-
den des Zaligmakers: Want Joannes is tot u gekomen op den Mat.XXI,3a
weg der gerechtigheid, en gij hebt hem geen geloof gegeven; maar
de tollenaars en de ontuchtige vrouwen gaven hem geloof: teriuijl
gij, die dit zaagt, zelfs daarna geen bcromu hebt gehad om hem
geloof te groen.
Wie onzer hoort in deze parabel niet de door allen te be-
hartigen leering, dat de belijdenis van fesus\' leer zonder waarde is, als zij niet vergezeld gaat met gehoorzaamheid aan zijne wetl Overal en bij elke gelegenheid drukte Hij zijnen hoorde- ren op \'t hart, dat het geloof zonder de werken des geloofs dood is en aan God niet welgevallig zijn kan. Nimmer mogen wij deze uitspraak des Zaligmakers vergeten: niet ieder, mat. VII, 21 die tot Mij zegt: Heerc, Heer e! zal ingaan in het Rijk der Hemelen; maar wie den wil doel mijns Vaders, die in den He- mel is, hij zal ingaan in het Rijk der Hemelen. Geen ijdele woorden zijn alzoo genoegzaam ter zaligheid, maar daden en goede werken, welke van een levendig geloof getuigenis afleg- gen, worden gevorderd. In Jesus Christus gelooven en zijne geboden onderhouden, zijn de twee onveranderlijke eischen ter zaligheid. |
|||||||||
|
Door eene andere gelijkenis stelde Jesus aan zijne hoorderen
voor, hoe God op bijzondere wijze voor het volk van Israël gezorgd, hoe de Israëlieten daarentegen, in het algemeen ge- nomen, zich tegen Gods genadenrijke Voorzienigheid verzet |
|||||||||
|
70 HET LIJDEN EX STERVEN VAX
|
|||||
|
hadden, maar dat daarom ook de zwaarste straffen hen wach-
ten. Zij is de gelijkenis van den huisvader, die zijnen wijngaard, na dien eerst goed ommuurd en van al het noodige ruim- schoots voorzien te hebben, aan akkerlieden verhuurde en daarna buiten \'s lands vertrok. Toen de tijd van het inhalen der vruchten gekomen was, zond hij achtereenvolgens eenigen zijner dienstknechten af om de vruchten op te eischen, welke hem als eigenaar moesten afgeleverd worden Maar, helaas ! hoe onrechtvaardig en met hoe veel wreedheid werden die mis- handeld! Dezen werden geslagen, genen gedood, anderen gestee- nigd. Zelfs den eigen zoon des huisvaders spaarden die plicht- vergetene huurders niet, toen die tot hen was afgezonden, maar wierpen hem buiten den wijngaard en brachten ook hem om \'t Mat. XXJ,4o, leven." Hierop vroeg Jesus aan zijne hoorders : wat zul de Heer des wijngaards, als hij zal toekomen zijn, dien akkerlieden doen. Zij, zeer goed begrijpende, dat Jesus Zich zelven op\'t oog had, durfden niettemin hunne onbeschaamdheid zóó ver drijven, dat zij die moordenaars van den zoon veroordeelden, alsof zij niet de minste gelijkenis met die onmenschen hadden en antwoordden: hij zal dien kwaaddoeners een kwaden dood aandoen en zijn wijngaard verhuren aan andere akkerlieden, die hem de vruch- tcn zullen leveren op hare tijden. Dit was een schandelijk vein- zen omtrent hun eigen gemoedstoestand, omtrent hunne tegen den Zaligmaker beraamde plannen, Toch kon het niet anders, of zij moesten de beteekenis van die gelijkenis in al hare onderdeden vatten en op zich zelven toepasselijk achten. Zij begrepen zeer goed, wat Jesus, de Leeraar der waarheid, met die gelijkenis bedoelde. De wijnberg was de Kerk van het O. Verbond. God had ze gesticht en geordend en tevens met alles toegerust, wat haar noodig was om aan hare roeping te |
|||||
|
71
|
|||||||
|
0.\\ZE\\ HKER JESt.\'S CIIRFSTUS.
|
|||||||
|
beantwoorden. Hij had ze van de overige, afgodische wereld
afgezonderd, om ze voor den verderfelijken, heidenschen in- vloed te behoeden, haar door juist omschreven wetten als door een muur omringd. Daarin stond een wijnkuip, het altaar, waarop zonder onderbreking het bloed vloeide, dat eene vóór- afbeelding was van het goddelijk Bloed, dat de Stichter van een Nieuw Verbond eens voor de verlossing van allen zou plengen; ook een toren, de Tempel, was daarin gebouwd, van waar de akkerlieden de geheele gemeente overzien en bewaken konden. De akkerlieden waren de Priesters en Rechters en Oudsten des volks, de wachters van Israël, aan wie God, zoo lang Hij in de verte vertoefde, dat is: van de wetgeving op den berg Sinaï af tot aan het einde des O. Verbonds toe, het bestuur over die gemeente opgedragen had, tot dat Hij zelf in zijn eigendom kwam. De vruchten, welke de Heer des wijngaards zich voorbehouden had, waren de erkenning van zijne opper- heerschappij, dankbaarheid en liefde, ook zorg voor het volk om het op den rechten weg te houden. Om die vruchten op te vorderen en om tot het opleveren daarvan dringend te verma- nen, zond God van tijd tot tijd zijne dienstknechten, deProfe- ten, maar die werden door Israeis leidsmannen verworpen, ver- volgd en gedood, tot dat eindelijk God in de volheid der tijden zijn eenigen Zoon, Jesus Christus, zond hopende, dat zij voor Hem eerbied hebben en naar Hem luisteren zouden. Maar ook dien verwierpen zij en, ofschoon zij Hem voor den Erf- genaam des huizes, door God gezonden, erkennen moesten, zouden zij uit nijd en hoogmoed tot zijn dood besluiten, Hem sleuren buiten de poorten van Jerusalem en kruisigen buiten zijn eigen wijngaard. Jesus, Wiens gelijkenis hier eene schrikwekkende voorspel*
|
|||||||
|
72
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
ling werd. duidde hun vervolgens met eene aanhaling uit de
Psalmen de straf aan, welke over hen komen zou: Israël was voorbestemd tot het bevoorrechte volk van God; maar nu zij den Messias, den sluitsteen van het door God opgetrokken gebouw, verwierpen, zou het geheele gebouw ineenstorten en de hoeksteen in zijnen val al diegenen verpletteren, welke eene schendige hand naar Gods liefdewerk hadden uitgestoken. Dit alles voorspelde Jesus met strengen ernst in deze vraag : Mat, XXI, 42. hebt gij nooit in de schriften gelezen: de steen, dien de bouw-
lieden verworpen hebben, is tot hoeksteen geworden; van den Ps. cxvil, s2. Heer e is dit geschied, en wonderbaar is het in onze oogen?
Die steen, door de bouwlieden, door de joodsche Oversten, als met verachting weggeworpen, was fesus zelf, dien zij reeds sedert lang in hun hart verworpen hadden en straks als een der laagste booswichten aan het Kruis zouden slaan. Maar wonder van Gods almachtige Liefde die zoo mishandelde en verguisde Jesus werd de hoek- of sluitsteen van een ander, nieuw en onvergankelijk gebouw, dat in zijne kracht eeuwig duren, in zijne ruimte alle volkeren der aarde zou omvatten. En wee over hen, die door eigen schuld, door hunne boosaar- dige hardnekkigheid het Heil der volkeren van zich gestooten Mat. XXI, 4). hadden; vreeselijk en afschrikkend zou hunne straf zijn: daar-
om aldus ging \'de Zaligmaker voort zeg Ik 11, dat tiet Rijk Gods van u zal worden weggenomen en gegeven aan een volk, dat deszelfs vruchten voortbrengt. En wie op dezen steen zal gevallen zijn, zal verbrijzeld worden; en op wien hij zal gevallen zijn, dien zal hij verpletteren, dat wil zeggen: al wie aan Jesus nis aan den Messias zich zal geërgerd hebben, die zal zich zelven den ondergang bereiden; op wien echter de Messias als straffende Rechter zal nederkomen, hem zal Hij vernietigen, als tot stol" verbrijzelen. |
|||||||
|
OXZEN HEER JESUS CHRISTUS. 73
|
|||||
|
Wij zijn, door Gods vrije genade en zonder onze verdiensten,
in Jesus\' Kerk, dien nieuwen wijngaard, als ledematen opgeno- men, en aan elk van ons is daarin een bepaalde werkkring aange- wezen ter eere van God en ter zaligmaking van onze ziel. Is het einde van onzen werktijd, het uur van ons sterven, aange- broken, dan worden door den Rechter van levenden en van dooden van ons de vruchten opgevorderd, welke wij in ons leven moesten opbrengen. Daarom is het ons aller plicht, den ons geschonken tijd te besteden in overeenstemming met Gods wil en met onze roeping. De tijd van ons leven is kort, en een groot gedeelte daarvan reeds voorbij gegaan als een rook, die vervliegt; spoediger ook dan wij denken, zullen wij aan het einde staan, aan het begin van den nacht, waarin wij niet meer kunnen werken. En wee over allen, die geene vruchten ingeoogst, die geene verdiensten verzameld hebben om ze den Heer des wijngaards te kunnen aanbieden; niet alleen zal hun het Rijks Gods, de Hemel, ontnomen worden; maar ook zullen zij, die hun God en Wetgever veracht en beleedigd hebben, vallen op den steen, en ook de steen zal op hen vallen, en Christus de straf der veroordeeling over hen uitspreken in den dag des oordeels. De derde gelijkenis, van gelijke strekking als de voorgaande,
is die van het koninklijk bruiloftsmaal. Zij schetst het hard- nekkig ongeloof der Joden en hun halstarrig verwerpen der roeping, welke hun bij herhaling gewerd om aan de genade van het door Jesus gestichte Nieuwe Verbond deel te nemen door in Hem als den beloofden Messias te gelooven; verder voorspelt zij, dat de Joden tot straf van hunne ongeloovigheid |
|||||
|
74
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
buiten gesloten, de Heidenen daarentegen geroepen zullen
worden tot het heil des Evangelies. De parabel is deze: Een Koning had een groot bruiloftsfeest aangericht ter eere
van zijnen zoon. Hij noodigde ter bijwoning daarvan velen uit, zelfs liet hij, naar Oostersch gebruik, aan de reeds genoo- digden nog eens aanzeggen, dat zij komen moesten en dat alles ter hunner ontvangst bereid was. Doch zij wilden niet komen. En, of hij hun nogmaals deed aanzeggen, dat de spij- zen voor den feestmaaltijd bereid, het kalf gemest en de ossen geslacht en de tafel gereed was, zij bleven weigeren. Eenigen bekommerden zich niet om de uitnoodiging des Konings en gingen liever de eene naar zijne landhoeve, de andere tot zijnen handel. Sommigen lieten het zelfs niet bij het versmaden van de hun gewordene uitnoodiging, maar legden daarenboven eene oproerige gezindheid aan den dag en mishandelden en doodden zijne dienstknechten. Bij het vernemen van die euveldaden, ontstak de Koning \'in hevigen t^orn. Hij zond zijne krijgsbenden uit, verdelgde de moordenaars en stak hunne stad in brand. Toch moest het feestmaal doorgaan; en waren de eerst genoodigden niet waardig om de hun zoo goedgunstig toegedachte plaatsen in te nemen, anderen, door de dienstknechten van schei- en kruiswegen, waar gewoonlijk het meeste volk wordt aangetrof- fen, te zamen geroepen, vulden weidrade feestzaal. Het waren kwaden en goeden, die nu aan de uitnoodiging gehoor hadden gegeven. Daarom kwam de Koning binnen om zijne vreemde gasten in oogenschouw te nemen. Toen hij een van hen be- merkte, die geen bruiloftskleed aan had, liet hij .hem aan handen en voeten binden en naar buiten werpen, waar geween en geknars der tanden zijn zal." |
|||||||
|
7B
|
|||||||
|
O.VZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Wat de beteekenis dezer gelijkenis betreft, zij kon voor de
Joden evenmin verborgen zijn als zij voor ons onduidelijk is. De Koning is God en de Zoon des Konings, de bruidegom,is onze Heer fesus Christus; het bruiloftsfeest beteekent de genade en de zaligheid, welke de Messias door zijn lijden en sterven voor allen verdiende en in onbegrensde Liefde aan allen aanbood. Eerst was de boetgezant Joannes, later de Apostelen en, tot aan het einde der wereld, zullen alle geloofsverkondigers de uitnoo- digers zijn tot het geestelijk feest. Maar, die het eerst geroepen waren, de Joden, bekommerden zich niet om die uitnoodiging en gaven zich liever aan zinnelijke en wereldsche beslomme- ringen over; eenigen mishandelden zelfs en doodden degenen, die tot hen gezonden waren. Vreeselijk zou hunne straf wezen : die moordenaars werden verdelgd en hunne stad verbrand; want aldus voorspelde hier de Zaligmaker de joodsche staat zou door de Romeinen vernietigd en Jerusalem verwoest worden. Dewijl de Joden geweigerd hadden aan de tot hen gerichte uitnoodiging te beantwoorden, werden de Heidenen, die eerst arm en zonder hulp op de openbare wegen der wereld omgedoold hadden, allen zonder eenige uitzondering, tot den bruiloftsmaaltijd genoodigd en binnen gelaten, als zij slechts aan de prediking des Evangelies geloofden en door het Doop- sel de Kerk binnentraden. Evenwel zal ook over hen het ge- richt gehouden worden: eens komt de Koning om zijne gasten in oogenschouw te nemen, of zij op passende wijze en behoor- lijk gekleed zijne feestzaal zijn binnen getreden ; want niet allen zijn waardig om aan den bruiloftsmaaltijd aan te zitten; alleen zij, die den ouden mensch der zonde hebben uitgeschud en den nieuwen mensch hebben aangedaan, welke naar God geschapen is in gerechtigheid en heiligheid. Wie niet versierd is met h |
|||||||
|
7fl
|
|||||||
|
HET LIJDEN BH STERVEN VAN
|
|||||||
|
bruiloftskleed, hij wordt aan handen en voeten gebonden, om
hem te beletten wederom binnen te dringen, en zóó buiten geworpen, waar geween en geknars der tanden de wroeging zijns gewetens en de eeuwigdurende droefheid zijner schuldige ziel zal openbaren. En grootelijks schuldig was hij, die zonder bruiloftskleed was binnengekomen : elke Koning van het Oosten was gewoon aan allen, die hij aan zijne tafel noodigde, ook aan de armen, de benoodigde feestkleederen te schenken. Die ongelukkige had dan, hoe arm hij ook ware en hoe onverwachts uitgenoodigd, zich van het vereischte feestgewaad kunnen voor- zien. Hij had dus het geschenk en daarmede den gever versmaad. De toepassing van deze gelijkenis ligt voor de hand. Wij, Ka-
tholieken, zijn door Gods liefdevolle beschikking, toen wij ge- doopt werden, in zijne Kerk opgenomen. Bij onze intrede tot dat koninklijk bruiloftsmaal, waarbij ons de kostbaarste gaven te genieten werden aangeboden, is ook aan ons een feestge- waad namens den Koning des Hemels geschonken: wij ontvin- gen door het H. Doopsel het kleed der onschuld en der hei- ligmakende genade. Eens breekt het oogenblik voor elk onzer aan, dat de Heer des Hemels zijne gasten in oogenschouw komt nemen om te zien, of wij met dat feestkleed versierd zijn. Dat oogenblik is het uur van het bijzonder oordeel. Wie dat feest- gewaad niet draagt, wordt voor altijd van den bruiloftsmaaltijd des Lams buitengesloten en tot de eeuwige straf veroordeeld. Ons hoogste en ons voortdurend en eenigst streven zij dan dat feestgewaad rein en onbesmet tot aan den dag der vergelding te bewarsn, of het wederom te reinigen van alle smet- ten door tranen van een oprecht berouw, als wij het mochten bezoedeld hebben door de zonde. Want zwak zijn wij, en |
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 77
|
|||||
|
de volmaakte wet des Evangelies stelt ons hooge eischen.
Te eerder zullen wij daarom ons feestkleed bevlekken door kleine of groote smetten. Maar de oneindige Goedheid van den Koning stelt ons tot eene volkomene reiniging in stata: de grootste zoowel als de kleinste zonden kunnen door het H. Sacrament der Biecht, worden uitgewischt. Daarom gaf Jesus aan zijne Kerk, met de zending ook de macht om, tot aan de voleinding der tijden de zonden te vergeven. Geen onreine kan in het Rijk der Hemelen ingaan; maar wie buiten geworpen wordt, hij moet het wijten aan zich zelven, omdat hij met een vermetele overmoed even als de Joden, de mid delen ter zaligheid afwees en het Rijk Gods van zich afstootte. Het kan ons, die de Oversten der Joden reeds genoegzaam
kennen, niet bevreemden, dat de Opperpriesters en Pharisecn Jesus\' gelijkenissen hoorende, niet alleen verstonden, dat Hij van mat. XXI, 45 hen sprak maar nu ook nog te meer zochten Hem gevangen te nemen. Nogmaals waren zij gewaarschuwd tegen de misdaad, welke zij aan den Messias wilden plegen; maar op nieuw ook moesten zij, door in hun ongeloof te volharden, hunne eigene veroordeeling hooren uitspreken. |
|||||
|
Hoofdstuk VI.
|
|||||
|
De cijnspenning. De opstanding dex* dooden.
Plet groote gebod der wet, Wiens Zoon
is Jesus Ohi-istvis.
Wij zouden meenen, dat de Joden reeds genoeg door de
Wijsheid des Zaligmakers vernederd waren om geene nieuwe aanslagen te durven beproeven; zij zelven waren in de strik- ken, waarin zij Jesus dachten te vangen, verward geraakt; tegen hun wil en dank hadden zij aan Jesus, Wien zij in de oogen des volks zochten te verlagen, eene gelegenheid aan- geboden hen te beschamen en Zich zelven in zijne eerbied\\vek- kende grootheid te openbaren. Zij voelden zich getroffen en geen wonder, dat zij op wraak zonnen, maar tevens op eene wijze van wraakneming, welke hun alle kansen van welslagen meenden zij aanbood. En Jesus liet Zich dat alles wei- gevallen om hun afschuwelijken aard, ons ter leering en ter waarschuwing, te beter te doen kennen, ook om ons te doen inzien, tot welke verachtelijke laagheden de nijd verleiden kan, wanneer de mensch zich slaaf van die noodlottige drift heeft gemaakt; vooral om zijne toehoorders en ons met een heiligen |
|||||
|
HET LIJDES EN STERVEN VAN ONZEN NEER JEZUS CHRISTUS. (\'J
|
|||||
|
eerbied te vervullen voor de goddelijke Wijsheid, welke in
zijne woorden sprak, eindelijk om allen te wapenen tegen de drei- gende ergernis, welke hen allen bestoken zou, als zij denzelfden Jesus zoo diep mogelijk vernederd, versmaad en verguisd zou den zien. Buitendien moeten wij in Jesus\' antwoorden ten minste eene zijdelingsche openbaring erkennen en dankbaar huldigen van zijne goddelijke zending, en van zijn Messiasschap. Naarmate de dagen van Jesus\' sterfelijk leven opkortten, ver- kondigde Hij die groote waarheid al duidelijker, om ze straks, in den nacht vóór zijn dood en voor het hoogste gerechtshof van zijn volk, in de duidelijkste woorden, welke geen anderen zin toelieten, en op de volkomenste wijze te verklaren en die verklaring, weinige uren later, te bezegelen met het vergieten van zijn Bloed en met voor die waarheid te sterven aan hei Kruis. Een ieder, die Jesus\' antwoorden op de listige strikvra- gen zijner vijanden hoorde, moest minstens zich in allen ernst de vraag voorleggen: is Hij, die zóó spreken kan, niet de Christus, de Messias?" En wij allen, die ze nu met eerbiedige bewondering nalezen, moeten in de volle overtuiging van ons hart uitroepen: niemand heeft ooit zóó gesproken, als Hij spreekt; wie zóó spreekt, is Christus, de Zoon van den leven- den God, die de woorden heeft des eeuwigen levens." Eene aandachtige beschouwing van Jesus\' antwoorden zal ontwijfelbaar deze overtuiging in ons versterken; daarom ook moeten wij nu, Jesus\' levensdagen overwegende, onze oplettendheid er aan wijden. |
|||||
|
80 HET LMDEN EX STERVEN VAN
|
|||||
|
Nauwelijks had de Zaligmaker zijne drie gelijkenissen voor-
gesteld, of al spoedig daarop bestormden zijne vijanden Hem MAT.XXII.15. met deze vraag; Meester! wij weten dat Gij oprecht zijl en den weg Gods in waarheid leert, en dat Gij niemand ontziet, wijl Gij geen acht geeft op het aanzien der menschen. Niets dan de volle waarheid verkondigden die huichelaars met zulk eene lofprijzing des Zaligmakers, bij Wien geen aanzien van personen gold en in Wiens mond geen bedrog gevonden werd; maar in hunnen mond was zij eene laffe en tevens listige vleierij om van Jesus een antwoord uit te lokken op de vraag, welke zij gingen voorstellen: Zeg ons dan, wat dunkt U: is het geoorloofd den Keizer schatting te geven, of niet? Om al de sluwe list te vatten, welke in die schijnbaar eenvoudige vraag verscholen lag, moeten wij ons deze omstan- digheden uit de joodsche geschiedenis in \'t geheugen terugroe- pen. Sinds jaren waren de Joden aan de romeinsche heer- schappij onderworpen en, gelijk alle overwonnen volkeren, ver- plicht eene jaarlijksche schatting aan den romeinschen Keizer, die een heiden was, te betalen. Eenigen hielden dat voor onge- oorloofd, anderen daarentegen streden voor de wettigheid van die cijns-betaling. De eersten waren vooral de Pharise&n, welke in de oogen des volks golden als de door hun stand aangewezene of als de zich vrijwillig aanbiedene wachters van de geestelijke goederen des Jodendoms, van de reine leer, van de overleveringen, ook als de voorvechters van de joodsche waar- digheid en vrijheid; zij hadden dan ook de lagere klassen op hunne hand. Dezen nu hielden die cijns-betaling voor eene onwettige afpersing van het uitverkoren volk van God dat, van God alleen afhankelijk zijnde, aan geen aardsch, veel minder aan een heidensch vorst mocht onderdanig zijn en daarom ook |
|||||
|
U.VZEN HEER JESUS CHKIStUS. 81
|
|||||
|
aan niemand schatting mocht betalen ten bewijze, dat het
hem als opperheer erkende. Volgens hunne denkwijze was de tempel-schatting, de halve sikkel door manspersonen, die den ouderdom van twintig jaren bereikt hadden, te betalen tot onderhoud van den tempel, het huis van hunnen God en Ko- ning, de eenige wettige belasting der Joden. De anderen heetten Herodianen en maakten onder de Joden eene staatkundige partij uit, welke vijandig tegenover de Phariseen en het volk stond en het met Herodes hield, den Koning der Joden en door de gunst der Romeinen aangesteld; van daar ook hun naam. Zij waren de koningsgezinden van hun tijd; werden door het volk verafschuwd, maar stonden in blakende gunst bij het hof. Beide partijen betwistten niet alleen elkander den voorrang, ook zoo scherp mogelijk stonden zij tegenover elkander; maar hoe oneenig ook, nu het er op aankwam om den Zaligmaker in hunne strikken te vangen, reikten zij elkander voor eene wijle de broederhand. Van beide partijen nu verschenen eenige af- gevaardigden voor den Zaligmaker om Hem de bovenvermelde strikvraag voor te leggen. Evenwel waren de Phariseen niet zelven gekomen; bevreesd opnieuw een beschamend antwoord, gelijk vroeger, van den Zaligmaker te zullen ontvangen, zon- den zij liever eenigen van hunne leerlingen, die de kunst van veinzen reeds genoegzaam kenden. Al die afgevaardigden had- den het booze doel om Jesus te verstrikken; want welk ant- woord zoo meenden zij Hij ook geven zou, in elke veronderstelling zouden zij Hem kunnen aanklagen. Luidde het antwoord, het is geoorloofd," dan bij het volk, dat de romeinsche overheersching als een gruwel beschouwde; was het antwoord daarentegen : neen, het is ongeoorloofd," dan konden zij Hem bij den romeinschen Landvoogd, den G
|
|||||
|
82 HET LIJDEN E* STERVEN VAV
|
|||||
|
vertegenwoordiger des Keizers, van oproerig verzet tegen het
keizerlijk oppergezag beschuldigen. Op den toon van menschen. die niets anders dan de waarheid
zochten, hadden zij gesproken; maar Jesus, die hun boos opzet kende en hunne geheimste gedachten doorgrondde, gaf hun Mat.xxii, 18. ten antwoord: tuat beproeft gij Mij, gij huichelaars! Toont Mij de cijns-munt. En zij reikten Hem een denarie aan de overal in Palestina gangbare munt, waarop èn naam èn beeld des Kei\'ers uitgedrukt stonden en zoo de onderworpen- heid van de Joden aan de Romeinen werd aangeduid. Met den vinger op het muntstuk wijzende vroeg hun Jesus: wiens beeld is dit en het opschrift 1 Zij zeggen tot Hem: des Keizers. Daarop zegt Hij tot hen: geeft dan aan den Keizer, wat den Keizer toekomt, en aan God, wat God toekomt. De bovenmen* schelijke, de goddelijke Wijsheid van Jesus spreekt zich hier wederom in elk zijner woorden uit. De zin toch daarvan is deze: dewijl beeld en opschrift van deze bij u gangbare munt getuigen, dat gij onder de heerschappij der Romeinen staat, geeft dan aan den Keizer wat hem, als uwen gebieder, toe- komt en wat gij, zijne onderdanen, hem verschuldigd zijt: dit is geoorloofd en tegelijk plicht. Maar geeft ook aan God, wat aan God toekomt; het betalen van schatting aan den Keizer is in geenen deele onbestaanbaar met de plichten, welke gij jegens Gcd en zijnen tempel te vervullen hebt; betaalt de schat- ting aan den Keizer, betaalt ook de schatting aan den tempel" Door dit antwoord had Jesus beide partijen te gelijk ontwapend: de Herodianen konden Hem niet van eenig verzet tegen de wetten der Romeinen aanklagen ; de Phariseen konden Hem niet be« schuldigen, dat Hij de rechten van de romeinsche overheer- schers voorstond ten koste van Gods rechten. De listige onder» |
|||||
|
89
|
|||||||
|
ONZEN hum; JfcSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
vragers waren dan ook, dit hoorende, verwonderd; zulk een Mat.XXM,
antwoord hadden zij niet verwacht. Verlegen met zich zelven en zich schamende voor de omstanders verlieten zij den Zalig- makcr en gingen heen; zij gingen heen. maar evenals de duivel, na de bekoring in de woestijn, den Zaligmaker verliet om Hem namelijk weldra opnieuw lastig te vallen; want, niet verbeterd of bekeerd, maar hun spijt verkroppende, dropen zij nu af om na drie dagen Jesus\' woorden te verdraaien en dan een wapen daaruit tegen Hem te smeden voor den rechterstoel van Pila- tus. Doch loopen wij de geschiedenis niet vooruit; liever vestigen wij onze aandacht op de lessen, welke in Jesus\' won- derbaar wijs antwoord voor ons zijn opgesloten. Geeft aan God, wat Gode toekomt. Wij hebben niets van
ons-zelf; alles wat wij zijn en wat wij hebben: de ziel en hare vermogens, het lichaam en zijne krachten, het leven en de gezondheid, alle tijdelijke en geestelijke goederen, alle welda- den in de orde der natuur en der genade dat alles ont- vingen wij van God; geheel ons bestaan is een samenstel van de gunsten, welke Gods Goedheid ons schonk. Het behoort derhalve aan God en moet ten zijnen dienste aangewend worden; het is ons alleen ten gebruike geleend. Laten wij ons dan met geene valsche drogredenen misleiden: wij moeten zijn en leven en ons bewegen volgens Gods heili- gen wil, en alles tot zijne eer en glorie terugbrengen; op die wijze alleen geven wij aan God, wat aan God toekomt. Wat is ook rechtmatiger en billijker" vraagt de h. Augustinus dan voor den God-mensch te leven, zonder Wiens dood ik niet leven zou ? Wat is voordeeliger dan een God te dienen, die mij het eeuwig leven belooft? Wat is noodzakelijker dan een God te dienen, die mij met de eeuwige straffen dreigt?/\' |
|||||||
|
84
|
|||||||||
|
HET LIJDEN KV STEKTEN VAX
|
|||||||||
|
Twee redenen alzoo, welke ons bewegen moeten om met allen
ijver naar het bereiken van onze hooge bestemming te streven: de verheerlijking Gods en het eeuwig heil onzer onsterfelijke zielen. ROM.XIII.7, i. En aan den Keizer wat des Keizers is. De h. Paulus ver-
klaarde die woorden des Zaligmakers, toen hij aan de Romei- nen schreef: geeft aan allen, wat g-i/ schuldig zijl: schatting, wien gij schatting; tol, wien gij tol; ontzag, wiert gij ontzag; eerbied, wien gij eerbied (schuldig zijt.) Alle mensch zij aan de hoogere Machten onderdanig; want er is geene macht dan van God, en de bestaande Machten zijn van God verordend. Der- halve, wie zich tegen de Macht verzet, die verzet zich tegen Gods verordening; en die zich (daartegen) verzetten, brengen een straf- oordeel over zich zelvcn. Alleen in één geval is L ij d e l ij k verzet plicht: als deze of gene tijdelijke macht iets zou bevelen, wat door eene hoogere macht of wet verboden is, in die veron- Hand. V. 29. derstelling moeten wij met den h. Petrus zeggen : men fnoet eerder
aan God gehoorzamen dan aan de menschen. Daarom ook stierven de Martelaren liever den pijnlijksten dood dan te gehoorzamen aan het wreedaardig bevel hunner vervolgers om aan valsche afgoden den wierook der aanbidding te offeren : dit toch kon- den zij niet zonder den eenig waren God te verloochenen, zonder de wet van God, welke eindeloos ver boven elkemen- schelijke wet verheven is, te overtreden. |
|||||||||
|
Een tweede aanval had Jesus van geheel tegenovergestelde
zijde te verduren. Geheel verschillend van de Pharisefin wa- ren de Sadduceers. De eersten onderscheidden zich aanvankelijk |
|||||||||
|
85
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
van de overige Joden door een heiligen levenswandel en door
eene strenge opvatting van alle wettelijke voorschriften; doch naderhand waren het menschen, minstens voor het grootste gedeelte, die zich met een bloot uiterlijken Godsdienst verge- noegden en inwendig zeer bedorven waren. De Sadduceërs vormden ook eene godsdienstige secte, maar in volkomen te- genstelling met die der Phariseön; omtrent vele punten ver- keerden zij in de grofste dwalingen; zij waren de ongeloovigen onder de Joden, kenden geen hooger streven dan naar hetgene dezer aarde is, in één woord: zij waren bijna aan Heidenen gelijk. De schepping der wereld door God namen zij aan, maar niet zijn wereldbestuur; God had leerden zij voor eens en voor altijd zijn gebod gegeven, maar verder een ieder aan zijne eigene vrijheid overgelaten, zóó dat èn het goede èn het kwade alleen van de keuze des menschen afhing; God be- moeide Zich niet met den mensch : deze is meester en beschikt over zijn lot, en alle kwaad, dat hem overkomt, moet hij aan zich zelven wijten; God heeft daaraan niet het minste deel. Met heidensche wijsgeeren verwierpen zij verder de on- sterfelijkheid der ziel en het eeuwig leven; ook aan het bestaan der Engelen geloofden zij niet. De groote meerderheid des volks was hun dan ook afkeerig en beschouwde hen met mistrouwen. Deze bemerkingen maken ons de vraag duidelijk, welke ook zij op hunne beurt aan den Zaligmaker voorstelden. Wel wetende, dat Jesus de opstanding der dooden en een eeu- wig leven na den dood leerde, trachtten zij, die goddelijke waar- heden bespottende en te gelijk met een even boos opzet als de Phariseen bezield, Hem in verlegenheid te brengen. Meester! vroegen zij wanneer eene vrouw achtereenvolgens meer- dere mannen gehad heeft, van wien zal zij de echtgenoote |
|||||||
|
86
|
|||||||
|
HIT LIJDEN\' I.N STERVEN" VAX
|
|||||||
|
z\'jti na de opstnnding der doeden, welke Gij zegt, dit zal
plaats heb\' en?" Die afged vaalden kleefden zulke grof zinne- lijke denkbeelden aan, dat zij in hunne voorgewende moeie- lijkheid een ernstig bezwaar tegen de verrijzenis des vleesches zagen. Van de meening uitgaande, dat het eeuwig leven hiernamaals niets anders zijn kon dan eene voortzetting van dit aardsche en bijgevolg ook van het huwelijksleven, vroegen zij. aan wien der mannen de vrouw zou toebehooren na het einde der wereld; of wel meenden zij moest het recht van de overigen, ten voordeele van den éénen man, geschon- den worden, of wel eene volgens de natuur-wet ongeoorloofde betrekking ontstaan. Beklagenswaardige waanwijzen, die zich niet schaamden met geloofspunten, die aan anderen dierbaar waren, te spotten en aan hunnen evenmensch een kostbaren troost te ontnemen, dien zij zelven door hunne ongeloovigheid verloren hadden! Een enkel woord der goddelijke Wijsheid was genoeg om den geheelen grondslag van die gewaande wijsheid te vernietigen. En de Zaligmaker, al las Hij in hun hart de geheime bedoelingen, welke hun die vraag in den mond legden, wilde toch, vooral om alle toehoorders en ook ons voor den verderfelijken invloed hunner dwaling te vrijwa- ren, hen met een breedvoerig antwoord terecht wijzen. Hij deed het op tweeërlei wijze. Vooreerst bewees Hij hunne on- kunde met de Almacht van God en dan met den inhoud der Mat.XXII.29. H. Schriftuur. Gij dwaalt zeide Hij hun, niet kennende de kracht Gods. God immers kan. omdat Hij Almachtig is, en zal ook, omdat Hij het beloofd heeft, de gestorvenen ten leven opwekken. En dan zullen die verrezenen zijn als Gods Engelen in den Hemel, onsterfelijk; dan ook zullen zij niet kunnen uit- gehuwd worden, omdat er geen dood meer zijn zal, en derhalve |
|||||||
|
87
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
het huwelijk en de voortplanting des geslachts onnoodig is.
Mi ir ook gij dwult vervolgde d^ Zaligmaker de Schrif- len niet kennende. On hen diarvan te overtuigen, haalde Hij slechts ééne plaats aan uit de boeken van Mozes; en met op- zet koos H\'j zijne bewijsvoering uit Mozes\' wet, omdat deze ook door de Sadduceörs als goddelijk erkend werd, ofschoon andere schriftuur-plaatsen meer uitdrukkelijk de onsterfelijkheid der ziel leerden. Hebt gij vroeg Hij hun aangaande de verrijzenis der dooden niet gelezen, wat door God tot u gespro- ken is, als Hij zegt: Ik ben de God van Abraham en de God van Isaak en de God van Jaeob. Weinu aldus is de be- wijsvoering des Zaligmakers niet zóó had God kunnen ,.spreken, als die Oud-vaders na hun sterven geheel opgehou- den hadden te bestaan; maar nu Hij Zich nog hun God noemt, ofschoon zij reeds vóór eeuwen gestorven djn, moeten zij ook n& hun dood nog leven, want God is geen God van dooden maar van levenden; derhalve moet er nog een leven na dit aardsche leven zijn en ook eene verrijzenis des vleesches, want de ziel vereenigd met het lichaam maakt den mensch uit. De scharen, dit hoorende, stonden verbaasd verhaalt de Evangelist; zelfs eenigen van de Schriftgeleerden, die de Sad- duceers hadden hooren redetwisten, zeiden tot den Zaligmaker: Meester! Gij hebt goed gesproken. Zeker stemmen wij in met Luc. XX, 39. die lofspraak, want in elk woord, dat uit Jesus\' mond kwam, vinden wij de uitspraak van eene goddelijke Wijsheid. Tevens danken wij den Zaligmaker, dat Hij opnieuw ons in deze zóó troost- volle en bemoedigende overtuiging heeft versterkt: wij zullen dan niet als een redeloos dier in de aarde worden weggewor- pen, en ons uitzicht reikt verder dan het graf. Eens zullen wij ook, even als Christus, uit het graf opstaan en met Hem ten |
|||||||
|
ss
|
|||||||||
|
HET LIJDEN EN STERYES VAN
|
|||||||||
|
eeuwigen leven verrijzen. Niet alles eindigt dan met dit leven,
maar onze droefheid hier beneden gaat ginds over in blijdschap, ons lijden in verheerlijking, ons strijden in overwinning mits wij hier ons aan den lijdenden Zaligmaker hebben aange- sloten. Moed dan, Christenen ! houdt nog een weinig tijds vol: al wie met Jesus in zijne beproevingen heeft volhard, Hem niet ontrouw is geworden noch om de bespotting van ongeloo- vigen, noch om de huichelachtige inblazingen van dwaalleer- aars, noch om de hooge eischen zijner heilige zedenwet, noch om de diepe verborgenheden zijner goddelijke waarheden, noch uit laffe vrees voor de menschen, noch om de veelvuldige offers, welke Jesus\' leer en wet van hem vraagt, aan hem heeft de- zelfde Zaligmaker het deelgenootschap in zijn eeuwig Rijk van glorie beloofd. |
|||||||||
|
De Phariseën verheugden zich over de nederlaag, welke de
Sadduceers, hunne groote tegenstanders, geleden hadden. Even- wel moest die ook hen tot behoedzaamheid aansporen en te- rughouden om zelven nog eene poging te wagen, of zij den Zaligmaker door listig gesponnen vragen konden verstrikken. Waren zij zelven ook niet reeds dikwijls met beschaming af- gewezen of tot hunne eigene schande ontmaskerd? Maar de zegepraal des Zaligmakers en de loftuitingen, welke Hem ten deel vielen, waren een doorn in hunne nijdige oogen. Daarom dan nog eens hunne listen beproefd, al stelden zij zich aan \'t gevaar bloot van wederom geslagen te worden. De nijd en afgunst laten hun ongelukkig slachtoffer geene rust en stu- wen hem op den ingeslagen weg voort, al gaapt aan het einde |
|||||||||
|
8«
|
|||||||
|
ONZEN HEER JF.SI\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
daarvan ook een afgrond. Na eerst met elkander beraadslaagd
te hebben, zonden zij één hunner, die den hoogdravenden titel van leeraar der wet vosrde, naar den Zaligmaker, terwijl Hij in den tempel nog leerende was, af met den last om deze strikvraag te doen; Meester! welk is het\'grootste gebod der we/?Mat.XXH,36. Dat hunne bedoeling even boos was, als toen zij de vroeger vermelde vragen aan Jesus voorstelden, kan niet betwijfeld worden; moeilijker is het te zeggen, welke bedoeling zij met deze vraag hadden. Als hoogst waarschijnlijk mogen wij deze veronderstelling maken. De rabbijnen verdeelden de geboden, waaruit de geheele wet bestond, in twee klassen: in groote of streng verplichtende, en in kleine of minder streng verplichtende. Dewijl de b. Schrift zelve geen onderscheid maakte, twistten zij onder elkander, welke geboden tot de eerste, welke tot de laatste soort terug- gebracht moesten worden. Nu wilden zij door den Zaligmaker een algemeen beginsel hooren aangeven, dat als maatstaf ter beoordeeling kon dienen. Doch dit was, volgens hunne mee- ning, eene onmogelijkheid; zij zouden dan in een woordenstrijd met Hem gewikkeld worden en Hij zelf in strijd met eene der partijen geraken. Daarin lag de strik, welken zij den Zalig- maker spanden, verborgen. Doch ook deze list verijdelt de goddelijke Wijsheid. Jesus noemt twee groote, algemeene ge- boden op, waarin al de overige geboden vervat zijn. Gij zult antwoordde Hij hun den Heer uwen God liefhebben uit geheel uw hart en met geheel uive ziel en met geheel nw ver- stand. Dit is het grootste en eerste gebod. En het tweede is daar- aan gelijk: gij zult uwen naaste liefhebben als u zelven. Aan deze twee geboden hangt de ganschc Wel en de Pro/eten. Die twee geboden maakten den hoofdinhoud uit van alle geboden; alle andere geboden werden daartoe terug- |
|||||||
|
90
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVKN VAN
|
|||||||
|
gebracht; niets had de Wet, niets hadden de Profeten bevolen,
wat niet in die twee geboden lag opgesloten; elkeen alzoo, welke die twee geboden onderhoudt, volbrengt al zijne ver- plichtingen jegens God en jegens den evennaaste. Dit ant- woord maakte den diepsten indruk op den wetgeleerde; alle lust was hem ontvallen om nog verder op twistzieke wijze met Jesus te redekavelen. Zijn eerlijk gemoed hernam ook de bo- venhand en, getroffen door Jesus\' bovenmenschelijke Wijsheid, erktnt hij de waarheid van zijn antwoord en prijst Hem er om zeggende: voortreffelijk, Meester ! naar waarheid hebt gij gezegd, dat Hij één eenig God is, en dat er geen ander is buitev Hem : en Hem lief te hebben uit geheel het hart en uit geheel het verstand en uit geheel de ziel en uit geheel de kracht, en den naaste lief te hebben als zich zelven, is meer dan alle brand- en slachtoffers. Jesus, dit antwoord van dien ieeraar hoorende Makc. xn,32. en in zijn hart de oprechtheid ziende, zeide: gij zijt niet verre van het Rijk Gods, gij zijt op den goeden weg om Mij voor den Messias te erkennen en alzoo aan de genade van het Evangelie deelachtig te worden." Wij kunnen God niet genoeg dankbaar zijn, dat
Hij ons die twee groote geboden gegeven heeft. Wij allen zijn werklieden in den wijngaard van God; door goed daarin te we/ken, moeten wij vruchten verzamelen voor de eeuwigheid en, met het kleed der onschuld versierd, eens voor God verschijnen om in den Hemel te worden binnen ge- laten. Maar hoe ons dat geluk te verzekeren? Hoe werken en welke vruchten voortbrengen ? Twee onfeilbare middelen daartoe geeft de Zaligmaker ons aan; twee vuurbakens plaatst Hij vóór ons, opdat wij op onzen weg noch ter rechter- noch ter linker-zijde afdwalen: |
|||||||
|
91
|
|||||||
|
TAS 0S7.ES HKER JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Bemint God bovenal, uit geheel moe ziel. Wie niet bemint
blijft in den dood der zonde, maar daarentegen: wie zich door eene innige lietde met God vereenigt en in die liefde blijft, die blijft in God en God in hem, en hij ook zal, na eene stand- vastige volharding, God eenmaal voor eeuwig bezitten. Geen grooter eer kon God den mensch geven dan dit gebod, dat wij Hem moeten beminnen. Wie toch is God, en wie zijn wij, dat wij Hem mogen beminnen? En beminnen wij Hem, dan worden wij daarenboven nog beloond; en om onze liefde Zich te verzekeren, bedreigt Hij ons, als wij Hem niet beminnen, met de zwaarste straffen. Moeten wij, evenals de h. Augustinus, ons niet aanklagen, dit wij die oneindige Liefde te laat gekend en te weinig bemind hebben? Dit gebod is het eerste en het voornaamste, omdat het de eerste plaats in ons hart moet innemen en de vervulling daarvan boven alle andere belangen, zonder eenige uitzondering, moet gesteld worden; omdat het ons de grootste vruchten en de rijkste zegening verzekert; ook omdat geen voorwerp, onze liefde waardiger, kan gedacht worden dan God. Het tweede gebod, aan het eerste gelijk, is dat der naasten-
liefde: gelijk omdat het evenzeer door God als een gebod van liefde gegeven is; niemand ook kan zoo leert de h. Joannes God, dien hij niet ziet, beminnen, als hij den naaste, dien hij wel Joan. IV ziel, niet bemint. Onze ziel is door God en voor God geschapen, en zij vindt hare zaligheid alleen in de liefde tot God, met welke de liefde tot den naaste onalscheidbaar verbonden is. üe naasten-liefde is te gelijk liefde tot God; zij is eene en dezelfde liefde, welke zich eerst tot God verheft en van daar met die kracht, welke zij uit de goddelijke bron put, hare zui- verste wateren doet uitstroomen over alle menschen, welke |
|||||||
|
92 HET LIJDEN EN STEBTEN TAN
|
|||||||
|
evengoed als wij naar het beeld van God geschapen zijn en
ook voorbestemd om Hem te kennen en met Hem in eene eeuwige liefde-gemeenschap te leven. Ook daarom nog is dit tweede gebod aan het eerste gelijk, omdat het den gansenen tijd van ons aardsche leven en den geheelen duur van de gelukzalige eeuwigheid omvat. Slaan wij ter ver- duidelijking een blik op de Heiligen in den Hemel. Zij be- minnen nu God met eene nog zuiverder en volmaaktere liefde dan tijdens hunne omwandeling op aarde; zij beminnen ook elkander met eene vuriger liefde dan toen zij nog op aarde leefden, dewijl allen zich inniger met God vereenigd gevoelen; maar eveneens beminnen zij ons, die hier nog den Hemel moe- ten verdienen, nog hartelijker dan te voren, daar zij nu God beter kennen, het geluk der zaligheid hooger waardeeren en onze gevaren met grootere bezorgdheid gadeslaan. Hunne grootere liefde tot God en tot elkander is de maatstaf van hunne liefde tot ons en derhalve een voorbeeld en eene op- wekking tot ware naasten-liefde; maar even duurzaam als hunne wederzijdsche liefde is, even duurzaam moet onze liefde tot den naaste zijn. |
|||||||
|
Telken male had Jesus door zijne goddelijke Wijsheid de
sluwe listigheid zijner vijanden verijdeld en hunne geveinsde leergierigheid beschaamd. Niemand durfde dan ook merkt Makc. XII.34, de Evangelist aan Hem meer ondervragen, noch van de partij der Sadducefirs, noch van die der Phariseen. Maar durf- den zij niet meer, de Zaligmaker wilde nu op zijne beurt eene vraag van het allergrootst gewicht hun voorleggen, deels om hen |
|||||||
|
«3
|
|||||||
|
0M2EX HEEE JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
te doen begrijpen, dat zij Hem geene vraag doen moesten dan
alleen uit prijzenswaardige begeerte naar onderricht in \'t geen hunne zaligheid betrof, deels om hen nog te genezen van hunne valsche begrippen omtrent de roeping en de werkzaamheid van den Messias, deels om hun op gevoelige wijze hunne on- wetendheid in Godsdienst-zaken onder het oog te brengen, vooral om aan hen en aan het verzamelde volk een hoog denkbeeld van zijne waaidigheid in te prenten. Wel verwachtten zij een Messias; ook hoopten zij op den Messiis, maar hunne aardsch- gezindheid verblindde hen in die mate, dat zij zich den Messias niet anders voorstelden dan als een wereldsch vorst, die in aard- sche grootheid en luister verschijnen zou, om met geweld van wapenen het vroeger zoo machtig rijk van Israël in eere te her- stellen, den troon van Salomon wederom op te richten en daar- door het joodsche volk van de romeinsche overheersching te bevrijden. Deze ijdele waan deed hen met verachting nederzien op Jesus van Nazareth, die in armoede was geboren, in armoede leefde en geen ander gevolg had dan twaalf arme visschers, die Hij zijne Apostelen noemde, en eenige vrome vrou- wen. Op de goddelijke leer, welke Jesus verkondigde en op de wonderen, welke Hij ten bewijze zijner Goddelijke waardig- heid en zending wrochtte, wilden zij, vrijwillig blind zijnde, geen acht slaan. Voor meer dan een afstammeling van David naar het vleesch gold hun de Messias niet: dat Hij echter meer was dan de spruit uit hun vorig koninklijk huis; dat de Profeten in duidelijke bewoordingen van zijn goddelijke afkomst gesproken hadden dit wilden zij niet begrijpen. De Zalig- maker vroeg hun dan : wat dunkt u aangaande den Christus (den Messias)? wiens Zoon is Hij? Van wien is Hij voortge- Mat.XXII^s komen; is Hij van bloot menschelijke, of tevens van godde- |
|||||||
|
94
|
|||||||
|
HET I.I.IHKN KM STEEVEN VAN
|
|||||||
|
lijke natuur?" De Phnrisee\'n, geen hooger denkbeeld koes-
terende van den hun beloofden Messias dan wij zoo even aanstipten, gaven overmoedig ten antwoord: Davids Zoon. De- wijl dit antwoord niets meer dan de halve waarheid bevatte en de goddelijke natuur des Zaligmakers loochende, wierp Jesus hun eene moeielijkheid op, ontleend aan een der psalmen, welke dezelfde David onder ingeving van den H. Geest ge- schreven had. Met verheffing van stem, om door alle om- standers verstaan te worden, riep Hij uit: Hoe noemt dan David door den Geest Hem Heer, als Hij zegt: de Heer heeft ge- zegd tot mijnen /[eer: zit aan mijne rechterhand, tot dat ik uwe vijanden zette tot een rustbank uwer voeten ? Indien David Hem dan Heer noemt, hoe is hij diens Zoon ? Die vraag was klem- mend, en het eenig goede antwoord, dat er op gegeven kon worden, hield eene getuigenis in voor Jesus\' Godheid. De in- houd der vraag toch was deze: hoe kan David den Messias zijnen Heer noemen, als deze niets meer is dan zijn zoon, dan zijn afstammeling naar het vleesch? Geen stamvader is gewoon zijn zoon Heer te noemen; moet dan het woord door David, op ingeving des Heiligen Geestes geschreven, niet beteekenen, dat de Christus meer is dan de natuurlijke zoon, dat Hij als Heer boven David hoog verheven, dat Hij God is ?" Niemand kon zegt de h. Mattheüs Hem een woord ant- woorden; al die geleerden, zoo vaardig in het uitvinden van strikvragen, moesten op die vraag des Zaligmakers het ant- woord schuldig blijven. Echter, al hadden zij een antwoord kunnen vinden, zij, die schijnheilige ongeloovigen, zouden het nimmer naar waarheid gegeven hebben. Te dikwijls hadden zij Jesus, als Hij God zijnen Vader noemde, van godslastering beschuldigd, om nu toe te geven, dat David, die |
|||||||
|
93
|
|||||||
|
OSZEM BFFR JFSIS CHRHTUS.
|
|||||||
|
in zijne koninklijke waardigheid geenen Heer dan God alleen
boven zich kon erkennen, en den Messias zijnen Heer noemde, Hem als God gehuldigd had. Ja, hadden zij de H. Schrift g(!- raadpleegd en naar Jesus\' leer geluisterd, zij zouden even goed als wij en met dezelfde juistheid geantwoord hebben : Wij er- kennen en belijden in den Messias twee naturen: de mensche- lijke en de Goddelijke; Hij is de eeuwige Zoon des Vaders, de tweede Persoon der H, Drievuldigheid, die in den tijd de menschelijke natuur aangenomen heeft en in alles, behalve de zonde, aan ons is gelijk geworden; Hij is dus God en mensch te zamen; naar de menschelijke natuur is Hij Zoon, naar de goddelijke is Hij Heer van David." |
|||||||
|
Hoofdstuk TIL
|
|||||
|
Jesus\' laatste tempelbezoek.
Den volgender. morgen, Woensdag in de goede week, ontmoe-
ten wij Jesus, maar nu voor de laatste maal in zijn sterfelijk leven, wederom met zijne leerlingen in den tempel. Hij zette Zich neder in het vrouwen-voorhof, waar ook de Offerkist stond. Velen nader- den om daar hunne vrijwillige giften te offeren tot onderhoud van den tempel en van het altaar. Rijken en aanzienlijken brachten hunne gaven met milddadigheid; ook eene arme en behoeftige MAKc.Xi1.4ra weduwe kwam nader en wierp er twee penningen in, hetwelk is
één vier/ing, volgens onze berekening zeker niet meer dan: een paar centen. Zeker zal die arme vrouw hare gift aan den Zaligmaker niet Joan.XXI,17. getoond, evenmin Hem daarvan gesproken hebben ; maar Jesus,
die alles wist, die ook harten doorschouwt, kende haren be- hoeftigen toestand, zag de hoeveelheid van hare gave en tevens de vrome gevoelens van haar offervaardig hart, waarvan ook die kleine gift een sprekend bewijs aflegde. Hij kon het niet van Marc. XII,43. Zich verkrijgen om haar niet te prijzen ; Hij riep zijne leerlingen
bijeen en sprak tot hen: voorwaar zeg Jku: deze arme weduwe heeft meer ingeworpen dan allen, die in de offerkist geworpen hebben. Want allen wierpen er in van hunnen overvloed en, na |
|||||
|
Hït I.UDEN KN STERVEN VAX 0*tlN HEEB JEZUS CHBISTUS. Ï7
|
|||||
|
hunne gift, bleef hun nog geld genoeg over; maar deze wierp
van haar gebrek alles, wat zij had, er in, heel haar levensonder- houd, «zij gaf al het geld, dat zij, bezat en noodig had om «voor dien dag in haar levensonderhoud te voorzien." Daarom gaf zij meer dan al de overigen, niet naar de waarde van het geld, maar in evenredigheid van haar vermogen tot dat van de andere gevers. Leerrijk en tevens troostvol voorbeeld voor ons allen, het
zij wij met tijdelijke goederen gezegend zijn of niet. »//ebt Tob. IV, tgij veel zeide de oude Tobias tot zijn zoon geef dan weel; maar hebt gij weinig, tracht ook van dat "weinige met «bereidvaardighcid mede te deelen. En niemand schame zich voor God, al kan hij slechts weinig geven of ter leniging van den nood der armen of tot opluistering der plechtigheden van onzen heiligen Godsdienst: niet het bedrag der gave bepaalt hare waarde, maar de goede meening, waarmede zij geschonken wordt. Hij geeft het meeste, die van het zijne het minste behoudt. Juist de kleine giften der mingegoeden zijn van grootere be- teekenis dan de gaven der rijken. Waar er spraak is van liefdewerken, vormen de bijdragen der minder bedeelden meestal het hoofdbestanddeel: de macht der kleinigheden is onder stoffe- lijk even als onder maatschappelijk opzicht beslissend; maar van nog grootere beteekenis is de zedelijke waarde. Niets is treffen- der en voor God verdienstvoller dan eene liefdegift door hen gestort, die zelven nauwelijks in hunne behoeften kunnen voor- zien en toch hunnen penning offeren. Intusschen had eene talrijke schare zich rondom den Zalig-
maker verzameld om naar zijne leering te luisteren. Toen be- gon Hij eene allerstrengste strafrede te houden tegen de Schrift- 7
|
|||||
|
het Lijden kn stekten tan
|
|||||||
|
98
|
|||||||
|
Mat. XXIII,i. geleerden en de Phariseën, die zware en ondragelijke lasten
samen bonden, door voorschrift aan voorschrift te voegen, en ze op de schouderen der mensehen legden, maar zelven die met hunnen vinger niet verroerden; die, al wat zij aan vrome werken verrichtten, deden om van de mensehen gezien te worden; die hunne gedenk-cedels, strepen van perkament, waarop spreuken uit de wet van Mozes geschreven stonden, breed maakten en hunne boordsels, de aan het einde van het opperkleed gedragene kwasten, vergrootten om het oog der anderen tot zich te trekken en een grooteren Godsdienst-ijver te huichelen, die gaarne de eerste plaatsen op de gastmalen en in de Synagoge het voorge- stoelte en op de marktplaatsen de begroetingen hadden, en dat zij door de menseken Rabbi, meester, genoemd werden om door dien eervollen naam in hun hoogmoed gestreeld te worden. Deze berispingen besloot de Zaligmaker met eene verma-
ning tot de Apostelen en derhalve ook tot ons, die in alles Jesus\' bereidvaardige leerlingen zijn moeten. Wilt niet zeide Hij hun dat men u Rabbi noeme; wilt niet uit dwaze eer- zucht naar hoogen stand of weidsche titels haken, om in hoog- moed boven uwe medemenschen u te verheffen en ter voldoe* ning van uwe heerschzucht over anderen te kunnen gebieden; want één is uw Meester, God is wezenlijk en in den eigenlijken zin, van grooten niet minder dan van geringen, de Meester, de leidsmnn of voorganger en tegenover Hem zijt gij allen broeders. Wilt ook niemand op aarde uwen vader noemen of vader was bij de Joden een gewone benaming voor leermeester hem met den titel van leeraar begroeten, want één is uw Vader, die in den Hemel is, en die in den vollen zin van het woord de éénige Leerarr, de bron van alle kennis is. De dwaasheid van ongeloovige maar tegelijk phariseesche
|
|||||||
|
yy
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESl\'S CHKISTUS.
|
|||||||
|
vitters kan alleen in boven aangehaalde woorden des Zalig-
makers eene algemeene veroordeeling zien van het aannemen en van het toekennen van eeretitels of van onderscheidings- namen. Zou dan vragen wij hun de h. Paulus zóó weinig ingewijd geweest zijn in den geest van Jesus\' leer, dat hij ten onrechte zich Vader der geloovigen en Leermeester der Heidenen noemde? Neen, niets meer verbiedt hier de Zaligmaker dan het hoogmoedig streven en het eerzuchtig verlangen naar titels of benamingen. Het dragen daarvan kan even goed gepaard gaan met diepe nederigheid, als het uitoefenen van gezag over anderen nog geenszins een hoogmoedigen mensch verraadt. Zond ook de Zaligmaker zelf niet zijne leerlingen de wereld in als leermeesters der volkeren, als zijne plaatsbekleeders, als gezag- hebbenden, naar wie allen luisteren moesten? Maar, opdat zij met de juiste mate in die verhevene gezagsuitoefening zouden te werk gaan, opdat hunne hooge waardigheid hen niet tot trotschheid zou vervoeren, voegde Hij vermanend er bij: Wie de grootste is van u, moet uw dienaar zijn. En die zich zelven verheft, zal verneaerd, en die zich zelven vernedert, zal verheven worden. Een ieder alzoo, die door stand of waardig- heid boven anderen uitmunt, mag die voorrechten niet misbrui- ken om zich boven zijn evennaaste op trotsche wijze te verheffen of om hem zijne meerderheid pijnlijk te doen gevoelen; veeleer moet hij trachten in zijn werkkring door minzaamheid en oot moedigheid te schitteren en zóó de dienaar van allen te worden. Wij zouden de besprokene berisping des Zaligmakers eene
inleiding kunnen noemen tot de eigenlijke strafrede, waarin Hij meer rechtstreeks tot de afgedwaalde Oversten van het joodsche volk Zich richtte. Tegenover de acht-Zaligsprekingen in de |
|||||||
|
-
|
|||||
|
1U0 HET UJIIKX ÏN STEHTEX YAM
berg-rede, waarin Hij de eischen der christelijke volmaaktheid
uiteenzette, doet hier Jesus zijn achtvoudig wee hooren over de verkrachting van de eerste voorwaarden voor een deugdzamen levenswandel, telkenmale de reden er bijvoegende, waarom Hij dat vonnis der veroordeeling over hen uitspreekt, maar tegelijk ook over ons, als dezelfde zonden in ons hart ge- vonden worden. Immers wilde de Zaligmaker met die straf- prediking niet alleen de Phariseën en Schriftgeleerden om hunne grove misdaden bestraffen, ook niet slechts zijne toehoorders voor het verleidend voorbeeld van die geslepene booswichten waarschuwen. Zijn blik reikte veel verder en tot aan het einde der eeuwen; waar en wanneer ook zijn Evangelie zou verkon- digd worden, moest die tempel-rede een weerklank vinden in de gemoederen van al zijne geloovigen. Afschuw dan voor de goddelooze schijnheiligheid van die joodsche Oversten, maar ook bange vrees voor eigene zwakheid moeten ons vervullen bij het overwegen van die laatste redevoering des Zaligmakers in den tempel. En zeker mag wel een ieder van ons in zich zelven treden om te onderzoeken, of hij niet eenige gelijkenis heeft met het beeld, dat zijn goddelijke Leermeester hem ter leering en ter waarschuwing voorhoudt, zich afvragen of ook niet menige verbetering in zijn gedrag omtrent de door Jesus behandelde onderwerpen is aan te brengen. Zóó ook wordt elk gedeelte van Jesus\' rede een leerrijk punt ter overweging. Hij sprak dan tot hen \\ Mat. XXIII, Wet u, gij huichelaarsl omdat gij het Rijk der Hemelen, ,333\'het geestelijk Rijk door den Messias te stichten, de Kerk van Christus, sluit voor de menschen, door uw slecht voorbeeld en door uwe lasteringen tegen Mij; want gij zelven gaat er nietin, omdat gij bedorven van hart en ongeloovig van geest zijt; en hen, die willen ingaan, laat gij met ingaan; terwijl gij zelven |
|||||
|
101
|
|||||||
|
OVZEX Hf.ER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
de u aangebodene genade afstoot, belet gij anderen ze aan te
nemen en zijt oorzaak, door uwe valsche uitlegging van de H. Schriftuur, dat ook anderen Mij, den Messias, verwerpen." Wee u, schijnheiligen I want gij eet de huizen der weduwen
op, lange gebeden biddende; daarom zult gij een zwaarder oor- deel ontvangen. Z\\] baden lang en veel en maakten een niets- waardig vertoon van buitengewone godsvrucht en heiligheid. Hunne geheime bedoeling daarbij was om op argelooze weduwen invloed uit te oefenen en haar dan te bewegen tot afstand van hare bezittingen. Op schandelijke wijze misbruikten zij alzoo den Godsdienst tot hebzuchtige doeleinden. Wel zwaar en ver- schrikkelijk moet het oordeel over hen zijn, welke aan die twee misdaden schuldig bevonden worden. Op tweevoudige wijze wordt over hen het vonnis geveld : èn om hunne verborgene boosheid èn om hunne openlijke veinzerij. Om het eene worden zij veroordeeld, omdat zij boos zijn; om het andere, omdat zij voor het uiterlijke vertoonen wat zij inderdaad niet zijn." Eene geveinsde deugd" waarschuwt de h. Augustinusis geene deugd, maar eene dubbele ondeugd en daarom grootere straf waardig." Wee u, gij huichelaars! omdat gij land en zee doorkruist,
om eenen Joden-genoot te maken ; en als hij het geworden is, maakt gij hem tot een kind der hel, tweemaal meer dan gij (zelven het zijt). Wel niemand zal durven denken, dat Jesus hier de bekeering der ongeloovigen tot den waren Godsdienst veroordeelt. Die gedachte is al te onzinnig, zij ware daarenboven eene godslasterlijke leugen tegen Hem, die zelf uit den Hemel was neergedaald om alle verdwaalde schapen op te zoeken en naar den waren schaapstal te brengen. Maar niet met die heilige bedoeling oefenden de joodsche Oversten de proselieten-makerij |
|||||||
|
102 W5T UJDKN KN STKHVJ.N VAX
|
|||||
|
uit. Geen ware godsdienstijver, geen warme liefde voor het
zieleheil was hun drijfveer; misplaatste eerzucht om zich op een groot getal bekeeringen te kunnen beroemen, misschien ook hebzucht om van de bekeerden rijke offers te ontvangen daarom gaven zij zich veel moeite om een Heiden tot Jood te maken. Geen wonder dan ook, dat zulke leermeesters slechte leerlingen vormden, dat zij door hun slecht voorbeeld hen nog boozer maakten dan deze misleiden waren, vóórdat zij den joodschen Godsdienst hadden aangenomen. Wee u, gij blinde leidsmannen! die zegt: wie gezworen mocht
hebben bij den tempel, bij het allaar, dat is niets; maar wie gezworen mocht hebben bij het goud des tempels..... bij de gift,
welke op het altaar is, die is schuldig (verplicht zijn eed te
houden). Wij hebben hier een voorbeeld, hoe de joodsche leeraars der wet, door listig uitgevondene verdraaiing en onzedelijke toevoegselen, de wet zelve krachteloos maakten en aan allen de gelegenheid aanboden om de goddelijke voor- schriften der wet te overtreden. Zwoer iemand b. v. bij den tempel alleen, dan zou de eed niet geldig zijn; zwoer hij echter bij den tempel en bij het goud van den tempel te zamën dan had hij werkelijk een eed gezworen en was verplicht dien te houden. Op die wijze konden vreemdelingen en eenvoudige lieden, die van een dergelijk en belachelijk onderscheid niets wisten, in hunne godsdienstige overtuiging geschokt, ook gemakkelijk en dikwijls tot hunne groote schade, misleid worden. Dubbel verdiend was dan ook het strenge vonnis, dat de Zaligmaker over die verfoeilijke wet-verklaring uitsprak, over die aanran- ding van de eer van God. Gij blinden! wat toch is meerder de gift of het altaar, dat de gift heiligt, het goud of de tempel, die het goud heiligt. Derhalve, wie bij het altaar zweert, die |
|||||
|
103
|
|||||||
|
ONZEN HEER JF.SUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
zweert bij dit en bij alles, wal daarop is, en wie zweert bij den
tempel, zweert bij dien en bij Hem, die daarin woont. Wee u, gij huichelaars ! die muntekruid en annijs en komijn
vertient, en u nauwgezet toont in het onderhouden van kleinig- heden, en verzuimd hebt de gewichtiger plichten der wet, het oordeel en de barmhartigheid en de trouw: dit behoorde men te doen eti dat niet na te laten. Gij, blinde leidslieden.\' die de mug uitzijgt en den hemel doorzwclgt. Waarlijk, de Zaligmaker, die vroeger leerde, dat wij het kleine niet mogen verachten, op- dat wij van het kleine verzuim niet in het grootere zouden vervallen, keurt ook hier de stipte vervulling van geringere voorschriften der wet geenszins af; maar Hij kan het niet dul- den, als de eene of andere volgens phariseesche huichelarij met uitwendige, voor allen zichtbare handelingen alleen zich bezig houdt en verwaarloost wat veel gewichtiger in het oog van God is, maar door de menschen minder kan opgemerkt wor- den en daarom ook minder geprezen wordt. Het eene doen roept Hij ons allen toe maar dan ook het andere niet verwaarloozen; niets baat het den Christen, al ware hij in het allerkleinste ook nauwstgezet, vooral als hij het doet om lof te verwerven bij de menschen, wanneer in zijn hart on- rechtvaardigheid, liefdeloosheid tegenover God heerschen. .,Wce u, gij huichelaars! omdat gij het buitenste reinigt van
beker en schotel, maar van binnen zijl gij vol van roof en on- reinheid Wee u, gij huichelaars! omdat gij gelijk zijl aan gepleisterde gr af steden, die van buiten wel schoon schijnen aan de menschen, maar van binnen vol zijn van doods beenderen en allerlei onreinheid. Zóó schijnt ook gij den menschen wel van buiten rechtvaardig, maar van binnen zijt gij vol huiche- larij en ongerechlig/ieid. Twee beelden zouden wij kunnen |
|||||||
|
104
|
|||||||
|
HET LIJDEN EX STEEVEN VAN
|
|||||||
|
zeggen om eenen en denzelfden zielstoestand van die on-
gelukkige afgedwaalden onder een verschillend gezichtspunt te schetsen. Onuitputtelijk is Jesus in gelijkenissen om die bloot uitwendige, schijnbare gerechtigheid te bestraffen, waaraan de inwendige gerechtigheid der ziel niet beantwoordt, en welke derhalve niets meer is dan gehuichelde schijnheilig- heid. Reinigt" wil de Zaligmaker zeggen schotel en beker, versiert vrij uwe grafsteden beelden voor het uit- wendige van den mensch het is prijzenswaardig en kan aan anderen ten voorbeeld verstrekken; maar vergeet daarbij nimmer om ook uw binnenste, uwe ziel, van alle onreinheid der zonde te zuiveren en ze te versieren met echte deugd, \'.onder welke elke uitwendige reinheid waardeloos is voor God, die in het verborgen ziet en voor Wiens alziend oog ook de geheimen des hartens bloot en open liggen." De zuiverheid der Evangelische leer vordert inwendige heili- ging des Christen, en niets is daarmede meer in strijd dan het leven van diegenen, wier éénigst streven is om door de menschen gezien en geprezen te worden. Helaas\' wat blijft hun overig voor de eeuwigheid, die hun loon reeds op de wereld gezocht en misschien ook ontvangen hebben? Zij hebben gezaaid voor den tijd, en zullen niet maaien in de eeuwigheid. Neen, duizend- maal neen, zij brengen geene vruchten voor de eeuwigheid voort; zij gaan over hun levenspad, maar vergaderen geene schooven van uitgelezene tarwe om ze den Rechter, die in het oordeel veel zal eischen, te kunnen aanbieden. Met ledige handen zullen zij daar ginds verschijnen, waar slechts verdiensten, om wille en met de hulp van God verworven, aanspraak op belooning kunnen maken. Wee te, gij huichelaars! die de graf steden der Profeten op- houwt en de gedenkteekenen der rechtvaardigen versiert en zegt: |
|||||||
|
105
|
|||||||
|
OtfZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
indien wij in de dagen onzer vaderen geweest waren, wij had-
den met hen geen deel genomen aan den moord der Profeten. Gij getuigt derhalve tegen u ze/ven, dat gij kinderen zijt van hen, die de Profeten vermoord hebben. Ook hier keurt Jesus geenszins dat opbouwen van grafsteden ter eere van rechtvaardigen af; maar Hij weet, dat dezelfde Phariseön, die aldus uitwendig een grooten eerbied voor Profeten en rechtvaardigen huichelen, reeds in hun hart besloten hebben om Hem, die bij uitnemend- heid is de oneindig Rechtvaardige, Wiens komst en werkzaanv heid de Profeten met ontzettende duidelijkheid voorspelden, te dooden. Zij zouden dan de maat vol maken hunner vaderen, die sommige Profeten geslagen, anderen op allerlei wijze gemar teld, zelfs gedood hadden. Hunne gehuichelde eerbied voor Gods afgezanten was daarom een gruwel; zij toonden zich de echte kinderen van hunne ontaarde voorouders door hetgeen zij na twee dagen tegen den Messias en later nog tegen zijne verkondigers van het Evangelie, welke Hij hun op nieuw wilde zenden, zouden ondernemen. Daarom noemt de Zaligmaker hen slangen, adderen-gebroed, dat moeielijk het oordeel der hel, het vonnis dat hen ter helle doemt, zal ontvluchten. Jesus spreekt dan ook niet meer in gelijkenissen, zelfs vermaant Hij hen niet meer; al drie jaren lang heeft Hij barmhartigheid met hen geoefend en alle middelen ter hunner bekeering aangewend, en telkenmale zag Hij zijne beste pogingen verijdeld door hun halstarrig ongeloof. Er blijft Hem nu niets meer over dan het naderend strafgerecht hun aan te kondigen: al het recht- vaardig bloed, dat op aarde vergoten is, van het bloed van Abel, den rechtvaardige, tot het bloed van Zacharias, dien gij vermoord hebt tusschen den tempel en het altaar, zal over u komen. Voorwaat zeg fk u: dat alles zal komen over dit gc- |
|||||||
|
106
|
|||||||
|
FfKT LIJDEN EN «TERVEN »AN
|
|||||||
|
slacht. Jerusalem, Jerusalem, gij die de Profeten doodt en hen
steenigt, die tot u gezonden zijn ! Hoe menigmaal heb Ik uwe kinderen willen vergaderen, gelijk eene hen hare kiekens vergadert onder hare vleugelen, en gij hebt niet gewild. Zie, daarom en tot straf van uw boosaardig verzet, zal uw huis, dat is: uwe stad Jerusalem, u woest overgelaten worden. »Ik heb zoo me- nigmaal wil Jesus zeggen sdoor mijne woorden en door «mijne wonderwerken, die de waarheid m\'jner woorden beves- »tigden, getracht u te overtuigen, dat Ik de beloofde Messias «ben, en om u zoo tot Mij te vergaderen en u voor den on- »dergang te beveiligen. Maar hardnekkig hebt gij geweigerd »naar Mij te luisteren. Uwe straf zal dan ook niet uitblijven.» En de geschiedenis bewijst met hare bloedige bladzijden, dat Jesus\' voorspelling in vervulling is.gegaan. Hadden de Joden hunne aardsche gezindheid afgelegd en derhalve aan geenen Messias gedacht, die als wereldsch koning zou optreden en de romeinsche heerschappij vernietigen, zij zouden niet tegen de Romeinen opgestaan zijn en alzoo ook geene aanleiding gegeven hebben tot dien verdelgingsoorlog, waarin Jerusalem verwoest werd en de joodsche natie ten gronde ging. Hadden zij Jesus als den beloofden Messias erkend en Hem gehoorzaamd, zij zouden ook het eeuwig wee ontvlucht hebben, waarmede de Zaligmaker hen bedreigde en waarvan hunne tijdelijke straffen slechts eene flauwe afschaduwing waren. I\'s. CXVII, i. Looft den Heer, want Hij is goed; want zijne Goeder-
tierenheid is eeuwig van duur. Nimmer zullen wij de waarheid dezer woorden beter beseffen, nimmer ons meer opgewekt ge- voelen om aan die uitnoodiging van den koninklijken zanger gehoor te geven dan bij de overweging van wat Jesus deed en |
|||||||
|
107
|
|||||||
|
O.VJÏF.N HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
zijn wilde voor zijn volk, ofschoon het Hem verwerpen zou.
Wij kennen het werken en het leven van dien Goedertierene,
die allereerst kwam tot de verlorene schapen van Israël. Straks
zullen wij Hem, onder de marteling van de kruisiging nog
hooren bidden om vergiffenis voor zijne beulen en vijanden,
dan Hem zien sterven ter verlossing van alle menschen. Ook
voor het volk van Israël zal dat gebed niet te vergeefs gestort,
dat goddelijk Bloed niet te vergeefs vergoten zijn. Niet het
geheele volk der Joden zal verworpen worden. Nu dwaalt het
rond over de aarde, verstrooid en veracht en met het schand-
merk van een Godsmoord op het voorhoofd ingebrand; maar
eens, want God is rijk in Barmhartigheid, na vele eeuwen
van boete, als de volheid der tijden aangebroken en de
meerderheid der Heidenen in de Kerk van Christus ingegaan
is, zal geheel Israël, als volk genomen, zich van zijn ongeloof Rom. XI, 25.
bekeeren tot het geloof in den Heer Jesus Christus. Hem blijde
toeroepen : gezegend Hij, die komt in den Naam des Heeren,
en zóó zalig worden. Die voorspelling van God, die blijde hoop
doet Paulus, die zelf een bekeerde Israëliet was, in de vervoering
zijner heilige vreugde dankbaar uitroepen: O diepte des rijk-
doms, der Wijslieia en der Wetenschap Gods! Hoe ondoorgron-
delijk zijn zijne oordeelen, en onnaspeurlijk zijne wegen ? Dit
is ook de blijde verwachting, welke ons bezielen moet, als wij
een blik slaan op het nu zoo ongelukkig volk van Israël, maar
welke ons, Christenen, ook tot een vurig gebed moet aanspo-
ren om den tijd hunner bekeering te bespoedigen Bidt ook
de Kerk niet, op goeden Vrijdag, dat God de schubben van
hunne Dogen doe vallen, opdat zij den Heer Jesus Christus
mogen erkennen, Wien Hij gezonden heeft? -*
|
|||||||
|
108 HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||
|
Wij hebben de laatste rede des Zaligmakers aangehoord, welke
Hij, de Leeraar des volks bij uitnemendheid, in het openbaar uitsprak. Acht maal achtereen sprak Hij over zijne onver- zoenlijke vijanden zijn verschrikkelijk «wee» uit. Op den toon van diepen weemoed over hunne verblindheid, met eene heilige, rechtmatige verontwaardiging over hun hardnekkig ongeloof, bedreigt Hij hen met de verschrikkelijkste straffen. Jesus smeekt hen niet langer om zich te bekeeren, Hij vermaant hen niet meer; voor dien zachten invloed der Liefde zijn zij ongevoelig geworden; misschien konden nog bedreigingen, voor- spelling van groote en algemeene rampen, zoo niet dadelijk, allicht later, als hunne driften uitgewoed hadden, eenigen indruk op hun verhard gemoed maken. Gelijk Mozes als Wetgever optrad onder de toenmalige Israëlieten en evenals hij weinige dagen vóór zijn sterven hen toesprak; evenzoo deed Jesus, de Wetgever van het Nieuwe Verbond. Smeekend en biddend vermaande Mozes in den beginne zijn volk om aan de Wet van God getrouw te zijn en beloofde hun, in naam van Jehova, de rijkste zegeningen als belooning voor hunne getrouwheid in het onderhouden van Gods geboden; doch bij zijn uitgang, toen hij den weerbarstigen aard van het hem onderhoorige volk bij zoo vele gelegenheden had leeren kennen, hield hij aan de Israëlieten den zegen voor, als zij wilden gehoorzamen, maar ook den vloek, als zij zich aan de hun bekende Wet Gods niet onderwierpen. Zoo ook deed Jesus bij zijne laatste ver- schijning in den tempel. In den beginne van zijn Leeraarsambt predikte Hij de acht zaligheden en voegde telkenmale eene heerlijke belofte achter elk van die voorschriften van\' christe- lijke levenswijsheid; doch nu Hij op het punt staat om zijn leven af te leggen, en nadat Hij van alle zijden tegenkanting |
|||||
|
UI9
|
|||||||
|
U.N7.EN HKEK JÏSIS CHRI3TIS.
|
|||||||
|
en verzet tegen zijne liefderijkste werkzaamheid heeft onder-
vonden, nadat Hij zoo dikwijls in zijn openbaar leven het Rijk der Hemelen beloofd had aan allen, die den wil zijns Vaders deden nu stelde Hij aan het volk en vooral aan diens leidsmannen de rampzalige gevolgen voor oogen, welke hunne verwerping van den Messias en hunne loochening van de door Hem verkondigde waarheid na zich moesten slepen. De opdracht door den Vader aan zijn Zoon gegeven, om te
verkondigen wat Hij van den Vader ontvangen had, liep nu ten einde. Jesus had gedaan en was geweest voor de Joden, wat Hij kon zijn en kon doen zonder inbreuk te maken op de onschendbaarheid van hunnen vrijen wil. Hebben zij zich voor die weldaden ook dankbaar betoond ? Helaas, zij verdraaiden Jesus\' woorden, scholden zijne wonderen als duivelskunsten, lasterden zijne heiligste bedoelingen en zouden, na twee dagen, de maat van de gruweldaden hunner vaderen vol maken door hunnen Messias te kruisigen. En niettegenstaande hunne hard- nekkige boosheid, had Jesus\' Liefde zich in de laatste dagen nog op alle mogelijke wijze ingespannen om hen tot inkeer te brengen. Hij had Zich getoond in den vollen luister zijner Messianische waardigheid; Hij had zijne goddelijke Almacht bewezen door de opwekking van Lazarus uit den dood en door andere schitterende wonderen; Hij had uitstekende bewijzen gegeven zoowel van zijne Alwetendheid door zijne voorspel- lingen als van zijne goddelijke Wijsheid door al hunne listig gesponnen strikvragen te verijdelen en door Zelf hun vragen voor te leggen, welke zij niet konden of niet durfden beant- woorden; Hij had hun de oneindige Liefde van zijn vurig minnend hart geopenbaard, nu eens door te weenen over hunne zonden en door te werken en te bidden voor hunne bekeering |
|||||||
|
uu
|
|||||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN »AN
|
|||||||||
|
dan weder door hun den ellendigen toestand hunner ziel voor
oogen te houden en hen met tijdelijke en eeuwige straffen te bedreigen, als zij zich niet bekeerden. Waarlijk, de Zaligmaker Is, V. 4. mocht klagend vragen: Wal heb Ik aan mijnen wijngaard
nog meer moeten doen en heb Ik niet gedaan i Zeker hebben de Oversten des volks in die oogen blikken gebeefd van woede maar ook gesidderd van angst, hoe verhard zij ook waren van gemoed en onverzettelijk in hun ongeloof. Uit die woorden en uit die daden van Jesus van Nazareth ging een licht uit, dat zij moesten zien, al sloten zij ook met opzet hunne oogen. Zij konden het zich niet ontveinzen, al wilden zij het ook loochenen, dat de ware Messias hun verschenen was, dat de Messias tot hen gesproken had. En dien Messias zouden zij verwerpen en dooden! Hoe vreeselijk zou hunne straf zijn en hier en hiernamaals ! De drie gelijkenissen, door Jesus hun voorgehouden, gaven het te duidelijk aan, dan dat zij omtrent den diepen zin zijner woorden in \'t onzekere konden verkeeren, terwijl bij het aanhooren van die gelijkenissen een reeds vroeger gesproken woord \'van Jesus hun onheilspellend voor den fo.\\.N.VIil,24. geest moest komen: Ik heb u gezegd, dat gij sterven zult in
uwe zonden; want indien gij niet gelooft, dat Ik de beloofde Messias ben, zult gij in uwe zonden sterven. |
|||||||||
|
Mat.XXIV, 1. En Jesus ging en vertrok uit den tempel naar den Olijfberg
om daar aan de Apostelen zijne voorspellingen te doen omtrent de verwoesting van Jerusalem, het einde der wereld en het daaropvolgend algemeen oordeel, ook omtrent zijn lijden en sterven op de Paaschfeesten; tegelijk gaf Hij hun nog eene |
|||||||||
|
111
|
|||||||
|
ONZEN HEEK JESl\'3 CHKISI IS.
|
|||||||
|
liefderijke vermaning tot waakzame voorbereiding voor de
komst des Rechters in de parabels van de talenten en van de tien maagden. Met welke zielsaandoeningen onze goddelijke Zaligmaker het
Heiligdom van Israël verliet, dat Hij niet meer betreden zou wij moeten het meer gevoelen dan het trachten te beschrijven. In dien tempel was Hij door zijne heilige Moeder aan den hemelschen Vader opgedragen als Kind van nog geen jaar oud, en doo»\' twee godvruchtige Israëlieten, Simeon en Anna, als de beloofde Messias erkend en aangebeden, maar toen ook voorspeld als tot val en opstanding van velen in Israël gesteld, Luc. II, 3 als een teeken, dat weersproken zou worden. In dien tempel had Hij als Knaap van twaalf jaren drie dagen vertoefd, zittende in Luc. II 46. hel midden der leeraars, hen hoorende en hun vragende, zóódat allen, die Hem hoorden, verbaasd waren over zijn verstand en zijne antwoorden. Dien tempel had Hij, als wreker van de eer zijns Vaders, tot tweemaal toe door goddelijke Macht gezuiverd van hebzuchtige wisselaars en oneerbiedige kooplieden. Daar had Hij herhaaldelijk gepredikt en vele wonderen verricht; daar was Hij toegejuicht maar ook gelasterd, als de beloofde Messias gehuldigd maar ook als een godslasteraar beschimpt, daarin ook was die uit de wolken donderende stem gehoord, welke ter eere van Jesus sprak: Ik heb mijnen Naam verheerlijkt door U, Joës xii, 2g, door uwe zending, door uw leeren en werken, en zal dien wederom verheerlijken door U, in het volbrengen van het ver- lossingswerk. De dierbaarste, ook de pijnlijkste herinneringen waren alzoo aan die geheiligde plaats voor Jesus verbonden, en om de zonden van zijn volk had Hij de verwoesting van dat Heiligdom zijns Vaders moeten voorspellen. En dat huis zou verwoest en geen steen daarvan op den
|
|||||||
|
II\'.\' HOT LIJI1ES ÏN STERVEN VAN ONZEN HEEK tt»Vt CHRISTUS.
|
|||||
|
anderen gelaten worden en daarmede het lot van Jerusalem en
van het geheele joodsche volk beslist zijn? Niets bleef aan onzen goddelijk en Jesus meer te doen over dan om nogaanéénebe lofte, reeds vroeger gegeven, te voldoen en dan te lijden en te sterven. Hij was de Leeraar van het volk geweest, de Profeet bij uitnemendheid, de Weldoener van allen, de Vriend van de zon- daars, de barmhartige Samaritaan Hij zal Zich zelven tot spijze geven voor onze onsterfelijke zielen en dan aan het Kruis boeten voor de zonden der wereld. |
|||||
|
Hoofdstuk TUI.
|
|||||
|
De Paasch«maaltijd, eerste aanwijzing
des verraders. Het was Donderdag-morgen, de eerste dag der ongedeesemde
brooden. Onze goddelijke Zaligmaker was nog te Bethanie" of reeds op weg naar Jerusalem, toen zijne leerlingen Hem vroe- gen: waar wilt Gij, dat wij henen gaan en voor Ugereedheid Ma*. XIV, 12. maken, opdat Gij het Pascha, het Paaschlam. hint eten ? Om hen te doen verstaan, dat Hij aan die plechtige handeling reeds gedacht had, dat Hij door zijne goddelijke Wijsheid alles be- schikte en door zijne Voorzienigheid in alles voorzag, zond Hij Petrus en Joanncs vit, zeggende: zie, als gij de stad ingaat, Luc. XXII, 8. zal u een mensch ontmoeten, die eene kruik water draagt; volgt hem in het huis, waar hij ingaat; en gij zult tot den heer des huizes zeggen: de Meester zegt: mijn tijd van sterven is nabij: bij u houd Tk het Pascha met mijne leerlingen. Waar Mat.XXVI,i8 is de eetzaal, waar Tk het Pascha kan eten met mijne lecr- Luc. XXTl.ti. lingen? En hij -elf zal u eene grootc, gespreide van de noodige tafelbanken voorziene bovenzaal 7vijzen; en maakt daar het gereed. En zijne leerlingen gingen heen en kwamen in 8
|
|||||
|
I 1-4
|
|||||||
|
HKT LIJDEN «S STKKVKN VAX
|
|||||||
|
de stad; en zij bevonden alles, gelijk Hij hun gezegd had, en
zij deden, gelijk Jesus hun bevolen had, en bereidden het Pascha. Die hoogst bevoorrechte, aan wien de buitengewone eer te beurt viel aan Jesus een gedeelte van zijn huis, ter viering van den Paaschmaaltijd, te mogen afstaan, was waarschijnlijk een van Jesus\' geheime leerlingen, die uit vrees voor de Joden Hem niet openlijk als den waren Messias durfden erkennen en be- lijden. Was het Nicodemus of Jozef van Arimathöa of Joannes Marcus wij weten het niet met zekerheid: eene overleve- ring geeft den laatstgenoemde aan en voegt er bij, dat zijn huis in de bovenstad of op den berg Sion stond ter plaatse, waar onder David en Salomon de Arke des Heeren veertig jaren bewaard werd. Natuurlijk werd het verzoek van Jesus door den bevoorrechten leerling met blijdschap ingewilligd Overi- gens golden de huizen te Jerusalem, in de feestdagen, als een gemeenschappelijk eigendom en mocht een ieder daarin, voor zoo verre de ruimte het toeliet, zijn tijdelijk verblijf kiezen zonder aan den eigenaar voor diens gastvrijheid eene andere schadevergoe- ding verschuldigd te zijn dan het vel van het paaschlam. Wat wij ook met recht mogen aannemen is dit, dat de vriendelijke gastheer en de twee genoemde Apostelen in hun dienstwerk geholpen werden door de H. Maagd Maria en door de haar vergezellende vrome vrouwen van Galilëa en door een zekeren Martialis, een van de 72 leerlingen. Treden wij, door prijzenswaardige nieuwsgierigheid aangedreven,
de aangerichte feestzaal binnen, dan vinden wij eene lange, van al het benoodigde genoegzaam voorziene tafel. Het Paaschlam, vooraf uitgezocht, dan in het voorhof van den tempel met be- hulp der priesters geslacht en daarna gebraden, maakte den hoofdschotel uit. Het was de schoone en treffende vóór* |
|||||||
|
oN/E.N bEEB JtSlS CMKISTt/S.
|
11S
|
||||||
|
afbeelding van het Lam Gods, dat na weinige uren voor het
heil der wereld zou geslachtofferd worden. Reeds vijftien eeuwen lang hadden de Joden, op Gods bevel, het geslacht en gegeten ter gedachtenis aan de bevrijding uit de Egyptische slavernij; nu zal onze Goddelijke Verlosser het eten met zijne Apostelen ter aanduiding, dat Hij, het voorbeduide maar ook het ware Paasch- lam, zal geofferd worden om ons te verlossen uit de slavernij der zonde en des duivels. Naast dat Lam zien wij op een afzonderlijken schotel, de bittere kruiden, welke voor de Joden eene herinnering waren aan het bitter lijden, dat hunne voor- vaderen onder de wreede Egyptenaren te verduren hadden, en voor ons eene vóórafbeelding zijn van de bittere smarten, welke Jesus lijden zou om den mensch uit de slavernij te verlossen. Ook ongedeesemd brood en wijn stonden op tafel en waren voor een gedeelte bestemd door Jesus, om veranderd te worden, door het woord zijner almachtige Liefde, in zijn Heilig Lichaam en Bloed tot spijze van \'s menschen ziel en tot offer- ande der Nieuwe Wet. Voegen wij bij het opgenoemde nog de zoogenaamde Charoset, een dikke brij uit dadelen, amandelen, noten en andere vruchten samengesteld en met specerijen ge- kruid, dan hebben wij de voornaamste bestanddeelen opgenoemd, waaruit de Paaschmaaltijd bestond. Vóórdat Jesus met de tien overige Apostelen de stad Jeru»
salem binnen trok, had Hij eerst afscheid genomen van zijne vrienden te Bethanie, die zoo dierbaar waren aan zijn Hart, die Hem ook de ondubbelzinnigste bewijzen van hartelijke toegene- genheid en van warme liefde gegeven hadden. Doch Hij kan, Hij mag nu niet langer in het geliefkoosd Bethanie blijven; zijn tijd van sterven is gekomen; zijn vurig verlangen om te |
|||||||
|
i ie
|
|||||||
|
HFT LWDE.V EN 8TERTF.V TAV
|
|||||||
|
lijden drijft Hem naar Jerusalem. Nog één handdruk, nog één
vaarwel" en blijf aan Mij getrouw," nog één zegen, en Jesus spoedde Zich naar de zaal van het laatste avondmaal, terwijl zijne vrienden Hem met betraande oogen bleven nastaren, tot dat Hij achter de bergen verdween. Het was in den namiddag, omtrent het vallen van den avond,
dat Jesus n;et de twaalf Apostelen Zich aan den toebereiden disch nederzette. Waar en wanneer Judas, nft zijn verraad ge- pleegd te hebben, zich weder bij de andere Apostelen had aan- gesloten, is met geene juistheid te bepalen. Zeker is het, dat de ongelukkige aan den paasch-maaltijd deelnam. Alles was gereed gemaakt door de zorgvuldige toewijding van hen, die zich met de voorbereiding belast hadden. Volgde de Za!ig- maker die wijze van het Paasch-lam eten, welke God aan de Joden voorschreef, toen zij voor het eerst het Pascha in Egypte nuttigden, dan stond Hij en de twaalven als geheel reisvaardig, met den staf in de hand en hun kleed om de lenden opgegord en met de schoenen aan de voeten, ron- dom de tafel geschaard ; dan doopte Hij een hijsopstruik in het bloed des lams om daarmede den bovendrempel en de beide posten der deur te besprenkelen, en aten allen van het vleesch des lams met brood en bittere kruiden, maar alles in der haast, alsof zij terstond eene verre reis moesten ondernemen Zóó had God het aan de Israëlieten geboden ter voortdurende ge- dachtenis aan hunne verlossing uit de dienstbaarheid van Pharao en aan hun uittocht uit het land der slavernij naar het land der belofte, dat van melk en honig overvloeide. Zelfa, al volgde onze Verlosi-er dat aloude gebruik niet de Evangelisten vermelden alleen het feit, dat Jesus te Jerusalem paasch-maaltijd hield, maar niet de wijze waarop de hooge beteekenis bleef |
|||||||
|
OMMEN HEER JESUS CHRISTUS. 117
|
|||||
|
toch behouden. Het vieren alleen daarvan door den Stichter
van het nieuwe Verbond in den nacht vóór zijn lijden, terwijl Hij n:\\ weinige oogenblikken een nieuw Offer zal instellen, dat door Hem zelf het eerst en daarna van den opgang der zon tot aan haren ondergang en alle eeuwen door aan God zal opgedra- gen worden,dat reeds is vol beteekenis. Het zegt ons, dat elke vóór- afbeelding in werkelijkheid zal overgaan, dat Jesus door de on- eindige verdiensten van zijn Bloed ons uit de dienstbaarheid der zonden zal overbrengen naar de vrijheid van de kinderen Gods, dat alsdan den Heere eene reine en onbesmette offerande zal ge- offerd worden, dat Hij ook een nieuw Piaschlam, zijn eigen Lichaam en Bloed, aan zijn volk tot spijze op hun weg naar den beloofden Hemel schenken zou. Uit de aangegevene verhoudingen, welke tusschen den paaseh-
maaltijd der oude Wet bestonden, en dien, welken Jesus met de zijnen vieren wilde, kunnen wij al reeds besluiten, hoe vurig de Zaligmaker verlangd heeft dat Paaschlam met zijne discife-\'Lvc.XXU, len te eten, vooral omdat Hij dit laatste feestmaal des Ouden Verbonds zoude heiligen door de instelling van het Allerhei- ligste Sacrament van zijn goddelijk Lichaam en Bloed en door de instelling van het heilig Offer der Nieuwe Wet. Zóó immers zou Hij, die de zijnen, welke in de wereld waren, heeft HefJoAx.Xiu, gehad, ten uiterste, met de volmaakste Liefde en tot aan het einde der tijden, liefhebben. Door zijn brandend verlangen te uiten, om aan zijne be-
minde Bruid, de Kerk, die hemel-spijze als het onwaardeerbaar geschenk zijner oneindige Liefde voor altijd na te laten, wilde Jesus ons leeren, dat wij nimmer vurig genoeg naar dat kost- baar onderpand van de toekomstige glorie kunnen verlangen, dat wij bidden moeten om in liefde tot dat gedenkteeken van |
|||||
|
118 IIFÏ MJDEN EN STEHVF.X VAN
|
|||||
|
Jesus\' lijden toe te nemen, om altijd met een van liefde vlam-
mend hart deel te nemen aan den maaltijd, waarin Hij zelf genuttigd wordt. Mocht Hij in elke ziel eene even bereidvaardige en liefde-
volle opname vinden als in dat huis van zijnen leerling! Hij wenscht zoo vurig voor een ieder het Brood des levens te breken en den Kelk des heils te plengen; in elks hart zou Hij zoo gaarne het Paasch-feest vieren. Maar helaas! velen wijzen Hem af en gunnen Hem geen aandeel in hunne lietde en sluiten voor Hem den toegang tot hunne harten, even als de Bethlemieten hunne deuren sloten bij zijne komst in de wereld. Is het niet de plicht van alle ware Katholieken, die toch zijne gave kennen, door verzuchtingen en gebeden het oogenblik te verhaasten, dat allen, voor wie Jesus zijn leven gaf, weldra aan zijnen bruilofts-maaltijd deelnemen, waar Hij zelf de spijze ten eeuwigen leven is? Die maaltijd was ook het afscheidsmaal, dat Jesus vóór zijn
sterven aan zijne beminde leerlingen aanbod. Straks zou Hij van hen scheiden, zij zouden verstrooid worden, als de Herder was geslagen; zelfs zij zouden wat hun nu onge- loofelijk toescheen op schandelijke wijze de vlucht nemen, als hun Meester gevangen was genomen. Jesus wilde dan nog eens zijne getrouwen om Zich vergaderen, opdat Hij zijne laatste troostwoorden hun kon voorhouden, zijne dringendste ver- maningen inprenten, vooral de grootste bewijzen zijner onein- dige Liefde geven. Toen zij dan aan de tafel aanlagen, zeide Luc.XXII, i6. Hij hun. Ik zal hel rascha niet ?neer eten, tot dat het ver- vuld worde in het Rijk Gods. Vóór dat Hij ging lijden, wilde Hij nog voor de laatste maal dien maaltijd met zijne Aposte- |
|||||
|
OXZEN IILER JESi:S CHHISTL\'S. I LU
|
|||||
|
len vieren; maar dan niet meer. Eerst, als Hij in het Rijk
zijns Vaders wederom was teruggekeerd, en als zij Hem tot
aan den dood toe getrouw waren gebleven, zou Hij hen tot
Zich opnemen en hun de eereplaats aanwijzen, welke zij zich
door hunne verdiensten hadden verworven. En dan zou het
feest, eeuwig feest zijn, waarbij geen traan gestort en geen
zucht geslaakt werd, waarbij geen leed noch kommer zijn kon;
waar alles nieuw, waar hunne vreugde volmaakt zou zijn en hun
door niemand kon ontnomen worden. Toch wilde de Zalig-
maker met die aanduiding Zich niet tevreden stellen. Vreezende
door zijne Apostelen nog niet genoegzaam begrepen te zijn, neemt
Hij van de vier bekers, welke op de tafel stonden, een met wijn en
een weinig water gevuld, geeft dien aan zijne leerlingen en zegt
hun: neemt en deelt dien onder u: want Ik zeg u, dat Ik van Luc.XXH, 18.
het gewas des wijnstoks niet meer drinken zal, tot dat Mat.xxvi,29
het Rijk Gods zal gekomen zijn; niet meer tot op dien dag,
waarop Ik /mar (de vrucht des wijnstoks) met u nieuw
zal drinken in hel Rijk mijns Vaders, waar gij dan
met alle zaligen uwe volmaakte bevrijding van zonde en dood
vieren zult, met Mij voor eeuwig in de hemelsche vreugde
vereenigd zult wezen." Maar niet aan allen is dat genot, die
eeuwige zaligheid beschoren. Stipte vervulling van voorgeschre-
vene verplichtingen, standvastige getrouwheid aan Jesus\' leer,
onwankelbare volharding in het volbrengen zijner geboden
het zijn de onveranderlijke voorwaarden om eene plaats in
Jesus\' onvergankelijk Hemelrijk te veroveren. Duidelijk geeft
Hij ons dit te verstaan, als Hij zijne Apostelen prijst met de
volgende woorden: gij zijt Mij bijgebleven in mijne bcproevin- Luc.XXH.28.
%en, te midden der vervolgingen, welke Ik van de Joden heb
moeten verduren; gij zijt mijne vrienden en getrouwe volge-
|
|||||
|
l:J:>
|
|||||||||
|
Hhl\' MJIHCM LN\' MtKBVEN VAM
|
|||||||||
|
lingen geweest in mijn arbeid en in mijne vernederingen. Ik
beschik u dan ook en beloot u, gelijk mijn Vader het Rijk Mij beschikt Ziee/t, dat gij in mijn Rijk eet en drinkt aan mijne tafel en op tronen zit, oordtelende de twaalf stammen Tsraels" dat is: de hoogste gelukzaligheid geniet in heerlijk- heid en glorie. Aldus troost en bemoedigt de liefderijke Jesus zijne Aposte-
len vóór zijn heengaan; doch wie onzer leest in die loftuiting en in die belofte ook niet te gelijk de onvoorwaardelijke ei- schen, welke vervuld moeten worden om aan dat geluk des Hemels te kunnen deelachtig worden? Hier vooral is dat prij- zen voor hen eene aanmaning ter volharding, voor ons eene aansporing om hun voorbeeld te volgen. |
|||||||||
|
Pijnlijk werd het minnend Hart des Zaligmakers onder de
vreugde van dien maaltijd aangedaan. Hij ontroerde in zijn ge- it. moed zegt de Evangelist. De ongelukkige Judas is daarvan oorzaak. Wij weten reeds, dat hij met de Opperpriesters af- spraak gemaakt heeft om hun Jesus over te leveren, en dat zij hem dertig zilverlingen beloofden als bloedprijs voor zijn vuig verraad. En nu zit hij daar met Jesus aan denzelfden disch,in de onmiddelijke nabijheid en als een van de bijzondere vrien- den van Hem, dien hij verkocht heeft. Zijne houding en drie- ste vrijmoedigheid verbergen hem voor het argeloos oog van de overige Apostelen. Dacht hij misschien, dat het aan Jesus ook onbekend was, hoe hij met diens bitterste vijanden in overleg was getreden en nu slechts eene geschikte gelegenheid zocht om zijnen Meester over te leveren? De onbeschaamde blik, welken hij rondom zich heen slaat, de stuitende vrijpostigheid, welke |
|||||||||
|
121
|
|||||||
|
UNO.N HEKK JlftLS (.llliisri s.
|
|||||||
|
hij zich veroorlooft, zelfs zijne tegenwoordigheid reeds alleen
wettigt het vermoeden, dat hij het geloof aan Jesus\' Alwe- tendheid verloren heeft. Maar van den anderen kant: herinnerde hij zich niet die voorspelling van den Psalmist, waardoor hij als met den vinger aangewezen werd: had rs- LIV. *5- mijn vijand mij gehoond, ik zou het verdragen; en had mijn hater zich tegen mij verheven, ik zon mij voor hem verbergen. Maar gij, o, mensch! gezind gelijk ik, vroeger écne ziel met mij, mijn leidsman en mijn vertrouweling, gij die aangenaam met mij samen spijsdet, met wien ik in dezelfde gemoedsgesteldheid het huis van God bezochtl Las Judas het ook niet in den stil verwijtenden blik van Jesus, dat Architofel, het afschuwelijk beeld van verraad jegens zijn vorst, die eerst vriend en raadsman, later samenzweerder tegen zijn Koning . David werd, minder schuldig was dan hij zelf, die den God- mensch verkocht had aan diens vijanden voor een verachte- lijk geldstuk? Jesus wist alles, Hij die de geheimen van \'smenschen hart
doorschouwt. Om aan den gevallen Judas te doen gevoelen, dat Hij al zijne geheime plannen kende, en dat Hij met volle vrij- heid den dood zou ondergaa::, vooral om aan den verrader den weg tot berouw te openen en aan de andere Apostelen eene aan- leiding tot ergernis te ontnemen, als zij later van Judas\' verraad kennis droegen, daarom sprak Hij, bij den maaltijd onder an- dere woorden ook deze: voorwaar, voorwaar zeg ik u: één Marc.X1V.i3. uwer, die met Mij eet, zal Mij verraden. Aldus wilde Jesus den verrader nog waarschuwen; en mocht Hij den verharden booswicht ook niet dadelijk tot inkeer brengen, de Liefde dreef Hem er toe om alles, wat Hij kon, in \'t werk te stellen, of Hij soms nog den rampzalige van den rand des afgronds kon terug- |
|||||||
|
1 :.>:.\'
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVKN\' VAN
|
|||||||
|
roepen. Wat er op dat oogenblik wel in het hart van den verrader
moet omgegaan zijn? Hij zal al de scherpte van dat woord zeker diep gevoeld hebben, maar tot inkeer bracht het hem niet. Zelfs schijnt het hem, zoo als later blijken zal, nog meer ver- bitterd te hebben, en wij kunnen ons voorstellen, welk een nijdigen blik hij op Jesus zal hebben geworpen. Voor de andere elf was het eene pijnlijke aankondiging, wat
Jesus zoo even gezegd had. Zij werden geheel ter neergeslagen en zeer bedroefd. Het kon ook niet anders. Zij allen immers beminden den Zaligmaker en zouden gaarne hun leven voor Hem geven. En toch één van hen, één van de twaalven zou een verrader worden! Zulk een pijnlijken slag konden zij niet verdragen. Wij zien daar bij den Zaligmaker aangezeten een Petrus, die Jesus als den Zoon Gods beleden had, eenjoannes, dien de Heer lief had, een Thomas, die met Jesus naar Jeru- salem had willen gaan om met Hem te sterven, de overigen die ook, volgens Jesus\' eigene getuigenis, Hem in de beproe- vingen getrouw waren gebleven en toch : één van hen zou den beminden Meester aan diens vijanden overleveren! O, wij be- grijpen, wij zelven gevoelen, hoe bedroevend die voor- spelling des Zaligmakers voor hen zijn moest. Zij werden wel gedwongen hun eigen geweten met gestrengheid te onderzoeken. Hun hart klaagt hen niet aan en niettemin, zij beven voor de mogelijkheid van eene misdaad, waarvan zij gruwen; hun geweten is zuiver, maar Jesus heeft gesproken en Hem, den Alwetende, moeten zij eerder gelooven dan de duidelijkste stem van een schuldeloos gemoed. Verschrikt en ontsteld staren zij elkander aan, of zij soms in de bange trekken van deze of gene de misdaad lezen, waarvan Jesus sprak. Allen zijn be- droefd, maar één alleen blijft onverschillig en koud, Judas, |
|||||||
|
ONZEN IIKEK JKSLS CHRISTUS. 128
|
|||||
|
de éénige schuldige; hij die weenend en vergiffenis smeekend
zich aan Jesus\' voeten moest nederwerpen, hij alleen blijft on- gevoelig, en geen traan van berouw welt op in zijne oogen. De ware deugd mistrouwt altijd zich zelve en vreest voor de
mogelijkheid van eene ongetrouwheid, waaraan zij vreemd is. Zij is altijd geneigd om met den h. Paulus te zeggen: ik ben mij i Co*. IV, 4, niets bewust, maar daardoor nog niet gereehtvaardigd voor het alziend oog van God. De zonde is haar een gruwel, toch beeft zij voor hare eigene zwakheid. Doch waarom waren de Apostelen zoo bedroefd, terwijl zij zich schuldeloos kenden? Zij be- dachten zonder twijfel, dat geen mensch zóó vast staat in het goede, dat hij niet vallen kan; de enkele gedachte aan de mogelijkheid van die misdaad verbijsterde hunnen geest; gaarne hadden zij uit den mond des Alwetenden gehoord: gij zijt het niet." Dit is de christelijke wijze van handelen der recht- vaardigen tegenover de misdaad. Zij schrikken er voor terug» als zij er van hooren gewagen; maar in plaats van ze algemeen bekend te maken en den eene of den andere als den schuldige te verdenken, onderzoeken zij liever hun eigen geweten; zij denken aan hunne eigene zwakheid, aan de mogelijkheid van een diepen val en nemen hunne toevlucht tot Hem, die alles weet en voor alle kwaad behoeden kan. En al geeft God geenen veiligheidsbrief tegen de zonde en geene verzekering van hunne onschuld, zij vertrouwen op zijne hulp en worden door zijne genade tegen verloochening van zijne liefde versterkt. Aldus zijn hier de bedroefde Apostelen ons een treffend voorbeeld van liefde voor Jesus, van een sterk geloof aan zijne woorden, ook van diepe nederigheid en van geringachting van zich zelven. Die pijnlijke onzekerheid was echter te martelend voor hun
gevoel, dan dat zij die M{ langer konden verdragen; en tot |
|||||
|
124
|
|||||||
|
HET LIJDEN KN STÏRVKN VAN
|
|||||||
|
wien zouden zij beter om oplossing van hun bangen twijfel
MAT.XXVl.a» zicn wenden dan tot Hem, die alles wist? Zeer bedroef d ge- worden, begon een iegelijk, de eene voor en de andere na, aan Jesus te zeggen: ben ik het Heer? Zij drongen alzoo bij den Za- ligmaker er op aan, dat Hij den verrader zou aanduiden en hen, die aan zulk eene gruwelijke misdaad onschuldig waren, door eene ondubbelzinnige verklaring van allen angst en van alle kwaad vermoeden bevrijden. Jesus, die zeker diep medelijden met hunne droefheid had en, van den anderen kant, ook dank- baar was voor de bewijzen hunner liefde, gaf hun eene eenigs- zins duidelijkere maar nog geene volkomene aanwijzing. Zij zelven konden immers in hun eigen geweten, vooral in de vriendelijke blikken van hunnen Meester de onschuld huns hartens lezen; maar Judas wilde Hij nog niet als den verrader noemen, om hem den weg tot een rouwmoedig terugkeeren niet af te sluiten en hem niet tot wanhoop te brengen, als hij zich beladen voelde met den last van zijn geopenbaard verraad en met den afschuw van zijne gewezene mede-Apostelen. Daarom Mat.xxvi,23 antwoordde Jesus: die met Mij de hand in den schotel doopt, die zal Mij overleveren. Dit antwoord des Zaligmakers wordt ons verstaanbaar, als wij bedenken, dat er dertien aan tafel lagen en meer dan een schoteltje van de amandel-brij of charoset op tafel stond, waarin het ongedeesemd brood en de bittere kruiden gedoopt werden. Door nu te zeggen, dat de verrader met Hem in denzelfden schotel doopte, gat de Zalig- maker wel te kennen, dat deze niet ver van Hem afzat, maar noemde den persoon zelven nog niet. Jesus wilde den verrader nog sparen en zelf het voorschrift vervullen ook ons ten MAT.XVHI15. voorbeeld wat Hij vroeger gegeven had: ah mt> broeder tegen u gezondigd mocht hebben, ga heen en berisp hem lusschen |
|||||||
|
QS7.T.S HEER JKSVS CHRISTUS. 125
|
|||||
|
tl en hem alleen; indien hij naar u luistert, zult gij uwen
broeder gewonnen hebben. Doch zoo hij naar u niet luistert, neem met u nog /én of twee, opdat door den mond van twee of drie getuigen alle zaak bevestigd worde. Maar Judas wilde niet luisteren en, ofschoon van eigen schuld bewust en ook overtuigd, dat hij als de verrader aan de Alwetendheid van den God-mensch bekend was, verhardde hij zijn gemoed. Ten einde nog eene poging te doen om den rampzalige te vermurven, kon het niet door de bekoorlijkheid zijner Liefde dan ten minste door de bedreiging met straffen, ook om den gevallen Apostel te doen begrijpen, dat Hij lijden en sterven zou niet uit dwang, maar omdat Hij zelf het wilde en wenschte, liet Jesus vervol- gens deze vreeselijke bedreiging hooren: de Zoon des menschen MATXXV.24. ,gaat wel henen, uit het leven in den dood, gelijk er van Hem geschreven staat; maar toch, wee dien mensch. door wien de Zoon des menschen zal overgeleverd worden; en zóó verschrikkelijk zal de straf zijn, welke hem wacht, dat hel hem beier ware, indien hij niet geboren ware. die mensch.," Doch ook die waarschuwing, dit blijk van Jesus\' Alwetendheid en van zijne zich nimmer verloochenende Liefde, maken geen indruk op het versteend gemoed van Judas. Hij hoort de ver- schrikkelijke voorspelling van zijne eeuwige verwerping, van een lot vreeselijker dan nooit geboren te zijn, en \'t is als 01 er voor hem geene eeuwigheid bestaat. Wat moet het aan het liefdevol Hart van den Zaligmaker niet
onnoemelijk veel gekost hebben om dat woord uit te spreken, en helaas! zijn woord van medetijden en van bedreiging valt op een steenachtigen grond en brengt geene enkele vrucht voort: Judas blijft hardnekkig in zijne boosheid volharden; hij stoot elke hem aangebodene genade van zich af en snelt zijnen |
|||||
|
136
|
|||||||
|
HET I.UUt.N KN STfcbVEN VA1
|
|||||||
|
ondergang te gemoet. Want, al lag het in het raadsbesluit van
God, dat Jesus sterven zou als zoenoffer voor de zonden der wereld, al hadden de Profeten het ook voorspeld, dat Hij het Slachtoffer ter verlossing van den gevallen mensch worden zou Judas is en blijft de vrijwillige en daarom de vloekwaardige verrader van zijnen goddelijken Meester. Jesus openbaarde nu gedeeltelijk, eenige minuten later nog
duidelijker het verraad van één zijner leerlingen, alvorens het Jo\\n. xiil, 18. geschiedde, opdat de anderen aldus leert ons de h. Joannes als het geschied was, zouden gelooven, dat Hij de Messias was. En waarlijk, welk krachtiger bewijs kon de Zaligmaker geven van de goddelijke Volmaaktheden, welke den beloofden Verlosser aan de wereld moesten kenbaar maken? Wij bewonderen in dit droevig tafereel van Jesus\'laatste avondmaal het bewijs van zijne goddelijke Alwetendheid, welke het geheim gehouden verraad van zijnen leerling kent van zijne oneindige Liefde, welke den dood des zondaars niet wil, maar dat hij zich bekeere en leve van zijne ontfermende Bannhartigheid, welke het brandend lemmet niet uitdooft en het geknakte riet niet breekt van zijne voorkomende Goedheid^ welke het verloren schaap opzoekt en naar den wijden schaapstal wil terug brengen van zijne bereidwillige Offervaardigheid, welke gehoorzaam aan den wil des Vaders zijn zal tot aan den dood des Kruises, al moest Hij ook dien lijden na het verraad van één zijner leerlingen van zijne Messianische Waardigheid,, dewijl in Hem alleen al de profetien vervuld worden. Voor Judas in het bijzonder werd die openbaring van zijn verraad met eene heilige en genadevolle bedoeling gegeven. Jesus stond op het punt om het H. Sacrament zijner Liefde in te stellen, en alles was er Hem aan gelegen, dat het door geen onwaardige genut- |
|||||||
|
121
|
|||||||
|
(J.S/.ÏN HKER JtSUS CHKISTÜS.
|
|||||||
|
tigd werd. En Judas, die reeds minstens zes dagen van zijne
plannen tot verraad zwanger ging, was zulk een ongelukkige. Daarom moest hij deze was Jesus\' bedoeling dcor de zeker- heid,dat zijn afschuwelijk verraad bekend was, verpletterd worden, opdat hij of wèl zich uit het gezelschap van de heilige Apostelen zou verwijderen om zich aan geene tweede heiligschennis plichtig te maken, of wèl, door het bewijs van Jesus\' Alwetendheid getroffen en door zijne Liefde gewonnen en door zijne genade geholpen, het verschrikkelijke van zijne misdaad zou inzien en van Jesus vergiffenis zou vragen, om als berouwvol bekeerling aan de heilige geheimen deel te nemen. Helaas! elice goede be- doeling van Jesus werd door de hardnekkige boosheid van den verrader verijdeld. |
|||||||
|
Hoofdstuk IX.
|
|||||
|
De VoetwaRSching
Van het treurig tafereel, hetwelk de boosaardigheid van Judas
ons te overwegen voorstelde, mogen wij voor eene wijle onze blikken afwenden, om ze te vestigen op een voorbeeld van de diepste vernedering, hetwelk Jesus zelf ons voorhoudt. De h. Joannes leidt het verhaal van die aandoenlijke plechtigheid in met deze verhevene woorden, waarin hij ons aan de Almacht en Godheid en Liefde herinnert van Hem, die Zich tot het nederig dienstwerk van een verachten slaaf verootmoedigde, Jesus, de Koning der koningen en de Heer der heeren. Zich bewust van zijne oneindige Waardigheid, wetende, dal de Vader Hem alles in handen heeft gegeven, alles aan zijne Macht heeft onderworpen, en dat Hij van God is uitgegaan, God van God is en in de volheid des tijds de menschelijke natuur heeft anngenomen, en tot God henen gaat door zijne Hemel vaart, staat op van tafel, terwijl zijne leerlingen nog blijven aanliggen. Reeds vele, groote bewijzen van zijne Liefde had Jesus aan zijne Apostelen gegeven. Een nog schitterender blijk wilde Hij nu, op het einde van zijn sterfelijk leven, hun daarvan voorhouden, maar tevens aan hen en ook aan allen, die in |
|||||
|
HIT LU DIN KN STEItVÏN VAN ON7.BN IIEKB tttVt CHKHTUt. li-\'i»
|
|||||
|
Hem zouden gelooven, een geheel nieuw en ongehoord voor-
beeld van nederige dienstvaardigheid ter navolging voorstellen. Daarom ook verzuimde de Evangelist niet om, vóórdat hij over die ongehoorde nederigheid van den God-mensch ging spreken, eerst van diens Godheid en oneindige Majesteit te gewagen en op die wijze ons allen de dringende vermaning voor te houden: al meent gij iets te zijn, vernedert u bij elke gelegenheid en verheft u nimmer over hetgeen gij van God ontvangen hebt. Als Jesus, die de Zoon Gods en in alles aan den Vader gelijk was, Zich zoo diep aan de voeten van een mensch vernederde; wat moet dan niet de ellendige mensch doen, die niets dan stof en asch is?" Maar is het voorbeeld van den goddelijken Jesus zoo onovertrefbaar schoon en zoo hartroerend, dan ook kunnen wij geene te groote aandacht aan de beschouwing daarvan wijden. Jesus stond op van den paaschmaaltijd en gaf aan zijne
Apostelen een wenk om zich zóó en in die orde te plaatsen, dat Hij zijn voornemen gemakkelijk kon ten uitvoer brengen. Een ander schrijver meent, dat Hij Zich naar een ander, lager ge- deelte van datzelfde vertrek begaf. Hoe dat ook moge geweest zijn, ofschoon de Apostelen in het minst niet begrepen, waartoe het gegeven bevel van Jesus dienen moest, gehoorzaamden zij be- reidwillig, in stilte afwachtende, wat hun Meester voorhad. Wie schetst echter hunne verbazing, toen zij zagen, dat Jesus Zich van zijn oppergewaad ontdeed, een linnen doek nam en Zich daarmede omgordde, naar de gewoonte der slaven, ah zij hunne meesters dienden. Hunne verbazing steeg nog, toen hun godde- üjke Meester water in een bekken goot en alzoo duidelijk blijk gaf, dat al die voorbereidingen dienden om hunne voeten te wasschen. Eigenlijk mogen wij ons over dat nederig dienst 0
|
|||||
|
180
|
|||||||
|
HKT (.UDEN KN STKRVEV VAM
|
|||||||
|
betoon van den Godmensen niet verwonderen, van Hem die Zich
verwaardigd heeft nog veel grootere dingen te doen. Hij legt merkt de h. Augustinus hierbij aan zijne kieederen af, die, in Gods gedaante zijnde, het geenen roof achtte aan God gelijk te zijn, maar Zich zelven ontledigde; Hij omgordde Zich met een linnen doek, die de gedaante van een slaaf aannam; Hij goot water in een bekken om de voeten zijner leerlingen te wasschen, die al zijn Bloed zou vergieten om den mensch van zijne zonden te reinigen; Hij knielde neder voor zijne Apostelen, die gehoorzaam is gebleven tot aan den dood des Kruises." Zóó ligt dan de God van Majesteit, op den grond neerge-
knield, in de nederigste houding, aan de voeten van arme, door eene hoogmoedige wereld verachte visschers. Hij kruipt over den vloer der zaal van den eenen Apostel naar den andere; zijne goddelijke handen, waarmede Hij het heelal draagt, zullen de met stof overdekte voelen reinigen van hen, die voor zijne onein- dige Grootheid in het stof zich moeten buigen ! O, wij begrijpen, dat Petrus voor dat bewijs van de diepste zelfverloochening terugschrikte en dat ook, ware hij de eerste niet geweest aan wien Jesus zijn dienstwerk verrichtte, alle anderen de ver- stokte Judas alleen uitgezonderd met ontzetting daarvoor zouden teruggedeinsd hebben. Met Petrus, aan wien Hij bij elke gelegenheid, als aan het
Hoofd der Apostelen, den voorrang gaf, wilde de Zaligmaker zijn nederigen liefdedienst beginnen. Maar die gedachte: Jesus Christus, de Zoon van den levenden God, zal mij de voeten wasschen," was voor den Apostel onuitstaanbaar. Met het levendig geloof dat hem bezielde, maar ook met die ondoor- dachte voortvarendheid, welke hem eigen was, vroeg hij: |
|||||||
|
ONZEN HEEK JESUS CHRISTUS. I.", I
|
|||||
|
Heere! wascht Gij, Zoon van God, mijn Schepper en mijn Joan XIII, 6.
Heer, mij, die een zondig mensch, uw schepsel en uw dienst- ,.knecht ben, de voeten, het minst edele deel des lichaams, en dat met die almachtige handen, waarmede Gij de oogen van blinden geopend, melaatschen gezuiverd, dooden ten leven hebt opgewekt? Gij, God van God!" deze woorden legt de eerbiedwaardige Tieda aan Petrus in den mondGij, Koning der Engelen, de vlekkelooze spiegel van Gods Majesteit, VVien de hemelsche Machten aanbidden, Gij zoudt mij de voeten wasschen, die niets meer ben dan een aardworm; Gij knielt voor mij neder, Gij, voor Wien elke knie zich buigt van hen, die in den Hemel, op de aarde en onder de aarde zijn !" Waarlijk die vragen, getuigende van een diep gevoel van
eigene onwaardigheid maar ook van een huiverend ontzag voor Jesus\' oneindige Grootheid, verbazen ons niet. Wie onzer zou niet eveneens gesproken hebben? Wie kan" vraagt de h. Augustinus aan zulk een liefdedienst door Jesus be- wezen denken, wie er van spreken; kan eene tong die gedachte uitspreken, tegen welke onze geest zich verzet ?" De Zaligmaker liet Zich door dat verzet niet van zijn liefde-
rijk voornemen afbrengen. Petrus bood tegenstand aan Jesus\' bedoelingen uit een waar gevoel van eerbied en nederigheid maar tevens uit onwetendheid van de redenen, welke den Zaligmaker tot eene zoo ongewone daad bewogen. Niet alleen een voorbeeld van nederige en liefdevolle dienstvaardigheid wilde Jesus geven, maar ook door die plechtige handeling aan* toonen, dat de inwendige reinheid der ziel eene noodzakelijke voorwaarde is om op heilige wijze zijn goddelijk Lichaam en Bloed te ontvangen, hetwelk Hij hun straks te nuttigen geven zou, en tevens aanduiden, dat zij die reinheid der ziel niet |
|||||
|
I3ü
|
|||||||
|
HET UJJ1LS hlN SfERVtM VAN\'
|
|||||||
|
konden verwerven dan wanneer zij als gewasschen waren in zijn
goddelijk Bloed, gezuiverd door de oneindige verdiensten van zijn lijden. Dit alles deed Jesus duidelijk uitkomen, en nam uit den tegenstand van Petrus aanleiding om al die heilzame lessen aan de twaalf Apostelen en aan al zijne geloovigen van alle tijden in te prenten. Hij zeide dan: wat Ik doe, wéét gij thans nog niet, maar gij zult het daarna weten; Ik heb meerdere redenen om dien dienst aan u te bewijzen, en zoo gij die kendet, zoudt gij Mij in het verrichten daarvan niet hinderen; maar omdat zij u onbekend zijn, daarom verzet gij u; laat Mij echter u de voeten wasschen volgens mijn verlangen, straks zal Ik de redenen van mijne ongewone handelwijze ontvouwen." Ook op deze terechtwijzing sloeg Petrus geen acht; in die voetwassching niets anders ziende dan eene bloot uitwendige daad, waarvan de hoogere en geheimnisvolle betee- kenis hem nog verborgen bleef, gaat hij in zijn blinden ijver voort met te weigeren en durft, altijd die handeling des Zalig- makers als iets tegenstrijdigs met diens goddelijke\'Waardigheid beschouwende, Hem nog toevoegen: Gij zult mij in eeuwig- heid de voeten niet wasschen. Hij kon het zich nog niet anders voorstellen, of jesus wilde slechts een voorbeeld van ootmoed geven en wel door een allernederigsten dienst te bewijzen aan hem, die niets meer was dan een zondig mensch. Waarlijk; wij moeten nog eerbied hebben voor die ootmoedigheid van den vurigen Apostel, en wij zouden hem nog willen prijzen. Maar de liefde en de hoogachting voor zijn goddelijken Meester hadden ten laatste toch moeten wijken voor het zoo sterk uit- gedrukt verlangen van Jesus. Daarom is zijn volhardend verzet niet geheel te verontschuldigen en moeten wij zijn antwoord op Jesus\' herhaald verzoek als minder prijzenswaardig afkeuren. |
|||||||
|
Mm HEER JESUS CHRISTUS. [33
|
|||||
|
Met allen ernst richtte dan ook Jesus zijn berispend woord
tot den weerspannigen Apostel : indien Ik u niet wasscfte, zult gij geen deel met Mij hebben, ,,indien gij halsstarrig blijft weigeren en Ik u alzoo de voeten niet kan wasschen, zoo als het mijn voornemen en mijn wil is, zult gij ter oorzake van deze uwe ongehoorzaamheid geene gemeenschap met Mij hebben, niet meer met Mij in vriendschap leven en in doodzonde vervallen zijn." Door die huiveringwekkende woorden, door die vreeselijke bedreiging maakte de Zaligmaker een einde aan Petrus\' verzet. Dat zijne weigering eene groote zonde kon worden, daaraan had hij in zijne voorbarigheid niet gedacht, dat wilde hij ook niet Diep ontzag voor Jesus, een nederig gevoelen van zich zelven alleen hadden hem doen terugschrikken, maar onge- hoorzaam wilde hij niet zijn. Bevreesd geworden door de onheilspellende woorden van Jesus, getroffen door het aller- grootste ongeluk, dat hem anders wacht, onderwerpt hij zich niet slechts terstond, maar biedt nu zelfs meer ter wassching aan, dan zijn Meester gevraagd heeft: Heere! zegt hij wasch niet alleen mijne voeten, maar wasch ook, als het zoo gesteld is en als Gij zulks wilt, mijne handen en mijn hoofd. Neen" hernam de Zaligmaker dat is niet noodig om mijn doel te bereiken : wit zich heeft gebaad, heeft niet van noode dan zich de voelen te wassche?i, hij is geheel rein; zijn geheel lichaam is gewasschen; alleen de voeten, die bij het uitgaan uit het bad den grond geraakt hebben en daardoor bezoedeld of met stof bestoven zijn, moeten dan nog gereinigd worden." Toen kon de Zaligmaker aan- Petrus de voeten wasschen en nk hem ook aan de andere Apostelen die, ware Hij met hen begonnen, zeker even als hun Hoofd zich tegen Jesus\' verlangen hadden verzet, maar nu, door Petrus\' |
|||||
|
l.\'U
|
|||||||
|
HM LIJIit..v EN STERVEN TAN
|
|||||||
|
voorbeeld geleerd, zich gewillig aan Jesus\' wensch onder-
wierpen. Met de woorden: gij sijt rein, wees onze goddelijke
Zaligmaker op den dieperen zin, welke aan die lichamelijke wassching ten gronde lag. De Apostelen waren rein van dood- zonden, maar niet van kleine fouten en gebreken, welke de rijkste uitstorting der genade zouden beletten, wanneer zij na eenige oogenblikken het goddelijk Lichaam en Bloed van Jesus ontvingen. De gevoelens van nederigheid en van liefde, welke door Jesus\' welsprekend voorbeeld in hen moesten opge- wekt worden, werkten er toe mede om hen tot die volmaaktere reinheid des harten op te voeren. Zóó leeren ons de Kerk- vaders. De h. Ambrosius meent, dat Jesus door de voetwas- sching de overblijfselen der erfzonde en de neigingen der begeerlijkheid wegnam, dat Hij hen daardoor ook versterkte om aan alle verkeerde driften weerstand te bieden. De h. Au- gust in hs verstaat onder de voeten, waarmede wij de aarde aanraken, al die verkeerde hebbelijkheden, die dagelijksche fouten en misslagen, welke ons, evenals het stof aan de voeten, zoo licht aankleven maar afgewasschen worden door zelfver- loochening en echte liefde tot God en den naaste. De //. Bernardus ziet in die voetwassching eene afbeelding van het berouw en de boetvaardigheid, welke onze ziel, zooveel mogelijk, van elke smet moeten reinigen, vóórdat wij de H. Communie ontvangen. Wie gewasschen is" zoo zegt die Kerkleeraar heeft niet van noode dan zich de voeten te wasschen; en gewasschen is hij, die geene groote zonde heeft, wiens hoofd, dat is: zijne meening, en wiens handen, dat is: zijne werken en zijn omgang, zuiver zijn. Maar de voeten stellen de nei- gingen der ziel voor, en wij kunnen, zoolang wij in deze |
|||||||
|
I.ti
|
|||||||
|
ONZEN IIEFE JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
wereld wandelen, niet altijd rein zijn zonder dat nu en dan,
meer dan geoorloofd is en voor eene wijle, de ziel toegeeft aan ijdelheid, zinnelijkheid of nieuwsgierigheid. Want in vele JAC- \'" * dingen struikelen wij allen. Niemand echter verachte die, want het is onmogelijk daarmede den Hemel in te gaan of daarvan gereinigd te worden tenzij door Christus, en zoolang wij er niet van gezuiverd zijn, kunnen wij geen deel met Hem hebben; maar niemand mag om die kleine fouten zich tot mismoedigheid laten verleiden, want Jesus wil ze ons gaarne vergeven, als Hij ziet, dat wij bezorgd zijn om ze te ver- beteren." Aldus wist de vindingrijke Liefde van Jesus elk middel te baat te nemen om voor het geestelijk heil der Zijnen werkzaam te zijn; aldus leert Hij ook ons om alle zorg aan onzen geestelijken vooruitgang te besteden. Wij hebben het nederig dienstwerk overwogen, dat de God-
mensch aan zijne Apostelen bewees; maar de redenen, welke Hem tot die diepe zelfverloochening brachten, moet Jesus zelf ons openbaren. Gij zult het daarna weten had Hij aan J°an. XIII Petrus gezegd. Die belofte zal Hij nu vervullen. Toen Hij dan, na aan de Apostelen de voelen gewasschen te hebben, zijne klecderen genomen had en weder aan tafel zat, zeide Hij tol hen: Weet gij, wat Ik gedaan heb, wat die voetwassching beteekent en wat Ik daarmede bedoelde ? De Apostelen waren nog geheel onkundig van de liefderijke bedoelingen, waardoor de Zaligmaker tot zulk eene geheel ongewone handeling be- wogen was; niet minder zullen zij met een licht verklaarbaar ongeduld, en de vurige Petrus boven allen, Jesus\' uitlegging verbeid hebben. De Zaligmaker vervolgde dan: gij noemt Mij Meester en Heer; en gij zegt wel, want Ik ben het ,.u\\v |
|||||||
|
13fi MFT l.IJPF.N VN STFRYF.V TAN
|
|||||
|
Meester, omdat Ik u de waarheid leer; uw Heer, omdat Ik
mijne Almacht toon door wonderen." Indien dan Ik, die door mijne goddelijke waardigheid oneindig ver boven u ver- heven ben, uwe voeten gewasschen en Mij niet geschaamd heb aan u een dienst, anders door slaven verricht, te bewijzen en zóó u een uitstekend voorbeeld van nederige dienstvaardig- heid te geven, Ik, uw Heer en uw Meester, zoo moet ook ff ij elkanders voeten wasschen, en er niet tegen opzien om aan elkander de nederigste diensten te bewijzen Want Ik heb u een voorbeeld gegeven, opdat ook gij doet, gelijk Ik gedaan heb. Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: een dienstknecht is niet meerder dan zijfi Heer, en een gezant niet meerder dan die hem gezonden heeft. Indien gij dit weet, dat ootmoed, zelfverloochening en liefde uw aller plicht is, zalig zult gij zijn, zoo gij het doet en overeenkomstig die verplichting u gedraagt. Dat Jesus hier de onderlinge voetwassching als verplich-
tend voorschrijft, kan door niemand met eenigen grond beweerd worden. Wat Jesus gedaan had, moest als voorbeeld dienen niet van eene uitwendige handeling maar van eene ootmoedige, zich zelve verloochenende liefde, welke zich in offervaardigheid openbaart en het onderscheidend kenmerk van al zijne leer- lingen zijn moet. Zóó begrepen het ook de Apostelen, die het woord huns Meesters geenszins in letterlijken zin opvatten noch de voetwassching als eene godsdienstige plechtigheid der Kerk instelden. In de drie eerste eeuwen van hare geschiedenis wordt dan ook geen spoor van iets dergelijks gevonden; eerst later kwam zij allengs meer en meer in beoefening, werd onder de plechtigheden van Witten Donderdag opgenomen en achtten de hoogste waardigheid-bekleeders, b. v. Pausen en Christen vorsten het een voorrecht, als zij Jesus\' voorbeeld ook in letter- |
|||||
|
ON/r* HÏF.R JRSI.\'S CHRISTUS. 187
|
|||||
|
lijken zin konden navolgen. De voornaamste deugden, welke
de Zaligmaker ons bij die gelegenheid ter navolging voorstelde, zijn nederigheid en liefde. Nederigheid, door welke de Christen zijn eigen ik vergeet, zijne vermeende grootheid veracht en zich niet te hoog geplaatst waant om aan anderen liefde- diensten te bewijzen, welke eene hoogmoedige wereld veracht. Altijd toch moeten wij onzen blik gevestigd houden op den Stichter en Voltooier van ons geloof, die ons van alle deugden het volmaakte voorbeeld gaf. Jesus leidde een arm en vergeten leven wij moeten derhalve onzen aangeboren hoogmoed fnuiken; Hij was gehoorzaam tot aan den dood des Kruises wij mogen dus aan onze driften niet den vrijen teugel vieren ; Hij arbeidde in de nederige werkplaats van een armen timmer* man wij mogen ons dan nimmer schamen, al wordt ook van ons een in \'t oog van anderen verachtelijk werk gevraagd; Hij wiesch de voeten zijner Apostelen wij moeten ons nimmer aan een nederigen liefdedienst onttrekken. En dan de liefde t Deze toch moet elke daad heiligen en verdienstvol maken; alles moet uit liefde tot God en den naaste voortkomen, alles moet verricht worden om God te vereeren en den evenmensch in zijn geestelijk heil behulpzaam te zijn ? Echter mogen wij ons niet door valsche redeneeringen op een dwaalspoor laten brengen. Als gij het doet, zult gij zalig zijn zeide de Zaligmaker. Niet slechts het weten, eene ijdele beschouwing van onze verplichtingen is genoegzaam ; beoefening wordt streng gevorderd. Zalig zijn zij, die weten en doen, die gelooven en handelen, die hunne plichten kennen en ze volbrengen; het is toch niets groots" zegt de h. Cyrillus de deugd te kennen, maar ze met ijver te beoefenen." |
|||||
|
188
|
|||||||
|
HF.T MJDEN EN «Tf.RVES VAN
|
|||||||
|
Van zulk eene liefde, welke geene maat noch aanzien van
personen kende, gaf de goddelijke Zaligmaker in die oogen- blikken van diepe vernedering nog een schitterender voorbeeld dan wij boven overwogen. Hij wiesch de voeten niet alleen van de elf Apostelen, welke rein waren, maar ook van den rampzaligen Judas, wiens ziel met zware zonden was bezoedeld. Ook voor den afvalligen Apostel knielde de goddelijke Majesteit neder in de houding van een geringen dienstknecht; die handen, welke zoo menigmaal de vrijspraak van zonden met een be- moedigend teeken deden vergezeld gaan, raakten de voeten aan van hem, die den heilloozen weg der boosheid was opgegaan; dezelfde mond, welke geene andere woorden had gesproken dan van liefde en van vergeving, kuste, gelijk eene vrome overlevering getuigt, de voeten van hem, die geene betere gevoelens in zijn hart koesterde dan van nijd en wraak, Aan een vriend bewijzen van toegenegenheid te geven, is menschelijk ; een vijand, van wien men verzoening hoopt, met voorkomenheid te bejegenen, is christelijk ; maar een ver- harden booswicht, die alleen aan wraak denkt en reeds het vervolgde slachtoffer voor geld heeft verkocht en naar eene geschikte gelegenheid uitziet om het aan diens vijanden over te leveren, hem nog met bijzondere teekenen van b>fde te overladen, dat is goddelijk schoon. En wij zien dat wonder van Goedheid en Barmhartigheid betoonen door Jesus aan Judas! Niemand kon zoo hoog verheven zijn en tevens zoo diep zich vernederen als de Zaligmaker; maar ook niemand is ooit zoo laag gevallen en toonde zich ooit zoo duivelachtig slecht als de verrader. Daarom liet Judas zich door Jesus de voeten wasschen, daarom was hij hardnekkig genoeg om den liefde- dienst van zijnen goddelijken Meester niet te weigeren en, in |
|||||||
|
isg
|
|||||||
|
ONZEN HEEK JF.3US CHRISTUS
|
|||||||
|
schijn met eene onverstoorbare kalmte, zag hij, de zondaar, de
oneindige Onschuld aan zijne voeten neergeknield Hartelijke dankbaarheid aan den goeden Jesus, die aldus op nieuw toonde, hoe vurig Hij wenschte ook den grootsten zondaar tot inkeer te brengen en zijn verhard gemoed door de teederste liefde- bewijzen te vermurwen. Doch ook schande, wee over Judas, die koud en onverschillig blijft, terwijl de andere elf tot in het diepste van hunne ziel ontroerd waren door Jesus\' afdalende Liefde, die met een blik van minachting, misschien met een spottenden lach het aanziet, hoe Jesus Zich aan zijne voeten werpt, ze wascht en afdroogt en kust Zelfs zoo groote Goed- heid, zoo diepe vernedering kunnen zijn gemoed niet verteede- rcn. Sinds het noodlottig oogenblik, dat de geld-en de wraak- zucht in zijne zwarte ziel wortel hebben geschoten, is Judas ongevoelig voor alles geworden, zint hij op niets anders meer dan op het voldoen van zijne lage driften, Jesus mag hem spreken van zijn aanstaand lijden en van zijne overlevering ter dood door een der ZijnenJudas alleen blijft hardnekkig, terwijl de overigen bedroefd worden. Jesus mag het nederigst liefdewerk aan hem verrichten Judas steekt Hem onbeschaamd zijne voeten toe. terwijl Petrus niet dan door bedreiging met het verlies van Jesus\' vriendschap er in toestemt om zich door zijnen goddelijken Meester te laten wasschen. Jesus mag alle middelen aanwenden om den rampzalige nog te winnen, niets baat Hem Judas\' verstokt hart biedt aan alles wederstand en sluit zich af voor eiken weldadigen invloed der genade. Hij heeft zijn Goddelijken Meester al reeds verraden en verkocht, en eene heiligschennende Communie, de wanhoop en een zelfmoord zullen de maat zijner gruweldaden vol maken. Wenden wij onze aandacht van Judas af en op ons zelven, |
|||||||
|
140 HET LIJDEN EN STE»VEN VAN ONZEN HEER JE8U8 CHRISTUS.
|
|||||
|
om eens aan ons eigen leven te denken. Wie leeft als Judas,
kan ook als Judas sterven En hij verkeert in het grootste gevaar, die zijn hart niet sluit voor gehechtheid aan het aardsche en hebzucht. Wij zagen hoe Judas er toe kwam, om zijn God en Zaligmaker te verzaken. Niemand achte daarom kleine fouten gering. Zij verminderen de liefde tot God en, zijn zij eens tot eene gewoonte geworden, dan doen zij ons tot een toestand van lauwheid vervallen, welke dikwijls tot de grootste zonden verleidt. Een ieder vrage dan zich zelven af: hoe is het met den toestand van mijne ziel gesteld ? Welke driften heb ik vooral te bestrijden ? En wat hij voor zijn heil nood- zakelijk acht, dat volbrenge hij, onder bijstand van Gods genade, zonder uitstel en met alle beslistheid. |
|||||
|
Hoofdstuk X.
|
|||||
|
Instelling van het Allerheiligste Sacrament,
van een nieuw Verbond, van een nieuw
Offer, van een nieuw Jr\'riesterschap.
Het was nu ruim één jaar geleden, dat de Zaligmaker deze
bclotte had uitgesproken: het brood, dat Ik geven zal, is mijn Joan. VI, 53 Vleesch. Mijn Vleesch is waarlijk spijs, en mijn Bloed is waarlijk drank. Zeker hadden de Apostelen al sinds lang ver- langend naar de vervulling van die heerlijke voorzegging uit- gezien, misschien er bij den Zaligmaker op aangedrongen, om hun die onwaardeerbare gave te schenken, welke zij reikhal- zend verwachtten. En nog was die belofte niet vervuld, ofschoon zij uit de voorspellingen van Jesus wisten, dat Hij nè weinige uren in de handen zijner vijanden overgeleverd en ter dood gebracht zou worden. Een twijfel of Jesus hun wel geven zou, wat Hij beloofd had, kon bij hen niet opkomen; maar zou Hij de vervulling daarvan misschien tot na zijne Verrijzenis uit- stellen ? Doch de handelingen, welke hun goddelijke Meester in de laatste uren verricht had, waren zóó beteekenisvol, zijne woorden zóó buitengewoon indrukwekkend, zijn gelaat schitterde |
|||||
|
142 HET LUIltS KB STERVKN VAN
|
|||||
|
van eene zóó heilige aandoening. Zij waren door alles, wat zij
zagen en hoorden, wel gedwongen de voltrekking van het groote geheim van Jesus\' Liefde nu te verwachten. Nog geheel onder den geweldigen indruk van de voetwassching, buiten zich zelven van verwondering over het nooit gehoorde bewijs van zelfver- nedering, bewaarden zij een diep stilzwijgen, maar konden hunne oogen van hunnen goddelijken Meester niet aftrekken; geen zijner woorden, geene enkele zijner bewegingen ontsnapte aan hunne gespannen aandacht. En Jesus ? Zijn uur was gekomen om, als de Hoogepriester
naar de orde van Melchisedech, zijn Lichaam en Bloed als een waarachtig Offer aan zijn hemelschen Vader op te dragen ter verzoening van den gevallen mensch, ter verlossing van de wereld. Doch Hij wilde ook, dat hetzelfde Lichaam en Bloed, straks op te offeren aan het Kruis, voortdurend en tot aan het einde der tijden in zijne Kerk zou blijven bestaan onder de gedaanten van brood en van wijn, opdat Hij ten allen tijde het Heilig Offer van de Nieuwe Wet der genade zijn zou, en tevens de goddelijke spijze bij uitnemendheid van onze onsterfe- lijke zielen. Dat allerheiligste van alle Sacramenten moest, in Jesus\' liefdevolle bedoeling, het sprekendste bewijs van zijne onbegrensde Liefde zijn, de bevestiging van onze hoop op eene zalige eeuwigheid, de gedachtenis aan zijn dierbaar lijden en sterven, ons hemelsch voedsel op on/.en tocht door de woestijn des levens naar het ons beloofde land, eene hulp en een steun in al onze moeielijkheden en in al onzen strijd, een onderpand van geestelijke zegeningen, eene bekrachtiging van alle beloften des Nieuwen Verbonds. En nu Jesus, na jaren lang voor zijne teeder beminde Kerk met eene onvermoeide Liefde gezorgd en gewerkt te hebben, op het punt staat om den dood in te |
|||||
|
lt:s
|
|||||||
|
ONZE* HEER JÏSUS CHKI3ITS.
|
|||||||
|
gaan, zijn al zijne gedachten er op gericht om die geliefde
Bruid met dat allerhoogste Goed te verrijken voor al de eeuwen van haar bestaan. Nog vermoeid van het nederig werk der voetwassching had
Jesus wederom zijne plaats aan tafel ingenomen. Kalme waar- digheid, maar ook eene hemelsche vreugde lag over zijn gelaat gespreid, zijne oogen vonkelden van een heilig vuur, geheel zijne houding getuigde van de ontroering, welke Hem beving, nu Hij zijne vroegere belofte zou vervullen. Jesus nam dan van het ongedeesemde brood, hetwelk ra den Paaschmaaltijd was overgebleven, in zijne heilige en eerbiedwaardige handen en overdenkend, dat Hij, de Barmhartige en Genadige, de gedachtenis aan al zijne wonderen ging instelien en eene goddelijke spijze geven aan allen, die Hem vreezen, sloeg Hij zijne oogen ten Hemel, naar zijn almachtigen en eeuwigen Vader op, om ons te doen begrijpen, dat van Hem alleen alle macht en kracht uitgaat om wonderwerken te verrichten Hij dankte Hem ook en met die volmaaktheid zooals Jesus alleen dit doen kon voor al de weldaden, welke Hij in zijne heilige Menschheid van den Vader had ontvangen, inzonderheid voor deze nieuwe weldaad, dat Hij zijn Lichaam en Bloed als spijze geven mocht aan zijne Kerk. En zoo dankzeggende zegende Hij het brood met een bijzonderen zegen en zooals eenigen meenen in nieuwe bewoordingen, en maakte daardoor de Apostelen opmerkzaam, dat Hij een geheel nieuw, een buitengewoon groot wonder zou verrichten. Dan brak Hij het brood met zijne handen in zoo vele deelen als noodig waren om aan elk der aanliggenden een gedeelte te kunnen toereiken, en sprak vervolgens de Sacramenteele woorden : neemt en eet: dit w* mijn Lichaam daarover uit en veranderde aldus |
|||||||
|
144
|
|||||||
|
HST LIJDEN ÜN STEKVtN TAN
|
|||||||
|
door zijne goddelijke Almacht het brood in zijn Lichaam, zóódat
hetzelfde Lichaam des Zaligmakers, dat voor de oogen der Apostelen zichtbaar aan tafel tegenwoordig aanlag, ook waarlijk maar onzichtbaar tegenwoordig was onder de gedaanten van brood. De woorden, waarmede de goddelijke Zaligmaker de zelfstandigheid van het brood in de zelfstandigheid van zijn goddelijk Lichaam veranderde, duidden aan de Apostelen op de duidelijkste wijze aan, welk het voedsel was, dat Hij hun te eten gaf, want de Zaligmaker zeide: neemt en eet, dit is mijn Lichaam, dat voor u gegeven wordt. En wonder van de A1- macht der goddelijke Liefde! Nauwelijks zijn die woorden gesproken en het brood is geen brood meer, maar Jesus Christus zelf, de eenige Zoon van God, die voor ons is mensch geworden, die de Zaligmaker der wereld is, de wellust der Engelen, de schrik der duivelen, voor Wien alle knieën zich moeten buigen. Op dezelfde tafel stond ook een beker gevuld met wijn,
waarin een weinig water gemengd was. Ook dien kelk nam Jesus in zijne heilige handen en, na eerst zijnen hemelschen Vader op nieuw gedankt te hebben, zegende Hij dien op dezelfde wijze als Hij het brood gezegend had. Toen sprak Hij, aan zijne Apostelen den Kelk toereikende, de Sacramenteele woordendrinkt hieruit allen! wans dit is mijn Bloed iles Nieuwen Testaments, ook over den wijn uit en veranderde door zijne goddelijke Almacht den wijn in zijn goddelijk Bloed. Aldus duidde de Zaligmaker op nieuw door de woorden der consecratie aan de Apostelen aan, wat Hij hun te drinken gaf, want Hij zeide : drinkt hieruit allen ! Want dit is mijn Bloed des hieuwen Testaments. dat voor velen zal vergoten worden tot vergiffenis der zonden. En al weder is het wonder der |
|||||||
|
146
|
|||||||
|
0N7.FS HFFF! JES1S CHRISTUS.
|
|||||||
|
almachtige Liefde gewrocht: nauwelijks zijn die woorden uitge-
sproken, en de wijn is geen wijn meer maar het Bloed van den Heer Jesus Christus, hetzelfde goddelijk Bloed, dat toen nog stroomde in zijne aderen en den volgenden dag, tot op den laatsten druppel, zou vergoten worden aan het Kruis. Al zoo, wat Jesus in zijne handen nam, was brood en wat in
den kelk was, dien Hij in zijne handen nam, was wijn. Maar wat Hij aan de Apostelen te eten gaf, was geen brood, maar zijn Lichaam, want Hij zeide : dit is mijn\' Lichaam; en wat Hij aan zijne Apostelen te drinken gaf, was geen wijn, maar zijn Bloed; want Hij zeide: dit is mijn Bloed. Dezelfde Almacht, welke door het enkele woord: het worde" alles had gemaakt, werkte ook hier. De hemel zegt de h. Ambrosius ,,en de aarde en de zeet\'n bestonden nog niet, maar hoort den Heer spreken, en zij werden ; Hij beval, en zij waren geschapen. Indien dan het woord van God zóó krachtig is, dat op zijn woord alleen ontstond, wat vroeger niet was, hoe veel te krachtdadiger zal het zijn om, hetgeen reeds bestond, in iets anders te veranderen ?\'\' Daarenboven : wie zou de gods- lastering durven uitspreken, zelfs in zijne gedachte durven toelaten, dat Jesus, die de eeuwige waarheid zelve is, in de plechtigste oogenblikken van zijn sterfelijk leven, eene onwaar- heid of ook maar eene onduidelijkheid zou gezegd hebben? Neen: Hij zeide: dit is mijn Lichaam; dit is mijn Bloed, en op hetzelfde oogenblik was het brood in zijn Lichaam en de wijn in zijn Bloed veranderd. Wij moeten dan onze afgedwaalde broeders en zusters van harte beklagen, die den zoo duidelijken zin van Jesus" woorden misduiden, in schreeuwende tegenspraak met hetgeen de God-mensch zeide, de H. Schriftuur leert, de 10
|
|||||||
|
146
|
HET L\'jDEN E.N STERVEN TAN
|
||||||
|
overeenstemmende getuigenis van eene eeuwenoude Overlevering
getuigt, de onfeilbare uitspraak der Kerk bevestigt? Bidden, veel bidden voor hen is ons aller plicht, opdat ook zij eens mogen belijden die groote waarheden, welke wij in ons dierbaar geloof bezitten, welke ook de vreugde van ons leven en den zoetsten troost in ons stervensuur uitmaken. Eene eensluidende overlevering vermeldt, dat ook Jesus zelf in
het laatste Avondmaal gecommuniceerd heeft: Hij wilde daardoor" aan zijne Apostelen een voorbeeld geven, hunnen eerbiedigen schroom voor het nuttigen van die goddelijke spijze eenigszins wegnemen en tegelijk Zich met hen op de innigste wijze ver- eenigen door het gemeenschappelijk nuttigen van denzelfden liefdemaaltijd. Dezelfde overlevering verhaalt, dat de Zalig- maker aan zijne Moeder, die wel niet tegenwoordig was bij het laatste Avondmaal, doch gedurende het Paaschmaal zich in hetzelfde huis bevond, de h. Communie óf zelf toegereikt öf door een der Apostelen heeft laten brengen. Wie ook kon meerdere rechten op Jesus\' heilig Lichaam en Bloed doen gelden dan zij, die dat Lichaam in haren schoot gedragen, Hem met hare borsten gevoed had, die in Hem haar eigen lichaam en bloed moest erkennen ? Wie ook kon vuriger verlangen om in de nauwste levensgemeenschap wederom met Hem te treden, dan zij die haren Jesus negen maanden onder haar hart droeg, Hem ver- zorgde en beminde meer dan eene andere moeder beminnen kan ? En Jesus, die de Zijnen ten einde toe liefhad en ook daarom hun die goddelijke spijze schonk, kon nog minder de Moeder vergeten, welke uit liefde tot Hem alles opofferde, alles leed, en met Hem den pijnlijksten dood, althans in hare ziel, zoude ondergaan. Wat Hij van zijne Moeder had, zijne menschheid namelijk, dat wilde Hij haar, met zijne Godheid vereenigd, |
|||||||
|
147
|
|||||||
|
ONZEN MEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
vóór zijn lijden nog tot spijze geven onder de gedaanten van
brood en van wijn. Het zou ondoenlijk zijn hier al de voordeden en gena-
den te bespreken, welke ook maar ééne waardige Communie aan den goeden Christen schenkt. Vestigen we onze aandacht slechts op deze weldaad, welke de goddelijke Minnaar der zielen zeker bedoeld heeft, toen Hij het Sacrament van liefde instelde. Wie 7nijn Vleesch eet en mijn Bloed drinkt, die blijft in Mij en Ik in hem. Dit zeide Jesus reeds, toen Hij beloofde zijn h. Lichaam tot spijs en zijn h. Bloed tot drank te zullen geven. De innigste j0ES vr vereeniging alzoo van den Zaligmaker met zijne geloovigen en van de geloovigen met Hem is een der grootste voor- deelen van eene h. Communie eene vereeniging zóó innig, dat de h. Cyrillus niet aarzelt deze vergelijking te maken: gelijk twee stukken was, als zij bij elkander gevoegd en gesmolten zijn, op eene zóó volkomene wijze ver- eenigd worden, dat zij niet meer te onderscheiden zijn, even nauw wordt ook de Christen met Jesus vereenigd, als hij zijnen Zaligmaker in de h. Communie waardig heeft ontvangen." Dat wil zeggen: dan leven wij ons zinnelijk, ons zondig leven niet meer, doch Jesus leeft in ons; zijne gedachten, wenschen en verlangens worden als onze gedachten, wenschen en ver- langens; zijn wil wordt als onze wil; zijn geest bezielt ons, zijne genade bestiert ons en zijn gebod geleidt ons; één met Hem zijn wij aan de zonde gestorven om voor Hem alleen te leven en dan, na een leven van deugd en heiligheid, eens het leven der eeuwige heerlijkheid in te gaan. Met het oog op die eeuwige vereeniging met Hem in het Rijk zijner glorie, als gevolg van eene h. Communie, zeide Jesus ook dit nog: gelijk de levende Vader Mij gezonden heejt, en Ik leef om |
|||||||
|
148 HET LIJDEN E\\ STERVEN- VAX
|
|||||||
|
den Vader, zoo zal ook hij, die Mij eet, om Mij leven. Die
Joes VI, 33,56. mijn Vleesch eet en mijn Bloed drinkt, heeft het eeuwig leven, en Ik zal hem opwekken ten jongste dage. Niet alleen met Zich zei ven wilde de Zaligmaker door de
h. Communie ons vereenigen; het h. Sacrament des altaars moest ook het teeken der eenheid, de band der liefde, het zinnebeeld der eendracht van alle geloovigen onderling wezen. Het teeken der eenheid, want alle geloovigen. die aan den/.elfden liefdemaaltijd aanzitten en dezelfde goddelijke spijze nuttigen, moeten één van hart en één van ziel zijn. De band van liefde, want gelijk wij door de h. Communie met Jesus vereenigd en kinderen van denzelfden hemelschen Vader worden, eveneens moet de liefde ons allen als broeders en zusters met elkander verbin- den. De liefde toch tot den Vader is niet bestaanbaar zonder eene oprechte liefde tot den naaste. Daarom ook zeide de I. Cor. X, 17. h. Paulus zoo treffend schoon: dewijl hel één brood is, ééne goddelijke spijze, welke wij allen ontvangen, zijn wij allen, die deel hebben aan het ééne brood, één lichaam, als kinderen van één en hetzelfde huisgezin, die door liefde één zijn. Ein- delijk een zinnebeeld van eendracht, want allen, die aan de tafel des Heeren neerknielen, vergeten voor eenige oogenblik- ken elk verschil van stand en elke onderscheiding van maat schappelijke verhoudingen; in eendrachtige liefde zijn zij ver- eenigd; de dienstknecht zit aan naast zijn heer, de arme naast den rijke; kreupelen en lammen zijn zonder aanzien van perso- nen uitgenoodigd tot den bruiloftsmaaltijd; daar veracht niemand den andere; geen afkeer noch haat mogen wonen in een hart, waarin de God van Liefde zijn intrek neemt. Bidden wij dan vurig, dat het h. Sacrament des altaars ook in ons leven al meer en meer de heerlijke vruchten van die heilige vereeni- |
|||||||
|
149
|
|||||||||
|
IJ.VZFN" llin JI.SI\'S CHRISTUS.
|
|||||||||
|
ging moge voortbrengen, dat wij allen één zijn in geloof en
in liefde, gelijk de Vader en de Zoon één zijn van nature, en dat die goddelijke spijze voor ons de bron worde van alle genaden en van het ware leven. |
|||||||||
|
Doe uwen mond wijd open, en Ik zal hem vervullen. Met
die woorden had God door zijnen Profeet in beeldspraak laten voorspellen, dat Hij in vollen overvloed ook de meest uit- gestrekste verlangens van ons hart zou bevredigen. In geen werk der goddelijke Liefde werd aan die belofte op vol- maaktere wijze voldaan dan in het Allerheiligste Sacrament. Toen de Zaligmaker het laatste Avondmaal vierde, verving Hij het Oude Paaschlam van het Israëlitische volk door een Nieuw, dat Hij zelf wilde zijn. Voor de Joden had God het Manna van den Hemel doen regenen, dat zoet van smaak was en alle aangenaamheid in zich vereenigde, dat den Joden geschonken werd, op dat zij op hunnen tocht door de woestijn naar het beloofde land niet zouden bezwijken. Maar aan zijne Kerk gaf Jesus, in het laatste Avondmaal, een nieuw Brood des Hemels, Zich zclven namelijk, die ook van den Hemel is neer- gedaald. In die hemelsche spijze proeven ook wij, hoe zoet de Heer voor allen is, die Hem beminnen; in de kracht daarvan wandelen wij ook, even als eens Elias, tot aan den berg Gods, lot aan ons hemelsch vaderland. Doch meer nog wilde Jesus op den laatsten avond van
zijn sterfelijk leven voor ons doen. Vroeger had God Israël als zijn bevoorrecht volk uitverkoren, daaraan zijne wet- ten en verordeningen een bewijs van zijne Vaderlijke zorg <-~ voorgeschreven en, toen het plechtig beloofd had aan Hem |
|||||||||
|
150 BIT LIJDEN KN STERVKN VAN
|
|||||
|
te zullen gehoorzamen, door bemiddeling van Mozes en
in het bloed van geslachte offerdieren een verbond met het- zelve gesloten van liefde en getrouwheid. Maar de Joden wer- den verworpen, omdat zij Jehova ontrouw werden en den Messias niet wilden erkennen, Wien Hij had gezonden. En Jesus, na de volmaaktere wet van het Evangelie te hebben verkondigd, verwierf Zich een ander uitverkoren geslacht, een heilig volk, dat gelooven en naar het geloof leven zou. De ware Christenen, de oprechte leerlingen van Jesus, werden zijne uitverkorenen, en met hen ook sloot de Verlosser, vóór- dat Hij van deze wereld wegging nu niet door bemiddeling van een derde maar in eigen persoon, ook niet in het bloed van dieren maar in zijn eigen en goddelijk Bloedeennieuw Verbond, toen Hij in het laatste Avondmaal tot de Apostelen, die wij hier als de vertegenwoordigers van het geheele chris- ten volk moeten beschouwen, zeide: dit is het Bloed des Nieuwen Testaments. Leggen wij dit eenigszins nader uit. Voorheen waren bijna alle volkeren gewoon hunne onder-
linge overeenkomsten, als zij die op de meest plechtige wijze wilden bezegelen, te bekrachtigen door het vergieten van bloed, somwijlen zelfs van hun eigen bloed, dat zij dan elkan- der te drinken gaven. Toen Mozes, in naam van God, met het volk van Israël een Verbond sloot, waardoor God zijn onfeilbaar woord verpandde, dat Hij de Israëlieten met allerlei zegeningen zou overladen, als zij zijne wet onderhielden, en waar- door al het volk, nadat de geheele wet was voorgelezen, beloofde Hem te zullen gehoorzamen, toen moest ook de bemiddelaar van het Oude Verbond al het volk met het bloed van geslachte offer- dieren besproeien, zeggende: dit is het Bloed des Verbonds,dat God met u gesloten heeft op al deze woorden, dat is: op al de |
|||||
|
151
|
|||||||
|
O.VZEV HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
voorwaarden, welke in de wet opgenoemd waren. Jesus deed
nog oneindig meer in het laatste Avondmaal; want nu moest de schaduw voor het licht wijken en de afbeelding door de werkelijkheid vervangen worden. Hij had de volmaakte wet des Evangelies gepredikt. Wie zijne leerlingen wilden zijn, moesten beloven die wet in haar geheel te onderhouden, ter- wijl Hij van zijnen kant hnn voor het naleven daarvan een eeuwig geluk in den Hemel beloofde. Dit verbond van liefde en getrouwheid sloot Jesus in het laatste Avondmaal met zijne Kerk, welke door de Apostelen vertegenwoordigd werd, toen Hij den wijn in zijn Bloed veranderd hebbende, zeide: dit is het Bloed des Nieuwen Testaments, dat voor u vergoten wordt, het Bloed, dat Ik pleng ter getuigenis, dat Ik mijne belofte zal volbrengen. En opdat de Kerk ook getuigen zou, dat zij de gestelde voorwaarden zou naleven, moest zij niet, zoo als het Israëlitische volk, met dat Bloed slechts besprengd worden, maar het zelfs drinken. Op de volmaakste wijze en voor eeuwig heeft Jesus dat Verbond, ten einde het van zijnen kant onherroepelijk zijn zoude, bekrachtigd door op den volgenden dag al zijn Bloed te vergieten aan het Kruis; en opdat zijn volk altijd aan dat Verbond zou herinnerd worden, en het niet zou overtreden, liet Jesus zijn Bloed tot geestelijken drank ach- ter in zijn h. Sacrament. Zulk een Nieuw Verbond had God, honderde jaren nadat
het Oude gesloten was, door den Profeet Jeremias laten voor- spellen in deze woorden: Zie, de dagen zullen komen, zegt de Heer, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Tuda een nieuw Verbond sluiten zal; niet naar het Verbond, J*"1 **2iï\'3i
J Hrbk.VIII.8 dat Ik met hunne vaderen maakte ten dage, dat Ik hen bij de
hand nam om keu uit het Egijpte-land te leiden; want zij, |
|||||||
|
152
|
|||||||
|
IIKT MJDKN K.N STERVEN VAN
|
|||||||
|
zij bleven niet in mijn Verbond, en Ik heb Mij over hen niet
bekommerd, zegt de Heer. Want dit is het Verbond, dat Ik met hel huis [sratl maken zal na die dagen, zegt de Heer. Ik zal mijne wetten in hun gemoed leggen, en op hun hart zal Ik schrijven, en Ik zal hun tot God, en zij zullen Mij lot volk zijn. En niet zal een iegelijk zijn naaste en iegelijk zijn broe- der lecren, zeggende: ken den Heer! want allen zullen Mij kennen, van den kleinste tot den grootste om/er hen, want Ik zal hunne ongerechtigheden genadig zijn, en hunne zonden zal Ik niet meer gedenken. Dit Verbond, door Jesus in het laatste Avondmaal reeds met
zijn nieuw uitv erkoren volk gesloten, is nieuw, omdat Jesus zelf, de Zoon van God, èn de Stichter èn de Middelaar daarvan is; om- dat het reeds den volgenden dag door het sterven des Midde- laars voor eeuwig zou bevestigd worden; vooral omdat het in de plaats trad van het Oude, dat nu vervallen werd verklaard. Het was ook beter, omdat het de lastige en omslachtige ceremonieele wetten van het Oude Verbond vervangt door het zoete juk en den lichten last van Jesus\' volmaakte wet; omdat het overvloedige genade geeft, om al de geboden Gods te kunnen volbrengen; omdat het ons niet slechts tijde- lijke goederen, zooals aan het grof zinnelijke volk van Israël, maar geestelijke en daarom onvergankelijke goederen ver- zekert mits wij de getrouwe onderhouders daarvan zijn, nadat wij in het Nieuwe Verbond zijn opgenomen door het Doopsel, even als de Joden in het Oude werden opgenomen door de besnijdenis. Eindelijk is het Nieuwe Verbond oneindig waardiger, omdat het niet bekrachtigd is met het bloed van redelooze dieren maar met niets minder dan met het goddelijk Bloed van den Heere Jesus Christus. |
|||||||
|
153
|
|||||||
|
ONZKX IIKKR JKSI\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
Is het Nieuwe Verbond zoo hoog verheven, zoo rijk aan
genaden en aan beloften, dan ook begrijpen wij, dat onze ver- Idichtingen te grooter zijn en onze ijver te vuriger moet wezen, om aan de heilrijke voordeden daarvan deelachtig te worden. Uit al het betoogde leidt de h. Paulus eene dringende vermaning af tot volharding in de belijdenis des christendoms eene vermaning, welke ook een elk van ons ter harte moet nemen. Dewijl wij, broeders!" aldus ongeveer spreekt hij de bekeerde Hebreen aan in het Bloed van Jesus Christus den grond van Hlür.X, 19 een vast vertrouwen hebben, dat een nieuw gebaande en ge- .,opende weg naar het eeuwig leven voor ons gemaakt is; ..dewijl wij in Jesus een grooten, hoog verheven Priester be- zitten, die aan het hoofd der geheele Kerk staat, zoo laat ons ,,met een oprecht hart en met een levendig geloof, gereinigd van een kwaad geweten, de belijdenis van onze hoop op eene zalige onsterfelijkheid onwankelbaar vasthouden, want Hij, die ze beloofd heeft, is getrouw en zal zijne belofte zekerlijk vcr- .,vullen. Laat ons ook elkander tot broederlijke liefde en tot goede werken aansporen, de godsdienstige vergaderingen bij- wonen en elkander daartoe aanmanen. Verschrikkelijk toch zou het wezen, als wij ons aan lauwheid, aan neiging tot af- val, aan een verachting van Jesus, aan een heulen met zijne vijanden ons overgaven wij die door zijne verdiensten van zonden gereinigd, door zijn Bloed geheiligd en door zijne Goed- heid in zijn heilig Verbond zijn opgenomen. Te zwaarder straf wacht ons dan in het oordeel, naarmate wij de waardig- heid onzer uitverkiezing beter gekend en grootere genaden ontvangen hebben; want aan God de wraak, Hij zal vergelden en zijn volk oordeelen. Vreeselijk is het te vallen in de han- den van den levenden God." |
|||||||
|
134
|
|||||||
|
HET I.IJDI!» EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
Het Oude Verbond werd wij overwogen het zoo even
in het laatste Avondmaal door een Nieuw en beter en volmaakt Verbond vervangen, toen Jesus zijn goddelijk Bloed als Bloed van het Nieuwe Verbond aan zijne Kerk te drinken gaf. Eene derde onafscheidelijk daarmede verbonden instelling van den liefdevollen Zaligmaker vraagt nu al onze aandacht. Toen God het Oude Verbond met het Israëlitische volk ge-
sloten had, schreef Hij verschillende offers voor, welke op gezette tijden en met juist aangegeven doeleinden aan Hem moesten opgedragen worden. Doch het Oude Verbond werd afgeschaft en daarmede al zijne offers. Evenwel zou ook het Nieuwe Verbond zijn offer hebben, maar één volmaakt offer en oneindig verhevener dan al de offers der Oude Wet, een allerheiligst Offer, waarop al de offers van voorheen duidden, waarvan zij eene on- volkomene afbeelding waren en waaraan zij hunne betrekkelijke waarde ontleenden. En dat Offer der Nieuwe Wet stelde Jesus Christus in bij het laatste Avondmaal, toen Hij het brood en den wijn in zijn heilig Lichaam en Bloed veranderde en onder die beide gedaanten Zich, op onbloedige wijze, aan den hemel- schen Vader opdroeg. De woorden der instelling geven dat duidelijk aan; Hij zeide: dat is mijn Lichaam, dat voor ü gegeven wordt; dit is mijn Bloed dat vergoten wordt. Aldus verklaart Jesus, dat zijn Lichaam, hetwelk na eenige uren op het altaar des Kruises zal geslachtofferd worden, nu reeds als Offer gegeven wordt; dat zijn heilig Bloed, hetwelk op Vrijdag middag tot den laatsten druppel toe zal vergoten worden ter verzoening van al de zonden der geheele wereld, ook nu al reeds als Offer vergoten wordt. Dit alles leert ook de Kerkvergadering van Trente met de volgende woorden: ofschoon onze Heer en God Zich zelven ééns op het altaar des |
|||||||
|
155
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRfSTUS.
|
|||||||
|
Kruises, door den dood te sterven, aan God zijnen Vader zou
opofferen, om daar eene eeuwige verlossing te bewerken, heeft Hij toch in het laatste Avondmaal zijn Lichaam en Bloed onder ,,de gedaanten van brood en wijn aan God zijnen Vader op- geofferd om aan zijne Kerk, gelijk de menschelijke natuur zulks vordert, een zichtbaar offer na te laten." Alles dus stemt ons tot dankbaarheid, het zij wij het Offer
zelf beschouwen of de wijze waarop, of de reden waarom, of de personen, voor wie het geofferd wordt. Niets minder dan Jesus zelf, de mensch geworden Zoon van God, is in de H. Mis èn Offeraar èn Offerande; Hij offert Zich zelven, onder de gedaanten van brood en van wijn, op aan God met zijne Godheid en zijne menschheid. Dat Offer is dus van on- eindige waarde en overtreft even eindeloos ver al de offers der Oude Wet als Jesus alles overtreft wat toenmaals of van die- ren of van veldvruchten of van iets anders aan God werd opge- dragen. Het is ook van duur even lang als het bestaan der wereld en zal opgedragen worden zoo lang er menschen zijn, die moeten gezaligd worden; want Jesus blijft Priester in eeuwigheid. Het wordt ook opgeofferd over de geheele we- reld; op elke plaats, waar een priester der katholieke Kerk zijn voet zet, viert hij ook die heilige geheimen van onzen Gods- dienst, en de groote profetie van Malachias gaat dagelijks nog in vervulling: op alle plaatsen zal mijnen Naam geofferd en een mal. I, n. rein offer opgedragen worden. Het Offer der h. Mis is het zelfde als het Kruisoffer: in beiden aanbidden wij Jesus Chris- tus als Offeraar en Offerande. Alleen dit onderscheid moeten wij opmerken : op het Kruis offerde Zich Jesus op bloedige wijze en slechts éénmaal en als door de handen van zijne beulen; op het altaar offert Hij Zich op onbloedige wijze en meermalen |
|||||||
|
] 56
|
|||||||
|
IIKT I.IJIIKS EN STKKVKN VAN
|
|||||||
|
des daags en door de priesters, die zijne bedienaren zijn in het
offeren. Door het h. Misoffer wordt echter in geenen deele afbreuk gedaan aan het Kruisoffer, alsof dit niet voldoende ware geweest ter verlossing van de wereld en ter verzoening van den mensch, alsof aan de oneindige verdiensten daarvan iets kon toegevoegd worden. Neen aldus leert de h. Kerkver- gadering van Trente door het onbloedig Misoffer wordt het bloedig Offer, éénmaal op het Kruis gebracht, tegenwoor- dig gesteld, duurt de gedachtenis daaraan tot aan het einde der eeuwen voort en wordt deszelfs zaligmakende kracht toe- ,,gepast tot vergiffenis der zonden, welke wij dagelijks bedrijven." Het H. Misoffer kan aan God opgedragen worden voor levenden,
om b. v. de genade van bekeering af te smeeken, ook voor de overledenen om voor hen te verkrijgen vermindering of geheele kwijtschelding van straffen en daarmede de blijde verlossing uit het vagevuur en de opname in de glorie des Hemels. Door dat allerheiligste Offer aanbidden wij de goddelijke Majesteit en wel op eene volmaaktere wijze dan alle Heiligen en Engelen te zamen God kunnen vereeren; danken wij God voor zijne weldaden en genaden en bieden wederkeerig tot dank- zegging Hem het beste aan, wat wij geven kunnen; bidden wij voor ons zelven en voor anderen af, wat ons nuttig is naar ziel en lichaam, ook voor de zielen in het vagevuur vermin- dering van pijnen en kwijtschelding van straffen; eindelijk ver- zoenen wij God en verwerven zij, die in staat van genade en rouwmoedig de h. Mis bijwonen, vergiffenis van hunne dage- lijksche zonden, en zij, die buiten Gods liefde leven, kunnen de genade van boetvaardigheid verwerven. Het doet ons leed, dat het doel en het bestek van ons werk
eene breedere uiteenzetting van die aangestipte waarheden niet |
|||||||
|
157
|
|||||||||
|
ONZO HEF* JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||||
|
veroorlooven. Toch zal een ieder, die met een dankbaar hart
ze overdenkt, zich genoopt gevoelen om met den koninklijken
zanger te juichen: Loof den Heer, want Hij is goed, want zijne Ps.CV, i.
Goedertierenheid is eeuwig van duur. Wie kan des Heeren
weldaden uitspreken, wie al zijn lof verkondigen? God
spaarde zelfs zijnen eenigen Zoon niet, maar heeft Hem voor
ons allen overgeleverd, en hoe heeft Hij ons ook niet alles RoM- VI11> 32-
met Hem geschonken, wat wij ter zaligheid behoeven ? Een nieuw
Paaschlam en een nieuw hemelsch Brood, een nieuw Verbond,
een nieuw goddelijk Offer! Waarlijk , wij zouden meenen, dat
Jesus de volheid zijner Liefde uitgestort, al den rijkdom zijner
wondermacht in \'t werk gesteld had om ons gelukkig te maken;
en nog vindt Hij in de schatten zijner Wijsheid en Almacht
eene andere bron en opent die in het laatste Avondmaal voor
zijne beminde Bruid, opdat zij daaruit de wateren putte ten
eeuwigen leven.
|
|||||||||
|
Voor wie bestemde Jesus aldus moeten wij vragen al
de weldaden, welke wij boven besproken hebben? Waren die aan de Apostelen alleen toegedacht of hoogstens ook aan die Christenen, welke in het Apostolisch tijdvak den naam van Jesus zouden belijden? Neen, zoo uitsluitend was de Zaligmaker in zijne Liefde niet; zijn blik reikte tot aan de uiteinden der we- reld; in zijne gedachte omvatte Hij alle menschen, die ooit op aarde zouden leven. Hij was immers gekomen om allen za- lig te maken; voor allen moesten dan ook zijne genaden be- reikbaar wezen, voor allen zijne instellingen ter zaligheid dienen. Herinneren wij ons nog eens de woorden der instelling. Je-
|
|||||||||
|
158
|
|||||||
|
MET LIJDEN EN STERVEN VAN?
|
|||||||
|
sus had gezegd: dit is mijn Lichaam; dit is mijn Bloed. Op
die eeuwig gedenkwaardige woorden liet Hij onmiddelijk vol- gen, tot zijne Apostelen sprekende: doet dit tot mijne ge- dachtenis. Hij gaf hun met die woorden leert de Kerk- vergadering van Trente het bevel om hetzelfde te doen, wat Hij zelf zoo even had gedaan, namelijk om het brood in zijn Lichaam en den wijn in zijn Bloed te veran- deren; en omdat de Zaligmaker nooit eenig bevel gaf zonder ook te gelijk de macht te verleenen om het bevolene te kun- nen doen, gaf Hij hun te gelijk daartoe de vereischte macht. Het is even als of Jesus zeide: ,,verandert het brood en den wijn in mijn Lichaam en Bloed, draagt dat offer op aan God, neemt gij zelven en deelt het uit aan anderen," Hij wijdde hen alzoo tot Priesters van het Nieuwe Verbond en stelde een nieuw Priesterschap in, dat in zijne waardigheid en in zijne volmacht nameloos ver het priesterschap des Ouden Ver- bonds overtreft, dewijl dit aan God niets beters kon opdragen dan het bloed van dieren en de vruchten der aarde. Maar alles, wat Jesus, als Stichter der Kerk, instelde, moest
in die Kerk blijven voortbestaan tot aan het einde der tijden, zoo lang er menschen leven, die de voordeden van zijne Liefde kunnen genieten en daardoor gezaligd moeten worden. Derhalve moest ook de macht, welke de Zaligmaker aan zijne Apostelen mededeelde, en de wijding, welke zij van Hem ont- vingen, overgaan op hunne opvolgers in het Apostolaat. Wij hooren dan ook de Priesters van het Nieuwe Verbond de woorden des levens verkondigen en zien hen de heilige ge- heimen vieren. Zij trekken de wereld door al predikende maar ook offerende en het Brood des levens brekende aan de geloo- vigen, die Jesus\' getrouwe li erlingen willen zijn. |
|||||||
|
1.VJ
|
|||||||
|
ONZEN HKKH JESUS CHl:ISTÜS.
|
|||||||
|
Ën dat alles ter gedachtenis van Jesus, zoo als Hij zelf
het bevolen heeft, of wat hetzelfde beteekent om aan de vermaning des h. Paulus te gehoorzamen: Zoo dikwijls gij Cor. xi, 25. dit brood zult eten en dien kelk drinken, snit gij den dood des Heeren verkondigen, tot dat Hij komt, als Rechter van levenden en van dooden. Die herinnering dringt zich dan ook on\\veer- staanbaar aan onzen geest op. Het was immers op den voor- avond van zijn lijden en sterven, dat Jesus ons die goddelijke spijze gaf en dat aanbiddelijk Offer instelde. Het kan niet an- ders dan dat wij, het zij wij de H. Communie ontvangen, hetzij wij de H. Mis bijwonen, in onze gedachten dankbaar ver- wijlen bij Hem, die ons al die hemelsche gaven schonk, vóór- dat Hij leed en stierf. Daarenboven legde de goddelijke Za- ligmaker in het Offer der Nieuwe Wet en in zijn H. Sacrament van Liefde al den rijkdom van die genaden en van die ver- diensten, welke Hij voor de Kerk verwierf door gehoorzaam te worden tot aan den dood des Kruises. Alles doet ons alzoo denken aan den dood des Heeren: zijne tegenwoordig- heid, zijne opoffering, de genaden welke Hij mededeelt. Wij begrijpen, dat heilige zielen van aandoening weenen, als
zij voor het Allerheiligste liggen neergeknield. Dan aanbidden zij een wonderbaar Sacrament, eene onwaardeerbaie gave, de oneindige Liefde; een brood der Engelen, dat den zwakken mensch geschonken is, opdat hij op den gevaarvollen weg naar den Hemel niet bezwijke. Het was eene groote en door ons niet verdiende weldaad van God, dat Hij ons uit het niet trok, ons het leven gaf en onze ziel met de schoonheid zijner gelijkenis versierde. Nog grooter was zijne weldaad, toen Hij zijnen Eenig geboren Zoon in de gedaante van een dienstknecht op de wereld zond, om den gevallen mensch uit zijne diepe |
|||||||
|
160
|
|||||||
|
HE.T LIJ HEN F.N STHRVEN VAX
|
|||||||
|
ellende op te heffen en voor hem leed en stierf. Kan
iemand nog grootere liefde betoonen dan zijn leven te geven voor zijne vijanden? Jesus vond, en Hij alleen kon dit, in de onpeilbare diepten van zijne goddelijke Almacht en Wijs- heid en Goedheid nog een ander middel om ons tot Zich te trekken. Hij stierf om ons het verloren leven der genade te- rug te geven; Hij offert Zich dagelijks nog om op ons de onein- dige verdiensten van zijn kruisdood toe te passen; Hij zelf wordt onze spijze om ons het eeuwig leven te kunnen schen- ken. God is wonderbaar in al zijne werken, moeten wij met den Psalmist uitroepen. Even als in bet leven der Kerlc de droefheid van den Goeden Vrijdag opgevolgd wordt door de vreugde van het Paaschfeest; gelijk in het leven van eiken mensch de smart van het berouw en de hoop op vergiffenis, het gevaar van eiken dag en de verwachting op verlossing el- kander afwisselen; zoo ook is Jesus in het H. Sacrament arm en nederig als in de kribbe, en toch troont Hij ook daar in den glans zijner goddelijke Majesteit; Hij is daar tegenwoordig, die aan het Kruis stierf, maar ook de wereld overwon en allen tot Zich trekt, voor Wien ook elke knie zich buigt. Daar is de Calvarie-berg, waar wij treuren onder het Kruis, maar ook de Tharbor, waar wij onze tenten zouden willen opslaan; daar doet alles ons denken aan Jesus\' dood en wij vinden er het leven voor onze ziel. In Jesus, verborgen onder geheimzinnige gedaanten, leeren wij de beteekenis van ons leven, scheppen wij moed en kracht om ons met Hem en voor Hem op te offeren. Hij leert ons het offer hoogschatten als den wortel en de bron van al wat waarlijk groot en edelmoedig in des menschen leven is, en het wordt voor ons een lust en geluk ons aan Hem te verbinden, die alles voor ons wilde zijn. Het |
|||||||
|
161
|
|||||||
|
0M7KN USER JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
altaar is, in éen woord: het Heiligdom der Kerk, de bron
van het ware leven; daar worden de Martelaren gesterkt, de Belijders onderwezen, de Maagden gevormd, de Heiligen ge- maakt. Daar begint voor een ieder het leven, dat voortduren moet in eeuwigheid. |
|||||||
|
Hoofdstuk XI.
|
|||||
|
Laatste aanwijzing van den verrader.
Jesus neemt afscheid van zijne
Apostelen.
Het is pijnlijk voor ons gevoel, dat wij van zulke aandoen,
lijke tafereelen, als wij in de voetwassching en in de instelling van het Allerheiligste Sacrament overwogen hebben, worden afgetrokken om onze aandacht alweder te moeten vestigen op den in zijne boosheid verharden Judas. Doch onnoemelijk pijnlijker moet het voor Jesus\' minnend Hart geweest zijn, toen Hij zag, dat het versteende gemoed van dien booswicht door niets te verteederen was. Jesus had hem reeds op verschillende wijzen doen blijken, dat zijn verraad, ofschoon in het geheim gesmeed en zorgvuldig voor de andere Apostelen verborgen ge- houden, aan zijne Alwetendheid bekend was; Hij had gewaar- schuwd, bedreigd met de vreeselijkste aller straffen, hem allen tijd en elke gelegenheid aangeboden tot berouw en tot terugkeer; zoo even nog had Jesus zelf voor hem geknield en hem met even veel Liefde als den beminden leerling en zeker met het teederste medelijden de voeten gewasschen, maar niets vermurwde dat verstokte hart. Op velerlei manieren had Jesus getoond, dat Hij den dood van dien zondaar niet wilde maar wel, dat |
|||||
|
nr.i i.miEN r.i stervkx tan onzen mff.ii jf.svs chkistu*. IBS
|
|||||
|
hij zich bekeeren en zóó leven zou. En om de kroon te zet-
ten op al zijne barmhartigheden had de Zaligmaker hem zelfs niet uitgesloten van de deelname aan zijn goddelijk Lichaam en Bloed; want liever wilde Hij van zijn verrader de afschu- welijkste verguizing ondergaan dan, door hem van den liefde- maaltijd uit te sluiten en vóór de instelling van het Allerhei- ligste Sacrament weg te zenden, hem nog meer verbitteren en den weg ter bekeering moeielijker maken. Hoe weinig of liever, dat al die vermaningen en openba
ringen, dat al die verschrikkelijke bedreigingen en onuitspre- kelijke groote liefdebewijzen des Heeren niet den minsten in- druk maakten op Judas, daarvan gaf hij de stuitendste blijken Toen Jesus het h. Sacrament ingesteld had, werd Hij ontroerd Joan.xUI,ai.
in den geest; het ijzingwekkende van Judas\' misdaad, zijne ongeloofelijke verharding ontroerde het gemoed van Jesus meer dan het lijden, dat Hij voorzag, en Hij sprak: voorwaar, voor- waar, Ik zeg u: één uwer zal Mij verraden. De andere Apostelen zaten bij het hooren van die herhaalde voorzegging verslagen en door droefheid overmand; maar de verrader alleen blijft koud en huichelt nog onverschilligheid. Dewijl de Apos- telen reeds uit eene vorige aanduiding van Jesus wisten, dat de verrader niet ver af zat, gaf Petrus, die waarschijnlijk aan Jesus\' linkerzijde geplaatst was, aan Joannes, die op de borst des Heeren rustte, een wenk om nog op eene nadere aandui- ding des verraders aan te dringen. De beminde leerling, den wensch van zijnen mede-Apostel begrijpende, vroeg fluisterend, zóó dat de anderen het niet konden hooren: Heer! wie is het? Joaw.XUI.i6 Hierop wilde de Zaligmaker het antwoord niet schuldig blijven en zeide nauw hoorbaar aan den leerling, wien Hij lief had: hij is het, wien Ik het brood (dat Ik in mijne hand houd) als |
|||||
|
164
|
|||||||
|
HET LIJDEN RN STERVEN VAN
|
|||||||
|
Ik het ingedoopt heb, zal toereiken. En toen Hij het brood had
ingedoopt, gaf Hij het Judas Iscarioth, Simons zoon. Alleen aan Joannes en Petrus was nu de verrader aangeduid, maar niet met name genoemd, want Jesus wilde aan Judas nog altijd gelegenheid tot berouw laten: zóó eindeloos groot is Gods Barmhartigheid. De gevallen Judas had zeker uit het fluiste- rend spreken van Jesus met Joannes opgemaakt, dat hij als de verrader was hekend gemaakt. Toen daarop hem ook nog de bete broods werd toegereikt, werd hij hevig vertoornd en met een nijdigen blik op zijn God en Zaligmaker vroeg hij Hem met moeielijk verkropten toorn: ben ik het, Rabbi? ja luidde nu het antwoordgij hebt het gezegd, gij zijt het; maar nog zacht gesproken werd dat antwoord gegeven, zóó dat de andere A postelen het niet hoorden gegeven met de trilling van diepe aandoening in de stem, met tranen van medelijden in de oogen. O, die ongelukkige Judas! dat hij zijn hart sloot voor de teederste en dringendste aanmaning van eene genadevolle Liefde, welke hem tot bekeering noodigde; datjhij niet luisteren wilde naar de vreeselijke bedreiging van Hem, die eens zijn onverbiddelijke Rechter zijn zou. Even als de Liefde, zoo ook heeft de boosheid hare geheimen.
Wij aanbidden de ondoorgrondelijke Liefde van den Zaligma- ker, die Zich uitput om ook den diepst gevallen zondaar uit zijne ellende op te beuren; wij verafschuwen ook de helsche boosheid van den rampzaligen Judas, die tegen de inwerking van Gods genade zich blijft verzetten. Op hem, maar ook op eiken zondaar, die aan Gods Goedheid weerstand biedt, is deze SprcukIV, 19 uitspraak der H. Schriftuur toepasselijk: de weg der goddeloo- zen is duisternis ; zij weten niet, waar zij vallen. Al wie de genade Gods miskent, van God, die zelfs den zondaar met wel- |
|||||||
|
165
|
|||||||
|
ONZEN HEER JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
daden bevoorrechtte, zoo lang met diens overtredingen geduld
had, zoo lang de straffende hand zijner Gerechtigheid inhield, zulk een kan zich niet vleien, dat de straf nimmer over hem komen zal. Elke versmade vermaning, elke misbruikte weldaad, elke afgewezene genade, elke niet gebruikte gelegenheid tot berouw, zullen eens in den dag des oordeels tegen den onboetvaardigen zondaar getuigen. Door zijn verhard gemoed verzamelt hij op zijn hoofd schatten van gramschap in den dag der openbaring van Gods Rechtvaardigheid. Over hem, die hier in zijn leven, weerspannig blijft aan de tot bekeering vermanende stem van Gods Lankmoedigheid, ongehoorzaam is aan de waarheid en der ongerechtigheid blijft dienen, zal angst komen en ver- drukking in alle eeuwigheid. Judas wist het, alle zondaren weten het en toch wie begrijpt dit geheim van boosheid? zij blijven hardnekkig volharden in hun misdadig gedrag. Heli een hoogepriester, Saul een koning door God gekozen, Judas, door Jesus onder zijne Apostelen opgenomen, weigerden Gods genaden en werden door God verworpen, omdat zij op den dag der bezoeking Gods stem niet wilden hooren en hun gemoed verhardden. Aldus wreekt God altijd het verachten van zijne Goedheid. Nog was het tijd geweest voor berouw en bekeering, maar
Judas sloot meer en meer zijn hart voor de vermanende stem der Liefde. Zelfs het overreiken van die bete broods voor Joannes een teeken om den verrader te leeren kennen was voor Judas nog eene bijzondere onderscheiding, want de gast- heer in het Oosten pleegde aan dischgenooten, welke hij door een bijzonder bewijs van achtingen vriendschap vereeren wilde, |
|||||||
|
166 HET LIJOEN EX STERVEN VAX
|
|||||
|
het in eene toespijs ingedoopte brood aan te bieden; voor
Jesus was het dus nog een middel om op het gemoed van den gevallen Apostel indruk te maken en, bleef deze niet onver- /ettelijk, van zijne boosheid te bekeeren. Doch die verharde booswicht werd door eigen schuld, bij al de middelen, welke eene oneindige Liefde tot zijne verbetering uitdacht en aan- Xlil,27. wendde, verharder. Na die bete uit de handen des Zaligmakers aangenomen te hebben, voer de Satan in hem. Welk een ramp- zalige" roept de h. Cyrillus uit ,,die in zijn hart eerst .Jesus had opgenomen, waarin hij nu aan Satan eene plaats inruimt. Jesus, om Hem te doen sterven, Satan, om hem te doen heersenen; Jesus, YVien hij aan het Kruis zal slaan, Satan aan wien hij eene onbeperkte heerschappij toestaat; Satan, welken hij boven Jesus stelt, en Jesus, Wien hij als slachtoffer ter kruisiging aan Satan geeft." Reeds vroeger had de duivel den rampzalige door geldzucht verleid om zijnen Meester te verraden en diens overlevering voor eenige zilverlingen te be- loven; nu echter nam de duivel geheel en al van hem bezit of liever: Judas gaf zich geheel aan zijne macht over en neemt het besluit om nog dienzelfden nacht zijn Meester aan de joodsche Oversten uit te leveren Als een bezetene vliegt hij van zijne zitplaats op om naar buiten te ijlen; in dat gezel- schap kan hij het niet langer uithouden. Jesus kende zijn verraad; hij moest denken, dat althans eenigen van de Aposte- len hem voor den verrader aanzagen; hun verwijtenden blik kon hij niet verdragen, en de duivel stuwt hem voort op den weg des verderfs. Nog roept de Zaligmaker hem na, met zijne ge- XIII,28. wone kalmte en treffenden toon: wat gij doen gaat, doe dat spoedig. Niet als een bevel luiden die woorden; zij dienen veeleer nog als eene vermaning voor Judas om van zijne booze |
|||||
|
167
|
|||||||
|
ONZE.N HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
plannen af te zien. Het is als of de Zaligmaker zeggen wilde:
Ik ben bereid om den kelk te drinken, dien mijn Vader Mij te drinken heeft gegeven; gaarne wil Ik sterven voor de ver- .,lossing van alle menschen en zal door mijne Almacht, gelijk Ik kon, uwe goddelooze plannen niet verijdelen; mijn uur om te lijden en te sterven is gekomen en vrijwillig, enkel omdat Ik wil, ga Ik den dood te gemoet. Gij van uwen kant wilt uwe booze inzichten niet laten varen; al mijne vermaningen, al mijne bedreigingen zijn vruchteloos geweest; volhardt gij in uw verra- derlijk opzet, ga dan en verlaat deze plaats en ontreinig ze ..niet langer door uwe tegenwoordigheid; mijne onderrichtingen en vertroostingen, welke Ik nog aan mijne getrouwen zal voor- houden, zijn voor u niet." Niemand der aanliggendcn wist, waar toe fesns hem dit zcide. ]o\\s.\\\\\\l,ij.
Want sommigen meenden, omdat fudas den buidel had, dat Jesus hem gezegd had: koop wat wij voor het feest noodig hebben, voor het feest, dat wel reeds met den ondergang der zon op dien dag begonnen was, maar ook den volgenden dag nog ra oest voortgezet worden.En zij konden in die meening verkee- ren, omdat het koopen en verkoopen op feestdagen niet volstrekt verboden was; want, al waren de joodsche feestdagen ook rust- d:igen, de rust op den wekelijkschen sabbath-dag voorgeschre- ven sloot veel meerdere handelingen uit dan die, welke op hoogtijden moest onderhouden worden. Anderen, misschien ook dezelfden, dachten, dat Judas door dat woord des Heeren het bevel ontving om aan de armen eenige aalmoezen te gaan uitdeden, omdat de groote voorliefde des Zaligmakers voor de behoeftigen hun sinds langen tijd bekend was. En Joannes en Petrus, ofschoon de verrader hun nu bekend was, konden zij gissen, dat hij nog in dien zelfden nacht van het hooge Paasch- |
|||||||
|
LM
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN TAN
|
|||||||
|
feest, na dien plechtigen Paasch-maaltijd gevierd en na de uit-
stekendste bewijzen van Jesus\' Liefde ontvangen te hebben, het allersnoodst verraad zou plegen, wat ooit in \'smenschen be- dorven ziel is opgekomen? Hun eerlijk gemoed en meer nog hunne reine ziel verzetten zich tegen zulk eene gedachte, welke hun reeds een gruwel toescheen. Eén alleen verstond die woorden van den goddelijken Mees-
ter; het was de rampzalige Judas zelf. En nog is het tijd voor hem te kiezen: hij kan zich met berouw over zijne booze plannen aan Jesus\' voeten nederwerpen, in de volle zekerheid vergiffenis te zullen verwerven, of volharden in zijne zonden en zijn verraad volvoeren. Helaas! die ongelukkige! hij kiest Ioak-XUI.30, het laatste; als hij de bete genomen had, ging hij na een nij- digen blik op Jesus en de Apostelen geslagen te hebben, voortgestuwd door Satan, terstond uit de feestzaal om zijn schelmstuk te plegen. En het was nacht, dat is: volgens onze tijdrekening tusschen negen en tien uren in den avond. Doch, o God! welk eene nacht, welk eene stik donkere duis- ternis in de schuldige ziel van Judas ! Daarin schitterde niet meer het licht der waarheid noch het schoone der deugd; daarin heerschte nu de vorst der hel met vele andere duivelen; daarin spookte de afzichtelijkste zonde, het schandelijkste ver- raad, de laagste snoodheid; daar knaagde de wroeging van een allerschuldigst geweten; en dat alles is het verschrikkelijk beeld van den eeuwigen nacht, waarin hij zich na weinige uren later werpen, en waarop geen dag meer volgen zal, want gehuil en geknars der tanden en uiterste duisternis zullen daar zijn zonder einde. De alles vermogende genade van den besten der Vaders
moest dan onderdoen voor de verharding van den afschuwe- |
|||||||
|
169
|
|||||||
|
ONZEN HEEK JE8U8 CHRISTUS.
|
|||||||
|
lijksten der zondaars. Hoe menig maal geschiedt dit nog niet
heden ten dage. Harden strijd moet het aan Judas gekost hebben, dat hij zich tegen de inwerking der genade verzette. Waarlijk, het plegen van zulk eene afschuwelijke misdaad eischt strijd, een langen en heeten strijd tegen al die hulpmiddelen, welke de Barmhartigheid Gods in \'t werk stelt om eene ziel van den ondergang te redden. Hadde menigeen zooveel ge- leden en gestreden om Satan van zich af te weren, als hij leed en streed om zich aan hem gevangen te geven, hij ware een groot heilige geworden. Voor Judas was, even als voor zoo vele anderen, de onwaardige nuttiging van de H. Communie de beslissende stap tot zijn verderf Niet zonder reden schreef de H. Paulus: Wie onwaardiglijk eet en drinkt, hij eet en ICor. XI, 29. drinkt zich een oordeel. Deze gruweldaad verbreekt zoo licht den laatsten band, waarmede de mensch nog met God verbon- den is, en welke hem nog voor het nederstorten behoedt in een afgrond van bedorvenheid en volslagen boosheid; maar juist daarom tracht ook de duivel den zondaar tot heiligschen- nis te verleiden en juicht met helsche lust, als hij die misdaad ziet bedrijven. Hij kan dan bezit nemen van eene ziel en ze als zijne slavin beheerschen. Toen Judas 7uas uitgegaan om zijn goddelijken Meester aan J0AN.XIH.31
den hoogen raad over te leveren, voelde Jesus zijn gemoed als verlicht. Het bijzijn van den verharden zondaar, het aan- schouwen van den verrader, op wiens verstokt hart als op een steenen muur al de vurige pijlen der barmhartige Liefde vruch- teloos waren afgestuit, had Hem met bittere droefheid vervuld. Nu Judas was heengegaan, rustte Jenis\' oog met welgevallen |
|||||||
|
170 HY.t MJDF.N EX STERVt.N VAN
|
|||||
|
op de elf, die Hem getrouw waren, en denkende aan zijn na-
derend einde, ziende ook de toekomst als reeds tegenwoordig, voorspelde Hij aan zijne beminden, welke glorie en heerlijk- lieid zijn vernederend lijden en smadelijk sterven èn aan Hem zelven, den menschgeworden Zoon van God, èn aan zijnen [oak.XM,3i. hemelschen Vader zouden schenken. Nu is aldus sprak Jesus de Zoon des mcnschen verheerlijkt; nu Judas en mijne vijanden samenspannen om Mij, hunnen Messias, gevangen te nemen; nu mijn lijden nabij is en door den kruisdood zal gevolgd worden, nu ben Ik in waarheid verheerlijkt." Diq>- zinnig woord, hetwelk ons het geheim van Jesus\'kruisoffer open- baart! Jesus was reeds in alles verheerlijkt: in de voorspellingen en vóórafbeeldingen omtrent zijne Messianische waardigheid; in zijne nederige geboorte en in zijne gedwongene vlucht naar Egypte zoowel als in zijne goddelijke openbaringen, toen Hij >prak zoo als nooit iemand gesproken had; ook in zijne won- deren, grooter dan ooit één der Profeten gedaan had maar /.\'jne hoogste glorie bereikte Hij eerst in zijn lijden en in zijn iterven, als Hij, gehoorzaam geworden tot aan den dood des Kruises en in schijn zelf overwonnen, zegevieren zal over zonde en dood en hel, Satans macht vernietigen, den Hemel herope- nen en de aarde van den vloek bevrijden. Doch wordt aldus Jesus verheerlijkt door zijn lijden en sterven, dan ook aldus verklaart Hij zelf is God in Hem, in den zegepralenden Verlosser, verheerlijkt, omdat in geen ander werk der godde- lijke Almacht zoo schitterend, als in de verlossing des gevallen mensehdoms, de oneindige volmaaktheden Gods geopenbaard worden, vooral zijne Rechtvaardigheid in het straffen der zon- den, welke zulk een zoenoffer eischen, en zijne oneindige Liefde, welke den eeniggeboren Zoon niet spaarde maar Hem ten |
|||||
|
171
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESt\'S C11RISTLS.
|
|||||||
|
kruisdood overleverde, opdat deze in zijn Bloed alle zielen
reinigen zou van de besmetting der zonden. En zoo be- sluit onze dierbare Jesus indien God verheerlijkt is in Hem, dan zal God Hem verheerlijken in Zich zclven; en terstond zat Hij Hem verheerlijken. Waarlijk, onze Zaligmaker heeft zijnen Vader in alles verheerlijkt. Immers, alles wat Hij deed en leed. was ter glorie, ter verheerlijking van zijn hemelschen Va- der; zijn Naam maakte Hij bekend aan de wereld, zijn wil volbracht Hij, zijn werk deed Hij ten einde toe. De beloo- ning voor die gehoorzaamheid mocht en kon niet uitblijven; zij moest terstond volgen ter verheerlijking van den mensch- geworden Zoon. En hoe heerlijk was die belooning! De won- deren, welke den dood des Zaligmakers vergezelden, zullen ge- tuigen luider dan woorden het kunnen uitdrukken, dat God de Vader zijnen Zoon, ofschoon die stierf aan het schandhout des Kruises, zoo spoedig mogelijk verheerlijkt heeft; boven alles echter getuigde het de glorievolle Verrijzenis uit het graf, de wonderbare Hemelvaart en het daarop volgend onvergankelijk, eeuwig leven in het Rijk des Vaders. Ziet, dat alles was het toppunt van heerlijkheid voor den Zoon des menschen, die, eens gestorven, niet meer sterft maar eeuwig leeft gezeten aan de rechterhand des Vaders. Hoe blijde van gemoed zullen wij zijn, ook als moeielijk-
heden des levens ons wachten, wanneer wij, even als Jesus on- zen blik in de toekomst slaande, na onzen strijd, van Hem, die alle goed beloont, de verheerlijking mogen hopen? En toch niet veel is daartoe van ons gevraagd; slechts deze voorwaarde worde vervuld: indien wij Jesus verwant zijn geworden door r0m. VI, 5 gelijkheid aan zijnen dood, dan zullen wij het tevens ook wezen door gelijkheid aan zijne opstanding; als\'wij mctjesusleven tot aan den |
|||||||
|
172
|
|||||||
|
IIH LIJDEN EX STERVEN VAN
|
|||||||
|
dood in gehoorzaamheid aan den Vader, dan ook zullen wij
met Hem verheerlijkt worden en eeuwig leven. De gedachte aan zijn nabij zijnden dood stemde onzen god-
delijken Zaligmaker tot droefheid. Niet, omdat Hij zelf het slacht- offer zijn zou: immers, zoo even nog had Hij Zich daarover verheugd om de heerlijkheid, welke zoowel den Vader als Hem zelven door zijn lijden en sterven zou geworden. Maar zijne Apostelen waren op die scheiding nog weinig voorbereid; zij vermoedden niet, dat reeds na één paar uren de Herder ge- vangen genomen zou zijn en de schapen verstrooid, dat zij zwak waren en ontrouw zouden worden. Hij wilde hun dan nog eens en in duidelijker woorden dan voorheen zijn aan- staanden dood verkondigen en aan die voorspelling zijne laat- ste vermaningen vastknoopen. Op een toon van weemoedige Liefde sprak Hij hen toe en gebruikte eene benaming, welke Joan.XIü,33. Hij misschien tot nu toe nog niet gebezigd had: Kinderkens \' zeide Hij hun nog een luttel tijds ben Ik bij u, mijn uur om te gaan sterven is bijna geslagen: Gij zult Mij zoeken en Mij wederom in uw midden terugwenschen; maar te ver- geefs, want Ik \'moet sterven; en gelijk Ik vroeger tot de Joden zeide: waar Ik heenga, kunt gij niet komen zóó zeg Ik het thans ook tot u. In geheel anderen zin dan nu had de god- delijke Zaligmaker dezelfde woorden vroeger gebezigd: toen be- teekenden zij, dat er voor de Joden eens een tijd, de ramp- volle tijd van het goddelijk strafgerecht over Jerusalem, zou komen, waarop zij Hem zouden zoeken om bij Hem hulp en redding uit den nood te vinden, maar dat Hij alsdan voor hen niet meer op aarde zou te vinden zijn en dat zij bij Hem |
|||||||
|
178
|
|||||||
|
ONZEN IÏFFR JFSVS CHRIOTI.\'K.
|
|||||||
|
in den Hemel, waar Hij dan was, niet konden komen om Hem
van daar weder op aarde te brengen ter hunner bevrijding. Nu daarentegen gaven die woorden aan de Apostelen te ver- staan, dat Hij den dood te gemoet ging, maar dat voor hen de tijd nu nog niet gekomen was om hunnen goddelijken Meester in zijn lijden en sterven te volgen. Tegelijk met de voorspelling van zijn nabijzijnd sterven wilde
Jesus een nieuw bewijs van zijne Liefde aan de elf getrouwen geven. Meer bezorgd over hunne droefheid dan over zijn eigen lijden, wil Hij balsem gieten in hunne wonden en hen in hunne smartvolle verslagenheid niet zonder troostmiddelen achterlaten. Wanneer een teederbeminde vader van een waarlijk christelijk huisgezin zijn einde voelt naderen, roept hij zijne kinderen rondom zijn sterfbed om van hen een hartelijk afscheid te nemen. Dat is altijd een hartverscheurend tafereel. \\Vee- nende en jammerende zien wij de kinderen hun stervenden vader omringen; zij vragen om zijn laatsten zegen en bidden hem om nog één woord van troost en vermaning uit zijn mond te mogen vernemen. Dat ook is de wensch van den stervende; geene andere reden bewoog hem om zijne geliefden voor het laatste rondom zich te verzamelen. Met stamelende tong, nauw hoorbaar fluistert hij zijne laatste woorden; maar elk woord komt hem uit het hart en gaat tot in het diepste van de ziel der zijnen. Het is een kostbaar erfdeel, dat hij hun als een onderpand zijner liefde medegeett op hunnen verderen levensweg, opdat zij in het getrouw bewaren daarvan een troost en eene kracht, ook een middel om de onderlinge eensgezindheid te bewaren zouden bezitten. De goede Jesus wilde, vóórdat Hij sterven ging, niet minder doen. Al zijne laatste vermaningen, welke Hij tot zijne Apostelen en derhalve |
|||||||
|
174 IIKT UJUKN KN STKRVKN VAN
|
|||||
|
ook tot ons richtte, kunnen in deze twee woorden samengevat
worden: bemint uwen Zaligmaker, bemint uwen naaste." Velen meenen, dat zij Jesus beminnen; maar hoe dik-
wijls laten zij het bij woorden alleen\' Hoort men hen over de liefde spreken, ja dan zou men zeggen, dat zij van liefde blaak- ten; maar beminnen zij ook in waarheid en met der daad? Niet in eene vrome stemming des gemoeds, noch in het ge- voel van geestelijke vertroosting, zelfs niet in godvruchtige oe- feningen alleen bestaat de echte liefde tot God. Die zielstoe- standen en die uitwendige handelingen kunnen een middel of eene voorbereiding zijn om die deugd van God te verkrijgen, maar de deugd zelve zijn ze niet. De ware liefde bestaat in de volkomene overeenstemming van onzen wil met den wil van God en diensvolgens in de stipte vervulling zijner heilige geboden. In de allerduidelijkste bewoordingen heeft de god- delijke Zaligmaker die waarheid aan zijne Kerk op het hart willen drukken in de afscheidsrede, welke Hij tot de Apostelen hield. Indien gij Mij lief hebt zeide Hij bewaart mijne Joan. XIV, geboden..,, die mijne geboden heeft aangenomen en ze bewaart, 5,2 die is /iet, die Mij lief heeft; maar ook terstond liet Jesus op die woorden deze andere volgen: die Mij niet lief heeft, be-
waart mijne woorden niet. Aldus wordt ons allen de echte toetsteen aangeboden, waarop het goud der liefde aan eene nauwgezette keuring wordt onderworpen, om als echt door God hooggewaardeerd of als valsch met verachting verworpen te worden. Zijn onze werken, hoe gering zij in \'t oog eener waanwijze wereld ook mogen schijnen, in den dienst en vol- gens den heiligen wil van God volbracht, ja dan staan zij glans- rijk de proeve door en worden door God aangenomen en be- loond als geldige bewijzen van de echte deugd der liefde; |
|||||
|
175
|
|||||||
|
OX7.EX IIEKI1 JFSIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
veronderstellen wij daarentegen, dat onze werken niet in overeen-
stemming met den wil Gods bevonden worden, dan zijn zij geene werken der liefde en moeten door God als valsch klatergoud afgekeurd worden, al zou de wereld ze ook met uitbundigen lof prijzen. De wil van God, uitgedrukt in zijne geboden en in die zijner Kerk, is onze eenige maar onfeilbare regel, waar- mede wij onze woorden en daden, zelfs onze geheimste bedoe- lingen moeten vergelijken om te kunnen opmaken, of zij het kenmerk der ware liefde dragen of niet. Elke overeenkomst daarmede maakt ze behagelijk in Gods oogen; elke afwijking daarvan doet ze alle waarde voor den Hemel verliezen. Daarom ook zullen eigenliefde, baatzucht, verlangen naar de achting der menschen, of andere dergelijke ondeugden een smet werpen zelfs op onze beste handelingen en kunnen ze van alle waarde in Gods oogen berooven. Het gehoorzamen aan Gods wet is niet de drijfveer daartoe; de belooning op ware oefeningen van liefde gezet, zal daaraan dan ook onthouden blijven. Nader nog verklaart ons dit de H. Joannes in den eersten
zijner zendbrieven: hieraan weten wij, dat wij God kennen I. Joan. II,3. met verstand en hart, indien wij zijne geboden onderhouden. Wie zegt, dat hij Hem kent en zijne geboden niet onderhoudt, die is een leugenaar, en in dezen is de waarheid niet; maar die zijn woord onderhoudt, in dezen is in waarheid de liefde Gods volkomen geworden, en hieraan weten wij, dat wij in Hem, door ware liefde aan Hem verbonden zijn. Niet alleen de liefde tot God en de daarmede gepaard gaande
vervulling van Gods geboden moesten het onderscheidend ken- merk van Jesus\' leerlingen wezen, ook oprechte liefde tot den naaste moest hen bezielen. Dit was de tweede verma- |
|||||||
|
176
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
Joan.xiii,34. ning door Jesus den Apostelen en ons als erfdeel nagelaten. Een
nieuw gebod geef Ik u aldus sprak Hij dat gij elkander lief hebt; dat, gelijk Tk u heb lief gehad, ook gij elkander lief hebt. Reeds in het eerste gebod van God te beminnen was ook dit opgesloten en het eene kan niet zonder het andere worden volbracht: maar nu vooral was de hoogste klaarheid gevorderd; geen schijn van onduidelijkheid noch van onvolle- digheid mocht in Jesus\' woorden kunnen gevonden worden; zijn laatste wil moest voor geene verkeerde opvatting vatbaar zijn. Al zou Hij later door zijn Apostel doen verkondigen: rom. XIII, 8. Wie zijn naaste lief heeft, heeft de wel vervuld; de gansche
rvet wordt in één gebod vervuld: gij zult uwen naaste liefhebben als « zelven; nu vooral wilde Jesus elk der twee liefde-geboden afzonderlijk aandringen en aan geen van beide eenige afbreuk doen door het eene in het andere te besluiten. Wat echter voor alles onze aandacht verdient, is dit ééne woord: oak. X1U, 34. Ik geef u een nieuw gebod. Waarlijk, het gebod der naastenliefde was zoo oud als de wereld: God had het reeds In de harten der eerste menschen diep ingedrukt; het is een eisch der men- schelijke natuur en de vervulling daarvan wordt evenzeer aan- gedrongen door de stem des harten als door den wil Gods; Mozes moest het in juist omschrevene termen afkondigen en de Wetgever des Nieuwen Verbonds bekrachtigde het herhaalde malen. Hoe dan vragen wij met belangstelling kan onze Zaligmaker dat gebod in zijne afscheids-rede nieuw noemen? Niet de inhoud van het gebod is nieuw, maar wel de wijze waarop het vervuld moet worden; den naaste te bemin- nen is altijd de plicht van allen geweest, maar hem te bemin- nen, gelijk fesus ons heeft lief gehad, daarvan konden de vorige geslachten geen denkbeeld hebben; eerst moest dat voor- |
|||||||
|
OV/.KN lil KK JKSIS l\'IIRISTIS 177
|
|||||
|
beeld van de volmaaktste Liefde ons ten plicht gesteld
worden. En hoe omvangrijk is, door het bijvoegen van die nieuwe bepaling, dat gebod niet geworden, hoe ver zijn de grenzen daarvan niet uitgezet! Beminnen den naaste, gelijk Jc- sus ons bemind heeft! Maar Hij heeft ons bemind met eene eeuwige Liefde, met eene Liefde, welke vrijgevig en offervaardig was tot zulk een hoogen graad, dat Hij alles, ook Zich zel- ven aan ons gaf, eerst tot spijze van onze zielen, toen ten zoen- offer voor onze zonden. Is het voor ons zwakke menschen wel mogelijk om zulk een allerovertrefFendst voorbeeld van Liefde na te volgen? Laten wij om Jesus\' woorden goed te verstaan hier eene vergelijking maken tusschen het nu behan- delde woord des Zaligmakers en tusschen een ander, hetwelk Hij vroeger tot de scharen der Joden richtte. Toen zeide Hij: wees/ gijlieden volmaakt, gelijk uw Vader volmaakt is; nu ,\\[AT. v. i*. beveelt Hij: bemint elkander, gelijk Ik u bemind heb. Welnu: evenmin als de Zaligmaker door het eerste woord gebiedt, dat wij even volmaakt moeten zijn als God volmaakt is; evenmin beveelt Hij door het tweede woord, dat wij den naaste dezelfde bewijzen van onze liefde moeten geven, als Hij zelf ons gaf Die volmaaktheid Gods kan niemand bereiken; dat voorbeeld van Jesus\' Liefde kan niemand in zijn geheel navolgen; maar het voortdurend en het onvermoeid streven om altijd in de vervulling van beide geboden voort te gaan, dat is plicht van eiken Christen; onze volmaaktheid moet zooveel mogelijk op die van God, onze naastenliefde moet zoo veel mogelijk op die van Jesus gelijken. In dien zin is het gebod der naastenliefde waarlijk geheel nieuw in Christus, omdat nog nooit aan den mensch zulk een ongeëvenaard voorbeeld van Liefde ter navolging is voorge- houden; omdat hem nooit grootere drangredenen voorgesteld 12
|
|||||
|
178
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERTEN VAN
|
|||||||
|
en evenmin ooit krachtigere genademiddelen aangeboden zijn
om die wet te vervullen. Het leven der eerste Christenen was eene verklaring van Jesus\' nieuw gebod, van wie zelfs de Hei- denen, in weerwil van hun haat tegen het Christendom, moesten getuigen. Ziet die Christenen, hoe zij elkander beminnen en voor elkander willen sterven;" en, Gode zij dank! ook in de latere geschiedenis der Kerk van Christus hebben nooit de schitterendste voorbeelden van eene zelfopofferende liefde ont- broken, terwijl die buiten haar nergens in die mate gezien worden. Nadat Jesus die leerrijke vermaningen, waartoe alle andere
kunnen teruggebracht worden, aan zijne Apostelen had voor- gehouden, wilde Hij hen ook troosten. Hij zag, hoe zijne laatste voorspelling omtrent zijn nabij zijnden dood hen met bittere droefheid had vervuld. Zijn liefdevol Hart brak van medelijden en met de krachtigste beweegredenen sprak Hij hun niet alleen moed in, om hen te versterken tegen de nabij zijnde scheiding, maar wilde hen tevens wapenen tegen de veel- zijdige moeielijkheden, welke zij in het hun opgelegde dienstwerk weldra zouden ontmoeten. Elk der woorden van den bezorg- den Zaligmaker vindt ook in ons zijne toepassing en kan, als wij ze in ons hart met graagte opnemen en aandachtig over- wegen, ook ons ten steun en ten troost verstrekken op eenen soms moeielijken levensweg. Voor den kortstondigen tijd huns levens kon Jesus aan zijne
Apostelen geen duurzaam geluk beloven. Voor hen, meer nog dan voor zijne andere volgelingen, zou de wereld een worstelperk zijn, eene plaats van strijd en van lijden, van |
|||||||
|
179
|
|||||||
|
ON/.ÏN HEER JMU8 CHRISTl\'8.
|
|||||||
|
allerlei beproevingen en ten laatste van eenen in \'t oog dier wereld
smaadvollen dood. Bij herhaling had Jesus hun dat alles voor- zegd. Daarom richt Hij nu hunne blikken naar den Hemel en zeide hun: laat uw hart niet ontroerd worden. Gij gelooft Joak. XIV i in God; gelooft ook in Mij. In het huis mijns Vaders zijn vele woningen en daar is plaats voor u allen; zoo niet, Ik zoude het u gezegd hebben, want Ik ga u eene plaats bereiden. En als Ik heengegaan ben en u eene plaats bereid heb, dan kom Ik weder ten jongsten dage, en zal « tot Mij nemen opdat, waar Ik ben, ook gij zijl. Na hen eerst tot ware liefde jegens God en den naaste, dan tot een onwankelbaar geloof in den Vader en in Hem aangemaand te hebben, bevestigt nu Jesus hen in de blijde hoop op de eeuwige zaligheid. O, hoe verheugd zullen de Apostelen geweest zijn, toen zij uit den mond van de eeuwige waarheid zelve de blijde verzekering mochten ver- nemen, dat zij voor den Hemel waren uitverkoren. Hun god- delijke Meester zou van hen scheiden, maar die scheiding zou slechts kortstondig wezen; Hij zou van hen heengaan, maar weldra terug komen om eerst, na hun dood, hunne ziel alleen, en later, n& het laatste oordeel, hunne ziel en hun lichaam te za- men op te nemen, opdat zij voor eeuwig zijn zouden, waar Hij was, in den schoonen Hemel. Kon de goede Jesus ster- kere drangredenen aanvoeren om hun moed te ondersteunen, om hen aan te wakkeren tot volharding ten einde toe, welke moeielijkheden zij ook moesten overwinnen of welk lijden zij ook te verduren zouden hebben? Ook voor ons zijn reeds de woningen in den Hemel be-
reid, en wij kunnen ze ons verzekeren door goede werken. Door de beoefening van echte deugd zal ons de ingang ver- leend worden in hel eeuwig Koninkrijk van onzen Heer en |
|||||||
|
180
|
|||||||
|
IIKT l.lJIirN KM STKRVKN* VAN
|
|||||||
|
Zaligmaker, Jesus Christus. Dat wij daarom den goeden strijd
moedig strijden zonder de armen te laten zakken; de tijd der beproeving is kort, die der belooning is eeuwig. Daar in het Koninkrijk des Hemels zegt de h. Augustinus is geen dood meer, geen kommer, geene afmating, geene zwakte, geen honger en geen dorst, geene kwelling noch droefheid. 1- Cok, ii, 9. Doch wilt gij weten, wat daar te vinden is? Geen oog heeft het gezien, geen oor heeft het gehoord, en nooit is het in\'\'s men- schen hart opgekomen, wat God bereid heeft voor hen, die Hem liefhebben. Niet alleen het bezit van alle goederen, maar nog onnoemelijk meer: de bron en de oorsprong van alle goed, het bezit van God zelven, dat alles zal het erfdeel der Heiligen zijn." Is die prijs niet een oogenblikkelijk lijden o verwaardig? Een \' tweede vertroosting gaf Jesus aan de Apostelen in zijne
Joan. XIV, 16. belofte van den H. Geest te zullen zenden. Ik zal den Vader bidden zeide Hij hun en Hij zal 11 een anderen Helper geven om in eeuwigheid bij u te blijven, den Geest der waar- heid, dien de wereld niet kan ontvangen, omdat zij Hem niet ziet en ook niet kent. Doch gij zult Hem kennen, omdat Hij bij 11 zal verblijven en in u zijn. En alles, waaraan de Apos- telen behoefte hadden, zou de H. Geest voor hen wezen: Hij zou hun verstand verlichten door hun alle waarheid te leeren; Hij zou hun wil versterken door het rijkelijk mededeelen der goddelijke genade; Hij zou in hun hart het vuur der vol- maaktere liefde aanwakkeren; door hun mond zou Hij spreken, zóódat geene menschelijke wijsheid daartegen bestand was; in de kracht des Heiligen Geestes zouden zij teekenen en wonderen doen, om alle verstand tot de gehoorzaamheid aan Jesus Christus |
|||||||
|
IM
|
|||||||
|
OS/.I.N HI-.K1C JK3US CHRISTUS.
|
|||||||
|
te onderwerpen; geen vrees of angst zou hen voor den rechter-
stoel van de machtigen dezer wereld doen beven, want de H. Geest zou hun de woorden in den mond leggen ten antwoord op alle bedreigingen en hun moed tot onwankelbaar- heid schragen; door de genade des H. Geestes zouden zij zich zelfs verheugen, als zij voor Jesus\' Naam smaad en vervolging mochten lijden. Hoe heerlijk, hoe schitterend openbaarde zich die even veelzijdige als heilrijke werking van den derden goddelijken Persoon der H. Drievuldigheid in de Kerk van Christus! Vestigen wij, om ons daarvan te overtuigen, onze aan- dacht slechts op de verandering, welke plaats greep in de Apos- telen, toen zij op den plechtigen Pinksterdag bekleed werden met de kracht uit den hooge. Eerst zwak en wankelmoedig in hun geloof, weifelend in hun vertrouwen en aardschgezind, lafhartig in hunne vrees, zijn zij, na den H. Geest ontvangen te hebben, in geheel andere menschen herschapen. Moedig en vastberaden verkondigen zij Jesus, den Gekruisigde, eerst in Jerusalem, ten aanhoore van de gezworen vijanden des Zaligmakers, die Hem weinige dagen te voren ter dood veroordeelden; dan prediken zij Hem, die van den dood is verrezen, in geheel Palestina en roepen allen op tot boetvaardig- heid over hunne zonden en tot het geloof in Hem, in Wiens Naam alleen de mensch kan zalig worden; zij dragen zijn Naam voor vorsten en voor koningen, belijden Hem onder geeselslagen en in de gevangenis; tot aan het uiteinde der wereld onder- wijzen zij, allen leerende te onderhouden, wat Jesus hun be- volen had. Niets kon hen van de liefde, welke de H. Geest in hunne harten had uitgestort, scheiden: noch vervolging, noch zwaard, noch lijden, noch sterven. Zij worden gevloekt en zij zegenen; zij worden versmaad, en zij verblijden zich. |
|||||||
|
l^L\'
|
|||||||
|
HET LIJDEN\' EN STERTEN TAN\'
|
|||||||
|
Het leven en het werken voor Jesus is hun eene vreugde en
in alle verdrukking vloeien zij over van geestelijke blijdschap, de dood zelfs is hun een gewin. En dat alles werkt één en dezelfde Geest, die hun zijne zeven gaven mededeelde. Joel n, 28. Ik zal mijnen Geest uitstorten over alle vleesch heeft
God door zijnen Profeet doen voorspellen. Derhalve zal de Vader dienzelfden Geest met al zijne genade-gaven zenden aan allen, die Hem vragen. Kn is de H. Geest over ons gekomen, dan verlicht Hij ons verstand, opdat wij erkennen mogen, wat waar en goed en heilzaam is; dan heiligt Hij onze zielen, want door zijne genade wordt de mensch, zoo even nog bevlekt met de smetten der zonden, blinkend rein gemaakt als het licht der zon; dan versterkt Hij onzen wil tegen elke bekoring en tegen alle vervolging, opdat wij, bestraald door Gods genade, den vijand onzer zaligheid kunnen verslaan. Reeds Salomon Spr.xXVUI.i zeide: de vrome is onversaagd als een leeuw zonder schrik.
Ten derde vertroostte en bemoedigde Jesus zijne beminde
leerlingen door hen te wijzen op de alvermogende kracht des gebeds. Wat zij nog verder noodig hadden, al wat zij ter vol- voering van den hun opgedragen en zoo gewichtigen last, ter bewerking van hun eigen heil en van dat hunner evennaasten konden verlangen, zouden zij door bidden kunnen ver- krijgen. Dit beloofde hun Jesus, vóór zijn scheiden, met deze \'oan.XIV, 15. duidelijke woorden: al wat gij mijnen Vader in mijnen Naam zult vragen, dat zal Ik doen, opdat de Vader in den Zoon vcr- heerlijkt worde. De Zaligmaker behoefde niet verder over dit onderwerp uit te wijden. Dit ééne woord riep den Apostelen al die vermaningen, al die beloften in het geheugen terug, welke Hij gedurende zijn drie-jarig leeraarsambt omtrent het gebed deed |
|||||||
|
183
|
|||||||
|
ONZIN HEER JEZUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
hooren. Of had Hij hun niet aanbevolen te volharden in het
gebed, te blijven kloppen en onvermoeid te zoeken, totdat hun de schatkamer der goddelijke Goedheid geopend werd, tot- dat zij den parel gevonden hadden, dien zij zochten. En nim- mer zou God hun een scorpioen in plaats van een visch of een steen in plaats van brood geven; nimmer hunne bede af- wijzen, als of zij ooit ter ongelegener tijde kon geuit worden. Neen: door Engelen-handen, in gouden schalen gedragen, zou- den hunne gebeden, als een wierook van aangenamen geur, door de wolken heendringen tot voor den troon van Gods genade, om daar verhooring te vinden ten bekwamen tijde. Wij lezen in de handelingen der Apostelen, hoe zij aan die aanmaningen van den goddelijken Meester gevolg hebben gegeven, welk een onbegrensd vertrouwen zij op de kracht des gebeds stelden. Tien dagen achtereen bleven zij in een broederlijk gebed vereenigd, om den H. Geest af te smeeken; later, toen het werk der pre- diking en de zorg voor de armen te veel van hunne krachten vorderden, legden zij de laatstgenoemde zorg op de schouders van diakens, om uitsluitend zich met de verkondiging van Gods woord te kunnen bezig houden en met het gebed. Op bijna elke bladzijde van de brieven der Apostelen bewonderen wij hun ijver in het gebed èn voor zich zelven èn voor an- deren, vinden wij uitdrukkingen, waarin zij hunne geestelijke kinderen tot een volhardend gebed aansporen en te gelijk een hartelijke smeekbede voor zich zelven vragen. Waren ook de Apostelen geen mannen des gebeds geweest, zij hadden het Rijk van Jesus niet uitgebreid, zij hadden niets voor zijnen Naam kunnen doen, zelfs waren zij der lichtzinnige wereld en vooral der helsche machten een voorwerp van bittere spotternij geworden. Elke Christen toch, die niet gesteund en geholpen |
|||||||
|
184
|
|||||||
|
HIT L1JDL.N L.N STEkVLN VA.N
|
|||||||
|
wordt door de kracht des gebeds, is gelijk aan een krijgsknecht
zonder wapenen, die niet alleen op zijn vijand geene \\erove- ringen kan maken maar zich zelfs niet kan verweren tegen diens aanvallen. Hoe vele en hoc groote genaden zouden wij ons van
Gods milddadige Goedheid verzekeren, als wij ijveriger in het ge- bed waren? Waarom zoo mogen wij vragen worden vele voornemens niet ten uitvoer gelegd, de geboden van God en zijne Kerk zoo lichtzinnig overtreden? Waarom hebben de be- koringen een zoo geweldigen invloed op ons hart ? Waarom blijft zoo menige zondaar jaren lang als gebonden in de strikken van schandelijke gelegenheden en slechte gewoonten? Waarom /ij wij kleinmoedig in tegenspoed, lauw in het godsdienstig leven, ontevreden met onzen stand en met Gods wijze besehik- kingen? Waarom worden onze beroepsbezigheden en godsdienst" plichten met blijkbaren tegenzin en daarom achteloos vervuld? Geen meer afdoend antwoord kan op die beschamende vragen gegeven worden dan dit eene: omdat de ware geest des ge- beds aan al die zwakken van gemoed geen kracht noch be- moediging geeft, geen prikkel ten vooruitgang is. Dit ant- woord geeft ons tevens den sleutel ter verklaring van deze kernachtige spreuk van den h. Alphonsus de Ligorio: Wie goed bidt, wordt zalig; wie niet bidt, gaat verloren." Nog één wensch en nog ééne bede lagen den goeden Jesus
op het Hart. Vrede laat Ik u zeide Hij den Apostelen tot Joan.XIV. 27. een laatsten afscheidsgroet mijnen, vrede geef Ik 11; niet zóó gelijk de wereld, geef Ik u," den geestelijken vrede schenk Ik u, den inwendigen, den waren vrede des harten, welken de wereld evenmin geven als ontnemen kan, |
|||||||
|
188
|
|||||||
|
OXZKN flfcUI JISCS CHRISTUS.
|
|||||||
|
den vrede, die u kracht en sterkte zal verleenen, om met de
volle gerustheid van een vast vertrouwen naar de zalige eeu- wigheid te streven en ook om vele anderen door uwe pre- diking, door gebed en door voorbeeld, in één woord: door uw geheel dienstweik aan hetzelfde geluk deelachtig te maken." Zulk een vrede wesscht Jesus in zijne oneindige Goedheid aan de Apostelen niet alleen toe, Hij gaf hun dien ook in zijne Almachtige Liefde. Ën nu nog één gebed, heiliger en indrukwekkender dan er
ooit op aarde is of kan uitgesproken worden. Eerst bad Jesus voor Zich zelven: Vader l de ure is gekomen voor Mij Joan. XVII, s, om te lijden en te sterven ; verheerlijk uwen Zoon, maak Mij als uwen goddelijken Zoon aan de wereld bekend door na mijnen dood Mij uit de dooden op te wekken en daarna ten Hemel op te nemen; opdat uw Zoon U ver heerlijke door de kennis en de aanbidding van U op aarde te bevorderen, als Ik door mijne Opstanding uit het graf en mijne Hemelvaart de goddelijkheid mijner leer en de waarheid mijner zending ten overvloede bewezen en het geloof in Mijn woord als nood- zakelijk ter zaligheid aangetoond heb." Daarop bad Jesus voor zijne Apostelen, Vader\', bewaar hen, Joan.XV1I.ii
die Gij Mij gegeven hebt, in uwen Naam, doe hen volharden in de belijdenis van uwen Naam en in het geloof aan de leer, welke Ik hun verkondigd heb, opdat zij één zijn van hart en van ziel, één in het geloof en één in de liefde, gelijk wij één van natuur, van denken en van willen zijn. Bewaar hen van den booze, van dien helsehen vijand, welke alles, wat goed is, wederstreeft en hen zeker vervolgen en tot afval zal trach- ten te brengen. Heilig hen in de waarheid, maak hen door vermeerdering van geloof en van liefde tot alledns waardige |
|||||||
|
180 HET LIJDEN EN STKETIN VAN O.VZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||
|
predikers der waarheid, welke Ik der wereld geopenbaard
heb-" Maar ook voor al degenen bad de goedertierende Jesus,
die, door het woord der Apostelen en hunne opvolgers bekeerd, eens in Hem zouden gelooven. Hij bad voor hen ook tot JoanXVH,2o den Vader: opdat zij allen eén zijn, gelijk Gij, Vader! in Mij
en Ik in U, dat zij ook in Ons één zijn. De gemeenschap der geloovigen, de Kerk van Jesus, ingeplant in het God-mensche- lijke, in het verheerlijkte leven van den Zaligmaker, moet na- melijk eene afschaduwing zijn van het goddelijk leven der Allerheiligste Drievuldigheid. De drie goddelijke Personen zijn één van wezen, gelijk aan elkander in volmaaktheden. Eren- zoo moeten alle Christenen door éénheid van geloof, van liefde en van hoop innig met elkander verbonden zijn en gezamenlijk, hand aan hand, elkander helpende en ondersteunende, den weg naar den Hemel zich gemakkelijker maken. Daarom bad Je- sus ook dit nog voor alle toekomstige geloovigen af: Vader! Joak.XVII, 24 Ik begeer, dat, waar Ik ben, ook zij, die Gij Mij gegeven hebt,
met Mij zijn ; opdat zij mijne heerlijkheid aanschouwen, die Gij Mij gegei\'en hebt. De eeuwige gelukzaligheid, het\'eeuwig leven met Jesus, Gods
oneindige Majesteit voor altijd te aanschouwen en in de aan- schouwing daarvan onuitsprekelijk gelukkig te zijn dit is het éénig ware geluk: wie dat bereikt, heeft alles gewonnen. Hoe goed moet Jesus zijn, dat Hij het voor ons heeft willen afbidden, meer nog: dat Hij het voor ons heeft willen verdie- nen door zijn lijden en zijnen dood! |
|||||
|
Hoofdstuk XII.
|
|||||
|
Maria en het verlossingswerk. Jesus neemt
afscheid van zijne Moeder, Het kan niet aan den minsten twijfel onderhevig zijn, dat de
H. Maagd de reden kende, waarom de Zoon van God in ha- ren schoot de menschelijke natuur had aangenomen. Zij wist dat de beloofde Messias het menschelijk geslacht zou ver- lossen door het vergieten van zijn Bloed, door te sterven aan een Kruis als slachtoffer voor de zonden der wereld. Reeds in hare kindsche jaren had zij, in den tempel God dienende» die waarheid geleerd door het lezen en het overwegen der heilige Schriften van het Oude Verbond. Nog dieper werd zij in dat ge- heim der goddelijke Liefde ingewijd door de boodschap, welke de Engel haar van den Hemel bracht en waardoor haar voorspeld werd, dat haar Kind zijn volk van hunne zonden zou zalig maken: ook de grijze Simeon openbaarde haar, dat Jesus gesteld was tot val en tot opstanding van velen in Israël, tot een teeken» hetwelk weersproken zou worden. Ook Jesus wees haar op zijne zending, toen Hij, na drie dagen zoekens eindelijk in den tempel gevonden, haar zeide, dat Hij met de zaken zijns Vaders moest bezig zijn. Maar bovenal leerde zij dat geheim, |
|||||
|
188 IIKT I.IJDK.V KN «TUVEM VAN
|
|||||
|
voor zoo ver een mensen het begrijpen kon, in zijne volle
uitgestrektheid en ontzaglijke diepte kennen uit die menig- vuldige gesprekken, welke Jesus met haar over dat onderwerp hield in het huisje van Nazareth. Als Jesus meermalen de Evangelisten verzekeren het ons in zijn driejarig openbaar leven de Apostelen op zijn lijden en sterven wees; dan zeker zal Hij bij herhaling, gedurende zijn dertigjarig verborgen leven, over dat zelfde onderwerp met zijne Moeder gesproken hebben. Er ligt eene rijke stof ter overweging opgesloten in die
langdurige en afzonderlijke samenspraken, welke de Verlosser der wereld met zijne Moeder hield, zoo lang zij nog zijn bij- zijn mocht genieten. Dan opende Hij haar het rechte begrip der h. Schriften en bewees haar, dat de Christus eerst lijden en sterven moest, vóórdat Hij in zijne heerlijkheid kon in- gaan ; dan gaf Hij haar een duidelijker inzicht in zijn ver- lossingsweik. Dit alles zeker om zijne beminde Moeder te troosten en te bemoedigen, vóórdat een zevenvoudig zwaard van droefheid haar hart doorboorde. Ook Zich zelven ter vertroosting; want Jesus was en toonde Zich ook mensch en, zou Hij het niet versmaden in den hof van Gethsemane door een Engel versterkt te worden vóór het begin van zijn lijden; te minder zal Hij het beneden Zich geacht hebben zijn Hart uit te storten voor de teederste van alle Moeders, vóór het begin van zijn openbaar leven. De Apostelen begrepen bijna niets van het geheim deslijdens;
daarom ook kon Jesus bij hen geene ware deelneming vinden, als Hij Zich met hen daarover onderhield. Wel trachtten zij, zoo als van Petrus bij name vermeld staat, Hem te over- reden, dat zulk een lijden het deel van Hem niet zijn mocht; |
|||||
|
ONZEN\' HEER JESUS (\'KRISTEN. lH\'.t
|
|||||
|
wel werden zij bedroefd en ook bevreesd, toen Jesus op het-
zelfde onderwerp terug kwam, en hun alle hoop ontnomen was om Hem daarvan terug te houden. Maar dat waren pijnlijke gebeurtenissen voor het Hart des Zaligmakers, en Hij zag Zich genoodzaakt, nu eens hun onbezonnen ijver te matigen door eene strenge berisping, dan weder hen te bemoedigen door troostwoorden. Pijnlijker nog zou het wezen voor Jesus, als Hij in den hof zien moest, dat zij, ofschoon te voren gewaar- schuwd en onderricht over hetgeen aanstaande was, zich door den slaap lieten overmannen en als \'t ware hunnen Meester vergaten, zelfs toen Hij in doodsangst water en bloed zweette. Zocht Jesus als mensch ooit troost in zijne droefheid bij de Apostelen, wij mogen het zonder overdrijving zeggen: Hij heeft dien bijna nooit bij hen gevonden. Wel bij zijne beminde Moeder, zoo dikwijls Hij haar vertrou-
weling maakte van de geheimen zijner ziel. Tn die zalige oogen- blikken legde Hij aan haar zijn Hart bloot en vergunde haar een blik in de nog eenigszins verwijderde toekomst. Dan schetste Hij de lasterlijke beschuldigingen, welke tegen Hem zouden ingebracht worden, den haat en nijd en de vervolgingen der Joden, de wreedheid zijner beulen, zijn smartelijk en ver- nederend sterven, in een woord: den storm, welke tegen Hem verwekt zoude worden. Zeker, Jesus zal al zijn lijden op de duidelijkste wijze en met al de omstandigheden daarvan met zijne Moeder besproken hebben; maar vond dan ook dat deel- nemend medelijden, hetwelk altijd een zachte balsem is zelfs voor de diepste wonden der ziel. Dan nam zij, al was het met tranen in de oogen, levendig deel aan zijn verlossingsplan, om uit Liefde tot God en tot den ongelukkigen mensch zelfs het zwaarste lijden niet te duchten en den srmadvolsten dood |
|||||
|
19D HET LIJDEN EN STERVES VA»
|
|||||
|
niet te vreezen. Hoe goed verstonden die twee harten elkander
en welk een schat van troostwoorden, al leed zij zelve name- loos veel bij de gedachte aan Jesus\' dood, vond die goede Moeder in hare liefde voor alle menschen zij die allengs een die- per inzicht in Jesus\' Liefdegeheim verkreeg, die het lijden van haren goddelijken Zoon met volkomene onderwerping aan Gods heiligen wil aannam, die het met groote liefde aan den Vader opdroeg, die zich in alles met Jesus vereenigde, ofschoon zij al de zwaarte van dat offer gevoelde. Het doet ons goed aan \'t hart Maria te beschouwen in het huisje
van Nazareth, terwijl zij het goddelijk Kind verzorgt. Voort- durend v^as zij de Profeten immers van het Oude Verbond hadden haar dat voorspeld met het aanstaande lijden van ha- ren Jesus in den geest bezig; hare liefde en hare smart trokken hare gedachten telkens op nieuw naar dat voor haar zoo pijn- lijk onderwerp. En kon het anders dan dat zij door hevige droefheid overstelpt werd, als zij haar goddelijk Kind aan- schouwde, hetwelk voor het vreeselijk lijden was geboren, dat zij, zoo dikwijls zij haren Jesus aan \'t hart drukte, ook in hare ziel al die pijnen en kwellingen voelde, welke Hem eens zou- den overkomen, en dan met den zanger van het Hooglied uit- Hoogi., 1. 14 riep: een bundel van myrrhe is mijn beminde; Hij zal rusten tusschen mijne borsten. Hoe menigmaal zal die medelijdende Moeder gedacht hebben
aan dat droevig oogenblik, waarop zij Hem, die haar nu den zoeten naam van Moeder gaf, aan liet kruishout zou hooren zeggen: Vrouw / ziedaar uw Zoon 1 Hoe menigmaal zullen haar, als zij den kleinen Jesus verzorgde, voor den geest gestaan hebben èn de koorden, waarmede Hij door de straten van Jerusalem gesleept, èn de geeselroeden, waardoor zijn onschul- |
|||||
|
191
|
|||||||
|
OXZEM HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
dig lichaam verscheurd, ên de nagelen, waarmede zijne han-
den en voeten doorboord zouden worden? Als zij haargodde- lijk Kind voedde of kleedde, als zij Jesus op hare armen droeg, moet zij dikwijls tot zich zelve gezegd hebben: voor den pijnlijken en vernederenden dood des Kruises voed ik U op, mijn dierbaar Kind!" Die pijnlijke gedachten kwelden haar onophoudelijk; zij was niet bij machte die uit haren geest te verdrijven; dag en nacht, als zij waakte en sliep, altijd en overal zweefde Jesus\' lijden en sterven haar voor den geest; immer was zij daarmede bezig, maar ook elk oogenblik doorboorde een nieuw zwaard van bittere droefheid hare teedere ziel. Alles, wat zij wist en hoorde en zag, verkondigde haar alzoo Jesus\' Kruis en dood. Maar, hoe hevig dat lijden ook ware, hoe hevig de droefheid en de angsten haar ook mochten kwel- len, zij volhardde op den haar voorgeschreven lijdensweg en kende geen afwijken noch bezwijken. En daarin is zij al weder een welsprekend voorbeeld voor eiken Christen, die ten koste van soms zware offers moeilijke plichten te vervullen heeft en bewijzen van volharding moet geven op een pijnlijken lijdens- weg, waarop God hem geplaatst heeft en gebiedt moedig voort te gaan. Uit die onafgebrokene overweging van het aanstaande lijden
van haren goddelijken Zoon ontsprongen, als uit eene rijke bron, de heiligste gevoelens in het teederminnend hart der Moeder- Maagd. Door het bovennatuurlijk licht, hetwelk Jesus haar in de ruimste mate. mededeelde, bevatte zij beter dan eenig ander schepsel zoowel de verhevenheid der goddelijke Majesteit, welke door de zonden der menschen beleedigd was, als de ongenoeg- zaamheid der menschen, die zich zelven uit hunne diepe ellende |
|||||||
|
HET I.IJIiEN* KN 8TEBVEN VAX
|
|||||||
|
1\'.\'-\'
|
|||||||
|
niet konden redden, en de bitterheid der smarten, welke Jesus
voor hen lijden wilde. Dat alles overwegende en met elkan- der vergelijkende nam zij al meer en meer toe in de kennis van het eeuwig raadsbesluit, dat God ten gunste van de geval- len menschheid genomen had; maar dat dieper inzicht hoe kon het anders deed in hare medelijdende ziel al meer het vuur ontbranden van de zuiverste liefde tot God, die ook den zon- daar nog beminde en zelfs zijn eigen Zoon niet spaarde, maar bereid was om Hem, ter verlossing van het menschelijk geslacht, aan den smadelijksten en pijnlijksten dood over te leveren. Ook innige dankbaarheid bezielde haar voor dien God van alle Liefde; want groot, en grooter dan voor een ander der men- schen, was haar deel aan de oneindige verdiensten des lijdens en des stervens van haren Jesus; immers aan haar alleen was het gegeven om, als de nederige dienstmaagd des Hee- ren en als de Moeder des Verlossers, mede te werken tot de zaligheid van allen, die haar Jesus zou vrijkoopen door dat Bloed ne in dat lichaam, hetwelk Jesus uit haar had aangenomen zij zou ook gedurende alle eeuwen, in hare onvergelijkelijke waardigheid van Moeder van Gods Zoon, mogen optreden voor den troon der goddelijke genade, als de eerbiedwaardige voorspreekster voor allen, die hulp behoevend waren. Niet minder werd door die godvruchtige overdenking een teeder medelijden in haar aangekweekt voor alle zondaars, zóódat zij hen allen in haar hart droeg en, in navolging van haren Jesus, vurig verlangde om zich zelve, voor zoo veel zij znlks vermocht, aan hun heil en geluk te wijden. Immers, als zij werkzaam was voor hunne zaligheid, werkte zij mede tot het hooge doel, waartoe haar Jesus in de wereld gekomen was en later sterven wilde; dan oogste zij de rijkste vruchten |
|||||||
|
19S
|
|||||||
|
\'1V7FV ItKRR JKSrs rlIRISTl-S.
|
|||||||
|
in van hare bereidwillige toestemming om Moeder van Gods
Zoon te worden; dan ook verwierf zij de schoonste verdiensten van haar lijden , dat zij in vereeniging met het lijden van ha- ren Zoon verdroeg. Wij hebben in bovenvermelde waarheden den zekersten
waarborg van Maria\'s verlangen om ons in allen nood te wil- len helpen. In Jesus zag zij ook jaren lang het volmaakte voorbeeld van Liefde voor de menschen; uit Liefde voor hen, zelfs toen zij zijne vijanden waren, had Hij hunne natuur aan- genomen; zij zag Hem alle soort van smart en smaad verduren, deel nemen in al hunne ellende en met liefderijke hand in al hunnen nood hulp bieden ; zij zag Hem arbeiden voor hunne zaligheid; zij zou Hem zien lijden en zien sterven op het Kruis. Welk een indruk moest dit maken op het teeder hart van Maria? Kan zij, de Moeder, ongevoelig zijn voor het geluk van hen, voor wie Jesus, haar Zoon, dat alles deed en leed? De liefde deed haar ons allen als kinderen aannemen, de liefde doet haar ook altijd medelijden hebben met onze zwakheden en behoeften. De gezegende Maagd, toegerust met zulk een helder begrip
van het lijden van haren goddel ijken Zoon en na het voort- durend en ernstig overwogen te hebben, wetende ook, dat Hij in dien nacht ter dood wilde overgeleverd worden, kwam aldus verhaalt ons eene even eerbied- als geloofwaardige over- levering na Jesus te Jerusalem en nam met de heilige vrouwen, welke haar gewoonlijk vergezelden, haar intrek in hetzelfde huis, waarin onze Zaligmaker het laatste Avondmaal vieren zoude. Uit bescheidenheid evenwel en overgegeven aan den wil van haren goddelijken zoon bleef zij buiten de zaal, waarin Jesus met zijne Apostelen gezeten was. Toch 13
|
|||||||
|
194
|
|||||||
|
HKT 1.I.IIMN KN BTKBVËN VAV
|
|||||||
|
volgde zij, tot in de kleinste bijzonderheden en van minuut
tot minuut, alles wat de Zaligmaker deed en zeide en in- stelde. Met eene alles over treffende liefde en groote nede- righeid had zij den Paasch-maaltijd helpen bereiden, zooals zij reeds een en andermaal te voren gedaan had; ook geene bediening, hoe gering, versmaadde zij, daar zij wist, dat haar goddelijke Zoon zelf de voeten der Apostelen met eigene han- den wasschen zou. Toen ook vernam zij, hoe Hij aan zijne Apostelen zijn H. Lichaam te eten en zijn H. Bloed te drinken gaf onder de gedaanten van brood en van wijn, en hoe Hij het heilig Sacrament des altaars instelde met dien uitdrukke- lijken wil, dat het in de Kerk voortdurend zou blijven bestaan. Dewijl zij echter van grootere liefde brandde voor haren God- delijken Zoon dan eenig ander schepsel, dewijl zij meer dan eenig ander mensch door God den H. Geest verlicht was, be- vatte zij ook dieper èn de verhevene waardigheid van dat Liefde-geheim èn de onmetelijkheid der weldaad, welke daarin den menschen als erfdeel van Jesus\' oneindige Liefde nagelaten werd. Om dezelfde redenen was ook hare dankzegging tot God hartelijker dan van anderen voor den troost en voor die opbeuring, welke zij nu reeds in dat Liefde-geheim ge- noten had, toen haar de H. Communie of door Jesus zel- ven of door een der Apostelen gebracht was, en welke zij daarin gedurende haar nog overig verblijf op aarde, als Jesus naar den Hemel teruggekeerd was, zeker vinden zou totdat zij voor eeuwig met Hem in den Hemel vereenigd werd. Toen Jesus zijne afscheidsrede tot de Apostelen geëindigd
had, stond Hij met kalme vastberadenheid op en te zamen |
|||||||
|
!>\\-ZFN llf.fR JESUS CHRISTIN. 195
|
|||||||||
|
met zijne leerlingen dankte en loofde Hij God. Na den lof-
zang gezegd te hebben verhaalt de Evangelistgingen zij uit MARC.XIV,a6. naar den Olijfberg. Waren het de zeven psalmen, welke de Joden gewoonlijk na het einde van hunne maaltijden aanhieven, of was het een nieuwe lofzang, welken Jesus toen voor die bijzondere plechtige gelegenheid opstelde? Wij weten het niet, ofschoon de Evangelist op een algemeen bekend lof- en dankgebed schijnt te willen wijzen. In allen gevalle moeten wij uit die door het Evangelie vermelde bij- zonderheid ter onzer leering en ter onzer stichting op- maken, hoe zorgvuldig onze goddelijke Zaligmaker was om aar zijnen hemelschen Vader voor elke weldaad dank te zeggen, daar Hij zelfs in dien nacht van zoo groote bezorgdheid en van zoo veel onrust het niet vergat, om aan zijn Vader eene dankzegging nfl den maaltijd aan te bieden en een gebruike- lijken of een nieuwen lofzang te zingen. Aldus gaf Jesus ons het voorbeeld van het getrouw vervullen des gebods: Als gij Deut.VHI.io. zult gegeten hebben en verzadigd zult zijn, zegen dan den Heer, uwen God, voor dit overgoede land, hetwelk Hij u gegeven heeft. De H. Maagd, wij volgen hierin de voorstelling van den h. Bonaventura ziende dat Jesus opgestaan was, begaf zich naar het achterste gedeelte van hare kamer om zijne laatste omarming en zijn laatste vaarwel af te wachten een afscheid hetwelk haar zulk eene bittere smart zoude veroorzaken. Wei- dra zag zij Hem binnentreden met zijne gewone kalmte en in- getogenheid. Zijn eerbiedwaardig gelaat gloeide nog van het vermoeiend werk der voetwassching, van de lange rede, welke Hij na den maaltijd gehouden had, vooral van het vuur der Liefde, welke in zijn heilig Hart brandde. Met al de genegenheid en alden eerbied, welke zulk een Zoon aan zulk eene Moeder |
|||||||||
|
Lflfl
|
|||||||
|
FtKT I.MIiKV KS STKRVKN VAN
|
|||||||
|
moest toedragen, zeide Hij, tot haar toetredende: ,,Ik kom tot
,,u, mijne Moeder! niet om u mede te deelen, wat gij reeds sinds langen tijd weet, maar om van u afscheid te nemen, op- ,,dat Ik de zending volbrenge, welke u bekend en door mijn hemelschen Vader Mij opgedragen is. Menige oogenblikken heb Ik doorgebracht met daarover u te onderhouden. Dank den goeden God, dat gij zijt voorbeschikt geworden om een Zoon te hebben, die sterven zal ter verzoening van de Rechtvaardigheid van den Vader, die voldaan, en voor de rechtvaardigmaking van den mensch, die met zijn God verzoend moet worden. Wees getroost, moeder! de vruchten zijn groot en de beproeving is kort, want spoedig zal Ik u wederom bezoeken en dan onsterfelijk en glorievol. Door heden te doen, wat Ik nu moet doen, vervul Ik de taak, welke Mij is opgelegd, volbreng Ik des Vaders heiligen wil ten einde toe. De éénige troost, welken Ik op mijn lijdens- weg wil medenemen, is deze dat Ik u niet zonder volkomene onderwerping aan dienzelfden heiligen wil achterlaat. Nu de tijd geen uitstel duldt, geef Mij, moeder! uwe hand, uw vaar- wel, uw afscheidsgroet." Bitter waren de tranen toen door Maria gestort; maar hoe
pijnigend de droefheid ook ware, welke toen haar hart door- boorde, zij bleef desniettemin moedig in haar leed en be- sloten om te gehoorzamen en zich te onderwerpen aan hetgeen God van haar eischte. Ook haar vervulde eene brandende liefde om den Goddelijken Zoon, al beminde zij Hem meer dan haar leven, te offeren voor de eer van God en voor het heil der menschen: dat de Vader zal zij snikkende geantwoord hebben U zegene en sterke van uit den Hemel; volbreng den heiligen wil uws Vaders en drink den kelk des lijdens» |
|||||||
|
L97
|
||||||||
|
ON/I.N III KI: JESUS CIMIIVILS.
|
||||||||
|
hoe bitter die ook zij, ten bodem toe uit; uwe verheerlijking
zal daarna te grooter zijn. Deze scheiding is mij smartvol, maar ik ben de dienstmaagd des Heeren; mij geschiede ..naar Gods wil." En Jesus, die tranen stortte, toen Hij Maria Magdalena haren broeder zag beweenen, weende toen Hij op het punt stond zijne Moeder te verlaten. Overstelpt door hun gevoel, vielen zij zonder te spreken in elkanders armen en rie- pen slechts met tranen van liefde elkander het laatste vaarwel toe. Jesus moest Zich eindelijk uit de omhelzing zijner Moeder los- rukken, en zij bleef Hem nastaren, totdat Hij uit haar gezicht verdween. Kunnen wij het offer van Maria wel naar waarde schatten, daarvoor genoegzaam onze dankbaarheid betuigen en ons aan haar hoog genoeg verplicht rekenen voor dat ontzag- lijk groot offer, hetwelk zij bracht, toen zij haren Zoon gaf om voor ons te lijden en te sterven? |
||||||||
|
EINDE DER EERSTE AFDEELING.
|
||||||||
|
^WEEDE AfDEELING
JESUS IN DEN HOF VAN GEfHSEMANE.
|
|||||||||
|
Hoofdstuk I.
Jesus gaat naar den hof van Olijven.
J0AN.XIV.31. Laat ons van hier gaan: aldus besloot Jesus de afscheids-
rede, welke Hij tot zijne Apostelen in de zaal van het laatste Avondmaal hield. Toen Hij dan ook een hartelijk vaarwel aan zijne beminde Moeder had toegeroepen, stonden zijne Aposte- len, die zijn wenk begrepen hadden, Hem reeds af te wachten, en gezamenlijk met hen verlaat Hij nu het huis van zijnen leerling, waar Hij den plechtigen Paasch-maaltijd gehouden en de heiligste geheimen gevierd had. Voor het laatste ook door- liep Hij vrij en ongebonden de straten van het ondankbare Jerusalem, dat Hem als zijn Messias niet wilde erkennen, en Hij liet de Synagoge, welke Hem verwierp, aan hare vrijwil- lige verblinding over. |
|||||||||
|
HKT LUIM N EN slhl.VKX VAN" USZKN llhfcK JtSUS CHRISTUS. 199
|
|||||
|
Jesus sloeg den weg in naar den Olijfberg, op een afstand
van omstreeks vijftien minuten gaans van Jerusalem gelegen. De naam duidt reeds aan, dat daar veel olijfgeboomte was, en nu nog zijn er acht eerbiedwaardige olijfboomen over,aldus verhalen de reisbeschrijvingen van het H. Land welke getuigen waren van Jesus\' daar geleden doodsangst. Verschei- dene hofsteden of landhoeven lagen rondom den berg. Een daarvan heette Gethsemane. Daar trad Jesus binnen om te bidden, volgens zijne gewoonte. Want die eenzame en afgelegene plek bood eene stille rustplaats aan en noodigde uit tot een aandachtig gebed. Ook de toegang was voor Hem gemakke- lijk, omdat de hof het eigendom van een zijner vrienden was en op korten afstand van de stad, aan de overzijde van de beek Cedron lag. Eenigszins diep in den hof bevond zich eene onregelmatige, door de natuur gevormde grot, waar de olijven geperst werden. Het is de grot van den doodsangst, waar Jesus water en bloed zweette. Denzelfden weg had ook David, voor duizend jaren, gevolgd,
toen hij, de Koning van Israël, vluchtte voor zijn trouweloozen zoon Absalom en voor zijn ondankbaar volk, hetwelk hij zoo innig lief had, maar dat hem nu voor eenen plichtvergeten opstan- deling prijs gaf. Verraden door zijnen vroegeren raadsman Achitophel, beschimpt door den laaghartigen Semeï, door zijn eigen zoon ter dood vervolgd, door slechts weinige getrouwen vergezeld, ging hij, onder zijn leed gedrukt, met bedekten hoofde en barrevoets den Olijfberg op. Ook zoo was hij, de Koning en de Profeet, in zijn lijden en in al de omstandigheden daar- van de treffende vóórafbeelding van den vervolgden en den verraden Verlosser. Alleen dit groote verschil bestaat er tus- schen David en zijn grooten Zoon naar het vleesch en deze |
|||||
|
200
|
|||||||
|
HIT LIJD L.N K.N STMIVKS VAN
|
|||||||
|
waarheid kunnen wij ons niet diep genoeg in het gemoed pren-
ten Jesus ontvlucht zijne vijanden niet, integendeel: Hij wil lijden; omdat Hij zelf het wil, zal Hij worden opgeofferd. Hij begeeft Zich naar zijne gewone plaats van gebed, welke ook zijn verrader kent, waar Hij weet, dat zijne vijanden zullen komen om Hem gevangen te nemen. De weg des lijdens ligt voor Hem open, aan het einde daarvan staat het Kruis en met opzet slaat Hij dien weg in, want Hij zal aan den wil van zijnen hemelschen Vader gehoorzaam zijn tot aan den dood. Vroeger, toen zijn uur nog niet geslagen was, onttrok Jesus, nog Kind zijnde, Zich aan de vervolging van Herodes en vluchtte naar Egypte; op lateren leeftijd, in zijn openbaar leven, ont- week Hij de aanslagen zijner vijanden en ging, als zij Hem wilden steenigen, in het midden van hen door; maar nu zijn tijd om te gaan lijden en om te gaan sterven gekomen is, be- geeft Hij Zich, waar Hij weet, dat zijn verrader Hem zal over- leveren, waar zijn lijden zal beginnen. En waarom moet juist een hof buiten Jerusalem gelegen, en niet b. v. het huis van Lazarus en zijne beide zusters of de tempel te Jerusalem of de woning van een of ander leerling van Jesus in de stad, de bevoorrechtte plaats worden, waar het ontzaglijk werk van onze Verlossing een aanvang zal nemen? Gelijk in het ge- heele leven van den Messias, even zoo en wel vooral in al de bijzonderheden van Jesus\' lijdensgeschiedenis wij zullen meer- malen gelegenheid hebben dit op te merken is er eene treffende overeenstemming met gebeurtenissen uit het Oude Testament aan te wijzen, vooral eene leerrijke vervulling van vroegere vóórafbeeldingen, hetzij in personen of in feiten voorgesteld. Zóó ook hier. Evenals in een hof, het Eden of Paradijs" aldus leert de H. Chrysostomus het begin |
|||||||
|
201
|
|||||||
|
ONZKN HKER JKSI.\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
werd gemaakt en de oorzaak werd gesteld van des men-
,.schen tijdelijk en eeuwig lijden, van zonde en van dood, even* eens zou in een anderen hof Gethsemane door Jesus\' lijden een begin gemaakt worden met de herstelling van \'s men- sc.hen ongeluk, een begin van zijn tijdelijk en eeuwig heil, van heiligheid en van leven." Tegenover Adam, die de zonde in de wereld bracht, en met de zonde den dood, staat Jesus» die voor de zonden der menschen boette en het leven der ge- naden teruggaf; tegenover den boom, welks verboden vrucht door den eersten mensch gegeten was, staat het Kruis, waar» aan Jesus stierf om de schuld der menschen te voldoen; te- genover de zinnelijke lust, welke den eersten mensch tot on- gehoorzaamheid verleidde, staat het vreeselijk lijden van het goddelijk Zoenoffer. Zoo is alles in het lijden van Jesus diep van beteekenis, vol leering, vol opwekking. Doch wij mogen de volgorde der gebeurtenissen niet vooruitloopen en moeten ons hier met die eenvoudige aanmerkingen vergenoegen. Vastberaden, verlangend zelfs om met het Doopsel des bloeds
gedoopt te worden, slaat Jesus den weg in naar den hof van angst en verschrikking. Opgeruimd, als een held ter baan gaat, ps. xvïil zal Hij zijne vijanden te gemoet treden. Hij gaat immers een nieuw, een geestelijk Koninkrijk stichten in zijn Bloed, een rijksgebied veroveren, waarvan de grenzen Hemel en aarde omsluiten, waarvan de duur dien van de eeuwigheid evenaart, waarvan het doel de eeuwige zaligheid van alle menschen en de hulpmiddelen zijne oneindige verdiensten zijn. Het zal Hem zijn leven kosten, maar gestorven zijnde leeft Hij eeuwig en uit zijn tijdelijken dood ontspringt het eeuwig leven voor allen, die in Hem gelooven en Hem op den lijdensweg zullen gevolgd zijn. Hij heeft dat alles van eeuwigheid gewild, Hij |
|||||||
|
202
|
|||||||
|
HUT blJDKX h.\\ STKRVKX VAX
|
|||||||
|
heeft het meermalen voorspeld en ook zelf voorbeschikt, omdat
Hij met een eeuwige Liefde ons beminde. Zóó leert Jesus ons allen, dat wij blijmoedig gaan moeten, waar Gods wil ons roept, al zou een zwaar offer van on\'.e gehoorzaamheid gevorderd \\vor- den; want een kruis moet ons steeds voor oogen staan en, wanneer het ons te dragen aangeboden is, met liefde omhelsd worden. Neerslachtig, bedroefd en met angst volgden daarentegen de elf Apostelen den Zaligmaker op zijne schreden. Alles stemde hen dan ook tot droefgeestigheid. Het was reeds nacht, en de slechts flauwe schijn der maan maakte het dal van Josaphat, hetwelk zij doortrokken en dat eenzaam en tusschen bergen ingesloten lag, dat akelig was reeds om de herinneringen, welke daaraan ver- bonden waren, nog schrikwekkender. Dat dal immers was de begraafplaats van Koningen en Rechters, van Profeten en eerbied- waardige Zangers, welke voor eeuwen reeds daar begraven waren, terwijl de ingevallene en half geopende graven als\'t ware verkondig- den, dat het gericht des oordeels en der vergelding reeds over hen gehouden was, hetwelk eerst na het einde der tijden daar door den Rechter van levenden en van dooden over allen zal ge- houden worden. Ook de beek Cedron wekte vrees aanjagende her- inneringen op. Zij, zwarte beek bijgenaamd, liep door eene van vierhonderd voeten hooge rotsen omheinde vallei. Daar wer- den eertijds door de godvreezende Koningen van Juda de bed- den van Baal en andere afgoden verbrand en de asch daarvan uitgestrooid, waarom dat dal ook dal der assche genoemd werd. De beek zelve vormde de oostelijke grens van het dal Gehenna, later dat van Josaphat geheeten, waar eens kinderen op de gloeiende armen van den afgod Moloch geofferd en de Profeet Isaias doorgezaagd was. Alles dus sprak hier van dood, van gruweldaden en moordtooneelen, welke het gemoed met afgrij- |
|||||||
|
20.1
|
|||||||
|
ONZEN IIF.EPI JKSUS CHRISTUS
|
|||||||
|
zen moesten vervullen. Daarenboven heerschte in \'t rond eene
akelige stilte, bijwijlen onderbroken door een onheilspellend rumoer, dat uit de stad tot in de ooren der Apostelen door- drong. Alles ook deed hen aan een naderend ongeluk denken. De verdachte Judas was afwezig, en zij wisten niet, waar hij zich ophield, noch welke plannen hij beraamde; Jesus\' laatste woorden waren zoo treurig geweest: Hij had immers van verraad, van een ziften door den duivel, van scheiden, van lijden, van heengaan gesproken, van vluchten en van verstrooid worden. Dit alles, ofschoon het hun nog raadselachtig voorkwam, ver- vulde hen met angst en wel te meer, omdat zij zich geen juist denkbeeld konden vormen van het gevaar, hetwelk hun boven het hoofd hing. Met geheel andere gevoelens dan waarmede de Apostelen
bezield waren, sluiten wij ons bij dien droevigen stoet aan. Jesus, de groote Strijder, trekt uit om over de helsche machten en overheden te zegepralen. Onze belangstelling in dien strijd, om onzentwille gestreden, kan niet te groot wezen; onze ijver om in de overheerlijke vruchten van dien ontzaglijken kamp te deelen, mag geene grenzen kennen, want naar evenredigheid van die belangstelling en van dien ijver zullen ons ook de voordeden toegemeten worden. Met Hem gaan dan ook wij uit, luisterende naar de vermaning van den Zanger van het Hooglied: Kom, mijn beminde/ laten wij uitgaan naar hetCamt. Vil.ia veld, verwijlen wij in de dorpen; dat mijn beminde in zijnen hof kome. Daar zullen wij de ooggetuigen wezen van gebeur- tenissen, welke ons gemoed tot diep medelijden stemmen, oor- getuigen zijn van woorden, welke een overweldigenden indruk op onze ziel maken. Vóór alles echter moeten wij, ten einde veel nut uit onze aandachtige beschouwing te trekken, deze twee |
|||||||
|
3"-* II l-T I.IJDI -.N IN MII.\'YIN VAN
|
|||||
|
waarheden ons levendig voor den geest stellen: wij zullen daar
als in de sprekendste trekken aanschouwelijk zien voorgesteld, eerstens: de Rechtvaardigheid des \\ aders, die om wille van onze zonden zijn Zoon z^o gestreng straft, en vervolgens de Goedertierenheid des Zoons, die zoo liefdevol voor onze mis- daden boet. De eerste zal ons aansporen tot een oprecht be- rouw over het helaas! zoo groot deel, dat wij hebben in der menschen zonden, waarvoor Jesus leed; de andere zal ons, nu de Verlosser ook voor onze zonden heeft voldaan, tot eene vurige liefde opwekken voor Hem, die onze misdaden in zijn lichaam droeg tot op het Kruis. Met die Gode welgevallige gevoelens, met berouw en met liefde in den mond niet alleen maar ook in het hart, zullen wij volbrengen, wat David reeds aan allen op het gemoed drukte, toen hij vermanend uitriep: Ps xxxm,15. u\'ijk af van het kwade en doe het goede. Als wij met die zielsge-
steldheid toegerust zijn, ziet God gaarne ons Jesus volgen, Hem die de weg en de waarheid en het leven is. Met die heilige voornemens gewapend, mogen wij ook onzen goddelijken II. Kon.XV.2i Zaligmaker in waarheid toeroepen: de Heer ftiijn Koning
leeft; waar ook Gij zijn zult, hetzij in leven of in den dood, daar zal uw dienaar zijn. Dan aanschouwt Jesus met dank- bare vreugde ons aan zijne zijde, hetzij Hij in den hof van angst water en bloed zweet, of in het paleis van Caiphas den kaakslag ontvangt, of door Herodes met zijn hof bespot wordt, of op den Calvarie-berg aan het Kruis sterft; dan ook zal Hij ons eens met Hem doen heersenen, als wij eerst met Hem ge- leden hebben. |
|||||
|
80B
|
|||||||
|
nv/KV IIKl\'IS JKSIIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Vóórdat wij met den goddelijken Zaligmaker den hof des
tijdens binnentreden, willen wij eerst nog onze aandacht wijden aan de droevige voorspellingen, aan de dringende vermaningen, welke Hij aan zijne Apostelen op den weg naar Gethsemane voorhoudt. (tok voor ons is daaruit veel te leeren. Terwijl allen in diepe stilzwijgendheid voortgingen, elk in
zijne gedachten verzonken, richtte Jesus eensklaps zijn blik op de Apostelen en sprak één van die woorden, welke hen pijnlijk treffen, hunne droevige stemming nog vermeerderen moest. Xog in de zaal van het laatste Avondmaal zijnde, had Jesus hun voorspeld, dat zij Hem ontrouw zouden worden. Ziet" zeide Hij toen het uur komt en is reeds gekomen, dat gij Joan. xvi,32 verstrooid zult worden, een iegelijk naar het zijne, en Mij alleen zult laten" Nu echter wilde Hij die treurige aan- kondigirg in nog duidelijker woorden herhalen, om hun opnieuw een bewijs zijner goddelijke Alwetendheid te geven en daardoor hen voor de volgende dagen in hun geloof te versterken, als zij door eene bittere ondervinding geleerd, de waarheid zijner vroegere voorzeggingen omtrent zijne aanstaande gevangenneming bevestigd zagen. Gij allen1\' zeide Hij mat.XXVI,3i nu zult in dezen nacht aan Mij gccrgcrd worden; alles, wat Mij dezen nacht overkomt, zal u een aanstoot zijn; gij zult in uw geloof aan Mij wankelen en de vlucht nemen; ziende dat Ik weerloos aan mijne vijanden overgeleverd word, zult gij aan mijne Godheid twijfelen en Mij alleen laten. Want er staat geschreven: Ik zal den Herder slaan, en de schapen der kudde zullen verstrooid worden." Doch zij moch- ten daarom den moed niet verliezen: na Hem verlaten te heb- ben, moesten zij tot Hem terugkeeren, want die oogenblikkelijke zwakheid zou Hij in zijne Liefde hun gaarne vergeven. Twee |
|||||||
|
200 het r.rjnEN en sterven van
|
|||||
|
omstandigheden vooral zouden hen ook \'troosten en bemoe-
digen: zijne Verrijzenis ten derden dage en het spoedig terug- zien van hunnen goddelijken Meester. Dit alles gaf Jesus hun Marc.xiV,28. duidelijk te verstaan met deze woorden: nadat Ik zal op?e- staan zijn, zal Ik n voorgaan naar Galilea, en daar zal Ik u wederom om Mij verzamelen; komt ook gij daarheen." Reeds tweemaal te voren, onder het laatste Avondmaal, had
Jesus den Apostel Petrus berispt over zijne onstuimige voort-
varendheid. Deze toch durfde, zich sterker dan de andere
leerlingen wanende, driestweg betuigen, dat hij bereid was met
zijnen goddelijken Meester gevangenis te lijden en den dood
zelven te ondergaan; ook had hij zich, zooals weldra blijken
zou, met een zwaard gewapend. Diezelfde vermetelheid, dat
overdreven zelfvertrouwen, verleidde ook nu wederom hem er
toe om zijnen Meester tegen te spreken en zich boven de aan
allen gedane voorspelling verheven te achten: al werden ook
Mat.xxvi,33 a^en zeide hij in zijn overmoed aan U geërgerd, ik,
ik zal nimmer geërgerd worden. En of Jesus, nu tot hem al-
leen het woord richtende, zijne voorspelling stellig en met
schrikwekkenden"nadruk al herhaalde: voorwaar, Ik zegu,dat
gij in dezen nacht, eer de haan gekraaid zal hebben, dat is:
vóórdat de dageraad begint, Mij driemaal verloochenen zult
nog is Petrus niet verslagen en herhaalt, vermetel op zijne
oogenblikkelijke stemming vertrouwende: al moest ik ook met
ü sterven, verloochenen zal ik U niet, noch in dezen nacht
noch ooit, wat er ook mocht gebeuren. Desgelijks spraken ook
al de leerlingen, en legden, alhoewel minder voortvarend van
aard dan Petrus, maar nu door zijn voorbeeld medegesleept, de
verklaring van hunne onwankelbare getrouwheid af. Hierop
wilde de Zaligmaker niet verder antwoorden; Hij, die \'smen-
|
|||||
|
207
|
|||||||
|
ONZEN HEEK .II\'.SI S (ÏIRIMTS
|
|||||||
|
schen doen en laten voorziet, wist, dat een betreurenswaardige,
drievoudige val van Petrus en de aanstaande vlucht van al de Apostelen, zijn woord zouden bevestigen. Dat was Hem genoeg en liever dan hen in dit oogenblik nog meer te bedroeven, wilde de goede Jesus het aan de volgende gebeurtenissen over- laten om hun overmoed te beschamen en hen tot inkeer te brengen. Het is ook dikwijls beter, om wie misdoet en een of andermaal de best gemeende vermaningen afwijst, door up- volgende omstandigheden van zijne dwalingen te laten genezen. Wij hebben zeker eerbied voor de goede gezindheid van Petrus en voor zijn tegenwoordig gevoel van liefde en gehecht- heid jegens den Zaligmaker; maar zijn gedrag blijft ook bij deze gelegenheid afkeurenswaardig. Hoe vermetel hij sprak, zou weldra blijken; al zijne betuigingen zouden vergeten, zijne beste voornemens overtreden, zijne heiligste bedoelingen ten schande gemaakt worden. Dit moeten wij uit zijn verkeerd gedrag leeren: onze kracht ligt niet in een hoogmoedig zelf- vertrouwen maar uitsluitend in de hulp van God. Uit ons zelven vermogen wij niets, maar alles in Hem, die ons versterkt; wie op den Heer vertrouwt, zal door de Goedertierenheid des Ps. XX, 8. Aller/worsten niet wankelen. Al wie daarentegen op zich zelven steunt, hij bouwt op zand, en zulk een gebouw bezwijkt bij den eersten storm. Toen Jesus in den hof van Gethsemane gekomen was, beval Mat.xxvI,
Hij aan zijne leerlingen: Zit hier neder, terwijl Ik derwaarts ga en bidde. Evenals Abraham, de stamvader van het Israë- litische volk, toen hij aan Gods bevel gehoorzaamde, met zijn zoon Iz.-.ak alleen den berg der opoffering besteeg en zijn dienst- |
|||||||
|
208 HET MJRKN IN STKTtVKN VA.N
|
|||||
|
knechten aan den voet des bergs achterliet, eveneens liet Jesus,
toen Hij Zich zelven als offer ging opdragen, zijne leerlingen aan den ingang van den lijdenshof achter. En Hij ging bidden, om Zich voor dat ontzaglijk groote werk voor te bereiden, dat Hij op Zich genomen had. Aldus leerde Hij ons, dat wij elke zaak van belang met bidden moeten beginnen, en dat in een vurig gebed de zekerste waarborg voor een gelukkig wei- slagen gelegen is. Hij gaf dan ook aan zijne Apostelen, vóór- dat Hij Zich van hen verwijderde en dieper den hof inging Luc.XXII,40. deze dringende vermaning: bidt, dar gij niet in bekoring komt.
Drie Apostelen echter, Petrus, Joannes en Jacobus, nam Hij verder met Zich mede. Deze drie waren de verbaasde getui- gen van Jesus\' verheerlijking op den berg Thabor en van de wondervolle opwekking van Jairus\' dochter uit den dood geweest, zij zouden nu ook de getuigen wezen van zijn doodsangst; zij hadden den God-mensch aanschouwd in den schitterenden luister van de hemelsche glorie en van zijne goddelijke Almacht, zij moesten Hem nu zien als den Man van smarten, die al de ongerechtigheden der wereld op Zich geladen had, en van Hem de onderwerping aan Gods wil en de noodzakelijkheid des ge- beds leeren. Marc.XIV,33. En Jesus begon aldus leidt het Evangelie het verhaal in van
Jesus\' doodstrijd in den hof beangst te worden Hij liet toe, dat een gevoel van vrees en benauwdheid, tot dusverre Hem vreemd, Hem aangreep te gelijk met eene zóó hevige droef- heid, dat Hij behoefte gevoelde zijn gemoed uit te storten en de drie bevoorrechte Apostelen deelgenooten van zijn zielelij- den te maken: mijne ziel riep Hij hun weeklagend toe is bedroefd tot den dood toe. Om ons de hevigheid van dat zielelijden te schetsen, bezigen de Evangelisten verschillende bewoordingen: |
|||||
|
ONZEN HKRR JESl.\'S CHRISTUS, 209
|
|||||
|
zij noemen het droefheid, welke eene zielesmart is, veroorzaakt
door het lijden van een reeds aanwezige ramp, ook vrees en angst, welke ontstaan door het vooruitzien van een kwaad, dat dreigend nadert. Doch hoe wij die zielsaandoeningen ook noemen willen, zij drukten als zulk eene ondenkbaar zware last op het Hart van Jesus, dat zij, gelijk Hij zelf verklaarde, Hem den dood zouden berokkend hebben, zoo Hij door de Almacht zijner goddelijke Natuur de zwakheid zijner menschelijke natuur niet hadde ondersteund. Welk een tafereel van een onbegrijpelijk zwaar zielelijden!
Jesus kende van den beginne af al het lijden, dat over Hem komen zou; om de verdienstelijkheid er van te verhoogen, dacht Hij er voortdurend aan en sprak er meermalen over, zonder dat een enkele trek van droefgeestigheid zijn altijd op- geruimd gelaat benevelde of eene klacht over zijne lippen kwam, en nu is Hij op eenmaal ten prooi aan den meest pijnigen- den angst en van de meest martelende droetheid; Hij beeft als een riet, dat door een stormwind geslingerd wordt. Maar ook welk een ondoorgrondelijk geheim van Liefde! Hij, die ons vermaand had om geen mensch te vreezen, welke slechts het lichaam dooden maar de ziel niet schaden kan, »die zelfde Godmensen roept de h. Laurentius Justinianus uitwordt bedroefd en beangstigd? Hoe, Hij wordt droevig, door Wien de bedroefden getroost worden? De sterkte vreest en de kracht voelt angst en, die anderen genas, wordt zwak? Wij zien nog geene gewapenden naderen, geen zwaarden flikkeren, geene stokken dreigend opgeheven, en Jesus vreest ? Hij is de Aanvoerder van het Christen-heerleger en gaat ons voor ten strijde tegen de machten der duisternis; Hij wordt ge- naamd en is ook de Heer der heerscharen en kwam niet den
14
|
|||||
|
210
|
|||||||
|
IfF.T LIJDEN F.N STKRVKN VAN
|
|||||||
|
vrede maar het zwaard brengen op de aarde, en zou Hij zelf
vreezen den strijd te aanvaarden? Maar, als de Aanvoerder vreesde, wat moet dan wel van zijne volgelingen te verwachten zijn? Hij is toch niet beneden zijne krijgsknechten te stellen? En zij hebben wel rijken overwonnen, allerlei martelingen ver- duurd, het vuur uitgedoofd, wilde beesten getemd, den dood zelven niet gevreesd! Hij, de Voltooier van ons geloof, heeft de belijders van dat geloof boven de zwakheid der mensche- lijke natuur door zijne onverwinbare genade verheven en zelf wilde Hij bedroefd en bevreesd en beangstigd worden!" Hoe is dat alles zouden wij willen vragen mogelijk ge- weest ? Jesus heeft Zich tot ons afgelaten om ons uit onze ellende
op te beuren; Hij heeft Zich vernederd om ons te verheffen." Dit algemeene antwoord is op geheel zijn lijden en derhalve ook hier toepasselijk, maar legt ons het geheim van Jesus\' angst en droefheid slechts ten deele uit. Wij moeten trachten dieper, voor zoo ver als dit den zwakken mensch gegeven is, in die wondervolle geheimen door te dringen en het ons ter stichting eenigszins duidelijk te maken, hoe het kon gebeuren, dat de Godmensen aan zulk een folterend zielelijden ten prooi was. De overweging van dit geheim van eindelooze I.ietde zal ongetwijfeld op ons hart een heilzamen invloed uitwerken en ons vergunnen het oneindig minnend Hart des Zaligmakers beter te leeren kennen. Onze goddelijke Zaligmaker had in den geheelen duur van
zijn sterfelijk leven vele redenen tot droefheid en tot angst en vrees gekend, welke zijn teergevoelig Hart konden benauwen; maar thans wogen" die redenen, met zoovele andere vermeer» |
|||||||
|
211
|
|||||||
|
ONZEN HEER .I\'SIS CHRISTfS.
|
|||||||
|
derd, nog drukkender en pijnlijker op zijn gemoed. Wel
genoot zijne menschelijke ziel, van het eerste oogenblik harer schepping af, de aanschouwing Gods, was zij volkomen zalig en kon ook geen enkel oogenblik ophouden zalig te zijn, omdat zij de ziel was en bleef van den tweeden Persoon der H. Drie- vuldigheid; ook Jesus\' heilig lichaam zou, omdat het met zijne goddelijke natuur was vereenigd, in dien staat van heilig- heid evenmin als b.v. het lichaam van Adam vóór de zonde of dat der H. Maagd na hare Hemelvaart, of dat der Geluk- zaligen na de algemeene opstanding des vleesches, eenig leed gekend hebben maar de goddelijke Zaligmaker kon, aan zijne ziel het genot der zaligheid onttrekkende, haar, overeen- komstig hare natuur, aan de pijnlijkste zielsaandoeningen, en eveneens zijn lichaam aan de grootste smarten overgeven. Vandaar dan ook die martelingen in zijn heilig lichaam en die kwellingen zijner heilige ziel; terwijl Hij daardoor bewees waar- achtig mensch te zijn en tevens, dat Hij alles leed met volle vrijheid en uit Liefde voor de gevallen menschheid. Het was geene zwakheid in Jesus, als Hij hongerde of dorstte of ver- moeid was in zijn lichaam; het was evenmin eene zwakheid in Hem, als zijne ziel door angst of vrees gemarteld werd. Als de oorzaken daartoe aanwezig waren, kon Hij in zijne ziel en in zijn lichaam lijden, omdat Hij dat lijden uit Liefde voor ons wilde, omdat Hij het niet wilde beletten. Eene eenvoudige, uit het dagelijksch leven genomen vergelijking stelt ons in staat, deze waarheden beter te begrijpen. Wanneer iemand door hevige pijnen in een of ander deel zijns lichaams gekweld wordt, maar een zeker werkend geneesmiddel, dat hem ter ver- drijving van alle smarten ten dienste staat, niet wil aanwenden hetzij tot boetedoening voor eigen schuld, hetzij ter verzoening |
|||||||
|
812
|
|||||||
|
TIKT I.IJDKV FX 3TERVKN VAN
|
|||||||
|
van de zonden van anderen, dan zeggen wij met het volste
recht, dat hij vrijwillig en uit liefde lijdt en dat hij tegelijk een mensen en, even als alle anderen, voor het lijden vatbaar is. Eveneens moeten wij van den Godmensch, Jesus Christus, zeg- gen. Alhoewel Hij door de Almacht zijner Godheid en krach- tens zijne aanschouwing Gods, zoo wel zijn lichamelijk lijden als zijne smartvolle zielsaandoeningen had kunnen verhinderen, verwekten toch dezelfde oorzaken, die ons naar ziel en naar lichaam met leed overstelpen, in Jesus\' ziel droefheid en angst en in zijn lichaam smarten, omdat Hij dat lijden niet belette, maar Zich volkomen vrijwillig daaraan overgaf, omdat Hij dat lijden voor Zich als zijn deel had uitverkoren. Zóó toonde Hij waarlijk Mensch te zijn. die volgens zijne menschelijke natuur kon lijden, en die uit oneindige Liefde in zijne menschheid wilde lijden om voor onze zonden te voldoen en ons uit de slavernij des duivels te verlossen. Jesus Christus is God en mensch. Hij kon lijden, maar leed niet meer, noch in zijn lichaam noch in zijne ziel, dan Hij zelf wilde; als mensch kon Hij aan alle pijnlijke aandoeningen der ziel en aan alle lichamelijke smarten onderworpen zijn, maar als God bepaalde Hij en het oogenblik en den duur en den omvang daarvan; geen lijden kon Hem overvallen noch verrassen; alles wat Hij leed, liet Hij vrijwillig over Zich komen naar eigen goeddunken, maar altijd toch uit gehoorzaamheid aan den Vader en uit Liefde voor den mensch. Het is voor ons een groote troost, dat Jesus bedroefd, be-
vreesd en beangstigd heeft willen zijn. De grootste vrienden van God, Heiligen, worden niet zelden door een pijnigenden angst aangegrepen bij de levendige voorstelling van eenig lijden, dat hen wacht, of door de bekoring van eene hevige neerslach- |
|||||||
|
218
|
|||||||
|
ONZEN- ItEKR JES17S CHRISTUS.
|
|||||||
|
tigheid gekweld, wanneer zij reeds onder een of ander leed ge-
bukt gaan. Niemand mag daarom, als hem dergelijke aandoe* ningen bestormen, moedeloos worden of meenen, dat hij Gods vriendschap verbeurd heeft. Die vrees voor het lijden, ook dat gevoel van droefgeestigheid, is den mensch van nature eigen; zij is geene zonde, maar een teeken van onze menschelijke zwakheid. En die zwakheid heeft ons goddelijk Voorbeeld, in alles behalve in de zonde aan ons gelijk geworden, op Zich genomen, opdat wij ons zouden beijveren om bij tegenspoed Hem na te volgen in standvastige volharding en in volkomene onderwerping aan Gods heiligen wil. De grootste standvastig- heid wordt ook niet getoond, wanneer de rampen het grootste, maar wanneer het lijden het gevoeligst is; niet hij" zegt de h. Ambrosius »legt de schoonste bewijzen van onver- schrokkenheid ai, wiens wonden hem voor de pijn ongevoe- lig maken, maar wiens pijnen het scherpst zijn." Onze goddelijke Zaligmaker wilde ook daarom nog in ons lichamelijk en zielelijden deelen, opdat Hij, tot zulk een hooge mate de Man van smarten geworden en deelgenoot von onze ellende, ons de verdiensten van zijne ondenkbare smarten zou kunnen schenken. Hij hepft" zegt dezelfde Kerkleeraar onze droefheid op Zich genomen, om ons zijne vreugde te kunnen mededeelen; Hij betrad onzen weg tot aan de kwelling des doods, opdat wij zijne voetstappen volgende het leven zouden terugvinden. Hij moest dan wel de droefheid voelen, niet om ze van Zich verwijderd te houden, maar om ze te overwin- nen." Bovendien nam onze Zaligmaker de bitterste medi- cijn voor onze zwakheden op Zich, opdat wij daarvan zouden genezen worden, en in Zich-zelf kastijdde Hij onze overtredin- gen en boette voor onze zonden, ten einde wij vergiffenis zouden |
|||||||
|
214 HET LIJDEN EN STÏRYEN VA.V ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||
|
verwerven. Evenals Hij leed voor onzen hoogmoed door de
versmadingen, welke Hij wilde ondergaan, en voor onze gul- zigheid door de gal en den azijn, welke Hij dronk, en voor onze buitensporige vermaken door de pijnen, welke Hij leed, op gelijke wijze wilde Hij voor onze uitgelatenheid, maar vooral voor onze inwendige zonden van gedachten en begeer- ten boeten door de droefheid, welke zijne ziel benauwde. Om al die redenen en om nog andere, welke wij straks
overdenken, was het onzen goedertierenden Heer en beminne- lijken Zaligmaker niet slechts genoeg de geeselslagen te ont- vangen op zijne schouders en kaakslagen in zijn heilig aange- zicht en de doornen op zijn gezegend hoofd en de nagelen in handen en voeten, maar ook folterenden angst en de bitterste droefheid wilde Hij lijden in zijne heilige ziel. En gelijk Hij aan de dienaren der duisternis de macht en het verlof verleende zonder zijne toestemming waren zij tot niets in staat geweest
om Hem te martelen, zoo ook liet Hij toe, dat de droefheid
en de vrees zijne ziel bestormden. |
|||||
|
Hoofdstuk II.
Uitwendige oorzaken van Jesus\' angst
Wij kunnen ons gemakkelijk voorstellen, hoe verbaasd die
drie Apostelen zullen geweest zijn, toen zij den Zaligmaker bevreesd en zoo diep bedroefd zagen en klagend hoorden zuch- ten: mijne ziel is bedroefd tot den dood toe, toen zij zagen, dat MAT.XXVI.38 Hij begon bedroefd en treurig te ivorden. Wel hadden zij Hem tot driemaal toe zien weenen, maar nooit eene klacht hooren uiten. Hoe ernstig ook gestemd Hij ware, zijn gelaat was al- tijd helder en opgeruimd, in slem en in gebaren spiak de op- gewektheid van zijn geest en de blijmoedige stemming van zijn Hart; met eene indrukwekkende waardigheid paarde Hij voor- komende vriendelijkheid voor anderen; nooit stroef of bits, wist Jesus allen voor Zich te winnen en verwijderde nooit iemand van Zich door een onnoodig hard woord; ook gelaten en Zich zelven volkomen meester had Hij Zich in alle omstandigheden zijns levens getoond. Denken wij evenwel niet, dat Jesus\' Hart niet altijd door bittere droefheid gekweld werd. Of kon Hij ware vreugde smaken op eene wereld, waar zijn hemelsche Vader zoo schandelijk beleedigd en zoo ondankbaar vergeten werd door de menschen, die liever zich aan den dienst van Satan |
||||
|
216 IIKT LHDKN K.V STKKVKN\' VAN
|
|||||
|
verbonden en zóó hun eeuwigen ondergang te gemoet snelden,
liever dan God tot hunnen Heer en Meester te kiezen en daar- door zich een onvergankelijk geluk te verzekeren in den He« mei? Maar, die geheimen zijns Harten hield Hij voor zijne leerlingen verborgen, om hen niet te bedroeven, en klaagde ze slechts onder tranen en zuchten aan zijnen Vader in die vu- rige gebeden, welke Hij zoo dikwijls Hem opdroeg, om genade en barmhartigheid voor de ongelukkige zondaars af tesmeeken. Nu echter, nu Hij lijden en sterven ging, wilde Hij aan zijne
Apostelen en tegelijk aan alle volgende geslachten het leed zijns Harten openbaren, om met des te meer recht ons te Klaagl.t,ia. kunnen toeroepen: Komt en ziet, of er eenc smart is, gelijk aan de mijne; ziet, hoe naamloos veel Tk voor u geleden, hoe innig Ik u bemind heb;" maar ook, om van ons met te meer aandrang eene oprechte, deelnemende en offervaardige wederliefde te kunnen eischen. Wanneer alzoo de goede Jesus ons vergunt een blik te slaan in zijn door de bitterste droefheid verzadigd en door martelende vrees ver- scheurd Hart, dan zeker is het onze plicht, willen wij het ver- wijt van ongevoeligheid niet op ons laden, de redenen van die zielesmarten te overwegen; opdat een liefdevol medelijden met Jesus\' lijden en vooral een heilig berouw over de zonden, waarvoor Hij lijden wilde, Hem eenige vergoeding schenke voor zijne doodelijke zielskwelling. De redenen nu, welke onzen Zaligmaker zoo bittere ziele-
smarten veroorzaakten, waren veelvuldig en, dewijl Hij ze niet krachteloos maken maar ze haren pijnlijken invloed wilde laten uitwerken, op zóó overweldigende wijze ter nederdrukkend, dat zij Hem ten dood toe martelden, dat Hij van droefheid en van angst bezweken ware, hadde de goddelijke Almacht Hem |
|||||
|
217
|
|||||||
|
osresa kker naat christus
|
|||||||
|
niet voor het volgend lijden gesterkt en ware het door een
goddelijk raadsbesluit niet bepaald, dat de Verlosser aan het Kruis moest sterven. Vooreerst, Jesus was reeds uitgeput van krachten door al de
vermoeienissen, welke Hij den geheelen vorigen dag ondergaan had, toen Hij van Bethanie naar Jerusalem ging, aldaar met zijne leerlingen den plechtigen Paaschmaaltijd vierde en hun de voeten waschte een werk van diepe vernedering en even- zoo van zware lichamelijke inspanning. De instelling van het H. Sacrament des altaars, die lange afscheidsrede, zijn hoog- priesterlijk gebed, waarin Hij de schatten van zijne onuitput- telijke Liefde had uitgestort, waardoor Hij de Apostelen op alle mogelijke wijzen had getroost en bemoedigd, hen zijne kinderen, zijne vrienden, de deelgenooten zijner beproevingen noemde dit alles had Jesus teergevoelig Hart diep ontroerd. Hij had hun voorspeld, dat hun lijden kortstondig maar hunne vreugde eeuwigdurend wezen zou; dat Hij hen niet als weezen achterlaten, maar hun den H. Geest als Vertrooster, als Leeraar der waarheid geven zou; dat Hij zelf voor hen strijden ging en wonden in zijn eigen lichaam ontvangen, ten einde zij door Gods kracht eene schitterende overwinning over de booze wereld behalen konden; dat Hij naar den Vader, van Wien Hij was uitgegaan, terugkeerde, maar ook hun eene plaats in zijn eeuwig Koninkrijk bereiden ging en dan zou terugkeeren om hen op te nemen, waar Hij was dit alles had Jesus\' ziel geschokt en Hem tot tranen toe bewogen. Hij had Zich zelven vergeten om alleen te zorgen voor zijne be- minde geloovigen van alle eeuwen, zijne eigene droefheid onder- drukt om die van anderen niet te vermeerderen, en alzoo aan |
|||||||
|
218
|
|||||||||
|
11 KT I.IJIIKX Ka STKRVKN VAN
|
|||||||||
|
de eischen van zijn minnend Hart voldaan, ten koste van pijn-
lijke inspanning. |
|||||||||
|
Veel, onbeschrijfelijk veel had Jesus geleden van den ramp-
zaligen verrader, die in zijne nabijheid aan tafel aanzat, met Hem uit denzelfden schotel at en uit Jesus\' handen zijn god- delijk Lichaam en Bloed had durven aannemen. Nu eens met toespelingen op diens ongelukkigen zielstoestand, dan met dui- delijker bewoordingen, nu met bewijzen van teedere Liefde, en een andermaal met dreigende vermaningen en onheilspellende bedreigingen had de Zaligmaker beproefd op dat verstokte hart eenigen indruk te maken, en helaas! geen enkel van die mid- delen, door liefdevolle belangstelling in Judas\' eeuwig geluk in- gegeven, had hem kunnen vermurwen: de zoon des verderfs bleef in de boosheid verhard. Wat moet die goede Herder der zielen daardoor niet geleden hebben, Hij die gekomen was om alle verlorene schapen op zijne schouders naar den schaapsstal terug te brengen, maar nu zijn dood te gemoet ging in de volle zekerheid, dat Hij één der zijnen verloren had? Met ongeëvenaarde teederheid en met een Hart door droet-
heid verscheurd had Jesus aan zijne beminde Moeder zijn laatst vaarwel toegeroepen. En vooral in de oogenblikken van die hartverscheurende scheiding, waaraan de herinnering alleen ook het ongevoeligst hart van smart doet ineenkrimpen, moest de Zoon meeseer van zijne aandoening blijven en Zich zei ven be- heerschen om, door zijne eigene droefheid te laten blijken, der Moeder het zwaard van droefheid niet dieper in het hart te steken. Wat er op dat oogenblik in zijn Hart omging, |
|||||||||
|
819
|
|||||||
|
ONZEN UEIR JESUS CHRISTUS,
|
|||||||
|
wilde Hij verbergen om te beter haar te kunnen troosten, die
de Moeder der smarten was. Eerst in de eenzaamheid van den hof en alleen met de drie leerlingen, toen Hij buiten de tegen- woordigheid van Maria was en zijne zuchten niet door haar konden gehoord worden, ontlastte Hij zijn overstelpt gemoed en, zijne droefheid niet langer bedwingende, opende Hij zij- nen mond tot die droeve klacht: mijne ziel is bedroefd tot den dood toe. Wie ooit onder den druk van diepe droef- heid nog een opgeruimd gelaat moest toonen om het leed van anderen niet te verzwaren, kan eenigszins beseffen, welke een smart Jesus\' ziel pijnigde, toen Hij haar op zulk eene wijze moest verlaten en aan de bitterste droefheid ten prooi, alleen en bijna zonder hulp en troost, achterliet, zonder haar zijn Hart te mogen openleggen. Niet minder bedroevend voor den Zaligmaker was het den
boozen wil en den haat der Joden te kennen, die Hij met wei- daden had overladen, maar die nu niet alleen zijn dood be- raamden, ook op allerlei middelen zonnen om Hem met de laagste beschimpingen en diepste vernederingen te overladen, om zijn sterven zoo pijnlijk en zoo smaadvol mogelijk te ma- ken. Zij zouden zich op Hem werpen als op een gezworen vijand, die door hen overwonnen en door God verlaten was, van Wien zij lasterend zeiden, wat de Profeet had voorspeld: God heeft Hem verlaten, vervolgt en grijpt Hem, want niemandPs. LXX, n, kan Hem redden. Dit verpletterend gevoel, dat Hij aan zijne vijanden zou overgeleverd worden, en dat de tijd voor hen gekomen was om al hunne woede tegen Hem bot te vieren en hunne aanslagen aan Hem te kunnen voltrekken, had Jesus reeds vroeger door den mond van Jeremias aan zijnen Vader |
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERTEN VAN
|
|||||
|
Klaagl. 1,9. geklaagd, toen Hij diens hulp inroepende zeide: Zie, o Heer!
mijne bedroefdheid, daar mijn vijand zich verheft. Wanneer iemand een godvruchtig schrijver maakt deze vergelijking het brullen van een leeuw hoorende, al bevindt hij zich in veiligheid, door hevigen angst zich voelt aangegrepen, omdat hij zich voorstelt, welk eene slachting zulk een woest dier kan aanrichten, aan te grootere vrees was Jesus ten prooi, die omstuwd en aangevallen zou worden door vijanden, welke als wilde dieren zonder teugel, in volle vrijheid en naar hartelust zich op Hem gingen werpen. Toen wilde Hij ten prooi zijn aan dien pijnigenden angst, waardoor eene menschelijke ziel gefolterd kan worden bij eene levendige voorstelling van de martelingen, welke haar wachten. Hij zag op dat oogenblik, Jer. XII, 13. hoe de profetie van Jeremias: mijn erfdeel is mij geworden als
een leeuw in het woud; hij brult tegen Mij, hoe ook die akelige Ps. XXI, 13. voorspelling van David in vervulling zou gaan: menigte van
varren hebben Mij omringd, vette stieren Mij omsingeld. Zij sperren den muil op tegen Mij als een verscheurende en brui- lende leeuw; want zijn eigen, zijn bemind, het zoo hoog bevoor- rechte volk van Israël zou zich tegen Hem keeren, de Over- sten der Joden Hem, hun Weldoener en hun Messias, vervolgen ten dood toe. Hij zag in dat oogenblik van verschrikking tot in al de bijzonderheden de booze aanslagen zijner haters, den nijd van de meesten zijner rechters en de lafhartigheid der anderen, de geheime plannen en helsche listen van al zijne vij- anden. Dat alles stond Hem levendig voor den geest en, dewijl Hij het wilde lijden, sloeg het Hem met doodelijken angst. Reeds eeuwen te voren voorspelde de H. Geest door den mond van den profeet Jeremias, wat vrees en angst Jesus daardoor Jek. XI, 18, verduren moest: Heere! Gij hebt het Mij geopenbaard en Ik
|
|||||
|
g81
|
|||||||
|
ONZEN IIKKR JKSI.S CHRISTUS.
|
|||||||
|
weet het. Gij hebt Mij hunne plannen aangetoond. Ik echter
was als een geduldig lam, dat ter slachtbank gevoerd werd. Ook wist Jesus dat Hij, als straks zijne vijanden Hem
aanvielen, weerloos en zonder hulp, verlaten door vrienden en bekenden, verlaten zelfs, in zekeren zin, door den Vader, aan hunne woede zou overgeleverd wezen. Ik sla mocht Hij Ps. CLIX, 5. toen van Zich zelven zeggen het oog ter rechterhand en zie; maar niemand kent Mij. Het vluchten is voor Mij verloren, en niemand is bekommerd voor mijn leven. En welk eene grie- vende smart zijn gevoelig Hart leed door zijne verlatenheid, zóódat zijne vrienden Hem alleen lieten en zijne vijanden al hun haat en nijd op Hem konden koelen, heeft Hij zelf ons willen openbaren, toen Hij door David liet voorspellen: als water word Ik uitgestort, en al mijne beenderen zijn ont- Ps. XXI, 15. wricht; ?nijn Hart is geworden als was, dat wegsmelt in mijn binnenste; mijne kracht is, als een potscherf, verdroogd, en mijne tong kleeft aan mijn verhemelte, en Gij brengt Mij tot het stof des doods. Wat boven alles de heilige ziel des Zaligmakers met een
angst en eene vrees vervulde, waarvan wij ons geen denkbeeld kunnen vormen, was het vreeselijk vooruitzien van den dood, die met al zijne verschrikkingen en martelingen naderde, die voor Hem zoo pijnvol en zoo smaadvol zijn moest. Ook elk lijden, elke soort van foltering, welke de onmenschelijke wreedheid zijner vijanden tegen Hem zou uitdenken, dat alles zag Hij in één ondenkbaar oogenblik tegelijk. Hij kende, Hij voelde reeds al de pijnen, welke Hij moest verduren. Wanneer wij wisten, dat een onzer evennaasten ter dood was veroordeeld, zou een ieder, door een medelijdend gevoel aangedreven, zijne |
|||||||
|
282
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STKItVEN VAN
|
|||||||
|
beste pogingen aanwenden om het lijden van dien ongelukkige
te verzachten, vooral door zijne gedachte van het akelig schrik- beeld des doods af te trekken, want pijnigender nog dan den dood te ondergaan is dikwijls de vrees daarvoor. Maar Jesus zocht geene verlichting in zijnen angst; omdat Hij ons zoo vurig lief had, wilde Hij reeds vóóraf al de bitterheid van zijn lijden proeven en aanschouwde den vreeselijksten dood met volle bewustzijn en, zou Hij ondenkbaar veel lijden in zijn lichaam, eveneens moest de grievendste zielesmart zijn deel wezen. Van * \'\'Hem ook moest het kunnen gezegd worden: de wateren der verdrukking zijn tot aan de ziel gekomen. Daarom gaf Jesus den vrijen loop aan zijne gedachten, vestigde ze zelfs met volle vrijheid op het geheele verloop van zijn lijden en op de omstandigheden daarvan, riep dat alles voor zijnen geest, alsof het tegenwoordig was en reeds een begin van uitvoering verkre- gen had. Hij beschouwde, hoe de onrechtvaardige rechters Hem, die de Rechtvaardigheid zelve is, onder verdichte voor- wendsels gevangen zouden nemen; met welken euvelmoed die nietswaardige wormen der aarde Hem, den Heer des Hemels en der aarde, mishandelden; met welk eene vermetele stoutheid ellendige slaven Hem bonden, die de ware vrijheid gaf. Hij zag in den geest, met welk een woest getier en met hoe groote beschaming zij Hem door de straten van Jerusalem zouden sleuren, waar Hij zoo vele en schitterende wonderen gewerkt had, en hoe de Oversten door allerlei lage kunstgrepen valsche getuigen omkochten tegen Hem, die door niemand van éénige zonde kon overtuigd worden. Daarenboven stelde Hij Zich voor, hoe zij hunne gedweee handlangers aanspoorden om Hem in het aangezicht te spuwen en te slaan, en hoe die dienaren der hel aan hun haat bot vierden door Hem, den |
|||||||
|
0X7.KN F1FKR .TESl.S CHRIST1S. 223
|
|||||
|
Koning van alle Majesteit, met de afschuwelijkste beleedigingen
te overladen. Hij overwoog, dat Hij aan Pilatus en de Heidenen werd
overgeleverd, dat de landvoogd, uit menschelijk opzicht, Hem naar Herodes zou zenden, waar Hem niets wachtte dan bespot- ting, dan de vernederenste mishandeling, als of Hij een dwaze, een zinnelooze ware. Door Pilatus zou Hij gegeeseld, door moedwillige krijgsknechten met doornen gekroond, door eene geheele bende als een spot-koning verguisd worden. Achter een moordenaar en struikroover moest Hij gesteld, als een misdadiger van de laagste soort met een kruis beladen worden, onder het gejuich zijner gezworen vijanden naar den door allen verafschuwden berg van Calvarië optrekken, en alleen door vrome vrouwen, welke Hem of uit Galilëa gevolgd waren of nu uit Jerusalem vergezelden, beweend worden. Waarlijk: wij kunnen ons niet verwonderen, dat Jesus reeds eeuwen te voren voorspeld had: als eene zee is mijne droefheid. Klaaol.11,13 En dan dat vreeselijk Kruis, waaraan Hij drie uren lang
onder naamlooze pijnen hangen zal, uitgestrekt zóódat zijne beenderen te tellen zijn, de handen en voeten doornageld, naakt en ten schouwspel van Hemel en aarde dat vooruitzicht doetzijne menschelijke ziel, welker natuurlijke zwakheid Jesus door zijne Almacht niet wil genezen, van vrees en angst wegkwijnen; Hij werd bedroefd en treurig en beangst; van uur tot uur, elk oogenblik vermeerderen zijne droetheid en benauwdheden; de strijd, welken Hij vrijwillig op Zich genomen heeft, wordt zóó hevig, dat doodelijke angst over Hem kwam. Als eene ondra- |
|||||
|
224 HKT I.UDF.N F.X SÏF.KVF.X VAN
|
|||||
|
gelijke last" aldus schetst de h. Irenaeus dit zielelijden des
Zaligmakers drukte het op zijn gemoed; het samengeperste hart stremde den omloop des bloeds; de keel, krampachtig samengeknepen, belette de ademhaling; de ineengewrongene handen zonken slap en machteloos op den grond; de knieën zonder kracht knikten en sloegen tegen elkander en Jesus wankelde, viel neder en lag met zijn aangezicht in het stof. De sterke van Israël, Hij die het schild der helden is, de leeuw uit den stam van Juda, ligt als gebroken op den grond te nauwernood nog kracht genoeg bezittende om te kunnen zuchten. En als Hij Zich met moeite opricht en zijn blik ten Hemel slaat, waaraan de maan in stille heerlijkheid schijnt, is de bodem met ontelbare druppelen bevochtigd, en die drnppelen zijn het hartebloed van den God-mensch, dat onder de persing van de vreeselijke ziele-smart door alle zweetgaten des lichaams heendrong. Zijn zweet werd als druppels bloed, dat ter aarde afdroop. Die bloedige zweetdroppelen vielen op de aarde om ze van den vloek te bevrijden en riepen, even als het bloed van Abel, ten Hemel, niet om wraak maar om barmhartigheid. Jesus, de sterke God, wilde voor al de martelingen, welke
over Hem zouden komen, bevreesd worden tot verzoening van onze zonden, en helaas! de mensch leeft alsof hij niets te duchten had, en de zondaar lacht, staande aan den rand van een peilloozen afgrond. Laten wij toch, een ieder voor zich, deze volgende woorden tot ons zelven richten, opdat wij voor den ons dreigenden toorn ons behoeden. Als gij buiten Gods genade zijt, moet gij eene eeuwige straf verwachten; en |
|||||
|
onzen* heer jesus Christus. 225
|
|||||||
|
hoe weinig is er noodig om in den afgrond neer te storten,
waar eeuwige pijn, eeuwige wroeging heerschen? Niets meer dan één oogenblik tijds. Ook geens groote klove ligt tusschen u en die plaats van nimmer eindigende folte- ringen, maar eene enkele schrede slechts scheidt u daarvan nog. Zoo gij in den staat van doodzonde, waarin gij mis- schien verkeert, op die plaats waar gij nu staat, in dit oogen- blik waarin gij ademt, den laatsten snik geeft, wordt gij be- graven in de hel, en het laatste oogenblik van uw kortstondig leven op aarde is het begin van een ongelukkig leven in de eeuwigheid. Dat u dit ongeluk, het allergrootste wat denk- baar is, niet overkome, hangt af van Hem, die aangesteld is tot Rechter van levenden en van dooden. Wanneer dezefde Jesus, die voor ons bevreesd heeft willen worden in den hof, één oogenblik zijne hand van u terugtrekt, begint gij alle denk- bare pijnen te lijden, elke vertroosting te derver voor eeuwig. Maar die goede Jesus heeft vrijwillig om uwentwil die marte- ling van vrees en angst willen voelen, opdat gij door eene heilige vrees zoudt bevangen worden en zóó zoudt vreezen, dat een heilig berouw uw hart vermorzele, dat eene berouw- volle belijdenis der zonden u de verlorene genade doe terug- vinden." Wie weigert aan die uitnoodiging der liefde tot bekeering
gehoor te verleenen, stoot de aangebodene genade van zich af en van hem God weet hoe spoedig zal eenmaal, als hij volhardt in zijn boos opzet, de vreeselijke bedreiging waar worden, welke God door zijn Profeet deed hooren: het einde komt, er komt het einde; het is ontwaakt tegen u, het komt. ezech. VII, 5. De vernieling komt over u, die op aarde woont..... Nu is
15
|
|||||||
|
226
|
|||||||
|
HET LIJDEN K.N\' STERVEN VAN
|
|||||||
|
het nabij, dat Ik mijnen toorn over u uitstort en mijne gram-
schap over u loslaat..... en gij zult weten, dat Ik de Heer ben, die slaat. Daarom moeten wij, zondaren, vreezen voor den nade-
renden toorn van God, vol angst zijn voor het grootste aller onheilen, dat ons dreigt. Ook ons stervensuur is misschien nabij, althans het leven is kort en de eeuwigheid eindeloos lang. Ps. V, 14. Intusschen heeft de hel haren muil opengesperd om alle zielen in Ps VII 13
\' J\' te zwelgen, en bedreigt ons de goddelijke Gerechtigheid." als
gij u niet bekeert, dan zwaait Hij zijn zwaard: zijn boog heeft Hij gespannen en toegericht; doodelijk wapentuig legde Hij er op; tot brandpijlen maakte Hij zijne schichten. Maar ook de Joel, 11, 12. ontfermende liefde vermaant ons nog: bekeert u tot Mij uit
geheel uw hart met vasten en weencn en klagen, en verscheurt uwe harten maar niet uwc kleederen ; en bekeert u tot den Heer, uwen God; want Hij is goed en barmhartig, geduldig en van groote erbarming en overwint het kwade. Mochten wij dan in Ps. LV1, 6. waarheid van ons kunnen getuigen: vrees en beving hebben mij
overvallen vrees, omdat wij de oneindige Majesteit hebben durven beleedigen; beving, voor het vreeselijk strafgericht van den vergramden God. Dat ware het begin der wijsheid, welke ten heil voert; het ware een waarborg, dat van ons bewaarheid zal Ezech. XVlll, worden: Ik wil den dood des zondaars niet; bekeert u en leeft.
O, Liefde!" laten wij deze verzuchtingen ten Hemel zenden spaar den zondaar; o, Barmhartigheid! zie gunstig neder op een ellendige; o, Goedheid! neem hem in genade weder aan, die zijne misdaden verfoeit." Jesus verlangt als vergelding voor het groote en pijnlijke offer, hetwelk Hij om onzentwil den Vader heeft aangeboden, niets meer dan dat wij vreezen voor ons eigen ongeluk en Hem beminnen, met geheel |
|||||||
|
OKZKN HIEK JESUS CHRISTUS. 2Ü7
|
|||||
|
ons hart beminnen voor ons eeuwig heil. Maar dan ook moet
het ons oprecht leed zijn, als wij vroegere jaren in lauwheid en onverschilligheid hebben doorgebracht; dan moeten wij het vroeger verzuimde door grooteren ijver inhalen, door werken van boete en van deugd goed maken wat helaas! in ons treurig verleden misdreven is. Die heilzame vrees behoedt ons voor het hervallen in de zonde; die liefde spoort ons aan tot het goede. |
|||||
|
Hoofdstuk III.
|
|||||
|
Inwendige oorzaken van Jesus\' droefheid.
Geene enkele reden, hoe pijnlijk ook, kan onzen goddelijken
Zaligmaker minder bereidvaardig maken, om den vernederendsten en smartvolsten doodstrijd te ondergaan uit gehoorzaamheid aan zijnen hemelschen Vader en uit Liefde voor de ongelukkige menschheid. Evenwel drukte de last, welken de Vader Hem opgelegd en Hij met volkomen vrijen wil op Zich genomen had, zóó pijnlijk zwaar op zijne heilige ziel, dat Hij in doods- angst geraakte en bloed zweette. Die taak, voor welke Hij Zich vrijwillig aangeboden had, om namelijk vrede te stichten tusschen den Hemel en de aarde, om God met den mensch te verzoenen, om te voldoen voor al de zonden der geheele wereld, om aan de oneindige Rechtvaardigheid van God een genoegzaam zoenoffer aan te bieden voor alle Hem aangedane beleedigingen, om hel en dood te overwinnen en ons een nieuwen weg naar den Hemel te banen die taak was zóó uitermate zwaar en van zóó hoog belang, dat zij het Hart van Jesus dieper ter neer drukte dan al het lijden en al de smaad, welke Hij in zijn lichaam wilde verduren. Daarom moeten wij, voor zoo veel ons doenlijk is, ook die inwen- |
|||||
|
229 1IKT MJDEX EN ÏTKRVKN VIN ONZES HEKU JI.SIJS CHRISTUS.
|
|||||
|
dige oorzaken van zijn pijnlijken doodstrijd in den hof ons dui-
delijk voorstellen en met een dankbaar medelijden overwegen. De onmetelijke Liefde van den God-mensch voor den Vader
was de eerste oorzaak van Jesus\' bittere droetheid. Zijne hei- lige ziel genoot van het eerste oogenblik harer schepping de zalige aanschouwing van het goddelijk Wezen even volko- men als nu in den Hemel. Zij wist dan ook, dat de Majesteit Gods alle eer en den nederigsten dienst van alle schepselen overwaardig is, en verlangde met al het vuur van die Liefde, welke haar was ingestort, God vereerd en gediend te zien. Maar terzelfder tijd zag Jesus ook al de beleedigingen, welke de boosheid der menschen van het begin der wereld af Gode aangedaan had en tot aan het einde der wereld nog zou aan- doen. De smart over die verguizing van God was even groot als zijne liefde brandend was, dat wil zeggen: dat noch de eene noch de andere voor ons beperkt verstand te bevatten is. God, de oneindige Majesteit, de oneindige Liefde, beleedigd door den ellendigen mensch! niemand kan uitspreken, nie- mand ook kan bevroeden, welke ondenkbare smart het hei- lig Hart van Jesus daardoor moet geleden hebben. Wij lezen van sommige bekeerde zondaren, dat zij van berouw over hunne zonden gestorven zijn. Welk een afschrik heeft ook niet elke heilige ziel voor ééne doodzonde; en wat is de on- schuldigste ziel in vergelijking met het onbevlekte Lam Gods? Wie meet dan af, wie peilt de diepte van Jesus\' zielelijden, die met de vurigste Liefde zijnen Vader en God den Heiligen Geest liefhad, als een enkele vonk van dat liefdevuur bij machte was om het hart van menschen van rouw te doen breken? Waar- |
|||||
|
aso
|
|||||||
|
II! I LMDF.N KX M\'lRVtN VAN
|
|||||||
|
lijk, als wij ons over iets moeten verwonderen, dan is het hier-
over, dat Jesus\' rnenschheid bij de gedachte aan al die zonden niet bezweek en dat wij zoo weinig afschuw voor de zonde hebben, ook dat wij in weerwil van onze menigvuldige over- tredingen zoo weinig vreezen. Of moet niet een ieder van ons in zich zelf treden en bedenken, dat hij een zwaren last op het Hart van Jesus gelegd heeft en dan met een vermorzeld iiKon.XXIV, hart den rouwmoedigen David nazeggen: Ik ben het, die gezondigd heb, ik heb onrecht gedaan. Keer, ik bid het U, o Heer! uwe hand tegen mij. Bij die Liefde des Zaligmakers tot zijn Vader voegde zich
de onbegrensde Liefde tot de menschen. Van eeuwigheid had de Zoon Gods hen lief gehad en geen zaliger vreugde zou Hij van hen genoten hebben dan wanneer zij nimmer ge- zondigd hadden en immer de dankbare kinderen van hunnen Schepper gebleven waren. Doch helaas! zij misdeden en veel en grootelijks. Maar Jesus alleen met den Vader en den Hei- ligen Geest konden volkomen beseffen, welk eene ramp het voor de zondaren was Gods genade te hebben verloren, gescheiden van God en buiten zijne vriendschap een leven te moeten leiden, rampzalig voor den tijd maar rampzaliger nog voor de eeuwigheid, dewijl zij het recht op den Hemel verloren had- den. Die gedachte aan het zoo groote ongeluk van allen, welke Hij innig liefhad, kwelde het Hart van Jesus met eene doo- delijke droefheid. God, zijn Vader, zwaar beleedigd; de mensch diep ongelukkig door de zonde het was voor Jesus een tweevou- dig zwaard, dat zijne ziel doorboorde, gaande tot aan de scheiding van ziel en geest. Zijne liefde voor den Vader was oneindig, omdat Hij de God-mensch en derhalve de Liefde |
|||||||
|
281
|
|||||||
|
ONZEN HEKU .IKSIS CHRISTUS,
|
|||||||
|
zelve is; Hij beminde ook den mensch met eene eeuwige
Liefde, omdat die zijn schepsel was, waarin Hij zijne gelijkenis en zijn beeld aanschouwde. Neen, wij zouden Jesus\' Hart niet moeten kennen, waren wij verbaasd over zijn bloedig angst-zweet, over zijn bitter zieleleed. Hij zou onze Verlosser niet geweest zijn, als Hij niet getreurd had over de beleedigingen zijnen Vader aangedaan; als Hij niet geweend had over de ellende van den mensch en niet vurig verlangd om aan zijn Vader alle voldoening te geven en om den zondaar uit zijn ellendi- gen toestand te redden. Als de h. Paulus getuigt, dat de zorg voor al de gemeenten hem heviger kwelde dan al het lijden, dat hem door de vervolgers van het Christendom in het lichaam werd aangedaan, dat hij in elke geestelijke zwakheid der ge- loovigen deelde, dat hij brandde van smart, als één zijner gees- telijke kinderen tot ongeloof of zonde verleid was, hoe groote zielesmart moet dan het ongeluk van alle menschen niet be- rokkend hebben aan Jesus, wiens Liefde oneindig grooter was dan die van den Apostel der Heidenen. Zeker verlangde Jesus vurig om te lijden voor de zonden
der menschen, om ze uit te wisschen in zijn Bloed: voor die pijnlijke opdracht had Hij Zich met vrijen wil en uit Liefde voor ons aangeboden. Met dat liefdevol doel was Hij ook op de wereld gekomen en had Hij de menschelijke natuur aangenomen. Denken wij evenwel daarom niet, dat die zon- den-last Hem niet pijnlijk ter neer drukte, dat zij Hem niet het bloedig angstzweet uit het lichaam perste en zijne ziel niet met eene doodelijke droefheid verscheurde. Hij, de oneindige Heiligheid zou alle zonden van alle tijden dragen in zijn lichaam |
|||||||
|
232 1IKT l.MDKN F.N STFIIVEX TAN
|
|||||
|
Ps. LUI, 6. 0p het Kruis! Wij allen tvaren als schelpen afgedwaald; een
iegelijk week af van zijnen weg; maar op Hem heeft de Heer al onze misdaden gelegd. En de goede Jesus zag in dat oogen- blik van bangen doodstrijd alle zonden van alle menschen, van Adam af tot den laatsten tijd der wereld; Hij zag toen met volkomen helderheid voor zijnen geest staan al die heilig- schennissen, al die moorden, al die echtbreuken, al die schan- delijke begeerten, diefstallen, al dat kwaadspreken, die meineeden, die godslasteringen in één woord: alle misdaden, welke ooit bedreven waren en nog tot aan het einde der wereld zouden bedreven worden. Met eene heilige huivering zag Hij tegelijk èn de verzwarende omstandigheden, die de zonden vergezelden, èn de afschuwelijkheid daarvan, dewijl de Liefde van God zoo gruwelijk er door verguisd werd, Die droefheid van Jesus .,over de zonden der menschen overtrof» zegt de h. Tho- mas eindeloos ver het berouw van alle boetvaardigen, om- dat zijne droefheid voortkwam uit eene diepere kennis van het kwaad en uit eene vurige Liefde tot God, ook omdat Hij die droefheid leed over alle zonden te zamen van de geheele menschheid." Waarlijk, Jesus naamloos te zien lijden in zijn lichaam, moet het hart van eiken mensch doen breken van smart; maar zijne heilige ziel ter dood toe gemarteld te zien onder onzen zonden-last geen Christen kan het zich voorstellen zonder tranen van een diep gevoeld medelijden te storten. Jesus\' oneindige Liefde alleen was in staat zich aan dat strenge oordeel des Vaders te onderwerpen, zich zelve aansprakelijk te stellen voor alle overtredingen der wereld en in zijne heilige mensch- heid te boeten voor hetgeen de schuldige menschheid mis- daan heeft. |
|||||
|
288
|
|||||||
|
ON7.KN HEEK .TFSrs CHRISTUS
|
|||||||
|
Wat ons nog een dieper inzicht geeft in Jesus\' onbegrijpelijke
Goedheid en tevens in zijne matelooze droefheid gedurende dien treurigsten aller nachten, is dat Hij niet alleen den losprijs ter onzer verzoening met God voldoen zou, maar dat Hij het ook deed, alsof Hij zelf de schuldige, alsof onze zonden de zijne waren. Wanneer borgen betalen moeten voor wie zij hun woord verpand hebben, dan moge hun die liefdedienst eenig geldelijk verlies berokkenen, hunne eer blijft toch ongeschon- den, zelfs zij stijgen bij anderen in achting te hooger, naarmate hun medelijdend hart een zwaarder offer bracht. Geheel an- ders leed de goede Jesus voor ons: Hij vereenzelvigde Zich met ons als het hoofd met de ledematen; Hij wilde, dat onze misdaden als de zijne aangezien werden; Hij wilde daarvoor voldoen niet alleen door zijn Bloed, dat Hij vergieten zou maar ook door de beschaming, welke Hij nu reeds daarom leed. En waarlijk, die schaamte maakte niet het geringste deel uit van zijn doodsangst in den hof van Gethsemane. De Profeet zag dit nieuwe soort van lijden des Verlossers reeds eeuwen te voren, toen hij uitriep: den gansehen dag staat mijne schande Mij voor oogen, en de schaamte mijns aan^ézichts bedekt Mij;.,.. om uwentwil lijd Ik smaad, dekt beschaming mijn aangezicht; en dit ziele- leed aan God klagende, sprak hij in den persoon des Verlos- sers: Gij, o, Heer! Gij kent mijnen smaad en mijne schande en mijne beschaming. Een ieder van ons moet daarin een nieuw en schitterend
bewijs zien èn van Jesus\' diepe zelfverloochening èn van zijne alles opofferende Liefde. Hoe schandelijk onze zonden ook waren, Hij wilde de schande daarvan dragen door ze op Zich te nemen ; Hij pleitte en smeekte voor de vrijspraak van groote misdadigers, even alsof hunne schuld de zijne was. Niet zelden |
|||||||
|
284 HET I.MUF.N" KN STERVF.X TAN
|
|||||
|
zien wij gebeuren, dat iemand zich aan eene groote mis-
daad schuldig gemaakt heeft en daarom door zijne naaste be- trekkingen verzaakt en door zijne beste vrienden verlaten wordt; zij vreezen de besmetting van die schande; en mocht die on- gelukkige al soms een vader of vriend vinden, die den moed heeft en medelijden genoeg, om ter zijner verdediging op te treden, ook deze zal niet nalaten zijne scherpe afkeuring over die euveldaad uit te spreken en zijne handen daarvan rein te wasschen. Doch niet zóó de groote Minnaar der zielen. De barmhartige Jesus ontzag Zich niet om zijn aangezicht met het vuurrood der schaamte te overdekken om wille van al die zonden der schande, welke wij bedreven; Hij verzaakte ons niet, al waren wij zondaars, maar durfde ons nog voor den rechterstoel der goddelijke Alwetendheid belijden als zijne broe- ders, zelfs als de toekomstige ledematen van dat geheimzinnig lichaam der Kerk, welke Hij stichten wilde in zijn Bloed en waarvan Hij het eerbiedwaardig Hoofd zijn zou. Vandaar, dat Hij niet slechts ten onzen gunste als voorspreker optrad, opdat wij vergiffenis onzer zonden verkrijgen zouden, maar dat Hij ook Zich zelven, als ware Hij de misdadiger, aan den dood overgaf, om de straf te lijden, welke wij verdiend hadden. Al bad dan ook Jesus tot driemaal toe, dat de lijdensbeker van Hem mocht weggenomen worden, Hij wist, dat het onmogelijk was om wille der zonden, welke Hij op Zich genomen had. De dringende bede zijner droevige, menschelijke ziel werd niet verhoord, want Gods raadsbesluit luidde, dat de God-mensch als zoen- offer voor onze zonden zou geslachtofferd worden. Omtrent Hem, den Man van smarten, ofschoon Hij klaagt over zijn IN. xxi, 2 lijden, was voor eeuwen geschreven: verre van mijn heil zijn de woorden mijner zonden; dat is: het wraakgeroep der zonden |
|||||
|
X7.EN HKf.lt .11 SIS CHRISÏl S. 235
|
|||||
|
welke Hij op Zich genomen had, maakte zijn gebed vruchte-
loos. Wat schaamte zal Hem dan gefolterd hebben, die de oneindige Heiligheid zelve was, toen Hij voor den rechter- stoel van God zulke afschuwelijke dingen op Zich genomen had, als de zonden der menschen zijn? En dat alles leed Hij voor ons, die alleen de beleedigers waren! Eene andere reden voor Jesus\' groote droefheid, welke tevens
een nieuw bewijs van zijne vurige Liefde tot ons is en ons met een heiligen moed bezielt, bestond hierin, dat zijn lijdens- weg ook het levenspad voor al diegenen moest wezen, die aan de vruchten zijner Verlossing wenschten deel te verkrijgen. Voor zijn geest stonden toen, tot in de kleinste bijzonderheden, al de beproevingen, al het lijden, al het waken en vasten, al de boetedoeningen en de vervolgingen, de vermoeienissen en de arbeid, de beleedigingen en verguizingen zijner volgelingen, zelfs het martelaarschap, dat zoo velen zijner getrouwen zou- den ondergaan. En dat alles beschouwde Jesus niet als een lijden, dat Hem niets deerde maar als een lijden, dat Hem zelven trof. Hoe kon het ook anders? Het waren immers de kwellingen van hen, die Hij liefhad als de ledematen van zijn lichaam; het waren beproevingen, geleden uit liefde tot Hem, geleden hetzij om te boeten voor eigene zonden of voor die van anderen, hetzij om Hem niet te beleedigen noch te ver- zaken ; het was een lijden den dienaren van Jesus aangedaan door verbitterde vijanden van zijnen Naam, door hen die Jesus\' rechtvaardigen vervolgen, omdat dezen Hem aanhangen en zijne belangen voorstaan. Om al die redenen moest de voor het geringste liefdeblijk dankbare Jesus het gewicht van hun lijden in Zich zelven voelen c t als zijn eigen lijden beschouwen; |
|||||
|
i\'it HET l.HOKN EV STERVEN VAN
|
||||||
|
Hij was daarover bedroefd, alsof het Hem zei ven overkwam.
Als toch Jesus later tot Paulus, die de eerste Christenen ver- Hakd. IX, 4. volgde, zeide: waarom vervolgt gij Mij, dan moeten wij daar- uit besluiten, dat de steenen, welke het lichaam van den h. StL- phanus wondden, en het vuur, dat de ledematen van den h. Laurentius roosterde, en de folterwerktuigen, welke de Martelaren verscheurden, aan Jesus niet slechts bekend waren maar tevens door Hem op hunne waarde geschat werden en met medelijdende Liefde aangenomen en dankbaar in een vurig gebed aan den Vader aangeboden zijn. Wat zij allen lijden zouden om zijnent- wil, vermeerderde Jesus\' smarten en kwelde Hem niet minder pijnlijk, dan wat Hij zelf in zijn eigen lichaam leed. Doch, helaas! Jesus\' droefheid kon nog bitterder zijn dan
wij ze reeds overwogen hebben. De zwarte ondankbaarheid der menschen en hunne schuldige nalatigheid, om zijne Liefde met wederliefde te vergelden, dragen daarvan de schuld. Te moeten zien, dat zoovelen zijne overgroote weldaden niet waar- deerden noch dankbaar zich bewezen, dat zij geen nut wilden doen met die heilmiddelen, welke Hem zoo onbegrijpelijk veel zouden kosten; te moeten zien, dat, nadat Hij al zijn Bloed gegeven had tot een geneesmiddel voor onze geestelijke krank- heden en tot een Doopsel ter afwassching van alle onreinheden der ziel, zoo velen zich niet zouden reinigen in het Bloed des Lams en daardoor den eeuwigen dood vonden dat was eene oorzaak van droefheid, welke door niemand in al hare diepte kan begrepen, minder nog door iemand in al hare uitge- strektheid kan beschreven worden. Werd Jesus bedroefd, om- dat zijne getrouwe dienaren veel en sommigen zeer veel om |
||||||
|
887
|
|||||||
|
ONZFN HEKR JKSl\'s WIRISItS.
|
|||||||
|
zijnen Naam zouden te lijden hebben en Hem in hun leven
moesten gelijken, Hij wist toch ook dat zij, na met Hein in de beproeving volhard te hebben, eens met Hem zouden heerschen. Maar die ondankbaren zouden hunnen eeuwigen ondergang te gemoet snellen. En dit vooral verscheurde Jesus\' liefdevol Hart door de bitterste smart. Wie ooit voor het wei- zijn van anderen gewerkt en zware offers gebracht heeft, maar voor zijne weldaden niets anders inoogste dan ondankbaarheid, miskenning en beleedigingen, kan eenigermate het pijnigende is. XLIX, 4. zieleleed van Jesus begrijpen, toen Hij, met het oog op die ongelukkigen, de klacht moest uiten, welke de Profeet Hem reeds eeuwen te voren in den mond had gelegd: te vergeefs heb Ik Mij ingespannen, zonder nut en voor niet heb Ik mijne kracht verteerd. Zijn lijden zou dan vruchteloos blijven, zijn Bloed te vergeefs vloeien voor die rampzaligen, welke in hunne wreedaardige hardvochtigheid zijne Liefde bespotten en zijne weldaden verachtten. Maar pijnlijker nog griefde Hem de ondankbaarheid, welke Hij van diegenen zou moeten verduren, welke zich te nauwer aan Hem moesten aan~ sluiten en Hem des te hartelijker erkentelijkheid moesten be- wijzen, omdat zij Christenen, zijne meest bevoorrechte vrienden heeten, in één woord: personen die meerdere en grootere wei- daden van Hem ontvingen. Wanneer zij zich gevoeliger beleedigd achten, die hunne liefde met onverschilligheid zien beloond, wie zegt ons dan, wat Jesus moet gevoeld hebben, die zoo vol Liefde was voor de menschen, maar bij hen zoo veel vergeetachtigheid, ondankbaarheid, liefdeloosheid vond. Jesus was bedroefd tot den dood toe, vooral omdat wij van
den engen weg afwijken, welke ten leven geleidt, en den breeden weg bewandelen, welke naar den dood voert. Jesus is |
|||||||
|
aas
|
|||||||
|
HKT I.IJDKN KN SiEKVEN VAX
|
|||||||
|
bedroefd, en een iegelijk van ons moet met diep leedwezen
belijden: ook ik ben een dergenen, om en over wie Jesus treurde; omdat ik zondigde, was Jesus bedroefd en ofschoon ik zondigde, was mijne ziel niet bedroefd, maar ik gedroeg mij als Spreuk 11,14. die ongelukkigen die zich verblijden in kwaad te doen en juichen
over slechte daden." Nu Jesus door de bitterste droefheid is ge- pijnigd geworden om de zonden der menschen, mcesten wij om elke, zelfs om de minste zonde zóó zeer treuren, dat wij met den boetvaardigen tollenaar vol berouw ons op de borst klop- uc.xvill, 13 ten en nederig baden: Heer! wees mij, zondaar, genadig; dat wij met de bekeerde Maria Magdalena, door smart over- heerscht, slechts in zuchten en in tranen onze zielsdroefheid openbaarden; dat wij met den om de zonden zijns volks treu- Jbr. IX, 1. renden Profeet smeekten: wie zal aan mijn hoofd water geven
en aan mijne oogen eene bron van tranen, opdat ik beweene dag en nacht de verslagenen van de dochter mijns volks? dat wij met Ps. VI, 2. den\' boetvaardigen David riepen: O, Heer! luchtig mij niet
in uwe verbolgenheid en kastijd mij niet in uwe gramschap; Ps. vi, 7. dat wij zijne woorden tot de onze konden maken: ik ben af-
gemat van mijne zuchten; lederen nacht bevochtig ik mijn bed met mijne tranen, ik besproei er mijne sponde mede. Maar, helaas! waar is het berouw, nu wij zonden bedreven hebben veel in getal en groot in hare zwaarte? Jesus\' ziel is bedroefd om de beleedigingen aan zijnen hemelschen Vader aangedaan, en onze zonden zijn gestegen boven het aantal der haren van ons hoofd en zij schreeuwen voor Gods troon om wraak en geen traan bevochtigt onze oogen en geen berouw vermorzelt ons hart? Integendeel: vreugde moet nog ons deel zijn en in uitgelaten- heid willen wij onze dagen doorbrengen! Maar wat kunnen wij dan, na het einde van ons leven, als wij het goede in ons |
|||||||
|
030001 HEK* JKSI s CHKISTl s. 239
|
|||||
|
leven ontvangen hebben, anders verwachten dan dat wij met
den rijke ook gefolterd worden? Of heeft de eeuwige waarheid ons niet voorspeld: indien gij u niet bekeert, zult gij allen luc desgelijks omkomen? Alwie dat grootste aller ongelukken wil ontvluchten, hij zegge tot den barmhartigen Jesus, maar met een vernederd en door berouw verscheurd hart: O, Jesus! om mijnentwille zoo diep bedroefd, ik ben die ongelukkige, welke U deed weenen, welke U dwong door mijne misdaden die pijnlijke zuchten te slaken. Tegen U heb ik gezondigd. Maar ik wil mijne zonden tegen mij belijden, ze beweenen dag en nacht in de bitterheid mijner ziel. Het is mij leed van harte U, mijne Liefde, vergramd, U, de oneindige Goed- heid beleedigd te hebben. Mijn berouwvol hart zult Gij niet versmaden, want ik weet, dat Gij meer blijdschap hebt over éénen zondaar, die zich bekeert, dan over vele rechtvaardigen, die geene bekeering noodig hebben. Mocht ik dan ook uwe droefheid in vreugde veranderen en die U nimmer ontroofd worden door mijn hervallen in de zonde. Geef mij daarom uwe genade, opdat ik in leven de uwe zij en blijve in alle eeuwigheid." |
|||||
|
Hoofdstuk IV.
|
|||||
|
Jesus en zijn hemelsche Vader.
Met gebed des Zaligmakers. Geheel en al onder den pijnigenden j indruk van zijne
vrees en droefheid, welke Hem toen reeds den dood be- rokkend had den, ware de Almacht zijner Godheid aan de zwakheid zijner menschheid niet te hulpe gekomen, nam Jesus zijne toevlucht tot het gebed, ons daardoor leerende, dat wij in al onze moeielijkheden en beproevingen hulp en troost moeten zoeken en ook kunnen vinden, bij God. Jac. V, 13. Is iemand onder u bedroefd, hij bidde aldus liet Hij later
door zijnen Apostel Jacobus allen vermanen, en zal nu ons het schoonste voorbeeld van zulk een bidden geven. Er bestaat ook geen krachtdadiger troostmiddel dan het gebed. Ps. LXXVl,3. Daarom zeide reeds de koninklijke Psalmist: Ten dage mijns
noods zocht ik God, des nachts waren mijne handen tot Hem opgeheven, en ik werd niet te leur gesteld. Mijne ziel wil zich niet laten troosten; ik denk aan God en verblijd mij. Maar willen wij dien troost vinden, dan moeten wij ons wenden tot God zooals Jesus deed en niet tot de menschen. Waar- toe zou het ook dienstig wezen zijn leed en zijn lijden aan hen |
|||||
|
TIKT LIJDEN EX STERVEN VAX ONZEN MEER JESUS CHRISTUS. 241
|
|||||
|
te klagen, die weinig troost en soms nog minder hulp kunnen
aanbrengen. Na een enkel oogenblik van voldoening, hetwelk men geniet door het klagen en beklaagd worden, vervalt men weder in den vorigen toestand van mismoedigheid, en het leed- gevoel wordt wederom levendig, dikwijls nog pijnlijker door de wroeging des gewetens, dat in die uitstorting des harten meer of minder met de schuld ot van ongeduld of van wrevel beladen werd. De wederzijdsche vertrouwelijkheid, waarvan de wereld een ruim gebruik liever misbruik maakt om hare moeielijkheden en teleurstellingen aan ande- ren te openbaren, is voor eenigen eene oorzaak van vele zonden. Hoe veel voordeeliger zou het wezen, zijn kruis in stille gelatenheid te dragen! Een kruis wordt de bron van vele en groote ge- naden, wanneer het geheim gehouden wordt en men er niet van spreekt dan alleen in een nederig gebed tot God. En niemand zegge: ik kan in de treurige omstandigheden, waarin ik mij bevind, niet bidden; mijn gemoed is te zwaar dan dat het zich tot God kan verheften." Jesus kon bidden, in weer- wil van zijnen angst en van zijne droefheid, derhalve kunnen wij het ook; en Hij bad werkelijk, derhalve moeten wij het ook doen. Dit alles en nog veel meer zal Jesus door zijn bidden tot den hemelschen Vader ons in den hof leeren. Nu zijne heilige menschheid, geheel overeenkomstig hare natuur, voor het lijden en den dood terugschrikte, nu Hij den storm van vervolgingen zag naderen, welken de haat en nijd van Schrift- geleerden en Phariseën, ook de trots en ijverzucht van de Hooge- priesters tegen Hem verwekten, wilde Hij zijn nood klagen en zijn overstelpt gemoed uitstorten in een gebed tot zijnen Vader, wetende dat zonder diens toelating geen haar van "s menschen hoofd valt, dat de Vader door zijnen heiligen wil IC
|
|||||
|
242
|
|||||||
|
HET I.uriF.N" EN STERVEN VAX
|
|||||||
|
alles bestuurt en volgens de wijze beschikkingen zijner Voor-
zienigheid regelt. Het was nacht; en in de sombere stilte van den bleeken
maneschijn, in dien eenzamen hof, waar niemand Hem zien kon, werpt Jesus, die Hemel en aarde door het woord zijner Almacht schiep, zich plat ter aarde neder met de heiligste ge- voelens van nederigheid, van eerbied en van aanbidding. Een steenworp ver had Hij Zich van de drie leerlingen verwijderd, ver genoeg om in zijn doodstrijd door hen niet gezien, nabij genoeg om in zijn bidden en zuchten door hen gehoord te worden: ver genoeg om in die eenzame en stille afzondering den vrijen loop aan zijne zuchten en tranen te kunnen geven, in genoegzame nabijheid om aan zijne leerlingen te doen be- grijpen, hoe pijnlijk die scheiding van zijne beminden voor zijn minnend Hart was, tevens om hun een luid sprekend voor- beeld te geven, hoe zij in lijden tot God moesten bidden. Daar ligt dan de eeuwige Zoon van God, de Heilige en On-
schuldige, om ons mensch geworden, diep terneergebogen, plat op den grond uitgestrekt, met zijn aanbiddelijk aangezicht den om de zonden der menschen gevloekten grond aanrakende; Jesus, die in onze plaats ging lijden en sterven, lag daar voor het aanschijn zijns hemelschen Vaders als een worm in het stof, gelijk het den ongelukkigen, armen zondaar betaamt, als hij voor de oneindige Majesteit van God verschijnt. Zijn ge- laat is doodsbleek en overdekt met het kille angstzweet; zijne ledematen sidderen, geheel zijn lichaam beeft. Nauw hoorbaar zucht Hij en klaagt het leed zijner gemartelde ziel aan den hemelschen Vader; Hij stamelt een gebed een kort maar |
|||||||
|
348
|
|||||||
|
ON\'ZKN\' REES JKSUS CHRISTUS
|
|||||||
|
hartelijk en voorwaardelijk gebed, dat een vreeselijk licht ver-
spreidt over Jesus\' smarten maar tegelijk zijne volkomene onder- werping aan den heiligen Wil des Vaders en zijne grenzen- looze Liefde tot den mensch ons openbaart; een gebed, dat de smeekbede voor alle lijdende zielen van alle tijden zijn moet. Die ternauwernood hoorbare beden, welke de akelige stilte van dien treurigen nacht onderbreken, moeten wij opvangen en in ons hart bewaren. Zij zullen niet alleen een diepen in- druk op ons gemoed maken, maar ook de treffendste leeringen ons ter beoefening voorhouden. Tegelijk echter zal het, ter voorkoming van alle misverstand, dienstig wezen, dat wij ons den zin der woorden, waarin Jesus zijn gebed inkleedde, dui- delijk maken. Jesus stelt zijn lijden voor onder het gewone beeld van een
kelk, die bij de Joden in overdrachtelijke beteekenis een ge- lukkig of ongelukkig lot, maar hier in Jesus\' mond slechts het smartelijkst lijden aanduidde. Hij bidt, dat die Kelk Hem Mat.XXVI, moge voorbijgaan, dat Hij dien niet behoeve te drinken indien het mogelijk, indien het met Gods wil overeen te bren- gen is. Al dadelijk rijst de vraag op: hoe kon de Zaligmaker, die nog kort te voren met zulk eene kalme waardigheid en tevens met een volmaakt overgegevene gelatenheid over zijn door een eeuwig raadsbesluit van God vastgesteld lijden en sterven gesproken had, weinige oogenblikken later bidden om er van bevrijd te blijven; hoe kon Hij zeggen: indien het mogelijk is," daar Hij den wil des Vaders kende, dat Hij door zijn dood de wereld uit de slavernij des duivels verlossen moest? Het antwoord op deze schijnbaar moeielijke vragen biedt ons wederom de gewenschte gelegenheid aan om een |
|||||||
|
2M
|
|||||||
|
!fKT LIJDEN F.N STF.RVKN V.VN
|
|||||||
|
dieperen blik in Jesus\' Hart te slaan en ons al meer van zijne
Liefde jegens de menschen te overtuigen. Jesus was Gcd en mensch; in Hem waren de goddelijke en
menschelijke natuur onafscheidelijk vereenigd. Doch zijne menschelijke natuur had, even als de onze, een natuurlijken afkeer voor het lijden, /ij schrikte terug voor den dood, zij sidderde van angst bij het naderen der martelingen, welke haar bereid werden. En dat alles onderging Jesus met volkomen vrijheid, omdat Hij het wilde; Hij liet ook toe, dat zijne men- schelijke natuur handelde en bad, alsof zij niet kende het raads- besluit Gods, hetwelk wilde, dat de Zoon des menschen door zijn kruisdood den mensch met God verzoenen en den kop van het helsch serpent verpletteren zou. Zóó moest het op- nieuw blijken, dat Jesus mensch was en in alles, behalve in de zonde, aan ons gelijk ; zoo moest het duidelijk blijken, dat Hij alles vrijwillig, uit gehoorzaamheid en Liefde leed, ook dat zijn lijden uit Liefde voor ons doorstaan, nameloos groot was. Want zien wij Hem straks zijne vijanden onverschrok- ken te gemoet gaan, hooren wij Hem geene enkele klacht uiten, als Hij weldra in eene zee van smarten en vergui- zingen gedompeld is, dan zal dat kermend klagen en die droeve smeekbede in den hof tot den Vader opgezonden nog weerklank vinden in ons hart en ons luide blijven toe- roepen: ziet en herdenkt, hoe ondenkbaar veel Mij uwe verlossing gekost heeft, met welke brandende Liefde Ik u heb bemind." Tevens wilde Jesus ons een leerrijk voorbeeld geven, hoe
wij allen, zelfs onder den druk van het smartvolste lijden, tot den Vader om bevrijding of vermindering daarvan vragen mo- gen, maar altijd voorwaardelijk: in zoo verre het God behaagt. |
|||||||
|
ONZEN nu n ji.sis cilRimm. 245
|
|||||||
|
Nimmer toch mogen wij vergeten, hoe ons goddelijk Voor-
beeld in den hof gebeden heeft. Mijn Vader! indien het Mat.X mogelijk ia, aldus sprak Jesus laat deze kelk Mij voor- bijgaan, alsof Hij zeggen wilde; vergenoeg U met het lijden en de vernedering, welke Ik tot nu toe alreeds voor de ver- ,,lossing des menschen verduurd heb; verg van Mij die gee- seling, die doornen-kroning, dien smartvollen kruisdood niet\' indien dit met uwen heiligen wil overeenkomstig zijn kan." Nimmer zullen wij deze even troostvolle als leerrijke waarheid genoegzaam kunnen overdenken; wij moeten ze dan ook van alle zijden beschouwen, opdat haar helder licht ons op den soms pijnlijken levensweg geleide en voor afdwaling behoede. Jesus\' menschclijke natuur deinsde met huivering en schrik terug
voor het pijnlijke werk der verlossing en slaakte ook den wensch, maar met vol komene onderwerping aan den wil des Vaders, dat de lijdenskelk mocht voorbijgaan; die zelfde natuur kon, omdat zij al onze zwakheden, behalve de zonde en wat met Jesus\' volmaaktheden in strijd zou geweest zijn, had aangeno- men, sidderen voor het lijden, maar zich verzetten tegen den wil des Vaders kon zij niet; zij kon beven van angst en vrees om hetgeen haar wachtte, maar zich niet te onderwerpen aan Gods wijze beschikkingen, zou eene onvolmnakthcid in den God-mensch geweest zijn. Biddende: neem dezen kelk van Mij weg, toonde Jesus mensch te zijn, omkleed met onze zwakheid: maar altijd zou Hij degene zijn, die van Zich zei ven mocht getuigen: wat Ffcm bchagelijk is, die Mij gezonden heeft, doe Joan.V fk altoos. Wij hooien dan ook den Zaligmaker aan zijnedrin- gende bede deze voorwaarde verbinden: indien liet mogelijk is, indien het, o Vader! uw «dl is, indien het niet in strijd is met uw verlangen, uwen wil, uw besluit; want Ik wil niets anders |
|||||||
|
246
|
|||||||||
|
HET LIJDEN EX STERVEN
|
|||||||||
|
VAN
|
|||||||||
|
Mat.xxvi,23 dan wat Gij wilt," niet mijn wil, maar uw wil geschiede. A1-
dus onderwerpt Jesus zijn mensohelijken wil aan den goddelij- ken wil zijns Vaders en volbrengt daardoor eene oneindig verdienstelijke offerdaad van eene onvoorwaardelijke gehoor- zaamheid en van de grootste verheerlijking Gods. Doch de bittere lijdenskelk zou Jesus niet voorbijgaan;
Hij moest dien drinken tot den laatsten druppel toe. Dit im- mers was de wil des Vaders, dat de God-mensch al het lijden naar ziel en lichaam ondergaan moest, wat de eeuwige Recht- vaardigheid vorderde van Hem, die al de zonden der wereld op Zich genomen had om daarvoor het zoenoffer te zijn, en de straffen onzer misdaden boeten zou tot op het Kruis. En Jesus wist dat en Hij wilde al dat lijden, en met volkomene gehoorzaamheid onderwierp Hij Zich aan dat vonnis van Gods vergramde Majesteit en herhaalde met volmaakte gehoorzaanv Mat.XXVI,39 heid: niet gelijk Ik wil, maar gelijk Gij.
Staan wij hier een oogenblik stil en overwegen wij Jesus\'
woorden in ons hart. Het is zulk een wondervol schoon gebed, zoo rijk aan leering voor ons allen. Jesus\' gebed leert ons in de eerste plaats, welk een krachtig middel het is ter vermeer- dering van ons vertrouwen en ter opbeuring van onzen moed, wanneer wij, met kruisen beladen en door tegenspoed ter neer gedrukt, ons te binntn brengen, dat een Vader, die met eene oneindige Liefde allen bemint, ons kastijdt en voor ons geestelijk heil zijne hand zwaar op ons doet drukken. Het eerbiedig en kinderlijk uitspreken van den naam van Vader, al zien wij Hem met het zwaard in de hand, is dan reeds voldoende om, even onderworpen als weleer de gehoorzame Izaak onder het offermes zijns vaders, gelaten te bukken onder de hand zijner |
|||||||||
|
ON\'ZKN HEKS .TESts CHRISTUS 24"
|
|||||
|
Gerechtigheid, die wel slaat, maar ook de geslagen wonden
heelt. Verder laat Jesus ons in zijne menschheid, welke onder het gewicht harer smart bijna bezweek, duidelijk zien, dat het natuurlijk gevoel van droefgeestigheid onder het lijden en van tegenzin voor beproeving, welke soms dreigen zich van ons meester te maken, in geenendeele aan de volmaaktheid der deugd afbreuk doen, wanneer de wil zich aan Gods beschik- king onderworpen toont en met den lijdenden Zaligmaker blijft zeggen: Vader.\' mu wil geschiede; dat het ook geenszins ons als eene fout of gebrek zal aangerekend worden, wanneer wij nederig bidden van het ons drukkend leed bevrijd te worden, indien wij slechts, in navolging van Jesus, daaraan de voor- waarde verbinden: indien het mogelijk, en met uwe liefde- ,,volle beschikking, Vader! in overeenstemming is." Maar, helaas! dit is een der grootste gebreken van ons gebed, waardoor wij ook vele en groote vruchten, anders zoo gemakkelijk uit een goed bidden in te oogsten, verliezen. Wij, ongelukkige slaven der zonden, hebben zoo veel verdiend, meer dan wij hier lijden en lijden kunnen voor onze overtre- dingen van Gods wet, en des niet te min wij bidden als on- verstandige kinderen, alsof God gedwongen is Zich naar onze verlangens te schikken en zelfs aan zijne meest liefdevolle oog- merken met ons zieleheil geen gevolg mag geven; alsof wij dadelijk moesten verhoord worden, en te blijven lijden niet dikwijls veel voordeeliger ware voor onze zaligheid dan er spoedig van bevrijd te worden. Niet zóó leerde Jesus ons bid- den, wel dat Gods wil in ons volbracht worde, al zou het ons pijn doen en veel en langdurig leed berokkenen. |
|||||
|
348
|
|||||||
|
HIT i.IJDI X t.S STtRVI.N VAN
|
|||||||
|
Tot tweemaal toe wil Jesus voor eenige oogenblikken zijn
gebed onderbreken om zijne zorg aan de leerlingen te wijden en hen tot bidden en tot waken aan te sporen. Maar wat Hij aan allen door zijn voorbeeld wil voorhouden: het was Hem niet genoeg slechts éénmaal zijn Hart voor den hemelschen Vader te hebben uitgestort; tot driemaal toe klaagde Hij zijnen nood. Kn telkenmale werd zijn gebed hartelijker; telkens ook werd de uitdrukking van volkomene onderwerping aan den wil des Vaders krachtiger, totdat de rustige kalmte in Jesus\' mens<:he- lijke ziel teruggekeerd is, de zwakheid der menschelijke natuur zich volkomen en bereidvaardig aan den goddelijken wil on- derwerpt. Op nieuw dan werpt Zich de goddelijke Zaligmaker plat ter
aarde neder, door de pijnlijkste droefheid neergedrukt om ons de hevigheid van zijn zielelijden" zegt een even godvruchtig als geleerd schrijver te openbaren en een voorbeeld van diepe nederigheid te geven; om ons duidelijk te maken, hoe zwaar de last onzer zonden op Hem drukte, vooral uit diepen eerbied voor zijnen goddelijken Vader, tot Wien Hij \' *2 zijne bede opzendt." Mijn Vader/ luidt het nu kan deze kelk niet voorbijgaan, tenzij Ik hem drinke, uw wil ge- schiede, en zoo ook bad Hij ten derden male, dezelfde \\voor- den herhalende. Hoe lang telkens de Zaligmaker bad, of Hij nog andere woorden sprak dan welke de Evangelisten opge- teekend hebben wij weten het niet; doch onwaarschijnlijk is het geenszins, dat Jesus uren lang gebeden heeft; want na elke vermaning, welke Hij tot de Apostelen richtte, sliepen zij wederom in, en zij zullen toch wel niet dadelijk, na tot waken te zijn aangespoord, wederom ingesluimerd wezen: ook is het niet te denken, dat Jesus telkens na een kort gebed op nieuw zal |
|||||||
|
849
|
|||||||
|
ONSEN HEM JKSI S CHKISTITS.
|
|||||||
|
opgestaan zijn; daarenboven verliepen er tusschen Jesus\' ver-
trek uit de zaal van het laatste Avondmaal en tusschen zijne gevangenneming minstens verscheidene uren. En wat de woor- den betreft, waarin Jesus bad: wij mogen aannemen, dat slechts die woorden in het Evangelie opgenomen zijn, welke Hij luid op uitsprak en zóó, dat de .4 postelen ze konden hooren en aan alle toekomstige geslachten ter leering en ten voorbeeld ovcr- leveren. Doch wij behoeven ons met deze onoplosbare vragen niet langer bezig te houden: van veel hooger belang is de overweging der voorbeelden, welke Jesus in zijn herhaald gebed ons ter navolging voorstelt. Driemaal bad onze Zaligmaker om ons te leeren, dat wij
volhardend moeten vragen, totdat ons smeeken verhoord is; dat wij volhardend moeten kloppen aan de deur van Gods Barmhartigheid, totdat onze nederige bede is ingewilligd; dat ons bidden te dringender moet worden, naarmate onze nood drukkender is. Zoo immers bad ons hoogst Voorbeeld in den hof. Jesus leed onbeschrijfelijk veel en zóó veel, dat de H. Lucas zijn lijden een doodsangst noemde; maar wat al onze aandacht verdient: dezelfde Evangelist merkt daarbij op: in Luc.XXn.44. doodsangst geraakt zijnde, bad Jesus te meer, te langer en te dringender en vuriger; hoe langer de droefheid duurde, en hoe pijnlijker die was, hoe meer Hij ook bad. De levende voor- stelling van den pijnlijksten en smaadvolsten dood welke, ge- wapend met den verklaarden wil des Vaders, Hem naderde, streed tegen het natuurlijk gevoel zijner menschheid, terwijl van den anderen kant zijn Geest, tot alles bereid en vol kracht, de zwakheid des vleesches aanmaande om het laatste lijdenen den dood uit Gods hand aan te nemen en zich aan diens wil te |
|||||||
|
250
|
|||||||||
|
IIKÏ I.IJDKX KX STLKVKN VAN
|
|||||||||
|
onderwerpen. In dien harden strijd van Jesus\' menschelijke
natuur klom de vrees en angst en steeg hare benauwheid tot zulken graad, dat niet alleen het koude doodszweet Hem van het aangezicht druppelde, maar dat ook het bloed Hem uit het lichaam geperst werd. Doch hoe meer Jesus leed, hoe vuriger Hij bad; de graad van zijn lijden bepaalde de innig- heid en den duur van zijn bidden; een bloedig zweet kleurde den grond, maar een te vuriger gebed steeg op ten Hemel. Hoe eindeloos goed is Jesus, die met vrijen wil dat lijden
zijner menschelijke natuur toeliet en ook verkoos om ons te schitterender voorbeelden te kunnen geven! Op die pijnlijke en voor Hem vernederende wijze gaf Hij ons een zichtbaar bewijs èn van den bitteren strijd, welke in zijn binnenste gevoerd werd, èn van de volkomene onderwerping, waarmede Hij den bittersten lijdenskelk uit de handen van zijn Vader aannam; maar tegelijk leerde Hij ook ons allen, dat het hevigste lijden ons nimmer den mond mag sluiten; dat wij nimmer den moed mogen opgeven, dat wij nimmer moede van het strijden mogen worden, alsof het bidden tegen het ons overkomen leed geen hulp kan aanbrengen. |
|||||||||
|
Maar de lijdenskelk zal misschien deze of gene opwer-
pen werd niet weggenomen van Jesus. Het is waar: Jesus moest alles lijden, wat van Hem geschreven stond, en den dood ondergaan, welke Hem voorspeld was. Toch werd zijn voorwaardelijk gebed verhoord. Zien wij, ter onzer onderrich- ting, op welke wijze. Terwijl de God-mensch in de nederigste houding in den hof
van Gethsemane vurig en lang biddende lag neergeknield, ver- |
|||||||||
|
osjzen 11fh:r: jksi.s Christus. 251
|
|||||
|
keerden al de Engelen des Hemels, hun smeeken met zijn ge-
bed vereenigende, in gespannen afwachting, welk het antwoord des Vaders op het bidden van zijnen menschgeworden Zoon wezen zou. Mocht die lijdenskelk Hem voorbijgaan; bleef het smartvol lijden en de vernederendste dood Hem gespaard; zou het zwaard, dat zijn leven bedreigde, tegengehouden \\vor- den even als weleer, toen Izaak, de groote vóórafbeelding van den gehoorzamen Zoon des Vaders, den\'offerdood ontkwam? God verklaarde aan geheel het hemelsch hof, hoe het zijn on- herroepelijke wil was, dat zijn Zoon den dood lijden zou; hoe Hij diens gebed aannam, waarin deze met zoo groote zelfver- loochening en volkomene onderwerping Zich tot alles bereid verklaarde, wat des Vaders wil van Hem verlangde. Doch tevens verkondigde God aan de Engelen, dat Hij door zulk een pijnlijk middel zijne Rechtvaardigheid en Liefde aan de men- schen openbaren zou, zijne beleedigde eer wreken, aan de we- reld licht, aan den gevangene redding, aan den zondaar ver- giffenis schenken en aan allen het recht teruggeven om hunne verlorene plaatsen in den Hemel weder in te nemen. En alle heilige Geesten aanbaden met den diepsten eerbied de Godde- lijke Majesteit, welke hun zóó een nieuw bewijs wilde geven van hare oneindige Wijsheid en oneindige Goedheid en legden zich, met volmaakte onderwerping, bij Gods onveranderlijk raadsbesluit neder, met een heilig ongeduld de Verrijzenis van Jesus verbeidende, waardoor Hij mar verdiensten zou ver- heerlijkt worden. Maar daarom zou de Vader zijn beminden Zoon in diens
lijdensuren niet vergeten. Een nederig en volhardend gebed blijft immers niet onverhoord voor den troon van Gods Barm- hartigheid. Al verwerft het niet juist datgene, wat de biddende |
|||||
|
2S2
|
|||||||
|
rfET I.MIIKN KX STKRVKS VAN
|
|||||||
|
vraagt, toch doet het andere en, de verschillende omstan-
digheden in aanmerking genomen, betere weldaden over hem nederdalen. Ook in Jesus zien wij nu deze waarheid bevestigd. Wel veranderde de Vader zijn raadsbesluit niet, dat Hij voor
eeuwen reeds omtrent het sterven van den God-mensch en met volkomene instemming van zijn Zoon had vastgesteld; doch in zooverre verhoorde Hij Jesus\' bidden, dat Hij een Engel uit den Hemel zond om Hem te versterken en te troosten. Die Engel verscheen aan den Zaligmaker in zichtbare, menschelijke gedaante en :sprak tot Hem; hij wordt ook, en te recht, met een kruis of met een kelk in de hand afgebeeld ten teeken, dat de bittere lijdenskelk van Jesus niet zou weggenomen wor- den. Eenige meenen, dat het de Aartsengel Gabriel was, wiens naam Man Gods" of Sterkte Gods" beteekent; anderen houden hem, en met groote waarschijnlijkheid, voor den Aartsengel Michael, dewijl deze, onder alle Engelen, meer geëigend was voor de hooge waardigheid van den Zoon Gods, en als over- winnaar van Lucifer met diens aanhang eerder geroepen scheen om Jesus\' heilige menschheid voor den aanstaanden strijd te versterken, waarin de duivel opnieuw moest overwonnen worden. Evenwel, met welke troostredenen vragen wij misschien kon een Engel den goddelijken Zaligmaker bemoedigen, die alle middelen ten zijnen dienste had om zijn moed te onder- steunen; wat Hem leeren, aan Wïen niets onbekend was? Kon een Engel aan Jesus iets zeggen wat troostvoller of zelfs even troostrijk was, als hetgeen de Zaligmaker in het laatste Avondmaal aan zijne beminde Apostelen ter hunner bemoediging had voorgehouden? Bewonderen wij hier al wederom de Goedheid en de nederigheid van ons goddelijk Voorbeeld. |
|||||||
|
0V7.KN IIFKR JF.SIIS CHRISTUS. 258
|
|||||
|
Ootmoedig van harte, versmaadde Hij niet, dat zijne ge-
boorte door Engelen werd aangekondigd en bezongen, dat Hij na de bekoring in de woestijn door Engelen gediend werd; evenmin wilde Jesus, de Heer der heerscharen en de Koning der Engelen, weigeren, dat een Engel Hem in het geheugen al de redenen als \'t ware terugriep, welke ook zijn menschelijken wil konden bewegen om het bitterste lijden uit de handen van den hemelschen Vader aan te nemen. Daaren- boven ,,om ons duidelijk te maken zegt de eerbiedwaardige Beda dat in Jesus twee naturen zijn, wordt ons in het Evangelie verhaald, dat de Engelen Christus dienden, als ook dat zij Hem versterkten." Als Schepper behoefde Hij de hulp zijner schepselen niet; maar als mensch wilde Hij, die om onzentwil bedroefd werd, ook om onzentwil getroost worden. Wij mogen dan ook deze woorden in den mond des Engels leggen: Uw gebed, o, Zoon des Allerhoogsten ! is den Vader hoogst welgevallig, omdat Gij, ook volgens uwe menschelijke natuur voor het lijden en den dood terugschrikkende, uwen wil aan dien des Vaders onderwerpt. Leg nu alle droefheid af en betreed met moed den lijdensweg. Zóó zult Gij den Vader en U zelven verheerlijken, den mensch verlossen en voor hem de eeuwige zaligheid verdienen. Verdraag het Kruis om de U voorgestelde vreugde. Daardoor zult Gij ook bewerken, dat de Martelaren U met heldenmoed navol- gen en alle ware geloovigen eene schitterende overwinning over al hunne vijanden behalen. Gij wordt dan de roemrijke Aan- voerder van het heerleger van alle Heiligen." Aldus leert ons Jesus dat wij, bij eigen lijden in ons zelven
den troost niet vindende, waarmede wij anderen zoo menig- maal uit hunne neerslachtigheid opbeurden, ons moeten tevre- |
|||||
|
254 HET T.IJDEX EX STERVEX VAX
|
|||||
|
den stellen met de vertroosting, welke God ons door den even-
naaste toezendt. De bangste strijd was volstreden. Met diepen ootmoed had
Jesus de woorden des Engels, Hem in naam des Vaders toege- sproken, aangehoord. Getroost, gesterkt en bemoedigd staat Hij van het gebed op. De bijna bezwekene kracht van Jesus\' mensche- lijke natuur was nu hersteld, en Hij ook als mensch wederom de moedige strijder van vroeger geworden. Als overwinnaar keert Hij uit dien strijd terug; Hij spreekt weder over zijn lijden en zijn sterven als over eene verheerlijking van Zich zelven en van zijn Vader; Hij verheugt Zich daarin als in eene schitterende overwinning. Vastberaden en onverschrokken gaat Hij zijne vijanden te gemoet: Ziet zeide Hij tot de drie leerlingen het uur is gekomen, en de Zoon des menschen zal worden over- Makc.xiV\', 41 geleverd in de handen der zondaars. Staat op, laat ons gaan! Die Mij verraden zal, is nabij. Wonderbare kracht van een hartelijk bidden! Altijd vindt
het verhooring voor den troon van Gods genade en schenkt den biddende rijke vruchten. Al verkrijgen wij niet altijd, wat wij gevraagd hebben, God is zóó goed en zóó machtig dat Hij, ons weigerende wat voor het heil onzer ziel minder voordeelig zou wezen, ons daarvoor iets anders geeft, wat strookt met zijne liefderijke bedoelingen en beter is voor onze zaligheid. Al neemt Hij van ons den lijdenskelk niet weg, Hij zal ons ten minste moed inboezemen en het geduld geven om dien te ledigen ter zijner eer en ter vermeerdering onzer verdiensten. Ook dit nog leert ons de biddende Jesus: wij gevoelen dikwijls eene dringende behoefte om ons hart voor God uit te storten en Hem onzen nood te |
|||||
|
onzfa\' iik.kü ttsm ciirisïiis. 255
|
|||||
|
klagen; om Hem onze vrees en onzen angst te openbaren. Ons
daarvoor te schamen zou eene onredelijke zwakheid wezen; Jesus en, vóór Hem, deed het ook David, zooals hij zelf ge- getuigt : ik stort mijne bede uit voor zijn aangezicht, en aan Ps, CXL, 3. Hem klaag ik mijnen nood; maar is de tijd van lijden geko- men en wordt een bittere kelk te drinken ons. aange- boden, dan moet ook ons gelaat opgeruimd en onze moed onbezweken blijven, terwijl wij op God alleen hopen en van zijne Goedheid uitkomst afwachten. Wie onzer, aan wie soms een zwaar kruis is opgelegd, denkt ook niet dikwijls met innige blijdschap aan die voorspelling, welke Gods vaderlijke Voor- zienigheid aan alle lijdende zielen ter bemoediging en tot troost door den koninklijken Profeet liet voorhouden: Die met tranen zaaiden, zullen maaien met gejuich. Al gaande en weenende ps. cxxV, 6 zaaien zij hun zaad, maar met gejuich zullen zij wederkomen, dragende hunne garven. Merken wij ten slotte nog deze waarheid op: de in den hof
lijdende en biddende Jesus biedt een tafereel aan, waarin met de levendigste kleuren èn de boosheid der zonden èn de straf- fende Rechtvaardigheid des Vaders èn de verzoenende Liefde des Zoons worden afgeteekend: de loosheid der zonde, opdat wij ze met een eeuwigen haat zouden verfoeien en door een heilig berouw uitwisschen; de Rechtvaardigheid\'Gods, opdat wij Hein zouden vreezen, in Wiens handen te vallen zoo verschrik- kelijk is; de Liefde des Zoons, opdat wij Hem wederkeerig zouden liefhebben, die met eene eeuwige Liefde ons bemint en daarom ten koste van een onbeschrijfelijk groot lijden ons verlost heeft. |
|||||
|
Hoofdstuk Y.
|
|||||
|
Jesus en zijne leerlingen.
Toen de goddelijke Zaligmaker den hof van Gethsemane
was binnen getreden, scheidde Hij van zijne elf Apostelen: acht van hen liet Hij bij den ingang van die landhoeve achter; drie, Petrus, Joannes en Jacobus, nam Hij verder mede en verwijderde Zich toen ook van hen op een afstand van een Mat xxvi.37 steenworp. Doch eerst nog zeide Hij hun: zit hier neder,
tenvijl Ik derwaarts ga en bidde niet om Mij voor u of voor anderen te verbergen, maar om te bidden en door mijn voor- beeld u te leeren, dat gij in droeve omstandigheden tot het gebed uwe toevlucht nemen en in stille afzondering uw har voor God uitstorten moet." Die scheiding was zeker eene groote reden van droefheid voor het Hart van Jesus: Hij be- Joan. XV\', y. minde hen meer dan eene moeder hare kinderen; Hij had
hen lief, gelijk de Vader Hem liefhad, en nu moest Hij hen verlaten, in het uur van gevaar en van strijd; Jesus was met hen één van ziel en één van hart, en zij mochten Hem niet bij- blijven! Vóórdat de vijanden Hem wegsleurden, ging de Her- der heen van zijne schapen, de Meester van zijne leerlingen, de Aanvoerder van zijne onderhoorigen, de almachtige Bescher- |
|||||
|
I1F1 I.IJDF.V F.S STF.RVKN VAN n\\ZF\\\' IIFFR .IFS1S (\'IIÏMSTIS. 2">ï
|
|||||
|
nier van die in nood verkeerden! Wie onzer gevoelt niet, hoe
pijnigend die scheiding voor het minnend Hart van den goeden Jesus wezen moest, .welk eene hittere droefheid zij ook aan de Apostelen berokkende? Met angst en droefheid zagen zij Hem na en in hunne smeekende blikken was de bede te lezen: laten wij U volgen om, zoo noodig, met U te lijden en te sterven; maar de goede Jesus wil hun het treurig gezicht van zijn doodstrijd besparen. Evenwel vergat Hij hen in zijne Liefde niet. Hij zou hen niet als weezen achterlaten, had Hij in zijne afscheidsrede gezegd; ook in zijn hevigst zielelijden zou Hij aan hen blijven denken, door de diepste smart ter neer geworpen, zijne waakzame zorg nog aan hen wijden. God is getrouw en houdt zijn woord. Kan eene vrouw zegt God \'s- XLIX, 14. door den Profeet Isaïas haar kind vergeten, zóódat zij zie/i niet ontferme over den zoon van haren schoot? En als zij het al vergeet, Ik zal u toch niet vergeten; zie, in mijne handen heb Ik u getcekend. Zouden wij dan niet op God blijven ver- trouwen in alle omstandigheden des levens? Kan een Christen, die gelooft, moedeloos worden en zich tot de onredelijke klacht God vergeet mij," laten verleiden, als hij Jesus in die uren van bangen doodstrijd nog ziet zorgen voor zijne leerlingen? Vóórdat Jesus zijn eerste gebed stortte, had Hij zijne
bevoorrechte Apostelen dringend vermaand en hun gezegd: ver- M.vr.XXVJ.,38 beidt hier en waakt met Mij, om van Mij onderwerping aan den wil van God te leeren en Mij door uwe deelneming en gebeden te troosten\'" Maar dit woord was op een steenach- tigen grond gevallen. De Apostelen sliepen weldra in. De vermoeienissen van den vorigen dag en het lange nachtwaken hadden hunne krachten uitgeput, terwijl de hevige zielsaandoe* 17
|
|||||
|
258
|
|||||||
|
I1KT l.miKV l:\\ STKEVKS VAS\'
|
|||||||
|
ningen van de laatste uren hen zóó zeer geschokt hadden, dat
zij de kracht misten om tegen de afmatting des lichaams te worstelen. Deze omstandigheden mogen eenige verontschuldi. ging voor hen wezen, toch moet het voor den lijdenden Jesus bedroevend geweest zijn, toen Hij na zijn eerste gehed ten Hemel gezonden en de Apostelen opgezocht te hebben, zoo weinig deelneming bij hen vond. Zijne dringende vermaning, en ook Hij zelf was vergeten en wel door hen, op wier trouw en gehechtheid Hij het meest moest kunnen vertrouwen. Zij, die boven alle anderen door Hem bevoorrecht waren, die Hem ook de ondubbelzinnigste verzekeringen van genegenheid ge- geven hadden, konden inslapen, toen hun Meester van angst en droefheid den dood nabij was? De Vader nam den kelk deslijdens van Jesus niet weg; zijne Moeder kon Hem niet ter zijde staan; de Apostelen sliepen; zijne anders getrouwe volgelingen waren afwezig; werwaarts Hij zijne blikken sloeg Hij zag niemand dan den Engel, die Hem troostte. En Judas, de verrader, sliep niet, maar waakte en smeedde zijne laatste plannen en maakte de beslissende afspraak met de Oversten der Joden om zijn Meester over te leveren! Ook de andere vijanden gunden zich de zoete rust niet; hun nijd en haat waren rusteloos in de weer om valsche beschuldigingen uit te denken, om getuigen te- gen Hem om te koopen, om allerlei middelen te beramen, hoe zij den gehaten Wonderdoener machtig worden, hoe Hem martelen en ter dood konden brengen; Annas verheugt zich reeds Jesus gebonden te zien; Caiphas laat de leden van den Hoogeraad ter vergadering oproepen, en door de straten van Jerusalem sluipen reeds die afzichtelijke gestalten, welke straks hun reeds zoo be- zoedeld geweten nog met een vrijwilligen moord zullen be- zwaren! O, wij begrijpen, dat Jesus, die dat alles in een |
|||||||
|
ONZI-X IIKF.R JKS1S ClIRISTrS. 259
|
|||||
|
ondenkbaar klein oogenblik tijds overzag, van droefheid vervuld
werd, toen Hij van het gebed opgestaan zijnde, zijne Apostelen
niet wakende, gelijk Hij hun bevolen had, maar slapende vond.
Zich beklagende over de geringe deelneming in zijn toestand,
voegt Hij op berispenden toon, maar toch met zachtmoedig-
heid en op verschoonende wijze, eerst aan Petrus deze \\voor-
den toe: Sitnon/ slaapt s;ij! vermoogt gij niet één uur metMij\'Marc.XIV\',
te waken? Gij, die zoo grooten ijver voorwendet en met ver-
metelheid u bereid verklaardet met Mij gevangenis te lijden
en in den dood te gaan eerder dan u in Mij te ergeren; nu
zijt gij te zwak om met eenige inspanning den slaap te over-
,,winnen en te waken met Mij, die bid en onnoemelijk veel lijd
ook om uwentwil." Maar ook de anderen waren niet minder
schuldig. Zij hadden immers het voorbeeld van Petrus gevolgd
en even voorbarig als hij gesproken. Daarom richtte, zooals
h.. Mattheüs vermeldt, Jesus hetzelfde verwijt tot de overigen.
En liefderijk allen vermanende liet Jesus deze waarschuwing
er op volgen: waakt en bidt, dat gij niet in bekoring Mat.XXVI,4i
komt; de geest is wel gewillig, doch liet vleesch is zwak;
vertrouwt niet op den goeden wil, die u bezielt; want al is
de geest bereid om met Mij te lijden, uwe zinnelijke natuur
is zwak en strijdt tegen den geest en zal dien overwinnen, als
gij uwe kracht niet zoekt in de waakzaamheid en in het
gebed."
Wie zich onschuldig achten durft aan datgene, wat wij in
de Apostelen moeten afkeuren, hij werpe den eersten steen op hen. Doch wie kan zich de handen rein wasschen? Wat doen in het algemeen de menschen anders dan \\vaken,als tijdelijke belaiv |
|||||
|
260 HET I.Uni-V KV STKRVEV VAN
|
|||||
|
gen moeten behartigd worden, dan slapen, wanneerhetde7.org
geldt voor geestelijke belangen? De meesten handelen, alsof het heil hunner ziel eer verwaarloosd dan behartigd dient te worden. Voor dingen, welke een korten tijd duren, spannen zij alle krachten in: voor de eeuwige goederen hebben zij ter nauwernood één oogenblik over. Ken uur te bidden; een honderste gedeelte van hun leven te besteden aan het verzekeren hunner zaligheid door goede werken; eenige minuten lang zich met aandacht te wijden aan de voorbereiding tot het waardig ont- vangen derH. H. Sacramenten; hunne godsdienst-plichten te ver- vullen, te zorgen voor eene christelijke opvoeding hunner kinde- ren het is hun dikwijls te veel en te lastig. Maar dag en nacht te zwoegen voor een tijdelijk gewin; de hitte en koude van den dag te verdragen en hun geest met allerlei zorgen te kwel- len om aan hunne zaken uitbreiding te geven daarvoor of- feren zij gaarne zelfs hunne nachtrust op, stellen zij zich aan veelvuldige gevaren bloot en achten geene moeite te groot noch eenige inspanning te langdurig. Wat is de mensch toch een onoplosbaar raadsel! Zijne hoogste belangen laten hem dikwijls koud en onverschillig; ondergeschikte aangelegenheden bezielen hem met eene blakende geestdrift; de Hemel verrukt hem niet, maar de aarde verovert geheel zijn hart; hij grijpt naar eene schaduw, maar de werkelijkheid wekt zijne belangstelling niet. Hij waakt, als hij zich aan eene geoorloofde rust mag over- geven, maar helaas! hij sluimert in, wanneer niemand minder Eph. V, 4. dan Jesus zelf hem vermanend toeroept: ontwaak, gij die slaapt, en sta op van de dooden; en Christus zal u verlichten. Zou daarom niet menigeen deze woorden van den eerbied- waardigen Salvianus op zich moeten toepassen: Welk eene verblindheid, welk eene schande! Met grooten ijver bewerkt |
|||||
|
26]
|
|||||||
|
ONZI\'.N llhl.li JfcSLS CHRISTUS.
|
|||||||
|
gij, dat gij in de eeuwigheid ongelukkig zijt, en met hoeveel
minder zorg en mindere inspanning kondet gij bewerken, dat gij voor alle eeuwigheid gelukkig waart?\'\' Waarlijk! met mindere zorg: dour .slecht» korten tijd met Jesus te waken. Gedurende ons kortstondig leven op aarde, waar wij eeuwig blijvende goederen moeten verdienen, is het ook de tijd niet om in te sluimeren in eene zorgelooze rust en ons aan eene vadzige werkeloosheid in betrekking tot onze hoogste belangen over te geven; maar wel om in het land onzer vreemdelingschap onvermoeid voort te wandelen naar het beloofde land; om op deze omstuimige zee vastberaden te blijven worstelen tegen de woedende golven, opdat wij de veilige haven bereiken; om dapper den strijd des geloofs te voeren, opdat wij den prijs der overwinning behalen; om hier vlijtig te zaaien, opdat wij ginds rijke vruchten inoogsten. En geen oogenblik mag die inspanning verflauwen; wie ook een korten tijd slechts inslui» mert, stelt zijn heil in de waagschaal en zich zelven aan tien on- dergang bloot. Doch wie wenscht met Jesus eens te heerschen, moet zich niet ontzien nu met Hem te waken. Dit zij dan ons aller leus: waken met den lijdenden Zaligmaker, tot dat het uur ons verborgen maar God bekend slaan zal, waarop wij uit deze wereld naar onze eeuwige woning zullen verhuizen; dan zal God ons eens zeggen: rust nu uit van uwen arbeid. - Nog een ander soort van slapers dienen hier gegispt te worden. Wij zien hen alle dagen, zelfs moeten wij ons zelven misschien onder hun getal rekenen. Jesus\' geheimzinnig Li- chaam, zijne Kerk, zucht in onzen tijd onder groote verdruk- king, onder den last van een onafgebroken strijd. Dagelijks gaat zij nieuwe moeielijkheden te gemoet, hare vijanden ver- meerderen bijna elk oogenblik en toonen zich steeds driester en |
|||||||
|
262 hf.t i.unrx fv stffvfx v.\\n
|
|||||
|
ook begeerlijker om hare vrijheid in te korten, om haar te
mishandelen en zoo mogelijk aan het kruis te slaan. En wat doen zoovelen van hare kinderen en leerlingen? Zij sluime- ren in en blijven werkeloos; zij hebben voor Christus en zijne Bruid geen hart, zij hebben voor hunne Moeder geen troost, geen hulp, zij betoonen haar zelfs geene deelnemende belangstelling. Jesus wil, dat wij eiken mensch, inzonderheid onze bedrukte broeders en zusters in het geloof, als ons zelven beminnen. Hij beschouwt als aan Hem gedaan, wat wij hun doen. Hebben wij in onze omgeving niemand, die met bitteren nood te kam- pen beeft, wiens bleek en uitgeteerd gezicht van nijpenden kommer getuigt? En boe velen, ofschoon rijk aan goederen, sluiten hunne oogen voor het leed van hunnen evennaaste en hooren jammerklachten zonder door medelijden bewogen te worden tot weldoen. Hun aller slaap is schuldiger dan die van de Apostelen, omdat hij voortkomt uit lichtzinnigheid of uit hardvochtigheid of uit gehechtheid aan het aardsche, maar daarom wacht hen ook een zwaarder oordeel dan wat Jesus over de slapende leerlingen uitsprak. Na ten tweeden male gebeden te hebben keerde Jesus naai
zijne Apostelen terug en wederom vond Hij hen slapende, wam hunne oogen waren bezwaard. Ook nu wekte Jesus hen uit hunnen slaap op en sprak hen aan; met welke woorden verhaalt ons het Evangelie niet; maar veel zal hun de goede Meester niet gezegd hebben. Hij wilde hen niet bedroeven; ook was dit alleen reeds eene strenge berisping voor hunne zorgeloos- heid, dat zij al wederom door Hem slapende gevonden werden. Zij waren dan ook zóó beschaamd, dat zij niet wis/en, wat zij |
|||||
|
263
|
|||||||
|
ONZEN\' IIKIR J7.SUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Hem zouden antwoorden, wat zij ter hunner verontschuldiging
zouden inbrengen. Van het gebed ten derden male en voor goed opgestaan zijnde MAT.XXVI43
en tot zijne leerlingen gekomen, vond Hij hen al weder slapende , yXu van droefheid. Het is van algemeene bekendheid, dat de droefheid der ziel, even als zij tranen doet storten, ook in de hersenen vochten verwekt, waaruit lusteloosheid en slaperigheid ontstaan: wij zien dikwijls daarvan het bewijs niet alleen bij zwakke kinderen, die, na veel geweend te hebben, diep insla - pen, maar ook bij sterke menschen, die in droevige omstan- digheden door den slaap vermand worden. Jesus wekte de Apostelen uit hunne sluimering op en zeide hun, maar nu met strengen ernst, om met nadruk zijne afkeuring uit te druk- ken, dat zij in zulk een plechtig maar tevens gevaarvol uur in waakzaamheid te kort schoten : slaapt nu en rust; MAT.XXVI.45 ziet, hel uur is genaderd, en de Zoon des mensehen zal 07\'ergeleverd worden in de handen der zondaren; staat op, laat ons gaan ? Die Mij verraden zal, is nabij. Het is alsof Jesus zeggen wilde: waarlijk, het is nu wel de tijd en de plaats en de gelegenheid om u aan den slaap over te geven, nu\'alles onheil voorspelt en mijne vijanden reeds naderen. Slaapt en rust nu, zoo gij kunt; tot nu toe heb Ik u vermaand en ge- beden om met Mij te waken en Mij door bewijzen uwer deel- neming te troosten; maar die weinige inspanning hebt gij Mij geweigerd. Wat Mij betreft, slaapt nu, als gij zulks vermoogt; doch het zal 11 niet mogelijk zijn. Maar genoeg hierover. Het is nu geen tijd van slapen, want het oogenblik is daar, dat Ik gevangen zal worden genomen. Staat dan op, en wij zullen onze vijanden te gemöet gaan." Terwijl Jesus al- dus sprak, kwam het bedroevend beeld van Judas Hem weder |
|||||||
|
264
|
HIT I.I.IDKN EN STKHYKS \\AN
|
||||||
|
voor den geest. Hij zag, hoe die ongelukkige afvallige den
bloedprijs voor zijn afschuwelijk verraad zou ontvangen en reeds met eene bende in aantocht was om aan de gedane be- lofte gevolg te geven. Dit kwelde Hem meer dan de haat der Joden; de ontrouw van één zijner Apostelen was voor Hem een bitterder lijden dan alles wat de wreedheid zijner vijanden tegen Hem kon uitdenken. Dit pijnigend gevoel wilde Jesus voor zijne Apostelen niet verborgen houden. Na hen streng berispt te hebben vervolgde Hij ongeveer op deze wijze:gijlieden hebt geslapen, en hij, die Mij overleveren zal, heeft gewaakt en kende geene rust in dezen verschrikkelijken nacht; hij heeft zijne hclsche plannen beraamd; hij nadert met rassche schreden om ze uit te voeren. Ik ga hem te gemoet om hem te toonen, dat Ik den dood niet vrees, dat Ik het lijden verlang." Wij bewonderen den bovennatuurlijken moed van onzen god-
delijken Zaligmaker; doch leeren wij ook, waaruit Hij die be- wonderenswaardige kracht geput heeft. Tot driemaal toe heeft Jesus, den geheelen nacht wakende, gebeden, om ons een voor- beeld te geven en om uit het waken en uit het bidden dien moed en die kracht te putten, welke Hij wilde noodig hebben, ten einde ook naar zijne menschelijke natuur het lijden en den dood met onverschrokkenheid en een onverwinnelijk geduld te ondergaan. Door woord en door voorbeeld leerde Hij ons aldus èn te waken èn te bidden, opdat wij de gevaren der be- koring zouden overwinnen. Beide deugden zijn voor ons gees- telijk leven dringender noodzakelijk dan een krachtig voedsel voor het onderhoud van ons lichaam. Daarom vermaande de Zaligmaker zijne Apostelen: waakt en bit/t, dat gij niet in bc- koring valt. Eerstens moeten wij waken, want niemand weet, wanneer hem de duivel zal aanvallen, die altijd komt als een |
|||||||
|
ONZEN IIK1.K JI.SI\'S CHRISTUS. 2C<~1
|
|||||
|
dief in den nacht; wanneer de bruidegom nadert, wien wij met
brandende lampen moeten te gemoet gaan; wanneer de lieer ons zal oproepen, aan Wien wij rekenschap verschuldigd zijn; waken dus om altijd op onze hoede te zijn , opdat wij niet onverwachts overvallen worden en den toegang tot ons hart en onzen geest voor onzen vijand gesloten hebben waken om op ons zelven te letten en met goede werken ons bezig te hou- den. De waakzaamheid toch in het geestelijk leven bestaat niet alleen in eene kloeke en behoedzame voorzichtigheid maar ook in eene deugdzame werkdadigheid. Het eerste moet ons helpen, om tegen een plotselingen aanval des duivels beveiligd te zijn, wat dikwijls niet eene schandelijke nederlaag eindigt; het laatste moet als eene borstwering, als eene geestelijke wa- penrusting der ziel wezen, waartegen de aanvallen des vijands afstuiten. En nog, al worden al die maatregelen genomen, is dat alles tegen over zulk een bestrijder, als Satan is, niet vol- doende. De geest kan gewillig zijn, maar het vleesch is zwak en werkt ontzenuwend op den geest. Het lagere deel des men schen is altijd geneigd om de wapenen neer te leggen, zelfs onder het vaandel des vijands zich te scharen en een Judas\' rol te spelen. Daarom vermaande ons de goddelijke Aanvoer- der ook tot het bidden. Ons zwak en vermoeid oog heeft be- hoefte aan eene goddelijke zalve, opdat het scherper zie; onze geest aan eene goddelijke wapenrusting, opdat hij alle aan" vallen afsla; ons hart aan een krachtige beschutting, opdat het bestand zij tegen de vergiftige inwerking der bedorvene natuur en tegen tic verleiding der wereld. In één woord: wij hebben vele genaden noodig. Uit ons zelven zijn wij te zwak om alle aanslagen van den vijand onzer zaligheid |
|||||
|
26fl HET LIJDEN IX STLRVIJX VAX
|
|||||
|
te verijdelen; wij kunnen ook niet eenig goed ter zalig-
heid zonder Gods genade verrichten, bovenal niet volharden ten einde toe. Al wie derhalve niet wil bezwijken maar den vijand overwinnen, hij hanteere het krachtigst wapen, dat God hem in de handen geeft; wie verdiensten voor den Hemel wenscht te vergaderen, hij vrage de daartoe noodzakelijke genade door een krachtig gebed; al wie volharden wil en zóó zalig worden, hij bidde veel en goed. Na het Doopsel ontvangen te hebben" leert de H. Thomas ,,is het volhardend gebed voor den .,mensch noodzakelijk om den Hemel binnen te gaan. Ofschoon ,,ons door het Doopsel de zonden vergeven zijn, blijft toch nè. liet Doopsel de prikkel der zonde in ons over, welke ons van binnen bestookt, terwijl de duivel en de wereld ons van buiten aanvallen." Opdat dan Jesus, de Rechter van leven- den en dooden, eens in waarheid tot ons kunne zeggen: ziet, het uur is genaderd, rust nu, is èn het waken èn het bidden voor ons allen eene dringende verplichting, Maar deze vraag komt een ieder voor den geest hoe
moet onze waakzaamheid, hoe ons bidden wezen? Geen betere leermeesters kunnen wij ter oplossing van deze moeielijkheid raadplegen dan de Heiligen, die door woord en voorbeeld ons die groote kunst geleerd hebben, die dat groote geheim niet voor zich zelven alleen hebben bewaard, maar uit liefde aan ons hebben medegedeeld. De waakzaamheid moet eene tweevoudige zijn, aldus
waarschuwt ons de H. Laurentius Justinianus. Drie vijanden
hebben wij te bestrijden: den duivel, de wereld en het vleesch.
I. Ve. V, 8. De duivel loopt rond als een brullende leeuw, zoekende wien hij
zal kunnen verslinden, en als hij door geweld niet slaagt in
|
|||||
|
ONZEN- HKKlt JFSI.S CHRISTIS. 267
|
|||||
|
zijn boos opzet, neemt hij in zijne aanvechtingen en bekoringen II. Cok.XI, 14
de gedaante aan van een Engel des lichts en weet door zijne hel- sche list zich zóó voor te doen, alsof hij een prediker der waar- heid en der strenge zedewet ware, altijd met de geheime be- doeling om, onder den schijn van deugd, argeloozc en onbe- dachtzame zielen te verleiden tot het kwade. Eveneens bereidt de booze wereld en de zinnelijkheid met hare lage lusten aan den mensch eene menigte van hoogst gevaarlijke verzoekingen. Wij hebben ons slechts de verscheidene ondeugden, welke hem soms beheerschen, en die lastige en vernederende driften, welke in zijn hart een hevigen storm verwekken, ons voor den geest te brengen om het gevaar te beseffen, hetwelk hem de vriend- schap met God en de eeuwige zaligheid dreigt te ontrooven. Wie tegen al die vijanden niet waakt, niet op zijne hoede is, zal zeker in dien rooeielijken strijd bezwijken. ,,Kan dan iemand" vraagt genoemde Heilige zalig worden zonder d<. nood- zakelijke kennis van zich zelven? Alwie dan een vlijtige be- oefenaar der deugd zijn wil, geve nauwkeurig acht op de inwendige beweging van zijn hart en zie goed toe, naar welke zijde zijn gemoed heen getrokken wordt*" Doch ook uitwen- dige waakzaamheid is hoogst noodig en deze bestaat, volgens denzelfden Heilige hierin: ,.de ziel moet nauwgezet gadeslaan. zvat zij doet, opdat zij niet verkeerd handele en geen goed ..ver/.uime, Zij moet verder nagaan, hoc zij het eene of het andere doet, ten einde onder den schijn van goed niet eenig ..kwaad in haar binnenste insluipe en zij zich zelve niet door ..hare driften late medesiepen. Zij moet aan zich zelve ook rekenschap geven, in welke orde zij iets verricht, opdat het eene niet gedaan worde, vóórdat het andere moet gesehie- |
|||||
|
268
|
|||||||
|
IH.T I.UIH.N K-N STEKVK.N\' VAM
|
|||||||
|
den, aan het tijdelijke niet boven het eeuwige, aan het men-
schelijke niet boven het goddelijke de voorkeur gegeven worde. Eindelijk moet een ieder zich vergewissen, of wel alles ten geschikten tijde gedaan wordt om de voortvarendheid geen na- ,,deel te doen toebrengen, om eene misplaatste voorliefde geen ,,bedrog te laten plegen, om de onbezonnenheid geen afkeer te ,,doen verwekken in de oefeningen der godsvrucht. Meteen voor- zichtig overleg schouwt de waakzaamheid in de toekomst en het tegenwoordige regelt zij met wijs inzicht, opdat zij zonder aanstoot wandele met den evennaaste. Rijpelijk beproeft zij de begeerten, de inblazingen, aanvechtingen en ingevingen. Het verledene bewaart zij getrouw in haar geheugen om uit hare onder- ,,vinding het tegenwoordige en het toekomstige te beoordeelen." Zóó moeten wij waken en dan het gebed beoefenen, waarvan
de kracht" de genoemde Heiiige is nog altijd aan het woord zoo groot is en hetwelk door de handen der Engelen aan God wordt aangeboden, altijd in de veronderstelling, dat het met vurige liefde, met een levendig geloof, met eene goede mee- ning en met nederigheid gestort, dat het ook door geene zonde bezoedeld maar met goede werken gesierd worde. Zulk een gebed verzoent God, verblijdt de Engelen en Heiligen, dringt door tot in den Hemel en verwerft het gevraagde. Het jaagt den duivel schrik aan, overwint de vijanden, hervormt de menschen, kweekt aandacht aan, vervult de biddenden met eene hemelsche zoetigheid, verzamelt de verstrooide gedach- ten en doet den biddende in eene heilige aandacht ver- ,,wijlen. Hoe machtig een volhardend gebed is, vermag nie- mand op genoegzame wijze te zeggen." Doch al die macht bezit het slechts dan, wanneer het de
|
|||||||
|
369
|
|||||||
|
ONZt\'.V IIKF.R mUS CHRISTI\'S.
|
|||||||
|
vereischte voorwaarden bezit. Het moet aandachtig zijn en wij
mogen God niet alleen met de lippen, moeten Hem ook met
het hart vereeren: oneerbiedigheid of vrijwillige verstrooidheid
maken het gebed, minstens voor een gedeelte, vruchteloos, zelfs
zondig; ,,evenals het lichaam met de ziel" zegt de H. Gre-
gorius van Nazianze en de tak met den stam en de zon-
nestraal met de zon moet vereenigd blijven, evenzoo moeten
wij in het hart met God verbonden blijven, als ons gebed krachtig
zijn zal." Vervolgens moet ons gebed nederig zijn, want aan J vc. IV, 6
de hoogmoedigen weerstaat God, maar aan de nederigen geeft
Hij zijne genade, en de nederige tollenaar ging gerechtvaardigd
naar zijn huis terug, niet zoo de trotsche Phariseör. Met die
nederigheid des harten moet gepaard gaan een groot vertrou-
wen op Gods Goedheid, want die twijfelt, is gelijk aan eetie JAC- L 6-
zee-golf, welke door den wind bewogen en geslingerd wordt, die
is ongestadig en zal ook in het gebed niet volharden; hijmeene
dan niet die mensch, dal hij iets van den Heer ontvangen zal,
omdat hij niet in die zielsgesteldheid zich bevindt, welke tot
een goed gebed vereischt wordt. Eindelijk moet ons gebed
volhardend zijn: men moet altijd bidden beval de Zaligma- Luc. XVIü
ker en niet moede worden, al wordt ons gebed ook al
niet dadelijk verhoord; weest vermaant de H. Paulus RoM\' XIIi
volhardend in het gebed; de vrome herinneringen aan God"
leert de H. Basilius moeten wij als een onuitwischbaar,
,,ingedrukt merkteeken in onze ziel dragen." Doch hoe kan
de Christen, wiens aandacht zoo menigmaal door andere, min-
dere belangen wordt ingenomen, zich altijd met bidden bezig-
houden?,, Door alles" zoo lost de H. Thomas die moeielijkheid
op wat wij uit liefde tot God doen, wordt het bidden onder-
|
|||||||
|
2"0 HET LIJDEN ES STERVEN VAN UXZKN" HEER IKSUS CHRISTUS,
|
|||||
|
houden;"..... uw verlangen" zegt de H. Augustinus
is uw gebed, verlangt gij altijd te bidden, dan zal dit verlan-
gen ook uw gebed zijn\'" De Zaligmaker heeft Zich verwaar- digd ons dit in eene zijner openbaringen aan de H. Catharina van Sienna duidelijk te maken: alles wat men" aldus sprak Hij tot die heilige Maagd uit liefde tot God en tot den naaste doet, kan een onafgebroken gebed genoemd worden; want al wie niet ophoudt goed te doen, die houdt ook niet op te bidden." |
|||||
|
Hoofdstuk TI.
|
|||||
|
Jesus en Judas.
De boosheid van den afvalligen Apostel. Zoodia Judas, omstreeks acht uur in den avond, voortgedre-
ven door den duivel, die in hem gevaren was, de zaal van het laatste Avondmaal verlaten en zich van de andere Apostelen gescheiden had, maakte hij zijne laatste plannen en nam alle noodige maatregelen, om zijnen goddelijken Meester aan de Oversten der Joden te kunnen overleveren. Hij, eerst een dief, zou nu onschuldig bloed verraden; eens Apostel en des Hee- ren dischgenoot en vertrouweling, wordt nu verachtelijker nog dan een vadermoorder, schuldiger dan een godloochenaar; hij gaat zich toonen als een duivel in het vleesch. Wij zien in onze verbeelding hem door de straten van Jerusalem loopen, van het eene huis zich naar het andere spoeden; nu klopt hij de voornaamsten der Synagoge uit hunnen slaap op, aan allen zich aanbiedende om de gedane belofte te vervullen, allen waarschuwende, dat de geschikte tijd is aangebroken om zich van Jesus van Nazareth meester te maken, terwijl hij tegelijk het plan ontwikkelt, dat hij ontworpen heeft, opdat Jesus niet zou kunnen ontsnappen. Daar Judas sinds lang niet meer in den |
|||||
|
272 hit M.rniN EN srr.RvKV van
|
|||||
|
Zaligmaker en evenmin in diens Godheid geloofde, maar Hem
misschien, evenals vele Joden, voor een valschen Profeet hield, achtte hij het geraden om zijne maatregelen zóó te nemen, datzijne voorzorgen haar doel niet misten. Dat hij in zijn boosaardig opzet alle gewenschte medewerking vinden zon, behoefde hij niet te betwijfelen. Alle vijanden des Heeren leenden hem dan ook eene bereidvaardige hand en ondersteunden zijne pogingen, welke zoo zeer in overeenstemming waren met de wenschen huns harten. Zij gaven hem dan ook gaarne de beschikking over die romeinsche soldaten, welke zij bij hooge feesten, zoo als nu met Paschen, mochten gebruiken ter handhaving van de orde. Sommigen meenen, dat het honderd en vijfentwintig man- schappen waren. Vreezende echter, dat dit aantal van krijgsknech- ten nog te gering mocht zijn, bevalen de Phariseèïi en andere Oversten der Joden, dat hunne dienaren hen zouden vergezellen, om alle hulp te verleenen, wanneer die noodig mocht zijn en eenig geweldadig verzet zich vertoonde. Opdat de onderne- ming niet mislukken zou bij afwezigheid van aanvoerders en leidsmannen, besloot men, dat bij die bende ook Opperpriesters zich zouden aansluiten, onder welke mannen van groot aanzien waren, die ook het Hoogcpriesterschap in vorige jaren bekleed hadden, Om nog grooter vertoon van macht te maken en alle gewicht aan die nachtelijke gevangenneming bij te zetten, zou- den daarenboven verschillende bedienaars van den tempel, die met het onderhoud van het gebouw of met de zorg voor de offerande belast waren, tegenwoordig wezen. De bende was dus talrijk en geheel en al uitgezonden door
de Opperpriesters en Ouderlingen des volks, door de Schrift- geleerden en de Phariseön. Welk eene ergenis alzoo door die aan- zienlijken, oudsten, geleerdsten en ook door de in schijn vroom- |
|||||
|
OVZEX BEER JESIS CHRISTIS. 2?8
|
|||||
|
sten van het voorheen uitverkoren volk van God gegeven
door hen die vertegenwoordigers van dat volk, op godsdienstig gebied, waren; op wie vóór allen de verplichting rustte om den schuldige te verdedigen, maar die nu verwoed naar Jesus\' leven stonden en zelfs de anders gehate Romeinen, Heidenen dus, aan hunne booze plannen dienstbaar maakten. Verschrik- kelijk voorbeeld van hetgeen de haat, gekrenkte hoogmoed, eigenliefde en schijnheiligheid vermogen en dikwijls ook on- dernemen. Macht en rang en leeftijd en aanzien en geleerd- heid moeten dan opgeofferd worden om de allerschandelijkste oogmerken te bereiken. Al die menigte was gewapend met zwaarden en stokken om
op elke gebeurtenis, die zich kon voordoen, voorbereid te zijn; anderen droegen fakkels, ter voorlichting op hunnen weg en ter voorkoming, dat de Zaligmaker soms, bij den bleeken schijn der maan, in het struikgewas of achter boomen Zich ver- borgen hield of zelfs ontsnapte; maar ook brandende lantaarns had- den zij medegenomen om, mochten de fakkels het zij door den wind of door eene andere oorzaak uitgaan, deze dadelijk weder aan- gestoken konden worden. Uit al die voorbereidselen en voor- zorgen kunnen wij opmaken, welk eene werkkracht de onge- lukkige Judas ontwikkelde om het boosaardig doel, dat zijne zwarte ziel vervulde, te bereiken; welk eene beweging en rumoer in de anders zoo stille uren van den nacht te Jerusalem werden verwekt: eene talrijke bende, samengesteld uit allerlei slag van volk uit Joden en Heidenen, uit slaven en vrijen, uit leeken en pries- ters, uit mannen van den vrede en van den krijg, trok de stad uit om één enkel persoon gevangen te nemen, die Zich geen ander levensdoel had voorgeschreven, dan allen uit de boeien der zonde te verlossen. Belachelijk \'Vrhalve waren al 18
|
|||||
|
57-t HET l.MIHN KN STl\'KVIX VAX
|
|||||
|
die buitens])orige voorzirhtigheids-maatregelen, maar ook nut-
teloos. Wat toch zouden zij gebaat hebben, indien Jesus Zich niet vrijwillig in de handen zijner vijanden had overgegeven? . XXI, 30 Geen wijsheid, geen beleid\', geen raad is immers bestand
tegen den Fleer; hadde Jesus niet willen gevangen genomen \\vor- den, dan ware zeker toen reeds in en door Hem vervuld geworden die treffende en groote Messianische profetie, waarin de verne- II, ,. dering voorspeld werd van al de vijanden Gods: Waarom
woeden de Heidenen en maken de Tolken ijdele plannen/ De koningen der aarde staan op en de vorsten spannen samen tegen den Heer en tegen zijnen gezalfde..... Die in den Hemel woont
zal hen belachen en de Heer zal hen bespotten. Doch onze
goddelijke Zaligmaker, die de macht had om het leven we- derom aan te nemen, zou het vrijwillig afleggen; Hij zou ge- vangen genomen en ter dood geleid worden, omdat Hij door zijne gevangenneming ons de vrijheid der kinderen Gods en door zijn dood ons het ware leven schenken moest. De aanvoerder en leidsman dergenen, die Jesus kwamen
grijpen, was de diep gevallen Judas. Hij vervulde die taak dan ook op eene wijze, welke hem de lofprijzing zijner hand- langers n:oest doen inoogsten maar zijne schuld bij God te zwaarder maakte. Vooreerst koos hij, om zijne helsche plannen ten uitvoer te leggen, een stil uur van den nacht, met het ken- nelijk doel, dat elke opschudding vermeden en minder gelegen- heid aan de getrouwe leerlingen des Zaligmakers gelaten werd, om ter zijner verdediging op te treden; zóó ook matigde hij de vrees der Opperpriesters, die beangstigd waren, dat het volk tot oproer zou overslaan, als Jesus op den feestdag gevangen genomen werd, wanneer vele Galileërs, meest allen innig aan den Zaligmaker gehecht, ter feestviering in de stad zich be- |
|||||
|
on7.i:\\ hi:fr jksis CHRlBTim. .\'.\'T"\'
|
|||||
|
vonden. Vervolgens achtte hij niet Jerusalem, ook de zaal van
het laatste Avondmaal niet, maar eene plek buiten de stad ge- legen als de meest geschikte plaats voor zijne helsche plannen : daar immers zou de Zaligmaker alleen zijn en niet zoo gemak - kelijk verdedigd kunnen worden door degenen, die Hem aan- hingen. Kn het was aan Judas geenszins onbekend, waarjesus Zich gaarne afzonderde om te bidden en zijne leerlingen te onderrichten in de geheimen van de waarheid, welker predi- king Hem door den Vader was opgedragen. Mocht echter soms de Zaligmaker pogingen in het werk stellen of om te ontvluchten of om met behulp van zijne getrouwen weerstand te bieden, ook daartegen had de booswicht zijne maatregelen genomen door zijne gehoorzame bende te voorzien met allerlei verlichtingsmiddelen en wapentuig. Ook was het voor het welslagen van Judas\' onderneming eene dringende noodzake- lijkheid, er was hem alles aan gelegen, dat zijne handlangers zich niet vergisten in den persoon, Wien zij moesten gevangen nemen, noch in het gunstige oogenblik, waarop zij de hand aan hun slachtoffer slaan moesten; daarom gaf Judas hun een zeker teeken, namelijk de gewone en ook onder de Joden gebruike- lijke wijze van begroeting: Wien ik kussen zal had hij metMAT.XXVI.48 hen afgesproken die is het. Zóó trad hij op in de verachte- lijke rol van een verrader die, valsch van aard en dubbelhar- tig als hij is, een tweeledige bedoeling daarbij had: op die wijze kon hij zijn Meester overleveren en tegelijk zijn booze plannen voor Hem met die ijdele hoop streelde hij zich misschien altijd nog verborgen houden en zich, na het verraad gepleegd te hebben, bij de andere Apostelen aansluiten, alsof eene geheel onschuldige bezigheid zijne aandacht voor eenige uren gevorderd had en hij in het minste niet eenig deel had |
|||||
|
are
|
|||||||
|
HET T.TJI1EN\' F.V STPRYEN VA\\
|
|||||||
|
in die snoode daad, waarvan zij getuigen waren. Doch in
allen gevalle moest de bende, als Judas zich huichelachtig bij de andere leerlingen gevoegd had, voorzichtig en tevens met kracht te werk gaan: ook dit had hij hun scherp ingeprent Mahc.XIV,45 bevelende : grijpt Hem en leidt Hem behoedzaam weg. Het was alsof hij hun zeide: het is nacht, en velen van u kennen Jesus niet genoegzaam van aangezicht; ook is Hij iemand, die het niet beneden Zich acht om ons strikken te spannen en aan onze aanslagen een hinderpaal op te werpen. Doet daarom niets, vóórdat ik het afgesproken teeken geef. Wien ik kussen zal, Hij is het, dien gij vatten moet; maar volbrengt dan mijn bevel met alle behoedzaamheid en groote zorg, opdat Hij niet aan uwe handen ontkome of zijne aanhangers Hem niet bevrijden." Luc xvi, 8. -Ö* kinderen dezer wereld zijn in hun geslacht (in hun
soort) omzichtiger (in het bezorgen hunner belangen) dan de kinderen des lichts. Aldus sprak de Zaligmaker, toen Hij de handelwijze van den onrechtvaardigen rentmeester afkeurde. Wij zien die uitspraak, in dubbelen zin toepasselijk, op bedroe- vende wijze waargemaakt door den rampzaligen Judas Hoe veel zorg, welke inspanning besteedde hij niet om het b!oed- geld te verdienen, dat hem was beloofd voor het laaghartigst verraad, hetwelk denkbaar is? IJver, werkkracht, sluwe bere- kening, listige kuiperijen, opoffering van alle rust, aanhitsing van Tesus\' gezworene vijanden, alles stelde hij, de diet en ver- rader, in het werk, om zich te verrijken en de dertig zilver- lingen machtig te worden. Geen middel werd ongebruikt ge- laten, als het slechts dienstbaar kon gemaakt worden om het hartstochtelijk gewenschte doel te bereiken. Welk een ver- |
|||||||
|
ONZEN\' HEKH JKSUS CHRISTUS. 277
|
|||||
|
schil tusschen hem en een later Apostel van Jesus ! De h. Fran-
ciscus Xaverius weende van smart en droefheid, toen hij zien moest, dat zoo velen allerlei gevaren trotseerden om een tijde- lijk gewin, terwijl zoo weinigen zich eenige moeite getroosten om eeuwige goederen. Kn Judas spant alle krachten in en spaart zich geene vermoeienis en gunt zich ook in den nacht niet eenige ïust om het reeds door onrechtvaardigheid ver- worvene geld door nog boozer middelen te vermeerderen. Dit moge wijsheid der wereld heeten, milder elk opzicht is zij vijandig aan God. Daarenboven, al zijne bemoeiingen zijn even zoo vele zonden, waardoor hij zich zelven in het ongeluk stort en anderen op den weg des verderfs medesleept. Hij is slim en sluw en werkzaam tot zijn ongeluk veel meer, dan de kinderen des lichts ter zaligmaking van hunne ziel. Maar het baatte hem niet, dat hij alles won, terwijl hij schade leed aan zijne ziel; integendeel: naarmate hij beter slaagde in het booze, stortte hij zich dieper in het ongel ak. Evenals er vele trappen naar den Hemel leiden, zoo ook bestaat de weg naar de hel uit ontelbare hellingen, en wie zich eens op ééne van die hellin- gen waagt, hij nadert den afgrond in steeds sneller vaart, naar- mate hij dieper daalt. Wie alzoo voor den laatsten val zich behoeden wil, hij vermijde den eersten; wie niet verzinken wil in den afgrond, hij werke zich voortdurend naar boven. Moch- ten toch de ongelukkige zondaren begrijpen, wat kwaad de zonde hun berokkent en hoeveel zij aan den Zaligmaker gekost heeft, fn elke zonde is een tweevoudig vergift verborgen, van boosheid namelijk en van dwaasheid. Ten opzichte van God sluit elke zware en groote zonde eene beleediging in, welke oneindig groot moet genoemd worden, omdat zij tegen de on- eindige Majesteit Gods gericht is; in betrekking tot den mensch |
|||||
|
2~S HET LIJDEN E.N STKRVKN VAN
|
|||||
|
is zij de grootste dwaasheid, omdat hij zich, om wille van
eenig kortstondig genot of van tijdelijk gewin, van het hoogste goed berooft en aan een eeuwig ongeluk overgeeft. Om voor de boosheid der /.ouden van de geheele wereld te boeten, nam Jesus alle lijden en zelfs den dood op Zich; om voor de dwaas- heid der zonden te voldoen, liet Hij Zich op alle wijzen ver- nederen, verguizen, zelfs als een dwaze bespotten. En r.og blijft de zondaar zijn spotten met Gods vergramde Rechtvaardigheid voortzetten. De diepste oorzaak van alle zonden is zeker deze, dat de menschen de beleediging niet achten, welke aan God wordt aangedaan, en niet beseffen, aan welk een ongeluk zij zich voor eeuwig blootstellen. Hunne voldoening kan ten hoogste kortstondig zijn; maar hunne schade pijnigt hen, als zij niet door boetvaardigheid hunne schuld delgen, voor eeuwig. Wat heeft het Judas gebaat, dat hij die verachtelijke dertig zilverlin- gen door zijn verraad verdiende, daar hij nu daarvoor reeds acht- tien honderd jaren lijdt in de hel en eeuwig, eeuwig lijden zal? Onder geleide van Judas trok die bende, haren afschuwe-
lijken aanvoerder waardig, op naar den hof van Gethsemane, met eene machtsvertooning, alsof zij eene geheele rooversbende moest gevangen nemen. Zij betraden den ingang der land- hoeve juist op het oogenblik dat de Zaligmaker, van den Vader door een Kngel versterkt en naar zijn lijden verlangende, aan zijne Apostelen zeide: Zie, die Mij zal overleveren, is nabij. Zoodra Judas zijn Meester, die zijne vijanden te gemoet was
gegaan, in \'t oog kreeg, trad hij op Hem toe en zeide Hem:
.Xxvi, Wees gegroet, Meester f en hij kuste Hem. Nooit, zelfs niet toen
50 Satan den Zaligmaker in de woestijn bekoorde, stonden duivel-
|
|||||
|
ONZEN HKKR JKSI s CHRISTUS. 279
|
|||||
|
sche boosheid en goddelijke Goedheid zoo nabij tegenover el-
kander, als in dit oogenblik. Het scheen, alsof Hemel en
hel zich inspanden om elkander te overtreffen De vrucht des
doods" zegt een godvruchtig schrijver nadert den boom
des levens; de buit der hel raakt het hoofd des Verlossers:
de giftige slang rust aan het Hart, dat van Liefde brandt."
Terwijl wij zouden verwachten, dat God vuur van den Hemel
liet dalen om dien booswicht te verdelgen, ziet Jesus nog met
ontfermende Liefde neder op Judas\' gelaat, dat door afschu\\ve-
lijke driften akelig misvormd is. Waar de zonde overvloedig RoM- V\' 3V-
werd, daar is de genade alUrovervloedigst geworden. Dit
woord van den grooten Paulus mogen wij hier wel in herin-
nering brengen en te eerder, omdat het ons verklaart, hoe
het mogelijk is dat Jesus die gruweldaad toelaat? Die afschu-
welijke mond van Judas, door woorden van verraad bezoedeld,
door leugen en laster en godloochening onteerd, door heilig-
schennis besmeurd, raakt het aanbiddelijk gelaat aan van den
God-mensch, Wien te aanschouwen het grootste geluk der Za-
ligen in den Hemel uitmaakt. En Jesus, de oneindige Liefde
duit dien smaad en verdraagt die vernedering. Waarom an-
ders dan om te beproeven, of Hij nog een diep gevallen zon-
daar redden kan? Hoe vurig wenschte Hij ook dat Judas nog in
dat uur den tijd zijner bezoeking gekend hadde! Zeker, het
Hart van den oneindig liefdevollen Jesus was nog niet gesloten
voor hem, die zich eens Jesus\' uitverkorene en Apostel noe-
men mocht, huisgenoot en tafelvriend, zijn reisgezel en den
vertrouweling zijner geheimen. Nog was het tijd voor hem,
om zich aan de borst van Jesus te werpen en onder het storten
van tranen te belijden: Vader! ik heb tegen U gezondigd
en tegen den Hemel. Ik ben niet waardig een Apostel ge-
|
|||||
|
280
|
|||||||
|
HET MJDKN EX STEBVfcX VAN
|
|||||||
|
noemd te worden: maar neem mij wederom in genade aan
als een van uwe geringste leerlingen." Die bede ware niet onverhoord gebleven; dat woord had weerklank gevonden in het Hart des Zaligmakers; vele zonden waren hem vergeven geworden, als hij geloofd en bemind had. Het was reeds eene bijzonder groote genade, dat Jesus zijne omhelzing toeliet en hem niet afstiet. Ook Judas kon toen nog alles hopen van Jesus, die zoo vele zondaren had aangenomen; hij mocht nog vertrouwen op Jesus\' Barmhartigheid, die gekomen was om allen op te zoeken en zalig te maken, die verloren waren. Maar, hij moet zich spoedig bekeeren; weinige uren slechts blijven hem nog over. En als hij zich niet bekeert, zal er weldra eene groote klove zijn tusschen Jesus en hem; dan zal hij, nog vóórdat de zon is Qndergaan, liggen in het diepste der hel, voor eeuwig gescheiden van Christus, met eeuwige banden onder de duisternis in bewaring gesteld en de straf des eeuwi- gen vuurs lijdende. Ons christelijk gemoed wordt met diepe droefheid vervuld,
als wij zien moeten, hoe die ongelukkige afvallige, hardnekkig in de boosheid blijvende, schrede na schrede zijn laatsten en voor alle eeuwigheid beslissenden val nader komt. Eerst in het gezelschap van Jesus, staat hij nu in dienst van Satan; vroeger uitgezonden om de blijde boodschap van het Evangelie te prediken, is hij nu een leeraar in leugen en bedrog; voorheen een Apostel, is hij nu een duivel in \'t vleesch geworden; voor driejaren was hij door den God-mensch tot de waardigheid van het Apostel-ambt beroepen en bekleed met de macht om Jesus\' heilige leer te verkondigen en zieken te genezen en duivelen uit te drijven; voor weinige dagen nog in schijn een leergierig aanhoorder van Jesus\' openbaringen; voor weinige uren nog |
|||||||
|
281
|
|||||||
|
ONZES BEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
gevoed met Jesus\' goddelijk Lichaam en Bloed, wiens heilige
handen hem toen ook de voeten wieschen, en nu, helaas! is hij zóó diep gevallen, dat hij, door den kus des vredes op het aanbiddelijk gelaat van Jesus te drukken, Hem verraadt aan de Joden, en door eene huichelachtig vriendschappelijke om- helzing Hem overlevert aan de Heidenen. De zondaar, als hij eens de slaaf zijner driften is geworden,
schudt niet alleen alle menschelijk gevoel uit, hij vergeet ook de grootste weldaden, hij misbruikt ze zelfs om zijnen weldoener zoo grievend mogelijk te beleedigen. Geen afschu- welijker voorbeeld van die zwarte ondankbaarheid bieden ons de eeuwen der geschiedenis aan dan wij in Judas verfoeien. Uit loutere Goedheid en zeker daarenboven nog met het hei- lige doel om zijne ziel te redden, nam Jesus hem onder het getal der Apostelen op en hij misbruikt zijne hooge roeping om te beter zijn Meester te kunnen verraden. Toen Judas onder Jesus\' bijzondere vrienden werd opgenomen, was hij nog geen volslagen booswicht, bezat ook hij eenigen aanleg ten goede; en lag er in zijn hart eene sterke neiging tot het kwade, in den omgang met Jesus vond hij opwekking en hulp om zijne driften te bestrijden; maar hij wilde van die buitenge- woon heilrijke gelegenheid geen gebruik maken, en wat was daarvan het gevolg ? Een akker, die niet bewerkt of met slecht zaad bestrooid wordt, zal te meer onkruid voortbrengen, naar- mate hij van nature vruchtbaarder is. Jesus schonk aan hem, boven zoovele anderen, groote voorrechten, en Judas smeedde die tot wapenen, waarmede hij zijnen goddelijken Weldoener belaagde. Weldaden vergold Judas met beleedigingen, Liefde met een onverzoenlijken wrok; een barmhartig zoeken beant- woordde hij met hardnekkigheid in de boosheid; de hand der |
|||||||
|
III 1\' I.I.IIH..V IX STERVEN VAX ONZEN HEEK .IESIS CHRISTUS.
|
|||||
|
vriendschap, hem op onvergelijkelijke wijze ter redding toege-
stoken, klonk hij in boeien, en wie hem het leven der genade wenschte terug te geven, dien leverde hij uit ten dood. Zoo Judas, zoo ook elke plichtvergeten Christen, die, al is hij niet met zóó vele zonden als Judas beladen, zich altijd tegen - over God als een ondankbare en als een trouwelooze gedraagt. Als een ondankbare; want reeds in den schoot zijner moeder was hij de uitverkorene van God, voorbestemd om met rijke genaden te worden overladen, en aan die roeping beantwoordde tevens de mededeeling en uitstorting van Gods weldaden, van de eerste dagen zijns bestaans af en geheel zijn leven door tot aan het oogenblik, waarop hij zich voor immer van zijn God door eigene, maar dan ook onuitwischbare schuld scheiden zal; als een trouwelooze; want de heiligste beloften en plech- tigste verbintenissen, eerst aangegaan en daarna menigmaal hernieuwd en bekrachtigd, heeft hij geschonden, even dik- wijls als hij des Heeren wet overtrad. In plaats van zijn f*s. XV, 5. eerste betuiging : De Heer is mijn crfdecT heeft hij Jerem. II,20.voor zijn levensregel eene andere leus aangenomen: Ik zal niet dienen?\' Geen rampzaliger toestand is voor eiken ontrou- wen Christen, zoo lang hij nog leeft, denkbaar dan de beschre- vene was voor Judas. En toch, evenals voor Judas de armen van barmhartige Liefde nog uitgestrekt waren om hem wederom in genade aan te nemen, als hij slechts met berouw terugkeerde, zoo kan de grootste zondaar immer vergiffenis vinden bij Hem, EzechXXXU1 die tot allen gezegd heeft: fk wil den dood des zondaars niet, maar dat hij zich bc keer e en leve. Geen ander bewijs voor deze troostrijke waarheid behoeven wij aan te halen dan de liefdevolle woorden, welke de oneindige Goedheid tot Judas sprak als antwoord op diens verraderlijken kus. |
|||||
|
Hoofdstuk VII.
|
|||||
|
Jesus en Judas.
De ontfermende Liefde des Zaligmakers. Hoe beleedigend die verraderlijke kus van Judas ook zijn
mocht voor Jesus, die harten en nieren kende en daarom wist, met welke afschuwelijke bedoeling de verrader Hem dat teeken van liefde gaf, weigeren wilde Jesus niet en te eerder niet, omdat Hij zóó opnieuw een indrukwekkend bewijs van zijne onbegrensde Goedheid zou geven en nog eene laatste poging beproeven, om het verstokte gemoed van den afvalligen Apostel te vermur- wen door eene Liefde, welke wel verguisd maar niet uitge- doofd kon worden. Terwijl Judas, door zijn onboetvaar- digheid, zich een overgroote mate van toorn vergaderde voor den verschrikkelijken dag des oordeels, hield Jesus\' Go2der- tierenheid niet op hem tot bekeering aan te manen. De diepste vernedering, de teederste benaming aan een verrader gegeven, de meest beschamende vraag voor den afvallige het waren de hulpmiddelen, welke de goede Jesus in liet laatste oogenblik nog in het werk stelde om den ongelukkige te be- hoeden voor den hem dreigenden ondergang. Doch alles was te vergeefs: Judas wilde zich verharden tegen alle inwerking der genade; hij zou dan ook het vonnis van Gods ve-roordee- |
|||||
|
284
|
|||||||
|
HET I.WDEX F.N STERYF..V VAN
|
|||||||
|
ling niet ontvlieden. Wij zullen in korte trekken den loop der
gebeurtenissen schetsen. Vóóraf gaf Jesus nog aan allen, die aldaar tegenwoordig \\va-
ren, eene nieuwe openbaring van zijne Godheid en een bewijs, dat Hij Zich vrijwillig in de handen zijner vijanden overleverde. Al hadden dezen een beproefden leidsman en een juist oin- schreverj teeken, waardoor zij den Zaligmaker konden herken- nen; al beschikten zij over eene meer dan voldoende macht om Hem te kunnen gevangen nemen; al zocht de verrader achter gehuichelde vriendschapsbetuigingen zijne afschuwelijke oogmerken te verbergen Jesus\' vijanden kenden Hem niet, vóórdat Hij Zich zei ven bekend maakte; zij voerden Hem niet weg, vóórdat Hij hun daartoe vergunning had verleend; Judas kon zich niet verbergen, maar werd openlijk en ten aanhoore van allen als een verraderlijke vriend aangeduid. Jesus ging ook, zoodra de bende in aantocht was, vast-
beraden, door geen vrees voor eenig lijden teruggehouden maar ook door geene noodzakelijkheid gedwongen, zijnen vij- anden te gemoet zonder evenwel reeds den hof te verlaten: van uit het verder gelegen gedeelte, waar Hij gebeden had, ging Hij tot bij den ingang van de landhoeve, welken de booswicht met zijne bende reeds overschreden had. Kn toen Judas met eene duivelach- tige onbeschaamdheid, alsof hij een vriend en getrouwe leerling, geen vijand en geen verrader ware, eerst zijn vorigen Meester huichelachtig groette en dan Hem den kus - een gewoon be- wijs van toegenegenheid, maar nu een middel tot verraad Ps. iXIX. 7. op het aangezicht drukte, toen wilde Jesus, die Trecdzaain is zelfs tegenover degenen, die Hem haten. Zich verwaardigen dien kus van den mond van Judas te ontvangen. Want blijken moest |
|||||||
|
285
|
|||||||
|
ONlIEN HEKR JESfS CHtUStCS.
|
|||||||
|
het aan allen, niet alleen dat Hij zelfs dengene nog liefhad
die Hem verried, maar ook dat Hij Zich vrijwillig aan zijne vijanden overgaf, daar Hij het teeken niet afwees, dat de ver- rader hun gegeven had. Wat echter al ons begrip verre te boven gaat, is deze bijzonderheid, welke oudere schrijvers over Jesus\' lijdensgeschiedenis ons mededeelen: Jesus zou Zich zoo diep afgelaten hebben, dat ook Hij zelf aan Judas, in wien reeds de duivel gevaren was, den kus gaf om zoo nog eene poging te doen, of Hij dien ongelukkige door Goedheid winnen en tot Zich trekken, of Hij wellicht door den adem zijner goddelijke Liefde, welke van Hem uitging, het doodelijk vergift van den haat en van de trouweloosheid, dat Judas den eeuwigen onder- gang berokkende, uit diens binnenste kon verwijderen. Daarom zien wij wonderbaar schouwspel Jesus en Judas in el- kanders armen, wier harten van de tegenstrijdigste gevoelens blaakten. Op die wijze kon Judas, een wolf in schaapskleederen
de geldgierige en wraakzuchtige verrader in het kleed van een Apostel, een duivel in menschelijke gedaante, den Zalig- maker naderen en kussen, die het Lam was, hetwelk de zon- den der wereld wegneemt, de Vriend der zondaren en de Over- winnaar van duivel en van hel. Wij lezen nergens in het Evangelie, dat Jesus den kus des vredes van iemand anders ontvangen of aan iemand anders gegeven heeft. Waarschijnlijk heett noch de vurig beminnende Petrus, roch Joannes, de leerling dien Jesus liefhad, noch wie ook dat voorrecht genoten. Alleen van den zoon des verderfs, wien het beter ware nooit te zijn geboren, lezen wij, dat hij zijn God den kus geven en volgens sommigen van Hem den kus mocht ontvangen. Groote God! hoe is het mogelijk! Hoe kon Jesus, de onein- |
|||||||
|
$8fi
|
|||||||
|
HOT I.IJDKN RN STERVEN VA*
|
|||||||
|
dige Heiligheid, Zich aldus door den allergrootsten zondaar,
welken de aarde ooit droeg, laten bespotten ; hoe kon Hij, de
God der eeuwige glorie, Zich zoo diep vernederen tot een el-
lendeling, die reeds aan den afgrond der hel stond! Toen
David den dood van zijnen oproerigen zoon Absalom in de
bittere droefheid van zijn vaderhart beweende, verweet de
veldheer Joab hem zijne troostelooze smart op ruwe en onbe-
schaamde wijze: gij beschaamt heden" sprak hij het
aangezicht van uwe getrouwen, die uw leven met dat van
uwe zonen en dochters en van al de uwen gered hebben. Gij
bemint die u haten, en gij haat die u liefhebben; heden
toont gij, dat gij oversten en krijgsknechten voor niets telt."
Verre zij het van ons aan den goeden Jesus, die allen bemint,
maar bijzonder wie Hem liefhebben, er een verwijt van te
maken, dat Hij ook den ongelukkigen Judas nog eene groote
Liefde bewijst. Doch wij kunnen onze bewondering over dat
ondoorgrondelijk geheim van voorkomende, ontfermende genade
niet sterk genoeg uitdrukken. Ken Judas aan de borst van
Jesus! Zoo iets had niemand durven hopen ook van Jesus\' Goed-
heid niet, al geldt het de bekeering van den diepst gezonken
zondaar. Al doorbladeren wij de vier Evangeliön, nergens le-
zen wij een voorbeeld van eene Liefde zóó kwistig, zóó afda-
lend, zóó zich zelve vergetende. Wel zien wij eene overspe-
lige vrouw verdedigd tegen hare beschuldigers, eene Maria, de
beruchte zondares, in genade aangenomen, eene samaritaansche
vrouw bekeerd, een Zacheus vereerd met Jesus\' bezoek; wij
lezen de zielroerende geschiedenis van den berouwvollen tolle-
naar en van den verloren zoon en van den weenenden Petrus;
wij hebben Jesus zien weenen over Jerusalem; wij zullen Hem
hooren bidden voor zijne vijanden en het paradijs beloven
|
|||||||
|
a8t
|
|||||||
|
OS/IN HEER JKSIS CIIKIKTI\'S.
|
|||||||
|
aan den goeden moordenaar; wij vernemen met verbazing, hoe
de Phariset\'n aan Jesus durven verwijten, dat Hij de vriend van zondaren was, met hen at en dronk en hen vriendelijk ontving maar dat een verrader ligt in de armen van den God-mensch, Wiens uitlevering hij voor eenige stukken geld beloofd had, dat hij zijne afschuwelijke lippen op het godde- lijk aangezicht van Jesus mag drukken, dat Jesus in die omhel- zing der Liefde tranen van een voor ons bijna onbegrijpelijk medelijden uitstort op het ijskoude gelaat van den verharden booswicht, dit is een tooneel zóó onbeschrijfelijk roerend, zóó aangrijpend en zóó diep van beteekenis, dat eene oneindige, eene goddelijke Liefde alleen het aan onze dankbare bewon- dering kan voorhouden. Welk een zoeten troost en bemoediging, welk eene reden
tot het onbeperkst vertrouwen op de vergevingsgezindheid van God kunnen wij uit die Liefde van Jesus putten! Van troost, omdat wij uit deze geschiedenis leeren, hoe zeer het heil, ook van eene enkele ziel, Jesus ter harte gaat, dewijl Hij in zijne onverwinnelijke Liefde zelf het schurftige schaap nog naloopt, steeds bereid om het naar den schaapstal terug te dragen, als het slechts naar zijne stem luisteren wil, en dewijl Hij niet eer- der van het zoeken aflaat dan nadat het zich door eigen schuld reddeloos in den afgrond heeft gestort van bemoediging, want als Jesus zijne omhelzing zelfs aan Judas niet weigerde, dan zal Hij nimmer een zondaar van Zich afstooten, hoe zwaar die moge gezondigd hebben; dan mag niemand, al ware hij de grootste booswicht, wanhopen van Jesus vergiffenis zijner zonden te verkrijgen, als hij in droefheid des harten tot den goeden geneesheer der zielen terugkeert; dan moet een ieder hopen, dat Jesus ook hem den kus des vredes geven zal, als hij |
|||||||
|
2S8 HET LU1>FV FN 8TFSVFN VAN
|
|||||
|
zijne zonden met vernederd hart aan diens plaatsbekleeder
belijdt. Doch Judas was niet bekeerd; met onverzettelijke boos-
heid bleef hij weigeren aan de inwerking der genade zich ge- vangen te geven; met een hart, koud en ongevoelig als een steen, ontvangt hij de teedere blijken van de welmeenendste vriendschap; schaamteloos staat hij daar voor Jesus, hardnekkig in zijne helsche plannen, vervoerd door eene lage geldzucht, fel in zijn afkeer en haat tegen zijn goddelijken Meester; met een onderpand der liefde" zegt de h. Ambrosius slaat hij wonden; door een liefdedienst vergiet hij bloed; door een teeken des vredes brengt hij den doodsteek toe." En nog is Jesus\' Liefde niet uitgeput. Hebben de schitterendste bewijzen van een deelnemend medelijden met den die]) ongelukkigen toestand van Judas niet gebaat, misschien zullen zalvende woor- den beter indruk maken op dat verstokte gemoed. Daarom wilde Jesus bij zijne nooit te evenaren daden nog dringende woor- den van Liefde voegen. Want geene enkele gelegenheid mocht voorbij gaar. om hem goed te doen, die zoo boos was. Jesus wilde ook tegenover Judas waar maken, wat tot lof van Gods Lankmoedigheid door den wijzen Salomon gezongen was; O, Heer e! hoe goed en zachtmoedig is uw geest in alles! wijsh 12. i. Daarom straft Gij hen, die afdwalen, langzamerhand en, hen om hunne zonden kastijdende vermaant Gij hen, opdat zij, het kwade latende, aan U, o Heere, ge/ooveti ? Hij vermaande dan nog eens den rampzaligen Judas, in be- woordingen, niet zooals Judas\' misdaden het verdienden, maar zooals eene onverwinnelijke Liefde ze ingaf en de beklagens- waardige zielstoestand van den afvallige ze vorderde. Jesus |
|||||
|
ONZKN IIKFK JMl\'S CHRISTUS. 289
|
||||||
|
wilde Judas nog vriend en bij zijn naam noemen, om hem
een nieuw bewijs van vriendschappelijke toegenegenheid te ge- ven en tegelijk de afschuwelijkheid van zijn verraad onder het oog te brengen. Hij wilde minstens door die vraag Judas gelegenheid geven om, terwijl hij aan den afgrond stond, de oogen te openen en de boosheid van zijne euvel- daad te beseften. Vriend.\'"" aldus sprak Jesus, niet ver- mat.XXVI.so wijtend maar vragend, alsof zijn Hart weigerde aan zulk een ongehoord gruwelstuk, als de verrader in zijn hart beraamd had, te gelooven: waartoe zijt gij gekomenf Welke reden voert u herwaarts, met welke bedoeling zijt gij hier? Het is dan vreese- lijke waarheid geworden, wat Ik u voorspelde, dat gij, een van mijne twaalf Apostelen, Mij, uw God en uw Zaligmaker, aan mijne vijanden zult overleveren! O, hoe diep zijt gij ge- ,.vallen; hebt gij wel met ernst nagedacht over al de gevolgen, welke deze laaghartige daad na zich slepen zal en wel tot in alle eeuwigheid, als gij niet spoedig van den boozen weg terugkeert?" Hoe nuttig zou het voor een ieder van ons wezen, zoo die vraag van Jesus dikwijls weerklank vond in ons hart, vooral als wij op het punt staan God door eene of andere zonde te beleedigen, als de ijver in het vervullen onzer verplichtingen verkoelt, ons hart voor het moeielijke van onze levenstaak terugschrikt en de genietingen der wufte wereld meer dan de hoop op eene eeuwige belooning onze genegenheid beheerschen, als in de uren van aandacht ons hart, door verstrooidheden bestookt, niet warm wordt en vergeet, dat het in een kinderlijk, eenvoudig gebed met God moet spreken. De uitwerking van zulk eene klemmende vraag zou dan niet anders dan heilzaam wezen, ten minste als wij niet, even als Judas, alle gezindheid en alle gevoel voor wat tot onze zaligheid strekt, verloren had- 19
|
||||||
|
|
||||||
|
2*0
|
|||||||||
|
mr i.MiiKN rx stkkvkn v«v
|
|||||||||
|
den en ook van ons, gelijk van hem, niet moest gezegd worden :
als de goddeloost in diepte van zonden gekomen is, dan spot hij Spu XVIII, 3.
met wat men deugd noemt.
|
|||||||||
|
Judas wilde niet, noch aan Jesus noch aan zich zei ven bekennen,
waartoe hij gekomen was, om in de uitvoering van zijne helsche plannen niet verhinderd te worden. Daarom zou Jesus niet alleen vermanen ; Hij zou ook een beroep doen op het hart van dien rampzalige, of hij nog tot schaamte over zijne wandaad te be- wegen, of hij nog voor berouw toegankelijk ware. Judas! Luc. XXII, 9 vroeg Jesus meer biddend dan berispend levert gij den Zoon des mensehen met een kus? met een geveinsd bewijs van vrede begint gij tegen Mij den strijd; met een huichel- achtig teeken van vriendschap en van liefde levert gij Mij over aan een zekeren dood en u zelven aan den eeuwigen ondergang? Gij gedraagt u tegenover Mij, alsof Ik steeds uw geslagen vijand ware geweest, terwijl Ik u met weldaden altijd overladen heb, aan u de teederste bewijzen van eene liefderijke toegenegenheid gegeven heb. Voorheen telde Ik u onder het getal mijner getrouwen. O, mocht gij het altijd geweest en tot nu toe gebleven zijn! Maar helaas! tot welk eene laagheid en trouweloosheid zijt gij vervallen. Ik klaag niet over Mij zelven, want Mij kan niemand eenig nadeel toebren- gen, tenzij Ik zelf het wil lijden; maar Ik klaag over u, over het vreeselijk ongeluk, dat u treffen zal. Had mijn vijand Mij gehoond. Ik zou, zonder eenige klacht te uiten, het verdra- gen; maar gij, dien Ik zoo gaarne nog mijn leerling zou noemen ,, niet omdat gij Mij warme genegenheid toedraagt of zulks |
|||||||||
|
UN/.KN IIKfcK JKSUI CHKISTl\'S. 291
|
|||||
|
door uw gedrag verdient, maar omdat mijne Liefde Mij daar-
toe aanspoort en Ik ook het verlossingswerk, dat door den Vader Mij is opgedragen, niet minder voor uwe zaligheid dan voor die van anderen wil volbrengen helaas! welke plannen koestert gij, welk een afgrond graaft gij voor u zelven. Ik /al lijden en sterven, omdat Ik het wil; maar welk zal uw dood, welk uw lot voor eeuwig zijn ? Ik zal glorie- vol uit het graf ten eeuwigen leven opstaan; maar gij, in uwe boosheid volhardende, zult in de hel neergeworpen worden." Judas bleet dezelfde; alle middelen door eene vindingrijke Liefde aangewend stuitten af op het onboetvaardig hart van den afgevallen Apostel; u.aar daarom zou ook in hem die be- dreiging in vervulling gaan, welke de h. Paulus, met eene ver- gelijking ter afbeelding van Gods wrekende Gerechtigheid, over al degenen uitsprak, die de waarheid erkend en al den rijkdom van Gods genaden genoten hadden en daarna moedwillig van Christus afvallig waren geworden: een akker, die den menigmaal op hem vallenden regen indrinkt, maar distelen en doornen voort- He b r. VI. 7. brengt, die wordt ajgekcurd en is den vloek nabij, en zijn einde is verbranding. De goddelijke Zaligmaker had zijn laatste woord tot den rampzalige gesproken, Hij had hem met zijne Liefde ten einde toe vervolgd om hem te bekeeren. Dat oogenblik was voor dien zondaar nog een zalige tijd, nog een uur des heils. Judas stond daar bij Hem, die gekomen was voor allen, die naar de ziel krank waren; een enkel woord met het berouw van David gestameld: ik heb gezondigd , ware genoeg- zaam geweest om Jesus\' Liefde te bewegen tot het antwoord: God heeft ook uwe zottden van u weggenomen. Maar Judas weerhield ii.kom.XII,i8 die belijdenis, door God Hem ingegeven, op zijne lippen, om- dat hij zijn hart voor het berouw gesloten hield. De armen |
|||||
|
292
|
|||||||
|
HET LIJDEN KN STERVEN VAV
|
|||||||
|
der goddelijke Barmhartigheid waren nog uitgestrekt om hem
te ontvangen; het Hart van Jesus klopte ook voor hem nog, om hem wederom in liefde aan te nemen; maar Judas trok zich opzettelijk terug en wierp zich liever in de handen van den eeuwig rechtvaardigen God, hoe vreeselijk het ook zij. Huichelend en spottend durfde hij Jesus toevoegen: wees gegroet, Meester.\' en Jesus moest bij Zich zelven denken: weg van Mij^ Judas.\' weg van Mij, voor eeuwig, Satan! De Zaligmaker zou den ongelukkige niet meer terugzien, vóórdat Hij in groote macht en heerlijkheid zou verschijnen op de wolken des He- mels om te oordeelen de levenden en de dooden. Dan zal Hij den onboetvaardige niet als een vriend omhelzen maar als een schuldige veroordeelen; dan klinkt niet langer meer het mee- warig, vermanend woord: vriend!\'waartoe zijt gij gekomen? maar het voor alle eeuwen onherroepelijk vonnis: ga van Mij naar het eeuwig vuur; dan zal voor immer Judas wanhopend uitroe- pen: hoe slecht en bitter is het den Heer mijnen God verlaten te hebben. Maar te laat; het einde van den tijd ter bekee- ring is dan reeds lang gekomen. Hij heeft Jesus\' Goedheid met kwaad vergolden en Hem haat voor Liefde gegeven; hij Ps. CVIII. 18. hield van vervloeking en zij is hem overkomen; hij had geen lust aan zegening, die zal verre van hem afblijven; hij trok vervloeking aan als zijn gewaad; zij is als water in zijn bin- nenste en als olie in zijn gebeente gedrongen. Dit is het lot van al degenen, die de Goedheid des Heeren
lasteren , die spotten met zijne genade en het goddelijk Bloed des Lams met voeten treden, dat geslachtofferd is geworden voor al de zonden der geheele wereld. Vreeselijk lot van den zondaar, die zich niet bekeert! God zal hem daartoe niet dwin- gen; want vrij ook tot het kwade is en blijft de mensch; maar |
|||||||
|
ONZK.V IIEKK JKSUS CHRISTUS. 29.\'i
|
|||||
|
hij kan het goede willen en volbrengen en derhalve ook ach
hekeeren, omdat hem altijd de noodige genade gegeven wordt door God, wiens natuur Goedheid, wiens werk Liefde is. Wie verloren gaat als Judas, moet het even als de/.e aan zich zelven alleen wijten. God reikt aan een ieder de behulpzame hand toe om uit zijne ellende te kunnen opstaan: al wie de hem tocgestokene hand weigert aan te nemen, werpt zich met voll^ vrijheid in den afgrond van een eeuwig wee. Zoo lang de zondaar leeft, is Jesus voor hem de goede Herder, die het ver- lorene schaap blijft opzoeken en hem daarom vermanend toe- roept: Vriend! waartoe zijt gij gekomen; bedenk den toestand, waarin gij verkeert; overweeg welk het einde van uw leven zijn moet; vrees voor het lot, hetwelk u wacht, als gij in die zonden sterft." Maar na het leven is de tijd van ontferming voorbij en die van straf en wraak aangebroken. Zalig hij, die niet als Judas zich verhardt tegen de inspraak
der genade, maar als de verloren zoon zich in de armen zijns Vaders werpt en schuld belijdt en zijn hart verscheurt door berouw. Al waren zijne misdaden ook gewassen boven het aantal der haren ^an zijn hoofd, de boosheid van zijne godde- Ez.XXXIlIia. loosheid zal hem niet schaden op den dag, waarop hij zich van zijne goddeloosheid bekeert^ en uit den mond der eeuwige Liefde zal hij mogen hooren: vertrouw, mijn zoon f uwe zonden wor- den u vergeven. Een oogenblik. ééne zucht des harten, ééne traan uit waar leedwezen gestort is genoeg om den slaaf des duivels te herscheppen in een kind Gods, om voor hem de hel van den onboetvaardiger) Judas te sluiten en den Hemel van den bekeerden Petrus te openen. Zoo eindeloos goed is God, die zoo hartelijk wenscht, dat alle menschen zalig worden. |
|||||
|
Hoofdstuk YIII.
|
|||||
|
Jesns en zijne vijanden.
Zoodra Judas den kus des verraads op het gelaat van Jesus
gedrukt had, ging hij, verbijsterd door de Zachtmoedigheid van zijn slachtoffer maar niet veranderd, aangeklaagd door de ver- wijtende stem van zijn geweten maar niet bekeerd, eenige schre- den achteruit. Evenwel mengde hij zich niet onder de andere Apostelen daarvoor scheen hem de moed te ontbreken maar voegde zich wederom bij de bende van soldaten en dienstknechten, waar hij ook beter op zijne plaats was. Ook niet dadelijk vielen Jesus\' vijanden op Hem aan. Hadden zij mis- schien niet begrepen, wat Judas met het afgesproken teeken be- doelde; of was hij te ver vooruit gegaan, zóódat zij het niet gezien hadden, toen hij Jesus den kus gaf? Die verondersteb lingen kunnen waar zijn; maar boven allen twijfel is het ver- heven, dat Jesus alles zóó bestierde, dat Hij niet op de door Judas bepaalde wijze gevangen genomen zou worden, maar op eene wijze, die zonneklaar moest bewijzen, dat Hij Zich vrijwillig en zóó en dan eerst, als Hij zelt het wilde, aan de handen zijner vijanden overgaf. Niet het verraad van Judas noch de macht zijner vijanden mochten Hem de boeien aan- |
|||||
|
HET LMDFV EX STEKVEX VAN ON/.KN HEKU JESUS CHUISTUS. 295
|
|||||
|
leggen; zijn vrije wil en zijn verlangen om te lijden alleen moes-
ten Hem den dood te gemoet voeren. Opdat ook nimmer aan Jesus eenige zwakheid of onmacht, zelfs niet in zijne gevangen- neming noch in zijn lijden noch in zijn dood, kon verwaten worden, zoude Hij, vóór Hij zijne handen uitstak om Zich te laten binden, nog eene schitterende getuigenis afleggen van zijne oneindige Majesteit, een wonder doen van zijne Almacht. Dewijl die bende hunne heiligschennende handen aan Hem nog niet slaan mocht, trad Jesus, alles wetende wat Hem zou overkomen, verlangende om den lijdensbeker, dien de Vader Hem te drinken had bevolen, te ledigen tot den bodem toe, met eene onverstoorbare kalmte en indrukwekkende waardigheid vooruit naar zijne vijanden en vroeg hun : Wien zoekt fijt Doch JOAN\'XVl"ö- zij schenen zóó verblind te zijn, dat zij Jesus niet herkenden, ofschoon Hij daar dicht en in persoon voor hen stond en Judas, die zich onder hen geschaard had, hun den Zaligmaker kon aanwijzen. Eerst moest Jesus Zich zelven openbaren. Vandaar ook het vreemdsoortig antwoord, dat zij gaven en waarin zij als van een hun onbekenden persoon gewaagden. Wij zoeken luidde hun antwoord fesus, den Nazarcner. Nu het hun overtuigend gebleken was, dat al hunne voorzorgen, al hunne listen ijdel en nutteloos waren, dat zij Jesus niet kenden en minder nog konden gevangen nemen, als Hij zelf Zich niet aan hen bekend maakte, zeide Hij hun, Ik ben het. Welk een wondervol treffend woord! Hoe zinrijk en machtig
tevens! Het werd uitgesproken, niet op den toon van beleedigde Majesteit maar van vriendelijke Goedheid: doch het doet ons ook denken aan zoo vele andere woorden, waardoor [esus vroe- ger dikwijls zijne verbitterde vijanden beschaamde, hunne huichelarij ontmaskerde, hunne handen, die zich dreigend tegen |
|||||
|
2g«
|
|||||||
|
HET LIJDEN\' ES STERVEN VAX
|
|||||||
|
Hem verhieven, krachteloos maakte; vooral aan \'lat woord,
waarmede Hij aan de zieken de gezondheid terugschonk en aan de dooden het leven en zelfs aan de zondaars de vergiffe- nis gaf. Ik wil, word gereinigd; sta op en wandel; jongeling! sta op; Lazarus! kom uit; uwe zouden worden u vergeven;ga in vrede en wil niet meer zondigen wij hebben ze menigmaal gehoord die woorden van goddelijke Almacht en van barm- hartige Liefde, en zij sloegen ons met stomme verbazing maar dwongen ook eene dankbare hulde at voor Hem, die ze mocht uitspreken. En nu is het dezelfde God-mensch, die aan zijne verwoedde vijanden, welke zijn dood gezworen hebben, durft toevoegen: Gij zoekt Jesus van Nazareth; Ik ben het. Maar nu noopt eene andere reden den Zaligmaker tot die ver- klaring: de eerbiedige gehoorzaamheid aan zijnen Vader, de medelijdende Liefde voor de diep ongelukkige menschheid, het brandend verlangen om haar door zijn lijden van de eeu- wige straffen te verlossen, dat alles dringt den goeden Jesus Zich aan zijne haters te openbaren. Zóó spreekt alleen de on- eindige Liefde van een God, die gehoorzaam wenscht te wor- dcn tot aan den dood des Kruises. Ook voor een ieder van ons is in die twee woorden eene lange
reeks geopenbaard van weldaden, welke ons geschonken zijn en voortdurend nog geschonken worden! Veertig eeuwen hebben gezucht en onder tranen gebeden om den beloofden Messias, die de boeien der hel verbreken zou, de zonden der wereld wegnemen, des satans macht fnuiken, den mensch de ware vrij- heid hergeven en Jesus alleen kan in waarheid zeggen: Ik ben hei. Er was eenmaal een tijd, vóór eenige jaren, dat wij in een ondoorgrondelijk niet bedolven lagen; God dacht reeds aan ons en wij bestonden nog niet; wij zouden nimmer het |
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS 297
|
|||||
|
zoete leven genoten hebben, als God door het woord zijner
Almachtige Liefde ons niet uit dien grondeloozen afgrond ge- roepen, naar zijn beeld en gelijkenis gevormd en ons den adem des levens ingeblazen had en vraagt gij: wie was het, die ons schiep? dan mag en moet Jesus u antwoorden: Ik was het, door Wien alles, wat werd gemaakt is. Nauwelijks ge- schapen, hebben wij onzen Schepper vergeten, zijn wij met zon- digen overmoed tegen Hem opgestaan en schaamden ons niet zijne Goedheid met zwarten ondank te vergelden, zeggende: wij willen U niet dienen; maar opstandelingen geworden tegen het heilig gezag des Vaders, schuldig aan schennis van eene goddelijke Majesteit, werden wij kinderen van gramschap, die verdienden naar eene plaats van straf gesleurd te worden, waar een nimmer eindigend wee, eeuwig gehuil en geknars der tanden zijn zal, waar de knagende worm van een schuldig geweten nimmer sterven kan. Wie was het wederom, die uit den hoogen Hemel nederdaalde en Zich aan de pijnigers overgaf en, onze schuld op Zich nemende, boette in zijne menschheid, wat wij niet konden voldoen? Jesus wederom antwoordt: Ik ben het, die ujioor mijn Bloed heb vrijgekocht; Ik ben de ,,goede Herder, die het verloren schaap opzocht, totdat Ik het vond, en toen op .,mijne schouderen naar den éénigen waren schaapstal terugbracht." Het is alzoo een woord, dat van Almacht, van Liefde, van Barmhartigheid tot ons spreekt, maar tevens en mochten wij het nimmer vergeten van onverbiddelijke Rechtvaardigheid; Ik ben het, roept Jesus ons toe, uw Vader, Wien gij beminnen, uw Leermeester, Wien gij hooren, uw Loon, waarvoor gij wer- ken, uwe Kracht, waardoor gij volharden moet maar ook: Tk ben het, die uwe zonden kent en oordeelt en straft; Ik ben het, in Wiens handen te vallen zoo vreeselijk is, en die ziel en lichaam kan werpen in de hel. |
|||||
|
298 BET I.I.IDKN KN STERVEN VAX
|
|||||
|
12 Dat woord van Jesus is levend en werkdadig en doordringen-
der dan alle tweesnijdend zwaard en gaande tot aan de schei- ding van ziel en geest, van gewrichten en merg. Het is het woord van Hem, die eens uit het brandende doomenbosch sprak: 9\' Ik ben, die is; van Hem, van Wien Daniel zeide: ik hoorde de stem zijner rede en, toen ik ze hoorde, lag ik verschrikt op mijn aangezicht en mijn gelaat raakte den grond; het is het woord van Hem, die met den adem zijnes geestes den toen nog hoog- moedigen en vervolging-zieken Saulus ter aarde wierp O, gij dwazen! die u tegen Christus durft verzetten, Hij spreekt: fk ben het, en gij ligt ter aarde. (Jij, onzinnigen! gij hebt samen- gezworen om te vernietigen, wat Jesus heeft opgebouwd, om de Kerk af te breken en de rots te doen springen, waarop zij ge- grondvest is: één woord des Heeren, één ademtocht zijns monds is voldoende, en gij stort machteloos in het stof. En wat zal het zijn, als dat woord van den Machtigen God eens uit den mond van den rechtvaardigen Rechter over het dal van Tosa- phat weergalmen zal: Ik ben Jesus, dien gij vervolgd hebt. Gij hebt getwijfeld, maar dan zal al uw twijfel verdwijnen; gij hebt zijne Godheid geloochend, en Hij zetelt daar voor uwe verbijsterde oogen in de heerlijkheid van zijne goddelijke Rechtsmacht; gij hebt niet geloofd aan de onsterfelijkheid, en Hij zal door zijne Almacht u tot een leven zonder einde ver- oordeelen. Gij, die zoo menigmaal met de straffen van God gespot hebt, zult dan van angst en vrees en bange verwachting van hetgeen gaat gebeuren, verdorren; gij die, om de wroe- ging van uw geweten te smoren, de geboden Gods als men- schelijke uitvinding hebt veracht en de schandelijkste zonden a!s zwakheden der natuur verontschuldigen wildet, zult dan, als gij den Zoon des menschen op de wolken ziet, wenschen |
|||||
|
299
|
|||||||
|
OMCKS HKKR JKSIIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
dat de bergen op u vallen en de heuvelen u bedekken. Maar
dat zal den zondaar niet gegeven worden. Zijne vernedering zal nog smartvoller zijn dan die van de bende in den hof, en pijnlijker ook, omdat zij onherstelbaar is. Ook die ongelukkigen in den hof, welke gekomen waren om
Jesus gevangen te nemen, werden ondanks zich zei ven gedwongen van zijne goddelijke Almacht getuigenis af te leggen. Opheten- kele woord: Ik ben het een woord van eerbiedwekkende Majesteit, tegelijk van verpletterende verschrikking deinzen die dienaren des duivels van schrik terug en vallen toen, als waren zij door een hemelsch vuur getroffen, plat ter aarde ne- der; ook Judas deelde in die diepe vernedering van hen, wier afschuwelijke aanvoerder hij was. Zóó moest al weder een nieuw licht verspreid worden over de waarheid, dat Jesus\' vij- anden niets tegen Hem vermochten, dat Hij hunne overmacht en listige aanslagen kon ontkomen, als Hij zelf Zich niet aan zijne vijanden overgaf; zóó ook wilde Jesus ons met eene heilige vrees vervullen voor het naderend oordeel als Hij, de Rechter van levenden en dooden, aan de door schrik verbijs- terden zal toevoegen: Ik ben het, die het vonnis uit- spreekt, dat de goddeloozen ten gronde gaan door den adem job. IV, 9. Gods en verslonden worden door den adem zijns toorns ; Ik, van Wien voorspeld was, dat Hij de aarde slaan zou met de roede zijns jnotuls en den goddcloozc zou dooden met den adem zijner ..^ jjl, 4- lippen." >,Wat toch zal Hij aldus vraagt de h. Augustinus dat woord van Jesus overwegende doen, als Hij zelf zal komen oordeelen, die zoo doet, als Hij geoordeeld wordt ? Wat zal Hij niet kunnen, als Hij eens zal heersenen in zijn Rijk, die |
|||||||
|
800 IIKT I.IJDKN KN STKKVKN VAN
|
|||||
|
.,zulke dingen doen kan, nu Hij op het punt is van te sterven." Rn
toch hoe gering is het getal van hen, die dat ander woord, door den heiligen man Job gesproken, diep in hun hart inprenten : wie Job. IX, 4. heeft God wcderstaan, en is onverlet gebleven ? Moed en vreugde zullen zeker de zielen van de elf Aposte»
len hebben vervuld, toen zij het wonder van Jesus zagen, die door één woord de geheele bende op den grond deed neder- vallen; waarschijnlijk zullen zij, begrijpende dat Jesus\' vrijheid bedreigd werd, maar tevens aardschgezind als zij waren en nog geenszins vertrouwd met het geheim van Jesus\' lijden, de hoop gekoesterd hebben, dat hun Meester andermaal midden door zijne vijanden zou heen gaan en al hunne sluwe plannen verijdelen. Doch hoe spoedig werd die zoete hoop teleurgesteld. De nacht des lijdens, het uur der duisternis was immers aange- broken. Gedurende al den tijd, dat de krijgs- en dienstknechten op
den grond lagen uitgestrekt, stond de Zaligmaker in kalme waardigheid en met een hemelsch geduld daar voor hen, tot- dat zij, voelende dat dezelfde macht, welke hen ter aarde had geworpen, hun het opstaan vergunde, zich hadden opgericht. Joau,Xlli,6. Voor de tweede maal vroeg hun nu Jesus: Wien zoekt gij? Ook zij herhaalden hun reeds gegeven antwoord, alsof zij niets buitengewoons ondervonden hadden: Jesus, den Nazarener. Even rustig en waardig als de eerste maal hernam de Zaligma- ker: Ik heb u gezegd, dat fk het ben, hen daardoor herinne- rende aan hetgeen zoo even met hen geschied was en hun op nadrukkelijke wijze hunne machteloosheid verwijtende. Om hun nog een ander bewijs van zijne Oppermacht te geven zegt Hij hun, niet op smeekenden toon maar op den toon van een streng bevel: indien gij dan Mij zoekt, laar dezen gaan. Aldus gaf Jesus, |
|||||
|
301
|
|||||||||
|
ONZEN HEKK JF.SI\'S CIIWSU\'S.
|
|||||||||
|
die door cén woord zijne vijanden ter nederwierp, den dood
nabij nog een bewijs van zijne Liefde en zorg voor zijne elf Apostelen en strekte zijne beschermende hand over hen uit. Want zwak waren zij nog in hun geloof en niet bestand tegen de vervolging; hunne gevangenneming had voor hen eene te zware beproeving kunnen wezen en hen tot afval ver- leiden. Daarom bond Jesus door een nadrukkelijk bevel de handen zijner vijanden en verbood hun iets tegen zijne Apos- telen te ondernemen. En die woestelingen moesten gehoorza- men aan dat verbod, want eene hoogere macht sprak daarin dan de dolle drift hunner onbeteugelde hartstochten, dan de wraakzucht, welke hen verteerde en naar het bloed van Jesus en zijne volgelingen dorstte. Hoe zou ook anders Petrusjden hof ontkomen en vrij en ongedeerd in weerwil van die overmacht ontvlucht zijn, vooral nadat hij zich door zijne voorbarigheid had laten vervoeren en het oor van den dienaar des Hooge- priesters afgehouwen had. Zóó werd ook de voorspelling ver- vuld, welke Jesus in dien zelfden nacht gedaan had : van degenen, Joan.xviii,9, die Gij Mij gegeven hebt, heb fk niemand laten verloren gaan. |
|||||||||
|
De onstuimige aanval van Petrus, waarvan wij zoo even ge-
waagden, had op de volgende wijze plaats. Onder de menigte van dienstknechten, welke met de soldaten gekomen waren, bevond zich een zekere Malchus, dienaar van den Hoogepries- ter. Hetzij hij minder nog dan de anderen genegen was om voor het dreigend woord van Jesus, ai ware het één oogen- blik, zijne booze plannen op te geven, hetzij hij laatdunkend en vol eigenwaan zich als iemand, die tot het huis van Caiphas |
|||||||||
|
soa
|
|||||||
|
HKT I.MT1KV F.N STF.RVKN VAN
|
|||||||
|
behoorde, het recht tuekencie om het eerst de handen aan
Jesus te mogen slaan, hetzij hij zich vijandiger nog dan zijne medegezellen tegen den Zaligmaker toonde om al de lasteringen, welke hij in zijns meesters huis tegen Jesus had opgevangen, hij scheen, om welke reden dan ook zoo mogen wij het ons voor- stellen zich op den voorgrond geplaatst te hebben. Toen dan Jesus Zich aan de bende bekend gemaakt en hun het op- staan vergund had, was Malchus de eerste, die zijne heiligschen- nende handen naar Hem uitstrekte. De Apostelen, dit ziende en misschien uit het zoo even gebeurde opmakende, dat Jesus verdedigers zocht en op ontvluchten bedacht was, schoten toe Luc, XXII49, en vroegen Jesus: ff eer! willen wij toeslaan met het zwaard 1
Waarschijnlijk hadden zij, uit verkeerd begrip van Jesus\' woor- Luc. XXII, 38 flen n& net laatste Avondmaal gesproken: die geen zwaard heeft,
verkoope zijn kleed en koope een zwaard, twee zwaarden mede- genomen. Petrus althans had er één onder zijn kleed verbor- gen en, zoo deerlijk als hij evenals de overige Apostelen zich in de beteekenis van Jesus\' woorden misleid had, even onbe- dachtzaam maakte hij van dat gevaarlijk wapen misbruik. Voort - varend als hij altijd was, wacht hij het antwoord van Jesus niet af, maar slaat onbezonnen op Malchus in, treft hem op het hootd en houdt hem het rechteroor af. Wij mogen die daad van Petrus bestempelen met den eere-
naam van ijver en van moed in het verdedigen van zijnen Goddelijken Meester, toch kleeft daaraan de smet van onbe- suisdheid en van overmoedige onbezonnenheid. Hoe licht ontbrandt een God-minnend hart; hoe zwaar valt aan hetzelve om gelaten en werkeloos toe te zien, als het kwade de over- hand heeft en de onschuld onderdrukt wordt. Ook Mozes wilde liever sterven dan van de afgoderij van zijn volk getuige te |
|||||||
|
OX/KX HEKU .IKSI.s (FllllM\'l\'S. "03
|
|||||
|
moeten wezen; Elias verborg zich in eene spelonk om de gru-
weldaden van Israël niet te moeten aanschouwen; Jeremias had geene tranen genoeg om de zonden van de afvallige [oden te beweenen. Zeker, wij zouden moeten wenschen, dat er in onzen tijd van lauwheid meerdere naturen als die van Petrus waren, om zich tegen hen te verzetten, die zich aan Jesus ver- grijpen. Doch niet alle ijver is volgens de voorschriften der wijsheid. De roekelooze daad van Petrus werd dan ook door Jesus zelven op strenge wijze afgekeurd en de dader zelf met groo- ten ernst berispt. De Zaligmaker moest den minsten schijn vermijden, als ging Hij gedwongen den dood in, als wenschte Hij door aardsche macht verdedigd te worden. Zoo even nog had Hij zijne vijanden op den grond geworpen, hen verslagen, vóórdat Hij hun gevangene werd, hen verpletterd door één enkel woord, vóórdat Hij Zich liet binden en nu zou Hij de machtelooze hulp zijner Apostelen aannemen? Altijd en op elke wijze had Hij in woorden geleerd en door daden ge- toond, dat Hij zijn leven zou afleggen, zóó en wanneer Hij dit wilde, dat Hij sterven zou, omdat Hij zelf den dood als zijn deel verkoren had. Op nieuw gaf Hij ook nu het bewijs, dat Hij met vrijen wil den weg des lijdens insloeg en vervolgen zou tot aan het einde. Daarom scheidde Hij, die vrede kwam stichten tusschen Hemel en aarde, de strijdenden en maakte vrede tusschen den onberaden Petrus en de bende, welke van alle zijden op den Apostel aanviel. Met groote gestrengheid sprak Hij tot Petrus, ook om te voorkomen, dat de andere tien het slechte voor- beeld van hun mede-Apostel zouden navolgen: Laat het zóóLuc ver komen, dat zij Mij gevangen nemen; steek inu zwaard in de schede; het is nu geen tijd om met wapengeweld te strijden, maar om met geduld alles te lijden en zóó te overwinnen." |
|||||
|
304
|
|||||||
|
IIKT I.MDKN KN STKRVEX VAN
|
|||||||
|
Daarenboven, om zijne taak als Leermeester ten einde toe te
volbrengen, gaf Hij nog aan zijne leerlingen eene belangrijke onderrichting en tevens een overtuigend bewijs van zijn vurig verlangen, dat de wil des Vaders door Hem in alles volbracht, dat alle voorspellingen, welke op Hem betrekking hadden, ver- vuld werden. Op die wijze hoopte Hij ook op het gemoed der Joden eenigen indruk te maken, als Hij hun de straften voor oogen stelde, waaraan zij zich blootstelden door een Onschul- dige ter dood te brengen. Daarom voegde Jesus bij de reeds aangehaalde woorden tot Petrus nog deze toe, en wel ten aan- Mat XXVI,52 hoore van allen: >>die het zwaard genomen hebben, die zonder
,,wettig gezag het zwaard gebruiken en tegen alle recht in ie- mand dooden, zij allen zullen door het zwaardomkomen." im- mers allen moesten het weten, dat men gestraft wordt, iuaar- \'\'7\' door men gezondigd heeft; dat een ieder, die in gevangenschap leidt, in gevangenschap zal gaan; dat wie doodt, met het zwaard Opbhb XIII.io gedoodzal worden; wat mij betreft" aldus wilde Jesus verder
zeggen ,,lk wensch niet der dood te ontvlieden, maar neem dien bereidwillig aan; want Ik beschouw dien niet als door ,,\'s menschen hand Mij berokkend maar als door den Vader Joan.XVIII,11 ^fyr;j voorbeschikt. Zou Ik den kelk dan niet drinken, diende
Vader Mij gegeven heef tl Mocht Ik echter in dit onzalig uur hulp verlangen, gij, noch uwe mede-Apostelen, zoudt Mij kun- nen verdedigen, zwak als gij zijt en ongewapend en weinig in getal; maar Ik had slechts mijn mond te openen en mijnen Vader te bidden. Of meent gij, dat Hij Mij niet terstond Mat. XXVI.53 meer dan twaalf legioenen Engelen voor ieder van hen en
voor Zich zelven één legioen, d. i. vele duizenden Engelen zal verschaffen? Doch verre zij die bede van Mij; hoe zou- den anders de Schriften vervuld worden, die zeggen, dal het |
|||||||
|
ONZEN" NFER JKSIS CHRISTUS. 305
|
|||||
|
zóó geschieden moei, dat Ik een gewelddadigen dood moet ster-
ven ter verlossing en zaligmaking van het gevallen mensch- dom." Daarna herstelde Jesus het onrecht, hetwelk Petrus in zijne
onbezonnenheid veroorzaakt had. Altijd vol medelijden zelfs voor het onheil van zijne bitterste vijanden; evenzeer bezorgd, dat Petrus\' misslag voor die krijgsknechten niet eene aanleiding worden zou tot wraakoefening; niet minder verlangend om allen schijn te vermijden, alsof Hij door de zijnen geweld had laten gebruiken ; ook om aan zijne vijanden geen enkel voorwendsel te geven ter zijner veroordeeling, alsof Hij Zich verzet had; om al die redenen wilde Jesus niet, dat Malchus eenigszins leed door de onberadenheid van een Apostel. Hij nam het afge- slagen oor, zette het op zijne plaats en genas de wond door zijne Almacht. Zoo leerde ons de Zaligmaker in daden, wat Hij vroeger in woorden had verkondigd: doet wel aan die u Mat. haten; zoo wilde Hij zijne vijanden onder eene nieuwe ver- plichting tot dankbaarheid leggen en, kon het, hunne harten winnen door een herhaald bewijs van zijne Goedheid; maar ook en mocht ons die vertroostende waarheid in allen lichame- lijken nood levendig voor den geest staan zóó zien wij, dat bij Hem heeling te vinden is voor alle wonden, welke ons door de zonden of om de zonden geslagen zijn. Eindelijk leeren wij uit Jesus\' woorden ook dit nog: de wa-
penen, welke door een Christen tegenover onrecht moeten ge- hanteerd worden, bestaan in een lijdzaam geduld en een deugd- zaam voorbeeld. Daardoor worden de lastertongen het beste tot zwijgen gebracht en de aanslagen van benijders of belagers het eerst machteloos gemaakt. Waren gebed en tranen ook niet altoos de geliefkoosde wapenrusting der Kerk, zonder dat 20
|
|||||
|
SM
|
|||||||
|
HET l.IjnKX F.N STFRVFN VAN
|
|||||||
|
haar zegetocht ook maar één oogenblik vertraagd werd door
de schijnbare zwakheid van hare wapenen ? Of heeft ooit eenig mensch zich moeten beklagen, als hij zijne handelwijze regelde naar dit voorbeeld van den vervolgden David: op God stel ik Ps. LV, 5. mijn vertrouwen; ik vrees niet; wat zou een sterveling ?n ij doen! De hoofdschuldigen in het treurig tooneel van Gethsemane
waren, behalve Judas, de Oversten der Joden; de anderen wa- ren niets meer dan huurlingen of handlangers, door geld om- gekocht of door een hoog bevel medegezonden. Tot de eersten richtte Jesus dan ook eene korte maar strenge strafrede, waarin Hij hun al het beleedigende van hunne handelwijze tot een verdiend verwijt maakte. Al waren zij ook met die eerbiedige be- hoedzaamheid te werk gegaan, welke aan de waardigheid van Jesus\' Persoon verschuldigd was, nog zou het feit alleen van zijne gevangen-neming als hoogst smaadvol en onteerend moe- ten verafschuwd worden, dewijl Jesus over den grootsten invloed bij het volk beschikte en om zijne woorden, deugden en won- deren en weldaden hoog vereerd en bemind werd. Door die nooit geëvenaarde voorrechten en hoedanigheden was de woede zijner vijanden al drie jaren lang bedwongen, want herhaalde malen had de lust hen bekropen, hadden zij reeds allerlei plan- nen gesmeed om aan Jesus de handen te slaan; maar nooit hadden zij hun boos opzet ten uitvoer durven brengen ui vrees voor het volk, dat Hem minstens voor een groot Profeet hield. En nu waren zij in den nacht komen aanrukken met gawa- pende macht, alsof het de gevangen-neming gold van een door allen gevreesden booswicht. Die opzettelijke beleediging was |
|||||||
|
!>nzkx nv.y.R jmi-s cHRtsTin. -\'iO"
|
|||||
|
pijnlijk voor den Zaligmaker en werd ook zóó diep door Hem
gevoeld, dat Hij daarover het stilzwijgen niet wilde bewaren;
andere verguizingen in zijne lijdensuren verdroeg Hij zonder
daarover eenige klacht te uiten, maar van deze wilde Hij niet
zwijgen. Kalm en Zich zelven volkomen meester, met eene
majestueuse waardigheid, niet minder als met hoogen ernst bracht
Hij aan zijne vijanden onder \'t oog, met hoeveel smaad zij Hem
overlaadden en hoe schandelijk zij zich in dienst stelden van
de macht der hel. Tot de geheele menigte, welke daar ron-
dom Hem stond, in het bijzonder tot de Oversten der Joden
en de Ouderlingen des volks sprak Hij: evenals te&en een roover
zijl gij uitgetrokken met zwaarden en stokken. Toen Tk dagelijks
,, dag aan dag en vele dagen achtereen, in den laatsten tijd dage-
lijks met u in den tempel was, hebt gij de handen testen Mij
niet uitgestoken, omdat toen niet de macht daartoe aan u ver-
leend werd; maar dit is uw uur en dit de macht der duister- Luc.XXII, 52
nis; nu is het uur gekomen, dat gij uw boos opzet kunt vol-
brengen, dat de macht van Satan, wiens werktuigen gij zijt,
is vrij gelaten."
Nadat Jesus die woorden gesproken en daardoor aan zijne
vijanden alle vrijheid gegeven had om hunnen haat op Hem te koelen, was het oogenblik gekomen, waarop de Zoon des men- schen in de handen der zondaars Zich zou overleveren, maar ook het beslissend oogenblik, waarop het zaad der vrouw den kop van het helsch serpent verpletteren ging. Jesus stak dan vrijwillig zijne handen uit om Zich te laten binden en als een Lam ter slachtbank te laten leiden. En allen, de aanvoerder met zijne manschappen, de Oversten der Joden met hunne dienst- knechten, vielen eenparig en bevend van woede op Hem aan. Touwen en koorden en ketenen waren weldra om hals en len- |
|||||
|
808
|
|||||||
|
IIF.T LIJDEN FN STFRVFN VAN
|
|||||||
|
den en handen geslagen van Hem, die Zich liet gevangen ne-
men om aan allen de ware vrijheid te hergeven, Wiens boeien \'3« de ketenen onzer zonden verbrijzelen. Als honden en dolle slieren, als een brullende leeuw hadden zij de handen aan Hem geslagen en Hem gegrepen, alle voorzorgen gebruikende, welke de verrader hun aanbevolen had, en onmiddelijk daarop gaat een woest gejuich op uit die door haat zinnelooze menigte, nu zij hun gevreesd Slachtoffer in hunne macht hebben; tierende en brullende van een helsch genoegen, omdat nu althans hunne aanslagen met het gewenschte gevolg bekroond zijn, sleuren zij den goddelijken Zaligmaker als een verachten booswicht, die alle medelijden onwaardig is, weg naar Jerusalen en welk een verschil langs denzelfden weg, welken Hij gevolgd had, toen Hij vóór vier dagen als Sions Koning zijne Hoofdstad zege- vierend en toegejuicht binnentrok. Welk een verschil zeiden wij bitter zeker voor den goddelijken Lijder, maar leerrijk tevens voor ons, opdat wij, wanneer voorspoed ons voor een oogenblik toelacht, ons altijd gewapend houden voor den na- derenden tegenspoed; opdat wij altijd voorbereid zijn op alle wisselvalligheden van ons leven op aarde. Het kan onze verbazing niet verwekken, als wij de ge-
tuigen er van zijn, dat de vijanden der Kerk haar, die de verte- genwoordigster van Christus is op aarde, voortdurend op gelijke wijze behandelen. De grootsche overwinningen, welke zij op het ongeloof en de zedeloosheid heeft bevochten, staan in de geschiedenis opgeteekend; de wonderen, welke zij in haar achttien honderd-jarig bestaan gewerkt heeft, zijn met zulk schitterende letters geschreven, dat een blinde alleen ze niet zien kan. En toch staan duizenden, met grimmigen haat bezield, ten strijde toegerust om haar te vernietigen, minstens om haar |
|||||||
|
309
|
|||||||
|
OJfZKS I1KKR J~SLS CHRISTUS.
|
|||||||
|
in zóó enge boeien te slaan, dat een langzaam sterven het
noodzakelijk einde zou moeten zijn. Doch nimmer zal hun die toeleg gelukken, daar Jesus door zijn lijden en zijnen dood voor haar de glorie der onvergankelijkheid heeft verworven. Nauwelijks zagen de Apostelen, dat Jesus geboeid werd wegge-
voerd of allen verlieten Hem en vluchtten weg. Alleen Petrus en een andere leerling, de h. Joannes, keerden weldra terug en volgden hun goddelijken Meester van verre. De Herder was geslagen, en de schapen werden verstrooid. Dat was meermalen van de Apostelen voorspeld, maar werpt niet te min een treurig licht op \'smenschen onstandvastigheid, ook na de beste voornemens. Hoe pijnlijk moet die zwak- heid der Apostelen voor het Hart van Jesus geweest zijn! Om hunne veiligheid te verzekeren had Hij aan zijne beulen bevolen hun geen leed aan te doen; zijne teedere zorg moest hun een waarborg zijn, dat zij in zijne nabijheid geen letsel zouden bekomen, en toch namen zij schandelijk de vlucht, toen zij hunne liefde en aanhankelijkheid het meest moesten betoonen, toen Jesus hun troost en hunne hulp het dringendst scheen te behoeven. Waar zijn ze nu gebleven al die edelmoedige besluiten van onwankelbare trouw; waarin toonen zich nu die betuigingen van onverbreekbare gehecht- heid? Thomas wilde met Jesus ten dood gaan; Petrus achtte zich sterk genoeg om nimmer in de vernedering van zijnen Meester get\'rgerd te worden, om met Hem gevangenis en alles te lijden; ook de anderen hadden met hem ingestemd. Al die voornemens zijn dan in rook vergaan; al die verzekeringen zijn dan gebleken niets meer te zijn dan ijdele woorden, welke door |
|||||||
|
310 IIKT LIJIIhN KN STLRVKN VAX
|
|||||
|
den wind worden medegevoerd en geen vasten grond vinden.
Helaas! zoo zwak is de mensch, vooral wanneer hij, evenals de Apostelen het bidden en het waken vergeet. Zoo wordt de laffe vlucht der Apostelen voor ons nog een afschrikwek- kend en leerrijk voorbeeld; en liever willen wij uit hun ge- drag een voorzichtig mistrouwen op eigene krachten leeren dan hen overmatig beschuldigen. Waarschijnlijk zijn wij in minder hachelijke omstandigheden bezweken, voor een minder groot ge- vaar teruggeschrikt dan waarin zij op dat oogenblik zich bevonden. Hoe vinnig de leerlingen van Jesus gehaat werden, blijkt dui-
delijk uit eene omstandigheid, welke bij de gevangen-neming van Jesus voorviel en door den Evangelist Marcus ons wordt medegedeeld. Een jongeling, die volgens alle waarschijnlijk- heid een vriend en leerling des Zaligmakers was en in de na- bijheid van den hof van Gethsemane woonde, werd door het nachtelijk rumoer uit zijn slaap opgewekt en, verschrikt opge- staan zijnde om te zien wat er gaande was en om, zoo het den Zaligmaker betrof, Hem te verdedigen, volgde hij in zijn nachtgewaad den geboeiden Jesus een eind wegs. Doch nauwelijks opgemerkt, werd hij door de bende gegrepen en kon slechts aan hunne woede ontkomen door zijn bovenkleed in de handen zijner vijanden te laten. Wel een bewijs, wat de Apostelen van die woeste en aan alle leerlingen des Heeren vijandig gezinde menigte te vreezen hadden, als zij door het machtwoord van Jesus laat ken gaan niet beveiligd waren. Al de elf Apostelen zullen wij eerst volgens eene geloof-
waardige overlevering in den loop van Zaterdag te zamen vereenigd vinden in het zelfde huis, dat zij Donderdag in den avond met Jesus verlaten hadden. Daar ook verbleef de heilige |
|||||
|
311
|
|||||||
|
OV/.hS I1KIR JkSUS CHRISTUS).
|
|||||||
|
Maria in stille overweging met de andere vrouwen verzonken.
Weenende over de scheiding van haren Jesus, aanhoorde zij waarschijnlijk uit den mond van den H. Joannes het pijnigend verhaal van het gevangen nemen en van al de om- standigheden, welke er mede gepaard gingen. Doch hoe ook door de grievendste smart gefolterd, zij bleef de Koningin der onoverwinnelijke Martelaren, medelijdend met haren godde- lijken Zoon en te gelijk volkomen onderworpen aan den heili- wil des Vaders. Vóórdat wij den hof, zoo rijk aan dierbare herinneringen,
voor goed met Onzen goddelijken Zaligmaker verlaten, wijden wij nog eens onze aandacht aan die verblinden, welke Jesus\' god- del ij ke wondermacht hadden ondervonden en toch zich niet be- keerden. Als groote zondaren waren zij ter nedergeworpen, maar zij stonden niet op als boet vaardigen. Van hen ook gold hel vreeselijk woord van den Profeet; Gij, o Heer ! hebt hen geslagen, Je» en zij voelden niet; Gij hebt hen verbrijzeld, en zij wilden de luch- tiging niet aannemen ; zij hebben hunne voorhoofden harder ge- maakt dan een steenrots, en zij willen zie h niet bekeer en. Hoe ver- schrikkelijk groot is toch de kracht der geestelijke verblindheid! Alwie daaraan zich overgeven, zien en hooren niet, zij voelen niets. Inspraken der genade, vermaningen, bedreigingen, wroe- ging van het geweten, een schrikverwekkend maehtvertoon van God alles laat hen koud en onverschillig. De angsten des harten worden gesmoord in de verstrooiing van nieuwe zonden; tuchtiging en rampen des levens worden geweten aan een on- >erbiddelijk noodlot, niet aan de straffende Rechtvaardigheid van God, die daardoor tot inkeer aanmaant; plotselinge sterf- |
|||||||
|
312 HET I.IJKKV KN STUIVEN VAS
|
|||||
|
gevallen soms van metgezellen in de boosheid mogen voor
één oogenblik den schrik om het hart slaan, maar worden wei- dra vergeten in den roes van bedwelmende hartstochten. Zulke ongelukkige verblinden waren die Joden en Heidenen in den hof; doch ook onder de Christenen worden zondaren aan- getroffen, even blind, omdat hunne oogen zelfs door geene zichtbare wonderen geopend worden, even hardnekkig in het kwade, omdat hun gemoed niet vermurwd wordt door de tee- derste bewijzen van belangstelling. Wat meer is : er zijn er helaas! die Gods weldaden misbruiken als middelen tot het plegen van nieuwe misdaden en, vermetel op Gods Barmhartig- heid vertrouwende, voortgaan in de zonde, omdat God goed is. Een ieder vrage zich in allen ernst af: mag de mensch zich door te zondigen ongelukkig maken, omdat hij zoo me- nigmaal Gods Liefde heeft ondervonden, nd zijne zonde; op nieuw aan zonden zich overgeven, omdat Jesus in zijn aardsch leven de zondaars liefderijk ontving? God heeft aan een ieder van ons door zijnen prediker doen aanzeggen: voeg geene zonde bij zonde en zeg niet met een vermetel vertrouwen: Eccl. V, 6. groot is de Barmhartigheid des Heeren, Hij zal Zich over de
menigte mijner zonden ontfermen ; want erbarming en gramschap gaan spoedig van Hem uit en zijn toor?i rust op de zondaars, dat is: Barmhartigheid daalt neder over hen, die zich op be- keering en verbetering van leven toeleggen, maar toorn komt op hen, die zich in hunne boosheid verharden. Wie alzoo door een vermetel vertrouwen op Gods Lankmoedigheid zijn knagend geweten meent te kunnen stillen en zich veilig waant met Ez.XXXiil.ii. het woord van God door den Profeet verkondigd: Ik wil
den dood des zondaars niet, maar dat hij zich bekeere en leve, of zich tegen elke straf verzekerd acht, omdat hij al menigmaal |
|||||
|
ONZEN HEK» JESUS CHRISTTS. 818
|
|||||
|
tot zich zelven heeft kunnen zeggen : ik heb gezondigd en watEccL- v- *
leed is mij overkomen1} hij moge bedenken, dat dezelfde God,
Wiens geduld hij tergt, ook gezegd heeft: de goddelooze zal in Ez. in, 18.
zijne boosheid sterven; de ziel, welke gezondigd heejt, zal ster- Ez. XVIII, 30.
ven. Zeker, God is rijk in Barmhartigheid, en Hij heeft aan
vele, groote zondaren bijna onnoemelijke misdaden vergeven:
Adam en Eva nam Hij wederom in genade aan; van David
nam Hij allergrootste zonden weg; Saulus maakte Hij vaneen
vervolger der Kerk van Jesus tot den Apostel der Heidenen;
de tranen van den berouwvollen Petrus waren Hem dierbaar;
maar die zondvloed dan, die verdelging van vijf steden, dat
vergaan van den verharden Pharao met zijn goddeloos leger, de
afgrijselijke dood van duizenden in de woestijn, het verwerpen
van Saul, het plotseling sterven van Heli en zijne twee zonen, het
omkomen van die achttien, welke door een invallenden toren in
Siloë verpletterd werden, het akelige sterven van een Judas
verkondigen zij niet luide en schrikwekkend de waarheid, welke
Jesus eenmaal uitsprak: als gij geen boetvaardigheid doet, tulttxc. XIII,4.
gij allen op gelijke wijze vergaan ? Is uw ziel kostbaarder in
Gods oogen dan die der oproerige Engelen, welke om ééne
enkele zonde verloren gingen, dan zoo vele andere zielen,
welke om mindere en .kleinere zonden aan eeuwige vlammen
zijn prijs gegeven? Of zou God om uwentwil zijn eeuwig
besluit veranderen? Wee over hem, die zulks zou verwachten;
het allergrootste van alle ongelukken zou hem uit die bedrie-
gelijke rust doen opschrikken maar dan ook voor eeuwig. Bij
God is geen verandering noch overschaduwing van terugkeer;
Hij heeft het eens gezegd: de zondaar, die zich niet bekeert,
zal in zijne zonden vergaan," en het blijft voor eeuwig vastge-
steld. Wij mogen, of liever: wij moeten blijven hopen op zijne
|
|||||
|
314 HtT LIJUtN EN STKRVKX VAN ONZEN HhEK Jl-.SUS CHRISTUS.
|
|||||
|
Goedheid maar tegelijk zijne Rechtvaardigheid vreezen ho-
pen om niet tot wanhoop, vreezen om niet tot vermetelheid te vervallen; Jesus is het Lam, dat de zonden der wereld weg- neemt, maar ook de Rechter, die nÉtdat wij uit het leven gescheiden zijn, met de strengste Rechtvaardigheid oordeelt. Laten wij daarom gehoorzaam zijn aan zijne vermanende stem als aan die van eenen ontfermenden Vader, maar tevens zijne straf- fende hand duchten als die van een vergramden Rechter. Dit was de wijsheid van allen die eens zondaren waren en nu heiligen zijn geworden. In alle omstandigheden van ons tijdelijk leven moet dit treffend woord van den h. Augustinus, dien grooten boetvaardige, ons levendig voor den geest blijven: Wat is billijker en rechtmatiger dan dat wij leven voor een God, zonder Wiens sterven wij niet zouden leven; wat is voordeeliger dan dat wij een God dienen, die ons eene eeuwige belooning belooft; wat is noodzakelijker dan dat wij een God dienen, die ons met eeuwige vlammen dreigt?" |
|||||
|
Derde Afdeeling
JESUS VOOR DE GEESTELIJKE RECHTERS.
|
|||||
|
Hoofdstuk I.
Jesus wordt naar Annas gesleurd.
De Heilige Israels werd, als een misdadiger geboeid, door
den haat van zijne verwoede vijanden naar Jerusalem ter dood gesleurd, maar in de plannen van God als de Hoogepriester, die in zijn lijden aan God een welgevallig offer zou aanbieden ter verlossing van de wereld en het nieuwe Verbond bezegelen zou door het vergieten van zijn Bloed. Het moest reeds na middernacht geworden zijn, want hoeveel was er al gebeurd, sinds Jesus het laatste Avondmaal geëindigd had? Het was al laat, ruim acht uur in den avond, toen Judas uitging en de Zaligmaker zijne lange afscheidsrede en daarna zijn hoog-pries- terlijk gebed begon; de weg naar Gethsemane was met lang- zamc schreden afgelegd; tot driemaal toe en langen tijd, waar- |
|||||
|
316
|
|||||||
|
hlt LIJDEN i:.v sterve* van
|
|||||||
|
schijnlijk drie uren, had Jesus gebeden; veel tijds was er
verloopen met het gesprek tusschen Tesus en zijne vijanden, met het berispen van Petrus en het genezen van Malchus; ook het gevangen-nemen en het binden van Jesus hadden eenigen tijd gevorderd. Daarom mocht nu, meende die bende, niet getalmd, met spoed moest gehandeld worden, indien de alreeds vergaderde raadslieden niet in hunne verwachtingen te leur gesteld en de gevangene Jesus nog vóór het aanbreken van den morgen ter dood veroordeeld zou worden. Met haast stelt zich dan die woedende bende, onder luid geschreeuw en woest getier, in beweging, en sleept den stevig geboeiden Jesus voort, evenals weleer Josef, door zijne broeders als slaaf ver- kocht, door de Madia nieten naar eene harde slavernij werd weggevoerd. Allen juichen over het welslagen hunner pogin- gen, en de geduldige Jesus lijdt naamloos veel van de brood- dronkenheid en de wreedheid zijner vervolgers. Wij hebben reeds den weg aangewezen, welken de goddelijke
Lijder gedwongen werd te volgen; doch wie kan naar waar- heid beschrijven alles, wat Hij in ziel en lichaam bij de eerste schreden, die Hij op zijnen langen lijdensweg zette, ondergaan heeft? Even smaad~ als smartvol was die tocht en toen reeds mocht Jesus deze klacht van Sirachs zoon op Zich toepassen: Eccl. LI, 10. men omringde Mij van alle kanten, en niemand stond Mij bij. Ik zag uit naar hulp van menschen, maar die was er niet. Met gebonden handen, met ketenen of koorden om hals en lendenen geslagen, werd onze Zaligmaker, nu eens aan zijne boeien voortgesleurd, dan weder onder stompen en slagen voort- gestuwd. Afgemat en daarenboven belemmerd in zijne bewe- ging kon Jesus Zich niet zoo snel vooruit spoeden, als de on- stuimige haast der bende het van Hem vorderde, en was, nu |
|||||||
|
817
|
|||||||||
|
ONZEN HEER JMIJS CHRISTUS.
|
|||||||||
|
eens struikelende, dan plat ter aarde neergevallen, het voorwerp
van bittere spotternij en lage mishandeling. Van alle kanten vielen dan de stokken met bonzend geweld op het onschuldig lichaam van Jesus neder om Hem tot opstaan te dwingen, terwijl diepe groeven aan hals en handen de bewijzen leverden, met welk eene wreedheid die beulen hun Slachtoffer voortsleur- den. Zijn Bloed teekende den weg, waarlangs Hij meer voort- getrokken werd dan Zich voortbewoog, terwijl de omliggende heuvelen weergalmden van de vloeken en godslasteringen, welke tegen Hem werden uitgeworpen. Zóó ging het altijd voort van Gethsemane, en over de beek Cedron tot aan het huis van Annas. Zelfs vermeldt eene geloofwaardige overlevering, dat Jesus op de Cedron-brug neerviel en den indruk der beide knieën in een steen achterliet, ook dat Hij door die ellendelin- gen in het morsige, modderige water van die beek, waarin zich door een riool het offerbloed en de onreinheden van den tem- pel en wellicht ook van de stad ontlastten, werd neergeworpen en toen doornat en met slijk en vuil overdekt door middel der koorden en ketenen er uitgetrokken is. |
|||||||||
|
Dat de Zaligmaker eerst naar den in jaren en in ondeugden
vergrijsden Annas, den schoonvader van Caiphas geleid werd, is door het Evangelie-verhaal boven allen twijfel verheven. Geen enkel der Evangelisten geeft echter ons van die bal- dadige vernedering aan Jesus met opzet aangedaan de reden op. Annas was zeker een man van hoog aanzien te Jerusalem en vroeger Hoogepriester geweest; maar was hij ook de voornaam- ste drijver van al hetgeen tegen Jesus ondernomen werd? Had |
|||||||||
|
318
|
|||||||
|
HK.T I.IJD1-.N KN STFRVKN VAV
|
|||||||
|
hij aan zijn schoonzoon in last gegeven, om die eer, dat Jesus
bij hem gebracht werd, aan zijn schoonvader te bewijzen, en hoopten de dienaren des Hoogepriesters voor hunne bereid- willige gehoorzaamheid eene goede belooning te ontvangen, als zij aan Annas de gelegenheid gaven zich in Jesus\' vernedering te kunnen verlustigen; had Annas de 30 zilverlingen aan Judas beloofd en moest de verrader ze bij hem in ontvangst nemen: was het afgesproken, dat Jesus zóó lang bij Annas zou vertoe- ven, totdat een genoegzaam aantal leden van den hoogen raad in het huis van Caiphas bijeen waren? Met groote waarschijn- lijkheid kunnen al deze vragen bevestigend beantwoord worden ; dit is in allen gevalle zeker, dat Annas die onderscheiding, als de voorstelling van Jesus aan dien booswicht zulk een naam verdient, te danken had aan den grooten invloed, waarover hij beschikte, vooral aan zijn bekenden haat tegen Jesus, ook aan zijne sluwe listigheid, welke bij het volgende rechtsgeding te stade kon komen. Tot dus verre slechts volgden de gewapende romeinsche
krijgsknechten; zij hadden den van hen gevorderden dienst meer dan genoegzaam bewezen en konden nu met eene gel- delijke belooning ontslagen worden. Ook Judas was bij de bende gebleven, ontving volgens de oude schrijvers zijn bloedgeld uit de handen van Annas en vertrok om zijnen god - delijken Meester, dien hij overgeleverd had, niet terug te zien, vóórdat deze ten oordeel kwam. Wat Petrus betrof, deze zou op zijne vlucht, na Jesus\' gevangen-neming zich eenigen tijd in eene grot aldus verhaalt eene niet onvertrouwbare overle- vering schuil gehouden hebben maar weldra, tot bezinning gekomen, den stoet gevolgd hebben dien hij bij het licht der flambouwen uit de verte gemakkelijk kon onderschei" |
|||||||
|
SI»
|
|||||||
|
ON7FN heer .iets rimr-Ti\'».
|
|||||||
|
den. Eene zeer begrijpelijke nieuwsgierigheid, vooral hartelijke
gehechtheid aan Jesus gunden hem geene rust, maar eene laffe vrees voor de vijanden zijns Meesters hield hem op verren af- stand. Ook Joannes had zich nu bij hem gevoegd en de beide bevoorrechte leerlingen gingen te zamen naar Jerusalem op, waarschijnlijk langs denzelfden weg, dien Jesus volgde. Zoo was dan onze goddelijke Zaligmaker, die weenende ter
wereld kwam en in droefheid en vernedering geleefd had, het laatste en het pijnlijkste gedeelte van zijn lijdensweg ingeslagen. Aan het einde daarvan stond het Kruis; maar niets kon den goddelijken Lijder terughouden om den lijdensbeker ten bodem toe te ledigen. Hij had de ketenen van onze zonden Zich la- ten aandoen; door de banden zijner Liefde werd Hij met een zoet geweld naar den dood getrokken. In die twee omstan- digheden, welke wij nimmer uit \'toog mogen verliezen, ligt voor elk onzer eene duidelijke aanwijzing opgesloten, met welke gevoelens wij van nu af tot aan het einde toe den Zalig- maker op zijn lijdensweg moeten volgen. Om de boeien van onze zonden te verbreken en ons de vrijheid van kinderen Gods terug te geven, liet Hij Zich knevelen. Hij kon van zijne Goedheid niet verkrijgen, dat wij, de schepselen zijner almach- tige Liefde, in de slavernij der zonde en des duivels onzen eeuwigen ondergang te gemoet gingen, en wilde daarom onze geheele schuldenlast op Zich nemen en Zich als een misdadi- ger laten binden om door zijn lijden ons van het pijnigend juk der zonden te bevrijden. Wij moeten dan wel met den Profeet Jeremias verzuchten: de Gezalfde, de Heer, werd Klaagl.iv.io gevangen in onze zonden. Berouw alzoo, een heilig leed- wezen moet ons bezielen over het groote aandeel, dat wij hebben in de zonden, waarvoor Jesus lijden en sterven |
|||||||
|
«o
|
|||||||
|
HET I,t.ir>F.N RN STERVEN VAN
|
|||||||
|
gaat. Doch ook de volgende woorden van denzelfden Pro-
feet moeten wij in ons gedrag waar maken: in uwe schaduw Klaagl.V.io. willen wij leven onder de volken, onder de schaduw van uwe
genade en in de liefde tot U, mijn God en mijn Verlosser. Of heeft Jesus Zich ook niet daarom laten binden om ons door de zoete boeien van eene dankbare liefde met Zich te vereenigeri? Welk een gelukkige ruil: aan ongelukkige zonda- ren worden de vernederendste ketenen van schande en van schuld afgenomen en daarvoor in plaats bood Hij hun de ban- den der Liefde aan. Met de handen der Liefde trok Ik hen aan Osek. XI, 4. mag Jesus herhalen en Ik was voor hen, alsof Ik het
juk van hunnen nek nam en Ik ivendde hun spijze toe. Kan er dan iets rechtmatiger zijn dan dat wij Hem uit liefde volgen, die alle liefde waardig is en uit Liefde tot ons heeft willen geboeid worden? Zeker, het juk des Heeren blijft altijd een juk en wij allen moeten met Hem verbonden blijven door het onderhouden van zijne geboden en door ons te onderwerpen aan de beproevingen, welke Hij ons overzendt; aan eenigen zelfs geeft Hij de uitstekende genade hen door de belofte van de Evangelische raden nog nauwer met Zich te vereenigen; maar Eccli. VI, 31. al die boeien zijn banden des heils. Ons leven op aarde mag
geen leven van ongebondene vrijheid, van laffe rust, van on- gestoorden vrede zijn, maar het moet een leven wezen van dienst- baarheid onder de wet van God, van onafgebroken inspanning voor het hoogste goed, van een strijd zonder einde tegen eiken vijand. Wie daartegen opziet, zou, evenals de Apostelen bij de gevangenneming van Jesus vluchten, zijn Zaligmaker in de uren zijns lijdens schandelijk verlaten; wie daarentegen zijne bloedige voetstappen blijft volgen, erkent en huldigt Hem als zijn voorbeeld met de volle zekerheid, dat hij in zijn leven |
|||||||
|
»2 I
|
|||||||
|
ONZEN HF.FR JKSls < HHIS\'U».
|
|||||||
|
wel vele kruisen zal te dragen hebben, maar dat hij ook na
zijn dood met den nu verheerlijkten Jesus zal beloond worden.
Wat God van de eeuwige Wijsheid zeide, mogen wij op de
Liefde tot den goddelijken Zaligmaker toepassen: Luister, mijn Eccli. VI 23.
zoon! en neem verstandige raadgeving aan en verwerp mijnen
raad niet. Steek uwen voet in hare ketenen en uwen hals in
haren halsband; buig uwe schouders en draag haar en laat
hare kluisters 11 niet verdrieten; kom tot haar met geheel uwe
ziel en onderhoud hare wegen en uit al uwe krachten; zoek
haar op en zij zal zich aan u doen kennen ; en zijt gij\' haar
machtig geworden, verlaat haar niet; want itt \'t eind zult gij
rust vinden in haar, en zij zal voor u in blijdschap verkeeren.
En hare ketenen zullen 11 tot een sterk beschutsel dienen en tot
een stevigen grond, en hare kluisters tot een prachtgewaad.
Wij aarzelen geenszins om de meest gevolgde voorstelling
tot de onze te maken en houden het er voor, dat bij Annas niets bijzonders voorviel, en dat onze goddelijke Zaligmaker spoedig naar den Hoogepriester van dat jaar overgebracht werd. De Evangelist Mattheus geeft de door ons gevolgde orde van gebeurtenissen aan; alleen de h. )oannes schijnt aan te duiden, dat het eerste verhoor en het geven van den kaak- slag in het huis van Annas voorvielen. Doch die moeilijk- heid wordt gemakkelijk opgelost. Eerst houdt Joannes zich bezig met een gedeelte van hetgeen bij Caiphas voorviel; later bemerkte hij, hoe hij voorbijzag te melden, dat de Zaligmaker van Annas\' naar Caiphas overgebracht was: na dit verzuim door eenige ingelaschte woorden goed gemaakt te hebben, zet hij zijn afgebroken verhaal weder voort. Wij hebben ons der- halve niet verder met den booswicht Annas te bemoeien. Van 21
|
|||||||
|
388
|
|||||||
|
HET I.MDE.V EN STEKTEN VAV
|
|||||||
|
hem vermeldt de geschiedenis ook niets bijzonders: wij weten
alleen, dat hij een Sadduceër was, en dus aan geene onster- felijkheid der ziel geloofde, geene straf noch belooning na dit leven verwachtte, al zijn geluk in de wereld zocht en geen prijs op deugd of godsdienst stelde. Toch ging hij er grootsch op, dat vijf zijner zonen de hoogpriesterlijke waardigheid achtereenvolgens bekleedden. Leerrijk is het echter voor ons hier op te merken, welk eene afschuw-wekkende voorstelling wij in dien man zien van eiken verharden zondaar. Annas laat niet af van kwaad te doen en van kwaad te stoken; zijn ambt mag hij verliezen en zijn stand mag veranderen, maar in zijne boosheid en in zijn haat tegen God blijft hij zich gelijk tot in hoogen ouderdom. Anders slaapt hij in dat nachtelijk uur; maar nu er spraak van is om Jesus te vervolgen, kan hij geene rust vinden evenzoo de zon- daar: elke inspanning voor het goede is hem te lastig; maar rust en gezondheid, krachten en geld, alles heeft hij veil, als hij slechts zijne booze lusten kan involgen. Annas verheugt er zich over, dat hij Jesus gebonden voor zich mag zien, dat hij over Hem mag zegevieren, die zoo menigmaal en in de scherpste bewoordingen het misdadige drijven en de huichelarij van de phariseesche en andere secten gegeeseld heeft. Nu zou hij en zijn aanhang in het vervolg wel niet langer door den gehaten Nazarener verontrust worden! Eveneens is de ge- waande overwinning, de valsche rust van den boosdoener, die zijn geweten gesust heeft en door allerlei drogredenen over de waarheden van het Evangelie meent gezegevierd te hebben. Hoe kort duurt die vermeende zege! Nk drie dagen triomfeerde de verrezene Jesus over alle pogingen om Hem uit den weg te ruimen; weldra zouden er geen Judas, geen Annas, geen Caiphas, geen Herodes noch Pilatus meer zijn op aarde; |
|||||||
|
:?2.°>
|
|||||||
|
ONZF.N IIF.KR PKSfS CHRISTUS.
|
|||||||
|
maar Jesus zou leven in eeuwigheid. Hoe ras \'lillen ook alle
droombeelden van den zondaar voor den rechterstoel van den vergramden God als rook vergaan zijn? A! nemen wij aan, dat het huis van Annasop geringen afstand
volgens eene overlevering 170 schreden lag van Caiphas\' pa- leis het was toch eene nieuwe en pijnlijke vernedering voor Jesus, toen Hij andermaal door ruwe en baldadige dienstknech- ten over Jerusalems straten, met ketenen beladen en stevig geboeid, werd voortgesleurd. En dat Hij van zulk een doortrapten deugniet, als Caiphas was, geen vriendelijker of zelfs \\velwil- lender behandeling mocht verwachten, kunnen wij met zeker- heid opmaken uit hetgeen wij van hem vermeld vinden. Hij was een trotsch en verwaand mensch; door geld had hij de Hooge- priesterlijke waardigheid van den wreeden Herodes gekocht: som- migen meenen, dat hij zich tien jaren achtereen in die waardig- heid had weten te handhaven; in den Hoogen raad had hij zich reeds lang weden-rechtelijk van den voorzittersstoel meester ge- maakt; op zijne waardigheden was hij zeer naijverig, omdat zij hem aanzien, rijkdom en grooten invloed verschaften; hij had, evenals zijn schoonvader, den Zaligmaker een vinnigen haat toe- gezworen, was het algemeen erkende hoofd van Jesus\' vijanden, en had de andere leden van den Hoogen raad tot zijn boos opzet overgehaald en reeds bij voorbaat het doodvonnis over Jesus geveld, beslissende, het is nuttig, dat één mensch sterve, opdat het geheele volk niet ten gronde ga." Dat zulk een booswicht niet slechts zijne reeds lang beraamde plannen ten uitvoer leggen, maar ook met eene duivelachtige wreedheid zou uitvoeren, was geheel in overeenstemming met zijn eerloos karakter. |
|||||||
|
:!24 iik.t lijden kn stikten van
|
|||||
|
Hij beschikte tevens over eene bende huurlingen even ge-
dwee in het o])volgen zijner wenken als laag van aard en on- menschelijk van inborst. Of zij den Zaligmaker niet kenden, nooit iets van Hem gehoord of gezien hadden, wat hunnen nijd kon wekken, alleen van zijne wonderen en leer had- den hooren gewagen, dit hield hen niet terug om tegen Jesus als tegen hun bittersten vijand te woeden. Zij hadden Caiphas en Annas en andere Oversten der Joden den Zaligmaker zoo dikwijls hooren lasteren en met de zwartste kleuren hooren af- schilderen: zij waren daarenboven door schoone beloften om- gekocht, door loftuitingen geprikkeld over hetgeen zij dien nacht alreeds verricht hadden: zij wisten, dat een hooger loon gezet was op grootere mishandelingen van Jesus. Kortom: door allerlei hulpmiddelen, waarvan de boosheid alleen het geheim bezit en de kracht kent, was hun afschuwelijke geaard- heid tot een feilen haat opgezweept tegen Jesus, aan Wien zij geene enkele schuld konden ten laste leggen, aan Wien zij tot dus verre geheel vreemd waren gebleven. Hoog in aanzien, maar in deugd en in liefde voor recht en
billijkheid ook al tot een laag peil gezonken, was de Hooge raad der Joden, het zoogenaamde Sanhedrin, waaraan het ver- raad van Judas zijnen Meester had overgeleverd. Die raad bestond uit Opperpriesters, uit Schriftgeleerden en ook uit Ouderlingen, welke uit de aanzienlijksten van den leekenstand gekozen werden. De Hoogepriester was de Voorzitter en maakte het getal van de 72 volledig. Het kon alzoo een hoogst eer- biedwaardige vergadering zijn, waarin de deugd en rechtscha- penheid en wetenschap en bezadigdheid haren troon hadden opgeslagen, maar helaas! op haar was van toepassing gebleven, wat de Profeet Isaias in zijnen tijd van de geheele stad jam- |
|||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 825
|
|||||
|
merende klaagde: hoe is zij geworden gelijk een ontrouwe, die Is. I, at.
getrouwe stad, die vol recht was / De rechtvaardigheid woonde in haar en thans is zij een moordhol. Uw zilver is veranderd in schuim en uw wijn met water vermengd. Uwe vorsten zijn onrechtvaardig en gezellen van dieven. De ellendige Caiphas, de listige vijand van Jesus is hun aller hoofd en voorganger in het booze; Annas was zijn evenbeeld in aanleg en in karakter; de anderen evenaarden hen in het bestrijden van Jesus\' leer, in het loochenen zijner wonderen, in het verachten van zijne goddelijke zending; geen enkele hunner erkent Jesus voor hetgeen Hij is, allen haten Hem als den Wonderdoener, Wien het volk vereert; slechts twee, in zoo verre wij weten, hielden Jesus voor een Leeraar door God gezonden; al de zeventig overigen waarschijnlijk be- schuldigden Hem van omgang met den duivel en zochten, door hun haat voortgedreven, Hem te dooden; in hun afgunstig oog was Jesus niets minder dan een bedrieger, een opruier van het volk, een mededinger naar de volksgunst, die, hoe clan ook, onschadelijk moest worden gemaakt. Nu wij de verwoede vijanden kennen, wier uur gekomen is;
nu wij weten, aan welke naar bloed dorstende onmenschen de oneindige Onschuld, de Heilige der Heiligen is overgeleverd, moeten wij met den lijdenden Verlosser het huis van Caiphas binnen treden, waar Jesus ondenkbaar veel lijden zal tot boete voor onze overtredingen maar tevens de schitterendste getui- genissen zal afleggen ter onzer leering, ook de treffendste voor- beelden van deugd zal voorhouden ter onzer onderrichting. Toen reeds een groot gedeelte der raadsleden vergaderd was,
toen ook eene onstuimige menigte, door de mare van Jesus\' gevangenneming en door het nachtelijk rumoer gewekt, zich voor liet paleis van den Hoogepriester had verzameld, werd |
|||||
|
32li HKT MJDKX EN STKUVF.X VAN
|
|||||
|
onze goddelijke Zaligmaker naar zijn bittersten vijand heenge-
sleurd. Niet allen echter werden met Hem binnen gelaten; alleen de dienstknechten en die tot het huis van Caiphas be- hoorden mochten binnen gaan; voor de overigen, hoe nieuws- gierig zij ook waren naar hetgeen ging gebeuren en welke po- gingen zij ook aanwendden, bleef de deur gesloten en werd vrouwen waren oudtijds vooral bij de Joden als deurbewaak- sters aangesteld door eene dienstmaagd bewaakt. Een van Jesus* leerlingen echter, naar alle waarschijnlijkheid de h. Joannes, kwam zonder eenige hindernis binnen, want hij was bij den Hoogepriester bekend, daar hij of van aanzienlijkere familie dan de overige Apostelen of vroeger met Caiphas meermalen in aanraking geweest was. De bedienden kenden hem dan ook, en de dienstmaagd liet, ofschoon zij anderen moest afwijzen, hem zonder moeielijkheid te maken binnen treden. Maar Petrus stond nog buiten. Zoodra Joannes dit bemerkte, wisselt hij eenige woorden met de portierster en op zijne voorspraak mag nu ook Petrus binnen gaan. In het voorhof of op de binnenplaats vinden zij eenige die-
naren rondom een vuur gezeten, hetwelk dezen ontstoken had- den om zich tegen de koude des nachts te beschermen. Zon- der zich te bedenken en met zijne gewone koelbloedigheid neemt ook Petrus daar zijne plaats om te zien, hoe het met Jesus zou afloopen. Dat de h. Joannes bij hem bleef, is meer dan onwaarschijnlijk. Zou hij anders den onbedachtzamen Apostel, of door woorden of minstens door gebaren, niet ge- waarschuwd en voor den noodlottigen v.i] behoed hebben.? Jesus staat nu aan de willekeur zijner verbitterde vijanden over-
|
|||||
|
327
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
geleverd. Zij hebben Hem in hun haat gezocht en tot hun
ongeluk gevonden. Een lichtstraal der goddelijke genade was reeds meermalen in hunne booze ziel doorgedrongen; menig woord des Verlossers had zoo dikwijls hun schuldig geweten doen ontwaken, maar alles te vergeefs. Dewijl zij in hun on- geloot en in hunne boosaardigheid wilden volharden, in hun zondig leven niet wilden gestoord worden, trachtten zij den goddelijken Leermeester der waarheid en der zedenwet uit den weg te ruimen, in hunne daden het woord van Jeremias ver- tolkende: laat ons Hem uit het land der levenden verdelgen, Jerem.xi,*9. opdat zijn naam niet meer herdacht worde. Zij mochten hunne gezindheid verbergen achter huichelachtige schijnheiligheid, maar Hij die harten en nieren doorgrondt, had hun reeds lang te voren het masker afgerukt, zeggende: Gij, gij hebt den duivel J üan, VIII.44 tot vader en wilt de lusten uws vaders doen: die was een men- schenmoorder van den beginne af, en hij is in de waarheid niet staande gebleven. Ook die verdiende bestraffing bracht hen niet tot inkeer, maar verhardde hen nog meer in het kwade, zóódat Jesus, die alles vooruit wist, hun reeds bij een andere gelegenheid dreigend toevoegde: Ik ga heen, en gij zult Mij Joan. VII, 34- zoeken en in uwe zonde zult gij sterven. Zóó waren de Joden ten tijde des Zaligmakers; even schuldig
zijn de verstokte bestrijders van Jesus\' Naam in onze dagen. Sinds Jesus ten Hemel gevaren en aan de rechterhand des Vaders gezeten is, kunnen de goddeloozen Hem niet meer naar het leven staan, maar doen in hunne verblindheid, wat Saulus vóór zijne bekeering deed: zij vervolgen Jesus in zijne h. Kerk. Die moet gehoond, gelasterd worden en, gedaagd voor de vierschaar, waar waanwijsheid en ongeloof en opzettelijke ver- draaiing of verminking van historische feiten het pleit be- |
|||||||
|
328 HET LMDEN EN STERVEN VAN ONZIN HKER JKSLS CHRISTUS.
|
|||||
|
slechten, veroordeeld worden alsof zij zedeloosheid en ver-
valsching van begrippen predikt. En die strijd tusschen het Rijk Gods en het rijk van satan op aarde zal immer, volgens Jesus\' voorspelling, onafgebroken voortduren tot aan het einde der tijden. Terwijl de goddelijke Stichter er voor zorgt, dat steeds nieuwe kampioenen voor zijne eer en voor het heil der zielen in het strijdperk treden, is satan er op uit om zijne aanhangers voltallig te houden en zoo mogelijk te vermeerderen ten aanval en ter bestrijding van al wat waar en zedelijk is. Doch merken wij hier het groote verschil op tusschen voorheen en nu. Jesus gaf met vrijen wil Zich over ter dood, en Hij stierf; maar door zijn dood verdiende Hij een onvergankelijk, eeuwig leven voor zijne Kerk. Zij kan dan wel vervolgd, en hare kinderen gemarteld worden, maar sterven kan zij nimmer; haar bloed wordt een vruchtbaar zaad; haar lijden eene onverwelkbare kroon, elke strijd eene nieuwe overwinning. Dit is de beschaming harer bestrijders maar tevens de troost harer dienaren. De beproe- ving duurt slechts kort voor eiken strijder van Jesus en gaat voorbij als eene schaduw, maar kan een eeuwig gewicht van onvergankelijke glorie bewerken, als zij met christelijken moed en met eene heilige volharding verdragen wordt. Te schitte- render ook zal de kroon der vergelding voor een ieder wezen, naarmate hij een roemrijker aandeel in dien soms bangen strijd zal gehad hebben. |
|||||
|
Hoofdstuk II.
|
|||||
|
Kerste verhoor voor* Caipha-s.
Jesus wordt in \'t aangezicht geslagen. Zoodra Jesus voor Caiphas stond, Jesus die de Hoogepriester
in eeuwigheid is en door zijn dood een eeuwig leven voor allen verdienen zou, voor Caiphas, den uitgedienden Hooge- priester der Oude Wet, die den Messias ter dood ging veroordeelen maar zelf verworpen werd begon die huichelaar met een voorloopig onderzoek, al waren nog niet alle raadsheeren te- genwoordig. Dit was geenszins de éénige onregelmatigheid, waaraan hij zich schuldig maakte. Volgens de joodsche wetten, toenmaals geldig, moesten de terechtzittingen over halszaken bij dag plaats hebben; elke vrijspraak werd nog dienzclfden dag, maar elke veroordeeling eerst den vol- genden bekrachtigd; op een feestdag of op den vooravond daarvan mocht geen oordeel geveld, aan den beschuldigde moest een pleitbezorger gegeven en getuigen ter zijner verde- diging gehoord worden; het begin des rechtsgedings moest aan- vangen met hetgeen ten voordeele, niet met hetgeen ten zijnen nadeele pleitte. Al die door billijkheid voorgeschrevene wette- lijke bepalingen werden op de allcrschandelijkste wijze ovcr- |
|||||
|
sso
|
|||||||
|
HET LIJOEN KN STERVEN VAN
|
|||||||
|
treden ; geene enkele daarvan werd tegenover Jesus onderhouden.
Dat hunne wetten op de overtreding van die voorschriften strenge straffen en ongeldigheid van het vonnis bepaald had- den, werd nu evenmin door die onrechtvaardige rechters in aanmerking genomen als zij straks zullen bedenken, dat de Mozaische wet op het afleggen van valsche getuigenissen dezelfde straf gezet had, welke op de betichte misdaad stond. Tegen- over den gehaten Jesus van Nazareth scheen alles geoorloofd: voor den oneindig Rechtvaardige bestond geen recht, en Hij, die in de wereld was gekomen om ons van de verdiende streng- heiil der goddelijke wet te verlossen, wilde al de hardheid van eene wederrechtelijk toegepaste menschelijke wet lijden Aldus stond de Onschuld zelve weerloos overgegeven aan den haat van hoogst schuldigen, die niets minder dan zijn onder- gang gezworen en zijn doodvonnis reeds vooraf bepaald hadden; de eeuwige Rechter van levenden en van dooden voor zijne schepselen, aan wie Hij zelf het eerbiedwaardig rechtsambt over zijn uitverkoren volk in handen had gegeven, maar die het nu schandelijk misbruikten om den Heer van leven en van dood te doen sterven. In de geheele lijdensgeschiedenis is er geen tafereel, waarin de bewonderenswaardige Zacht- moedigheid van Jesus tegelijk met dt afschuwelijke boos- aardigheid van zijne vijanden duidelijker uitkomt dan nu de goede Jesus als een boosdoener staat tegenover den huicbelen- den Caiphas. Met het doel om het terrein, als wij zoo mogen spreken, te ver-
kennen en zich te vergewissen welke beschuldigingen met de meeste hoop op welsligen tegen den Zaligmaker konden ingebracht worden, begon Caiphas zijn eerste onderzoek. Maar op welk eene |
|||||||
|
SS]
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHKISTU8.
|
|||||||
|
schandelijke wijze ? In een vroeger gehouden raadsvergadering
had hij zich men verlieze dit niet uit \'t oog om het onwet- tige van zijne handelwijze te vatten als beschuldiger van Jesus opgeworpen en nu trad hij op als zijn rechter; hij had den Zaligmaker reeds vroeger des doods schuldig verklaard, vóór- dat hij Hem gehoord had; nu ging hij alle pogingen aanwen- den om Hem voor een opruier des volks, voor een bedrieger en voor een dwaalleeraar tegen de wet en overlevering te doen doorgaan. Hij ving aan met Hem over twee punten te ondervragen: over zijne leerlingen; wie en van waar zij waren; hoe Hij hen verzameld had, en waar ter plaatse zij zich nu op- hielden; vervolgens over de leer, welke Hij verkondigd had. Hoe eenvoudig in schijn die vragen mochten wezen , zij teekenden sluwe listigheid van den I loogepriester. Hij on- dervroeg Jesus over zijne leerlingen, om Hem te kunnen beschul- digen van oproer te stichten door Zich in het geheim een aan- hang gemaakt te hebben tegen het gezag der Romeinen; hij ondervroeg Jesus over zijne leer, om Hem te kunnen beschul- digen van godslastering door in het verborgen tot afvalligheid van de Mozaïsche wet te hebben aangemaand. Het doel, den booswicht geheel waardig, was alzoo om Jesus in zijn antwoord te kunnen vangen en in zijne woorden iets te vernemen, wat tot eene hatelijke beschuldiging aanleiding kon geven. Maar ook de geslepen Caiphas zou, niet minder dan zijne voorgangers in strikvragen, door de eeuwige Wijsheid beschaamd worden. Op de eerste vraag wilde Jesus het antwoord schuldig blijven.
Zijne leerlingen waren immers genoegzaam hekend; een ieder wist, dat zij slechts twaalf in getal en daarenboven ongeletterde en ongewapende mannen waren, van wie niemand iels te vreezen had; daarenboven hadden zij allen zich in hun Meester geer- |
|||||||
|
332
|
|||||||
|
HET LIJDEN EK STEKTEN VAN
|
|||||||
|
gerd en in dien droevigen nacht de vlucht genomen, zóódat
Jesus weinig ter hunner eer of verdediging kon en tot hunne schande niets wilde inbrengen; coTc zou uit zijn antwoord om- trent zijne leer genoegzaam blijken, wat er van zijne leerlingen was. Wat Jesus\' leer betrof, daarover een onderzoek in te stellen, behoorde zeker tot de bevoegdheid van den Hoogepriester, die toezicht over elke nieuwe leer moest houden. Had dan ook Caiphas volgens geweten en uit plichtsbesef gehandeld, hij zou gewis een ander antwoord van Jesus ontvangen hebben; nu verdiende hij geen duidelijker dan het volgende. De Zaligma- ker antwoordde met een beroep op de geheele openbaarheid van zijne leer; zij was door allen gehoord en kwam van God, en daarom kon Hij zijne leerlingen ook niet met eene slechte bedoeling ver- oan. XIII.20. zameld hebben. Ik heb openlijk tot de wereld gesproken zeide Hij ; fk hel\' altoos in de Synagoge en in den tempel ge- leer d, waar alle Joden samen komen; en in het Ter borgen heb Ik niets gesproken, niets dat met mijne openbare leering niet overeenstemde of voor openbare verkondiging niet bestemd was; Ik sprak altijd vrij en onbewimpeld, ten aanhoore van allen, die Mij wilden hooren, voor eene groote menigte van allerlei stand, in kleinere synagogen en inden grooteren tempel. Ik behoef dus Mij zelven niet te verdedigen; dat kunnen allen doen, die mijne hoorders waren" ]Vat ondervraagt gij Mijl ^ondervraagt hen, die gehoord hebben, wat Ik tot hen gespro- ken heb ; zie, zij weten, wat Ik gezegd heb, want al heb Ik soms met mijne leerlingen afzonderlijk besproken, wat Ik in gelijkenissen aan het volk voorstelde, nooit predikte Ik iets in \'t geheim, wat verschillend was van hetgeen Ik in \'t open- baar zeide, of wat zij verborgen moesten houden en aan de geheele wereld niet mochten verkondigen." |
|||||||
|
ON/.EX HKKR JKSI.S CHKISITS. :!.\'!."
|
|||||
|
Dit antwoord even waardig als beteekenisvol, waardoor Jesus
ook duidelijk te kennen gaf, dat Hij in geenen deele bevreesd was zijn levenswandel en zijne leer te rechtvaardigen, bracht Caiphas in eene niet geringe verlegenheid, daar hij er niets in vinden kon, wat tot eene beschuldiging aanleiding gaf. Voor ons daarentegen zijn heilrijke lessen in dat antwoord opgeslo- ten. Het eeuwig Woord des Vaders, de bron van alle waarheid en van alle wijsheid, wordt behandeld als een bedrieger des volks, de eeuwig rechtvaardige Rechter staat als een schuldige voor een booswicht, die de heilige waardigheid van het Hooge- priesterschap misbruikt om te beter een onschuldige te kun- nen veroordeelen. Klagen wij dan de ondoorgrondelijke oor- deelen van God nimmer aan, als wij soms in de wereld de boosheid zien zegevieren over de deugd, onschuldigen onder- drukt zien door zondaren, als aan slechten boven goeden de voorkeur gegeven wordt. God is goed en wijs, en zou dat kwaad niet toelaten, indien Hij tevens niet machtig genoeg was om daaruit veel en groot nut te trekken. In zijne diepe ver- nedering behoudt Jesus eene openhartige vrijheid van spre- ken en maakt er een heilig gebruik van, als het gevorderd wordt om den wil zijns Vaders te volbrengen of om diens eer te verdedigen; ook wij mogen nimmer zoo vreesachtig of laf zijn, dat wij uit een verachtelijk menschelijk opzicht aan de waarheid te kort doen of Gods heiligen Naam aan de spotternij van anderen prijs geven, door te zwijgen als spreken dienstig zijn kan. Oprecht en waarheidlievend was ons goddelijk voor- beeld altijd in al zijne woorden en in geheel zijne leer, zóódat Hij zijne toehoorders ten allen tijde als getuigen durfde oproepen van hetgeen Hij gesproken had; zijn wij met zijnen geest be- zield, dan moet elk van onze woorden en elke van onze daden |
|||||
|
334 IIKT LIJDKN BS MKRTI N VAN
|
|||||||
|
den stempel dragen van ongekunstelde eenvoudigheid en op-
rechtheid, zóódat wij ons over niets behoeven te schamen noch voor de mensc.hen, noch voor God, als in den grooten dag des oordeels de meest verborgen handelingen en de geheimste bedoelingen des hartens geopenbaard zullen worden. |
|||||||
|
De verlegenheid, waarin Jesus\' kalm en bondig antwoord den
Hoogepriester bracht, werd door een der omstanders opgemerkt. Om aan Caiphas een dienst te bewijzen, overtuigd ook dat tegen Jesus geene wreedheid ongeoorloofd was, gaf hij den Za- XVIII, ligmaker een slag in het aangezicht, Hem bijtend toevoegende: moet gij zóó antwoorden aan den Hoogepriester? Hoe durfde die vraag komt onwilkeurig bij ons op
een ondergeschikte dienstknecht zich aan zulk eene onbe- schaamde handeling plichtig maken: zich zulk eene daad van laagheid en gremeenheid veroorlooven? Hij had met het rechts- geding niets te maken; hij mocht zelfs in de tegenwoordigheid der rechters het woord niet nemen, minder nog eigendunkelijk beslissen of Jesus goed of kwaad gesproken had; en in zijn overmoed gaat hij zóó ver, dat hij Jesus een kaakslag geeft! Onbeschaamder kon het niet. En door die hooge vergadering wordt geen enkel woord van berisping over die snoode daad uitgesproken, geen teeken van afkeuring gegeven! Hoe diep moeten die rechters niet gezonken zijn! Of hadden zij dan alle gevoel uitgeschud niet slechts voor billijkheid en recht, ook voor betamelijkheid? Een weerlooze, een onschuldige mag door een laaghartigen ellendeling sommigen noemen hem den ons reeds bekenden Malchus mishandeld worden en dat in |
|||||||
|
S.-K.
|
|||||||
|
OXZKN HEKR JKSL\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
de tegenwoordigheid van mannen, die daar gezeten zijn om
naar plicht en geweten te oordeelen! Misschien hebben zij dien onverlaat bovendien nog door een goedkeurenden glimlach beloond, in allen gevalle zich aan de snoode daad mede]>lichtig gemaakt door hunne stilzwijgendheid. Hooren wij, hoe de h. Augustinus zijne diepe verontwaardiging over die gruwel- daad uitdrukt: als wij overdenken, Wie den kaakslag ontvangt, dan is het waarlijk niet te verwonderen, zoo de wensch in ons hart opkomt, dat er vuur uit den Hemel neerdaalde om den booswicht te verdelgen, of dat de aarde openscheurde om hem te verzwelgen, of dat de duivels hem aangrepen om hem te verscheuren of dat hij met nog grootere straffen mocht ge- ,.troffen zijn." De gedachten der menschen zijn niet die van God. Beven
wij van een heiligen toorn bij het herdenken van die wreede mishandeling den Zaligmaker aangedaan; ook dankbaar veree- ren wij de onverwinnelijke Goedheid van den geslagen Jesus in het schoone voorbeeld van Zachtmoedigheid, dat Hij bij deze gelegenheid ons voorhoudt. Die kaakslag was zoo wreedaardig mogelijk, allersmadelijkst, beschamend en tevens hoogst on- rechtvaardig. Wreedaardig, want hij werd toegebracht door een woedenden dienstknecht, die van verlangen brandde om de beleediging, welke volgens zijne meening aan zijnen meester was aangedaan, te wreken; hij werd toegebracht door de met eene ijzeren handschoen gewapende hand en met zulk eene kracht, dat zooals de h. Vincentius mededeelt Jesus op den grond geworpen en eene diepe wond in zijne wang ge- slagen werd. Smadelijk, want in de tegenwoordigheid van de aanzienlijksten des volks werd Jesus, de oneindige Majesteit en tevens de door het volk als een groot Profeet beminde Leer- |
|||||||
|
3:<c
|
|||||||
|
HM I.IJUFN KN RBKTKK VAN
|
|||||||
|
meester, onteerd door een man uit de laagste volksklasse en zóó,
dat de bloedige sporen van die pijnlijke vernedering op zijn beminnelijk gelaat voor allen zichtbaar bleven. Beschamend, omdat die mishandeling Jesus werd aangedaan onder het ver- nederend verwijt, alsof Hij op oneerbiedige wijze gesproken had tegen de vertegenwoordigers van het hoogste gezag onder de Joden, en daarvoor niet streng genoeg gestraft kon worden. Onrechtvaardig ook, omdat wraak alleen over een vermeende beleediging, geenszins een volgens de wet en met billijkheid geveld vonnis de snoode hand van den wreedaard bestierde. En Jesus was nog niet eens van eenig misdrijf beschuldigd, veel minder overtuigd en veroordeeld; niets anders had Hij gezegd dan hetgeen de strenge waarheid van Hem vorderde en be- woordingen gebezigd, waarin het heilig bewustzijn van eigene onschuld zich uitsprak, maar geene beleediging voor den Hoo- gepriester lag opgesloten. Was er iets strafwaardigs in die woorden? En wie moest het beoordeelen en veroordeelen en ook bestraften, als er iets misdreven was? Zeker geen lage huurling, geen door hartstocht verblinde woesteling. En wat doet de zachtzinnige Jesus? Zijn heilig Bloed vloeit
met stroomen uit de gapende wonde; de rechters verheugen zich over de vernedering en marteling Hem aangedaan; die dienstknecht ziet, nog dreigende met zijn bebloede vuist, Hem met een valschen grijnslach in het bloedende gelaat; de om- standers bespotten Hem. Wat zal de Zoon Gods doen? Vuur en zwavel van den Hemel laten regenen om al die rampzaligen te dooden en in een eeuwig verderf neer te werpen ? Als wij dit van Hem verwachtten, zouden wij het verwijt verdienen, hetwelk Hij vroeger tot Joannes en Jacobus richtte, die ziende, dat eene stad der Samaritanen hunnen goddelijken Meester niet wilde |
|||||||
|
CJ!KZKN HEKlt JKSIS CHBISTVS. \'137
|
|||||
|
ontvangen, Hem vroegen: Il eer e! wilt Gij, dat wij zeggen, Luc. ix, 55
dat er vuur van den Hemel nederdale en hen verslinde 1 En wat gat Jesus hun ten antwoord? Gij weet niet, van hoedani- gen geest gij zijt. De Zoon des mensehen is niet gekomen om zielen te verderven maar om ze te behouden. O, neen; zoo lang de tijd van Barmhartigheid nog niet gesloten is,kentHij, die nederig en zachtmoedig van harte is, geen ander vuur dan dat der Liefde en wil Hij liever zachtmoedig berispen dan ge- streng straffen. Met de teederste Zachtmoedigheid en met 011- verstoorbare kalmte richt Hij het woord tot den booswicht, die Hem geslaeen heeft en zegt hem: indien Tk kwalijk J0AN- xv\'" gesproken heb, getuig van het kwade; toon dan het onbetamelijke , van mijn antwoord hier voor de rechtbank aan; maar heb Ik wel gesproken en is er niets berispelijks in mijne woorden, waarom slaat gij Mij dan zonder reden." Dat was een be- /.adigd antwoord, tevens een voorbeeld van rustige terechtwij- zing en van voldoende afkeuring over zulk eene wijze van rechtspleging. En Jesus wilde het geven, opdat niet de minste schijn zou blijven bestaan, alsof Hij den Hoogepriester iets onbetamelijks gezegd had. Welk antwoord" aldus vraagt de h. Augustinus kon meer waar en edelmoedig zóó afdoende ter zelfverdediging en zóó redelijk zijn? Hij, ,,die de wereld had geschapen, kon elke straf op dengene doen nederkomen, welke zijne heiligschennende hand tegen Hem had opgeheven; maar Jesus wilde ons de lijdzaamheid leeren, waardoor de wereld veroverd is. En zoo iemand vraagt, waarom Jesus, volgens zijne eigene woorden, de andere wang niet aanbood nè. op de eene geslagen te zijn, dan luidt ons antwoord, dat Hij bereid was om niet alleen de andere wang maar zelfs zijn geheel lichaam aan de beulen over te geven, 22
|
|||||
|
.\'M8 HKT LIJDEN KX STERVI.X VAX
|
|||||
|
opdat het door geeselslagen verscheurd en aan \'t Kruis kon
genageld worden. Doch hier leerde Hij ons door zijn voor- ,,beeld, dat de Evangelische raad van volmaakt geduld niet nageleefd moet worden door eene bloot uitwendige, lichame- lijke vertooning, maar door eene nederige voorbereiding des harten. Het kan zoo licht gebeuren, dat wie de andere wang voor de slagen aanbiedt, in een opgewonden toestand van toorn daartoe overgaat, terwijl het beter ware, als hij van de waarheid getuigenis aflegde in oprechtheid en met kalme waardigheid, tevens bereid om met gelatenheid nog grooter onrecht te lijden." - Hoe vele voorbeelden, welke leerrijke vermaningen worden
ons allen hier voorgehouden in woorden en in daden! Jesus had tot Caiphas de bitterste verwijtingen kunnen richten; al zijne aanslagen, kuiperijen en listen, geheel zijne huichelarij kunnen ontmaskeren; Hij had dien booswicht dadelijk met den dood kunnen straffen, welke Hem in het aangezicht sloeg, en die zeker veel schuldiger was dan Oza, die tegen Gods uit- drukkelijk verbod met zijne hand de wankelende verbondsark ondersteunde en om die oneerbiedigheid op staanden voet met den dood gestraft werd. Doch Jesus wilde ons de deugd van zachtmoedigheid en de wijze van beoefening daarvan leeren. Hij vernedert Zich en geeft nog een ernstig antwoord aan den Hoogepriester, alsof Hij tegenover welgezinde rechters staat maar een antwoord, waarin tevens eene vriendelijke terecht- wijzing ligt opgesloten; Hij lijdt en vraagt liever aan zijn vijand naar de reden van die mishandeling dan dat Hij ze naar ver- dienste bestraft. Wie denkt hier niet aan het vroeger gespro- ken woord van denzelfden Jesus: leert van Mij, want Tk ben Math.xi, 29. zachtmoedig en nederig van hart? |
|||||
|
onzen iikek ji-sis Christus. :{:W
|
|||||
|
Hoe schoon is die zachtmoedigheid en hoe rijk aan de
beste vruchten. Zij maakt ons lievelingen van God en van de menschen; zalig immers zijn verklaarde Jesus de Mat. V, 4. zachtmoedigen, want zij zullen de aarde of het land der le- Mat. XI, 30. venden, den Hemel, bezitten en tevens, terwijl zij nog hier strijden, zullen zij rust vinden voor hunne zielen; en wat den naaste aangaat, die als beschuldiger wordt beschouwd: Zoo Rom. XII, 20 uw vijand honger heeft, geef hem te eten vermaant de h. Paulus heeft hij dorst, geef hem te drinken; want dit doende, zult gij kolen vuurs op zijn hoofd vergaderen, dat wil zeggen: gij zult hem eene gevoelige smart van beschaming aan- doen, welke hem tot inkeer zal brengen, tot berouw over het u aangedane ongelijk en welke hem aldus van vijand tot uw vriend zal maken. Hooien wij, in welke gloeiende taal de h. Ephrem den lof
van die deugd bezingt: ,,de zachtmoedige is met elke andere ,,deugd versierd. Hij verheugt zich, wanneer hij beleedigd wordt en, wie toornig zijn, weet hij te bedaren. Hij blijft kalm onder de berisping, gelaten in moeielijkheden, opgeruimd in beproevingen. Geen overmoed kan hem bedroeven, en ver- nederingen maken zijne vreugde uit. In voorspoed wordt hij niet trotsch, tegenover een ieder behoudt hij zijne bedaard- heid, is gehoorzaam met alle onderdanigheid en bereidvaardig tot alle goede werken. Hij staat ook bij allen hoog- aangeschreven en wordt door een iegelijk geprezen. Van alle huichelarij is hij vreemd en vijand van alle boosheid. Hij verlaagt zich nimmer tot eenige valschheid en wordt nimmer slaaf van den nijd. Lastertaal verafschuwt hij, en het kwaad- spreken duldt hij niet. Wie anderen bedillen zijn hem een gruwel, wie van anderen het kwade rondventen, veracht hij |
|||||
|
340
|
|||||||
|
HET MJIIEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
O , welk een rijkdom van zaligheid ligt in de deugd van zacht-
moedigheid opgesloten; hoe oogst zij den bijval in van alle weidenkenden." Maar van den anderen kant: hoezeer is het te bejammeren, dat
die deugd zoo weinig gekend en nog minder beoefend wordt! Waarlijk, de zoete vrede zou op aarde heersenen en een nu ongekend geluk het zalig deel van allen wezen, zoo zij van goeden wille waren. Doch dat zalig genot aan de zachtmoe- digen verzekerd wordt met onbegrijpelijken overmoed afgewe- zen door zoovelen, die liever zich slaven maken van ongetemde hartstochten en daardoor aan zich zelven en aan zoovele anderen alle rust en allen vrede des harten ontrooven. Eene wraakgierige wereld veracht de zachtmoedigheid als eene laffe /wakheid en spot er mede als met eene kleingeestigheid van een verweekt gemoed. Haar stelregel luidt: geene beleediging dulden; geen onrecht ongewroken laten; voldoening eischen voor elk hatelijk woord. Vandaar ook, dat de gramstorige, niet alleen wanneer hij geslagen wordt, maar ook wanneer hij slechts een minder aangenaam gezegde hooren moet, in drift opvliegt. Dan kookt zijn bloed, het rood des toorns kleurt zijn gelaat, de lippen trekken krampachtig samen, zijne oogen schieten vuur, zijne tong stoot onverstaanbare geluiden uit en met eene van woede bevende hand grijpt hij naar elk voor- werp, wat een wapen kan worden om zijn vermeenden tegen- stander te treffen. En nog is zijn wraak niet bevredigd: las- tertaal en kwaadspreken, geheime kuiperij en oorblazerij moeten den vijand zedelijkerwijze dooden, hem in den goeden dunk bij anderen zoo laag mogelijk doen dalen en in zijne stoffelijke welvaart benadeelen. Zóó wil het de onzinnige hoogmoed, het trotsche eergevoel eener wereld, welke vijandig |
|||||||
|
341
|
|||||||
|
XZKM IILKR JESLS CHRISTUS.
|
|||||||
|
is aan de liefdevolle wet des Christendoms Wie vraagt
de li. Bernardus " dwaalt hier? Christus, die den kaakslag ontving maar, geslagen zijnde, niet dreigde, of de wereld, die elke ook ingebeelde beleediging wreken wil?" Geen twijfel: wie zich nog Christen noemt, moet de uitspraak van Christus als zijn levensregel onderschrijven. Doch welke eene sehro- melijke afwijking? Velen van hen, die Jesus\' leer huldigen en zijn voorbeeld prijzen en zijne wet aannemen, maken zich vrijwillig aan overtreding van het grootste gebod der naasten- liefde schuldig! O, booze dienstknecht des Heeren," moe- ten wij hier met Jesus zei ven zeggen uit uw eigen mondde xix, 22. wordt gij geoordeeld\'; gij veroordeelt u zelf, terwijl gij Jesus\' voorbeeld toejuicht en het niet navolgt! Gij geeft toe dat, volgens uwen goddelijken Leermeester , beleedigingen niet mogen gewroken maar moeten vergeven worden en gij zoekt u te wreken! Wat gij in uwen Zaligmaker bewon- dert, doet gij niet; wat Hij door zijn voorbeeld verbiedt, wilt gij niet laten! Onwetendheid kunt gij niet als verontschuldi- ging aanvoeren; derhalve klaagt uwe boosheid u aan en is uw schuldig geweten uw rechter. Wat beroemt gij 11 nog op den eerenaam van Christen, als gij de deugd, welke eiken Christen sieren moet, niet beoefent? Bid toch, dat gij Jesus niet in woorden alleen maar vooral in daden zóó bemint, dat gij zijne voetstappen drukt en met Hem alles lijdt, alles ver- draagt, aan Hem de wraak overlatende, die rechtvaardig oor- deelt. Dit is een der voorwaarden, opdat gij Jesus, om u vernederd en geslagen, van aangezicht tot aangezicht eens zult mogen aanschouwen." |
|||||||
|
Hoofdstuk III.
|
|||||
|
Tweede verhoor voor Caipha,s.
De getuigen. Ware het eerste verhoor door den Hoogepriester naar recht
en billijkheid ingesteld en geleid, dan zou Jesus zeker door het boven vermelde antwoord reeds alleen dit althans gewonnen hebben, dat het of als goed aangenomen of als slecht \\veder- legd en Hij zelf daarvan overtuigd ware geworden. Geen van beiden gebeurde, omdat het verhoor onregelmatig en daaren- boven de rechters partijdig, door de laagste drift vervoerd wa- ren, en de geheele raadsvergadering reeds bij voorbaat besloten had om den Zaligmaker ter dood te brengen. Wraakzucht, haat en nijd waren de drijfveeren, welke al hunne gangen be- stuurden en hun de hatelijkste plannen ingaven; terwijl eene denkbeeldige vrees, dat de Romeinen zouden komen en volk en tempel verwoesten, als voorwendsel genomen werd, waar- achter zij hunne booze lagen verborgen. Toch moest er een schijn van wettigheid aan hel rechtsgeding gegeven en daar- om tegen Jesus getuigen opgeroepen en gehooid worden, die eene verklaring aflegden of eene beschuldiging in- brachten welke, hoe valsch dan ook, eene gewenschte aanlew |
|||||
|
S48
|
|||||||
|
HKT LIJDEN KN STUIVEN VAN ONZEN UK KR JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
ding kon zijn om Hem ter dood te veroordeelen. Ofereenege-
noegzame reden aanwezig was om Jeen doodvonnis tegen Jesus volgens recht te kunnen uitspreken, daaraan was hun weinig ge- legen: een schijn van wettigheid was hun voldoende Dan was hun goede naam gered en tevens een gewenscht middel voor- handen om straks op den romeinschen landvoogd een heilloozen invloed te kunnen uitoefenen. Het eerste verhoor van Caiphas, wat wij een voorloopig verhoor
mogen noemen, was geëindigd met het ons bekende antwoord des Zaligmakers en met den door Malchus gegeven kaakslag. Intusschen waren de Opperpriesters, Schriftgeleerden en Ouder- lingen leden van den Hoogen Raad voltallig geworden; alleen Josef van Arimathëa en Nicodemus, de twee vrienden en leerlingen des Heeren, waren afwezig. Wij mogen aannemen, dat het reeds twee uur nè. middernacht was geworden. Deze eigenlijke zitting van het Sanhedrin was dus tegen eene duidelijke wetsbepaling, welke elke rechterlijke vergadering des nachts ver- bood en de daarin genomene besluiten krachteloos verklaarde. Maar deze moeielijkheid werd zonder angstvalligheid door die wet- schenners over \'t hoofd gezien: in eene morgen-zitting zouden zij die onregelmatigheid dachten zij herstellen kunnen. Van hooger belang achtten zij een ander voorschrift der rechts- pleging. Volgens dejoodsche wet werden er, om iemand ter dood te kunnen veroordeelen, minstens twee getuigen gevorderd, die niet alleen eensluidend in hunne verklaring bevonden werden, maar die ook hem beschuldigden van eene misdaad, waarop de doodstraf bepaald was. Dat dit ten laste van Jesus ten eenenmale onmogelijk was, kan door niemand in twijfel wor- den getrokken. Zijn leven was zóó vlekkeloos rein en zijne |
|||||||
|
344 IIK.1. LIJDEN K.N STERVEN VAN
|
|||||
|
leer zóó goddelijk volmaakt, dat noch in het eene noch in het an-
dere Hem eenige smet kon aangewreven worden. En toch zaten die ellendigen daar om over Jesus recht te spreken, neen: om Hem aan hunnen haat op te offeren. Maar ook nu zou de boosheid in hare eigene strikken gevangen worden. Wij kunnen zon- der moeite ons voorstellen, hoe blijde die handlangers der hel waren, toen zij Jesus gebonden en diep vernederd voor zich zagen staan. Zoo vele leden van den raad als er waren, zoo vele kinderen van Satan die, allen door hoogmoed opgeblazen en door haat en nijd verteerd, er naar haakten om het bloed van dien Onschuldige te vergieten. Met de diepste verachting sloe- gen zij hunne oogen op hun gevangene ; in hunne gelaatstrek- ken, in hun grijnslach, in de blikken, welke zij met elkander wisselden, sprak hunne wraaklust en stonden hunne oogmerken te lezen. Wij gissen dan ook reeds, wat het getuigen-verhoor zijn zal, hetwelk zij als dekmantel voor hunne plannen zullen gebruiken. Het mag geene verdediging zijn van Hem, dien z;j ten onrechte haatten, maar het moet niet anders dan eene beschu!- diging van Hem wezen. Daarom worden niet zij als getuigen opgeroepen, die door Jesus genezen of ten leven opgewekt zijn, in één woord: niet zij, die eene of andere weldaad van den Zaligma- ker ontvangen hebben: dezen mochten eens ten voordeele van Hem spreken en herhalen, hetgeen zij vroeger ter zijner eere Makc. Vii.37. luide verkondigden: Hij heeft alles wel gedaan. Integendeel, die Mat.:xxvi,56 verkrachters van alle recht zochten valschegetuigen; zij raapten allerlei slag van volk bijeen; anderen kochten zij om: allen, die zich aanboden om tegen Jesus te getuigen, en daardoor zich in de gunst van de Oversten der Joden wilden dringen, waren hun wei- kom Zij wilden geene andere getuigen dan tegen Jesus,en daarom moesten zij sulkc getuigen zoeken en er op bedacht zijn val- |
|||||
|
OX7.EN HF.KR JBSliS CURISTl S. 345
|
|||||
|
se/te getuigen aan te werven, want het was hun er niet om te
doen omtrent Jesus en zijne leer onderricht te worden, maar Hem ter dood te kunnen leiden. Doch, tot hunne groote beschaming, vielen /.ij zelven in den kuil, welken zij voor Jesus gegraven hadden. Al die aangeworvene getuigen spra- ken elkander tegen; hunne getuigenissen zegt het Evangelie Marc XIV kwamen niet overeen en boden alzoo geen enkelen rechts- grond aan, waarop een of ander vonnis, minder nog een dood- vonnis tegen Jesus kon geveld worden. Hoe kon het ook anders? Jesus was de Onschuld, de oneindige Heiligheid zelve, in Wiens mond geen bedrog gevonden werd, voor Wien den heiligen wil des Vaders te doen eene dagelijksche spijze was Konden zij ook iets anders tegen den Zaligmaker inbrengen
dan hetgeen zij Hem vroeger reeds verweten hadden: dat Hij met den vorst der duivelen omging door den duivel uit te rlrij - ven; dat Hij den Sabbath-dag overtrad door het genezen van zieken; dat Hij met tollenaars en zondaren verkeerde? Jesus ha>! even dikwijls al die beschuldigingen als ongerijmd en lasterlijk afgewezen en overtuigend wederlegd door een beroep op zijne- volmaakte onschuld, toen Hij aan zijne vijanden toeriep: Wievan Joak.VIII, // zal Mij van zonden overtuigen") Of zouden zij Hem beschuldigen, zooals eenige uren later hunne Oversten voor Pilatus, dat Hij hei volk opruide, dat Hij het volk verbood om aan den Keizer schattting te betalen? Een enkele blik van Jesus ware vol- doende geweest om die God-vergetene rechters opnieuw het vuurrood der schaamte op het aangezicht te jagen, evenals toen Hij voor de eerste maal hunne listen verijdelde en hunne sluw overlegde strikvragen ten schande maakte. Aldus werd de leugen beschaamd door de waarheid en de
verlegenheid van den Hoogepriester niet weinig vermeerderd |
|||||
|
34fi
|
|||||||
|
NET UJHEN KN STERVEX VAN
|
|||||||
|
door het diepe stilzwijgen, dat de Zaligmaker tegenover die
valsche getuigen bewaarde. Geen woord kwam over zijne lip- pen ter zelf-verdediging of ter verwering tegen die beschuldigin- gen. Ten laatste traden twee andere getuigen op met eene aanklacht welke, zoo zij gegrond en genoegzaam bewezen ware geweest, misschien voldoende reden voor eene ver- oordeeling ter dood had opgeleverd. De eene beschuldigde Mat.XXVI.3i.Jesus, als had Hij gezegd: Ik kan den tempel Gods afbreken
en dien hintten drie dagen weder opbouwen; de andere haalde Jesus\' woorden aan maar met eenige verandering en zeide: Makc XIV,58. wij hebben Ifem hooren zeggen: Ik zal dezen tempel, die met
handen gemaakt is, a/breken en in drie dagen cenen anderen bouwen, die niet met handen gemaakt is. Het doel van deze beschuldiging was blijkbaar om den Zaligmaker te kunnen be- tichten, dat Hij lasterlijk of met minachting van den heiligen tempel Gods gesproken had. Doch het was eene onder alle opzichten valsche getuigenis. Vooreerst had Jesus geenszins gezegd: // kan of Ik zal dien tempel afbreken, maar tot de Joden sprekende, die Hem een bewijs zijner goddelijke zending Joan 11, 19. vroegen, had Hij gezegd: breekt dezen tetnpcl af. Verder had
Jesus met zijne woorden niet bedoeld den stoffelijken, uit steenen opgetrokken tempel maar den levenden tempel zijns lichaams, daardoor te kennen gevende dat, zoo de Joden Hem het leven ontnamen, Hij het den derden dag daarna wederom zou aan- nemen door zijne Opstanding uit het graf. Valsch derhalve en door boosheid uitgedacht was die beschuldiging; zij legde aan Jesus woorden in den mond, welke Hij niet gebruiKt, en ver- draaide den zin van die, welke Hij gesproken had. Zóó moest Jesus bij het volk gehaat gemaakt en aan de rechters een voor- wendsel gegeven worden om Hem te kunnen veroordeelen. |
|||||||
|
347
|
|||||||
|
(INZVV IIEEK JKM\'S CHRISTIS.
|
|||||||
|
K ven wel werden alle plannen der boozen verijdeld: de raad
zelve durfde aan deze aanklacht geene meerdere waarde toe- kennen dan aan de vorige, terwijl Caiphas al meer in verle- genheirl werd gebracht. En Tesus bewaart bij het aanhooren van al die lasterlijke
aantijgingen, in \'t midden van die door hartstocht verleide getuigen, een waardig stilzwijgen met zulk eene kalmte en be- daardheid, alsof niet over Hem gesproken werd. Doch wat zou het spreken Hein ook d:iar gebaat hebben, waar slechts een verachtelijke schijn van rechtbank zetelde, waar Hij wist, dat zijn dood reeds besloten was, waar dus niet het rech t maar de haat alleen het oordeel velde? Ook was er niets straf- waardigs tegen Hem ingebracht, terwijl de rechters met geen ander doel ondervroegen dan om in zijne antwoorden of in de woorden van anderen iets te vernemen, wat tot een schijn baar wettig vonnis aanleiding kon geven. Zijn eerste antwoord was ook zóó slecht ontvangen, dat het wel voor allen duidelijk moest zijn, hoe de geheele raad afkeerig was om naar de waar- heid te luisteren. Redenen genoeg voor den goddelijken Za- ligmaker om, dewijl Hij door te spreken onder die aanwezigen geen nut kon stichten, aan alle volgende eeuwen door zijn stil- zwijgen een leerrijk voorbeeld van bewonderenswaardig geduld en van nederige zachtmoedigheid voor te houden. Caiphas echter kon zijn ongeduld niet bedwingen; hij zag in, dat alle listen niets gebaat hadden, dat hij op die wijze zijn doel niet zou bereiken, dat a! de aanklachten der getuigen geen enkelen grond ter vcroordeeling aanboden; hij moest al- thans voor zich zei ven erkennen, dat de onschuld van Jesu.-., Wien hij met onverzoenbaren haat vervolgde, schitterend be- wezen was door de tegenstrijdigheid der beschuldigingen, welke |
|||||||
|
848
|
|||||||
|
HKT LU DEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
op zijn aanstoken tegen den Zaligmaker waren ingebracht. Bla-
kenrle van toorn nam hij zijne toevlucht tot sen nog ongebruikt middel om Jesus te dwingen zijn stilzwijgen te verbreken. Den schijn aannemende alsof zwaarwichtige en ware beschul- digingcn tegen den Zaligmaker waren aangevoerd, stond hij van zijnen /on onwaardig door hem bekleeden zetel op en vroeg op verwijtenden toon: antwoordt Gij niets op hetgeen dezen Mvr.xwi \'.2 tegen (I getuigen? Waarschijnlijk hoopte de Hoogepriester, dewijl
hij met alle aangewende middelen zijn doel, om den Verlosser als schuldig aan staatsburgerlijke misdaden te kunnen brandmerken, toch nietbereikte, dat Jesus in zijne verdediging reeds nu verklaren zou de ware Messias te zijn, en dat hij daarop de beschuldiging van godslastering kon inbrengen en het doodvonnis uitspreken i.Ev.xxiv.ió volgens eene door God zelven gegeven wet: al wie den Naam
van God lastert, zal den dood sterven; steenigen zal hem de qansche gemeente. Doch voor die belijdenis der hoogste waar- heid was nu het oogenblik nog niet aangebroken; plechtiger en schitterender zou Jesus straks die grondwaarheid des Christen doms getuigen; daarom zweeg de Zaligmaker en antwoordde niets. Hij leert ons alzoo, dat stilzwijgendheid een buiten- gewonen luister en eene hoogere volmaaktheid aan de lijdzaam- heid bijzet, dat het van groote deugd getuigt onder ver- smadingen in stil geduld te lijden en daarin te volharden: vooral wilde Hij ons de waarheid inprenten, dat onze ver- diensten bij God des te grooter zullen zijn en onze rechtvaar digheid op hoogere belooning bij God mag aanspraak maken, als wij onder den last van grievende beleedigingen en van lasterlijke beschuldigingen nog een nederig en voor ande- ren beschamend stilzwijgen onderhouden. Zooeven nog, toen Caiphas Hem over zijne leer ondervroeg, had Jesus het ant- |
|||||||
|
OXZEX HEER JE&IS CHRISÏIS .\'U8
|
|||||
|
woord niet willen schuldig blijven, omdat het strekken kon tot
eer van zijnen hemelschen Vader en ter onderrichting van zijne vijanden; ook toen Hij in het aangezicht geslagen was, berispte Hij den woesten dienstknecht, omdat Hij niet dulden mocht, dat er een blaam zou kleven op zijn ongeschonden naam ; straks zal Hij ook spreken, omdat Hij zijne Godheid moet belijden; maar nu wil Hij geen woord uiten, omdat hier zelf verdediging nutteloos was en ons voorbeelden van diepe verne- dering en van een alles overwinnend geduld moesten voorge- houden worden. Jesus leert ons daarenboven, dat het spreken bij dergelijke gelegenheden, zelfs al zijn onze woorden op zich zelve goed, iets zeer gevaarlijks is, omdat allicht daarbij andere woorden gevoegd worden, welke door wrevel of toorn ingegeven zijn. In vele omstandigheden is het daarom beter en veiliger te zwijgen dan te spreken, overeenkomstig het voor- beeld van den Psalmist, die van zich zelven getuigde: Ik wil Ps.XXXVIIl.a behoedzaam zijn op mijn gedrag, dat ik niet zondige met mijne tong; ik breidelde mijnen mond, als de goddeloozc tegen mij stond. Ik verstomde en vernederde mij. Terzelfder gelegenheid hield ons Jesus opnieuw een schitterend voorbeeld voor oogen van die groote en nooit volprezene deugd van zachtmoedigheid van harte, welke eeuwen te voren van Hem voorspeld was door den koninklijken Profeet die, alsof hij bij het besproken tafereel tegenwoordig ware geweest, den Persoon van Jesus sprekende invoert: mijne vrienden en bekenden komen in mijne Ps.XXXVli.ia nabijheid, maar blijven slaan, en mijne nabestaanden honden zich in de verte. En zij, die uit zijn op mijn leven, oefenen geweld, en die mijn ongeluk zoeken, spreken leugens en smeden listen den gansehen dag. Doch ik, aan een doo7\'e gelijk, hoorde niet en, even als een stomme, deed mijnen mond niet open. En |
|||||
|
360
|
|||||||
|
HET LIJDEN ES MEST K.N VA>
|
|||||||
|
// ben geworden ah een mensch, die niet verstaat en in wiens
mond geen tegenredenen zijn. Ook wij zouden, ware altijd ons geweten zuiver en konden wij met den h. Paulus getuigen: Cor. I, 12. onze roem is deze: de getuigenis van ons geioeten, dat wij in deze wereld in eenvoudigheid des harten en in oprechtheid Gods verkeerd hebben, tegen den haat onzer vijanden geen krachtiger verweermiddel ter onzer verdediging hebben dan in een indrukwekkend stilzwijgen, aan God de zorg voor onzen goeden naam overlatende; dan zouden wij gelaten kunnen zwijgen en met geduld verdragen, als lastertongen ons ver- volgen of de nijd ons aanvalt of eene kwaadsprekende tong reeds lang vergetene geheimen openbaart om den herwonnen goeden naam te bezwalken. Geen schooner voorbeeld" zegt de h. Ambrosius dan Jesus. Toen Hij ondervraagd werd, zweeg Hij om aan te toonen, dat de verdediging onzer onschuld niet gelegen is in luid geschreeuw, niet in het op- roepen van getuigen voor eene rechtbank, maar in de zui- verheid van geweten." Caiphas werd door al dat oponthoud in zijne booze plannen
gedwarsboomd, omdat hij zoo gaarne met allen spoed een einde aan dat nachtelijk verhoor gemaakt zag; bovendien was hij niet weinig te leur gesteld. Zijn eerste toeleg was geweest om Jesus aan overtreding van de romeinsche wetten schuldig te kunnen verklaren en als een staatsmisdadiger veroordeeld te zien. Maar de getuigen spraken elkander tegen; alle beschuldigingen bleken valsch te zijn; de boosheid was overtuigd tegen zich zelve gelogen te hebben, en Jesus had geen beteren verdediger van zijne schuldeloosheid kunnen vinden dan juist het getui- |
|||||||
|
ONZEN" HEF.li JKSl-s (\'llRIsns.
|
|||||||
|
881
|
|||||||
|
gen-verhoor, dat tegen Hem was ingesteld. Nu dan alle listen,
al de sluwe berekeningen van den Hoogepriester te schande gemaakt waren, werd hij genoodzaakt eenen anderen weg in te slaan en den Zaligmaker tot eene voor den geheelen raad af- gelegde belijdenis van zijne Godheid als te dwingen. Allen, die daar als rechters zaten, wisten zeer goed, dat Jesus Zich bij her- haling den Zoon van God genoemd had, den Messias door af- beeldingen aangeduid, door de Profeten voorspeld en door den Vader gezonden. Doch dit was hun niet genoeg. Zij wilden die goddelijke waarheid nu zelven uit zijn eigen mond vernemen, niet om in de leer des heils onderricht te worden, maar om den God-mensch wegens godslastering te kunnen veroordeelen. Hier moeten wij opnieuw de bijzondere leiding van Gods
Voorzienigheid bewonderen: onze goddelijke Zaligmaker wil en zal sterven, maar van geene andere misdaad beticht dan van die, dat Hij Zich den Zoon van God had genoemd. Zóó worden die ongelukkige Joden gedwongen de diepste geheimen van hun boos hart open te leggen. Zij willen Jesus niet voor hunnen Messias erkennen. Al pleiten alle voorspellingen van het Oude Verbond voor Hem: al heeft eene stem uit den Hemel Hem tot driemaal toe en luide als den welbeminden Zoon des Vaders verkondigd; al heeft Jesus zijne goddelijke zending door de reinheid van zijne leer en door de heiligheid van zijnen levenswandel zoo wel als door de voorspelling van de toe- komst en door zijne wonderen op de schitterendste wijze bewe- zen Hij mag, Hij zal zoo willen zij in hunne verblindheid hunMessias niet zijn.en daarom moet Hij sterven. Kunnen zij Hem om geene andere reden veroordeelen, welnu: liever nog hunne afschuwelijke plannen geopenbaard dan Hem in \'t leven gespaard. |
|||||||
|
Hoofdstuk IV.
|
|||||||||||
|
Jesus door den 1 loog-en raad
ter dood veroordeeld. |
|||||||||||
|
Wij staan altoos nog met den goddelijken Lijder voor den
rechterstoel van den onrechtvaardigen Caiphas en van zijnen gelijkgezinden raad; maar zullen nu de oorgetuigen zijn van de treffendste belijdenis door Jesus zelven van zijne God- heid afgelegd. Wij dringen dan ook zoo dicht mogelijk tot Jesus door om geen enkel zijner woorden te missen. Eerst moeten wij vernemen, wat de huichelachtige Caiphas aan Jesus ter beantwoording voorstelde om dan het antwoord van Jesus te aanhooren en te overwegen. Met allen nadruk en met eene bijzondere klem zegt dan
M.vr.XXVU3 Caiphas tot Jesus: Ik bezweer V bij denlevenden God, dat is: ik beveel U in den Naam van den waren God en op zijn gezag verplicht ik U, terwijl Gij aan oneerbiedigheid tegenover Hem en mij, zijnen Hoogepriester, zult schul- dig zijn, als Gij nu nog zwijgt, en aan meineed, als Gij ons de waarheid niet openbaart, dat GO ons zegt, of GO de Cltrist-us zOt, de zoon Gods. Dit was opnieuw eene schen- ding van een algemeenen regel des rechts, die verbiedt, dat |
|||||||||||
|
HET (.IJDFN KV STERVEN VAX ON7.EN HEER JKSIIS CHRISTI"). 353
|
|||||
|
een beschuldigde geplaatst worde tasschen de moeielijke keuze
om een meineed te doen of om zijne eigene zaak te verzwaren. Wat was daaraan voor die goddelooze rechters gelegen, voor hen, die muggen uitzogen en den kemel doorzwelgden, die de boosheid als wijn dronken? Genoeg is het voor ons doel die wetsverkrachting aangestipt te
hebben. Andere, gewichtigere onderwerpen vragen nu al onze aan- dacht. Elk woord, elke omstandigheid van ons verhaal zegt ons, dat het nu een der plechtigste oogenblikken is van de geheele lijdensgeschiedenis des Heeren. Hij die vraagt, is de, ofschoon onwaardige, Hoogepriester van Gods uitverkoren volk; de raad, in wiens naam hij het woord neemt, is de aanzienlijkste vergadering ter wereld, die over de heiligste belangen van het volk Gods moet beslissen; Caiphas gebruikt voor zijne woorden den vorm van een eed en plaatst het verwachte ant- woord onder de hoede van Gods Waarachtigheid; de Persoon, Wiens belijdenis gevraagd wordt, staat daar geboeid en diep vernederd als een booswicht, maar is in waarheid de eeuwige Zoon van den levenden God; de zaak, welke behandeld wordt, is van een alles overwegend belang en beslissend voor tijd en eeuwigheid. In ademlooze stilte verbeidt de geheele vergade- ring, ook alle Engelen des Hemels, zelfs de hel met alle dui- velen het antwoord van Jesus. Zal onze Zaligmaker ook nu zwijgen of, zoo als Hij meer-
malen deed, de listige onderrragers door eene wedervraag beschamen? Zoo Jesus het gewenschte antwoord geeft, dan is zijn sterven zeker en geeft Hij aan zijne goddelooze rechters het zoo vurig verlangde middel in de hand om Hem te kunnen veroordeelen ? Eeuwige dank aan den goddelijken Lijder! Ofschoon Hij
23
|
|||||
|
:!54
|
|||||||
|
DR UIOEÜ KV SrKRVK.V VAN\'
|
|||||||
|
wist, dat de veroordeeling op zijne getuigenis volgen zou,
nu het de waarheid gold van zijn Messiasschap en van zijne Godheid, wilde Jesus niet zwijgen maar beleed die waarheid niet kalme en verhevene Majesteit. Met diepen eerbied voor den aangeroepen en heiligen Naam zijns Vaders en om in geen punt te kort te doen aan de waarheid, welke Hij ten allen tijde ge- MAr.XXV[,64 predikt had, antwoordde Jesus met alle klem: Gij hebt het ge- gezegd, Ik ben het. En opdat niemand door zijne kortstondige vernedering, waarin Hij voor zijne haters staat, geërgerd en van het geloof in die waarheid teruggehouden zou worden, voegde Hij als in een adem, maar ook als eene bedreiging voor alle ongeloovigen, er bij: Gij zult den Zoon des mensehen zien ge~ zeten aan de rechterhand der Kracht Gods en komende met de wolken des hemels. Het verdient al onze aandacht, met welk een bijzonderen
nadruk de goddelijke Zaligmaker Zich in zijn antwoord aan
Caiphas den Zoon des menschen noemt. Daarin is een groot
geheim opgesloten, het geheim namelijk van de Menschwording
van Gods Zoon. Onder die benaming was Hij voorspeld ge-
Dan. VII, 13. worden : ik zag in een nacht-gezicht aldus verhaalt de Profeet
Daniel en zie, er kwam een op de wolken des Hemels als
eens menschen Zoon en Hij kwam tot den Oude der dagen
(den eeuwigen God) en werd voor zijn aangezicht gebracht
die voorspelling was ook aan de Oversten der Joden bekend.
Eveneens zag Stephanus, weinige dagen na Jesus\' Hemelvaart,
Hand. VII 55. den Zoon des menschen staan aan Gods rechterhand. Jesus zelf
noemt Zich bij voorkeur den Zoon des menschen, die niets heeft,
Math.VIII,2o waarop Hij zijn hoofd kan te ruste leggen, maar de macht
Math. lx, 6. bezit om de zonden te vergeven; Zoon des menschen, die door
Math. XI, 19, zijne vijanden gescholden wordt als een vraat en wijndrinker
|
|||||||
|
ONZIN HEKR IBin CHRISTIs. :!5Ó
|
|||||
|
maar de Heer is van den Sabbath ; Zoon des menschen, die «W» Math. XII, 8.
hel Kruis verheven, maar door den Vader zal verheerlijkt Joan. Xll.34,
worden. Wat aldus dit alles moeten wij in die benaming JOAN- XII,a3,
lezen het Woord, de tweede Persoon der H. Drievuldigheid,
van nature niet was, dat is Hij uit Liefde tot de menschen
geworden: Hij nam de gedaante van een dienstknecht aan en
werd Mensch; Hij is echter de Zoon des menschen bij uitnemend-
heid, ontvangen van den H. Geest, geboren uit eene onbevlekte
Maagd, zooals Isaias voorspelde; Hij is de Eerstgeborene
onder vele broeders, Hoofd van een nieuw geslacht, de Erfge-
naam der beloften. Het is alsof Jesus met dat woord verklaart:
Ik ben, die komen zou en werkelijk kwam en nog eens komen
zal. In die benaming ligt zijne Liefde en nederigheid, maar
ook zijne toekomstige verheerlijking en rechtsmacht geopenbaard;
daarin zien wij het verledene zoo wel als het tegenwoordige
en het toekomende verkondigd, hoe Hij alleen de Verwachte
van alle eeuwen was, de vervulling van alle profetieën werd,
het Middenpunt is van alle tijden, de Vader der toekomende
eeuw zijn zal.
Die, voor alle ware leerlingen des Heeren verblijdende, maar
voor Caiphas en zijn goddeloozen raad verpletterende \\vaarhe- den moesten die God-vergetene huichelaars uit den mond van den vernederden Jesus aanhooren. Zij moesten vernemen, dat die door hen gehate Jesus eens als Opperheer en als Opper- priester zou gezeten zijn aan de rechterhand des Vaders om een wereldoordeel te houden en reeds in het bijzonder oordeel zou recht spreken over goed en kwaad. Welk een antwoord, gegeven in de zekerheid van daarom
den dood te moeten ondergaan? Een antwoord, dat de hel |
|||||
|
356
|
|||||||
|
HIT I.1JDKN EX STERVEN VAN
|
|||||||
|
doet beven van woede, maar ook alle Engelen van heilige
vreugde doet juichen, omdat door de belijdenis van Jesus\' God- heid millioenen den Hemel zullen binnen gaan een antwoord dat Jesus nog bevestigen zal door er voor te sterven. Laten wij die woorden wel beseffen en diep in ons hart
prenten; zij zijn aan ons allen als eene dierbare erfenis nagelaten, van Hem, die voor onze zaligheid sterven gaat. Ik ben het" antwoordt Jesus aan de Joden en bezweer het bij den levenden God, mijnen hemelschen Vader, dat Ik de ware Messias ben, dien uwe Profeten hebben voorspeld, dien alle vóórafbeeldingen van het oude Verbond aangeduid hebben, dien ook God reeds in het Paradijs heeft beloofd. Geen anderen Verlosser kunt gij ver- wachten; in niemand anders dan in Mij is heil te hopen; wie in Mij gelooft, zal zalig, wie in Mij niet gelooft, zal veroordeeld ,,worden; want Ik alleen ben de weg en de waarheid en het leven. Het is Mij niet onbekend, dat gij aan mijne woorden geen geloof slaat, en daarom is het dienstiger, dat Ik door schrikwekkende teekenen dan met woorden tot u spreek. Weet dan, en Ik zeg het ulieden met allen nadruk; van nu af aan zult gij, uit al hetgeen met Mij gebeuren en over u komen zal, moeten opmaken, dat Ik alleen degene ben, tot Wien Ps. CIX, i. is gezegd: zit aan mijne rechterhand, en Wien Daniël zag op Dan. VII, 13. j>(/f wolken des Hemels komen om te oordeelen levenden en dooden. Dan is het de dag van jammer en van wee; dan zult gij smee- ken, dat de bergen op u vallen en de heuvelen u bedekken, maar te vergeefs: het is de groote dag van vergeldingen van wraak, en de hoeksteen, dien gij nu verwerpt, zal u ver- pletteren. Nu ziet gij Mij nog in mijne vernedering en ver- smading, als een beschuldigde en verworpene; maar dan zult gij Mij aanschouwen in mijne goddelijke Majesteit en voor |
|||||||
|
OV7.KX IIEKR JESUS CHRISTV8. 357
|
|||||
|
Mij sidderen van angst als voor den almachtigen Bestuurder
van de geheele wereld, die zijn volk ter overwinning heeft geleid, als voor den Rechter van allen, die aan een ieder vergeldt naar zijne werken." Die getuigenis van Jesus is zeker hoogst kostbaar voor ons
geloof. Die verklaring door Jesus afgelegd op dat allerge- n ichtigst oogenblik, voor Caiphas, den Hoogepriester en voor- zitter van een raad, welke het geheele volk van Israël verte- genwoordigt door zijne eersten in rang, in geleerdheid en in ouderdom die belijdenis was de plechtigste en volledigste getuigenis, welke Hij ooit van zijne Godheid heeft gegeven, terwijl Hij die nu met een eed bevestigde en straks met zijn Bloed zal bezegelen. Ook aan duidelijkheid liet zij niets te wenschen over; geen enkel zijner woorden kon in een ande- ren zin opgevat worden dan waarin het bedoeld en uitgespro- ken was. De Joden namen dan ook met het volste recht Jesus\' uitspraak in den letterlijken zin op en zijn aldus, zeker huns ondanks, eene getuigenis voor het geloof in Jesus\' God- heid, hetwelk wij dankbaar belijden. En alles, wat bij Jesus\' sterven voorviel zoo wel als wat over het joodsche volk geko- men is, geeft getuigenis voor de waarachtigheid zijner woorden; de natuur, welke Hem als haren Schepper vereert bij zijn dood, de wonderen, welke Hem als God verkondigen, de zon welke over zijn sterven treurt, het scheuren der rotsen en des voorhang- sels, het opengaan der graven, dat alles niet minder de ver- woesting van Jerusalem en de ondergang der Toodsche natie en de verwerping van dat rampzalig volk verkondigen luide: waarlijk deze is de Zoon Gods, de beloofde Messias, in en door Wien wij moeten zalig worden, uit Wien alle heil is, in Wien wij alles kunnen vinden wat ons noodig is om tot den Vader te komen. |
|||||
|
368
|
|||||||||
|
IIT.T LMDEK KX STEKTEN VAN
|
|||||||||
|
Welk eene lange reeks van gevolgtrekkingen vloeien uit die
ééne waarheid voort voor een iegelijk, die beter dan Caiphas op zijne eeuwige belangen bedacht is? Jesus Christus is God; derhalve moeten wij in Hem en in zijne openbaring gelooven; Jesus Christus is God, derhalve moeten wij aan Hem en aan zijne geboden gehoorzamen. Ons geloof moet alzoo beleden worden met den ruond en met het hart, vooral door werken, want anders leven wij niet uit het geloof en zou ons geloof dood wezen. Verder nog: Jesus is God, maar dan ook is zijne Kerk eene goddelijke instelling, eene onfeilbare leermeesteres der openbaring, de zuil en grondvest der waarheid, en hare gebo- den zijn verplichtend als die van Jesus, Wiens plaatsvervangster zij op aarde is; de Sacramenten zijn bronnen, waardoor Jesus\' verdiensten ons toestroomen; genoegzame genaden worden ons gegeven om onze verplichtingen te vervullen, om de door Jesus gegevene beloften vervuld te zien, om de door Hem bedreigde straffen te ontkomen. Aan het klemmende van die gevolgtrekkingen kan niemand zich ontwringen Wie in Jesus gelooft, moet al die andere waarheden als zijn levensregel aan- nemen. En eens zal Jesus, op de wolken des Hemels gezeten, komen oordeelen, om den eene als zijn waren leerling te be- lijden, den andere als een loochenaar zijner goddelijke Majes- teit te verzaken. |
|||||||||
|
Wij zouden mogen verwachten, dat die bedreiging door Je-
sus op dat plechtig oogenblik uitgesproken eenigen indruk op den Hoogen raad en den voorzitter gemaakt, dat zij ten minste hen tot nadenken gebracht had om de waarheid van Jesus\' |
|||||||||
|
ON\'ZKV HEER .TKSIS CHRISTI.\'S 859
|
|||||
|
getuigenis te onderzoeken en van Hem bewijzen voor zijne be-
wering te vorderen. De zaak was toch ernstig genoeg en ver- diende aller belangstelling. Doch niets van dat alles geschiedde; de felste haat had hen met volkomene blindheid geslagen. Noch het aller belangrijkst onderwerp, hetwelk behandeld werd, noch het hooge aanzien, hetwelk Jesus bij het volk genoot, worden in aanmerking genomen. Caiphas, in zijn hart verheugd, toen hij Jesus aldus hoorde
spreken, zou zijne rol van huichelaar blijven vervullen ten laatste toe. Hij veinsde daarom droefheid over de, zooals hij Jesus\' belijdenis noemde, uitgesprokene godslastering en scheurde, gelijk de Joden bij diepe verontwaardiging of groote droefheid gewoon waren te doen, zijne kleederen, waarschijnlijk van den hals tot aan den gordel; maar hij vergat tevens zich zelven in die mate, dat hij het oordeel der andere rechters vooruit liep en, zonder hun gevoelen te vragen of hunne meening te vernemen, opnieuw ook het joodsche strafrecht schennende, dat verbood een aan- geklaagde op zijne eigene bekentenis alleen ter dood te veroor- deelen, dadelijk zijn oordeel en tevens zijn vonnis velde, uit- roepende: Hij heeft God gelasterd! Wat hebben wij nog ge- mat.xxVI tuigen van noode? Zie, nu hebt gij de godslastering gehoord. Wat dunkt u tot welke straf moet hij veroordeeld worden? En zij antwoordden en zeiden: Hij is des doods schuldig, Waarlijk, Jesus was des doods schuldig niet omdat
Hij eene godslastering gesproken had, want Hij was de eeuwige Zoon van God; maar omdat Hij, God zijnde en mensen geworden, al de zonden der wereld op Zich genomen had om daarvoor te boeten en te lijden tot aan den dood des Kruises; omdat Adam den dood in de wereld gebracht had door zijne zonde, en Jesus, de Stamvader van een nieuw geslacht, in de we- |
|||||
|
.,r,n
|
|||||||
|
1IKT L1JDI.N ER STLRVKN VAN
|
|||||||
|
reld gekomen was om alle menschen aan den eeuwigen dood
te onttrekken door zijn sterven. Er ging dan ook onder de tallooze rijen van hemelsche Geesten een blij vreugdegejuich op, nu de verlossing van de gevallen menschheid door het Bloed van den God-mensch aanstaande was; de Vader bekrach- tigde het vonnis op de aarde over zijn Zoon uitgesproken, en Jesus zelf, brandende van verlangen om met zijn Bloed de schuld der menschen te delgen, herhaalde in de stilte des har- Ps. xxxix.7 ten, wat Hij in de wereld komende gezegd had; slachtofferen offerande wildet Gij niet, o God! ter verzoening van de zonden, maar een Lichaam hebt Gij Mij toebereid; brandoffers voorde zonden behagen U niet. Toen sprak Ik, zie Ik kom om uwen wit te doen door mijn leven te offeren ter verlossing van de wereld. Maar daarom waren die Oversten der Joden niet minder schuldig. Verblind door haat en nijd hadden zij den Heer des levens en den Koning der eeuwige Glorie verworpen, zóó ook alle voorrechten vertreden, welke de Goedheid Gods aan zijn uitverkoren volk toebedeeld had. De straf volgde hunne mis- daad op den voet. Caiphas zeggen vele schrijvers ver- ,,scheurde zijne kleederen en vertoonde daardoor de afzichte- lijke boosheid en de helsche afgunst, welke in zijne lage ziel huisvestten; die in misdaden vergrijsde Hoogepriester schold ,Jesus\' belijdenis voor eene godslastering, maar door het loo- chenen van die. waarheid ontnam hij aan de Synagoge de reden van haar bestaan en verzaakte eene waarheid, waarop de katholieke Kerk steunt en zoo den storm der eeuwen trotseert en de machten der hel overwint." Het was nu ruim drie uur in den nacht geworden. De raads-
hceren gingen uiteen om de nog weinige uran van den nacht |
|||||||
|
86]
|
|||||||
|
UMSKH HfU JKSUS CIIHISTUS.
|
|||||||
|
aan den slaap te wijden, als de zoete rust hare plaats kon
vinden in een gemoed, hetwelk door de hevigste hartstochten bestookt, door de afzichtelijkste boosheid bezoedeld was. En Jesus ? Helaas! welk een bedroevend antwoord geven ons
op die belangstellende vraag de Evangelisten, als zij ons het volgende, afschuwelijke tafereel voor oogen houden, waarin wreedheid en helsche boosaardigheid om den voorrang dingen. |
|||||||
|
Hoofdstuk ¥.
|
|||||
|
Mishandelingen, en bespottingen van Jesus
Aan den grootsten booswicht wordt nog medelijden betoond,
vooral als hij ter dood veroordeeld is. Het menschelijk gevoel, dat bij weinigen zich verloochent, heeft deernis met zijn onge- lukkigen toestand en reikt hem ook nog zijne liefdegaven ter leniging van zijn leed en ter verzachting van het pijnlijke zijner laatste oogenblikken. Spijs en drank, ten minste ook een el- lendig strooleger worden hem aangeboden om zijne verzwakte krachten te herstellen en hem te versterken voor den naderen- den doodstrijd, troostwoorden worden hem toegesproken om zijn gezonken moed op te beuren. Voor den goeden Jesus echter mocht geene verlichting van smarten bestaan. Hem mocht geen oogenblik van rust gelaten worden; integendeel, allen spannen samen, als waren zij duivels voor eenige uren aan de hel ontvloden, om Hem zoo wreedaardig mogelijk te pijnigen en zoo laaghartig mogelijk te verguizen. Inderdnnd, als duivels waren die beulen, aan wier baldadige
brooddronkenheid de Sanhedristen den Zaligmaker hadden overgeleverd, toen de raadsvergadering was opgeheven. Als |
|||||
|
HET LIJDEN ES STERVEN VAN\' ONZEN MtSKH JKSIIS CHRISTUS 363
|
|||||
|
honden dol van woede vielen die gerechtsdienaars en knechten
van den Hoogepriester op het Lam Gods aan; met een helsch genoegen omringden zij Jesus om aan Hem hunne onmensche- lijke wreedheid te beproeven, evenals het grauw altijd gewoon is te doen, wanneer aan zijne willekeur aanzienlijke personen worden prijsgegeven, wier deugd hunne woede prikkelt, omdat zij hun een scherp verwijt is. Doch alle moedwil, welke ooit in lateren of vroegeren tijd in soortgelijke gevallen vertoond werd, staat eindeloos ver achter bij die gruweldaden, welke de Proteten en ook Jesus zelf voorspeld hadden en de Evangelisten nu in slechts weinige woorden schetsen. Wel huiveren wij van ver- ontwaardiging, als wij dat akelig schouwspel overdenken, maar verwonderen kunnen wij ons niet. De overheden van die on- menschen hadden hun niet alleen vrijheid gelaten, maar tevens hen tot die wreedheid aangespoord, door lasteringen en bespot- tingen hen met diepe verachting voor Jesus bezield, door een verleidelijk voorbeeld geleerd, dat tegenover Jesus hun alles geoorloofd was; ook den haat, waarvan zij zei ven gloeiden, hadden zij in hun hart aangestookt. Die wreedaards hadden daarenboven gezien, dat de aan Jesus gegevene kaakslag ongestraft gebleven en zelfs met een glimlach beloond was; zij waren dus overtuigd, dat het hun tot eene verdienste zou aangerekend worden, als zij Jesus op \'tgrievendst hoonden en op \'twreedaardigst pijnigden. Jesus was immers, gelijk zij het zich wilden voor- stellen, als een godslasteraar, als een valsche profeet veroor- deeld, die geen aanspraak op mededoogen maken mocht en niets beter verdiende dan als een volksbedrieger gemarteld te worden. Bovendien geeft de h. Marcus niet onduidelijk te verstaan, dat eenigen der raadsleden, hunne waardigheid ten eenemale vergetende, dat onmenschelijk spel met Jesus begonnen en aan |
|||||
|
364 1IKT I.IJDLX KN REKTEN VAN
|
|||||
|
die woestelingen een voorbeeld gaven, hoe zij den veroordeel-
den Jesus liefst mishandeld zagen. Wel een gruwzaam spel dreven zij met den God-mensch.
I». L, 6. De Profeet Isaias had het voorzegd: mijn lichaam bied Ik hun,
die Mij slaan, mijne wangen hun, die Mij den baard uiiruk- ken; mijn aangezicht keer Ik niet af van hen, die Mij schelden en bespuwen. Vreeselijke nacht voor den goddelijken Lijder een nacht, welke met de sterkste verbeelding spot. Nog meer in bijzonderheden afdalende dan de voorspelling van Isaias is de akelige schildering, welke de h. Marcus, leerling van denzelfden Petrus, die dat hartverscheurend tafereel uit Marc,XIV,6s. de verte aanschouwde, ons daarvan geeft: En cenigen begon-
nen Hem te bespuwen, en zijn aangezicht te bedekken, en Hem met vuisten te slaan, en tot Hem te zeggen: profeteer! En de dienaren gaven Hem kaakslagen. Voegen wij hierbij nog, wat de h. Lucas mededeelt: de mannen, die Hem in bewaring hielden, bespotten Hem en sloegen Hem. En Hem overdekt hebbende, sloegen zij Hem op het aangezicht en vroegen Luc.XXll.63. Hem, zeggende: profeteer, wie is het die U geslagen heeft, en
vele andere dingen zeiden zij al lasterende tegen Hem dan zijn wij eenigermate in staat om ons een flauw denkbeeld te vormen van hetgeen Jesus in die vreeselijke uren der duisternis heeft moeten lijden. Doch daarmede mogen wij ons niet tevreden stellen; tot in bijzonderheden moeten wij dat lijden van Jesus overwegen. Wij verplaatsen ons dan in den geest naar de ge- vangenis, waar Jesus zoo veel voor ons verdragen heeft, waar Hij om onzentwil zoo diep vernederd is geworden. Het is waar- schijnlijk een vunzige ruimte, ter nauwernood door het sombere licht van eene walmende lamp of flambouw verlicht, maar genoeg |
|||||
|
M5
|
|||||||
|
(1XZKN IIKKIt JESUS CMRISII\'S.
|
|||||||
|
om de afzichtelijke tronk\'n en wreede gelaatstrekken van de beulen
te onderscheiden. Sommigen meenen, dat zij den Zaligmaker met ketenen aan eene lage zuil gekluisterd hebben om zonder tegen- stand te ontmoeten hun afschuwelijk werk te kunnen voortzetten. Nog eens, welk tafereel! Eenigen begonnen Hem te bespmven een teeken wan de diepste verachting, een bewijs van afkeer zóó groot en vernederend, dat het menschelijk gevoel er van gruwt en Joden en Heidenen eenstemmig het als de laagste be- leediging beschouwden, welke iemand kon aangedaan worden. De Joden kenden daarenboven al het verachtelijke van eene zoodanige mishandeling uit hunne wet en uit verscheidene ver- ordeningen Gods; zij wisten uit hunne heilige boeken, hoe Job het als een smartelijk lijden beklaagde, dat eenigen hem in het aangezicht spuwden en zulk een smaad moest onze Jesus verduren, bij Wiens geboorte de Engelen van blijdschap zon- gen: Eere zij God in de Hoogste\'\'\' (hemelen); over Wiens Luc. K 14. hoofd, na zijn doop in den Jordaan, de Hemel zich opende, en de H. Geest in de gedaante van eene duif nederdaalde, en van Wien de Vader getuigde: Deze is mijn welbeminde Zoon, mat. III, 17. in Wien Ik mijn behagen heb. Die Jesus onderging zulke be- leediging in zijn heilig aangezicht, welks aanschouwing nu het zalig genot der Engelen en Heiligen uitmaakt! Bij die teeke- nen van de diepste verachting voegden die booswichten de pijnlijkste mishandeling: zij sloegen Hem nu eens met vuisten dan weder met de vlakke hand, onverschillig waar de slagen vielen, vooral in het aangezicht of op de wangen om de pij- niging tegelijk te vernederender te maken; de h. Cyril- lus vermeldt het als zeker, dat zij den Zaligmaker zelfs met roeden in het aangezicht geeselden. En geen onderbreking van dat gruwzaam spel geeft eenige verademing aan den ge- |
|||||||
|
:m
|
|||||||
|
HKT LU DEN KN STERVEN VAN
|
|||||||
|
martelden Jesus: nauwelijks heeft de eene zijne woede gekoeld
en aan zijne spotlust voldaan, of een ander treedt toe met de- zelfde wreedheid in \'t hart en beproeft, onder hoongelach der omstanders, zijne woeste kracht op het heilig gelaat des Zalig- makers, totdat ook hij, moede van het slaan, zijne eerlooze plaats inruimt voor anderen, die branden van verlangen en wier vuis- ten jeuken om hun aandeel in die algemeene mishandeling te hebben. Nog is hunne vindingrijke baldadigheid niet uitgeput. Hun mond kon geen afzichtelijk vuil meer uitwerpen; hunne rechterhand is krachteloos geworden; maar zij kunnen den Zaligmaker nog bespotten en lasteren. En God alleen is het bekend, welke zielesmart, grievender dan alle lichamelijk lijden, Jesus toen heeft moeten verduren. Wij kennen reeds die las- teringen, welke zoo dikwijls tegen onzen goddelijken Zaligma- ker gedurende zijn leven werden uitgebraakt door wie Hem haatten. En nu werden zij niet alleen herhaald indien vreeselijksten aller nachten, ook nog vermeerderd met andere, welke aan den goeden Jesus zoo mogelijk alle eer ontnamen, Hem voorstelden als den laagste, als den verachtelijkste der menschen. En dan die bespotting? Mij dunkt, wij hooren die ellendigen aan Jesus toebijten: Gij wilt een Profeet heeten, Gij wilt Koning genoemd worden wij zullen U toonen, welk een Koning Gij zijt en U kroonen, zooals Gij het verdient, en U een troon oprichten aan een Kruis. Gij wilt den tempel afbreken wij zullen U dien overmoed pijnlijk vergelden. Maak U bereid voor een gruwzamen dood. Gij, Galileör! zult uw loon ontvangen. Wat Gij nu lijdt is niets in vergelijking van hetgeen U wacht. Geen strat te zwaar, geen sterven te pijn- lijk voor een godslasteraar en volksopruier." En opnieuw regenden de slagen van alle zijden op het heilig Hoofd van Jesus. |
|||||||
|
M7
|
|||||||
|
ONZKN HKKR JKSI\'S CHRIS\'I\'S
|
|||||||
|
Drie uren lang, omstreeks van drie uur in den nacht tot zes uur
in den morgen, duurt die foltering naar ziel en lichaam. Jesus, de Koning der Glorie, staat daar voor ons niet een gelaat door afzichtelijk uitwerpsel bedekt; Hij, de schoonste der menschen- kinderen, draagt in zijn heilig aangezicht de bloedige sporen van de vuistslagen; de Engelen Gods bedekken hun gelaat voor de Majesteit van den Zoon Gods en nu is het Hoofd van den God-mensch opgezwollen en met bloed geverwd! Aanschouwt den Zaligmaker in dien medelijden-wekkenden toestand en aldus vraagt de h. Chrysostomus meent gij niet, dat de duivels uit de hel zijn losgebroken en dat zij van de lichamen dier verachtelijke handlangers van bedorven meesters bezit hebben genomen om door hen hunnen haat op den Verlosser der wereld uit te storten? Zoo vele beulen, zoo vele duivelen in menschelijke gedaante! En in het midden van hen staat de zachtmoedige Jesus, bespuwd, ten bloede toe geslagen, diep vernederd en schandelijk verguisd!" Wij weten, waarom Jesus dat alles wilde lijden. Omdat
Hij namelijk allen met eene eeuwige Liefde heeft bemind. Doch dit antwoord lost het raadsel niet op, waarom de Zaligmaker ook dat lichamelijk" en dat zielelijden als zijn smartelijk deel heeft uitverkozen. Nog eene andere reden dan zijne buitensporige Liefde lag daaraan ten gronde; want elk soort van zijn lijden voldeed voor eene of andere soort van der menschen zonden. Jesus heeft dat zware offer zijner vrijheid in die akelige gevangenis willen brengen en Zich door snoodaards laten martelen, om te boeten voor die noodlottige vrijheidszucht der zondaren, die geen ander doel schijnen te kennen dan te voldoen aan hunne lage lusten, aan hunne schandelijke begeerlijkheid en hoovaardij. De overtreder van goddelijke wetten heeft geen begrip van de |
|||||||
|
MtS
|
|||||||
|
Il KT I.MI>K\\ KN sTKKVKN VAN
|
|||||||
|
ware vrijheid der kinderen Gods. Hij kent en zoekt geene an-
dere vrijheid dan zich los te maken van Gods geboden, dan teugellooze ongebondenheid in zijn doen en laten. Daarom sprak God reeds door een zijner Profeten den zondaar aldus verwij- Jkr. II, 20. tend toe: gij hebt mijne banden verbroken en gezegd: ik wil
U niet dienen. En welk is het antwoord door den zondaar, althans in daden, gegeven? Ik wil mijn eigen heer en mees- ter zijn; zelfstandig, zonder mij door lastige voorschriften te laten binden, wil ik door het leven gaan; mijnen wil alleen zal ik in al mijn doen en laten volgen." Door deze en der- gelijke uitspraken verklaart hij zich vrij en van alle wetten on- afhankelijk. Maar die gewaande vrijheid voert naar het ver- derf. De gehoorzaamheid daarentegen der kinderen van God, die zich door de goddelijke Wijsheid en Liefde laten geleiden, maakt hen waarlijk vrij vrij van zonden en van de verlagende heerschappij der hartstochten. Dit verklaarde de Joan. Vin, 32. Zaligmaker zelf, toen Hij tot de Joden zeide, de waarheid zal
11 vrij maken. Wel mogen wij daarom de volgende woorden tot de onze maken . Jesus wilde aldus spreekt een godminnend schrijver
in die gevangenis opgesloten en aan de wreedste mishandelin- gen prijs gegeven worden om door zijne oneindige verdiensten ons van de eeuwige pijnen der hel te verlossen, om ons van de knellende banden der zonde te bevrijden, ook om onzen eigen wil te binden en in de gevangenschap der gehoorzaam- heid aan God te brengen. Die Liefde, ons waar geluk be- oogende, moet door ons met wederliefde beantwoord worden. Wij moeten dan van nu af aan de gevangenen van Jesus zijn, geboeid, evenals de h. Paulus, aan Hem door de lietde- banden, zóódat niets ons voortaan nog van Hem scheide, |
|||||||
|
onzkx iiklk jksi.s cnkisi\'1 s. WH
|
|||||||
|
Maar zoo dikwijls hebben wij de treurige ondervinding van
onze ontrouw en wankelmoedigheid opgedaan. Een nederig en dringend gebed tot den lijdenden Jesus blijve daarom ons wapen ter volharding." |
|||||||
|
Met opzet hebben wij eene aan Jesus in den kerker aange-
dane beleediging nog onbesproken gelaten. Wij vestigen daarop nu al onze aandacht. Jesus werd namelijk op de gruwzaamste wijze gehoond in zijne heilige waardigheid als Profeet, evenals Hij door de doornen-kroning in zijne koninklijke en op het Kruis in zijne Hoogpriesterlijke waardigheid beschimpt zal worden. Hij was in waarheid de goddelijke Leermeester, in IVien alle schat- coi. il, 3 ten van Wijsheid en van Wetenschap verborgen waren het Joan. I, 9. ware Licht, hetwelk lederen mensch verlicht, die komt in deze wereld de weg en de waarheid en het leven. Hij had Zich Joan.XIV.i6. als den Profeet bij uitnemendheid geopenbaard; ook het volk had Hem vereerd en bemind als een Profeet, machtig in woorden en in werken; Hij had de geheimen der toekomst verkon- digd en overtuigend " bewezen, dat niets aan zijne Alwe- tendheid verborgen kon blijven. En nu helaas! welk eene bespotting! Hem overdekt hebbende, sloegen zij Hem op het luc, xxil.64. aangezichten vroegen Hem, zeggende: profeteer! wie is het,die U geslagen heeft ? Zoo wilden die booswichten de profetische waardigheid des Zaligmakers belachelijk maken en Hem als een bedrieger des volks verguizen. Die boosheid was zeker een allergrootste misdaad tegen de oneindige Heiligheid en Waarachtigheid van den God-mensch gepleegd, maar die dienst- knechten en dat andere gespuis waren de hoofdschuldigen niet. 24
|
|||||||
|
370
|
|||||||
|
IIKT LIJDEN KM STKItVKN VAN
|
|||||||
|
De geheele zwaarte van die afgrijselijke bespotting valt op de
Oversten der Joden, die de anderen opgehitst hadden tot die gruweldaad, opdat Jesus zijn naam als Profeet en daarmede zijn invloed bij het volk verliezen zou. Was toch de Zaligmaker eenmaal in die waardigheid verguisd en aan het volk de mee- ning opgedrongen, alsof Hij het misleid had, dan zou het geen partij voor Hem trekken en aan zijne vijanden vrij spel laten om Hem naar hartelust ter dood te brengen. Hoe liefdevol daarentegen was Jesus\' bedoeling in het onder-
gaan van die grievende vernedering 1 Aan zijnen hemelschen Vader wilde Hij eene genoegdoening aanbieden voor al die zonden, welke tegen de goddelijke waarheid bedreven worden. Door Zich te laten beschimpen in zijne heilige waardigheid van Afgezant Gods, van dengoddelijken en laatsten aller Profeten, vol- deed Jesus voor dat gruwelijk ongeloof en die zedelooze afgoderij Kom. i, 23. der Heidenen, die de heerlijkheid van den onbederf dijken God
verwisselden met de gelijkenis eens beelds van een bederfelijk mensc/i, en van vogelen en van viervoetige en van kruipende dieren, voor de vervalsching der waarheden en verdichting van overleveringen door de f oden, die het gebod van God overtra- Mat. XV, 4. den om hunne valsche overleveringen, voor het halsstarrig verzet
van alle ongeloovigen, die het gehoor afwenden van de waarheiden 21 im IV 4 **^ keeren tot fabels, in één woord: voor de zonden van al die on-
gelukkigen, op wie dit woord van den Profeet toepasselijk is: wee u, die het booze goed en het goede boos noemt, de duisternis Is. V 20. tot "ch* cn He* ticht tot duisternis maakt, die het bittere in zoet
en hel zoete in bitter verandert. Wee u, die wijs zijt in uwe eigene oogen. Ook boette Hij voor hen, die steeds in list en bedrog met anderen omgaan, die aan leugentaal, als ware zij niet zondig, zich overgeven, die door schuldige onwetendheid |
|||||||
|
s»1
|
|||||||
|
ÜNZKM HM K JhSl* CHhlStlS.
|
|||||||
|
de geboden van God overtreden, die hunne zonden door
ijdele verontschuldiging trachten te vergoelijken. Wij, Katholieken! hebben en Gode zij eeuwige dank van
onze prilste jeugd het ware geloof ontvangen en zijn daarin bevestigd door een grondig onderricht, terwijl voorbeelden van allerlei deugden ons met een zoet geweld overhaalden tot het naleven van die voorschriften, welke datzelfde geloof voor ons verplichtend maakte. Vergeten we dan ook nimmer, welken smaad en hoe vele bespottingen Jesus heeft willen lijden om al die genaden voor ons te verdienen; stellen wij ook, medewerkende met Gods genade, alle pogingen in \'t werk om dat geloof niet alleen met den mond te belijden maar vooral door een god vruchtig en rein leven te betuigen. Wie die gaven Gods op hare waarde schatten, zullen ook zich verre houden van alle vergift, hetwelk heden ten dage verspreid wordt. Dagbladen, slechte boeken, verkeerde gezelschappen zijn het, die de hate- lijke rol van die deugnieten overgenomen hebben, welke den Zaligmaker sloegen en bespotten. Wie alzoo hunnen Ver- losser waarlijk beminnen en Hem hartelijk dankbaar zijn voor de overgroote weldaden, welke Hij ons in zijne onverdiende Goedheid boven zoo velen heeft geschonken, zij moeten dat kwaad verre houden èn van zich zelven èn van allen, voor wie zij eens verantwoording af te leggen hebben. |
|||||||
|
Hoofdstuk VI.
|
|||||
|
Vetrus verloochent den Heer
Jesus Christus. Wij kunnen ons eenigszins den gemoedstoestand van Petrus
voorstellen, waarin hij verkeerde, toen hij op voorspraak van den h. Joannes binnen gelaten was. Schaamte, dat Hij zijnen goddelijken Meester lafhartig had verlaten, liefde voor Jesus, eene belangstellende nieuwsgierigheid naar hetgeen met zijnen Meester gebeuren zou, verdringen zich in zijn hart. Met die voor hem eervolle gevoelens trad hij binnen; maar zonder er op voorbereid te zijn, ziet hij zich onverwachts geplaatst tegen- over eene woeste bende, welke daar rondom een kolen-vuur geschaard is en op luidruchtigen toon allerlei verhalen omtrent Jesus\' gevangen-neming opdischt, terwijl een elk het aandeel roemt, dat hij daarin gehad heeft. Ook de valsche getuigen dunkt ons zijn aanwezig, welke tegen Jesus beschuldigingen ingebracht en zoo hun Judas-loon hebben verdiend; zij ma- ken allerlei afspraken, als hun dienst nog mocht gevraagd worden, en mengen daarbij vele godslasteringen tegen den gehaten Galileör, terwijl zij hunne vreugde uiten, dat de list en sluwheid van Jesus\' vijanden eindelijk zullen zegevieren. |
|||||
|
HET LIJDEN\' KX STKRV1V VAN ONZEN HEER JES1.S CHRISTUS. 373
|
|||||||
|
In zulk een gezelschap bevindt zich eensklaps de Apostel; eene
oogenblikkelijke verrassing maakte zich van hem meester en, zonder een besluit te kunnen vormen omtrent de wijze, waarop hij zich gedragen zal, is hij reeds te midden van eene gevaar- lijke gelegenheid, welke voor hem de noodlottigste gevolgen zal voortbrengen. Hij waande op een goeden weg te zijn, schreef zich de heiligste bedoelingen toe, maar zonk daar het diepst weg, waar hij het hoogste, verre boven alle anderen, meende te staan. Wat hem, den vurigen Apostel, overkwam, kan te eerder aan zwakke zielen gebeuren. Daarom ligt in deze treurige geschiedenis van Petrus een hoogst leerrijke ver- maning voor ons allen opgesloten. |
|||||||
|
üe plaats van Petrus\' diepen val stellen wij ons volgender
wijze voor. Het paleis van Caiphas vormt een ruim vierkant, hetwelk van alle zijden een groot voorhof of binnenhof om- sluit. Daarbij was een voorgebouw of portaal, van waar men naar het platte dak en naar de boven-verdiepingen opging. Uit dit portaal trad men ook door eene deur in het binnenhof, waarop de beneden-vertrekken van het paleis uitkwamen. Blijkens de voorstelling van den h. Marcus lag de zaal, waarin Tesus voor Caiphas en het Sanhedrin te recht stond, een weinig hooger dan het binnenhof, [n de onmiddelijke nabijheid van de gerechts- zaal bevond zich de gevangenis, waarheen Jesus na zijne ver- oordeeling gebracht werd en waar Hij de boven beschrevene mishandeling te lijden had. Op het binnenhof was door de knechten des Hoogepriesters en de gerechtsdienaren een groot vuur ontstoken om zich tegen de koude des nachts te verwar- men. Alle opmerking verdient het, dat de h Marcus, de lccr- |
|||||||
|
S74
|
|||||||
|
«KT MJtlFV KV STERVEJ» VA"<
|
|||||||
|
ling van den Prins der Apostelen, de verloochening van Petrus
vollediger verhaalt dan een der andere Evangelisten. Marcus zegt de h. Chrysostomus is daarvan door zijnen leer- meester zelven onderricht, en. daarom moeten wij hem hierom inzonderheid bewonderen, dat hij de schuld van zijnen meester niet slechts niet verzweeg, maar die voor alle geslachten nauw- ,,keuriger dan zijne mede-Evangelisten te boek stelde." Maar ook dit mogen wij uit het verhaal van dien leerling besluiten: welk een levendig berouw moet de ziel van den gevallen Petrus niet verscheurd hebben, dat hij altijd aan zijne zonden dachten zelfs al de treurige bijzonderheden van zijnen drievoudigen val door zijnen leerling vooralle eeuwen liet opteekenen? Wij mogen dan ook eene nauwkeurige beschrijving van die verloochening geven zonder vrees van te kort te doen aan den eerbied, welken wij aan het Hoofd der Apostelen, den eersten Paus, verschuldigd zijn, en te eerder is dat niet ongeoorloofd, omdat God om hoog wijze redenen dien val toeliet. De groote boeteling van het Nieuw Verbond is in zijne zonden voor ons zeker een afschrik- kend, maar ook in zijne bekeering een opwekkend voorbeeld. Terwijl het voorloopig verhoor van den Zaligmaker, ruim
twee uur na middernacht, door Caiphas en eenige leden van den Hoogen raad plaats greep, stond Petrus in den binnenhof bij Ioan.XVIII,i7 het vuur zich te warmen. Hij was alzoo binnen zooals de
h. Joannes zegt binnen het paleis van Caiphas, maartevens MJaXXVI6 />?«\'&« zoo als de h. MatthCus vermeldt, buiten de gerechts-
zaal. Waarschijnlijk zal Petrus, zich vreemd in zulk een slecht gezelschap gevoelende, eene onverschillige houding aangenomen hebben en ook den schijn, als stelde hij geen belang in het geen met Jesus gebeurde. Uit ontrok hem eene wijle aan de |
|||||||
|
ONZEN HKFR JESIJS CHRISTUS.
|
|||||
|
aandacht der aanwezigen. Lang echter kon hij niet onopge*
merkt blijven. De dienstmaagd, welke hem had binnen gela- ten, kreeg achterdocht. Was zij beangstigd, omdat zij Petrus tegen het haar gegeven bevel toegang verleend had; viel haar de vreemde houding van den Apostel op; wilde zij hem verlegen maken en aan de verachting van de omstanders prijs geven? Zeker zal eene of andere dezer redenen haar bewogen hebben om Petrus in het nauw te brengen. Een oogenblik haar dienst- werk aan de deur verlatende, treedt zij op den Apostel toe en hem, bij het licht des vuurs in het gelaat aanziende, vroeg zij eerst nog met eenigen twijfel: tijt gij ook niet een der lecrlin- joan.xviii,i7 gen van dien mensch ? maar, na nogmaals Tetrus scherp te heb- ben aangestaard, was elke twijfel bij haar weggenomen en durfde zij zonder aarzeling het als zeker voorstellen en hernam; ook gij waart met fesus den Galilcer en zich tot alle omstanders M.vr.xxvi.eg wendende, riep zij uit: ook deze was met Hem. Er lag eene LucXXII, 56. diepe verachting voor den goddelijken Zaligmaker in die woor- den opgesloten; de naam van Nazareör, van Nazareth, waaruit volgens der Joden meening niets goeds kon komen en van Galilecr, dien zij volgens MatthtHis Hem gaf, waren in den mond van Jerusalemsche Joden volstrekt geene eeretitels. Toch was die vraag, die aanval van eene geringe dienstmaagd niet zóó vreeswekkend. De Hooge raad zocht toen Jesus\' leerlingen nog niet; en die woeste dienstknechten zullen nog onder den indruk van Jesus\' machtig bevel, laat dezen gaan, geweest zijn. Was Petrus, bij het zien van een hem dreigend zwaard, door eene oogenblikkehjke vrees bevangen, dan kon men vermoeden, dat de grootheid van het gevaar hem verbijsterd had, en wij zouden hem te meer nog beklagen eerder dan veroordeelen; maar door eene zwakke dienstmaagd zien wij den Apostel overwonnen, |
|||||
|
87fl
|
|||||||
|
hkt i.i.im:x m macrts van
|
|||||||
|
die zich onvenvinnelijk waande; die onverschrokken strijder
in den hof van Olijven wordt door een enkel woord omver- geworpen. Doch verwonderen wij ons daarover niet. Petrus zelf was zwak geworden, omdat hij de vermaning van zijnen goddelijken Meester in den wind geslagen en verzuimd had te bidden en te waken. Vroeger had hij, toen hij de zee on- Mat. XIV, *. der zijne voeten voelde wegzinken, gebeden: Heere! behoud mij,
en bleef behouden; maar nu zonk hij diep, omdat hij met de kracht des gebeds zich niet gewapend had. Ten aanhoore van allen gaf hij dan ook aan die dienstmaagd ten antwoord: Ik Joan.XV1II,i7 ^m fof Hjg(. fa wee( fa en jfc versta niet wat &ij zegt. Tk
Mar. X!V, 68. ken Hem niet. Zoo bleek dan de waarheid van Jesus\' woorden :
ViAT.XXVl.47. fef yieesch is zwak. Nu Petrus gezift werd als tarwe door Satan, die zich hier, evenals weleer in het paradijs, bedient van den mond eener vrouw om den sterkeren man ten val te brengen nu valt hij en verloochent zijn goddelijken Meester. Het is waar: Petrus zondigde meer door verrassing en met leugenachtige ontkenning; maar hoe was het mogelijk, dat die woorden: ik ben zijn leerling niet, ik ken Hem niet" den Apostel over de lippen kwamen, die zoo kort te voren nog ter verdediging van Jesus het zwaard getrokken en een dienst- knecht het oor afgeslagen had? Hoe dat mogelijk was in hem, die blaakte van liefde voor
Jesus, die zoo vurig was in zijn geloof en bezield met de beste voornemens kunnen wij slechts uitleggen door het ver- metel vertrouwen, waarmede Petrus zich ongewapend, noch door bidden noch door waken ten strijde toegerust, aan de grootste gevaren blootstelde. Hij dacht er niet aan, dat hij, uit zich zelven zwak, Gods genade dringend noodig had; hij meende sterk te zijn tegen alle gevaren en nergens lezen wij. |
|||||||
|
877
|
||||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
||||||||
|
dat hij gebeden, wel dat hij geslapen heeft. Roekeloos ging
hij een huis binnen, waar geen geloof aan Jesus gevonden werd, waar de goddelijke Meester gehaat en mishandeld, waar diens aanhangers belasterd en bespot werden. Petrus mengde zich onder de vijanden van Jesus, maar wilde Hem getrouw blijven; hij wilde zich met de kinderen der wereld aan een kolenvuur warmen en zijne ziel van de besmetting des omgangs met boozen zuiver houden; vuur in de handen dragen en zich niet branden. Een schromelijke val bewijst, dat zulk eene vermetelheid ten ondergang leidt. Door een misdadig vertrouwen op zich zelf verblind, had hij niet geluisterd naar Jesus\' vermaningen, als deze in zijne Liefde hem tot gebed en waakzaamheid aanspoorde; hij vreesde niet, al voorspelde Jesus hem den diepsten val, en hij achtte zich tot het moeielijkste in staat, al zeide Jesus hem het tegendeel. Zulk een hoogmoedig zelf-vertrouwen maakt den mensen zorgeloos, wiegt hem in een doodelijken slaap en ontzenuwt hem ten eenemale. Het geheim daarentegen van eene onverwinnelijke kracht ligt in het bewustzijn van eigen zwakheid verbonden met een onwrikbaar vertrouwen op God; in eene voortdurende waakzaamheid vereenigd met een ootmoedig smeeken. Al wie deze vier verweer-middelen aanwendt, is sterk tegenover den machtigsten vijand en blijft overwinnaar; wie ze echter verwaar- loost, is zwak, al wordt hij door eene machtelooze dienstmaagd aangevallen, en zal niet alleen bezwijken, maar ook vervallen van kwaad tot erger. Petrus diepere val strekt daarvoor ten bewijze. |
||||||||
|
Het was dringend noodzakelijk voor Petrus, dat hij het ge-
|
||||||||
|
878
|
|||||||
|
HET MJDEX EX STERVEN- VAN
|
|||||||
|
vaarlijk gezelschap verliet. Denkelijk vernam hij reeds de
verwijtende stem van zijn schuldig geweten; althans hij verwij- derde zich en ging door eene openstaande deur uit het binnen- hof naar het boven beschrevene portaal, Het was omstreeks drie uren in den nacht geworden en Jesus stond voor den nu voltalligen hoogen raad. De haan kraaide voor de eerste maal en werd waarschijnlijk door den Apostel gehoord; maar in zijne verlegenheid dacht hij niet aan Jesus\' voorspelling. Toen Petrus de deur uitgegaan was, trad hem eene andere
dienstmaagd in den weg en hem ziende, riep zij den omstan- MAT.XXVI.7a ders toe: deze was ook met Jesus den Nasar eer. Dit éénc
woord deed den Apostel besluiten om op zijne schreden terug te keeren. Was het valsche schaamte, om voor geen leugenaar gehouden te worden, of het verlangen om den schijn te ver- mijden, alsof hij uit vrees de vlucht nam, of de wensch om alle verdenking, dat hij met den gevangen Jesus in eenige be- trekking stond, verre van zich te houden, welke hem de nood- lottige gedachte ingaf, om zijne vorige plaats bij het kolenvuur te hernemen en zich opnieuw aan de gevaarlijkste gelegenheid bloot te stellen? In allen gevalle: hoe deerlijk zal hij voor die vermetelheid boeten? Nauwelijks staat hij weder onder dat slecht gezelschap, of eerst één en daarna meerderen spreken hem aan Joan.XV111,=5 en vragen: zijt ook gij niet een van zijne leerlingen? Petrus,
door vrees en angst overmeesterd, ook zijne eerste verklaring willende staande houden, verloochende Jesus voor de tweede maal, maar veel dieper viel hij nu: de eerste maal loochende hij met een leugen; nu loochende hij met eene valsche be- zwering: en wederom zegt de Evangelist loochende hij Mat.XXVI,72 met een eed: ik ken Hem niet. Helaas! hoe weinig gelijkt nu
Petrus op zich zelven van vorige dagen, toen hij tot Jesus |
|||||||
|
178
|
|||||||
|
OXZEN I1EKR .TtSUS CIIRISTI\'S.
|
|||||||
|
zeide: Heerlga van mij, want ik ben een zondig mensen. Heer.\' Luc V, 8.
tot wien zullen wij gaan? Gij alleen hebt de woorden des eei/- Joan. VI,69. wigen levens Gij zijt de Christus, de Zoon van den leven- Mat. XVI, a den God. De weg der zonde is glibberig; wie er zich op waagt,glijdt
al lager en lager naar den afgrond af; een moedig terugkeeren alleen kan voor een volslagen ondergang behoeden. Daarom is gelukkig de mensch, die niet wandelt naar den raad der Ps. I, 1. goddeloozen, noe/i op den weg der zondaren staat.., maar die zijn vermaak vindt in de wet des Heeren en dag en nacht zijne wet overdenkt; hij zal zijn gelijk aan een boom aan een waterstroom geplant, die zijne vruchten geeft ten zijnen tijde. Doch Petrus had gedurende de laatste uren verzuimd in de overweging van Jesus\' woord en vermaning de noodige kracht te putten tegen den hem zoo duidelijk voorspelden strijd; hij had daarenboven uit eene laffe vrees zich van den Zaligmaker verre gehouden, daarentegen met eene onverklaarbare onbezonnenheid vrijwillig zijne plaats in het gezelschap der boozen gekozen, en hij moest tot zijne diepe beschaming en tot zijn \'altijd-durenden spijt ondervinden, dat de eerste stap op den weg der zonde tot verdere en altoos verderfelijkere stappen leidt. Bij den eersten val wordt het geweten nog door wroeging
verontrust; bij een tweeden val is de angrt al minder evenals de afschuw voor het kwaad; maar bij een derden kost de grootste misdaad den zondaar al zeer weinig en de hardvochtig- heid neemt al meer en meer eene noodlottige overhand boven de heilzame vrees van vroegere dagen. Fmi is eenmaal die worm van het knagend geweten door eene opeenstapeling van zonden tot zwijgen gebracht, dan is alle kracht tot tegenstand gebroken en aan den duivel bijna vrij spel gelaten met zulk |
|||||||
|
380
|
|||||||
|
HIT LIJDEN EN 3TKKVF.N VAN\'
|
|||||||
|
eene ongelukkige ziel. Elke nieuwe zonde verwijdert meer van
God, versterkt den vijand onzer zaligheid, verzwakt den zon- digen mensch en brengt hem zijnen ceuvigen ondergang al meer nabij. Hoe kon Petrus dit dreigend woord der H. Schriftuur, dat hem zeker bekend was, in dat uur van bekoring vergeten: Eccli. XIX,i. die het kleine versmaadt, gaat allengskens ten gronde. Terwijl Jesus de plechtigste verklaring van zijne Godheid
en van zijne waardigheid als Messias aflegde en daarom door den Hoogen raad ter dood veroordeeld werd, moest Hij aldus de grievendste beleediging van zijn meest bevoorrechten leerling Luc. XXll, 59. ondervinden. Na een tusschenpoos van omstreeks één uur nd.
de tweede verloochening staat Petrus wederom op de binnen- plaats. Hoe hij daar kwam; waarom hij die voor hem zoo noodlottige plek opnieuw opgezocht had, weten wij niet en de Evangelisten vermelde., het evenmin. Dat echter die plaats voor hem nog noodlottiger dan vroeger werd, bewees de uit- komst. Verschillende en bijna gelijktijdige, maar daarom ook allergrootste aanvallen brengen hem tot den diepsten val. In Gethsemane had Petrus alleen voor zijnen Meester gestreden en daardoor zich het meest doen kennen. Nu komt er een van Caiphas\' dienstknechten, een bloedverwant van Malchus, wien Petrus het oor had afgehouwen, en ooggetuige van hetgeen in J0AN.XVIII.27 Jen hof gebeurd was, en zegt: heb ik u niet bij Hem in den
hof gezien? Petrus antwoordde met een nieuwe leugen; maar alles hetgeen hij inbrengt om zijne onbekendheid met den Za- ligmaker te betuigen, verried hem te meer. Hij was van ge- boorte een Galileë:, en zijne uitspraak maakte hem als zooda- nig kenbaar. Dewijl nu de meeste van Jesus\' leerlingen als |
|||||||
|
.",M
|
|||||||
|
ONZIN\' Hl.tl: JKSIS rllmsll*.
|
|||||||
|
Galileérs bekend stonden, bevestigde de tongval van Petrus het
door de dienstmaagd reeds gewekte vermoeden, dat ook hij een
van hen was, die Jesus van Nazareth volgden. En zóó afdoende
was dat bewijs voor velen, dat zij, die daar stonden, toetraden en
tot Petrus zeiden: Voorwaar, ook gij si/\'t een van hen, want
ook uwe spraak maakt u bekend. Dewijl de Apostel liet niet MAT.XXVU.73
kon ontkennen, raakte hij al meer en meer in verlegenheid en,
niet wetende wat te doen, maar ook zich zelven niet willende
bloot geven, begon hij (zich zelven) te vervloeken en te zweren :
dat hij dien mensch niet kende. Begrijpen wij dit wel om de
geheele diepte van den afgrond te peilen, waarin de ongeluk-
kige Apostel zich nederwierp; het was alsof hij zeide: Gij, o
God! hoor mij; verpletter mij met uwe gerechte wraak, als
ik tegen mijne overtuiging spreek ; de aarde moge onder mijne
voeten wegzinken; ik mag op dezen stond den verschrikkelijk-
sten dood sterven, als ik een van Jesus\' leerlingen ben, -.elfs
als ik Hem ken."
Hoe diep was Petrus gevallen! Hij die, toen Jesus zijn val
en de ergernis van alle Apostelen voorspelde, zoo onwankel- baar vast in zijne trouw en dermate tot alles bereid meende te zijn, dat hij aan den Alwetenden Jesus durfde verzekeren nimmer in Hem te zullen geërgerd worden, gaarne met Hem gevangenis en zelfs den dood te willen lijden. En nu hij zijnen goddelijken Meester bespuwd, geslagen, bespot zag, nu dus het oogenblik daar was om Jesus moedig te belijden als zijnen Meester, in Wien hij geloofde en Wien hij als den Mes- sias aanbad, nu bleef hij bij dat gruwelijk schouwspel niet al- leen lijdelijk toezien, maar verloochende daarenboven zijnen God, en niet eens, maar tot tweemaal, tot driemaal toe, en telken male erger: eerst met een leugen, toen met een valschen eed, eindelijk met eene zelf-ver vloeking. |
|||||||
|
S82
|
|||||||
|
I1K1 LIJDEN KV STKKVKX VAN
|
|||||||
|
diepere en pijnlijkere wonden werden daardoor in het teer-
gevoelig Hart van Jesus geslagen dan door de mishandelingen van zijne vijanden in zijn heilig aangezicht. Omstuwd van ra- zende wreedaards, aan de laagste spotternijen ten doel gesteld, ter dood veroordeeld, moet Jesus nog lijden, dat Hem ile bitterste zielesmart wordt aangedaan door twee van zijne Apos- telen : Judas is zijn verrader geworden, en Petrus verloochent Hem! Alle omstandigheden droegen er ook toe bij, om dat lijden zoo bitter mogelijk te maken. Petrus was een zijner meest beminde leerlingen, wien Hij tot steenrots zijner Kerk, getuige van zijne verheerlijking op den berg Thabor en van zijne doodelijke droefheid in den hof van Gethsemane gemaakt,aan wien Hij de sleutels van het Rijk der Hemelen gegeven had. Al die hem uit loutere Goedheid geschonkene voorrechten weerhielden Petrus evenmin om Jesus, zijn Leermeester en zijn Zaligmaker, af te zweren als al de vermaningen, al de buiten- gewone verlichtingen, welke hij zoo ruimschoots ontvangen had; zelfs eenige weinige uren te voren had hij nog Jesus ontvan- gen onder de gedaanten van brood en wijn. En nu, vreeselijke zwakheid van den mensch! Petrus verloochende Jesus in \'t openbaar en nam den schijn aan, als hadde Hij nooit eenige gemeenschap met Hem gehad, en schaarde zich aldus, minstens voor het uiterlijke, onder het getal zijner verbitterde vijanden; Petrus pleegde die gruwelijke misdaad niets slechts éénmaal als bij verrassing, maar beging ze opnieuw, tot driemalen, tel- kenmale daarbij eene omstandigheid voegende, welke de belee- diging grievender maakte; eindelijk, Petrus verloochende zijnen Heer en Meester, toen deze meer dan ooit troost behoefde en aan het bitterste lijden ten prooi was. Judas had Hem zoo even in de handen zijner vijanden overgeleverd dat had |
|||||||
|
3b8
|
|||||||
|
ONZEN I1KKK JKKI.\'S 1 HKIS l\'l\'!>.
|
|||||||
|
Petrus gezien en in plaats van aan Jesus hartelijker liefde-
en grooter trouw te betoonen ter verzachting van zijn ziele- smart, zondigde hij zoo zwaar mogelijk tegen denzelfden god- delijken Zaligmaker. Alle omstandigheden vereenigden zich derhalve: èn de bijzondere uitverkiezing van Petrus èn de aard zijner zonde èn het getal zijner misdaden èn de tijd, waarin zij gepleegd werden al die bijzonderheden maakten zijn val voor hem schandelijker en voor den goeden Jesus te smartvoller. Wie eenig begrip heeft van de vurige Liefde, waarvan Jesus\'
Hart brandde, kan het eenigermate beseffen, hoe ondenkbaar veel Hij geleden heeft door dat verraad van het Hoofd zijner Apostelen. Doch vergeten wij niet deze vermaning houden ons de Kerkvaders voor hier de wijze toelating der goddelijke Voorzienigheid in den val van den Apostel dankbaar te hul- digen. Niet zonder reden liet God dien drievoudigen en ge- durig zwaarderen val toe van hem, wien Jesus tot Hoofd zijner Kerk had aangesteld. Petrus moest door zijne gebleken menschelijke zwakheid van alle vermetel zelf-vertrouwen voor altijd genezen worden, en door zijn betreurenswaardig voorbeeld aan ons ter waarschuwing toeroepen: wie meent te staan, zie \\ cor. X,r toe, dat hij niet valle. Maar is iemand ook diep gevallen als Petrus, dit ook leeren wij uit Petrus\' voorbeeld hij wan- hope niet aan Gods Barmhartigheid, dewijl ook Petrus ge- lijk wij straks zullen overwegen door tranen en berouw zijne overgroote schuld uitwischte en de verloren vriendschap van zijnen Jesus herwon. Nederig ook en nauwgezet in be- hoedzame waakzaamheid op zich zelven moest de h. Petrus worden; daarom schiijft de h. Augustinus: ik verstout mij tot die hoovaardigen te zeggen, dal het voor hen, die door |
|||||||
|
384
|
|||||||
|
HEi MJOK.1 KN STKRVKN VAN OSZK.X IIKKK JfcSl\'N (JHRISTDS.
|
|||||||
|
welbehagen in zich zelven gestruikeld zijn, nuttig is in eene
openbare zonde te vervallen, opdat zij daardoor aan zich zelven mishagen. Het was voor Petrus voordeeliger, toen hij, over zich zelven ontevreden, weende om zijne zonde, dan toen hij, met een volledig vertrouwen op eigen krachten, in zich- zelven behagen vond." Ook moest Petrus leeren" zegt de h. Gregorius hij die de toekomstige herder der Kerk was, medelijden te hebben met alle zwakken." Ten laatste : Pe- trus, de eerste Paus der Kerk, hij die aan allen boetvaardig- heid ter vergiffenis van zonden zou prediken, moest zelf een voorbeeld van de strengste en volhardende boetvaardigheid zijn. Zoo weet God, ons ter leering en ter opwekking, ook uit het kwade nuttige lessen te trekken. Kn buitengewoon groot is het aantal van degenen, die door Petrus\' voorbeeld van hunne zedelijke bedwelming moeten genezen worden. Eenigen verloochenen Jesus in zijn leven, daar hun leven aan het zijne niet gelijkvormig is: anderen verloochenen Hem in zijn Kruis, als zij onder tegenspoed morren, zelf-overwinning en verster- ving vluchten; dezen verloochenen Hem in zijne Leer, als zij die zich niet willen eigen maken noch op hare waarde schatten, en aan de valsche leerstellingen der wereld boven haar den voorrang geven; genen verloochenen Hem, in zijne Instellingen, wanneer zij geen eerbied koesteren, geene gehoorzaamheid betoonen, geene aandacht wijden aan zijne onfeilbare Kerk, aan zijne H. Sacra- menten en andere hulpmiddelen ter zaligheid. Al wie dan Petrus op de eene of andere wijze in zijne verloochening na- gevolgd is, hij volge hem ook in zijne boetvaardigheid. |
|||||||
|
Hoofdstuk VII.
|
|||||
|
De bekeering van Tr\'etrus.
Buitengewoon groot was de zonde van den diep gevallen
Apostel; zij droeg het hatelijk karakter van heiligschennis, om- dat Petrus priester en Apostel was;.zij sloot de grootste erge- nis in tegelijk met de zwartste ondankbaarheid. Zal ook de straf, door den heleedigden God-mensch aan den trouweloozen Petrus opgelegd, geevenredigd zijn aan de misdaad? Jesus had vroeger gezegd: die Mij zal\'verloochend hebben voor de menscheti, Mat. x, 33. dien zal Ik ook verloochenen voor mijnen Vader, die in den Hemel is. Maar de Profeet had ook van Hem voorspeld: een geknakt\'Mat. XII, 20. riet zal Hij niet breken, en een rookend lemmet niet uitdooven. Wat moeten wij dan van de Almacht der beleedigde Majesteit verwachten: eene wrekende Gerechtigheid of eene vergevende Barmhartigheid? Het oordeel der verwerping wordt door God over den mensch niet uitgesproken dan na zijn dood; zoo lang hij de grens der eeuwigheid niet heeft overschreden, kan ook de grootste zondaar nog vergiffenis vinden en wordt zelfs door de Liefde van God, dien hij beleedigde, vervolgd en tot bekee- ring dringend en op velerhande wijzen aangemaand. Voor alle zondaren, zoo lang zij leven, blijft Jesus de goede Herd«r, die het verlorene schaap opzoekt om het op zijne schou- |
|||||
|
:isc,
|
||||||||
|
HET LIJDEN BS STEKTE» VAN"
|
||||||||
|
ders naar den verlaten schaapstal terug te brengen. Dit was
Hij ook voor den ongelukkigen Petrus. |
||||||||
|
Luc XXII,61. Terwijl Petrus nog sprak, kraaide de haan voor de tweede
maal. Petrus hoort het dit was voor hem eene eerste ge- nade en hij siddert van angst en schrik; zijne zonde staat in al hare afschuwelijkheid hem voor den geest en drukt met al hare zwaarte op zijne misdadige ziel. Maar de barmhartige Jesus, ofschoon door hem verloochend, vergeet hem niet. doet zijn schuldig geweten ontwaken en reikt hem eene medelij- dende hand toe om hem uit zijn diepen val op te beuren. Het was omstreeks drie of vier uur in den morgen, en de
haan had de eerste schemering van den dageraad aangekon- digd. Het doodvonnis was over Jesus geveld, en Hij zelf zou weldra zijn of was reeds ten prooi aan de bespottingen en mishandelingen van Caiphas\' ellendige dienaren. Terwijl Hij uit de gerechtszaal naar de gevangenis geleid werd of alreeds gelijk eenigen het voorstellen op allerlei wijze verguisd en als een worm vertrapt werd, dacht Jesus nog aan zijn die]) Marc.X1V,72. gevallen, maar altijd nog beminden leerling: festis keerde Zich
om verhaalt de Evangelist Marcus en zag Petrus aan. En Petrus herinnerde zich het woord, dat Jesus tot hem gezegd had: eer de haan tweemaal kraait, zult gij Mij itrictnial ver- loochenen. En hij begon te weenen. Die blik was voor den diep gevallen Apostel eene tweede genade. En welk een blik moet dat geweest zijn! Een blik van diepen
weemoed en bittere droefheid, maar ook van onuitputtelijke Liefde en goddelijke Erbarming. Alles moet de ongelukkige |
||||||||
|
uX/.KX HKKK -IK.SI> ÜMKiSTI\'K. W,
|
|||||
|
Apostel daarin lezen: een zacht verwijt over zijne zonde, ook
eene aansporing tot vertrouwen. Die blik was voor zijn geest als een lichtstraal en voor zijn hart eene vonk, welke het vuur der liefde deed ontbranden. In één oogenblik herinnerde Pe- trus zich Jesus\' voorspelling, tevens de woorden des levens, welke hij zoo menigmaal uit Jesus\' mond had gehoord; hij herdacht de vele van Jesus ontvangene weldaden, de gunstbe- wijzen hem boven de andere Apostelen verleend; hij bracht zich ook zijne herhaalde betuigingen van onveranderlijke ge- trouwheid, zijne heilige voornemens te binnen. Hij die twee boven genoemde, uitwendige genaden voegt Jesus nog eene inwendige genade, welke buitengewoon groot en krachtig moet genoemd worden. Jesus vernedert Petrus, terwijl Hij hem te gelijk ondersteun); Hij beschaamt hem door hem te toonen, welke eene Goedheid \'iij beleedigde; Hij openbaart hem de afschuwelijkheid zijner zonden, maar verzekert hem ook de vergiffenis van al zijne misdaden, als hij slechts berouw heeft; Hij bedroeft, maar troost hem ook; Hij slaat hem, maar geneest terzelfder tijd. En Petrus! f), welke zalige uil zoete aandoeningen maken zich meester van zijn hart! Helaas! met een leugen, met een eed en met een vloek heeft hij zijn Meester verzaakt en is in zijn eigen oogen hatelijker ge- worden dan die wreedaards, welke hij zijn goddelijken Meester ziet martelen. En nog is die Jesus zóó eindeloos goed, dat Hij een blik van medelijden en van Barmhartigheid op hem, den ontrouwen leerling, werpen wil. Wanhoop niet, vraag vergeving en Ik ben voor u wederom de liefdevolle Meester van voorheen." Petrus las dat alles in Jesus\' oogen, en zijn hart werd vermorzeld door een heilig berouw; hij verafschuwde zich zelven, maar hoopte nog op de Liefde van zijnen Jesus. |
|||||
|
:i8K
|
|||||||
|
iirr i.uni-v vs stkrvkx van"
|
|||||||
|
Marc. Xiv,72. Petrus herinnert zich het woord schrijft de h. Marcus
- dat Jesus tol hem gezegd had, niet alleen het woord, waardoor zijn val voorspeld was, maar ook dat woord, waar- mede Jesus zoo menigmaal aan groote zondaars alles verge- ven had, die gelijkenissen waarin Gods Barmhartigheid met de levendigste trekken geteekend werd, ook de Liefde, waar- mede Jesus eene beruchte zondares en eene overspelige vrouw ontvangen had al die herinneringen van voorheen worden in hem opgewekt, en zijne ziel wordt door bittere droefheid verscheurd. Hij begon te weenen uit een diep gevoeld berouw, te weenen om vergiffenis af te smeeken, te weenen ook uit vrees voor zijne zwakheid, of hij soms nog in het toekomende wankelen zou in zijne getrouwheid, te weenen met de nederige bede om hulp en kracht. Zoete tranen ! die het overstelpt hart ontlasten, Gods gramschap
stillen, de ziel rein wasschen van alle smetten; kostbaar zijn ze in de schatting van God, weldadig voor den berouwvollen zon- daar. Zij waren ook eene buitengewone groote genade van den barmhartigen Jesus, en Petrus heeft daaraan op buitenge- wone wijze beantwoord. Ter bekeering is de genade van God noodzakelijk maar ook de medewerking van den mensch; zonder die twee voorwaarden kan dat werk ter zaligheid niet tot stand ko- men. Leerrijk voor ons allen is het daarom in bijzonderheden na te gaan, hoe de h. Petrus zich van zijnen val oprichtte en na zijne opstanding geleefd heeft. Spr. XXIV, 16 De rechtvaardige struikelt zevenmaal en staat wederom op;
maar de goddeleozen storten neder in het onheil. Ook den heiligste kan het ongeluk overkomen, dat hij in zonden valt; maar dit |
|||||||
|
88Ö
|
|||||||
|
ONZEN HKKR JKSL\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
is het kenmerkend onderscheid tusschen eene oogenblikkelijke
zwakheid en eene verharde boosheid, dat de eerste de boet- vaardigheid als middel ter verzoening met God aangrijpt, de laatste daarentegen ze veracht. Petrus koos, in tegenstelling met Judas, het beste deel en werd behouden. Veelsoortig en tevens hoogst leerrijk was vooreerst de onder-
vinding door Petrus in zijn val opgedaan. Hij had nu geleerd, dat alle goede voornemens, de heiligste beloften, zelfs eene jarenlange oefening in de deugd de ziel niet beschutten tegen het gevaar van een diepen val, als zij niet toegerust is met een groot mistrouwen op hare eigene krachten en met een nog grooter vertrouwen op Gods alvermogende genade. Ver- volgens had hij ondervonden, dat de ware liefde zich eerst voor goed openbaart, niet zoo zeer wanneer geen aanval de rust der ziel komt storen, maar als een storm van bekoring opsteekt, en de duivel zijne helsche macht in \'t werk stelt, zoe- kende hoe hij haar aan plicht en geweten ontrouw kan maken. Zou ook de h. Petrus later niet dikwijls bij zich overdacht hebben, dat geen gevaar gering mag geacht, dat elk slecht ge- zelschap, ook voor wie zich sterk wanen, eene naaste aanlei- ding tot ontrouw aan God kan worden, dat eene eerste stap op den weg der zonde gewoonlijk voor velen, zoo niet voor allen, het begin is van verdere afwijkingen, dat wie het gevaar bemint daarin zal vergaan? En dan die vermaningen des Zaligmakers, die aansporing tot waken en tot bidden nim- mer meer zullen zij hem uit het geheugen gewischt zijn. Door eigene, droevige ondervinding geleerd, waarschuwde hij dan ook later met allen nadruk zijne beminde geloovigen tegen de verleiding des satans, wiens heillooze kracht hij zelf zoo bitter had ondervonden. Het was alsof hij zijn eigen val, |
|||||||
|
390 HET LIJDEN EX STUtVEX VAN
|
|||||
|
hun en ons ter onderrichting, beschreef, toen hij hun toeriep:
I Pe. V, 8. Weest nuchter en waakt! want uw tegenstander, de duivel, gaat rond ah een brullende leeuw, zoekende wien hij zal kunnen verslinden. Weerstaat hem, sterk zijnde in het geloof. Fin wie kan /.onder aandoening deze andere vermaning van den I Pe. lil, 13 Prins der Apostelen lezen? Wie zal u kwaad doen, als gij ijveraars in het goede zij tl Maar ook, als gij iets lijdt om wille der gerechtigheid, zalig zijt gij. Vreest niet uit vreeze voor hen en wordt niet ontroerd, maar heiligt den Hcerc Chris- tus in uwe harten; en weest altijd bereid tot verantwoording aan een iegelijk, die u rekenschap vraagt van de hoop, die in u is. Dat alles leerde Petrus voor geheel zijn volgend leven uit zijn noodlottigen val. Niet minder opwekking moeten wij allen daarin vinden om de grove tekortkomingen te vermijden, waaraan die Apostel zich schuldig maakte en welke de onmi<l- delijke aanleiding voor zijne drievoudige verloochening waren. Do"h moeten wij soms evenals hij eene grocte ontrouwheid jegens God betreuren, zijn schitterend voorbeeld van eene heilige en strenge boetvaardigheid is ons een onfeilbare aanwijzing, hoe de verlorene heiligmakende genade herwonnen, hoe de verbeurde vriendschap met God weder aangeknoopt moet worden. Ofschoon Petrus, de groote boeteling, door een diep gevoeld
berouw getroffen en zijn hart als doorwond was van een heilig leedwezen wilde hij niet, zoo als misschien menigeen verwacht zou hebben, zijne verloochening van Jesus in \'t openbaar Luc. XXH, ta. herroe]>en. Hij ging naar buiten, buiten het paleis van Caiphas, om in \'t geheim den vrijen loop aan zijne tranen te laten. Want zijn val had hem nederig van harte gemaakt, en zijn |
|||||
|
39 I
|
|||||||
|
IlSZt.S HEEI JKSI.\'S ( IfKISTlS.
|
|||||||
|
vertrouwen op zich zelven geschokt of liever geheel vernietigd;
hij durfde zich aan geene nieuwe proef, zijne zwakheid aan geen tweede gevaar blootstellen. Zoo leerde hij aan alle zwak- ken en wie onzer is het niet de gevaarlijke gelegenhe- den te vluchten, elk verlangen te onderdrukken, hetwelk hen zou aandrijven om zich, na eene vóór korten tijd tot stand gebrachte bekeering, al aanstonds met een onnoodig vertoon als boet- vaardigen te doen kennen en als geheel veranderd van gezind- heid zich in het openbaar voor te doen, zonder dat zij tegen de beproeving, welke hen dan zeker zou overkomen, door de kracht van boven genoegzaam zijn gesterkt. Evenmin deed de h. Pe- trus eene enkele poging om zich aan de voeten van Jesus te werpen ten einde vergeving en barmhartigheid af te bidden; de schaamte en een diep gevoel van onwaardigheid hielden hem terug; liever wilde hij daarom door tranen en zuchten al datgene afsmeeken en verkrijgen, wat in woorden af te vragen hij, na zulk een diepen val, nog niet durfde. Meer dan eene reden bewoog hem ook om in een stil smeeken zich te verdiepen, dewijl hij overtuigd was, dat geene veront- schuldiging behoeft gevraagd te worden voor een misslag, welke beweend wordt, en dat zelfs een ieder, al gebruikt hij geene woorden ter verschooning, toch zijne ziel van alle smetten reinigen kan door tranen van berouw. Om dan een vrijeren loop aan zijne tranen te kunnen geven, ging hij naar buiten; want die plaats onder de gerechtdienaars met haar rumoer en wilde uitgela- tenheid was wel geschikt om den eene of den andere tot afval te brengen, maar niet voor het waardeeren van de tra- nen der liefde. Veel troost echter en bemoedigende opbeuring had hij noodig; en tot wie kon hij zich beter wenden dan tot de heilige Moeder van Jesus? Haar klaagde hij dan ook le- |
|||||||
|
39:2
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STEEVEN TAN
|
|||||||
|
zen wij bij een godvruchtig schrijver zijn leed; in haar
deelnemend hart stortte hij zijn vermorzeld hart uit; aan haar beleed hij het eerste zijne overgroote schuld; en zij verstiet hem niet, maar sprak hem moed in en vertrouwen, hem wijzende op de oneindige Goedheid van haren goddelijken Zoon. Aldus bemoedigd door haar, die toen reeds als de toevlucht en voor- spraak der zondaren optrad, ging hij heen en verborg zich, volgens eene geloofwaardige overlevering, in eene rotsspelonk om te zuchten en in een vloed van tranen zijn overstelpt ge- moed te ontlasten, maar ook zijne ziel van alle schuld te rei- nigen. Wij noemden boven den h. Petrus den grooten boeteling
van het Nieuwe Verbond. Hij verdient dien eeretitel ten volle, en is ook daarin voor ons allen een leerrijk voorbeeld. Zijn berouw bezat alle eigenschappen, welke het noodzakelijk heb- ben moet om geldig te zijn voor God en om de vergiffenis van zonden te doen verwerven. Niet in woorden alleen of met den mond slechts betreurde Petrus zijne misdaden; woorden schenen hem zelfs overbodig; maar zijn hart was verbrijzeld door een heilig leedwezen en uit geheel zijne ziel verfoeide hij zijne kortstondige ontrouw aan Jesus. En dat alles kwam bij hem voort, niet uit afschuw voor zijne zwakheid noch uit wre vel over zijn weinigen moed, zelfs niet uit vrees voorde groote straffen, welke hij door zijne zonden had verdiend o, neen, maar omdat hij zijnen beminden Meester, den goeden Jesus, zoo grievend had beleedigd, zoo schandelijk had gehoond, daarom stortte hij tranen van bittere droefheid. Het gekraai van den haan had hem uit zijn doodslaap wakker geschud; de genadevolle blik van Jesus was als eene lichtstraal in zijn |
|||||||
|
soa
|
|||||||
|
OSZEN IIEKR JK8US CHRISTUS.
|
|||||||
|
geest gevallen om hem de voor een oogenblik vergetene \\vaar-
heden in \'t geheugen terug te roepen, was als een vuur in zijn ijskoud geworden hart doorgedrongen om het te verwarmen met den gloed der bovennatuurlijke liefde. Petrus liet die groote genaden niet ongebruikt voorbijgaan. Hij was in een oogenblik van een groot zondaar veranderd in een heiligen boetvaardige. Al zijne zonden stonden hem in een ondenk- baar klein oogenblik voor oogen; hij kende ze, verfoeide ze uit het diepste van zijn hart; zij waren hem oprecht leed uit liefde tot Jesus, Wien hij zwaar beleedigd had, maar op Wiens Liefde en Goedheid hij toch bleef vertrouwen. Zóó weenende, zóó met het aangezicht op den grond neergedrukt en de koude aarde met de heete tranen van een heilig berouw besproeiende, bidt hij vergeving af. Geen der menschen ziet of hoort hem; maar God, die in het verborgen ziet en de zuchten des harten hoort, ziet met welgevallen neder op den berouwvollen zon- daar en spreekt in den Hemel het woord der vergeving uit. Wat vreugde onder de koren der Engelen, toen zij Petrus in den vroeger zoo vurig minnenden Apostel herschapen zagen meer vreugde over hem, den boetvaardige, dan over de andere tien, welke niet zoo diep gevallen waren. Zijne bekeering was dan ook volkomen. Zoo even nog een groote zondaar, brandt hij nu van liefde; zoo even nog zwak, is hij nu wederom de onwrikbare rots, waartegen de machten der hel te vergeefs hare aanvallen zullen richten. Wonderbare kracht der goddelijke genade, welke de zwakheid in kracht doet verkeeren, den gevallene niet alleen opricht, maar zelfs uit een vreesachtige den onverwinbaar sterke weet voort te brengen! Evenals het berouw van Petrus volmaakt was, zoo ook zijn voornemen. Beiden moeten samengaan. Het berouw al- |
|||||||
|
304
|
|||||||||
|
HET MJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||||
|
dus leert de Kerk van Jesus is een leedwezen des harten
,,en eene verfoeiing der bedrevene zonden met het vaste voor- ,,nemen ze niet meer te bedrijven." Laten wij het wel o ver- denken, hoe de eerste Paus der onfeilbare Kerk ook aan deze voorwaarde heeft voldaan. Zijn voornemen was even vast als algemeen en werkdadig. Welke moeielijkheden hem ook over- kwamen of aan welke beproevingen en gevaren hij ook bloot- gesteld was, van wankelen en minder nog van bezwijken zien wij nergens meer eenig spoor: door Gods genade gesterkt, die hem na zijne bekeering opnieuw tot de eeuwige heerlijkheid in Christus Jesus had geroepen, leed hij en werkte hij jaren lang onvermoeid voort, zóódat hij in het goede al meer vervol- maakt werd. Ook hij moest zeker niet minder dan de h. Pau- II Cor. Vil, 5. lus van zich getuigen: wij leden allerlei druk: van buiten strijd, van binnen vrees; ook hem zal misschien evenals zijn mede- Apostel een engel Satans gegeven zijn om hem door bekorin- gen te kwellen; maar dien weerstond hij sterk in het geloof zijnde en, na eens door eene droeve ondervinding geleerd te hebben, hoe Vret toegeven aan eene oogenblikkelijke zwakheid den mensch van kwaad tot erger doet vervallen, vreesde hij voortdurend, dat hij, na anderen gepredikt te hebben, zelf zou verloren gaan, en liep zóó in den wedstrijd om eene onvergan- kelijke kroon, dat hij die verkreeg, en zijne roeping zeker maakte door goede werken. |
|||||||||
|
Ps. L, 5. Hij erkende zijne ongerechtigheid, en zijne zonde stond hem
steeds voor oogen. Deze woorden van den koninklijken Zanger
vinden ook op den bekeerden Petrus hunne volle toepassing, |
|||||||||
|
sas
|
|||||||
|
OSZÏX IIELR JtSVS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Toen al zijne zonden reeds van hem waren weggenomen, wilde
hij nog geheel zijn volgend leven lang boete en strenge boete doen. De h. Clemens, een leerling en tweede opvolger van den h. Petrus, verhaalt, dat zijn berouw zóó groot en voort- durend was, dat hij gedurende alle jaren van zijn leven eiken nacht, als hij het gekraai van den haan hooide, zich op de knieën wierp en bitter begon te weenen, dat hij nimmer ophield vergiffenis voor zijn misslag af te bidden. Ken ander schrijver uit de tweede eeuw, Nicephorus, verzekert, dat zijne oogen van het vele weenen bloedrood en zijne wangen doorgroefd waren van de stroomen van tranen, welke hij ver- goot. Zijn lichaam behandelde hij hard en kon het niet ver getcn, dat eene overdrevene vrees voor lichamelijke pijnen ook eene aanleiding was geweest voor zijne drievoudige ver loochening. Door lichamelijke boetplegingen strafte hij zich zelven voor die zwakheid en gebruikte, volgens getuigenis van den h Gregorius van Nazianze, voor spijze niets anders dan brood, kruiden en smakelooze peulvruchten. Aldus tuchtigde hij het lichaam, dat voor hem een werktuig van zonde was geweest, door jarenlange versterving. Maar de tranen van boetvaardigheid waren hem niet voldoende, als hij daarmede het zweet en het bloed van het Apostolaat niet verbond. Duizend levens zou hij willen gegeven hebben voor zijnen Jesus ,die zoo goed was, maar Wien hij zoo grievend had beleedigd. Vermocht hij echter dat niet, ten minste zal hij door arbeid, door lij- den en door eenmaal den marteldood te sterven zijne liefde tot Jesus betuigen. Hij heeft zooveel goed te maken, groote ergernis te herstellen. In het paleis van Caiphas, in tegenwoor- digheid van eene menigte dienstknechten had hij zijnen Mees- ter verloochend, zijne ontrouw was ook algemeen bekend ge- |
|||||||
|
396 HET LUOKN EN STEKVEN VAX
|
|||||
|
worden. Weldra zou hij op eene openbare plaats, ten aanhoore
van duizenden, zonder vrees voor gevangenis of geeseling of dood, Jesus als den Heilige en den Rechtvaardige belijden en aan allen, het volk en zijne Oversten, in de duidelijkste woorden verklaren, dat er voor niemand zaligheid te hopen is dan in Jesus den gekruisigde. En niet alleen Jerusalem, maar de geheele wereld zal die aanmaning tot het geloof in den God- mensch en tot boetvaardigheid over bedrevene zonden verne- men uit den mond van hem, die zelf eens zijnen Meester ver- loochende en zich zóó aan groote misdaden schuldig maakte. Eindelijk mocht hij zijn boetvaardig en werkzaam leven met een roemrijken marteldood besluiten. Onder den wreeden Nero, een der hardnekkigste vervolgers van het Christendom, werd hij ter dood veroordeeld. Na eerst op de wreedaardigste wijze, bijna ten doode toe, gegeeseld te zijn, zou hij sterven aan een kruis. Doch hij had nog kracht genoeg om als eene gunst te verzoeken, dat hij met het hoofd omlaag aan het kruis geslagen werd. Zijne diepe nederigheid dulde niet, dat hij sterven zou als zijn goddelijke Meester gestorven was. Zóó zien wij in Petrus\' bekeering de kracht der godde-
lijke genade uitschitteren; zoo is hij ook een opwekkend voor- beeld voor alle zondaren om hem na te volgen in zijn heilig, berouwvol leven, daar ook zij allen niet minder dan hij bij den goeden Jesus eene medelijdende Eiefde en eene voorkomende vergevingsgezindheid zullen vinden, mits zij slechts vertrouwen op zijne Goedheid hebben en medewerken met de genaden, welke Hij hun aanbiedt. Dagelijks nog geeft Jesus de tref- fendste bewijzen van die Barmhartigheid en Goedheid; zelfs een ieder van ons moet het dankbaar met den h, Thomas |
|||||
|
S»7
|
|||||||
|
li\\/.KX IIKF.R .IKSt\'S (Hlllslrs.
|
|||||||
|
van Villanova uitroepen: Wie kan het uitspreken, hoe groot
de Barmhartigheid des Scheppers is jegens den zondaar, zoo lang deze nog in leven is. Zie, daar is een schepsel, het maaksel van Gods almachtige handen, voor wien de Hemel als erfdeel bereid is, en toch ontziet zich de mensen niet om tegen zijnen Schepper op te staan, Hem te vergrammen, diens geboden te verachten en nog op zijne zonden te roemen. Die mensch maakt er niets uit zijnen God te beleedigen en Hem tot vijand te hebben. God ziet dat alles, en Hij doet alsof Hij niets zag; zelfs roept Hij dien zondaar nog en geeft hem goede gedachten in; Hij wacht hem af en noodigt hem uit ter bekeering. Intusschen voedt hij nog dien mensch, bewaart hem nog voor ongelukken en bewijst hem veel goed. Doch de hoogmoedige zondaar veracht God en luistert niet naar de stem des roependen. Hij vlucht en God, die den zondaar tot een eeuwig vuur veroordeelen of in een oogenblik vernietigen kon, gaat hem na, opdat hij zich bekeere. Nog meer doet God: als de zondaar, na langen tijd en na vele jaren, slechts ..eene enkele traan van oprecht berouw stort, dan vergeeft hem God, neemt hem aan als zijn kind en omarmt hem met de Liefde eens vaders; Hij denkt niet meer aan diens zonden, vermenigvuldigt zijne geestelijke gaven, overlaadt hem met weldaden, versiert hem met zoovele genaden, als hadde die zondaar een geheel leven lang, onafgebroken getrouw, zonder eenige beleediging Hem gediend. Overgroote Barmhartigheid, oneindige Goedheid! |
|||||||
|
Hoofdstuk VIII.
Het laatste verhoor van Jesus voor CJaiphas;
zijne tweede veroordeeling.
J udas\' wanhoop en dood.
Het was de morgen van Vrijdag geworden van dien eeu-
wig gedenkwaardigen dag, otigclukkig voor dat in zijne verblindheid hardnekkige volk der Joden, hetwelk nu cle maat zijner vaderen vol maken en door de afschuwelijkheid van een Godsmoord de zwaarste straffen op zich laden zou. gezegend van den anderen kant boven alle dagen, omdat die dag niet eindigen zou, vóórdat de zonden der menschen geboet, de Vader door het Bloed van zijnen goddelijken Zoon verzoend, de we- reld verlost en de heerlijkheid des Hemels, door de zonde ver- loren, wederom herwonnen zoude wezen. Ofschoon reeds in den nacht te voren de raad der Joden in het huis van Caiphas vergaderd was geweest en na vele valsche getuigen te hebben gehoord, den Zaligmaker op zijne eigene bekentenis veroordeeld had, belegde de Hoogepriester zoo spoedig mogelijk eene derde ver- gadering in den vroegen morgenstond. Eene dringende reden noopte hem daartoe. Het voorgaande, in den nacht gevelde vonnis |
||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN ONZIN HKEH JESUS CHRISTUS. 899
|
|||||
|
was onwettig en zeker in de oogen des volks zonder waarde.
Dat die raadsvergadering in den morgen belegd werd alleen om deze reden, dat niet alle leden bij het tweede verhoor zouden aanwezig geweest zijn, kunnen wij niet aannemen. Hetgeen de Evangelist Joannes ons van het derde verhoor in den morgen- stond vermeldt, dat namelijk het geheele Sanhedrin, al de Opper- priesters en Schriftgeleerden en Ouderlingen vergaderd waren, datzelfde verzekert ons de Evangelist Marcus van het tweede verhoor in den nacht. Neen; deze laatste raadsvergadering werd zeker gehouden met het hoofddoel ten einde Jesus ter dood Mat.XXVH,2. te brefigen en met de neven-bedoeling om te beraadslagen, hoe zij het zouden aanleggen om het door hen gevelde doodvonnis door den romeinschen Landvoogd te doen bekrachtigen, want zonder hem konden zij geene doodstraf toepassen. En zij maakten allen spoed. Al waren ook al de leden van den Hoo- gen raad reeds grijsaards of minstens hoog in jaren gevorderd, en al mochten de raadsvergaderingen van het Sanhedrin niet voor acht of negen uur in den morgen beginnen, hunne angs- tige gejaagdheid gunde hun geene rust en liever overtraden zij de door eene wet vastgestelde bepalingen dan aan hun ongedul- dig gemoed eenige perken te stellen. Wij zien hen allen dan ook reeds omstreeks vijf uur in den morgen wederom bijeen, of wel in de gewone vergaderzaal of wel nog in het paleis van Caiphas. Dit laatste gevoelen beroept zich en, volgens onze meening, te recht op deze woorden van den h. Joannes: zij voerden Jesus van Caiphas naar Pilatus, waardoor hij schijnt Joan.XVIH.sS aan te duiden, dat Jesus onmiddelijk uit het huis van den Hoogepriester naar het paleis van den Landvoogd gevoerd werd. Nè. eerst overwogen te hebben, welke beschuldigingen zij
|
|||||
|
md
|
|||||||
|
II KT I.1.IIIKN K\\ STKR.VKN VAN
|
|||||||
|
Pilatus konden inbrengen en hoe zij dezen tot instemming in hun
doodvonnis konden overhalen, doen zij Jesus opnieuw voor hunne rechtbank brengen. Wel zijn de boeien van Hem voor eenige oogenblikken geslaakt maar in welk een ellendigen toestand ver- schijnt Hij voor zijne goddelooze rechters! Zijne polsen en zijn hals zijn opgezwollen en gescheurd van het sterk aanhalen der koor- den; zijn baard is gedeeltelijk uitgerukt; zijne wangen zijn gewond door de slagen en geheel zijn gelaat met bloed en afzichtelijk vuil overdekt. Zoo staat dan degoddelijke Opperpriester van het Nieuwe Verbond wederom als een verachtelijke boosdoener, voor Wien geene versmading en vernedering te groot kunnen zijn, voor eene vierschaar van onrechtvaardige rechters. Ge- tuigen, die voor Hem pleiten, zijn niet opgeroepen, een verde- diger van Hem is er niet; zelfs worden er geene getuigen gehoord, die Hem aanklagen. De afspraak schijnt gemaakt, dat Caiphas in naam van den geheelen raad nogmaals de vraag zal her- halen, welke hij reeds in de nachtelijke zitting gedaan had; hetzelfde antwoord van Jesus meenden zij te recht moest gegeven worden en daarmede eene genoegzame reden om den Luc.XXii, 66. Zaligmaker opnieuw te veroordeelen.
Indien Gij de CJiristus zijt zoo luidde dan opnieuw hunne
Joan. X, 24 vraag zeg het ons. Reeds vroeger hadden zij, volgens het
verhaal van den h. Joannes, aan Jesus hetzelfde gezegd: hoe lang houdt Gij ons gemoed in (wij/el? Indien Gij de Christus zijl, zeg het ons dan openlijk. Toen antwoordde hun Jesus niet rechtstreeks op hunne vraag, maarberiepZich eerst op hetgeen Hij hun aangaaiv de zijn Persoon en zijne bediening meermalen geleerd had, en ver- volgens op zijne bediening en op zijne werken of wonderen, welke van Hem getuigenis gaven. De Joden, den zin van zijne woorden juist met de meeste hoop op welslagen tegen den Zaligmaker bij |
|||||||
|
Uil
|
|||||||
|
ONZEN HKEB JKSl\'N.i\'MKIS\'rrs.
|
|||||||
|
voorkeur opvattende, hielden zijn zijdelingsch antwoord voor
eene getuigenis zijner Godheid en daarom voor eene godslas* tering; zij namen dan ook steenen op om Hem te dooden. Maar toen ontging Jesus hunne handen, omdat zijn uur nog niet gekomen was en Hij niet den dood der steeniging maar den dood des kruises sterven moest. Nu echter was \'t uur der duisternis en ook de tijd gekomen
om nog eens met verpletterende duidelijkheid zijne Godheid en zijne Messianische waardigheid te belijden. Vooreerst wilde Jesus aan zijne vijanden toonen dat Hij, de Alwetende, zeer goed wist, wat er in hun hart omging en dat zij geenszins hunne vraag deden om de waarheid te kennen, maar alleen om eene be- schuldiging te vinden, waarop zij met een schijn van recht een doodvonnis konden uitspreken. Hij antwoordde hun daarom: indien Ik het u zeg, gij zult Mij niet gelooven, al zou Ik het Luc. xxn,68 uit uwe wet en uit de Profeten ook bewijzen; en zoo Ik n ook ondervraag, gij znlt Mij geen antwoord geven, al zou Ik ,,door het stellen alleen van vingen u het bewijs leveren, dat ,,Ik waarlijk de Christus ben. Of heb Ik u niet, in de laatste ,,dagen nog, ondervraagd over den doop van Joannes, over ,,den Messias, den Zoon en tevens den Heer van David, over den bouwsteen, die door de bouwlieden is verworpen maar tot hoeksteen was bestemd en ook geworden is? Op al die vragen hebt gij het antwoord willen schuldig blijven om geen antwoord te moeten geven, dat uw ongeloof beschaamde. Ook zult gij Mij, wat Ik ook zeggen ot vragen zou, niet loslaten, want gij zoekt niets anders dan Mij te dooden. Doch al zijt gij daarom niet waardig om de waarheid te hooren, welke gij niet zoekt, al verdient gij niet, dat Ik die groote waarheid voor u belijd, toch wil Ik daarvan voor u en voor alleeeuwen 2f.
|
|||||||
|
4ii:.\'
|
|||||||
|
Ili:i\' M.IIIKN I.N STERVEN VAN
|
|||||||
|
getuigenis afleggen, opdat liet blijke, dat geene vrees zelfs niet
voor den dood, welke Mij wacht, Mij kan terughouden van de belijdenis eener waarheid, welke Ik moet verkondigen. Weet dan en neemt het wel ter harte: van nu aan zal de ,,/oon des menschen, dien gij hier als uw veroordeelde en in een staat van diepe vernedering voor u ziet staan, gezeten zijn ter rechterzijde der kracht Gods." Veel beteekenend en vreesverwekkend antwoord! De aange-
klaagde daagt zijne rechters om hunne hardnekkige verblind- ding voor zijn rechterstoel; Hij houdt hun voor oogen, dat egenover vrijwillig ongeloovigen elke leering, tegenover ver- stokte zondaars alle pogingen om hen op den rechten weg te- rug te brengen, vergeefsch zijn; Hij laat Zich veroordeelen, maar kondigt Zich tevens aan als den Wreker van alle onrecht. Waardig ook was dat antwoord, getuigende van goddelijke Majesteit niet minder dan van bovenmenschelijken moed ; het moest die snoode rechters doen sidderen van angst. Zij hooi- den het en begrepen den zin er van; maar de stem van hun schuldig geweten smorende en den schijn aannemende, alsof zij het nog duidelijker wilden hebben uitgedrukt, zeiden zij nu allen; Lüc. XXII,7o. zijt Gij dan de Zoon Gods? En Jezus zeide: gij zegt het; want
Ik ben het. Hunne vraag is beantwoord zoo duidelijk mogelijk; zij zullen Tesus nu van godslastering opnieuw kunnen beschuP digen en Hem andermaal ter dood veroordeelen. Meer wen- schen zij niet; zij kunnen nu aan hunnen helschen haat bot vieren. Nauwelijks hebben zij dan ook Jesus\' woorden verno- men, of zij schreeuwen het uit: wat behoeven wij nog getuigen tegen Hem van eene of andere misdaad? Want wij zelven heb- ben" het uit zijnen mond gehoord, dat Hij Zich voor den MAT.XXVI.65 yMon Gods uitgeeft. Kn evenals voor eenige uren in den
|
|||||||
|
4113
|
|||||||||
|
ONZEN mui JKSU8 ( hkintis.
|
|||||||||
|
nacht, zullen zij ook nu met eene duivelsche vreugde uitgeroe-
pen hebben: Hij heeft God gelasterd: Hij is des doods schuldig. Priesters, Ouderlingen en Schriftgeleerden, al die drie voor- naamste standen van het joodsche volk, waren met geheel hunne ziel vijandig tegen Jesus, die niet in den luister der koninklijke waardigheid opgetreden was, die daarenboven de aanmatigingen der Priesters en de aardschgezinde verwachtingen der Oversten van het volk en de kleingeestige xtterzifterijen der Schriftgeleerden met zoo veel kracht bestreden en te schande gemaakt had. Zulk een Messias wilden zij niet en vroegen Hem dan ook slechts, of Hij de Christus was, om in zijn bevestigend antwoord eene reden te vinden voor zijne veroordeeling. Aldus bestierde het God, dat zelfs de vinnigste vij- anden des Zaligmakers tot de bekentenis gedrongen werden, dat Jesus\' waardigheid als Messias, als Verlosser des mensche- lijken geslachts, de éénige reden van zijne veroordeeling was, maar ook, dat zij zelven het vonnis onderschreven, waardoor zij als volk Gods verworpen werden. |
|||||||||
|
Zij leulden Jesus, na Hem opnieuw gebonden te hebben, weg M.utc. XV, 2.
en leverden Hem over aan Pilatus, den romeinschen Landvoogd. Hoe gaarne zouden wij, even belangstellend als Petrus om
te weten wat met den Zaligmaker gebeuren zal, Hem aanstonds naar Pilatus volgen. Doch een ander onderwerp, akelig en ver- schrikkelijk, vergt nog eerst onze aandacht. De ongelukkige Judas, de verrader van Jesus, zwerft rond door de straten van Jeru- salem met den duivel in zijne ziel en de wanhoop in zijn hart. Wij hebben hem uit het oog verloren bij het paleis van Annas |
|||||||||
|
404
|
|||||||
|
HET LIJDEN KN\' STERVEN VAN\'
|
|||||||
|
en ontmoeten hem nog eens, maar helaas! nu voor de laatste
maal, in den vroegen morgen bij den tempel des Heeren. Waar hij in die lange uren van den nacht geweest is, wat hij gedaan heeft, weten wij niet en geen enkel woord van het FA-angelie wettigt eene of andere gissing. Alleen dit is ze- ker, dat hij zijn bloed-geld ontvangen heeft, maar ook dat het hem als vuur in de handen brandt. Vreeselijk moet het ziele- lijden van den rampzalige geweest zijn. Elk uur, elk oogen- 1,\'lik had hem de afschuwelijkheid van zijne misdaad beter doen inzien en tevens de wroeging van zijn geweten vermeerderd. Het blijkt niet, dat Judas zulk een noodlottigen afloop van zijn verraad, als Jesus\' ter dood-veroordeeling was, verwacht had ; minstens had hij zich zelven trachten te overtuigen, dat zijne lage daad niet zulk eene treurige uitkomst zoude hebben en dat de haat van Jesus\' vijanden zich met eene of andere bestraffing zou tevreden stellen. Maar zoodra hij vernomen had, dat de llooge raad den Zaligmaker eerst in den nacht ter dood ver- oordeeld en in den morgen het vonnis bekrachtigd had, toen hij met eigen oogen zag, dat Jesus, als een ter dood veroor- xx.vii,3. deelde, geboeid naar Pilatus gevoerd werd, kreeg hij berouw, besefte het lage en het afschuwelijke van zijne misdaad, werd onder de folterende wroeging over zijne snoode daad als verpletterd en wenschte zijn verraad te kunnen herroepen. Maar het berouw, dat vergiffenis doet verwerven en de verlo- rene vriendschap van Jesus doet herwinnen, dat ontspruit uit liefde tot God, die beleedigd is zulk een berouw kende het verstokte hart van Judas niet. Het was niets meer dan spijt, voortkomende uit gewetenswroeging, slechts eene bittere wrevel tegen zich zelven, omdat de gevolgen van zijn snood verraad erder reikten dan hij bedoeld had; niet over de boosheid |
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHB1STUS. 405
|
|||||||
|
zijner misdaad, ook niet over de boosaardige oorzaak zijner
zonden, maar alleen over de rampzalige uitwerkselen van zijne euveldaad had hij berouw. Met zulk een berouw had hij zich nog kunnen verheugen, als Jesus b. v. slechts gegeeseld ware. Zijn berouw" zegt een godvruchtig schrijverwas als dat van iemand, die vrijwillig een ander gevaarlijk wondt, maar spijt gevoelt, wanneer deze aan de ontvangene wonden bezwijkt." Daarenboven nam de duivel, die reeds in hem gevaren was, al meer en meer bezit van zijne ziel; en terwijl hij, vóór het plegen der misdaad, deze als minder snood aan Judas had voorgesteld, liet hij ze hem, nu zij volbracht was, in al hare afzichtelijke boosheid zien, ontneemt hem bovendien alle vertrouwen op vergiffenis en stort in zijn hart de wanhoop der hel. Was er dan ook voor dezen ongelukkige geen hoop meer? Ach !
had hij geweend evenals Petrus en zijne droefheid geklaagd aan de heilige Moeder van Jesus, zij zou, hoe zwaar deze door hem mocht beleedigd zijn, voor hem eene voorspraak geweest zijn om de genade van een oprecht berouw te verkrijgen, zij had hem vertrouwen op de onuitputtelijke Liefde van haren goddelijker! Zoon ingeboezemd, zij had hem moed ingesproken en hem herin- nerd, dat hij nooit eenigen zondaar, hoe zwaar die ook mis- dreven had, door haren Jesus had zien afwijzen. Of hadde hij slechts gebeden in de stilte zijns harten, dan zou ook zijn smee- ken voor den troon van Gods Barmhartigheid niet onverhoord z:jn gebleven en de alvermogende genade had ook zijn geest verlicht om te erkennen, dat hij de goddelijke Liefde in Jesus had gehoond, en zijn hart vermurwd om door een voor God geldig leedwezen, door een berouw, dat hij zich vergrepen had tegen de oneindige Goedheid des Meeren, vergiffenis te verwerven. |
|||||||
|
406
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
Maar niet dien waren weg der bekeering sloeg Judas in.
Niet tot God, niet tot de liefderijke Moeder van Jesus wendde hij zich; naar Jesus\' vijanden, naar hen, die hem in het ongeluk ge- stort hadden, begaf hij zich. Naar de Opperpriesters, naar de Ou- derlingen, allen leden van het Sanhedrin, spoedt hij heen, terwijl zij of zich nog in het huis van Caiphas bevonden, of reeds op weg Mat.xxvii.4 naar Pilatus of in den tempel waren, en bracht hun de dertig zil- verlingen en 7uier/> ze weg in den tempel. Om eenigszins zijne mis- daad goed te maken, wilde hij den koopprijs van zijn verraad teruggeven; want zoo mogen wij ons zijnen gedachtengang voorstellen verbrak hij het eens aangegane verdrag en gaf hij de reeds ontvangene geldsom terug, dan zou hij niet schul- dig zijn aan hetgeen verder nog over den Zaligmaker komen kon. Bij dit herstellen van zijne ongerechtigheid voegde hij nog eene in zijn mond allergewichtigste bekentenis van Jesus\' vlek- kelooze onschuld en van zijne afschuwelijke misdaad: Ik heb gezondigd riep hij hun in zijne wanhoop toe door recht- vaardig bloed over te leveren" met andere woorden: ,,ik mag dat geld, door een schandelijk verraad verdiend, niet behou- den: ik wil om wille van dat geld niet verantwoordelijk we- zen voor al hetgeen die menseh, in wien geene schuld is, lijden zal, noch u eenige reden ter verontschuldiging van uwe boosheid overlaten, zóódat gij zoudt kunnen zeggen: een van zijne leerlingen, die Jesus van Nazareth goed kende, heeft Hem aan ons overgeleverd. Want verneemt dit van mij: ik, die zijn leerling geweest ben en drie volle jaren met Hem verkeerd heb, ik getuig het voor ü allen: Hij is een Recht- vaardige en een Heilige. Het is waar: door mij werd Hij voor geld aan u verraden en overgeleverd; maar dat was mijne misdaad, welke ik nu erken en voor u belijd en ten |
|||||||
|
107
|
|||||||
|
ONZEN" HEER JESIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
bewijze van de waarheid mijner woorden het sterkste bewijs
hetwelk ik geven kan, die altijd aan het geld gehecht was ik verzaak aan dat schandelijk verdrag; ik wil die zilverlin- gen niet langer behouden; daar, neemt gij uw geld terug." Wij zouden bij het zien, hoe hij het bloed-geld haat, bij het
hooren, hoe hij zijne schuld belijdt en Jesus\' onschuld betuigt, waarlijk beginnen te hopen, dat hij den éénig goeden weg ter bekeering is ingeslagen. En inderdaad : nog ééne traan van berouw, nog ééne bede om vergiftenis en ook Judas ware gered. Maar neen : hij heeft alle vertrouwen verloren en de akelige wanhoop der hel overmeestert hem. Een weerga van den ramp- zaligen Apostel vinden wij in den goddeloozen Antiocliiis, van wien, in weerwil van zijn spijt over de uit den tempel tejeru- salem geroofde schatten, in weerwil van zijne belijdenissen en van zijne voornemens, welke ondraaglijke pijnen hem afpersten, gezegd is: ook deze booswicht bad tot den Heer, van wien hij a Mach.IX,13 toch geene Barmhartigheid verkrijgen kon, dat wil zeggen : niet kon verkrijgen met die gemoedsgesteldheid, welke niet uit een vermorzeld, God minnend hart voortkwam: ook een weerga in die biechtelingen, welke hunne zonden betreuren slechts om natuurlijke redenen of uit slaafsche vregp en welke, zonder een oprecht terugkeeren tot God, meenen te kunnen volstaan met eene oppervlakkige belijdenis en het bidden der opgelegde boete. Wie zou ook niet verwacht hebben, dat Judas\' tweevoudige
belijdenis eenigen invloed op het gemoed van die Oversten der Joden had uitgeoefend? Wel was hij diep gevallen, een bedor- ven mensch geworden; maar hij was toch ook een van hunne gedweOe handlangers geweest, die zich aan hunnen dienst had verkocht ten nadeele van Jesus, en nu ook diende gehoord te worden in zijne verdediging ten gunste van Jesiis. Wie zou |
|||||||
|
408
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STEK VEN VAN
|
|||||||
|
ook niet verwacht hebben, dat die Joden hem minstens eenige
troostwoorden hadden toegevoegd? Maar neen : die onmenschen, door hunnen ingekankerden haat voor alle menschelijk gevoel ontoegankelijk geworden, te verblijd dat zij eindelijk het sinds lang beoogde doel bereikten, hebben voor hem niets over dan diepe verachting en wijzen hem met bittere spotternij af, zeg- Mat.xxvh 5. gende: wat gaat ons dat aan ; zoo gij gezondigd hebt, dat is uwe, niet onze zaak; gij moogt toezien, hoe gij dat goed maakt; wij voor ons hebben verkregen, wat wij zochten; wij hebben ons doel getroffen door uwe bemiddeling; gij zelf zult uwe verantwoording dragen voor het deel, hetwelk gij hebt in den dood van Hem, Wien gij nu onschuldig genoemd, maar wij ter dood veroordeeld hebben.*\' Welke priesters, welk antwoord! Zij, die booswichten, geven
toe, dat hij gezondigd heeft, dat hij onschuldig bloed overleverde; en tegelijk beweren zij, dat het zijne schuld alleen, niet ook de hunne is! Zoo het misdadig was Jesus te verraden, niet minder schuldig waren zij, die dat verraad voor geld gekocht hadden; zoo Judas zijnen goddelijken Meester schandelijk verkocht, zij waren even misdadig, die de verachtelijke voordeden er van genoten; zoo de euveldaad, welke Judas tot wanhoop bracht, geene andere was dan dat hij Jesus in de handen van diens vijanden had overgeleverd, zij veroordeelden hunnen Messias ter dood en willen Hem aan het kruis slaan. En desniettemin durfden zij, toen Judas de overeenkomst verbrak en den prijs daarvan hun wenschte terug te geven, zich daaraan houden en tegelijk alle schuld van zich afwerpen. En welk een wreedaardig antwoord! Judas zocht troost bij
hen en vroeg om hulp, en zij zien hem met verachting aan; hij was hun medehelper geweest en uu verstouten zij hem; zij |
|||||||
|
ONZEN HEKR JESt\'S CHKISTl\'S. 409
|
|||||
|
zien den ongelukkige ten prooi aan de vreeselijkste zielsfolte-
ring, maar daarover bekommeren zij zich niet; zij hebben hem immers betaald; wat kan hij meer vorderen? Eén hartelijk, één deelnemend woord had hem misschien van de vertwij- feling der wanhoop teruggehouden en belet om de hand aan zijn eigen leven te slaan, maar hun ijskoud antwoord \\erplet- tert hem Nog een oogenblik zal hij hen met verwilderde blikken hebben aangestaard; hunne minachting, hun grijnslach verbittert hem nog meer; hij vervloekt hen in zijn hart en werpt de geldstukken in den tempel. En hij vertrok laat de Evangelist er op volgen uit
den tempel en zwierf eenigen tijd in de straten van Jerusaleni rond, alleen, door allen verstooten, zonder hoop op God. Welke pijnigende gedachten zullen zich van hem meester gemaakt, welke kwellende herinneringen zich aan hem opgedrongen heb- ben! naar, in dat huis had hij met Jesus aan tafel aangelegen en zijne laatste vermaningen aangehoord; daar in die straat had hij aan Jesus\' zijde gewandeld en de bewijzen van eerbied en van liefde gezien, waarmede zoo velen zijnen Meester om- ringden. Wie hij ontmoette, vreesde hij, want in hunne blik- ken vol verachting las hij het woord verrader"; zijne door angst en wroeging verwrongene trekken maakten hem tot een voor- werp van afschuw voor wie hem zagen; hij zoekt de eenzaam* heid en zij drukt hem loodzwaar op het hart: gaarne zou hij zijn bedrukt gemoed in het hart van een vertrouwden vriend hebben uitgestort en het scheen hem, dat allen hem ontvluchtten: zonder te weten waar hij liep, met de haren ten berge gere/en, met het kille angstzweet op het gelaat, waggelende op zijne voeten, van vertwijfeling zijne handen wringende, ziet hij zich eensklaps geplaatst voor de zaal van het laatste Avondmaal. |
|||||
|
110
|
|||||||
|
HU I.MDF.N Kü STEEVEN VAN\'
|
|||||||
|
Andere herinneringen worden wederom in hem wakker! Daar
heeft Jesus hem, den onwaardige, niet uitgesloten van de hoog- ste liefde-bewijzen, zelfs niet van de deelname aan zijn heilig Lichaam en Bloed; daar ook zijn gepleegd verraad geopen- baard, hem nog gesmeekt om terug te keeren, gedreigd met de zwaarste straffen; hij hoort opnieuw het verschrikkelijk woord: MAT.XXVl.24 Wee den mensch, door wien de Zoon des menschen zal overge- levcrd \'worden ; het ware hem heter, zoo hij niet geboren roare." en hij kon het niet uithouden; hij zou voor altijd dat alles vergeten, zich zelven vernietigen willen; maar dit is hem niet gegeven. Voort weer, altijd voort; waarheen weet hij niet; eene angstige gejaagdheid laat hem geene rust; hij doolt weer verder en daar hoort hij rumoer en geschreeuw onwib lekeurig richt hij daarheen zijne schreden; hij staat voor het paleis van Pilatus en ziet Jesus, dien hij verried, geboeid en ter dood veroordeeld. Het is eene genade, welke God hem nog geeft. Wat zal hij doen? Door die woeste menigte heen- dringen, zich aan Jesus\' voeten neerwerpen en uitroepen: ver- giffenis mijn Jesus! genade en erbarming met een diepgevaU len zondaar! Maar" geeft de duivel hem in Hij zal u niet aanhooren, u van Zich verstooten, en gij zult ten spot zijn van al die omstanders.*\' En Judas? Het is waar" zoo lastert hij -- mijne zonde is te groot dan dat ik vergiftenis verdien; Jesus zelf heeft het wee over mij uitgesproken; voor mij geene zaligheid, geen hemel meer," Door den duivel voort- gedreven ijlt hij heen en, uit gewoonte, slaat hij den weg in naar tJethsemane. Nieuwe herinneringen martelen hier zijne gefolterde ziel. Daar hoorde hij: Judas verraadt gij Mij met een kus? Vriend! waartoe zijt«ijgekomen?\' Nog ziet hij.hoe de vijanden van Jesus en ook hij zelf op het enkele woord: ,lk |
|||||||
|
OXZKN HEEK JKSITS CHRISTUS. 411
|
|||||
|
ben het, Wien gij zoekt" door eene goddelijke macht verplet-
terd op den grond nedervielen. En dien Jesus heeft hij ver- raden, ter dood geleverd! Het leven wordt hem een last; de dood alleen, meent hij dwaselijk, kan een einde maken aan de marteling, welke hem foltert. Waarom het leven nog bemind, dat hem geen erademing schenken kan, en de dood niet ge- zocht, welke alles zou doen eindigen? Die gedachte aan zelf- moord satan weet ze als eene uitkomst hem voor te stellen en Judas denkt nog een oogenblik na; geen ander middel, meent hij, blijft hem over om aan de foltering van zijn spijt en wroeging te ontkomen ; hij slaat een touw om een tak van een vijgeboom eenigen meenen, dat het de vijgeboom was, welken Jems kort te voren gevloekt had hij steekt zijn hoofd door den strik en verhangt zich, en toen hij zich ver- Hani.. I, 18. hangen had, is hij doormidden gebarsten, nadat zijn lichaam, waarschijnlijk door het breken van den strop, voorover gevallen was, en zijn zijne ingewanden uitgestort. Ongelukkige Judas! Verdiend hadt gij de grootste straffen en
zij zijn over u gekomen tot straf voor uwe misdaden, en om- dat het voor elk ander onmogelijk was u naar verdiensten voor uwe misdaden te doen boeten, daarom zijt gij uw eigen rechter en uw eigen beul geworden. Verafschuwd door Engelen en door menschen, hebt gij niet gewild, dat de aarde uw lichaam en de hemel uwe ziel zou bezitten, en koost gij voor verblijfplaats de lucht, waar de duivelen wonen, die zich van u meester maakten en, volgens de voorspelling van den Profeet, a/s rij- anden zich aan uwe rechterhand plaatsten. ps. CVHI.,6», O, Judas! slechtste van alle menschen! gij hebt bij al uwe
|
|||||
|
112
|
|||||||
|
HKT LIJDEN F.X STKRVEX VA*
|
|||||||
|
andere misdaden nog eene grootere gevoegd; gij hebt ge\\van-
hoopt aan Gods Barmhartigheid en die boosheid overtreft nog ver al uwe andere zonden. Ach! Waarom riept gij, in die uren van wanhoop, niet den tijd in uw geheugen terug, toen gij met Jesus omwandeldet en met eigen oogen mocht aanschouwen, hoe die goede Herder der zielen het verloren schaap opzocht en alle zondaars met Liefde ontving? Al waren uwe zonden onder alle opzichten buitenmate groot en afschuwelijk, gij moest u herinnerd hebben, dat dezelfde Jesus, ofschoon uw hart en uwe plannen kennende, u de voeten wiesch en u zijn goddelijk lichaam en Bloed tot spijs en drank reikte, hetwelk Hij ook voor u offeren <ou; dat op hetzelfde oogenblik, waarop gij Hem verriedt, Hij u nog tot zijne vriendschap uituoodigde en nog zijn vriend noemde. Gij hadt kunnen, gij hult moeten vertrouwen, maar gij hebt niet gewild. O, gij rampzaligste van alle menschen! Durfdet gij niet tot
Jesus u wenden, waarom u niet in de armen geworpen van de modelijdenste aller moeders? Maria zou u bij de hand naar Jesus geleid hebben om voor u vergiffenis af te bidden, a\'s Hij verrezen was, of toen Hij nog hing nan het Kruis, om ook voor u te lijden en te sterven. Zij zou ook voor u eene alles vermogende middelares geweest zijn. Ach! hadt gij slechts ge- hoopt! Toen Jesus bad voor zijne vijanden, zou Hij ook voor u den hemelschen Vader gesmeekt en de vergeving verworven hebben. Ongelukkige verblinde! Gij liet u door den duivel verleiden tot zonde niet alleen, ook tot wanhoop en vergat de oneindige Goedheid; door uw eigen geweten aangeklaagd en veroordeeld, hebl gij u zelven, omdat gij niet wildet vertrou- wen, in een eeuwig ongeluk neergestort! Judas is heen gedaan naar zijne plaats zeide deh. Petrus
|
|||||||
|
(1NZKN IfKKK JESUS CHRI8TI\'». 418
|
|||||
|
naar de plaats der verdoemden, welke hij door eigen schuld Hani.. I, 25.
tot zijne plaats gemaakt had. Hij heeft\'* merkt de h. Paus Leo aan zijne misdaad tegen het Hoofd aller Heiligen op zijn eigen hoofd doen nedervallen. Kerst vonnist hij zich zelven en wordt dan de onzalige voltrekker van zijn eigen straf. Zelf werpt hij zich in den tijdelijken en eeuwigen dood; hij vergrijpt zich aan het tijdelijke leven van Hem, die het eeuwig leven is, en hij schiet het tijdelijke en het eeuwige leven er bij in. De zonde is haar eigen rechter en beul ge- worden." Dit oordeel vellen alle heilige Vaders over het ramp- zalig uiteinde van den verrader. Slechts twee Kerkleeraars meenen, dat hij misschien nog in de laatste oogenblikken van zijn zondig leven door een oprecht berouw genade heeft gevonden bij den rechtvaardigen God. Zeker, bij God is niets onmogelijk; een oogenblik is genoegzaam om den grootsten booswicht de verlorene vriendschap met God te doen herwinnen. O, mocht de ongelukkige Judas dat zalig oogenblik gekend hebben ! De oneindige Liefde van Jesus luidde gezegevierd over een verstokt gemoed, en de hel telde een verdoemde minder. Wat ons aangaat, het oordeel aan God overlatende, die in alles
rechtvaardig oordeelt, willen wij uit Judas\' waarschijnlijk ramp- zalig einde leeren, waartoe de mensch vervallen kan, die zich aan de misdaad overgeeft. Ook voor hem was een troon bestemd en het rechtersambt
weggelegd: Ik beschik u had Jesus tot de twaalf gezegd Luc.XXII. dat gij in mijn Rijk eet en drinkt aan mijne tafel, en op tro- nen zit, oordeelende de twaalf stammen IsraCls. Wat heeft hem van die tafel geweerd en van dien troon gestooten en uit het rijk verbannen, hem van de hoop op eeuwige goederen be- roofd? Niets anders dan de begeerlijkheid, welke eene wot x Tm, VI, 10. |
|||||
|
m
|
|||||||
|
H1ST LIJDKN KV STKRVKN VAX
|
|||||||
|
tel is van alle kwaad. Hij wilde rijk worden aan geld
en werd arm aan genade en verloor daardoor het recht op de eeuwige glorie. De geldzucht vlechtte een strik voor zijne voeten, waarin hij zich verwarde, maar ook een koord voor zijn hals, waarmede hij zich verhing. Uit zijne heb- zucht ontsproot zijn verraad, door zijn verraad kwam hij tot wanhoop, zijne wanhoop wierp hem waarschijnlijk in de hel. Doch, is hij een verworpeling geworden, zijn eigen verderf was hij zelf, niet het oordeel van Jesus, die gekomen was om allen zalig te maken. Een woord; red mij, goede Jesus!" en ook Lic. Vil, 50. hij zoude gehoord hebben: uw geloof heeft u behouden; ga in vrede. Maar nu: welk eene beschaming zal zijn gelaat be- dekken, als hij zijne vorige mede-Apostelen als rechters zal zien zitten over alle volkeren der aarde, als hij Matthias on- der hun getal zal opmerken, de plaats innemende en de waar- digheid van het Apostelaat bekleedende, waarvan hij is afge- weken! Welk een ongeluk op dienzelfden dag in de hel neer te dalen, waarop de Zaligmaker der wereld het werk der Ver- lossing volbracht en stierf voor de zaligheid van alle menschen! Mocht ook Judas op dien dag erkend hebben, wat hem tot vrede was! Maar de wanhoop maakte de maat zijner boosheid vol. De grootste beleediging, welke God aangedaan kan worden, is deze: wanhopen aan Gods Barmhartigheid. Wie aan die misdaad zich plichtig maakt, loochent God, omdat hij door zijne vertwijfeling beweert meer zonden te kunnen bedrijven dan God kan of wil vergeven, en alzoo ontkent hij, dat God on- eindig is in zijne Volmaaktheden. Doch waarom zou een zondaar ooit aan de wanhoop zich overgeven? Zou Jesus dan den eeuwigen ondergang van een zondaar willen, voor wien Hij gestorven is? Hij verbiedt een ieder te twijfelen aan zijne Liefde, en Hij gebiedt |
|||||||
|
ONZEN HFKR JK.SI S CHRISTUS.
|
iin
|
||||||
|
aan ieder te blijven hopen; en zal Hij, die wil, dat wij ver-
giffenis afbidden, ze weigeren aan hen, die ze,afsmeeken? Jesus leed en stierf, opdat allen zalig kunnen worden; en na zijn sterven zou Hij een zondaar verstooten, die vergeving vraagt om wille van zijne oneindige verdiensten? O, neen, duizend- maal neen: Jesus houdt niet op oneindig goed te zijn, omdat de mensch diep in de boosheid is gezonken; des menschen misdaden kunnen niet zoo afschuwelijk zijn als Jesus\' Goedheid groot is; de schuld des zondaars kan zeer zwaar wezen, maar de verdiensten van Jesus zijn oneindig. Mochten wij allen, wanneer de satan ons door de voorstelling onzer zonden het vertrouwen wil ontnemen,1 toch altijd bedenken, dat Jesus voor allen de vergiffenis van alle zonden verdiend heeft, en dat wij, met be- rouw tot God terugkeerende, in Hem een liefdevollen Vader vinden, die ons aan zijn hart drukken en aan ons den kus des vre- des geven zal. Al hebben wij ook zwaar gezondigd, Hij is en blijft de Barmhartigheid zelve, op Wien wij hopen moeten en door Wien wij nimmer zullen beschaamd worden. De Oversten der Joden hadden geweigerd de hun door Judas
aangeboden zilverlingen aan te nemen; want zij wilden in geenen deele het eens met hem gesloten verdrag verbreken en daardoor zich berooven van de groote voordeden, welke het hun schonk. Door ze in ontvangst te nemen, zouden zij zich verplicht hebben om van alle vervolging tegen den Zaligmaker af te zien en Hem de vrijheid te hergeven. Dit was in het minste hunne bedoeling niet; integendeel waren zij vast beslo- ten hunne goddelooze plannen ten einde toe ten uitvoer te leggen en niet te rusten, vóórdat zij Jesus ter kruisdood |
|||||||
|
-tl(i ItKT M.ltlF.X KN STERVEN VAN
|
|||||
|
verwezen zagen. Al meende Judas gezondigd te hebben; zij
daarentegen wendden voor eene prijzenswaardige daad verricht te hebben door het leven te koopen var Hem, Wien zij een godslasteraar durfden noemen. Zij hadden dan ook vol- gens een waarschijnlijk gevoelen van geloofwaardige schrijvers het geld ter betaling van het allersnoodst verraad uit den gewijden Tempelschat genomen, omdat het voor eene zaak besteed werd, welke den Godsdienst betrof, omdat zij daar- voor, veinsden zij, den dood kochten van Hem, dien zij als een bedrieger en opruier des volks scholden. Doch nauwelijks had de wanhopige Judas die geldstukken
met verachting in den tempel geworpen en zich verwijderd, of
hunne hebzucht kwam boven. De Opperpriesters raapten de
zilverlingen op en beraadslaagden wat er mede te doen. Het
Mat.XXVIi,6. U niet geoorloofd zeiden zij tot elkander die in de schat-
kist des tempels te werpen, omdat het een bloedprijs is. Die
valsche huichelaars! zij maakten er geene zonde uit een bloed-
pnjs uit te betalen aan een verrader, die zijn Meester had
verkocht, en het daarvoor benoodigde geld uit de heilige schat*
kist te nemen; maar nu het verraad gepleegd en het bloedgeld
hun met verachting door den rampzaligen verrader voor de
voeten was geworpen, nu mocht het niet in dezelfde schat-
kist teruggebracht worden. Zij, die kameelen hadden doorgeslikt,
vertoonen zich nu in de rol van angstvalligen en ziften muggen.
Maar, op welke wijze zou dan die som besteed worden ?
Spoedig was hun plan gemaakt De rijken onder de Joden
bezaten hunne familie-graven; de minder gegoeden werden
op eene algemeene, voor hen bestemde begraafplaats ter
aarde besteld ; maar jaarlijks stierven er te Jerusalem
vele vreemdelingen , vele niet-Joden of Heidenen , wier
|
|||||
|
n;
|
|||||||
|
ONZKN HEER JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Stoffelijk overblijfsel zij niet wilden bijzetten onder de lijken van
hunne geloofsgenooten. Zij kochten daarom voor die zilverlingen
van een pottenbakker een akker, die van geringe waarde was, deels
omdat al het leem, hetwelk voor een dergelijk bedrijf gebruikt kon
worden, er reeds uitgehaald was, deels omdat het stuk gronds lag
in het dal Hannam, dat voor de meest verafschuwde plaats bij [eru-
salem en voor eene afbeelding der hel gehouden werd. Judas, die in
de nabijheid van die gevloekte plaats zich opgehangen had, was de
eerste die er begraven werd. Hij verwierf a\\zoo een akker van het Hand. VI, 13.
loon zijner ongerechtigheid het loon van zijn verraad, het loon
dat eene bedriegelijke wereld uitdeelt aan allen, die om hare
luimen zondigen.
Het is vol van beteekenis en van diepen zin, dat voor den
prijs van Jesus\' Bloed eene rustplaats werd aangekocht voor de Heidenen, die zouden geroepen worden tot de kennis der ivaa» heid, als de Joden die versmaad hadden. Daarenboven ver- vulden die joodsche Oversten, ofschoon onbewust, door het aankoopen van dien akker, eene oude voorspelling van den Profeet Zacharias, die van een Herder gewaagt, aan Wien de kinde- ren Israels dertig zilverlingen uitbetaalden, opdat zij van Hem be- vrijd zouden worden; en de Profeet wierp ze daarop, op bevel des Heeren,den pottenbakker toe. Toen de h.Evangelist Mattheuszijn Evangelie schreef, droeg die akker nog den naam van Hakeldama d. i. van bloedakker en wordt heden ten dage nog aan de pelgrims onder dien naam aangewezen. Het was bekend geworden, voor welk geld hij was aangekocht en van de eerste tijden des Christen- domsaf werd die herinnering aan de misdaad der joodsche Oversten door een scheldnaam vereeuwigd, ofschoon zij hunne booze daad achter den schijn van menschlievendheid trachtten te verbergen. :-\'7
|
|||||||
|
Vierde Afdeeling
JESUS VOOR DE WERELDLIJKE RECHTERS.
|
|||||
|
Hoofdstuk I.
Jesus wordt naar Pilatus gevoerd.
Zoodra het doodvonnis voor de tweede maal over Jesus
door den Hoogen raad der Joden was uitgesproken, stonden alle raadsleden op en voerden Jesus geboeid naar den toen- maligen Landvoogd, Pontius Pilatus." Met deze korte, maar beteekenisvolle bewoordingen schetst het Evangelie-verhaal ons het begin van den eigenlijken lijdensweg van onzen Heer Jesus Christus. Wij zullen achtereenvolgens de verschillende omstan- digheden van dat bittere lijden ons zoo duidelijk mogelijk voor- stellen en ook breedvoerig uiteenzetten. Dit is noodzakelijk tot recht verstand van de volgende gebeurtenissen, dienstig ook ter opwekking van ons medelijdend gevoel voor den lijden- den Zaligmaker. |
|||||
|
HET M.mEN F.N STERVEN\' VAN ONZEN IUCKK .TtSlTS CHRISTUS 419
|
|||||
|
Nauwelijks was het doodvonnis herhaald, of Jesus werd op-
nieuw, en waarschijnlijk steviger nog dan vroeger geboeid met touwen aan de handen en met een koord of keten om de lenden en den hals. Het was namelijk bij de Joden eene gewoonte om, wanneer iemand door de geestelijke macht aan den wereldlij- ken arm werd uitgeleverd, hem stevig en met ketenen te binden ten bewijze, dat hij geoordeeld en zijne zaak onderzocht, dat hij om zijne misdaden ter dood veroordeeld was. Te eer- der zullen de Joden dit gebruik tegenover Jesus gevolgd heb- ben om Hem des te meer aan de algemeene verachting prijs te geven en te heviger Hem te kunnen pijnigen. Welk een treurig tafereel biedt ons dat nieuwe lijden te aan-
schouwen! Jesus, die twee dagen te voren nog predikte inden tempel en door eene goddelijke Wijsheid al zijne listige onder- vragers beschaamde; die zes dagen vroeger hetzelfde Jerusalem zegevierend als de Messias was binnengetrokken onder het vreugdegejuich van een met weldaden overladen maar ook dankbaar volk en onder loftuigingen, waarvan die stad nooit voorheen getuige was geweest; die drie jaren lang om zijn heilig leven en goddelijke leer als een bij uitstek groot Profeet werd vereerd en door de macht zijner wonderen duizenden aan zijn Persoon had verbonden, diezelfde Jesus werd nu, als een booswicht van de ergste soort gekneveld en omstuwd van ver- achtelijke gevangen-bewaarders, door dienstknechten zonder menschelijk gevoel langs de straten gesleurd. Het was reeds volle morgen, zes uur op den dag. De geheele stad is op de been; al de straten zijn vol van nieuwsgierigen; aan deuren en aan vensters staan duizenden om een schouwspel te zien, dat geheel nieuw voor hen is. Nooit was iemand, zoo wel be- kend en zoo algemeen geacht, aan zulk eene diepe vernedering |
|||||
|
420 HET LIJDEN EN ITFJtVEN VAN
|
|||||
|
prijs gegeven. Dat de gevoelens des volk verdeeld waren, hebben
wij reeds vroeger opgemerkt; velen zullen zich dan ook over Jesus\' lijden verheugd, velen ook daarover tranen van medelijdende liefde gestort hebben. Onder de laatsten behoorde voor allen de h. Moeder des Heeren. Zij was, wie kan er aan twijfelen, Van alles onderricht, wat met haren goddelijken Zoon gebeurde. Het was haar medegedeeld, hoe Jesus voor den Hoogen raad gebracht en daar ter dood veroordeeld was; dat Hij nu door het Sanhedrin aan de macht des Romeinschen Landvoogds werd overgeleverd, opdat het vonnis zou voltrokken worden. Het hart van die minnende Moeder werd door de bitterste droefheid overstelpt bij de gedachte aan hetgeen haar Jesus leed. Zij wilde echter getuige van zijn lijden, ook deelgenoot daarvan wezen, al kon zij Hem in zijnen deerniswaardigen toestand niet aanschouwen zonder dat de grievendste smart hare teedere ziel verscheurde. Zij verliet dan voor eene wijl de plaats harer afzondering en werd gevolgd door de h. Maria Magdalena en andere vrouwen, ook door den h. Joannes, die zich bij haar aar.ge- sloten had, terwijl de andere Apostelen waarschijnlijk door de stra- ten der stad of over het veld rond doolden vol bezorgdheid om zich niet als Jesus\' leerlingen bekend te maken, maar tevens met eene belangstellende nieuwsgierigheid naar hetgeen hunnen Meester zou overkomen. Doch de h. Maagd, wier hart altijd zoo innig met dat van Jesus was vereenigd, kon het niet van zich ver- krijgen om op verren afstand van Hem te blijven; zij wilde hare tranen mengen met zijn zweet en bloed, met Hem zelven lijden om door hare deelneming Hem te vertroosten en zijn lijden door haar medelijden zoo veel mogelijk te verzachten. Zij schaarde zich daarom onder de menigte op den weg, waar- langs Jesus gesleurd werd, maar met zóó groote behoedzaam» |
|||||
|
131
|
|||||||
|
ONZEN IIEFR JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
heid en zelfbeheersching, dat zij aan die woeste benden,
welke haar voorbij trokken, geene aanleiding gaf om haar eenig beleedigend woord toe te voegen of haar op onbe- tamelijke wijze te behandelen. Het verdient ook al onze opmerking, dat Jesus gedurende al de uren van zijn lijden de grootste zorg droeg voor de eer en voor den eerbied aan zijne heilige Moeder verschuldigd; nergens vinden wij vermeld, dat bij eene of andere omstandigheid iemand van Jesus\' vinnigste haters zich aan hare waardigheid vergreep of ook slechts door een enkel woord haar zelve griefde. Evenwel volgde zij den lijdenden Jesus als op den voet en stond naast Hem onder het Kruis, te midden van woestelingen en wreed - aards, die alle menschelijk gevoel schenen te hebben uitge- schuil. Zóó wilde het Jesus; de tongen en handen zijner vijan- den, die Hem zelven beschimpen en mishandelen, breidelde Hij door zijne Almacht, opdat geen enkele zijne beminde Moeder zelve kon deren. Haar martelaarschap moest geheel in haar hart geleden worden, waarin zij met de diepste nederig- heid maar tegelijk met al den gloed van hare ongeeven- aarde liefde aan den hemelschen Vader opofferde èn haren goddel ijken Zoon èn met Jesus ook haar eigen leed en lijden. Geheel verschillend was de gemoedsstemming van die ge- rechtsdienaars en andere lage handlangers van den Hoogen raad, welke den Zaligmaker of voortstuwden of voortsleepten en door hunne wojste vreugde en luidruchtig geschreeuw ge- noegzaam vertolkten, welk een vinnige haat tegen Jesus van Nazareth in hunne bedorven ziel woedde. Wat die Over- sten der Joden, welke den stoet openden, aangaat: uit hunne minachtende gebaren, uit hunne spottende woorden, uit hunne afzichtelijke tronies kunnen wij opmaken, hoe verblijd van |
|||||||
|
U\'.<
|
|||||||
|
HET M.IDEX EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
harte zij zijn, nu zij den gehaten Jesus naar een wissen dood
geleiden. Al die Opperpriesters, nog verbitterd, omdat Jesus hun zoo dikwerf het masker der huichelarij heeft afgetrokken, al
die Schriftgeleerden, de kastijding der beschaming nog voelende, evenals toen Jesus hunne dwalingen uit de heilige Schriften wederlegde, al die Ouderlingen nog verontwaardigd, omdat Jesus hunne menschelijke overleveringen verwierp door een plechtig beroep op de geschrevene wet van God, ook omdat Hij hunne aardschgezinde verwachtingen omtrent een Messias, die als wereldsch vorst zou optreden, had te schande ge- maakt zij allen brandden van een onzalig verlangen om den vrijmoedigen en toch nederigen Jesus te zien sterven. Die ellendelingen kenden nu geen grooter genot dan Jesus op den weg naar zijn dood zoo schandelijk mogelijk verguisd en ver trapt te zier.. Hun haat werd ruimschoots voldaan. De weg, welken
Jesus gedwongen werd te volgen, was lang en moeilijk. Van de hoogte af, waarop het paleis van Caiphas gelegen was, werd Hij naar de beneden stad gevoerd om het rechthuis te b:- reiken; straks zal Hij langs denzelfden weg naar het paleis van Herodes geleid worden, om weldra door dezelfde straten wederom teruggebracht te worden naar den rechterstoel van Pilatus. Driemaal alzoo moet Jesus denzelfden weg maken onder dezelfde pijnlijke en vernederende omstandigheden, ten prooi aan de mishandelingen van het laagste gemeen. Of de Oversten der Joden ook ruimschoots gelegenheid hadden om zich te verzadigen in het aanschouwen van Jesus\' lijden, reeds vóórdat Hij naar den Calv arie-berg ter kruisiging gesleurd werd! Nu wij de vijanden van Jesus kennen, moeten wij ook weten
|
|||||||
|
OXZE.M IIKER JESUS CHRISTUS. 423
|
|||||
|
wie Pontius Filatus was, voor wien wij weldra Jesus als een ter
dood veroordeelde zullen zien staan, want aan de Joden was sinds hunne overheersching door de Romeinen het recht ont- nomen om eenig doodvonnis ten uitvoer te brengen. Dit be- rustte bij uitsluiting van alle anderen in handen van den ro- meinschen Landvoogd, en Pilatus bekleedde, in den laatsten tijd van jesus\' leven, die waardigheid over een aanzienlijk ge- deelte van Palestina, Hij was van aanzienlijke geboorte, maar wreed van inborst, hebzuchtig en wispelturig; hij was dan ook bij de Joden /eer gehaat; alleen met Caiphas stond hij op goeden voet, dewijl hij gedurende zijn tienjarig bestuur dezen of minstens leden van diens familie bijna onafgebroken in de waardigheid van Hoogepriester gehandhaafd had. Vele en groote misdaden worden hem ten laste gelegd: de godsdiens- tige gebruiken van het volk eerbiedigde hij, in strijd met het uitdrukkelijk gebod des Keizers, al zeer weinig; het geld van den tempel gebruikte hij voor vreemde doeleinden: als een bewijs van zijne wreedheid halen wij alleen aan, dat hij vele Galileërs, terwijl zij in den tempel offerden, wreedaardig had laten ombrengen. Uit al die bijzonderheden kunnen wij opmaken, waarom Pila- tus zoo bevreesd werd, toen de joodsche Oversten hem met eene aanklacht bedreigden, als hij Jesus durfde loslaten. Welnu, voor zulk een man werd onze Zaligmaker terecht gesteld, en wie van het rechtsgevoel van dien Pilatus nog eenige goede ver- wachting mocht koesteren, zal weldra door den treurigen loop der gebeurtenissen beschaamd worden. Omtrent het hoofddoel, waarmede de Oversten der Joden
den Zdigmiker aan Pilatus overleverden, kan, volgens onze mee- ning, geen de minste twijfel bestaan. Pilatus moest het door \'t Sanhedrin gevelde doodvonnis door zijn rechterlijk gezag be- |
|||||
|
424
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
krachtigen en door zijne soldaten doen uitvoeren. Om hem
te eerder daartoe over te halen, wilden de Joden Jesus niet door drie of vier leden slechts, als gevolmachtigden van den geheelen raad, overleveren; al de raadsheeren moesten voor Pilatus verschijnen om aan hunne aanvrage meerderen nadruk te geven en op den rechter te grooteren invloed uit te oefe- nen; de Landvoogd moest door het aanzienlijk aantal en door de hooge waardigheid van de aanklagers bevreesd gemaakt wor- den, opdat zij te gereeder hun oogmerk bereikten. Het was hun dan ook hoogst welgevallig, toen zij zagen, dat eene groote menigte volks zich bij den stoet aansloot: zóó werd den rech- ter ontzag ingeboezemd, aan hunne volgende beschuldigingen meer kracht bijgezet en tevens op bedekte wijze met oproer gedreigd, als soms Pilatus weigeren mocht hunne onrechtvaar- dige eischen in te willigen. Om het gezegde doel het vurig verlangen van hunne
boosaardige ziel te bereiken, zouden zij twee middelen in \'t werk stellen. Kerst wilden zij nog beproeven om Jesus als staatsmisdadiger, als schuldig aan overtreding van romeinsche wetten te doen doorgaan; Pilatus moest dan wel, meenden zij, als wreker van \'stands wetten en als handhaver van \'s Keizers oppergezag optreden en zijn doodvonnis vellen, terwijl zij zel- ven, als hij eens op den voorgrond geplaatst was, voor de ge- vreesde vrienden van Jesus beveiligd zouden wezen. Hetgeheele verloop van het volgend rechtsgeding toont dit allerduidelijkst aan. Mocht evenwel dit plan niet gelukken, dan konden zij altijd nog, als op een tweede middel ter veroordeeling van Jesus door Pilatus, op hunne eigene wet zich beroepen, welke eiken godslasteraar ter dood veroordeelde, en Jesus was, volgens hun goddelooze meening, te recht als zoodanig door de hoogste |
|||||||
|
42S
|
|||||||
|
OXZfc.V IIKER JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
rechtbank van het joodsche volk gebrandmerkt. Zoo dachten
zij van den gewenschten uitslag zeker te wezen. Slaagde de eerste poging niet, zeker toch zou dé Landvoogd aan hunnen tweeden dringenden eisch niet kunnen, niet durven weerstaan en minstens den Zaligmaker aan hunnen haat overlaten, om met Hem naar goedvinden te laten handelen. Of zij de stille hoop koes- terden, dat Pilatus den Zaligmaker ter kruisdood zou veroor- deelen, is niet moeielijk uit te maken. Wel geeft het Evangelie niet de minste aanduiding voor dat gevoelen; ook houden eenige Schriftuurverklaarders het voor onwaarschijnlijk; toch komt het ons voor, dat al wie genoemde bedoelingen aan de Joden toeschrijven, het veel gemakkelijker verklaren eerstens, waarom in het geheele rechtsgeding voor den Landvoogd geen enkele maal gerept wordt van de steeniging, welke door de joodsche wet als straf bepaald stond op godslastering, waar- voor Jesus ter dood was veroordeeld; ten tweede, waarom Jesus\' vijanden straks Pilatus op zijne vraag: wat moet ik met den Koning der Joden doen" toeschreeuwden: kruisig, kruisig Hem/ alzoo eene straf eischten, welke niet dan door de Ro- meinen en wel voor de grootste misdaden alleen, vooral voor ma- jesteit-schennis en opstand, waarvan ook de Joden den Zaligmaker voor Pilatus in den beginne beschuldigden, werd toegepast. Liever dan ons in dergelijke ondergeschikte geschilpunten
te verdiepen, bewonderen wij ook hier de bijzondere leiding der goddelijke Voorzienigheid. Huns ondanks moesten de Joden door al hetgeen zij tegen den Zaligmaker beraamden en ook in \'t werk stelden de plannen van God dienen Zonder het te weten en te willen, bewerkten zij, dat de Profetie van Jesus in ver- vulling ging; sij zullen Hem overleveren aan de Heidenen om Hem Matu.XX,*c. te bespotten en te gceselen en te kruisigen, dat ook, toen zij door |
|||||||
|
426 HET MJDKN\' EN SÏKRVKN VAX ONZEN IIKlIt JESUS CHRISTUS.
|
|||||
|
den geheelen raad, als vertegenwoordiger van het gansene volk,
den Zaligmaker aan de Romeinen overleverden, die vóoraf-
beelding van Jesus bewaarheid werd, welke van Hem in de Exou.XiI.fi. opoffering van het Paasehlam gegeven was: deganschegemunte
van de kinderen Isralls zal het slachtofferen. Bovendien zal die profetie van Zacharias hare vervulling verkrijgen, welke Z.-uii. XII, 6. luidde: zij zullen opzien tot Mij, Wien zij doorboord hebben.
Wal echter het aandeel der menschen betreft, hetwelk zij door hunne boosheid in al dat lijden van den hun geschonken Mes* sias zullen hebben, dat liet God toe voor zoo veel als het Hem goeddunkte om zijne plannen te volvoeren. De Vader had besloten, dat zijn eenige Zoon, mensen geworden, geen anderen dood dan den kruisdood sterven zou, en de Joden werden door eigen schuld daartoe de handlangers van Satan, die nu op het Slachtoffer voor de zonden der wereld zijne hel- sche macht kon uitoefenen, omdat de vergunning hem van boven gegeven was. Ten slotte vinde nog deze opmerking hare plaats. Jesus werd door den geheelen raad ter dood ver- oordeeld ; van den Hoogepriester naar den Landvoogd gevoerd; door de Joden aan de Heidenen overgeleverd; allen der- halve spanden samen tot den dood van den Verlosser der we- reld, die ook voor alie menschen sterven zou. Allen hadden de ware vrijheid der kinderen Gods gehaat en waren van den eenigen weg der waarheid afgeweken: maar Jesus zou door zijn sterven voor allen de ware vrijheid verdienen en voor hunnen geest een licht doen opgaan, dat allen, die in de scha- duw des doods gezeten waren, beschijnen moest, opdat zij, uit de duisternis dei dwaling en des bederfs verlost en tot kinde- ren des lichts en der heerlijkheid Gods gemaakt, aan God een oftcr zouden opdragen van lippen, welke zijn Naam belijden, |
|||||
|
Hoofdstuk II.
|
|||||
|
Kerste verhoor van Jesus voor Pilatus.
Meestal hadden de romeinsehe Landvoogden over dat gedeelte
van Palestina, waartoe ook Jerusalem behoorde, hunne gewone verblijfplaats te CaesarCa. Alleen bij hooge feesten sloegen zij voor eenigen tijd hun zetel op te Jerusalem en lieten zich ver- gezellen door eene aanzienlijke troepen-macht om te beter de orde te kunnen handhaven en, des noods, elk begin van oproer dadelijk te kunnen onderdrukken. Ter gelegenheid van het Paasch-feest had ook Pilatus de gewoonte zijner voorgan- gers gevolgd. Zijne krijgsknechten waren gelegerd in de burcht Antonia, welke de ruimte van een paleis had. Op een rots van ongeveer vijftig ellen hoog gelegen, was zij door onder- aardsche gangen met den tempel verbonden; aan de vier hoeken stonden vier torens, drie van 50 en een van 70 ellen hoog; links en rechts liepen trappen naar beneden en boden den soldaten eene geschikte gelegenheid om zich in de stad te verspreiden ten einde het volk in bedwang te houden en elk welslagen van eenig oproer te voorkomen. In of bij die burcht moet ook het rechthuis, tevens tijdelijke woning van den Landvoogd, geweest zijn; eene voorzaal en eene daaraan ver- |
|||||
|
IIKT LIJDEN EN STKRVt.N\' VAN\'
|
|||||
|
bondene binnenplaats van verschillende vertrekken en ook van
de gerechtszaal omringd, mogen wij voor de voornaamste af- deelingen van dat gebouw houden; aan de voorzijde was eene verheven met steenen belegde plaats wij zouden ze stoep" noemen aangebracht; daar stond de rechterstoel, waarop de Landvoogd zich nederzette, zoo dikwijls als hij recht sprak, minstens als hij een doodvonnis velde. Die verhevene plaats wordt door den Evangelist meteen grieksch woord Lithrostotos\'d.i. met steenen geplaveid, ook Gabbatha" d. i. verhevenheid" genoemd. Zoodra de Oversten der Joden met den geboeiden Jesus aan het rechthuis gekomen waren, lieten zij Hem door degerechts- dienaars naar binnen leiden, maar zij zelven bleven buiten staan, om niet verontreinigd te worden. Het binnengaan namelijk in de woning van een Heiden, gedurende de feestdagen van de ongedeesemde brooden, scheen hun ongeoorloofd toe: hoe licht zouden zij daar iets verbodens aantreffen en, zóó verontreinigd tot aan den avond, verhinderd worden te eten van de vreugde- offers, welke in den voormiddag opgedragen en dan genuttigd wer len. Merke n wij hier al weder de huichelarij van die schijn-vromen op: zij waren beducht voor eene mogelijke wet- telijke verontreiniging; maar zij waren niet beangst om zich te beladen met eene bloedschuld door den dood van een onschub dige te eischen; zij waren er op badacht om zich het nuttigen van de paaschoffers, welke slechts eene vóórafbeelding van Christus waren, niet onwaardig te maken; maarzij schroomden niet het ware Paaschlam ter dood te brengen. Misschien koes- terden zij ook eene stille hoop, dat Pilatus daarom te spoedi- ger hun eisch zou inwilligen, als h<j bemerkte, dat zulke vrome en op het punt van godsdienst zoo bij uitnemendheid nauw- gezette minnen eene veroordeeling van hem vroegen. |
|||||
|
UW
|
|||||||
|
DNZI-N MKEK JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Hierin bedrogen zich die huichelaars, die weldra zei ven,
volgens het werk hunner handen, het kwade tot loon hunner zon - den zouden ontvangen. Eene enkele inschikkelijkheid echter wilde de Landvoogd, tegen zijne gewoonte in, hun betoonen door aan hun godsdienstig bezwaar te gemoet te komen en hen niet tot het binnentreden in zijn paleis te dwingen : hij kwam «(^JoAN.XVltl.ag uit tot hen; maar verder ging zijne toegevendheid niet. Wij mogen het voor zeker houden, dat hij eenigszins bekend was geworden met hetgeen Jesus betrof; hij was immers een vriend van Caiphas en zal wel uit diens mond iets van de plannen der Joden vernomen hebben; ook waren van hem eenige soldaten gevraagd om bij Jesus\' gevangenneming hulp te verleenen. Wist hij ook toen reeds niet, dat de Joden Jesus van Nazareth uit nijd hadden overgeleverd ? Waarschijnlijk zal hij ook dadelijk na het binnenkomen des Zaligmakers eenige woorden met Hem gewisseld hebben en, door diens kalme en eerbiedwekkende waardigheid getroffen, ten zijnen gunste gestemd geworden zijn. Altemaal redenen voor Pilatus om niet aanstonds in het vonnis der Joden te berusten en zonder een persoonlijk onderzoek daaraan zoo dadelijk maar gevolg te geven. Neen en hierin prijzen wij hem naar recht en plicht wil hij zelf onderzoeken en oordeelen, en zal misschien nu tot Jesus\' vijanden hetzelfde gezegd hebben, wat later een zijner opvolgers tot de vijanden van Paulus zeide: de Ro- Ham>.XXVi6 meinen zijn niet gewoon iemand te veroordeclcn, eer dat de beschuldigde zijne beschuldigers voor oogen hebbe en gelegenheid tot verantwoording krijge om zich van het aangetijgde te zui- veren. Gij hebt dezen mensch, die naar allen schijn vrij van alle blaam en onschuldig is, voor mij gebracht; welke beschut J0AN.XVHl.29 diging brengt gij tegen Hem in f\' In die vraag lag ®ok eene |
|||||||
|
480
|
|||||||
|
IIKT LIJDEN* T.S STERVEN VAN\'
|
|||||||
|
uitdrukking van afkeuring over de mishandelingen, welke zij
den Zaligmaker hadden doen ondergaan en waarvan de rechter de bloedige sporen vooral in Jesus\' aangezicht zag Niet weinig waren de Joden over deze vraag van den romein-
schen landvoogd gebelgd; hunne waardigheid en hun aantal zoo waanden zij moesten eiken twijfel onmogelijk maken aan de schuld van Hem, dien zij, leden van den Hoogen raad, over- leverden. Toch durfde Pilatus hen ter verantwoording op- roepen en hen aldus zijdelings of van eene onredelijke vijande- lijke gezindheid tegen Jesus of van eene laakbare vooringeno- menheid met zich zelven beschuldigen. Dat was te veel voor het trotsche gemoed en den nijdigen aard van die Joden. On- XVlH.jo hebbelijk en verbolgen luidt dan ook hun antwoord: indien deze geen boosdoener ware, zonden wij Hein aan u niet hebben overgeleverd\'/het is als wilden zij zeggen: het moest om u te overtuigen, genoegzaam zijn dat wij, geleerde en rechtschapene mannen, zelfs priesters en de voornaamsten des volks, u de bekrachtiging van een met algemeene stemmen door ons ge- veld vonnis komen vragen. Welk eene onbeschaamdheid om van ons nog eene juist omschreven aanklacht te vorderen; ons woord, onze daden moeten luid genoeg tegen dien mensch getuigen." Welke afschuwelijke leugenaars, welke valsche huichelaars!
Een voorgehangen masker van vroomheid moet de allersnoodste beschuldiging van boosdoener," tegen den Heilige der hei- ligen ingebracht, goed maken! Jesus een boosdoener! Groote God! hoe is het mogelijk, dat Gij niet den mond deedt ver- stommen, die zulk eene godslastering tegen uwen Eeniggebo- ren Zoon durfde uitbrengen? Zij allen mogen hier als getuigen optreden, die door Jesus van den onreinen geest zijn verlost, de zieken die door Hem genezen, de melaatschen die gerei- |
|||||||
|
OXZKX HEER JESVS fHBISTIS. 431
|
|||||
|
nigd zijn; al de dooven die van Hem het gehoor, de
blinden die het gezicht, de dooden die van Hem het leven herkregen. Wie Jesus als WeJiloeuer wil leeren kennen, hij ondervrage den blindgeborene, en deze zal antwoorden, dat hij ziende werd door dat de almachtige, goede Jesus zijne oogen met een weinig speeksel bestreek den sinds acht en dertig jaren lamme, die door één enkel woord van Jesus het volle gebruik van zijne ledematen herkreeg de dochter van den Overste der Synagoge, die door Jesus ten leven werd op- gewekt in het bijzijn harer ouders en van drie Apostelen. Zijn de getuigen van die wrondervolle weldaden nog te gering in aantal de geheele stad Naïm getuigt blijde van de opwek- king van den jongeling der weduwe, bijna geheel Jerusalem van de opstanding van Lazarus. Duizenden en duizenden kunnen als ooggetuigen geroepen worden, dat Jesus hen, na hunne zieken genezen te hebben, op wonderdadige wijze spijzigde in de woestijn, eveneens de scharen, welke Hem ter eere jubelden: Hij heeft alles wel gedaan." Van den anderen kant: al die gezwo- ren vijanden des Zaligmakers konden, hoewel zij den gansenen nacht gezocht en valsche getuigen en ook leugens te baat geno. men hadden, Hem van geene enkele misdaad overtuigen. Toch hielden die booswichten, die Jesus zonder reden haatten en goed met kwaad vergolden, het in hunne gehuichelde nauw- gezetheid van geweten voor eene beleediging van hunne waar- digheid, toen de rechter eene juist omschrevene beschuldiging en bewijzen van schuld vroeg. Zonder het te willen, vervulden zij aldus eene profetie, welke van den Messias gezegd was, en legden derhalve zonder het te weten, eene schitterende getui- genis af van de waarheid, dat Jesus de ware Messias was, toen zij de volgende woorden waar maakten: zij sperren den mond va. XXI, 14. |
|||||
|
4.1:; HET MJIIKX II STERYKX VA\\
|
|||||
|
oj> tegen Mij, als een verscheurende en brullende leemt1;.... de
CVIU, 2. wond des goddeloozen en de mond des arglisiigen is tegen Mij geopend; zij spraken tegen Mij met cene valsclie long; s/j om- ringden Mij met woorden des kaals en zonder reden bestreden zij Mij. Zoo is dan ook hier wederom de hand van God zichthaar. Terwijl de boosheid liegt, viert de waarheid hare zegepraal; huichelaars lasteren den goddelijken Zaligmaker, maar door hunne lasteringen zelve verkondigen zij, dat Jesus niemand anders is dan de Messias zelf, van Wien het voorzegd was, dat Hij aldus gelasterd zou worden. Dikwijls zijn de vin- nigste vijanden der waarheid wij zien hier er een sprekend voorbeeld van hare luid-sprekendste verkondigers. Daarom ook hooren wij Jesus geen enkel woord ter zelfverdediging in- brengen ; Hij kan die zorg aan zijne onverzoenlijke haters over- laten; zij mogen met woorden Hem een boosdoener schelden; inderdaad roepen zij Hem als den Messias uit. Ook voor Pilatus was het duidelijk, dat hij te doen had
met menschen, die van hoogmoed opgeblazen en door drift verblind waren. Hij gevoelde, dat andere, dieper liggende re- denen, dan welke hem bekend waren, de Joden er toebrachten om van hem, zoo eensklaps en nog zoo vroeg in den morgen een vonnis te vergen tegen iemand, die minstens voor het uiterlijke alle waarborgen gaf van eene onbevlekte onschuld, van Wien hij nooit eenig kwaad vernomen had. Bovendien, dacht hij er in de verte niet aan, dat het Sanhedrin de bekrachtiging en de voltrekking van een doodvonnis van hem verlangde; hij ging van de veronderstelling uit, dat het hier, niet om eene halszaak, maar slechts om ondergeschikte |
|||||
|
4:l.">
|
|||||||
|
ODZEN HEEK JESI\'S CIIRISTIS.
|
|||||||
|
rechtszaken te doen was, welke voor de joodsche rechtbank
konden afgedaan worden, waarmede hij zich niet behoefde in te laten en waarvan hij liever al de verantwoordelijkheid op de Joden wilde schuiven. Hij gaf hun daarom dit eenigszins ontwijkend en schuchter antwoord: neemt gij Hem en oordeelt J°\'-s\' XVUl.y. Hem naar uwe wet. Dit antwoord, ofschoon het zwak was en blijken gaf van een
vreesachtig gemoed en van een geheim verlangen getuigde om buiten de zaak te blijven, noopte toch de Joden tot eene duidelijkere verklaring van de geheimen huns harten; zij kon- den nu niet langer verzwijgen, dat zij den dood van den Zaligmaker wilden: ons antwoordden zij is het niet geoor- loofd iemand ter dood te brengen, als zeiden zij: wij hebben , Hem reeds ter dood veroordeeld, maar de macht om dat vonnis uit te voeren is ons ontnomen; wij brengen Hem daarom ,,voor uwen rechterstoel, ten einde gij ons vonnis zoudt bekraclv tigen en dan volgens de wetten van uw land voltrekken." Treffend is de bemerking, welke de h. Joannes hierbij maakt: dit alles geschiedde, zegt hij, opdat het woord van Jesus Joan.XViii,32. vervuld wier de, dat Hij gesproken had, aanduidende welk een dood Hij sterven zou. En inderdaad, duidelijk was het voor- zegd, welken dood de beloofde Messias zou ondergaan. Reeds de oude profetieën hadden gesproken van het doorboren der handen en voeten van den Messias, van zijne verheffing aan een kruis, van het openen zijner zijde; Jesus zelf had bij her- haling voorspeld, dat Hij aan de Heidenen overgeleverd en aan het Kruis genageld zou worden. Deze soort van strafoe- fening wenschten dan ook de Joden op Jesus toegepast te zien en niet die der steeniging: een dood zoo gruwzaam en zoo ver- nederend mogelijk moest het einde van den Zaligmaker wezen. 28
|
|||||||
|
434
|
|||||||
|
HET LIJDEN EX STERVEN TAN
|
|||||||
|
Uit dat antwoord der Joden ging voor Pilatus een nieuw licht
op; hij hoorde het in de duidelijkste bewoordiging uitgesproken, dat zij niets minder beoogden dan Jesus\'ter </<w</-veroordeeling; maar tevens begreep hij, dat hij, nu het eene halszaak betrof, zijne rechterlijke tusschenkomst niet weigeren mocht en wel gedwon- gen was die aangelegenheid voor zijn rechterstoel te behandelen. Den Joden werd het uit de houding, welke Pilatus aange- nomen had, al meer en meer klaarblijkelijk, dat een niet met rede- nen omkleede eisch in geenen deele genoegzaam was om Pilatus voor hunne oogmerken te winnen; dat zij beschuldigingen Luc. XXIU, i. moesten voordragen om hun doel te bereiken. En zij begonnen Jesus te beschuldigen zeggende: wij hebben bevonden, dat deze ons volk verleidt en verbiedt schatting te betalen aan den Keizer en zegt, dat Hij zelf Christus, de Koning, is. Drie beschuldigingen, drie lasterlijke leugens! Ook die
booswichten zelven waren daarvan overtuigd ; maar als zij slechts Jesus ter kruisdood konden brengen, waren ook de afschuwe- lijkste middelen hun welkom. Of hadden zij ooit den Zalig- maker verrast, terwijl Hij geheime vergaderingen hield en door opruiende redevoeringen het volk opzette? Zijne leer verkon- digde Hij ten aanhoore van allen, in den tempel en in de Synagoge, waar het volk te zamen kwam; daar had Hij allen ver- maand om te gehoorzamen aan hunne Oversten en Schriftge- leerden, omdat dezen de plaats innamen en gezeten waren op den stoel van Mozes; door de heiligste leeringen had Hij ten allen tijde het volk tot het goede aangespoord; toen zij naar den hof van Gethsemane optrokken, om Hem gevangen te nemen, lag Jesus in een diep gebed verzonken; toen Caiphas Hem over zijne leer ondervroeg, durfde Hij Zich beroepen op allen, die Hem gehoord hadden. Wat de tweede beschuldiging |
|||||||
|
4.1S
|
|||||||
|
ONZKN IIKKR JF.SIS CilRISTIS
|
|||||||
|
betrof het was nog geen drie volle dagen geleden,
dat Jesus die huichelaars beschaamde en hunne strikvra- gen ten schande maakte door te leeren: geeft den Keizer, wat des Keizers is: ook de heffers van de jaarlijksche tempel- schatting konden getuigen, hoe nauwgezet Jesus in het betalen daarvan was, dewijl Hij zelfs een wonder gedaan had om de vier drachmen voor Zich en voor Petrus te betalen. De derde beschuldiging, dat Jesus zich Christus, den koning, genoemd had, vraagt al onze aandacht. Toen het volk Jesus Koning wilde maken, vluchtte Hij naar
de bergen en ontweek daardoor aan den aandrang der scharen: Hij toch schuwde elke aardsche grootheid. Evenwel was de be- schuldiging stellen wij dit voorop waar, niet in den zin, welken de Joden aan de benaming van Koning hechtten, maar wel in de beteekenis, die wij door Jesus zelven daar- aan straks voor Pilatus zullen hooren geven. De Joden hadden reeds meermalen moesten wij het opmerken een valsch begrip van het Messiasschap: zij verbonden daaraan een aardsch koningschap. Volgens hunne dwaal - begrippen moest de Messias een wereldsch vorst wezen en het oude koninkrijk van Israël in zijn vorigen luister herstellen; zelfs de leerlingen des Zaligmakers waren van die meening niet vrij gebleven. Dewijl nu Jesus èn vroeger èn voor weinige uren nog voor den Hoogen raad verklaard had de Messias te zijn, maak- ten zij nu daaruit, geheel in strijd met Jesus\' duidelijke verklariiv gen en tegen hunne eigene overtuiging, de valsche gevolg- trekking, en droegen die als eene beschuldiging voor, alsof Hij Zich voor een wereldsch Koning uitgaf, derhalve het volk van den Keizer aftrok en een oproermaker was. Zoo schreven zij hunne eigene en opzettelijk verkeerde opvatting den Zaligmaker toe; |
|||||||
|
436
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
zoo maakten zij van datgene, wat zij zelven hoopten, eene grief
tegen Jesus, ofschoon Hij bij elke gelegenheid deze dwaze meening bestreden had; zoo bouwden zij eene akte van beschuldiging oj) hetgeen zij verwachten en Jesus altijd had afgewezen. Ware huichelaars en leugenaars! Dat Pilattis die beschuldiging in Vollen ernst opnam, mogen wij hem niet euvel duiden: het was zijn recht en zijn plicht. Zij raakte een teeder punt aan, inzonderheid voor een romeinschen Landvoogd, die voor het gezag des Keizers moest borg blijven; ware zij ook bewezen, dan zou Jesus daarom reeds alleen schuldig aan hoog verraad wezen en, volgens de romeinsche wetten, den kruisdood ver- diend hebben; bovendien mocht die beschuldiging, vooral onder de toch reeds licht tot oproer overslaande Joden, en nu duizenden vreemdelingen in de stad opgehoopt wa- ren, niet voorbij gezien worden. Deze opmerkingen stellen ons in staat om de gedragslijn, welke Pilatus gaat volgen, te begrijpen en, van zijn standpunt af beschouwd, te waardeeren. De eerste aanklacht achtte hij de minste aandacht geheel en al onwaardig: ware zij gegrond geweest, wie zou er eerder van vernomen hebben dan hij, die door zijne spionnen van alles onderricht werd, wat er in zijn gebied voorviel. De tweede aanklacht kon voor Pilatus alleen in aanmerking komen, als de derde beschuldiging bewezen was; immers had Jesus Zich als wereldlijk koning opgeworpen, dan zou hij ook verboden hebben aan den Keizer schatting te betalen; had Hij daaren tegen Zich niet als koning uitgegeven, dan ware de vraag over de wettigheid van die schatting een geschilpunt, hetwelk toch reeds door de Joden in verschillenden zin werd besproken en waarin een landvoogd zich niet behoefde te mengen, als slechts het geld gestort werd. Pilatus hield zich dan, en om zeer |
|||||||
|
\'
|
||||||
|
DMSIM IIJSER JISL\'S CIIKISTIS. 437
|
||||||
|
goede redenen, alleen met de derde beschuldiging bezig, maar
die behandelde hij ook met alle nauwgezetheid. De Joden buiten latende staan, ging hij naar binnen en als rechter liet hij Jesus, die intusschen binnen het rechthuis aan de bewa- king der gerechtsdienaars was overgelaten, voor zijn rechterstoel brengen. Hij doet dit" merkt de h. Chrysostomus aan omdat hij een hoogen dunk van Jesus had en alles nauw- keurig wilde onderzoeken, verwijderd van de woelige en nij- dige Joden." Dat deze laatsten onderwijl het welslagen van hunne helsche plannen berekend en overwogen, ook het volk tegen den Zaligmaker opgezet zullen hebben, is aan geen twij- vel onderhevig. Fn Jesus staat voor den Landvoogd. Hij heeft alle vrijheid Mat.XXVH,
van spreken en zal daarvan ruimschoots gebruik maken ter onderrichting van Pilatus en ook van ons allen. Het volgende gesprek ontspon zich nu tusschen den onschuldigen Zaligmaker en den tot nog toe onpartijdigen rechter. Zijt gij vroeg Pilatus de Koning der Joden f Het kan zijn, dat de Landvoogd deze vraag op eenigszins spottenden toon uitsprak om den deerniswaardigen toestand, waarin Jesus daar voor hem stond; wij mogen evenwel niet vergeten, dat de verhevene ma- jesteit, welke altijd in Jesus\' houding en gelaat uitschitterde, en de heiligste onschuld, welke in Jesus\' blikken te lezen was, den rechter onwillekeurig diepen eerbied afdwongen, dat Pilatus vol- gens recht en billijkheid een onderzoek naar de hoofd-beschul- diging moest en ook wilde instellen. Jesus, die als Alwetend God alles wist, wat er tusschen Pilatus en de Joden was bespro- ken, ofschoon Hij de beschuldigingen der Joden niet gehoord had, die ook wist, in welken zin de Landvoogd de vermelde vraag tot Hem richtte, voegde zich echter naar zijn toestand |
||||||
|
IIKT LIJDEN KN S\'DMIVKX VAN
|
|||||||
|
van aangeklaagde en stelde deze wedervraag aan Pilatus:
Joak.XVIU.34 zegi gij dit ,,i( ii zdven, of hebben anderen het u van Mij gezegdl De zin van deze vraag des Zaligmakers is deze: zegt gij dit in de beteekenis, welke gij als Romein en Hei- den aan dat woord van koning" verbindt, of wel in die, welke mijne beschuldigers daaraan hechten; bedoelt gij eene koninklijke waardigheid volgens uwe eigene opvatting of wel zulk eene, waarvan de geestelijke, geheimnisvolle beteekenis aan mijne aanklagers geenszins onbekend is, maar welke zij met opzet miskennen om Mij van iets strafwaardigs te kunnen betichten?" en dringender nog voor Pilatus hebt gij uit eigene ondervinding eenige reden om Mij te betichten, dat Ik tegen den Keizer ben opgestaan; of is het alleen, om- dat mijne landgenooten Mij van zulk een misdaad beschuldigd hebben ?" Aldus werd Pilatus tot nadenken gedwongen en moest gevoelen, dat Jesus ten onrechte en valschelijk beschub digd was; aldus ook wilde Jesus te kennen geven, dat het Hem wel degelijk bekend was, wie die steenen op Hem geworpen hadden, al waren de handen ook verborgen, welke ze slingerden. Het schijnt, dat het woord van den Zaligmaker den rechter eenigszins wrevelig maakte; althans met minachting voor alle Joan xviu.35 joden bijt hij Jesus toe: ben Ik dan een Jood, dat ik van joodsche zaken en twistvragen iets weet of mij daarmede be- moei; weet ik in welken zin de Joden hun koningschap op- vatten, wat de Joden onder de benaming van koning, dien zij ook Messias noemen, gewoon zijn te verstaan? Kon ik die vraag uit mij zelven stellen, als anderen ze mij niet hadden ingegeven? Ik vraag het u dan ook niet, omdat de zaak mij persoonlijk aangaat, maar omdat ik rechter ben, die over eene tegen U ingebrachte beschuldiging moet oordeelen. Uw volk |
|||||||
|
430
|
|||||||
|
ONZEN HUW J£8U8 CHRISTUS
|
|||||||
|
<?// de Opperpriesters hebben U aan mij overgeleverd; wat
hebt Gij gedaan, dat tot die beschuldiging aanleiding kon
geven?" Op deze laatste vraag had Jesus, aan alles geheel
onschuldig, het antwoord kunnen inhouden. Doch zijdelings
wil Hij den rechter te woord staan, door met alle vrijmoedig-
heid getuigenis af te leggen van zijn Koningschap en van zijn
Rijk; daardoor tegelijk zijne onschuld bewijzen en, Pilatus van
zijne onschuld overtuigende, aan den rechter te kennen
geven, dat Hij meer was dan een gewoon mensch. Met
andere woorden: Jesus verklaarde aan Pilatus, dat Hij werke-
lijk Koning, de Messias-Koning is, maar niet in den verkeer-
den en door zijne vijanden uitgedachten zin van een aardsch
vorst; Hij zegt hem ook, wie alleen zijne volgelingen, zijne
ware onderdanen zijn. Mijn Koninkrijk zeide Jesus is J0Ax.XVl1l.36
niet van deze mereld. Eenvoudige, maar veel beteekenende woor-
den! Jesus\' Koninkrijk is niet alleen het hemelsche Rijk der
gelukzaligen, maar ook de gemeenschap van alle geloovigcn,
die Christus\' leer belijden, de Kerk welke Jesus door zijn
prediking en lijden heeft verworven. Dat Rijk is wel in de
booze en bedorven wereld, maar niet van die wereld. Dat
Rijk heeft geen aardschen oorsprong, maar ontleent zijn ont-
staan aan God, dewijl Jesus, de menschgeworden Zoon des
Vaders, het stichtte. Ook het doel en de krachten daarvan be-
hooren niet tot deze wereld: het beoogt niets anders dan de
eeuwige zaligheid der zielen, en de middelen welke daarin
werken, en de wetten welke er in heerschen, en de belooningen
welke er in voorgesteld worden dat alles is bovenaardsch.
Eveneens is het verheven boven de vergankelijkheid en den korten
duur van al wat in deze wereld is. Om dit aan den heidenschen
Landvoogd door een voor hem duidelijk en dcor een voor allen
|
|||||||
|
440 HKT LIJDEN EN STERVEN VA!»
|
|||||
|
afdoend bewijs te staven, wijst Jesus hem op het beteekenis-
volle feit, dat er bij zijne gevangenneming geen geweld tegen geweld gepleegd is, en laat op de voorgarnde verklaring on- oan.XVIU.jó middelijk volgen: indien mijn Koninkrijk van deze wereld
ware, mijne dienaren, die Mij dan zeker ter zijde stonden, zouden ivel strijden, dat Fk niet overgeleverd werdc aan de Joden; maar nu niemand voor Mij ten strijde trekt, moet het ook voor u blijkbaar zijn, dat mijn Koninkrijk niet van hier, niet van deze wereld is, en va» Mij noch voor u noch voor uwen K eizer iets te vreezen is, dat derhalve de beschul- diging der Joden tegen Mij ingebracht geheel ongegrond is." Ofschoon Pilatus den geheelen en diepen zin van die \\voor- den niet vatte, en als Heiden ook niet kon vatten, maakte hij toch deze juiste gevolgtrekking er uit op: Gij zijt dus een Koning ? En Jesus, die slechts zijdelings geantwoord had, toen Hem gevraagd werd: Zijt Gij een Koning der Joden, legt nu de allerduidelijkste verklaring af: Gij zegt het, Ik ben een Koning, maar" begrijpen wij dit wel niet alleen van een of ander vclk, maar van allen, én van Joden én van Heidenen, die Ik allen in mijn geestelijk Rijk wil opnemen.\'\' Nog nader wil Jesus aanduiden, van welken aard zijn Ko- uan.XV111,37 ninkrijk is. Hiertoe ben Ik geboren aldus gaat Hij voort
- en hiertoe ben Ik in de wereld gekomen, om getuigenis van de waarheid te geven, om de waarheid en niets anders dan de waarheid te prediken. En wilt gij mijne onderdanen ken- nen? Al wie uit de waarheid is, die uit de waarheid en niet uit de leugen is, die rechtgeaard van gemoed is en aan de genade beantwoordt, hij neemt de waarheid, welke Ik ver- kondig, meer en meer aan, hoort naar Mijne stem, gehoor- zaamt Mij als Koning en onderhoudt mijne geboden." |
|||||
|
Hl
|
|||||||
|
ONZKN HKKR JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Gewis, het was er ver af, dat Pilatus de onuitputtelijk diepe
beteekenis van al die openbaringen des Zaligmakers begrepen heeft; maar zoo veel ten minste heeft dat onderhoud uitge- werkt, dat bij hem de overtuiging werd gevestigd, eerstens dat Jesus geheel en al onschuldig was aan de Hem toegedichte misdaad van te streven naar een aardsch koningschap, ten tweede dat er geen enkele reden bestond, waarom Hij Jesus volgens den eisch der Joden ter dood mocht veroordeelen. Evenwel was hij niet genegen om het gesprek over wat waarheid is voort te zetten, en evenmin verlangend om nader ingelicht te worden omtrent hetgeen Jesus zijdelings aan de Oversten der Jo- den ten laste had gelegd, dat zij namelijk de waarheid haatten en daarom ook den Prediker der waarheid vervolgden. Met eene laakbare luchthartigheid, alsof er voor hem niets aangelegen was, met een spottenden twijfel, alsof ook hij daarnaar niet moest onderzoeken, riep hij lichtzinnig uit: wat is waarheid, wat gaat die mij aan? Tegelijk gaat hij naar buiten tot de Joden, neemt Jesus mede, geeft zijne diepe overtuiging te ken- nen en roept hun toe op Jesus wijzende : Ik vindgeene schuld joan.XVHI,39 in Hem aan al datgene, wat gij Hem ten laste gelegd hebt. Hiermede eindigde het eerste verhoor van Jesus voor Pilatus; dit was ook de eerste maal, dat Pilatus eene openlijke verkla- ring aflegde èn van Jesus\' onschuld èn van de onrechtvaardige handelwijze zijner beschuldigers. Ook wij luisteren, maar met grootere leergierigheid dan die
Romeinsche Landvoogd, naar Jesus\'vtel beteekenende woorden. Wel staat de onschuldige Jesus als een misdadiger voor den wereldschen rechter, maar in ons oog is en blijft Hij de Profeet bij uitnemendheid, die de woorden des eeuwigen levens ver- |
|||||||
|
U-2
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
kondigt. Wel staat Hij, de verzoenende God-mensch, maar ook
de Rechter des Hemels en der aarde, voor den rechterstoel van zijn schepsel, in de nederigste houding en als een verach- telijke booswicht geboeid; maar wij weten, dat Hij door het wreede oordeel, hetwelk over Hem geveld zal worden, ons de genade verdient, opdat wij onze ziel voor de zegenrijke inwer- king zijner waarheid open stellen en zoo een barmhartig oor- deel van God mogen verwachten. Wat is waarheid?. deze vraag, door de waanwijzen der wereld met een spottenden glinv lach afgewezen, moet al onze aandacht innemen, want in de oplossing daarvan ligt het geheim van ons bestaan, het doel van ons leven, de aanwijzing van onze bestemming opgesloten. Van de juiste beantwoording dier vraag hangt ook ons tijdelijk en meer nog ons eeuwig geluk af. Wij kunnen God niet ge- noeg danken, dat wij deelgenooten zijn geworden van dat Rijk van Jesus, waarin de genade wordt gegeven, welke ons vrij maakt van de banden der zonde, en waarin de waarheid wordt gepredikt, welke als een fakkel ons voorlicht op den weg naar de eeuwigheid, en wetten gelden, welke al onze neigingen zelfs de geheimste gedachten regelen, al onze handelingen besturen. Al wie dan ook een goed gebruik maakt van de voorrechten, welke zijn Koning hem heeft geschonken, volgt diens voorbeel- den en beoefent diens deugden en zal eens in zijne glorie dee- len. Maar daarvoor wil ook de Koning Jesus naar zijn wei- gevallen beschikken over den tijd en de krachten en den arbeid van al zijne onderdanen, zonder bij iemand eenigen tegenstand te ontmoeten; onder die voorwaarden is Hij beminnelijk in zijne macht, vaderlijk bezorgd voor het geluk der zijnen en bereidt Hij voor zijne getrouwen eene kroon van onverwelkbare glorie. Dat Rijk der waarheid maakt ook den last der geboden licht, omdat |
|||||||
|
4 18
|
|||||||
|
iN/.r.X HEEI JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
het de genade geeft en tegelijk den moed inboezemt om de lastige
heerschappij der driften te onderdrukken, en het den mensen \'t zoete juk van Jesus\' wet doet zoeken uit liefde voor God en uit verlangen naar de belooning, welke hem is weggelegd; dat Rijk doet ons eene zoete vreugde smaken zelfs te midden van het lijden, van de vernederingen en van de verachting der menschen, want het leert ons, dat alwie met Jesus zijn kruis gedragen heeft, ook eens met Hem zal verheerlijkt worden: eindelijk, dat Rijk verheft ons tot eene waardigheid, waarmede geene enkele dezer wereld kan vergeleken worden: het maakt ons meester van ons zelven, vriend van God en erfgenaam des Hemels. Vernieuwen wij daarom de zoo dikwijls vergetene voornemens en zeggen wij het aan den lijdenden Jesus, »Gij, alleen, o, Heer! zult heersenen over mijnen geest en mijn hart, over mijne ziel en mijn lichaam; geef mij de genade, dat Gij mijn Koning zijt in mijn leven en mijn sterven om mijn Koning te blijven in alle eeuwigheid." |
|||||||
|
Hoofdstuk III.
|
|||||
|
Jesus voor Herodes.
Welk een verpletterend woord voor de Joden moet het ge-
XXIII,4. weeS(. zijnj ^at püatus hun wrevelig toevoegde: Ik vind geene schuld in dezen mensch! Zij hadden hunne drie beschuldigingen tegen Jesus ingebracht; hij had ze onderzocht en den beklaagde ondervraagd; en nu komt hij, na een nauwgezet verhoor, hij die als rechter was ingeroepen, zijne beslissing mededeelen en zegt hun met volle overtuiging: dezen mensch heb ik onschub dig bevonden aan alles, waarvan gij Hem hebt aangeklaagd; in Hem is geene schuld, geene misdaad te ontdekken." Ver- nederender kon die uitspraak niet zijn voor die hatelijke leu- genaars, ook niet beschamender voor die hoogmoedige Oversten, welke nu als vuige lasteraars gebrandmerkt waren in het oog van hun eigen volk en zelfs van de door hen verachte Romeinen. Zij hadden Jesus een boosdoener durven noemen, en Pilatus XV, 17. verklaart Hem ten aanhoore van allen onschuldig. Wie een gerechtige veroordeelt, is een gruwel voor God, had hun wijze koning Salomon vroeger gezegd. Zouden zij in dat oogenblik van vernedering aan dat woord van veroordeeling niet gedacht hebben? Hoe dit zij, hunne booze plannen gaven zij niet op. |
|||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN (1N/.I.N HEER JESl S CHRISTl\'S. 445
|
|||||
|
Wel waren zij door de moedige houding van Pilatus gedwars-
boomd, wel zagen zij al hunne hoop voor \'t oogenblik verij-
deld, maar te luider herhaalden zij hunne valsche aanklachten,
ze met nieuwe vermeerderende; te onstuimiger drongen zij op
de veroordeeling des Zaligmakers aan. De h.h. P^vangelisten
hebben ons hunne afschuwelijke lasteringen willen overleveren,
ten einde het lage van hun karakter in een helder licht te
stellen. Zij hielden aan aldus verhaalt de h. Lucas zeg- Loc. XXili, 5
geilde: Hij ruit het volk op, door geheel Judc\'a kerende, na
begonnen te hebben van Galilea tot hiertoe. Toen Hij door de
Opperpriesters en de Ouderlingen beschuldigd werd, zegt de MAT.XXVll,ta
h. Mattheus, maar voegt er veel beteekenend bij antwoordde
Hij niets. Zij mochten Hem, luidkeels schreeuwende, betichten,
dat Hij een oproermaker en volksverleider, een verachter der
wet en schenner van den Sabbath, in één woord: een boosdoe-
ner was, die goddelijke en menschelijke wetten voor niets achtte;
maar op het hooren van al die aanklachten onderhield Jesus een
diep stilzwijgen. Hij had immers geene verdediging noodig,
daar Hij reeds onschuldig verklaard was; elke verdediging zou
ook nutteloos geweest zijn, daar zijne vijanden niet de waarheid
wilden hooren, maar door haat en nijd zich lieten verleiden.
Is het ook wel te verwonderen, dat Jesus eindelijk de verkon-
diging der waarheid onthoudt aan hen, die zich al zoo lang
tegen de waarheid bezondigd hadden ? Jesus zwijgt ook daarom,
omdat Hij zoo de leugen beschaamt, de voorspellingen vervult,
zijns Vaders wil volbrengt en aan allen, die evenals Hij on*
rechtvaardig beschuldigd worden, een voorbeeld geeft van lijd-
zaam geduld.
Voor Pilatus was dit stilzwijgen onbegrijpelijk: zoo iets was
hem gedurende de vele jaren van zijn rechtersambt nog niet |
|||||
|
146 IIF.T LIJDEN EN STERVEN VAX
|
|||||
|
voorgekomen. Een aangeklaagde doet geen enkele poging om
zich vrij te pleiten van de hem aangewrevene misdaden en wel van misdaden, waarop als straf de gruwzaamste dood stond! Daarvan kon hij, de Heiden, zich geen begrip vormen. Zelfs trachtte hij den Zaligmaker tot zelf-verdediging aan te zetten, Mat.XXVH, 14 zeggende: hoort Gij niet, hoe veel zij tegen U getuigen? Doch fesus bleef zwijgen en antwoordde hem op geen enkel woord, zóódat de stedehouder zich zeer verwonderde, niet slechts over die kalme bedaardheid en dat onverwinnelijk geduld, over die doodsverachting, waarvan Jesus opnieuw blijk gaf, maar ook over die eerbied afdwingende waardigheid, welke nu nog schit- terender uitkwam dan zooeven in het rechthuis. Onderwijl vermeerderde de verlegenheid van den Landvoogd
van minuut tot minuut Den Zaligmaker veroordeelen wilde Hij niet, dewijl Hij van Jesus\' onschuld overtuigd was; Hem loslaten durfde hij niet, daar hij de Joden vreesde. En nog altoos stijgt de woede van de Oversten des volks; al dringender eischen zij Jesus\' veroordeeling. Reeds boven vernamen wij, dat de joodsche Oversten hunne vorige beschuldigingen, al waren die alreeds door den ingeroepen rechter afgewezen en voor niet ont- vankelijk verklaard, opnieuw inbrachten en door aanwijzing Van plaats, waar die verdichte misdaden zouden gepleegd zijn, daaraan meerdere kracht wilden bijzetten. Hij verkondigt eene leer, welke het volk tot opstand tegen, het gezag des Keizers aan- zet; Hij begon die al in Galilea te prediken, ging vervolgens geheel Judea door en heeft ten laatste die leer ook hier, in deze hootdstad. verbreidt, zóódat er alle gevaar bestaat voor een algcmcenen opstand, als de hoofdleider niet uit den weg geruimd en het oproer niet in zijne geboorte gestikt wordt." Aldus schreeuwden zij. Ofschoon nu Pilatus van al die laster- |
|||||
|
ONZEN HEER JEBUS CHRISTIS. 447
|
|||||
|
lijke aantijgingen niets geloofde; toch waren zij hem welkom
en boden eene gewenschte gelegenheid aan om zich aan deze
netelige zaak te onttrekken. Was Jesus, zoo redeneerde de
Landvoogd ofschoon te Bethlehem in Judea geboren, van
opvoeding en verblijf een Galilëer, dewijl Hij bijna dertig jaren
te Nazareth gewoond had, dan behoorde Hij tot het rechtsge-
bied van Herodes, die juist ter gelegenheid van het paaschfeest
zich te Jerusalem ophield. Zijn besluit was dan ook spoedig
genomen: Vernemende, dat Jesus uit liet gebied van Herodes Luc. XXIII, 7
was, zond hij Hem tot Herodes, die ook zelf in die da^en te
Jerusalem was. Meer dan eens reden bewoog Pilatus tot dien
gevaarlijken stap. Was er in Galilëa oproer gepredikt, dan zou
daarmede wiegelde de laffe rechter zijn geweten in slaap
Herodes het best over de schuld van Jesus daaraan kunnen
oordeelen; hij zelf zou door zoo te handelen die lastige rechts-
zaak zich van de schouders schuiven zonder de Joden tegen zich
in het harnas te jagen en zich achter het oordeel van Herodes, het-
zij dan vrijspraak of veroordeeling bevattende, kunnen verschuilen
tegenover zijn eigen geweten en de Joden en eveneens tegenover
den Keizer. Gevaarlijk echter en gewaagd ook was in hoogemate
die stap: vooreerst gaf Pilatus eene zaak uit de handen, welke
aan zijne rechtsmacht was onderworpen en waarover hij be-
slissen moest; dan stelde hij Jesus, dien hij aan alles onschuldig
erkend en ook verklaard had, aan eene mogelijke veroordeeling
bloot; ten laatste zette hij den wankelenden voet op den glib-
berigen weg van eene laakbare toegevendheid, van een schuldig
wijken voor den aandrang van Jesus\' vijanden, die hij veeleer
om hunne valsche aanklachten had moeten bestraffen. Doch
aan dat alles was Pilatus weinig gelegen, mits hij zijne handen in
onschuld meende te kunnen wasschen. Moed maakt altijd
|
|||||
|
448
|
|||||||
|
HET I.I.IDKX EN\' STERVEN\'VAX
|
|||||||
|
sterk, maar vrees, laffe menschenvrees ontzenuwt zelfs den sterk -
ste en verleidt hem tot daden waarover hij, zoodra hij tot be- zinning is gekomen, niet alleen zich schamen moet, maar welke hem zelfs tegen wil en dank van kwaad tot erger vervoeren, totdat hij eindelijk neerstort in een afgrond van ongerechtigheid, welke spot met alles wat heilig is. De geheele lijdensgeschie- denis geeft ons daarvan geen afschrikwekkender voorbeeld dan wij in Pilatus moeten verafschuwen. Herodes bijgenaamd Anti pas, tot wien de Zaligmaker gezon-
den werd, was viervorst van Galilëa en broeder van Philippus, viervorst van Iturea, en van Archelaus, viervorst van Judëa. Deze laatste was, uit hoofde van zware beschuldigingen, welke tegen hem te Rome waren ingebracht, door den Keizer naar Vienne in Frankrijk verbannen, en sinds dien tijd werd Judëa door romeinsche Landvoogden bestuurd, van welke Pontius Pilatus de zesde was. De drie bovengenoemde broeders waren zonen van Herodes den Groote, koning van Judëa en moor- denaar der onnoozele kinderen van Bethlehem en omstreken. Drie diepbedorven telgen alzoo van een afschuwelijken vader. Herodes Antipas, soms, maar in oneigenlijken zin, koning" be- titeld, wordt door de geschiedenis geschandmerkt als een wel- lusteling, als valschaard en huichelaar en als wreedaard. Voor zijne Overheid in Rome kroop hij als een lage vleier, omdat zijne macht en zijn aanzien daarvan afhingen; tegenover me- dedingers was hij sluw en listig, maar tegenover zijne onder- dinen heerschzuchtig en hardvochtig. Godsdienst bezat hij niet; van geboorte een Heiden, hield hij het voor \'t uiterlijke met de Joden om dezen te believen, maar onderhield van het |
|||||||
|
OXZKX ItFFR JISIS CIIRISTls. 44\'J
|
|||||
|
Judaïsme niet meer dan hij voor zijne staatkundige doeleinden
dienstig oordeelde; het liefste heulde hij met de SadduceCrs, welke aan de onsterfelijkheid der ziel niet geloofden en een wellustig leven leidden; hij behoorde alzoo tot de klasse van die verblinden, welke slechts het tegenwoordige wilden genie- ten en zich om de eeuwigheid niet bekommerden. Ofschoon gehuwd met eene Arabische prinses, leefde hij in bloedschendi- gen en overspeligen omgang met de echtgenoote van zijnen broeder Philippus, Herodias genaamd, en liet op verzoek harer dochter den heiligen Joannes den Dooper, die het ergelijk ge- drag van den viervorst berispt had, in de gevangenis onthoof- den. Uit het Evangelie van den h. Lucas vernemen wij, dat hij alles vernomen had, wat Jesus verrichtte, maar het beneden zich achtte zelf den Zaligmaker op te zoeken en naar zijne leer te luisteren; dat hij, door Jesus\' wonderen verschrikt, meende dat de h, Joannes de Dooper van den doode was opgestaan; dat hij zelfs den Zaligmaker, dien hij niet gaarne in zijn ge- bied zag, met eene list, door Hem schijnbaar welmeenend te laten waarschuwen voor een levensgevaar, zocht te verwijderen. Op aansporing van zijne eerzuchtige boeleerster ging hij later naar Rome om den koningstitel te vragen; doch hij zag zich bitter te leur gesteld; niet alleen werd hem de afgebedelde gunst ge- weigerd, maar integendeel, van vele en groote misdaden aange- klaagd, werd hij naar Lyon verbannen; eindelijk stierf hij in Spanje. Gedurende zijn bestuur over Galilöa leefde hij in vijandschap met Pilatus, waarschijnlijk om een verschil over den voorrang en de machtsoefening, vooral omdat hij, na de verbanning van zijnen broeder, zoo vurig het gebied over Judea begeerde, dat nu door Pilatus bestuurd werd. De bekende joodsche geschied- schrijver, Flavius Josephus, geeft nog eene andere reden van 29
|
|||||
|
450
|
|||||||
|
IIKT MJIlKX EN STF.RVKN VAN
|
|||||||
|
die vijandschap aan. Pilatus had, ter herstelling van eene
kostbare waterleiding, van de Joden groote geldsommen uit hunnen tempelschat afgeperst en van Herodes werklieden ge- vraagd. Terwijl reeds over dien gewelddadigen maatregel van den Landvoogd groote verbittering onder het volk heerschte, gaf de sluwe Herodes, om het volk tot nog grootere woede op te zweepen, aan zijne bouwlieden den geheimen last het metselwerk scheef op te trekken. Dit geschiedde, en weldra lag de toren van Siloë in puin, in zijn val achttien Jerusalem- mers verpletterende. Later wreekte zich Pilatus, toen hij bij het volgende Paaschfeest vele der Galileers bij het offeren door Luc. XIII i. verkleede Romeinen liet ombrengen en hun bloed met hunne offers mengde. Kr ontstond toen een oproer, waarbij Barabbas en waarschijnlijk ook de twee andere moordenaars werden ge- vangen genomen. Monsters van dat soort heerschten toenmaals over de Joden;
aan zulke diep gezonkene wezens werd ook de oneindige On- schuld overgeleverd. Zelfs aarzelde Pilatus niet, hoewel hij den aard van Herodes zeer goed kende, zijne oude vijandschap te vergeten en aan zijn mededinger een blijk van erkenning en van rechtsbevoegdheid te geven door Jesus naar hem te zenden. Dat hij den Zaligmaker reeds voor onschuldig ver- klaard had, dat hij door den Zaligmaker aan een wellustigen en wreedaardigen mensch uit te leveren zijne eigene lafhartig- heid openbaarde; dat hij den Onschuldige aan het grootste ge- vaar prijs gaf, dit alles baarde hem geene zorg, als hij slechts buiten dat lastig rechtsgeding blijven kon. Ook mogen wij aannemen, dat de Joden, nu zij den Landvoogd voor hunne piannen nog niet gewonnen hadden, geenszins onwillig waren om, wat zij van Pilatus niet verkregen hadden, bij Herodes te be- |
|||||||
|
«81
|
|||||||
|
OTMEN HEKR JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
proeven. Deze had zich immers altijd inschikkelijk voor de
Joden getoond; hij was lichtzinnig en vijand van elke strenge opvatting der zedenwet; en wat het zwaarste bij hen woog: hij was de gelijkgezinde zoon van dien vader, welke den Zaligmaker al dadelijk na diens geboorte naar het leven had gestaan; hij had ook den Boetgezant laten onthoofden, en te eerder zou hij Jesus veroordeelen, nu zij Hem van oproerigheid en van opruiing der Oalileers zouden beschuldigen. Zóó dachten die vijanden van Jesus; maar de wijze beschikkingen der goddelijke Voorzienig- heid beoogden geheel iets anders: Jesus moest terecht staan voor elke soort van rechtbank: eerst voor Annas, dan voor Caiphas en voor den Hoogen raad, die oordeelden als de hoogste gees- telijke macht der Joden; vervolgens voor Herodes, de hoogste wereldlijke macht der Joden; ten laatste voor Pilatus, de hoog- ste wereldlijke macht der Heidenen. En verstouten wij ons om voor een oogenblik de reden daarvan te gissen wie onzer aarzelt dankbaar te erkennen, dat Jesus\' vlekkelooze on- schuld voor al die rechters moest uitschitteren, en dat Hij ons bij elke gelegenheid nieuwe voorbeelden van zijne stilzwijgend- heid, lijdzaamheid en nederigheid zou geven. Zóó weet God ook in het bitterste lijden van zijnen goddelijken Zoon voor hen, die Hem beminnen, alles ten goede te doen keeren. Spoedig waren de Joden na Pilatus\' besluit vernomen te
hebben, met het onschuldig slachtoffer van hunnen haat op weg naar het paleis van Herodes. Dezelfde treurige stoet, welke wij reeds opgemerkt hebben, bewoog zich wederom door de straten van Jerusalem. Het was omstreeks acht uur in den morgen, toen Jesus voor Herodes stond, waarschijnlijk in het huis van diens vader, dat in de nabijheid van de burcht Antonia lag, waarin |
|||||||
|
45è
|
|||||||
|
HKT l.I.IHKX EN STF.KVKN VAN
|
|||||||
|
voor eenige jaren de drie Wijzen uit het Oosten gevraagd had-
Math ii, 2. den, waar is de nieuw geboren Koning der Jodcnï Wij heb- ben zijne ster gezien in het Oosten en zijn gekomen om Hem te aanbidden, waaruit ook het krijgsvolk gezonden was om al de kinderen van het mannelijke geslacht beneden de twee jaren in Bethlehem en binnen deszelfs landpalen om te brengen. Het gerucht, dat Jesus van Nazareth naar den viervorst van Galilëa werd overgebracht, had zich weldra verspreid en eene nog grootere menigte op de been gebracht. Ook Herodes wist al spoedig, welke eene eer hem te beurt zou vallen en was ver- heugd Jesus voor zijn rechterstoel te zullen zien staan, van Wien hij zoo veel gehoord en Wien hij sinds langen tijd verlangd had van aangezicht tot aangezicht te mogen aanschouwen; zelfs koesterde hij de stille hoop, dat Jesus wel op zijn verzoek een of ander wonder zou verrichten om zijne gunst te winnen en zoo in vrijheid gesteld te worden. Hoe pijnlijk zou hij teleurgesteld worden. Ware het zijn verlangen geweest goed Onderricht te ontvangen, niets had hem belet Jesus te hooren, die sinds drie jaren in \'t openbaar predikte en niemand, ook den armsten bedelaar niet, van zijn gehoor had uitgesloten; maar een Meester, die ook tot het gewone volk sprak, die Zich met armen bezig hield, was voor dien hooghartigen viervorst te gering; Hem op te zoeken en onder zijne hoorders zich te scharen, dat scheen aan dien trotschaard vernederend toe. Te dieper zou hij, die listige vos, nu beschaamd worden tot zijne Math. VII, 6. welverdiende straf. Had ook Jesus niet gezegd: geeft het heilige niet aan de honden en werpt uwe parelen niet voor de zwijnen. Zoodra de Zaligmaker voor Herodes verschenen was, begon Luc XXII 1,6. deze Hem met vele woorden te ondervragen en zocht gelegen- heid om met Hem verscheidene onderwerpen te bespreken. |
|||||||
|
ONZEN HEES JKSUS CHRISTUS. 453
|
|||||
|
Wat Herodes al vroeg, vermeldt ons het Evangelie niet. Waar-
schijnlijk zal hij te kennen gegeven hebben, welk een genoegen het hem deed een man voor zich te zien, die in zijn gebied geleefd en gepredikt, die aldaar een grooten naam verworven had door zijne leer en zijne wonderen; hij zal denkelijk gezegd hebben, dat hij sinds langen tijd verlangde Hem te zien en dat hij nu in de gelegenheid was om Hem uit eene groote moeielijkheid te redden en Hem zoude vrijlaten, als Hij van zijnen kant zijn aanzoek niet afsloeg; hij zal Jesus misschien ondervraagd hebben, of Hij degene was, aan Wien koningen uit het Oosten geschenken ter aanbidding hadden aangeboden tot groote ontsteltenis van zijnen vader en van geheel Jerusa- lem, of wel de h. Joannes de Dooper, dien zijn vader had laten onthoofden. Wat die wonderen zelve van Jesus aanging, zal hij gevraagd hebben, of alles waar was, hetgeen de faam over zijne wondermacht vermeldde, en ten laatste zal hij de geheime wenschen zijns harten geopenbaard hebben, Jesus mocht ook voor hem en voor zijn hof een wonder verrichten op zijne bede, hetgeen Hij zoo herhaaldelijk in tegenwoordigheid van anderen gedaan had zonder daartoe te zijn aangezocht; hij was immers zijn vorst en rechter, die over leven en dood beschikte. Dit zijn gissingen, maar zeer waarschijnlijke gissingen. Zeker is het, dat Herodes geene enkele vraag deed, welke een ant- woord noodig had of waardig was. Hij werd dan ook behan- deld, zoo als hij het verdiende: Jesus antwiordde Hem niets, EuaXXIil.i wilde geen wonder doen, zelfs geen enkel woord spreken. Aan Pilatus had Jesus een antwoord niet geweigerd, omdat deze een Heiden was, die de waarheid wenschte te vernemen en te verdedigen, ofschoon hij zich later door laffe vrees liet over- meesteren. Doch Herodes, die uit ijdele nieuwsgierigheid vroeg |
|||||
|
454
|
|||||||
|
HET LIJDEN KN STtRVEN VAN
|
|||||||
|
en met eene kinderachtige lichtzinnigheid om een wonder be-
delde, die daarenboven uit haat tegen de waarheid den predi- ker van Gods wet had laten onthoofden en de stem van den roe- pende in de woestijn had doen verstommen, was elk antwoord onwaardig. Aan eenvoudigen en nederigen van harte had Jesus met groote Liefde alles geopenbaard en verklaart!, wat het Rijk der Hemelen betrof; maar de heiligste mond opende zich niet voor een ijdel geklap; aan waanwijzen der wereld, aan hoogmoedigen van geest gaf Hij niet meer dan zijne Recht- vaardigheid eischte en ruimschoots had die ongeloovige en zedelooze vorst dat ontvangen. Doch die genaden had hij verwaarloosd, en tot straf liet Jesus hem over aan de verblind- heid van zijnen geest en aan de bedorvenheid van zijn hart. Minder nog zou hij Jesus een wonder zien werken. Genoeg had Herodes van de wonderen, door den Zaligmaker ver- richt, hooren gewagen; ware hij bezorgd geweest om de waar- heid te kennen en de bevestiging daarvan te lezen in wonder- teekenen, hoe gemakkelijk ware het hem geweest om oor- en ooggetuigen te ondervragen, die hem zeker alle waarborgen ge- geven hadden voor de echtheid van de wonderen, welke van Jesus vermeld werden, en hij zelf had daaruit de gevolgtrek- king kunnen maken, dat, wie zulke werken uit eigen macht deed, door den Vader moest gezonden zijn en meer dan mensch, dat hij God was. Doch Herodes bekommerde er zich niet over, of hij den waren weg des heils niet kende noch leerde wat hem ter zaligheid dienstig was. En om aan zijne ijdele trotsch- heid voldoening te schenken of om hem in \'t oog van laffe vleiers te verheffen waarlijk, daarvoor was Jesus niet in de wereld gekomen. Uuc XXIil,iQ. Evenals de koning worden ook de Opperpriesters en Schrift- |
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 455
|
|||||||
|
geleerden, die daar stonden Jesus hevig beschuldigende door den
Zaligmaker op gevoelige wijze bestraft. Zij hadden de vragen van Herodes gehoord en met gespannen aandacht toegeluisterd, of de Zaligmaker een antwoord zoude geven; zij wisten hoe vurig Hero- des verlangde een wonder te zien en waren bevreesd, dat Jesus diens gunst door een wonderteeken winnen zou. Om eiken voor hunne plannen nadeeligen invloed te weren moest Herodes, hoe dan ook, vijandig gestemd worden tegen Jesus; daarom namen zij ook nu wederom tot valsche beschuldigingen hunne toe- vlucht. Voor Caiphas luidde het, dat Jesus den tempel wilde verwoesten e\'1 Zich godslasterlijk den Zoon Gods noemde; voor Pilatus, dat Hij Zich koning maakte en verboden had aan Caesar schatting te betalen; nu voor Herodes zal het geheeten hebben, dat Hij met Joannes samen gespannen had om hem bij \'t volk te belasteren wegens zijn huwelijk met Herodias, dat Hij dienzelfden Joannes geprezen en hem daarentegen een vos genoemd had; dat zijn koningschap gevaar liep, nu die mensch tot den mannelijken leeftijd gekomen was, dien nog kind zijnde zijn vader meende te moeten vreezen. Doch hen evenmin als Herodes verwaardigde Jesus met eenig antwoord; Hij geeft hun zelfs de reden niet op van zijn stilzwijgen en bestraft hunnen hoogmoed door niets te antwoorden. De waanwijsheid der wereld kan dit welsprekend zwijgen
niet begrijpen; wij moeten, voor zooveel het ons gegeven is, de Eeuwige Wijsheid met eerbiedige aandacht beschouwen te- genover de dwaasheid van den eigenwaan. Jesus heeft in zijn lijden enkele malen gesproken, meerdere
malen gezwegen, aldus door zijn voorbeeld het opvolgen aan- dringende van eene kernspreuk, welke Hij zelf reeds voor eeuwen door Salomon liet verkondigen: er is een tijd van spre- eccli. ui, 7. |
|||||||
|
456
|
|||||||
|
HET LIJDEN" EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
ken en een tijd van zwijgen. Toen Caiphas den Zaligmaker
vroeg: zijt Gij de Zoon van God, en toen Pilatus Hem vroeg: zijt Gij Koning, antwoordde Jesus: Gij zegt het; Ik ben het, want het was toen de tijd van spreken, omdat de eer des Va- ders en de verkondiging der eeuwige waarheid en de liefde voor de menschen het spreken vorderde, en Jesus zweeg bij die ge- legenheden niet, ofschoon het spreken Hem het leven zou kosten. Toen een dienstknecht des Hoogepriesters, om zijn meester te believen, Jesus in het aangezicht sloeg, Hem te gelijk eene les van welvoegelijkheid gevende, ook toen sprak Jesus, omdat Hij een antwoord verschuldigd was tot zijne rechtvaardiging, want het vermoeden, dat Hij onbetamelijk tegen den Hoogepriester ge- sproken had, mocht niet blijven bestaan noch in de meening van zijne rechters of van zijne beulen noch in de geschiedenis van zijn lijden; toen sprak Hij ook te onzer onderrichting en ter beschaming van zijne vijanden. Daarentegen: toen Schriftgeleerden en andere Oversten der
Joden, ofschoon hunne woorden bij het volk voor onomstoot- telijke waarheden golden, als slangen hunne tongen tegen Hem scherpten, bewaarde Jesus een diep stilzwijgen, Hij die de ton- gen der kinderen welsprekend maakt en de woorden des le- vens heeft, aan Wiens Wijsheid ook al zijne vijanden geen weer- stand konden bieden; toen de Hoogepriester Hem vroeg: antwoordt Gij niets op hetgeen dezer, tegen U getuigen," zweeg Jesus en antwoordde niet; toen de romeinsche Landvoogd, om Hem eene geschikte gelegenheid ter zelfverdediging aan te bieden, zeide: zie eens, van hoevele dingen zij U beschuldigen", antwoordde Jesus niets, zóódat Pilatus zich verwonderde; toen Jesus door Herodes ondervraagd en door de Joodsche O ver- sten valschelijk aangeklaagd werd, opende Hij zijnen mond |
|||||||
|
451
|
|||||||
|
ONZKN HKKR JKSIIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
niet tot eenig antwoord. Bij al die gelegenheden, al werd Hij i Pe. II, 23
gescholden, wilde Hij niet weder schelden; al leed Hij, dreigde Hij niet, maar gaf Zich over aan die Hem onrechtvaardig oordeelden. Rijk aan treffende en veelzijdige leeringen is dit zwijgen van ons goddelijk Voorbeeld. Wij stippen alleen de belangrijkste daarvan aan. Jesus\' zwijgen was in de eerste plaats eene boete voor de
verontschuldigingen, welke wij ten onrechte inbrengen, en voor onze overtredingen, welke wij door te spreken bedrijven. Jesus behoefde Zich niet te verdedigen: in zijn mond was geen be- drog gevonden, en niemand kon Hem van zonde overtuigen. Aan Hem zou ook eens eene schitterende en eeuwige rechtvaar- diging gegeven worden voor Hemel en voor aarde. Doch om voor onze schuld te lijden, liet Hij zich voor zijne rechters de houding welgevallen van een zondaar, die met eene overgroote schuld beladen was, en Zich van allerlei misdaden aanklagen, omdat wij zoo onnoemelijk veel met onze tong misdoen. Of hebben wij niet gezondigd door onnutte woorden, door een morrend klagen in tegenspoed, door misdadige verontschuldi- gingen in de biecht, als wij onze overtredingen aan een toeval, aan verrassende omstandigheden, aan den duivel alleen toe- schreven, misschien zelfs God daarvoor in zekere mate aan- sprakelijk stelden? Bezwaren ons niet die eerrooverij door kwaad- spreken of lastertaal, die uitingen van toorn, van verachting afgunst en leedvermaak, van oorblazerij of van laaghartige vleierij alle zonden tegen de liefde des naasten bedreven ? Daarvoor boette Jesus door zijn stilzwijgen bij het aanhooren van de gruwelijkste lasteringen, want aller zonden had Hij op Zich genomen en wilde onder de boosdoeners gerekend worden, omdat Hij de misdaden van allen droeg. Verder was Jesus\' |
|||||||
|
458 HET LIJDEN EN STERVEN\' VAN
|
|||||
|
stilzwijgen een voorbeeld van diepe vernedering. Nooit werd
e ene hoogere waardigheid, eene heiligere onschuld zoo be- leedigend gehoond en zoo smaadvol belasterd als die van onzen Heer Jesus Christus. Hij was de eeuwige Zoon des Vaders, de Schepper van allen, de Rechter van levenden en dooden; Jesus had derhalve het volste recht, toen Hij in die drievou- dige waardigheid verguisd werd, om de strengste genoegdoening voor die beleedigingen te eischen; maar Hij verkoos een ne- derig zwijgen en een geduldig lijden, om ons te leeren, hoe wij ons in dergelijke omstandigheden te gedragen hebben. Waarlijk, wij zouden over valsche beschuldigingen en zelfs over een veroordeelend afkeuren der menschen ons al zeer weinig verontrusten, als wij van de overtuiging doordrongen waren, dat elke ongerechtigheid met geduld geleden voor den rech- terstoel van God eene bron van geluk en van glorie zal wor- den. Eindelijk was Jesus\' zwijgen een voorbeeld van zacht- moedigheid. Wie ooit versmadigingen heeft moeten ondervinden, weet hoe licht het hart des menschen tot gramschap geneigd is en hoe gaarne het zich wreken zou. Bij Jesus vinden wij van dat alles niet het minste spoor. Wel voelt Hij in zijn hart het grievende der verguizingen, maar Hij offert die zie- lesmart met eene alles overtreffende Liefde voor ons arme zon- daars op aan den hemelschen Vader, die Hem gezonden had om zielen zalig te maken. Aldus houdt Hij in zijn voorbeeld ons ter navolging voor, wat Hij vroeger in woorden ons gezegd Math.XI. 29. hacL\' leert van Mij, dat Ik zachtmoedig en ootmoedig van harte ben. Hoe verre zijn zij van dat voorbeeld verwijderd, die tel- kenmale in toornige woorden losbarsten, als een minder aan. genaam woord hun toegevoegd wordt, als eene of andere han- deling voor hunne eer beleedigend schijnt. Dan wordt zoo ras |
|||||
|
4.V.I
|
|||||||
|
ONZKX HEEB JI.SUS Clillisrus.
|
|||||||
|
aan lage driften de vrije teugel gelaten en wat aanelkrede-
Hjk mensch onbegrijpelijk moet voorkomen wat wij van anderen niet willen verdragen, hetzelfde doen wij alsdan ande- ren aan; wij achten ons beleedigd en ontzien ons niet den evenmensen metterdaad te beleedigen; onze waardigheid of eer meenen wij gekrenkt en toornen daarover, maar tegelijk ver- lagen wij ons zelven en vergeten alle betamelijkheid door granv storig te worden. Komt hier de spreuk niet te pas: meet met dezelfde maat uit, waarmede gij luilt, dat u toegemeten worde; en ook deze: doet aan anderen, wat gij wilt, dat anderen aan u doen? Verlangen wij door anderen met voorkomendheid en op liefdevolle wijze behandeld te worden, laten wij zelven dan onze ziel in lijdzaamheid bezitten, en een ieder zal eerbied voor onze deugd hebben en zich ontzien ons te krenken hetzij in woor- den hetzij door daden. Geen beter middel is er om harten te veroveren en de liefde van allen te winnen dan de geduldige zachtmoedigheid van Jesus ook onder de smadelijkste beschim- pingen na te volgen. |
|||||||
|
Hoofdstuk IY.
|
|||||
|
Jesus wordt door Herodes bespot en naar
Ir\'ilatus terug gezonden. Herodes had begeerd Jesus te zien, niet met eene prijzens-
waardige bedoeling, zooals Maria Magdalena, om door een boetvaardig berouw de vergiftenis van zijne vele en zware zon- den van Hem af te smeeken, maar om zijne nieuwsgierigheid te bevredigen en misschien ook om zijn twijfel omtrent den persoon van Jesus, het gevolg van eigen kwaad geweten over den moord aan den h. Joannes den Dooper gepleegd, te doen ophouden. Het zien van Jesus bleef dan ook voor hem vruchte- loos en maakte hem niet tot een bekeerling; wel werd zijne begeerte vervuld en kon hij zich verblijden in het aanschou- wen van Jesus, maar die blijdschap miste alle zedelijke waarde voor God, omdat zij voortkwam uit het voldaan worden van eene ijdele nieuwsgierigheid en hem niet, evenals Zacheus, aanspoorde om het gedane orrecht goed te maken en zijn berouw door werken van liefde te betoonen. Hij ondervroeg ook den Zaligmaker met vele woorden, maar Jesus, die het booze hart van den trotschen wreedaard en vuigen wellusteling doorschouwde, zweeg op al die vragen, omdat Hij in diens |
|||||
|
HET M.1DFN F.N STERVEN VAN ONZEN HEEK JESlIS CHRISTUS. 4(il
|
|||||
|
hart geene liefde voor deugd en waarheid ontdekte, zelfs geen
geloof aan God en aan de eeuwigheid zag. Herodes bedelde om een wonder te zien, en Jesus gaf hem geen ander teeken te bewonderen dan van een nederig en lijdzaam zwijgen te mid- den van de lasterlijkste aantijgingen, maar de overweldigende kracht en de diepe beteekenis van dat schitterend wonder ble- ven voor dien dwaas verborgen. Het bevreemdt ons dan ook geenszins, dat Herodes zich be-
schaamd gevoelde door de waardige houding van Jesus, diep vernederd ook voor zijne hovelingen, van wie hij gewoon was niets anders te hooren dan laffe vleitaal, die hem zelfs afgodi- sche eer bewezen; dat hij zich machteloos gevoelde tegenover den geboeiden Jesus en barstte van spijt, nu zijn hoogmoed gekwetst was. Doch hij zou zich wreken en wel op de laag- hartigste wijze; hij meent veracht te zijn en zal smaad met smaad vergelden. Het beteekenisvolle zwijgen van Jesus had de bewondering opgewekt van Pilatus, die nog wel een Heiden was; datzelfde zwijgen wekte de woede op van Herodes, die voor een geloovigen Jood wilde doorgaan, maar een trotschaard was en zijn hoogste genot vond in loftuitingen teaanhooren en eerbewijzingen te ontvangen. Herodes had aan Jesus geen enkel woord kunnen ontlokken van dankbaarheid voor de diensten, welke hij Hem aanbood, van bede om van het gevaar des doods bevrijd te worden, van zelfsverdediging tegen zware be- schuldigingen, ook geen enkel blijk van goeden wil om aan zijne verlangens te gemoet te komen. Zulk eene wijze van handelen meende hij kon haren grond niet hebben in men- schelijke wijsheid en daarin had hij recht maar volgens zijne valsche meening in dwaasheid en onverstand; hij zal dan Jesus bespotten als een onmachtige, omdat Hij geen wonder doet; |
|||||
|
468
|
|||||||
|
HET LIJDEN EX STERVEN VAN\'
|
|||||||
|
als een onwetende, omdat Hij niet antwoordde; als een lafhar-
tige, omdat Hij Zich niet verdedigde. Herodes\' handelwijze moet wijsheid der wereld heeten, welk e
de Wijsheid Gods dwaasheid durft noemen; maar van zulk een waanwijze heeft God gezegd : Ik zal de wijsheid der wijzen I Cok. i, 19. vernietigen en het verstand der verstandigen zal Ik verwerpen. Herodes mag het diepzinnig zwijgen voor domheid houden, dat geduld voor ongevoeligheid, die schijnbare werkeloos- heid voor onmacht; eens, maar dan waarschijnlijk tot zijn schrik, zal hij moeten aanschouwen, dat aan Jesus alle macht in den Hemel en op aarde gegeven is, dat Hij met den adem zijns monds de goddeloozen verplettert. Gelukkig daar- entegen zij, die Jesus in zijne diepste vernedering nog als hun- nen God erkennen en door woord en daad belijden; zij zullen, al worden zij door eene wufte en lichtzinnige wereld als dwa- zen gescholden, Hem als Rechter niet behoeven te vreezen; hunne onmacht voor de wereld zal machtig blijken te zijn voor God, hunne vermeende dwaasheid ware wijsheid, hunne schijnbare onwetendheid de echte wetenschap, welke de eeu- wige glorie zocht en ook gevonden heeft. LucXXIII.it Herodes met zijne krijgslieden verachtte Hem; en Hem een
wit kleed omgedaan hebbende, bespotte hij Hem. Aldus spreekt het Evangelie, doch treedt in geene verdere bijzonderheden om ons te melden, waarin die bespotting en die verachting bestond. Wie zal echter in staat zijn om de beleedigingen en verguizingen door die twee woorden aangeduid, te be- schrijven? Hij verachtte, hij bespotte Hem welk eene diepte van boosaardige vernedering aan Jesus aangedaan ligt |
|||||||
|
ONZEN HKER JKSIS CHRISTUS. 4CS
|
|||||
|
in die woorden opgesloten, welk eene wraak door den gekwet-
sten hoogmoed van Herodes uitgedacht. Wie bedenkt, dat eene ongeloovige en zedelooze hofhouding, dat verdierlijkte menschen hier den spot drijven met den Heilige der heiligen, kan eenigermate beseffen, hoe ondenkbaar veel Jesus in dat uur heeft moeten lijden. Zij hadden veel van den Zaligmaker ge- hoord en van dat alles maakten zij een voorwerp van bittere spotternij: Jesus werd aldus mogen wij het ons voorstellen beschimpt om zijne nederige geboorte, om zijne armoede, om zijne schamele kleeding; men verweet Hem, dat zijne Moe- der eene vergetene vrouw was, dat Hij geene andere leerlingen dan twaalf onwetende visschers had kunnen vinden ; zijne woor- den werden verwrongen en zijne keringen verdraaid en zijne wonderen nagebootst; niets werd vergeten, geheel het leven en al het werken van den Zaligmaker in een bespottelijk daglicht voorgesteld; vooral zijn koningschap stond ten doel aan be. schimping en Hij, die de ware Messias van hen allen was, werd als een zinnelooze verguisd. Dan barstten alle omstanders in een luidruchtig lachen uit en Herodes, nu blijde dat hij aan zijn wrok eenige voldoening kan geven, stemt met dat hoonend schaterlachen in, en spoort bovendien zijne laffe hovelingen, nu eens door woorden dan weder door handgeklap, aan tot nog andere beleedigingen. Jesus laat Zich dat alles wei- gevallen en, met de oogen neergeslagen, opent Hij zijnen mond niet tot eenige klacht, minder nog tot eenig verwijt. De onein- dige Liefde wil met de diepste verachting overladen worden om te boeten voor onzen hoogmoed. De spotlust van die wellustelingen is nog niet voldaan. Zij
kunnen den Zaligmaker ook door daden verguizen. Koningen |
|||||
|
«A4
|
|||||||
|
HF.T IJJTIKN KX STKRVRX VAX
|
|||||||
|
en bekleeders van hooge waardigheden droegen dikwijls,
ter onderscheiding van hunnen stand, witte met goud om- zoomde kleederen, ook die naar eene of andere hooge waar- digheid dongen, kleedden zich in zulk een gewaad; maar ook menigmaal werden zij, die van hun verstand beroofd waren, in zulk een kleed gestoken om hen bespottelijk te maken. Welnu, Jesus heeft zich Koning genoemd en Zich in hun oogen als een zinnelooze voorgedaan; daarom dan ook Hem een wit kleed omgeslagen en Hem aldus tot een voorwerp van nieuwen spot gemaakt. Die inval behaagde aan Herodes zóó bui- tenmate, dat hij dien niet alleen toejuichte maar ook den Zaligmaker met dat spotkleed omhangen door de straten van Jerusalem naar Pilatus terug liet voeren. Daardoor moest tevens blijken, wat die ongelukkige vorst met zijne bedorvene vleiers van Jesus dachten: Hij scheen hun een dwaze toe, en de eeuwige Wijsheid Gods moest, als een onnoozele uitgedoscht, aan de algemeene bespotting worden prijsgegeven. Voor onze door het geloof verlichte oogen, ook volgens
Gods beschikking, heeft dat witte kleed eene geheel andere beteekenis: het teekent ons de volmaaktheid van Jesus\' vlek- kelooze onschuld, en het leert ons, dat wij de bloedige voetstappen van het Lam Gods zonder smet moeten drukken in onbevlektheid der ziel, opdat wij eens onder het zalig getal van degenen mogen gerekend worden, van wie door den h. Joannes in het boek der openbaring gezegd wordt: Openb. III,4. Ztf zullen met Mij wandelen in witte kleederen; want zij zijn het waardig. Wie overwonnen heeft, zal zóó met witte kleederen bekleed worden, en zijnen naam zal Ik niet nitwisschen vit het boek des levens, en Ik zal zijnen naam belijden voor mijnen Vader en zijne Engelen. |
|||||||
|
I6R
|
|||||||||
|
WX/.KS\' HKKK JKKUx onMRW.
|
|||||||||
|
Merken wij ook dit n".g op tot onzen troost, als wij even-
als ons goddelijk Voorbeeld om de deugd bespot worden. De wereld is niet rechtvaardiger voor ons dan Herodes voor Jesus was; gelijk de spotzieke viervorst den Zaligmaker, ofschoon hij Hem van geene schuld kon overtuigen, aan de algemeene verachting wilde prijs geven, niet minder ver- guist de booze wereld den braven Christen, die aan God en zijn geweten getrouw blijft. Zelfs in hare wijze van spreken verraadt zij haren afkeer van al hetgeen goed en rechtvaardig en zedelijk is: de misdaad wordt geprezen en de deugd belas- terd; bij de wereld heet openbaring van geheimen beleefdheid in den omgang, ongebondenheid is beschaafdheid in manieren, sluw- heid geldt bij haar voor wijsheid, wraakneming wordt geroemd als een bewijs van mannelijken moed; daarentegen wordt de wijze voorzichtigheid der braven als lompheid gescholden, zedigheid als onbeholpenheid bespot, godsvrucht voor veinzerij, eenvou- digheid en waarheidsliefde voor bekrompenheid van verstand en dwaasheid gehouden. Aldus weet de in het booze verzon- kene wereld door allerlei drogredenen aan elke handeling die kleur te geven, welke met hare beginselen het meeste strookt, juist als Herodes een wit spotkleed vond om den Zaligmaker verachtelijk te maken. Zou echter het eindoordeel eens door den Rechter over allen te vellen ook luiden evenals dat der wereld? Niemand die het gelooft, zelfs de diepst gevallen mensch niet, als hij buiten het gewoel der wereld geplaatst naar de stem van zijn geweten luistert. |
|||||||||
|
Na Jesus bespot te hebben, zond Herodes Hem naar Pilatus
30
|
|||||||||
|
4f.fi llKT LllDKrf KV STERVF.X VAX
|
|||||||
|
terug. Het witte kleed hing den Zaligmaker nog om de schou-
ders en stelde Hem aan het schaterend spotgelach eener groote menigte bloot, welke de straten vulde of in hunne huizen Hem zagen voorbij sleuren. Evenwel ontving Jesus in zijne diepste vernedering nog van zijne vijanden, huns ondanks, een schit- terend bewijs van zijne algeheele onschuld aan al de misdaden, van welke Hij voor Herodes was beschuldigd. Door de een- voudige terugzending van Jesus naar Pilatus, getuigde namelijk Herodes, dat de Zaligmaker niets strafbaars in Galilëa had be- dreven, dat ook de aanklacht, alsof Jesus door zijne leer het volk in die landstreek zou hebben opgeruid, allen grond miste en geene enkele reden aanbood om het rechtsgeding tegen den beschuldigde voort te zetten; en, daar de beschuldigers aan den Zaligmaker verweten, dat Hij in Judëa hetzelfde gedaan had als in Galilea, was daarmede de geheele aanklacht verval- len en Jesus opnieuw\' onder alle opzichten onschuldig verklaard. Nog meerdere malen zullen wij dergelijke onschuldigverkla- ring van Jesus uit den mond van zijne bitterste vijanden zelven hooren herhalen; want God wilde, dat Jesus voor elke rechtbank beschuldigd werd, maar Hij beschikte het ook zóó, dat zelfs de vijanden van Jesus het niet schuldig" moesten uitspreken. Luc.XXlli.iï. Op dienselfde» dag werden aldus gaat de Evangelist Lucas verhalend voort Herodes en Pilatus vrienden; want te vo- ren waren zij met elkander in vijandschap. Dit verwondert ons geenszins. Pilatus was in groote verlegenheid, maar eene geveinsde betuiging van achting jegens Herodes, wiens onder- danen hij had doen vermoorden, kan hem er uit redden en hij zond den onschuldig verklaarden Jesus naar de recht- bank van zijn vijand; Herodes daarentegen zag in het onder- werpen van Jesus\' rechtsgeding aan zijne uitspraak een bewijs |
|||||||
|
ONZKS Mtkl JKsi s imristis. 4*57
|
|||||||||
|
van erkenning zijner vorstelijke bevoegdheid, beschouwde dit
als eene genoegdoening voor vroeger ontvangene beleedigingen en, toen hij zijn toorn gewroken had op Jesus, wist hij niet wat hij verder met Hem doen zou: het beste, meende hij, zou zijn om de beleefdheid van Pilatus te beantwoorden en hij zond Jesus naar den romeinschen Landvoogd terug. Aldus werd de lijdende Jesus eene schijnbaar toevallige aanleiding, dat twee gekrenkte, elkander vijandige bewindvoerders, een Jood en een Heiden, vrienden werden, en tegelijk de speelbal van twee booswichten, die spotten met het lijden van een onschuldige. Hoe dikwijls zien wij ook nu niet, dat de vriendschap der boozen de ondergang is van de onschuld? Door we- derzijdsche plichtplegingen en beleefdheden werden die twee onrechtvaardige rechters vriendschappelijk gezind; doch, terwijl beiden zich aan die netelige zaak wilden ontrekken, werkten zij, elk op zijne wijze, samen tot den dood van den schulde- loozen Jesus, dewijl elk van beiden Hem aan de versmading en de foltering, ook aan den moedwil van den andere over liet, ofschoon zij beiden zijne Onschuld betuigden en volgens hunnen plicht Hem moesten vrij laten. Reeds de eerste Christenen gaven aan hunne verontwaardiging over zulk eene snoode onrechtvaardigheid lucht, toen zij later, God een dankgebed toe- zingende over de bevrijding der Apostelen, uitriepen: waarom Hanoi.IV,25 hebben de Heidenen gewoed en de volkeren ijdele dingen verzon- nen 1 De koningen der aarde zijn opgestaan en de vorsten zijn bijeengekomen tegen den Heer en tegen zijnen Gezalfde. Want in waarheid zijn in deze stad legen uwen heiligen dienstknecht Jesus, dien Gij gezalfd hebt, bijeengekomen Herodes en Pontius Pilatus met de Heidenen en de volkeren Israels, om te doen |
|||||||||
|
4IS8
|
|||||||
|
MVT I.IWKX KX STMVfcH VAN
|
|||||||
|
wat uwe hand en uw raadsbesluit bepaald hadden, dat ge-
schieden zou. Het aanknoopen van vriendschapsbetrekking met Herodes
woog in geenen deele op tegen de bittere teleurstelling, welke Pilatus ondervond, toen de Zaligmaker opnieuw voor zijnen rechterstoel gebracht werd. Hij had gehoopt en ook verwacht, dat Herodes dit zoo moeilijk rechtsgeding ten einde zou bren- gen door den beschuldigden Jesus of vrij te laten ofteveroor- deelen. Daar echter Herodes den Zaligmaker wel bespot maar niet veroordeeld terugzond, werd de Landvoogd gedwongen om zich met die rechtzaak wederom bezig te houden, waarvan hij zich zoo gaarne bevrijd had. Ook trokken Jesus\' onver- biddelijke vijanden, de Oversten van het volk, al weder naar het rechthuis op, altijd blakende van woede tegen hunnenMessias. Wat zou Pilatus doen ? Den Zaligmaker ter dood uitleveren ver- bood hem zijn geweten; Hem loslaten durfde hij niet uit vrees voor de Joden. Het schijnt, dat hij voor \'t oogenblik een man- l.uc.XXUI,X3. moedig besluit nam. Hij riep de Opperpriesters en de Oversten en het volk te zanten en gaf hun een kort overzicht van hetgeen tot dusverre besproken en verhandeld was omtrent Jesus. Gij hebt zeide hij tot hen dezen mensch tot mij gebracht als eenen, die het volk verleidt. En zie, ik heb Hem eerst afzonderlijk, toen ik Hem bij mij in de rechtzaal liet komen, vervolgens in uwe tegenwoordigheid, toen He Hem naar buiten had laten brengen, ondervraagd, en vond in dezen mensch geene schuld aan de dingen, waarvan gij Hem beticht. Maar ook Herodes niet; want ik heb 11 met den beschuldigde tot hem gezonden, en zie, er is niets door Hem bedreven, dat den dood |
|||||||
|
OXZCX HEER JES1 S CHRISTUS.
|
469
|
||||||
|
verdient, anders zou die vorst Hem niet zóó terug gezonden
maar ter dood veroordeeld hebben." Wij juichen die moedige taal des Landvoogds zeker van
harte toe en zijn hem dankbaar voor deze hvcede onvoorwaar- delijke verklaring van Jesus\' volkomene onschuld. Doch wie zou het uit den mond van een rechter kunnen verwachten die vrijspraak van elke misdaad wordt gevolgd, niet door: ik zal Hem dus de vrijheid teruggeven en zijn leven en zijne veiligheid weten te beschermen" maar door dit alleronrecht- vaardigst besluit: ik zal Hem dan kastijden d. i. geeselen en dan loslaten. Wij gloeien van verontwaardiging, als een rechter zijne openlijke betuiging van de algeheele onschuld des aangeklaagden besluit met het vonnis Hem te doen gee- selen? Wat heeft Jesus dan misdaan, waardoor Hij die gruw- zame en vernederende straf verdiend heeft? Tot tweemaal toe heeft Pilatus verklaard, dat er gcene schuld in Jesns is en toch laten geeselen? Wees het roept een godvruchtig schrijver den rechter toe met u zelven eens, Pilatus! Zoo Christus onschuldig is, waarom spreekt gij Hem niet vrij? Zoo gij meent, dat Hij gegeeseld moet worden, waarom noemt gij Hem dan onschuldig?" Tot zulk eene diepte van laagheid doet de rampzalige menschenvrees den laffen dienaar van eens anderen grillen vervallen; hij kent zijnen plicht en durft dien niet vervullen; hij veroordeelt het kwade en bedrijft het om wille van anderen; hij erkent de onschuld van zijnen even- mensch en, ofschoon schoorvoetend, vervolgt hij hem om an- deren niet te mishagen. Zoo handelen alle bloohartigen, die liever hunne eer wegwerpen en hun geweten bezoedelen dan de gunst van anderen verliezen. Even diep viel ook Pilatus. De uitvoering echter van zijn even wreed als onrechtvaardig |
|||||||
|
►70
|
|||||||
|
II KT U.IIIF.X KN STEKTEN VAX
|
|||||||
|
vonnis bleef nog eenigen tijd uitgesteld om redenen, welke wij
in het volgende hoofdstuk bespreken. Wij hebben eerst nog den plicht van hartelijke dankzeg-
ging te vervullen aan onzen goddelijken Zaligmaker voor zijn voorbeeld van vrijwillige vernedering en voor de pijnlijkste boete, welke Hij ter voldoening voor onzen hoogmoed op Zich genomen heeft. Niets was voor ons dringender noodzakelijk. Ecci.. X, 15,7. /-/c( begin van alle zonden is de hoovaardij; wie zich aan haar overgeeft, zal zich aan vele gruwelen schuldig maken, en zij zal hem eindelijk ten gronde richten. Geen wonder dan ook, dat zij bij God en de mensehen gehaat is. De eerste zonde werd bedreven, toen Luciter aan God gelijk wilde wezen en zijn troon opslaan boven dien van zijnen Schepper; de eerste zonde werd op aarde bedreven, toen Eva naar de verleidelijke in- blazing van den door hoogmoed gevallen satan luisterde: gij zult gelijk goden zijn." Sinds dien dag van jammer is de hoovaardij des levens te zamen met de begeerlijkheid des vleesches de grootste zedelijke kwaal van alle tijden. Door die zonde ook is de dood in de wereld gekomen en met den dood tijdelijke en eeuwige rampen. Daarom wilde Jesus zoo onnoemelijk veel lijden in zijne eer en goeden naam, zoo sma- delijk gehoond en verguisd worden, om te boeten voor den hoogmoed der menschen en hun de deugd van nederigheid te leeren. God wilde in Christus Jesus alles herstellen; daarom moest onze Zaligmaker zelf de verworpeling der mer.schen worden om hen op te richten uit die peillooze diepte van zede- lijke bedorvenheid, waarin zij verz-onken waren. Doch geen her.uel is voor den gevallen mensch mogelijk, als hij zich niet vernedert onder de machtige hand v.n God. De nederigheid is de moeder van alle deugden evenals de hoogmoed de va- |
|||||||
|
471
|
|||||||
|
ONZEN HEER JKSl.s CHRISTUS.
|
|||||||
|
der is van alle ondeugden. Een trotschaard beoefent niet de
deugd van geduld, is niet zachtmoedig, kent geene toewijding, verbreekt den gemeenschappelijken band der liefde, hoopt niet, omdat hij in zich zelven alles meent te vinden, en veracht een kinderlijk, eenvoudig geloof; genaden ontvangt hij weinig, om- dat God aan de hoogmoedigen weerstaat; verdiensten voor den Hemel vergadert hij niet, omdat hij zijn loon bij de menschen zoekt. Het heerlijk deel van den nederige is juist het tegen- overgestelde: vriend van God, wordt hij met allerlei gunsten overladen, loopt den weg van Gods geboden met reuzen-schre- den af en, al gaat hij soms weenende langs moeielijke paden, met vreugdegejuich bereikt hij den eindpaal zijns levens, een rijken schat van verdiensten mededragende, Wie een enkel oogenblik aan die waarheden zijne aandacht wil schenken, be- grijpt de dringende vermaning van Jesus: leert van Mij, dat math. XI, 2. Ik nederig van harte ben: hij bevat ook den diepen zin van dit andere woord van Hem, waardoor Hij het noodzakelijke der ootmoedigheid in een veelbeteekenend beeld ons voorhoudt: Ik leeg 11, tenzij gij u bekeert en wordt als de kinderen, die van mat.xxviu,3 geen rang of eerzucht weten maar eenvoudig en nederig zijn, zult gij niet ingaan in het Rijk der Hemelen. Verwonderen wij ons over die uitspraak niet. Zonder deugd is de Hemel onbereikbaar, maar ook zonder nederigheid is geene ware deugd mogelijk. Verheven is het geloof, maar is de nederigheid de be- geleidster daarvan niet, dan zal het geen enkel oogenblik beveiligd voor afdwaling wezen; troostvol is de hoop, maar bij het gemis van nederigheid zal zij ontaarden of in een vermetel vertrouwen of in wanhoop; kostbaar in Gods oogen is de liefde, maar zonder nederigheid is zij verwaten, stoot den evennaaste af en werkt niets ten goede; verdienstvol is een aandachtig gebed, maar als |
|||||||
|
472 «FT MJBF.S KN STERVEN VAN ONSEN HEER JMUt CHRISTUS.
|
|||||
|
de nederigheid ontbreekt, wordt het huichelarij als dat van
den Phariseer; het schoonste sier.xad der ziel is de zuiverheid, maar die gaat ras te loor, als zij door geene nederigheid be- schut wordt; in één woord: elke deugd is schoon en verdiens- telijk voor God, als zij de nederigheid tot gezellin heeft, maar zonder deze is zij verdacht en waardeloos. |
|||||
|
Hoofdstuk Y.
|
|||||
|
Jesus, Barabbas en Procula.
Het woord loslaten" zooeven doorPilatus uitgesproken, werd
misschien met eene geheime bedoeling gebezigd. Het was Paasch- feest voor de Joden, en op een dier dagen mochten zij naar hunne keuze de invrijheidstelling van een gevangene eischen. Die gewoonte dagteekende van het begin der romeinsche over- heersching; althans voor dien tijd wordt daarvan geene melding gemaakt. Bij de Romeinen was het reeds sinds lang een ge- bruik om op hunne hooge feestdagen aan een of anderen ge- vangene ter eere hunner afgoden de vrijheid te geven; ook op de geboortedagen der Keizers werd aan eenige staatsmisda- digers kwijtschelding van straf verleend. Bij de Grieken was dezelfde gewoonte in zwang gekomen. Dit heidensch gebruik brachten de romeinsche overweldigers over in de door hen onderworpene gewesten, om zich zelven den schijn van groot- moedigheid te geven en den overwonnenen voor het werkelijk verlies hunner vrijheid eenigermate schadeloos te stellen door hun eene schaduw van machtsbevoegdheid in te willigen. Bij de Joden hadden zij daarvoor het hoogste feest, het Paasch- feest aangewezen, waarschijnlijk om, volgens hunne sluwe staat- |
|||||
|
tTJ IIK.I MJDRN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
kunde, hen de herinnering te doen vieren van hunne be-
vrijding uit de Egyptische slavernij, waarvan het Paschen tel- ken jare de gedachtenis verlevendigde, en zoo hunnen nationa- len trots te streelen. Op dat gebruik scheen Pilatus te doelen, toen hij van het loslaten des Zaligmakers sprak; maar om toch aan de Joden nog eenigszins ter wille te zijn, zou hij Jesus eerst laten geeselen en door zijn Bloed den dorst van Makc. XV 8. diens vijanden naar wraak trachten te lesschen. Als dan de schare opgekomen was en begon te etsenen hetgeen Pilatus altijd voor hen gedaan had, was die eisch hem zeer welkom. Dat aan de Joden toegekende recht kon meende hij als hij die gele- genheid goed wist te gebruiken, een geschikt middel worden om Jesus uit de handen der Oversten te bevrijden. Immers de overhe- den alleen hadden den dood van Jesus geeischt, maar de keuze van den gevangene was aan het volk overgelaten; stelde hij nu slechts een bij het volk gehaten booswicht tegenover Jesus, Wien hunne Oversten uit nijd hadden overgeleverd, maar die reeds bij herhaling en voor elke rechtbank aan elk mis- drijf onschuldig was verklaard, dan werd zonder eenigen twijfel door het volk, dat Jesus genegen was, de voorkeur aan den Zaligmaker gegeven, zijne invrijheidstelling en de terechtstelling van den andere geeischt. Aldus dacht Pilatus, maar deerlijk zal hij te leur gesteld worden, al schijnen alle omstandigheden gunstig voor zijne plannen te wezen. Drie boosdoeners bevonden zich in de gevangenis, welke ter
kruisdood veroordeeld waren en op dienzelfden dag moesten sterven. \'De misdadigste van die drie en misschien hun aan- voerder heette Barabbas. Hij was een struikroover, een oproer- maker en had in een opstand, waarvan wij reeds boven spraken, een moord bedreven: misdaden, welke hem tot een voorwerp |
|||||||
|
478
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
van afschuw hij het volk gemaakt hadden, waardoor hij derhalve
aller toegenegenheid verheurd, aller haat beloopen had. Tegen- over dien heruchten booswicht stelde Pilatus den goddelijker! Zaligmaker, die bij het volk bekend stond als een weldoener, die het geheele land rondgegaan was aan allen zijne weldaden uitdeelende, die om zijne leer geëerd was als de Profeet bij uitnemendheid, grooter dan er ooit een door God was op- gewekt, die door zijne wonderen aller verbazing gaande ge- maakt maar ook veler dankbaarheid en liefde gewonnen had. Dit alles wist Pilatus en opzettelijk stelt hij het volk voor de keuze tusschen die twee alleen, daarbij rekening houdende met den afkeer des volks voor een roover en moordenaar en met de genegenheid der beweldadigden voor Jesus, van welke er nu velen te Jerusalem tegenwoordig waren. Zijne bedoeling moge dan ook goed geweest zijn, toen hij het volk vroeg: wiett wilt gij, dat ik u loslate1 Barabbas, of Jesus, die C/iristttsMiT.XXVii genoemd ivordt, die algemeen als de Messias aangezien wordt maar ook daarom alleen aangeklaagd is, omdat Hij Zich als den Messias verklaard heeft" toch moet zijn voorstel als hoogst onrechtvaardig veroordeeld worden en wel om eene tweevoudige reden. Vooreerst plaatst hij door zijne wijze van doen den onschul-
digen Jesus op ééne lijn met een beruchten booswicht, en hield zich alsof hij beiden, voor het uiterlijke althans, als gelijk- staande beschouwde. Grievender beleediging kon aan Jesus niet aangedaan worden. Veronderstellen wij voor een oogeiv blik, dat Barabbas een rechtschapen mensch, een hei\'i ; man geweest ware, ook dan nog mocht zijn naam, tegenowr dien van Jesus, zelfs niet genoemd worden. Wij allen belijden, dat Jesus het eeuwig Woord des Vaders, de in den tijd mensch |
|||||||
|
*7«
|
|||||||
|
HET MJDKX EX STEKVKX VAX
|
|||||||
|
geworden Zoon Gods is, de Heilige der Heiligen, God van
alle eeuwigheid. Hij is de weg, de waarheid en het leven; zonder zijne hulp kunnen wij niets verdienstelijks voor den Hemel verrichten. Hij is aller Verlosser, de liefdevolle Ge- neesheer van onze zielen, de barmhartige Vriend van alle men- schen; Hij is de grootste Weldoener van allen en ons opperste Goed, uit Wiens volheid wij allen alles ontvangen, genade in dit tegenwoordige, glorie in het toekomende leven. Al spreken wij tot lof en eer van Jesus alles wat we vermogen, het blijft nog eindeloos ver beneden hetgeen Hij verdient; geene tong der menschen, zelfs der Kngelen niet, is in staat om den Zoon des Vaders en den Zaligmaker der menschen naar be- hooren te prijzen. Wie siddert en beeft niet van verontwaardiging, als hij die oneindige Goedheid en Heiligheid gelijk ziet gesteld met een deugniet, met een beruchten misdadiger, die de schrik der menschen was? Een roover op eene lijn geplaatst met den Gever van alle goed, een moordenaar met Hem, die het leven kwam geven aan de geheele wereld! Waarlijk, deze beleediging overtreft nog den smaad, welken Jesus leed aan het Kruis: toen werd Hij gerekend als te behooren onder misda- digers, nu werd Hij met den beruchtste van allen gelijk gesteld. Verfoeielijke ongerechtigheid der menschen, maar ook onbegrijpe- lijke Liefde van den God-mensch, die zulk eene versmading wilde lijden om te voldoen voor onze dwaasheid, daar wij meenen God en zondige begeerten tegelijk te kunnen dienen. Daarenboven laat Pilatus het geheel en al van de keuze des volks afhangen, of Barabbas, die reeds om rechterlijk bewezen misdaden ter dood veroordeeld is, of wel Jesus, die reeds door een joodschen en heidenschen rechter van alle schuld is vrij- gesproken, ter dood zal worden uitgeleverd. En toch hij alleen |
|||||||
|
»;:
|
|||||||
|
ON7.KN\' HES» JESUS CHRISTI S.
|
|||||||
|
was rechter, die over schuld of onschuld moest oordeelen
en de straf bepalen, als de schuld bewezen was. Recht en
billijkheid werden alzoo op heiligschennende wijze verkracht
en overgeleverd aan de luimen van een volk, dat wispelturig
van aard en daarom gemakkelijk nu eens tot dit, dan weder
tot een ander gevoelen was over te halen. Zonderlinger en
onrechtvaardiger wijze van rechtspleging zal wel nooit gehoord
zijn. Reeds heeft de rechter tot tweemaal de onschuld des
aangeklaagden betuigd, en opnieuw roept hij de beslissing
in van de omstanders, afsof niet hij alleen het vonnis kan en
moet vellen. Zulk eene laffe daad wekt afschuw, ook al gold
zij den oneindig Heilige niet. Zelfs in de boven vermelde
gewoonte kon de onrechtvaardige rechter geene enkele ver-
dediging .van zijne lafheid vinden. Wel is het hem er om
te doen om Jesus te redden, maar het doel heiligt de midde-
len niet; wel moest hij die geringe inwilliging aan het volk
doen, dat hij, de oppermachtige stadhouder, hun de keuze liet
om de vrijheid van één gevangene te vorderen uit de velen,
welke in die dagen hunne terechtstelling moesten verwachten;
maar hij had aan hunne keuze de drie ter kruisdood veroordeelde
moordenaars kunnen voorstellen; wel eischte het Paaschfeest,
het eigenlijke verlossingsfeest der Joden, dat hun ter herinne-
ring daaraan de invrijheidstelling van een veroordeelde vergund
werd, maar daarom mocht hij den onschuldig verklaarden Jesus
niet plaatsen naast den ellendigsten booswicht. Het was ter
zijner verontschuldiging ook niet genoeg, dat hij aan de Joden
als \'t ware in den mond gaf, wien zij moesten kiezen, toen hij
hun voorstelde: Wie wilt gij, dat ik loslate, Barrabas of Jesus, Mat.XXVH.i8
die Christus genoemd wordt1} Wilt gij, dat ik u den Koning Marc XV, 9.
der Joden loslate 1 Hij was immers van Jesus\' volkomene on- J0AN- XVUI*
39.
|
|||||||
|
4,18
|
|||||||
|
HKT I.I.IhKX KX STKKVKX VAX
|
|||||||
|
schuld overtuigd; hij wist, dat de Oversten der Joden Hem uit
nijd hadden overgeleverd. Daarom had hij den Zaligmaker een- voudig moeten loslaten en aan het volk de keuze laten tus- schen boosdoeners, welke door het gerecht reeds veroordeeld waren; dan had hij \'s lands wetten naar recht gehandhaafd en tevens het voorrecht des volks geëerbiedigd zonder krenking van zijn geweten. Maar de door satan ingegevene vrees sloot hem den
mond, toen hij ter verdediging der onschuld spreken moest. Diezelfde duivel belet de slaven van het menschelijk opzicht zich voor God te verklaren, ofschoon zij Hem in het geheim des harten aanbidden; zich te verzetten tegen de zedeloosheid of ongerechtigheid, waarvan zij getuigen zijn, ofschoon zij in- wendig er over zuchten. De waarheid houden zij als gevangen en maken zich door hun stilzwijgen aan een soort van ge- loofsverzaking schuldig. Aldus wordt de deugd, zelfs door hen die haar liefhebben, verraden en overgeleverd aan de be- spotting van wie haar haten; aldus worden de goddeloosheid en de losbandigheid aangemoedigd en verbreid door hen zel- ven, die op godsdienst en zedelijkheid nog prijs stellen. Wie zulke zwakken van hart van deze hunne voor anderen ergelijke en voor hen zelven noodlottige kwaal wil genezen, hij valle hen aan door hunne laaghartigheid hun duidelijk voor oogen te stellen, opdat zij zich schamen, ook door hen met eene heilige vrees voor een hoogeren Rechter te doordringen, opdat zij van den verderfelijken weg terugkeeren. Niet anders han- delde God met Pilatus om hem tot inkeer te brengen en voor verdere en nog noodlottigere stappen op den weg van lakens- waardige toegevendheid te behoeden. |
|||||||
|
4 7\'.\'
|
|||||||
|
OS/KS IIKKR JKSI\'X CIIK1STI \'X.
|
|||||||
|
Toen Pilatus zich op den rechterstoel had neergezet en in
bange verwachting verkeerde, aan vvien der twee voorgestelden
«
door het volk de vrijheid zou gegeven worden, verschijnt er plotseling een bode, die van wege zijne echtgenoote hem deze
waarschuwing overbrengt: bemoei u niet met dien rechtvaar- Mat.XXVU.i9 dtge, wacht u wel iets ten nadeele van dien onschuldige te doen," en om aan hare vermaning nog meer klem bij te zetten, liet zij deze bijzonderheid er bij voegen: want ik heb heden in een droom veel geleden om Hem. Volgens eene geloofwaardige overlevering heette die vrouw
Claudia Procula, was met een moedig karakter toegerust en had reeds de afgoderij afgezworen na de kennis van den waren God ge- leerd te hebben. Zij behoorde, evenals toenmaals meerdere romein- sche vrouwen, welke in het land van Palestina vertoefden,\' onder de bekeerlingen tot het Jodendom. Het driejarig werken en leeren van Jesus was voor haar niet onvruchtbaar geweest; het had haar met eerbiedige bewondering vervuld voor den groo- ten Profeet, voor den goddelijken Wonderdoener. En niet alleen had zij een hoogen dunk van Jesus opgevat; zij hield zich ook van zijne volkomene onschuld overtuigd en vreesde niet die te verdedigen, waar het te pas kwam. Dat zij door God op bijzondere wijze is beloond geworden voor haren ijver ge- looven wij gaarne op het gezag van vele Kerkvaders. Men verhaalt ook van haar dat zij, door nog meerdere ge- naden begunstigd, na Jesus\' Verrijzenis het katholieke geloof heeft aangenomen en in geur van heiligheid is gestorven. Haar naam staat dan ook vermeld onder het getal der Heiligen, welke in \'t bijzonder door de Grieksche Kerk vereerd worden. Eenigen meenen, dat de h. Paulus van haar melding maakt in zijn tweeden brief aan Timotheus. De zon der |
|||||||
|
(80
|
|||||||
|
II KT I.IJUKV KN STKHVEX VAN\'
|
|||||||
|
gerechtigheid" merkt de geleerde Origenes hierbij aan
werd voor den rechterstoel van Pilatus verduisterd, maar verlichtte door het uitgieten harer slralen in die mate de ,,vrou\\v van Pilatus, dat zij Jesus als den Zaligmaker der we- reld erkende en aldus de eeuwige zaligheid verworven heeft; Hij, die als een schuldige voor Pilatus\' rechterstoel stond, trof als God het gemoed der vrouw met schrik en angst, niet opdat Hij vrijgesproken, maar opdat zij behouden zou worden." Voor Pilatus was de waarschuwing, welke zij hem deed toe-
komen, van ver uitgestrekte beteekenis en vol van leefing. Het was, als liet zij zeggen: laat dien mensch los, omdat zijne zaak zeer netelig is, liever nog: spreek Hem vrij, want ik ben van \'zijne onschuld overtuigd. Ik geef het u wel in bedenking. Velen noemen uit nijd Hem schuldig, maar zij kunnen het rechterlijk niet bewijzen; velen beschuldigen, de Oversten der Joden veroordeelen Hem, maar niemand kan Hem van eenige misdaad overtuigen. Laat u in deze zaak meer leiden door den eisch der billijkheid dan door het geschreeuw der Joden; laat ons liever de vriendschap van allen verbeuren, mits de onschuld verdedigd en het recht gehandhaafd blijve. Dat die Mensch rechtvaardig en derhalve onschuldig is aan alles, wat Hem ten laste gelegd wordt, daarvan bun ik zóó over- tuigd, ik weet niet door welke droomen, welke mij dezen nacht met angst vervuld hebben dat al de beschuldigingen door de Joden tegen Hem ingebracht, mij van het tegen- overgestelde niet kunnen overtuigen." Op eene schrikwekkende wijze was door middel van een
droomgezicht aan Claudia de afschuwelijkheid der misdaad aan- getoond, welke tegen den Zaligmaker gesmeed werd. Van dit |
|||||||
|
481
|
||||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTl.\'S.
|
||||||||
|
buitengewone voorrecht maakte zij wij hoorden het reeds
het beste gebruik. Geenszins als die vreesachtige karakters, welke voor elke moeielijkheid terugschrikken, welke liever in een laf niets-doen indommelen dan zich aan een mogelijken ongelukkigen uitslag hunner bemoeiingen blootstellen, bleef zij werkeloos of zweeg zij waar spreken plicht was. De achting voor fesus drong haar om van zijne onschuld getuigenis af te leggen; de eerbied voor Hem deed haar elke Hem aangedane belee- diging levendig gevoelen en gaf haar het verlangen in ze alle zoo veel mogelijk te voorkomen. De liefde voor haren echt- genoot liet haar geen rust; zij wilde hem, den rechter, zijne verplichting voorhouden om geen onschuldige te veroordeelen; zij wenschte zoo vurig hém van den weg des verderfs terug te houden, kon het niet door hoogere beweegredenen dan ten minste door liefde voor zijne vrouw en door vrees voor de rampen, welke hem anders zeker zouden treffen. Het is van het hoogste belang dit leeren de gehuwden vooral uit het gedrag van Claudia, dat echtelieden elkander van het kwade afhouden en tot het goede aanmanen, en dit te meer, omdat zij ten allen tijde toegang tot elkander hebben, terwijl anderen dikwijls de stem der vermanende waarheid niet kunnen doen hooren, vooral omdat zij om hunne wederzijdsche liefde drin- gender tot elkanders hart kunnen spreken. |
||||||||
|
Wie aan de echtgenoote van Pilatus dat droomgezicht heeft
ingegeven, daarvan melden de Evangelisten ons niets. Van de Kerkvaders echter geven verre weg de meesten als hun ge- voelen te kennen, dat niemand anders dan God aan de vrouw 31
|
||||||||
|
482
|
|||||||
|
HFT r.IJDEN\' EN STKRVEXVAX
|
|||||||
|
van Pilatus die boodschap zond, en wel met het doel om haar
de onschuld des Zaligmakers te openbaren en om den goeden wil van Pilatus te versterken door middel der vermaningen, welke zij aan hem moest doen toekomen. Volgens dit gevoe- len wist zij ook, dat Jesus een rechtvaardig en heilig man, misschien zelfs dat Hij de Zoon van God was, en dat groote rampen de stad Jerusalem en hare inwoners boven het hoofd hingen, omdat zij met zoo vinnigen haat den dood van hun Verlosser eischten. Zij zou dan ook beangstigd geweest zijn, dat haar echtgenoot, die Jesus\'rechter was, ruimschoots deelen moest in de straffen, door welke de valsche beschuldigers bedreigd wer- den. Vandaar hare bede: vergrijp u niet aan dien Rechh>aar- dige; zorg geen deel te hebben in de veroordeeling en den dood van dien onschuldigen Mensch; want weet het wel, reeds heb ik, in den verloopen nacht, om zijnentwil, vele angs- ten en pijn doorgestaan door dingen, welke mij in een visioen getoond zijn." Dat aan de vrouw van Pilatus en niet aan hem zelven die
verschijningen door God gegeven zijn, daarvoor vinden wij de meest gegronde reden hierin, dat Pilatus daaraan misschien geen geloof geslagen, of ze ten hoogste als een niets beduidenden droom beschouwd, ze ook verzwegen, en had hij al er over- gesproken, het joodsche volk ze toch niet geloofd zou hebben, dewijl het zijne ingenomenheid met den Zaligmaker kende, en \'t er voor gehouden had, dat hij ze verdichtte om Jesus uit hunne handen te redden. Daarom ontving die goede vrouw die openbaringen, leed daardoor veel; zij ook geloofde daaraan en had den moed om ze te openbaren. Wij kunnen ons verbeelden, hoe Pilatus bij het vernemen van die bood- schap zijner echtgenoote ze niet slechts met angstige bezorgd- |
|||||||
|
488
|
|||||||
|
ONEEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
heid overdacht, maar ook aan den bode èn vele vragen voor-
stelde èn menig antwoord mede gat om het aan zijne vrouw over te brengen. Uit dat alles kon het volk opmaken, wat er gaande was en weldra werd door de stad verspreid, wat aan de echtgenoote van Pilatus ten voordeele van den Zaligmaker in een visioen geopenbaard was. Dat allen daarin eene on- wraakbare getuigenis erkennen moesten omtrent Jesus\' onschuld uitgesproken en tevens een blaam op al diegenen geworpen, welke Hem haatten en beschuldigden, kan voor niemand aan eenigen twijfel onderhevig zijn. Eenige schrijvers zijn van meening, dat het de duivel was,
die Pilatus\' vrouw door die verschijningen vrees aanjoeg om zóó den dood des Zaligmakers te voorkomen, welke, zooals hij al meer en meer begon in te zien, de omverwerping van zijn rijk der duisternis zou ten gevolge hebben. Doch dit gevoelen is meer dan onwaarschijnlijk. Wie toch kan gelooven, dat satan van den eenen kant het sterven des Verlossers verhinderen wilde door de vrouw van Pilatus met verschijningen te verschrikken, en van den anderen kant de Joden aanhitste om met zoo groote woede en met onbuigzame hardnekkigheid den dood van Jesus van Nazareth te eischen? Had hij werkelijk Jesus\' lijden willen doen eindigen en diens sterven willen voorkomen wij spreken hier natuurlijk naar de wijze der menschen geen gereeder en gemakkelijker middel stond hem ten dienste dan het ge- moed der priesters tot medelijden te bewegen. Immers, hadden de Joden hunne valsche beschuldigingen ingetrok- ken, dan ware de geheele zaak geëindigd en de Landvoogd had er niet verder op aangedrongen. Al nemen wij voor een oogenblik ook het onwaarschijnlijke aan, dat die verschijningen het werk des duivels waren, hoe dan is daarmede te rijmen |
|||||||
|
484
|
|||||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN "VAN
|
|||||||||
|
de niet te loochenen omstandigheid, dat zij inderdaad tot meer-
dere eer en glorie van den Messias strekten? Jesus is ter dood veroordeeld op eene wijze, dat allen van zijne onschuld getuigenis aflegden, niet alleen menschen, zooals Herodes die Hem bespotte, zooals de rechter die Hem veroordeelde, en Pilatus\' vrouw, welke hem die boodschap zond, en de hoofdman en soldaten, welke Hem kruisigden, maar ook de geheele na- tuur, welke bij Jesus\' dood beroerd werd had nu de duivel die droomen aan Pilatus\' vrouw ingegeven, dan ook moeten wij aannemen, dat de duivel zelf getuigd had voor Jesus\' on- schuld. Wie dit aanneemt, geeft doorslaande bewijzen, dat hij des duivels geaardheid niet in aanmerking neemt. |
|||||||||
|
De vermaning moest wel diepen indruk op het gemoed van
Pilatus maken, dewijl zij hem door eene beminde vrouw was voorgehouden, vooral wijl zij het gevolg was van een droom- gezicht, waaraan vele Heidenen als aan eene uitspraak van hunne goden gewicht hechten. Hij, de zwakke rechter, stond dan nu tusschen twee vuren; van de eene zijde bepleitten Jesus\' vrijspraak zijne eigene overtuiging, de dringende vermaning van zijne vrome gemalin en de haar ingegevene onthullingen; van de andere zijde eischten Jesus\' veroordeeling het onstui- mig dringen der joodsche Oversten en zijne eigene laffe vrees. Helaas! ook nu wederom zal hij bij dezen tweestrijd in zich de stem van zijn beter geweten smoren, plicht en eer met den voet vertreden en zich vrijwillig in het verderf storten. Zóó zal ook in hem bewaarheid worden: een verblinde laat zich niet door visioenen verlichten; bij goddeloozen blijven |
|||||||||
|
485
|
|||||||
|
ONfEX HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
alle vermaningen vruchteloos. Had Pilatus willen luisteren, hij
zou in den droom zijner vrouw deze aansporing Gods gehoord hebben: Ontwaak, gij die slaapt, en sta op van de dooden, en Eph, Christus zal u verlichten. Merken wij ter onzer onderrichting nog dit op. Bij dit
tooneel zien wij van beide kanten verschillende invloeden, ten goede en ten kwade, voor en tegen Jesus, werkzaam: tegen Jesus de Oversten der Joden, het geheele Sanhedrin als de vertegenwoordiger van het gansche volk; voor Jesus wónder- volle beschikking der goddelijke Voorzienigheid de heiden- sche Landvoogd, ofschoon zwak, en zijne vrouw maar deze beslist en krachtig. Zou hierin ook eene voorbeduiding te lezen zijn van de later, en door eigen schuld, gevolgde uitslui- ting der Joden uit de Kerk van Jesus en Van de opname der Heidenen daarin? Ten slotte moeten wij de Liefde des Za- ligmakers zelfs voor zondaren dankbaar bewonderen. Waarlijk, Jesus toont in alle omstandigheden, dat Hij de
Verlosser van allen is, dat Hij de zaligheid van allen wil. Pi- latus herinnerde Hij aan het heil zijner ziel door den droom van diens vrouw, Judas door den kus, Petrus door het kraaien van den haan, Herodes door een vermanend stilzwijgen, Malchus door hem het afgeslagen oor te genezen, de Joden door zijne wonderen, anderen door zijne weldaden, allen door de sprekendste bewijzen zijner Godheid. Wie ook deze bladzijden moge lezen, wanneer hij een blik op zijn afgelegde levensbaan werpen wil,hij zal moeten bekennen, dat de mensch door God op vele en won- derbare wijzen ter zaligheid geroepen wordt. Eeiiigen drijft God als door geeselslagen in zijn schaapstal binnen, anderen trekt Hij tot Zich door de zoete banden van liefde; dezen lokt Hij door voorspoed, op anderen werkt Hij door tegenspoed; met |
|||||||
|
486 HET LIJDEN E.N STEPTEN VAN ONZEN HEER JESl\'S CHRISTUS.
|
|||||
|
den eene handelt Hij op zachte, met den andere op krachtige
wijze. Niemand kan zoo vurig zijne zaligheid wenschen, als God die verlangt. Om de menschen zalig te maken, is God de Zoon zelf mensch geworden en voor allen gestorven. Hoe zouden wij dan nog kunnen twijfelen aan de moge- lijkheid van vergiffenis te verwerven, nadat wij gezondigd hebben, of van het verkrijgen der noodzakelijke genaden om niet in zonden te hervallen? Wij kunnen ook niet in dezelfde mate ellendig zijn, als God barmhartig is. Ja, o, mi n God! roepen wij dankend uit wij belijden het: uwe Goedheid is grooter dan onze boosheid zijn kan; al waren onze zonden vermenigvuldigd boven de zandkorrels aan het strand der zee, zij zullen nimmer uwe Goedertierendheid overtreffen; P*- VI, 5. daarom ook bid ik nu: maak mij zalig om uwe Barmhartig- ,,/ieid." |
|||||
|
Hoofdstuk VI.
|
|||||
|
Jesus wordt achter Barabbas gesteld.
Van het korte oponthoud, door de boodschap van Procula
aan Pilatus veroorzaakt, maakten de Oversten der Joden een schandelijk misbruik door het volk tegen den Zaligmaker op te hitsen en het over te halen om den dood van Jesus en de bevrijding van Barabbas te eischen. Welke middelen ter overre- ding zij daartoe gebruikten, staat nergens vermeld ; maar wij zullen niet ver van de waarheid verwijderd blijven, als wij hun de volgende woorden in den mond leggen: Al is Barabbas een roover en moordenaar, erger nog is het
een godslasteraar te zijn; al heeft gene in een oproer den eene of andere gedood, wat is dit in vergelijking met de mis- daail van den tempel Gods, welke door de geheele wereld geëerbiedigd wordt, te willen afbreken? Daarenboven, het is een geringer misdrijf oneenigheid of twist te verwekken in eene enkele stad dan oproer te prediken in een geheel land. Zou Barabbas zich ook al niet verbeteren ter vergelding van de weldaad, welke gij hem door zijne bevrijding bewijst, dan ,,hebt gij altijd nog de macht in handen om hem naar ver- diensten te straffen; maar neen: gij moogt iets beters van hem |
|||||
|
488 HET LIJDEN KX STEE.VEX VAX
|
|||||
|
verwachten; met de levendige herinnering aan den akeligen
toestand, waaruit gij hem redt, en met innige dankbaarheid
voor de hem bewezene gunst zal hij een gehoorzaam burger
worden en zich nimmer meer tegen de wetten des lands noch
tegen het recht van anderen verzetten. Doch die daar. is
zóó ingenomen met Zich zelven dat, al bevrijdt gij Hem van
den dood, Hij u nimmer dankbaar wezen, zóó vrij in het
uiten van zijne meening, dat Hij altijd dezelfde blijven zal,
gaande van stad tot vlek om overal de driften van het volk
aan te wakkeren. Toont gij u nu medelijdend jegens Hem,
nimmer zult gij weder in de gelegenheid wezen om zijn ver-
derfelijken invloed te fnuiken. En meent gij dien rechter te
kunnen vertrouwen? Met geene andere bedoeling stelt hij de
loslating van Jesus, die Zich zelven Koning genoemd heeft en
het volk tegen den Keizer opruide, aan u voor dan om in
uwe keuze een bewijs te vinden, dat gij Hem tot Koning
verlangt, en om ons tot straf daarvoor onder den hardsten
druk der romeinsche heerschappij te doen lijden. Wantrouwt
die twee: beiden zijn uwe geheime vijanden; beiden spannen
samen om u alle vrijheid te ontrooven. Kiest dan, als gij
uwen tempel, uwen God, uwe vrijheid en uwe welvaart lief
hebt, Barabbas en niet Jesus! De eene vrij, de andere aan het
kruis." Met dergelijke valsche voorstellingen wisten zij het
volk tegen den Zaligmaker op te zetten het volk, dat altijd
met diepen eerbied naar Jesus\' leer geluisterd en zijne won-
derteekenen toegejuicht had, maar nu zou bewijzen, hoe ver-
anderlijk het was in zijne genegenheid en vatbaar voor alle
verkeerde indrukken. Satan heeft door den afschuwelijken
mond van de Sanhedristen een moordkreet onder die menigte
geworpen, en men kan reeds in hunne woeste blikken lezen,
|
|||||
|
tS\'.l
|
|||||||
|
.1NZKN HF.KR JhSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
dat zij wedra met de woede der hel den kruisdood van den on-
schuldigen Jesus zullen eischen. Van de wereld is geene dank- baarheid te verwachten. Wij zien het in de geheele lijdens- geschiedenis van den Zaligmaker bewezen. Maar dit mag ons, evenmin als het ons goddelijk Voorbeeld terughield, niet af- schrikken om ook aan ondankbaren wel te doen. Ofschoon nu nog meer dan vroeger door angst gepijnigd,
ook van wege God gewaarschuwd, alhoewel nog vuriger ver- langende om Jesus te kunnen loslaten, kon toch Pilatus zich niet boven zijne vrees voor de Joden verheffen. Hij verviel in zijne vorige zwakheid en onrechtvaardigheid; voor de tweede maal deed hij de onverstandige vraag; welke van de huee wiltMAT.XXVU,a gij dat u losgelaten worde? Zelfs scheen hij al het gewicht van zijn laaghartig voorstel nog niet eens te gevoelen, niet te be«- vroeden, dat Jesus, al werd Hij door het volk bevrijd, toch door de gelijkstelling alleen met Barabbas onteerd zou zijn, dat Hij alsdan niet als een Onschuldige losgelaten maar als een boosdoener begenadigd was door de vrijwillige keuze van eenige duizenden, die uit enkel medelijden en om wille van het plech- tig Paaschfeest Hem het leven geschonken hadden maar even gemakkelijk zijn doodvonnis zouden hebben uitgesproken. Even- wel was het volk in het minste niet genegen om deze geringe gunst aan hunnen Weldoener te schenken. Het was dan ook door Gods raadsbesluit voorbeschikt, dat Jesus aan zijn volk en aan allen, die ooit leefden, de hoogste weldaad nog zou bewijzen door voor alle menschen te sterven, en God liet toe, dat de Joden hunne vrijheid misbruikten en door hun haat zich lieten ver" blinden. Er stijgt dan ook, op de herhaalde vraag van Pilatus, uit die menigte een algemeene moordkreet op; het woest ge? schreeuw der gansche schare weergalmt over het plein en door de |
|||||||
|
490 HET LIJDEN EX STERTEN VAN
|
|||||
|
Luc. XXWl.ig. omliggende straten: maak dezen van kant en laat ons Barab-
bas los. Rampzalig volk van Israël! Het moet kiezen maar volgt
roekeloos zijne verblinde leidsmannen en stort zich in het ver- Hand. III, i4- derf door den Heilige en den Rechtvaardige te verloochenen en
te eischen, dal een moordenaar hun geschonken werd, door den Oorsprong des levens, te dooden. Aldus verwerpt het zijn Koning, zijn Messias, om straks te vorderen, dat Hij ter kruisdood uitge- leid worde, om te wenschen, dat zijn Bloed over hen en over hunne kinderen kome. Het zijn nu niet alleen de verbitterde Sanhedristen, die Jesus\' dood eischen; maar het geheele volk zelf, misleid en opgehitst door hunne Oversten, spreekt de ver- werping van hun Messias uit. Hetzelfde volk, dat vijf dagen geleden Jesus als hunnen Koning, als den door God gezonden Verlosser begroette, verzaakt nu Hem, die het verloren leven der genade komt hergeven en de verbrokene orde herstellen; maar het zou zich daardoor ook zijn geestelijk leven ontnemen en zijn maatschappelijk volksbestaan verwoesten. Zoo vinnig was ook hun haat, dat zij zelfs den Christus niet met name wilden noemen, maar Hem vol verachting slechts aanduidden door hun godtergend woord: weg met dezen. Niet alleen de stemmen van het volk van Israël schreeuw-
den om den dood des Messias; nog meer vragen de wraak - roepende zonden van alle menschen den kruisdood van hunnen Hkbr VI, 6. Verlosser. Zoo dikwijls toch zij, die eenmaal verlicht zijn ge-
weest en ook de hemelsche ^ave gesmaakt hebben en aan den Heiligen Geest zijn deelachtig geworden, en ook gesmaakt heb- ben het goede ivnord van God, zoo dikwijls zij zijn afgevallen.... even vele malen kruisigen zij den Zoon Gods opnieuw. Elke bekoring is eigenlijk niets anders dan eene voorge- |
|||||
|
491
|
|||||||
|
ONZEN REER JESUS CHRfSTllS.
|
|||||||
|
stelde keuze tusschen goed en kwaad, dat is: tusschen Jesus
en Barabbas; maar elke instemming in de bekoring is evenzoo eene achterstelling van Jesus bij Barabbas alzoo eene keuze, waardoor boven het allerhoogste Goed aan het grootste kwaad de voorkeur wordt gegeven, waardoor de mensch niet minder dan de Joden zich aan de grootste dwaasheid en te gelijk aan de zwartste ondankbaarheid tegenover Jesus schub dig maakt. Buitensporig dwaas immers handelt hij, die zich door Satan, zijnen grootsten vijand, laat overhalen om het zoete juk van Jesus\' heilige wet te verwisselen voor de onteerende dwingelandij van de laagste hartstochten, om God en den Hemel prijs te geven voor de schande en de pijnen van de hel; ondank- baar ook handelt hij, die Jesus, zijn Weldoener, ofschoon deze zelf arm is geworden om allen rijk te maken, den Gever van alle goed, die de schatten zijner Liefde uitstort over allen, verwerpt maar den duivel verkiest, die tijdelijke en eeuwige rampen over het geheele menschelijke geslacht heeft gebracht. Verslagen en teleurgesteld hoort Pilatus die moordkreten,
welke van alle kanten opgaan. Nochtans voldoet hij niet op staanden voet aan den eisch van de opgeruide Joden. In weerwil van den hardnekkigen haat der Oversten, hoopt hij altijd nog bij het lagere volk betere gevoelens te kunnen opwekken. Ook voor eigen behoud moet hij bezorgd zijn; de waarschuwing zijner echtgenoote: bemoei u niet met dien rechtvaardige; ik heb dezen nacht veel om Hem geleden," staat hem altijd nog levendig voor den geest. Hij is en blijft overtuigd van Jesus\' onschuld, maar eene laffe menschen vrees weer- houdt hem van doortastend betoon van moed. Liever wil hij de |
|||||||
|
493
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
vrijheid van Jesus afbedelen dan volgens hem verleende vol-
Luc. XXin, 21 macht zelfstandig handelen. Andermaal sprak hij hun toe, M\\rc, xv,is. ^^r h\'j Jesus wilde loslaten, wat wilt gij, dat ik doe met den Koning der Joden, alsof hij zeggen wilde: laat u door ver- ,,keerde inblazingen van den rechten weg niet afbrengen noch door eene oogenblikkelijke drift vervoeren; zoo gij tusschen twee booswichten te kiezen hadt, zou uwe keuze ten gunste van Barabbas niets onrechtvaardigs in zich bevatten; maar nu leidt de bevrijding van een moordenaar tot de veroor- deeling van een Onschuldige, die reeds alleen daarom moest bevrijd worden uit de handen van uwe Oversten, omdat zij Hem uit nijd aan mij uitleverden." Elke redenering is evenwel vruchteloos tegen het woest ge-
weld der hartstochten. Pilatus heeft zich beroepen op eene woe- dende menigte, en hij ontvangt geen antwoord dan een nieu- Mar XIV n. wen> door afschuwelijken haat ingegeven eisch: zij schreeuwden: yix-ï.XYMW^kruisig Hem; allen zeggen: laat Hem gekruisigd worden. Hij is beschuldigd van oproer; dat Hij de gewone straf voor oproermakers onderga." Zoo moet Jesus niet alleen ver- worpen, ook tot de wreedste en vernederendste straf verwezen worden. Eerst heette het Barabbas vrij;" toen: weg met Hem;" nu: kruisig Hem." Drie moordkreten, waarmede dat rampzalig volk met klimmende woede zijnen Verlosser tot den schandelijksten dood veroordeelt en op zich zelf voor tijd en God weet het misschier ook voor eeuwigheid alle rampen laadt. Nog wil Pilatus zich niet gevangen geven; nog zal hij eene welgemeende schoon zwakke poging in \'t werk stellen om Jesus te redden: hij vraagt het hun, met allen ernst en diep verontwaardigd over eene zoo Luc XXHI.23. verregaande en zoo hardnekkige boosheid af: wat kwaads |
|||||||
|
ONZE» HEER JESUS CHRISTUS. 493
|
|||||
|
heeft Hij dan toch gedaan! Ik vind geene doodse huid in Hem.
Zoo betuigt hij dan voor de derde maal Jesus\' onschuld, maar merken wij dit op naar mate de woede des volks drei- gender wordt, al zwakker wordt zijne verdediging, al meer wijkt hij voor den onstuimigen aandrang van Jesus\' vijanden. Eerst verklaarde hij: ik vind geene schuld in Hem;" daarop: ik heb geene schuld in Hem gevonden aan datgene, waarvan gij Hem beschuldigt" maar nu luidt het al: ik vind geene doodschuld in Hem." Doch heeft de Heiligheid zelve dan iets anders misdaan; is de onschuldige Jesus van een of an- der misdrijf overtuigd, waarvoor Hij eene mindere straf dan de kruisiging verdiend heeft? Wij weten het beter en Pilatus ook. Eigenbelang, toegevendheid aan onwettige eischen, laag- hartige vrees van de volksgunst te verliezen doen den zwakken rechter al dieper vallen. Wat helpt het hem? Al luider en woedender weergalmt de moordkreet. Pilatus mag zeggen: ik zal Hem kastijden en dan loslaten, het volk is er niet door voldaan; zelfs het woord loslaten" doet de woede des volks al hooger stijgen; schreeuwend en tierend gilt die onstui- mige menigte uit, als eenig antwoord op zijn onrechtvaardig voorstel: Kruisig Hem, kruisig Hem. Israël bereidt aldus het kruis voor zijnen Verlosser, die niets dan goed aan zijn volk gedaan heeft; maar wij zien ook door het afschuwelijk geweld der hartstochten van het volk en door de verfoeilijke zwak- heid van den rechter Jesus\' dood voorbereid en het eeuwig raadsbesluit van God in werking gaan. Wij verfoeien van ganscher harte de boosheid der Jo-
den; evenwel mogen wij niet verzuimen hier wederom de goddelijke Barmhartigheid jegens den zondaar te bewonderen. Jesus wordt smaadvol verguisd en verworpen, maar tegelijk |
|||||
|
494 HET MJDEN RN STKRVKX VAN
|
|||||
|
wordt de verlossing van het geheele menschelijke geslacht
beslist overeenkomstig Gods beschikkingen. Zelfs voor Ba- rabbas was het een buitengewoon groote genade, dat hij met achterstelling van Jesus van den dood gered werd. Al deed zijne vrijlating hem slechts de aandacht op Jesus vestigen en al dreef eene zeer begrijpelijke nieuwsgierigheid hem slechts naar den Calvarie-berg, om van Jesus\' sterven getuige te zijn, ook dan nog moest alles wat hij zag en hoorde een overwel- digenden indruk op hem maken, en meer nog dan op den goeden moordenaar, die zich in het laatste uur bekeerde. Of hij echter den vroegeren bondgenoot in de misdaad gevolgd is in zijne bekeering weten wij niet. Doch Barabbas is voor ons meer dan een enkel persoon: hij
is de vertegenwoordiger van het met zonden beladen menschelijk geslacht. Dat mocht niet verworpen, dat moest gered worden; daarom wilde Jesus in zijne plaats en in de plaats van alle zondaren ter kruisdood overgeleverd worden,Jesusdie gekomen wasomallen zalig te maken. Elke zondaar is niet minder een moordenaar en opstandeling dan Barabbas was. Onze stamouders stonden in het Paradijs tegen God op en berokkenden aan zich zelven en al hunne nakomelingen de h. Maagd alleen uitgezonderd den tijdelijken en den eeuwigen dood. Ook een ieder, die doodzonde bedrijft, verzet zich tegen God en zijne wet en scheidt zich als oproerling van de gemeenschap met God af; hij is ook een moordenaar, niet alleen van zijn eigen zieleleven maar dikwijls ook van dat van anderen door zijn slecht voor- beeld en door de ergernis, welke hij geeft. Aanbidden wij hier, bij het overdenken van die bedroevende waarheden, de oneindige Goedheid van den beleedigden God. Voorzeker, niets ware recht* vaardiger geweest, dan wanneer Hij den booswicht Barabbas en met |
|||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTTS 495
|
|||||
|
hem eiken zondaar aan de verdiende straffen prijsgegeven en zijnen
Eeniggeboren Zoon van den gruwzamen dood des Kruises bevrijd had. Maar neen: Jesus moet sterven om den schuldigen Barab- bas te bevrijden; het Lam Gods geslacht worden om de zon- den der wereld weg te nemen. O, gij Engelen des Hemels! staat verstomd en gij, menschen ! beeft en siddert van aandoe- ning. Een nooit gezien tafereel wordt aan uwe oogen voor- gehouden: de met schuld beladen mensch wordt gespaard uit Barmhartigheid en op den onschuldigen Jesus vallen al de slagen der goddelijke Gerechtigheid; de zondaar wordt vrijgesproken, omdat de Heilige der Heiligen is veroordeeld; de boosheid wordt uitgewischt, omdat de Onschuld ter kruisdood zal over- geleverd worden; hij die geestelijk dood was, zal ten leven worden opgewekt, omdat Hij, die ons aller Leven is, sterven zal. |
|||||
|
Hoofdstuk VII.
|
|||||
|
Ir\'ilatus besluit Jesus te laten geeselen.
Het offer, door den romeinschen Landvoogd aan de woede
van het joodsche volk gebracht, was geenszins onbeduidend. Ik zal Hem dan kastijden en loslaten, had Pilatus tot de Joden gezegd en zou nu dat voornemen ten uitvoer brengen. Ofschoon Jesus in het huis van Caiphas reeds zoo wreedaardigin het aange- zicht geslagen, zoo schandelijk bespuwd en bespot en mishandeld, zoo even nog door Herodes op de laaghartigste wijze beschimpt was, durfde die onrechtvaardige rechter nog aan de Joden voor- stellen den Zaligmaker te laten kastijden, te zullen geeselen. Geene enkele geldige reden kon hij aanvoeren voor het recht- matige van die strafoefening, welke even vernederend als pijn- lijk was en volgens de van kracht zijnde wetten der Romeinen, alleen op slaven en de grootste booswichten mocht toegepast worden. De geheime bedoeling, waardoor Pilatus zich tot die onrechtvaardigheid liet verleiden was dunkt ons deze: hij wilde aan den haat der Joden eenige voldoening geven. Bij de Romeinen was de geeseling in zwang of wel als een gedeelte
der doodstraf of wel als middel om eene schuldbekentenis af te persen of als straf voor mindere misdaden. Maar Jesus als een ter |
|||||
|
io:
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERTEN TAN ONZEN HEER JESI\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
dood veroordeelde of als een misdadiger te doen geeselen of om
Hem te dwingen schuld te belijden geene dier redenen kon Pilatns tot zijn laffe daad bewegen: hij had immers nog geen vonnis over Jesus geveld, zelfs Hem onschuldig verklaard. Neen, door die geeseling moesten de Joden bevredigd worden, en te eerder omdat Jesus, na die vernederende strafte hebben onder- gaan, voor altijd in de oogen des volks onteerd zou zijn en derhalve nimmer meer naar de waardigheid van het koning- schap zoude durven staan noch Zich eenigen aanhang kunnen verwerven. Bovendien ware hij zelf op die wijze van dat lastig rechtsgeding ontslagen en voor den Keizer verantwoord, als hij nu of later door de Joden van toegevendheid voor Jesus of van geheime verstandhouding met Hem beschuldigd werd. Wij voor ons meenen geene andere bedoeling aan den Land- voogd te mogen toeschrijven. Dat de stem der gerechtigheid zich tegen dat schandelijk besluit verzette baatte niet; zij werd gesmoord door de lage zucht naar eigen belang en door eene verachtelijke neiging om het menschelijk opzicht te dienen. Al bemerkte Pilatus dan ook zeer goed, dat zijn voorstel geen gereeden ingang bij de Joden vond, wilde hij toch zijn plan ten uitvoer leggen, hopende dat zij, Jesus gegeeseld ziende, van gezindheid zouden veranderen. Bij die misdadige bedoeling voegde Pilatus eene laffe vrees.
Door den onstuimigen eisch der Joden in \'t nauw gebracht, bevreesd ook voor een oproer en beducht voor zijne persoon- lijke veiligheid wilde hij liever eene gruweldaad plegen door het heilig recht te schenden dan de onschuld te verdedigen door eenig gevaar moedig onder de oogen te zien. Hij had iets gedaan om Jesus uit de handen zijner vijanden te bevrij den, maar niet alles wat hij doen moest; goedgunstig voor |
|||||||
|
498 :iVT I.IJDEH KX STUiVEX VAX
|
|||||
|
Jesus gestemd, gedroeg hij zich te gelijk dienstvaardig tegen-
over de Joden. Ten laatste bezweek hij voor den aandrang der boozen en, om aan kwaadwilligen niet te mishagen, pleegde hij het schreeuwendst onrecht. Uit twee kwaden koos hij het grootste; want het was voor hem een grootere ramp, dat hij den Rechtvaardige liet geeselen, dan het fiere verzet tegen den haat der Joden voor hem had kunnen worden. Vreesde hij een oproer, hij beschikte over genoegzame krijgsmacht en ook de verplichting rustte op hem om het te onderdrukken; vreesde hij voor zijn leven, hij had moeten bedenken, dat het roemvol is zijn leven te geven voor de verdediging der onschuld; dit ware ook voordeelig voor hem geweest: dan had hij den tij- delijken dood in dien eervollen strijd kunnen vinden maar waarschijnlijk het eeuwig leven verworven. Doch geene dezer redenen hield Pilatusopden weg der boos-
heid tegen. Het was de eerste zwakheid niet, waaraan hij zich schuldig maakte; het zou ook niet de laatste zijn. Hij dacht en hoopte, dat die ééne onrechtvaardigheid hem voor eene tweede zou vrijwaren, en zij werd voor de wraakgierige Joden eene aanleiding om hem tegen wil en dank op den eens be- treden weg al verder voort te stuwen. Het volgende verloop der lijdensgeschiedenis zal dit duidelijk aantoonen. Intusschen meende de onrechtvaardige Landvoogd zoo mogen wij het ons voorstellen zich bij den Zaligmaker te moeten veront- schuldigen. Hij begaf zich met Jesus in den voorhof van het rechthuis en, waarschijnlijk zich beklagende over den wreeden aard en de hardnekkigheid van het joodsche volk, dat hem nood- zaakte lot eene misdaad, welke hij zelf verfoeide, zal hij dunkt ons den Zaligmaker in dezer voege hebben toegespro* ken: Gij hebt de woede van het volk opgemerkt en ook de |
|||||
|
ÖV7FV IIKFR JKSl\'S (\'HRTSTrS. 4ö{)
|
|||||
|
middelen, welke ik aanwendde om U te bevrijden. Ik zie
duidelijk in, dat de tegen U opgewekte storm het gevolg is van haat en van boosheid; maar wie kan een woedend volk tegenhouden of doen luisteren naar de stem der rede? Het is noodzakelijk, dat Gij eenig kwaad lijdt, om een grooter te ontkomen. Reeds stelde ik mij aan een groot gevaar bloot door U te verdedigen; wilde ik nog verder U de hand boven het hoofd houden; dan stortte ik mij zelven en misschien het geheele wingewest in het verderf; en wildet Gij aan elke kastij- ding ontsnappen, gij zoudt uw leven verliezen. Slechts één middel blijft er over om daarvoor gevrijwaard te worden: met geduld moet Gij eene strafoefening ondergaan, waardoor uwe vijanden kunnen bevredigd worden. Dan ben ik van allen verderen aandrang bevrijd, en Gij hebt uw leven gespaard; zoo het noodig is, bereid U er op voor om gegeeseld te worden." Welk ander antwoord kon de goede Jesus, altijd nederig en
zachtmoedig van harte, lijdende ook met geduld, op dat voor- stel geven dan in de stilte zijns harten te herhalen, wat de koninklijke Profeet zeide: ik ben bereidvoor degeeselslagen, ps.xxx.v\\\\,is bereid\'voor alles in den volsten zin des woords, als Ik slechts lijden kan voor den ongelukkigen mensch, wien Ik zoo innig lief heb." Jesus weet, dat een stortvloed van slagen op Hem zal nederkomen, dat het getal slagen naar de grootheid van het Deüt xxv misdrijf zijn zal, derhalve zonder maat en getal, want ook de zonden, voor welke Hij boeten wil, zijn ondenkbaar groot en ontelbaar en Jesus zegt; Ik ben bereid; Hij weet, dat vele smarten den goddelooze wachten, en daar Hij voor ons ps> xxxi, n |
|||||
|
60Ö IIF.T LIJOEN EN STF.hVF.N VA\\\'
|
|||||
|
een vloek heeft willen worden, is Hij bereid alle pijnen in
zijn lichaam te lijden in onze plaats; Hij weet, dat er geene gezondheid in onze ziel is, dat Hij te onzer genezing over zijn geheel lichaam moet gewond worden, en Jesus herhaalt het: Ik ben bereid voor de geeselslai>en. Wij behoeven niet ver de redenen te zoeken, waarom onze
Verlosser ook de geeseling als een gedeelte van zijn lijden Zich had voorbeschikt. Onze goddelijke Zaligmaker verklaart Zich tot het smartelijkst
en vernederendst lijden bereid, omdat Hij de onmetelijke voor- deelen kent, welke daaruit zullen voortspruiten. Het heilige werk van der menschen verzoening moest volgens de beschikking van God door een overgroot lijden volbracht worden, want Jesus wilde door een overmaat van smarten en vernedering aan de goddelijke Rechtvaardigheid een meer dan voldoend zoenoffer opdragen. Bovendien, daar Jesus voor elk soort van zonden op eene geheel bijzondere wijze wilde boeten, daarom zou Hij, door de geeseling in zijn lichaam te lijden, voldoen voor den schuldigen opstand van ons vleesch, voor al de zonden van zinnelijkheid en van wellust door gedachten en begeerten, door woorden en werken bedreven. Geen beter middel ook om den zondaar de afschuwelijkheid zijner misdaad en het lage zijner driften aan te toonen en den afgrond van zedelijke ellende te openbaren, waarin de onkuische zich vrijwillig nederstort, als hij zich tot slaaf van de schandelijkste hartstochten verlaagt. Eindelijk wilde Jesus, door die ondenkbaar groote pijnen te onder- gaan, voor ons de genade verwerven, dat wij ons vleesch met zijne begeerlijkheden kruisigen en eene deugd beoefenen, welke den mensch aan Engelen gelijk maakt. |
|||||
|
50]
|
|||||||
|
ON7.KN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Bij het overwegen van de opgenoemde redenen, waarom
Jesus wilde gegeeseld worden, moeten wij met dankbare be- wondering uitroepen: Jesus\' Liefde is onuitputtelijk in hare offervaardigheid; zij meent niets gedaan te hebben, zoo lang zij niet alles gedaan heeft! Hoe treffend toch toont zich hier wederom de Barmhartigheid des Verlossers ook met de grootste zondaars; hoe brandend is zijne Liefde om hen uit de diepte hunner ellende op te beuren. Doch welk een schrille tegenspraak tusschen ons gedrag en Tesus\' voorbeeld! Hij is bereid om alles voor ons te lijden, en wij willen zijne voetstappen niet druk* ken, al geldt het ons eigen zieleheil. Zelfs dan zijn wij niet alleen voor onze hoogste belangen dikwijls onverschillig, maar schijnen ook slechts bereid te zijn om Hem te vergrammen. Als ver- leiders ons tot ongerechtigheid uitnoodigen, zeggende: werpt Spk. I, 14. het lot met ons; een buidel zij ons aller buidel; als brassers ons toeroepen: komt, laten wij den wijn halen en volop ons dronken^ LVI, 12 maken; als wufte slaven van deze wereld ons willen overhalen en zeggen; welaan dan, laat ons de tegenwoordige goederen Wijsh. II, genieten en de schepselen gebruiken, terwijl wij nog jong zijn, en spoedig; laat ons met kostelijlten wijn en balsem ons ver- zadigen, en dat geen bloem des tijds ons ontga. in al die tot zonde leidende omstandigheden zijn velen zoo lichtvaardig be- reid de stem van den verzoeker te volgen. Doch als Jesus ons toeroept: onderhoudt mijne geboden, volgt Mij, neemt mijn kruis op" dan zijn wij niet bereid, en durven we zelfs zeggen: wij bidden U, houd ons voor verontschuldigd, en gaan, evenals de jongeling uit het Evangelie, bedroefd heen, want het is ons zoo moeilijk om van de verbodene vermaken der we- reld te scheiden en de strikken te ontvluchten, welke zij in dartelen overmoed aan onze deugd spant, om de gevaren te |
|||||||
|
:>02
|
|||||||
|
HKT UIDFJI ES STERVEN VAN
|
|||||||
|
ontwijken, waarin de deugd zoo dikwijls voor de verzoeking
bezwijkt. Daarenboven hebben wij waarschijnlijk alreeds dikwijls, hetzij
door Gods genade aangespoord of door eene dringende verma- ning van onzen Zielsbestuurder opgewekt, met den Profeet uit- P» LVI. 8. geroepen: bereid is mijn hart, o God! mijn hart is bereid, ook
om te boeten voor onze verledene zonden; maar nauwelijks voelen wij Gods vaderlijke hand over ons gekomen om ons in het vuur der beproeving te louteren, en wij roepen even spoedig met een anderen Profeet uit: uwe hand zij verre van mij, en uwe verschrikking kome niet over mij. Even dikwijls hebben wij met Petrus pochend gesnoefd, wanneer wij in een nog eenigszins verwijderd verschiet moeielijkheden zagen, welke overwonnen moesten worden om aan onze gemaakte voorne- Luc.XXll.33. mens getrouw te blijven: Heere! met U ben ik bereid ook in
den kerker en in den dood te gaan, en helaas! op het woord eener zwakke dienstmaagd, dat is: bij den eersten aanval der bekoring of bij het gevoelen van eenige zwarigheid bezweken wij opnieuw, vergaten onze voornemens en hervielen in onze vorige ongerechtigheden. Niet zóó mogen wij de belooning der deugd verwachten;
Math.vii,2i. immers, niet ieder die tot Jesuszegt: Heere, Heere! zal ingaan
in het Rijk der Hemelen, maar wie den wil doet mijns Vaders, die in den Hemel is, hij zal ingaan in het Rijk der Hemelen. Het baat ons niet betuigingen van liefde en van gehechtheid met woorden te uiten, als wij ze dadelijk metterdaad tegenspreken; het helpt ons niet, als wij rap met de tong zijn in het be- looven, maar even traag in het volbrengen. |
|||||||
|
503
|
|||||||
|
OVZKN\' HEKU JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
Wij hebben getracht een blik te slaan in het gemoed van den
romeinschen Landvoogd en van den goddelijken Verlosser. Groote God! welk een verschil tusschen den onrecht vaardigen rechter en het onschuldig slachtoffer van diens zondige zwakheid! Pilatus treedt het heilig recht met de voeten, hij zal on- schuldig bloed doen vergieten om aan de wraakzucht van Jesus\' vijanden eenige voldoening te geven; Jesus daarentegen wil gegeeseld worden om aan Gods Rechtvaardigheid een zoenoffer aan te bieden, en zijn heilig Bloed zal bij stroomen vloeien om zelfs voor zijne bitterste vijanden genade en barmhartigheid te verwerven. Verfoeilijk in onze oogen is Pilatus om zijne vreesachtigheid,
verfoeilijker nog de Joden om hunne boosaardigheid. Zij toch hebben door hunnen onstuimigen eisch, datjesus ter dood uitgele- verd zou worden, denLandvoogd tot dat wanhopig besluitgedreven, en nu zij bemerken, dat de Zaligmaker het slachtoffer van Pilatus\' zwakheid worden zal, verheugen zij zich alreeds in het lijden, dat over den gehaten Jesus zal nederkomen en waaronder Hij volgens hunne meening of bezwijken of wat indien hij blijft leven een voorspel wezen zal tot een vernederenden dood, welken zij wel van den toegevenden Landvoogd zullen weten af te dwingen. Wij zien hen dan ook, met den grijnslach van het leedvermaak om hunne lippen, in breede rijen geschaard voor het rechthuis die rampzaligen, welke vroeger door den Zaligmaker in eene heilige verontwaardiging genoemd waren slangen-gebroed, schijnheiligen, van buiten wit gepleisterde maar van binnen met afzichtelijk vuil gevulde graven, kinderen vjin Profeten-moordenaars. Wij zien daar staan de Oversten der Joden, die anderen tot ergenis verstrekken en hen in de mis- daad voorgaan; de Ouderlingen, die rijk aan jaren maar arm |
|||||||
|
504 HET MJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||
|
aan deugden zijn; de Schriftgeleerden, wier namen niet in
het boek des levens staan opgeteekend, omdat zij de wet, welke door hen gekend en aan het volk voorgehouden wordt, zelven niet volbrengen; de Priesters, die, door haat ver- blind, leidsmannen van blinden zijn geworden; de Phariseen, die geslepene huichelaars, welke alleen op de volksgunst azen en liever hun geweten bezoedelen dan de achting van anderen verbeuren. Al die ellendelingen beheerschen het volk, waar- onder het uitvaagsel der joodsche natie zich bevindt. En die allen hijgen van verlangen om Jesus te zien geeselen en zijn Bloed te zien stroomen, zelfs zullen zij door woorden en ge- baren, ook door beloften de al gereedstaande beulen aansporen om al hunne macht op Jesus te beproeven. Geheel andere gevoelens moeten ons bezielen, als wij de
drie aangrijpende tafereelen: Jesus ontkleed, fesus aan de kolom gebonden, fesus gegeeseld, zullen overwegen. Geene andere ge- voelens mogen wij koesteren dan die van een teeder medelij- den met den gefolterden Jesus en van eene hartelijke dank- baarheid voor zijne onbegrensde Liefde. Vooral mogen wij niet nalaten een vurig gebed tot Hem te richten, dat Hij in onze harten minstens een enkele vonk van die Liefde ontsteke, waarvan Hij brandde, toen Hij Zich door en voor zijne schepselen liet geeselen; dat wij mogen weenen over Hem even hartelijk als Hij voor ons zijn Bloed vergiet; dat wij door zijn smartvol lijden tot in het diepste onzer ziel mo- gen getroffen worden evenals Hij medelijden heeft met onze ellende. Ook moeten wij van Hem afsmeeken die heilzame vrees voor Gods strenge Rechtvaardigheid, welke zulk eene pijn- lijke en vernederende voldoening voor onze zonden eischt van |
|||||
|
ONZEN I1KKR JESIS CHRISTUS. 505
|
|||||
|
het Lam zonder vlek, en vervolgens eene geduldige gelatenheid,
als wij door de hand van dien vergramden Vader met tijde- lijke rampen gekastijd worden, terwijl wij eeuwige straffen ver- diend hebben. Van den anderen kant mag eene zoete hoop ons bemoedigen
bij het overdenken van Jesus\' smaad en smartvol lijden. Het is immers zoo troostvol te mogen denken, dat van den schuldenaar geene afbetaling meer gevorderd zal worden, als zijne schuld gedelgd is door een woord-getrouwen borg; dat Gods Rechtvaardigheid niets meer van ons eischen zal, mits wij onder de gestelde voorwaarden ons voordeel willen doen met de voldoening, welke Jesus, voor ons lijdende, haar aanbood. Die voldoening is ook overvloedig groot; zij over- treft eindeloos ver alle schuld der menschen. Wij zondige en ondankbare kinderen van een Vader, die met eene eeuwige Liefde ons beminde, hadden gevangen genomen, gegeeseld en bespot, ter dood veroordeeld moeten worden; maar Jesus, God en mensch, leed wat wij verdiend hadden en delgde door een verzoenend lijden van oneindige waarde alles wat wij aan God verschuldigd waren. Met dankbare liefde alzoo en met het volste vertrouwen op te zien naar den Stichter en Vol- tooier van ons heil, naar Jesus, die het lijden en het Kruis heeft verdragen dit is ons aller dure plicht, vooral wan- neer wij Hem aan den geeselpaal zien gefolterd door ondrage- lijke smarten. |
|||||
|
Hoofdstuk VIII.
|
|||||
|
Jesus wordt ontkleed en aan de geesel-
kolom gebonden. Nauwelijks had Pilatus het bevel gegeven, dat Jesus moest
gegeeseld worden, of de beulen grepen onder woest getier Heai aan en sleurden Hem naar de plaats, welke voor het pijnigen der booswichten bestemd was. Jesus met de woorden van cxvili.95. den Psalmist op de lippen: booswichten wachten op Mij, om Mij te verderven, treedt die plaats van afgrijzen binnen, waar Hij zoo ondenkbaar veel zal moeten lijden. De krijgsknechten of de uitvoerders van Pilatus\' onrechtvaardig vonnis moeten Hem naar de geeselkolom als \'t ware voortslepen, want Jesus is afgemat van vermoeienis en bezit te nauwernood kracht genoeg om staande te blijven. Hoe bleek Hij ook is, en al zou aan anderen zijne wankelende houding reeds alleen medelijden inboezemen, voor die onmenschen, welke elk zedelijk gevoel hadden uitge- schud, voor de nijdige Joden en wreedaardige Heidenen is Hij al dadelijk een voorwerp van bittere spotternij. Toch slaat Hij, de barmhartige God-mensch, die gekomen is om allen zalig te maken, een medelijdenden blik over allen, die Hem als dolle honden omringden en zich zoo vreeselijk zullen vergrij- |
|||||
|
507
|
|||||||
|
IIKT LIJDEN F.X STKRVEX VAN ONZEN HKBK JISIJS CIIKISTUS
|
|||||||
|
pen aan de Majesteit van den mensch-geworden Zoon van God.
Zelfs vindt Hij in zijne Liefde nog kracht om tot zijn hemel- schen Vader een gebed te richten, waarin Hij genade en er- barming vraagt voor zijne pijnigers. Nog een oogenblik en Jesus staat daar naakt aan de kolom gebonden, terwijl al zijne ledematen trillen van namelooze smarten onder duizenden malen herhaalde geeselslagen. Intusschen klonk reeds het wreede bevel, dat Hij Zich van zijne kleederen zou ontdoen, terwijl zijne beulen, met den spotlach om den mond, Hem alreeds dreigen met de geesels, welke weldra op zijn onschuldig lichaam zul- len vallen. Jesus, altijd nederig en zachtmoedig, ofschoon de Koning des Hemels en der aarde, gehoorzaamt aan den wil zijner beulen. Zich ontkleedende, bereidde Hij Zich voor om de diepste vernedering met het smartelijkst lijden te onder- gaan. Misschien liet de Zaligmaker Zich de kleederen door de beulen van het lichaam rukken, opdat de smaad te bitterder zou wezen, of begon Hij zelf met dat beschamend werk om het geheel door die anderen te laten voltrekken, totdat Hij ontbloot was. Zoo was dan het Engel-reine lichaam van den God-mensch on-
gedekt en aan aller blikken blootgesteld; de Arke des Verbonds was niet meer met het voorhangsel omkleed om ze voor on- gewijde oogen te verbergen; Hij, die de schoonste der men- schen"kinderen is, lijdt de beschaming der naaktheid om voor ons, die het kleed der onschuld en daarmede het eeuwig leven verloren hadden, het sieraad der genade en het gewaad der onsterfelijkheid te verdienen. Dat zuiver en vlekkeloos reine lichaam, dat geene zonde, zelfs geene begeerlijkheid kende, dat door God den Heiligen Geest gevormd en door God den |
|||||||
|
308 HET LIJDEN KN STERVEN VAN
|
|||||
|
Zoon aangenomen is in den zuiveren schoot van de onbe-
vlekte Maagd, was ontbloot om voor ons de genade te ver- werven, dat wij ons lichaam met allen eerbied behandelen en daarvan een onbesmet offer zouden maken voor God; Hij, die de minnaar en tevens de kuische Bruidegom van reine zielen is, Wiens schoonheid den mensch rein maakt en Wiens Majesteit de oogen der Engelen verblindt en tot diepen eerbied dwingt, staat blootgesteld aan de onbeschaamde blikken van spotzieke Joden en Heidenen. Ofschoon in geheel anderen zin dan Michol, de echtgenoote
van David, moet de geheele Kerk van Jesus met den diep- sten eerbied zeggen, wat zij haren echtgenoot honend toe- beet, toen deze in het gewoon linnen-gewaad van een leviet de 2K0X.VI, 20. Ark Gods vooruitging: Wat was Isracls Koning heden vol qlorief Hij vertoonde zich daar voor de oogen van de slavin- nen zijner slaven onbekleed, in hel gewaad van de laagste volksklasse." Zoo durfde zij zich uitlaten, en waarschijnlijk zullen de omstaande Joden en de beulen Jesus even beleedigend bespot hebben in zijne naaktheid; doch wat David aan zijne trotsche vrouw ter hare bestraffing toevoegde, mogen wij ook Jesus nu in den mond leggen: Voor Jehova, voor den Heer, die Mij tot Koning van Israël verheven heeft, wil Ik Mij nog dieper vernederen en gering zijn in mijne eigene oogen. En die slavinnen zullen Mij daarom hooger eeren." Ja, hooger eer, vuriger liefde, inniger dankbaarheid wijden wij aan Jesus, dewijl Hij om onzentwil die pijnlijke beschaming heeft willen onder- gaan. Heerlijker ook vertoont Hij Zich nu aan onze oogen dan op den berg Thabor, toen zijne kleederen wit waren als sneeuw. Waarlijk groot en eerbiedwekkend is de vernederde Jesus
|
|||||
|
omtBM hkkr tam ciiristi s 509
|
|||||
|
in zijne kuische naaktheid. Toen Hij daar ontbloot stond en
verachtelijk toescheen aan zijne spottende vijanden, toen isT,M \'"\'3 "12- verschenen de Goedertierenheid en Menschlicvendheid van God onzen Zaligmaker en leerde ons, dat wij, de goddeloosheid en wereldschc begeerlijkheden verzakende, ingetogen en rechtvaardig en godsdienstig leveti moeten in deze wereld. Waarom anders wilde onze goddelijke Verlosser ontkleed worden dan omdat de kinderen van Adam beroofd waren van de genade en de vervloeking als een kleed hadden aangetrokken, dan met het oogmerk, dat wij allen opnieuw zouden omhangen worden met dat schitterend bruiloftskleed, hetwelk ons in die dagen sierde, toen de hemelsche Bruidegom zich huwde aan onze ziel, welke Hij met eene eeuwige Liefde beminde. Ook de hemelsche Vader wilde, dat zijn mensch-geworden
Zoon door dat pijnigend zielelijden zou gestraft worden voor ons gebrek aan eerbaarheid. Jesus kwam af van Jericho en viel in de handen van roovers, die Hem met wonden overdek - ten en van alles beroofden; maar God, die door zijn Profeet beval den naakte te kleeden, zond geen Kngel uit den Hemel af om Jesus\' naaktheid te bedekken en Hem, zooals zijne waardigheid het vorderde, te omhangen met een plechtgewaad, waarop met gulden letteren geschreven staat: de Koning der Open.XIX.i6. Koningen en Heer der Hccren. Nauwelijks was de verloren zoon, die in ongebondenheid alles en ook zijne kleederen had ver- kwist, onder het oog zijns vaders gekomen, en aanstonds klonk het liefdevol bevel: breng spoedig het beste kleed; maar nu Jesus, Luc. XV, 23 de Zoon van God, die kwistig was in zijne Liefde, daar ont- bloot stond in het midden van eene brooddronken menigte, maakte de Vader voor Hem niet, zooals voor het eerste, zon- dige menschenpaar, kleederen van vellen om Hem te dekken, |
|||||
|
510
|
|||||||
|
HKT I.IJhKX EN\' STERVEN VAX
|
|||||||
|
zelfs geen Engel mocht Hem, als in den hof, komen troosten,
ofschoon de schaamte Hem niet minder het bloed naar zijn goddelijk aangezicht joeg als de angst Hem in den Hof van Olijven water en bloed deed zweeten. Hoe afschuwelijk voor God moet de zonde van wei-
lust zijn, hoe diep moet de slaaf van die zonde wegzinken in een modderpoel van zedelijke ellende, als Jesus, Wiens schaamte- gevoel verre boven het bereik van ons begrip verheven was, Zich zóó diep vernederd heeft, dat Hij, om den zondaar uit zijne schandelijke zonde op te heffen, die beschaming heeft willen lijden. Hij, de Heilige der Heiligen, de allerzuiverste Jesus, boette toen voor alle oneerbare woorden, voor alle onzuivere gesprekken, voor alle de zedigheid kwetsende gebaren en schan- delijke ongebondenheden; daarom wilde Hij tot dien staat ge- LXVIII,8. bracht worden, dat Hij met den Psalmist moest zeggen: om uwentwil lij Je Ik smaad, dekt beschaming mijn aangezicht. Helaas! het kwaad is geschied, de zonde is door zoo velen
bedreven; niets blijft hun, om het verledene goed te maken, meer over dan een berouwvol smeeken tot den vernederden Jesus om vergiffenis. Wat zij in de toekomst doen moeten, heeft de h. Paulus ons reeds geleerd: wercldsche begeerlijkheden verzaken en ingetogen leven" of, zooals hij op eene andere plaats zegt: den ouden mensch ajleggen door ons vleesch met zijne begeerlijkheden te kruisigen en dan Jesus Christus aan- doen door zijne deugden na te volgen!\'\' Dit is een beter middel om de schande hunner naaktheid te bedekken, dan Adam in het Paradijs te baat nam, toen hij na de zonde zich tusschen het struikgewas verborg en in zijne beschaming naar vijgen- bladeren greep. Mochten zij dan naar den voorhof van Pilatus\' |
|||||||
|
Bil
|
|||||||
|
0V7.KN\' HKF.K JF.SI.S CHRISTUS.
|
|||||||
|
rechthuis vluchten en daar uit Jesus\' lijden leeren, wat wij allen
zonder uitzondering verzaken, wat wij allen zoeken moeten. Vooreerst mag niemand bij dat voor alle menschen bescha-
mend tafereel tegenwoordig zijn gekleed, als de rijke vrek uit het Evangelie, in het purper en fijn lijnwaad der zinnelijkheid. Ook alle overdrevene zorg voor kleeding _n opschik is mins- tens ongepast voor den Christen, te meer daar wij weten, dat weldra de mot onder ons de legerstede en de wormen ons deksel \'s XIV, n. zullen wezen, dat wij, misschien arm aan verdiensten, zeker verlaten van allen en ook beroofd van alles, wat ons op aarde dierbaar was, spoedig voor het oordeel van den eeuwig recht- vaardigen God zullen staan Werpen we dan af al die overtollige praal, waarmede wij ons omhangen hebben en steken we ons liever in zak en boetekleed. Boven alles leggen we aan Jesus\' voe- ten neder al die nietswaardige verontschuldigingen, die ijdele uitvluchten en valsche redeneeringen, waarmede wij zoo menig- maal onze geestelijke armoede willen bedekken. Het is te ver- geefs,alswij daarachter voor het alziend oog van God onze schande trachten te verbergen. Wie onzer wijs wil handelen, hij volge het voorschrift van den grooten Apostel: verzorg uw lichaam niet Rm. XIII, 13 tot begeerlijkheid; kruisig hei met zijne begeerlijkheden. Dit is gal. V, 24. eene der voorwaarden om eens uit den mond des Rechters te mogen hooren: trek aan de kleederen uwer heerlijkheid. Is. Lil. 1. Doch daarmede kunnen wij niet volstaan: wij moeten niet
slechts verzaken, wat ons verlaagt: wij moeten ook den Heer Jesus aandoen door in al onze werken een nieuwen mensch te openbaren. Arm aan geestelijke goederen zijn wij op deze wereld gekomen, maar niet zóó zullen wij den Hemel binnen gaan. Aan een elk, die den drempel der eeuwigheid heeft overschreden zonder met het kleed der heiligmakende genade |
|||||||
|
51:\'
|
|||||||
|
HKT MJDF.N EN STERVEN\' VAX
|
|||||||
|
Mat. XXII,12. omhangen te zijn, zal de vraag gesteld worden : hoe zijt gij
hier binnen gekomen zonder een bruiloftsklecd aan ie hebben ? En het veroordeelend vonnis van den Koning zal dan luiden: bindt zijne handen en voeten, en werpt hem uit in de duisternis daar buiten, daar zat. geween zijn en geknars der tanden. Daarom: worden wij geboren zonder verdiensten, zorgen wij niet te sterven zonder verdiensten vergaderd te hebben. Alle huisgenooten van God moeten in het schitterend gewaad der genade en der glorie gehuld wezen; alle burgers van het hemelsch Jerusalem moeten witte kleederen dragen om het Lam zonder vlek te kunnen volgen, werwaarts het gaat. Wie ontbloot van verdiensten is, blijft daar buiten gesloten. Maar hoe dan moeten wij, die het eerste kleed der onschuld
verloren hebben, het terugvinden om den Hemel te kunnen binnentreden? Geen ander middel blijft ons over dan wat de verloren zoon in \'t werk stelde. Ook wij hebben ons van den besten der vaderen verwijderd, zijn naar een vreemd land getrokken en hebben daar al onze goederen door uitspatting van allerlei aard schandelijk verkwist. Toen gold ook van ons het woord Openb.II 1,17. van den Profeet: gij zijt een erbarmelijke en arm en blind en
naakt. En waar hulp, waar voorlichting en een gepast kleed te zoeken, waar dat alles te vinden? Aanhooren we wat de ontkleede Opesb.iii,i8. Jesus ons toeroept: Tk rade u aan goud van Mij te koofien,
door het vuur beproefd, opdat gij rijk wordet en u kleedet met witte kleederen, en de schande van uwe naaktheid niet openbaar worde. Aan die liefdevolle aanwijzing geven wij gehoor, als wij den eerst afgedoolden maar later bekeerden zoon op zijne schreden volgen. Eerst moeten wij tot het bewustzijn komen, dat wij verre van den weg der deugd zijn afgedwaald, dan op- staan en tot den goeden Vader, Wien wij zoo schandelijk ver- |
|||||||
|
ÓVZEN HEER JESUS CHRISTUS. .\' 518
|
|||||||
|
lieten, terugkeeren, vervolgens aan zijne voeten nedervallende
onze overgroote schuld belijden en met een rouwmoedig hart bekennen: Vader! ik heb gezondigd te^en den Hemel en tegentae. XV, 22. U; ik ben niet waardig uw zoon genoemd te worden; maak mij als een muer huurlingen. En dan, welk eene vreugde voor den bekeerden zondaar zal de Barmhartigheid Gods op die berouwvolle belijdenis dadelijk antwoorden: haalt spoedig hel eerste (het beste) kleed en trekt het hem aan. Laten wij ons dan tot Jesus, onze toevlucht en hoop, wenden
met deze schuldbekentenis op de lippen: tot op deze ure lijden 1 Cor. IV, 1. wij en honger èn dorst en zijn naakt en rvorden geslagen en zwervende dolen wij rond. Ons vertrouwen zal niet beschaamd worden. Hij zal eerst ons in onze ellende bedekken met die heiligmakende genade, welke Hij door zijn lijden voor ons verdiend heeft, dan ons voeden en laven met zijn goddelijk Lichaam en Bloed, opdat wij versierd met zijne genade en versterkt door eene spijze des Hemels, als eens onze aardsche woonhut ontbonden is, een huis niet met handen gemaakt, eene eeuwige woonstede in den Hemel mogen vinden en den nu verheerlijkten Jesus, evenals de vier en twintig ouderlingen, mogen toezingen met witte kleederen gekleed en gouden kronen op \'thootd* Gij, o Heer, onze God.\' zijt waardig te ontvangen Openb. IV, 12 de heerlijkheid en de ter en de kracht. |
|||||||
|
De dienaren van Satan, aan wie in dat uur van jammer en
van verschrikking alle macht gelaten werd, bonden den godde-. lijken Zaligmaker aan de voor eene geeseling bestemde steenen kolom. En sterk waren zonder twijfel de koorden, waar- 33
|
|||||||
|
514
|
|||||||
|
KKT r.IJDFX IN STF.RVhN VAN\'
|
|||||||
|
mede Jesus gebonden werd; nauw werden zij ook om zijne han-
den toegehaald. Hij, die zoo vele wonderen gedaan had, dit vreesden die verblinden mocht eens van zijne Macht ge- bruik maken en Zich aan de wreedheid zijner beulen willen ontrukken. Dwaze inbeelding der Joden, ijdele vrees der beu- len! Al maken zij hunne koorden sterk°r dan de zeven nog versche pezen waren, waarmede Samson door zijne trouwelooze vriendin werd gekneveld, zij kunnen den Almachtige niet binden, als Hij niet wil lijden. Neen, Jesus zal niet vluchten. De banden van zijne Liefde zijn sterker dan de boeien der wreedheid: hadden de eerste ontbroken, niets had den God van Almacht kunnen tegenhouden. Jesus kon ontkleed en gebonden en gegeeseld worden, alleen omdat Hij dat alles als een gedeelte van zijn lijden gewild had. Vele redenen dreven Hem daartoe aan; Jesus liet Zich binden" leert de h. Laurentius Justini- anus om aan onze overgroote ellende te gemoet te komen, om de eer zijns Vaders te bevorderen, om aan Gods onein- dige Rechtvaardigheid te voldoen en om ons zijne onein- dige Liefde te betoonen." Wat leed reeds toen de goede Jesus, nog vóór het eigenlijk
begin der geeseling hoe veel na een slapeloozen nacht, afgemat en uitgeput door vermoeienis, door slagen en stooten, door het onmeedoogend voortsleuren langs moeilijke wegen, door het wreedaardig aanhalen der koorden, zóódat zij diep in het vleesch doordrongen, door zijne naaktheid in eene koude, welke zoo scherp was, dat Petrus ofschoon goed gekleed hui- verde van koude en verwarming zocht bij een goed onderhou» den vuur? Welk een zielroerend schouwspel! Jesus, de arm Gods, de sterkte des Heeren, op Wiens schouders het gewicht des geheelen hemels rust, Hij staat daar gebonden aan eene kolom |
|||||||
|
:, 15
|
|||||||
|
UNZfcM HKRR JKSUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
en ziet rondom Zich verspreid de akelige werktuigen zijner
aanstaande marteling. Geesels en roeden, lederen riemen, touwen met knoopen hoe moeten wij ze noemen: werktuigen der menschelijke wreedheid of geneesmiddelen in de hand der goddelijke Liefde? Onze beminde Zaligmaker laat zijne oogen daarover heengaan, slaat zijne blikken op de rechters, dan op de beulen en alle omstanders, eindelijk wendt Hij Zich tot zijnen Vader, nog eens in stilte des harten zeggende: Ik, de Zoon Gods, ben tot de geesels bereid. Zóó bidt Jesus tot zijnen Vader; maar wie met godsdienstige
stemming eens den blik gaan laat over zijn leven en de schuil- hoeken van zijn hart doorschouwt, vooral wie het leven der Christenen met eenige nauwlettendheid gadeslaat, hem zal het zeker niet bevreemden, als wij deze klachten in den mond leggen van Jesus, die aan de kolom gebonden is in geduldige afwachting van de geeseling, welke Hij ondergaan wil om nieuwe weldaden aan den diep gevallen zondaar te schenken. Die klachten worden Hem afgeperst door de ijskoude on- gevoeligheid en zwarte ondankbaarheid zelfs van hen, die zich zijne leerlingen noemen. Ik ben de eeuwige Wijsheid, en hoe weinigen raadplegen
Mij; de onfeilbare Waarheid, en hoe weinigen gelooven zóó aan mijn Woord, dat zij uit dat geloof leven; de on- eindige Goedheid, en hoe weinigen beminnen Mij metter- daad: de onbegrensde Barmhartigheid, en hoe weinigen bouwen op Mij alleen hunne hoop en verwachting; de onkreukbare Rechtvaardigheid, en hoe weinigen vreezen Mij genoegzaam om de zonde te vermijden; de onvergan- ,,kelijke Schoonheid, en hoe weinigen beijveren zich om Mij eens voor eeuwig te kunnen aanschouwen; het ware Licht, |
|||||||
|
51fi
|
|||||||
|
HF.T TJJDF.K F.N STF.RVF.X VAX
|
|||||||
|
dat iedereen in deze wereld komende beschijnt, en hoe wei-
nigen komen tot dat Licht, omdat hunne werken boos zijn; de éénige Leidsman, de ware Weg, welke ten leven voert, en hoe weinigen volgen Mij om het eeuwig leven eens te kunnen ingaan; de Koning der Koningen, en velen scha- men zich Mij te dienen; Ik ben bereid aan allen alles te geven, en velen verzuimen Mij te vragen wat hun noodig is." Wie onzer voelt zich, geleerd door eene treurige ondervin-
ding, niet gedrongen om die doordringende klachten van den god- delijken Lijder te beamen? Maar dan ook ligt deze verpletterende gevolgtrekking voor de hand. Als wij, niettegenstaande Jesus dat alles en nog veel meer voor ons allen was en voortdurend blijven wil, toch nog ons eeuwig geluk missen en verloren gaan, neen, dan kunnen wij het niet wijten aan eenige tekort- koming van Jesus\' voorkomende en helpende genade, maar moeten het alleen wijten aan de schuldige zwakheid van onzen eigen wil. Onze zaligheid is uit de oneindige verdiensten van Jesus\' lijden en sterven, maar ons verderf is uit onze eigene boosheid. En wij gaan onzen eeuwigen ondergang te gemoet, als wij Jesus verlaten. Derhalve moet dit ons aller besluit wezen: opdat wij niet deelgenooten worden van Lucifer, die van God afviel en daarom tot de eeuwige straffen verwezen werd, willen wij Jesus, den weg en de waarheid en het leven, volgen tot aan het einde onzer dagen, zóó innig aan Hem ons ver- binden, dat wij door niets van Hem gescheiden worden. Ge- bonden aan Hem door de zachte boeien van eene heilige liefde, willen wij Hem toebehooren in leven en in sterven; zijne wet zal ons een levensregel wezen, zijn voorbeeld een richtsnoer, zijn woord eene vraagbaak, zijn leven een toonbeeld |
|||||||
|
BI 7
|
||||||||
|
OXZKN HKER JKSUS CHRISTUS.
|
||||||||
|
voor hetgeen wij doen, voor hetgeen wij laten moeten. Doch
wij zijn zwak in onze goede voornemens, wankelmoedig in onze besluiten; eene treurige ondervinding van vele jaren heeft ons genoegzaam overtuigd, dat wij nu eens als een zwak riet door den wind van eer- of gemakzucht heen en weer geslingerd, dan weder door een storm van moeielijkheden en tegenkan- tingen ter neergeslagen worden. Daarom moeten wij ons aan die geesel-kolom vastklemmen en op die kolom mogen wij in onze zwakheid steunen; daarvan gaat eene goddelijke kracht uit, welke ons in staat stelt om zelfs tegen den lastigsten vijand onzer zaligheid den moeielijken strijd des levens zegevierend te voeren, om eene kroon van onvergankelijke glorie te ver- dienen. Dan ook zullen wij leven volgens de vermaning van den Profeet des Heeren: houdt wat gij hebt, opdat niemand uwe Open». 111,12. kroon none; wie overwint, dien zal Ik maken tot een pilaar in den tempel van mijnen God. |
||||||||
|
Hetgeen de h. Paulus later in woorden uitdrukte omtrent
zijne liefde tot God: Wie zal ons dan scheiden van Christus\'\'Rom;VHI, 35. liefde: verdrukking! of angst 1 of honger ? o f naaktheid ? of gevaar? of zwaard? of vervolging ? datzelfde toont Jesus, aan de geesel-kolom vastgebonden, in daden, welke van de hoogste Liefde voor den mensch getuigen. De Apostel riep in de ver- , voering zijns harten uit: Wie zal mij scheiden van Christus\' liefde? Jesus bewijst ons, dat niets in staat is zijne Liefde voor den mensch, al is deze wankelmoedig in het goede en zwak in zijne voornemens, uit te dooven, zelfs niet te verminderen. Verdrukking en angst komen nu van alle kanten over onzen |
||||||||
|
518
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
Zaligmaker, maar vurig blijft Hij verlangen de pijnlijkste smar-
ten voor ons te lijden; Hij heeft veertig dagen voor ons hon" ger en dorst geleden en ook nu is Hij uitgeput van afmatting, maar Hij blijft dorsten en hongeren naar de zaligheid van ons allen; beroofd van alles, ontkleed staat Hij in het midden zijner schepselen, en ofschoon de beschaming zijn gelaat kleurt, brandt zijn hart van eene heilige Liefde voor allen, ook zijne vijanden niet uitgezonderd; meest allen vervolgen en verdruk\' ken Hem, en Hij offert Zich op als slachtoffer voor de zonden der geheele wereld; met zwaarden en stokken zijn zijne haters uitgetrokken om Hem gevangen te nemen, en nu zij Hem aan de kolom gebonden hebben, scherpen zij tegen Hem nog hunne tongen als die van eene slang en adderen vergif is onder hunne lippen, maar Jesus wil alles zoowel in zijne ziel als in zijn lichaam lijden, als Hij slechts den zon- daar van het eeuwig ongeluk kan bevrijden. Kortom: niets zal in staat zijn om Jesus\' Liefde voor den mensch te ver- koele 1: noch boeien, noch geeselslagen, noch doornen, noch nagels, noch kruis. Hij heeft den mensch van alle eeuwig- heid lief gehad, Hij zal hem blijven beminnen ten einde toe, tot in den dood des kruises. Kunnen wij nog sterkere bewijzen van Jesus\' Liefde v ragen
dan die vele zweetdroppelen, welke Hem de vermoeienis op zijne verre tochten en de doodsangst in den hof en het lijden in het rechthuis afpersten, dan de tranen, welke Hij in de kribbe en in zijne nachtelijke gebeden, bij het graf van Lazarus en bij de gedachte aan Jerusalems ongeluk stortte, dan het bloed, dat vloeide reeds bij zijne besnijdenis maar bij stroomen vloeien zal in zijne geeseling? Er is niet aan te twijfelen: de Engelen |
|||||||
|
510
|
|||||||
|
ONZEN\' HEER JESirS CHRISTUS.
|
|||||||
|
en alle Heiligen beminnen God vuriger dan wij kunnen be-
seffen, maar oneindig meer bemint de goddelijke Jesus een elk van ons, en Hij toont die Liefde daardoor, dat Hij voor ons, toen wij no? zondaars waren, geleden heeft en gestorven is. Maar moeten wij dan niet van verbazing als verstommen, wanneer wij bedenken, dat er nog zoo velen gevonden worden, die den goeden Jesus niet wederkeerig beminnen? Waarlijk, dit moest als het grootste wonder van ondankbaarheid door allen veraf- schuwd worden, dat zoo velen onder de Christenen hunne liefde niet betuigen door zich voor zijne eer en zijnen dienst op te offeren, door te spreken voor zijne belangen, door met geduld de kruisen te dragen, welke Hij in zijne vaderlijke Goedheid hun overzendt, door met onvermoeide inspanning aan eigene heiliging te arbeiden, door dagelijks in de deugd vooruit te gaan, door al meer en meer zich gelijkvormig te maken aan den heiligen wil van God. Wel beminnen velen met woorden en met de tong, maar hoe weinigen met daad en in waarheid, zóódat hun dagelijksche handel en wandel in overeenstemming blijft met hetgeen zij in de heiligste bewoordingen uitspre- ken? Anderen zullen goed beginnen en aanvankelijk hunne woorden door daden betuigen; vol ijver in den beginne, ge- dragen door de oogenblikkelijke opwekking van een gods dienstig gevoel, meenen zij bergen van hinderpalen te kunnen verzetten en tot alles in staat te zijn maar ten tijde der beproeving vallen zij af en vergeten wederom de liefde, welke zij aan Jesus hadden toegewijd. Zij laten zich met iederen wind van indrukken en van invloeden als onbedachtzame kin- deren rondslingeren; boosheid der dwaling, arglistigheid der menschen, onbestendigheid van eigen gemoed en onvastheid van wil, al die verkeerde inwerkingen doen hen al spoedig die |
|||||||
|
520
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEÜ VAN
|
|||||||
|
vastheid verliezen der liefde, welke hun vroeger voor God tot
eere verstrekte maar weldra hunne beschaming wordt. Joam. XV. 9. Blijft in mijne liefde riep de Zaligmaker aan zijne Apostelen tot afscheid toe, vóórdat Hij lijden ging. Het- zelfde is tot ons gezegd. Niet slechts moeten wij in Jesus\' liefde beginnen, maar blijven, maar volharden ten einde toe, even- als ons goddelijk Voorbeeld gehoorzaam aan den wil zijns Va- ders bleef tot aan den dood des kruises. Jesus is de wijnstok en wij zijn de ranken; alleen zij, die met Hem, als de ranken met den wijnstok, door een levendig geloof en werkzame liefde vereenigd blijven, zullen van Hem alle kracht en leven ontlee- nen en door Hem vruchten voor de eeuwigheid voortbrengen. Daarentegen, al wie met Jesus niet door eene heilige liefde verbon- den blijven, worden doode en onvruchtbare ranken en, alsgeene vruchten voortbrengende, van zijne gemeenschap afgescheiden. Of met Jesus, of tegen Jesus; of de genade en het leven en de zaligheid, of de dood en de onvruchtbaarheid! Wie aarzelt hier in zijne keuze? Zeker, ook wij zullen daardoor bloot staan, evenals Jesus, aan het lijden, aan de verwoede slagen der booze wereld en aan de tegenspraak van onze begeerlijkheid. Jesus heeft voorspeld, dat zijne getrouwe leerlingen gehaat en ver. volgd zullen worden, gelijk Hij zelf gehaat en vervolgd is; dat zij onafgebroken tegen de machten der duisternis strij- den moeten. Maar dat vooruitzicht mag ons niet afschrikken. De Helde tot Jesus maakt elk juk licht en eiken last zoet. En wie zou niet gaarne om Jesus eenige moeielijkheid, eenige ver- volging willen verduren, te meer als hij daardoor aan den ge- boeiden Jesus leniging van smarten kan aanbrengen en zich vele verdiensten vergaderen, als hij zóó volgens de uitdruk- Eph. III, 1. king van den h. Paulus de geboeide van jesus kan worden, |
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 521
|
|||||
|
en ten laatste eene eeuwige kroon van heerlijkheid verwerven
zal volgens dit woord van onzen goddelijken Verlosser: Gij zijt het, die Mij zijt bijgebleven in mijne beproevingen, tuc. XXII, 28.
en Ik beschik u..... dat gij in mijn Rijk eet en drinkt aan
mijne tafel en op tronen zit, oordeelende de twaalf stammen
fsraels. |
|||||
|
Hoofdstuk IX.
|
|||||
|
Jesus wordt gegeeseld.
De geeseling van onzen goddelijken Zaligmaker is een dier
tafereelen uit zijne lijdensgeschiedenis, hetwelk al onze aandacht vraagt en te gelijk hoogst leerrijk is voor onze godsvrucht. Wij zullen daarin aanschouwen een groot bloedverlies niet slechts uit eene of andere wond, maar uit bijna even vele won- den, als er slagen zullen vallen op het onschuldig lichaam van den goddelijken Lijder; wij zullen daarin als een wedstrijd zien aangegaan tusschen hetgeen de onmenschelijke wreedheid van bloeddorstige beulen vermag en hetgeen het onuitputtelijk geduld van Jesus wil verdragen; wij zullen daarin op vrees- wekkende wijze aanschouwelijk zien voorgesteld èn de open- baring van Gods Heiligheid, welke zulk een offer ter verzoening eischt, èn de afschuwelijkheid der zonde, welke zoo zwaar ge- boet moet worden. Nu eerst zal dan ook de voorspelling van den Profeet ten volle in vervulling gaan, dat de Verlosser der Js. I. 6. wereld van den zool der voeten tot aan de kruin des hoof ds moet gewond worden, zoodat er geene gezonde plek in het lichaam overblijft; want Jesus wilde door zijn lijden al de wonden genezen, welke door de zonden in onze ziel geslagen waren. |
|||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN VAN ONZEN HEER JESUg CHRISTUS. 523
|
|||||||
|
Terwijl Hemel en aarde, Engelen en menschen, zelts de
duivels al hunne aandacht op dat aangrijpend tafereel uit Jesus lijden gevestigd houden en reikhalzend uitzien naar hetgeen gebeuren zal, stamelen wij, die ook de ooggetuigen er van zul- len zijn, eerst nog dit gebed: Laat ons, o Jesus! uw lijden ,.met diepen eerbied vereeren, en Gij hemelsche Vader! wilt niet toornig worden op de menschen, nu uw goddelijke Zoon nameloos veel lijden en bijna sterven zal onder de handen van zondaren. Gij zelf toch hebt door den mond van een on- waardigen Hoogepriester laten voorspellen, dat het ons nuttig j is, dat één mensch voor het volk sterre, en niet de gchcelc natie ten gronde ga. Heb dan, om wille van uwen Zoon, medelij" den met den zondaar en reken hem de schuld niet aan, welke hij aan het lijden van Jesus heeft door zijne misdaden." |
|||||||
|
Opmerkelijk kort zijn al de vier Evangelisten in het ver-
melden van Jesus\' geeseling. Pilatus nam Jesus en geeselde j0AN- xix He?n: na Hem gegeeseld te hebben, gaf hij Hem over om ge- marc. XV, kruisiga te worden. Dit is alles, wat zij daarover mededeelen. Zij beschrijven die strafoefening niet, want iedereen van dien tijd wist, wat zij in had; misschien ook was de schildering van al de omstandigheden te pijnlijk voor hun gevoel. Wij ech- ter moeten de geschiedenis raadplegen om des te aanschouwe. lijker dat akelig tafereel ons voor oogen te stellen en zóó beter te beseffen, wat Jesus voor ons geleden, hoe vurig Hij zelfs de zondaren bemind heeft. Door zijne soldaten, alzoo opromeinsche en niet op jood-
sche wijze liet de Landvoogd den Zaligmaker geeselen. Deze |
|||||||
|
524
|
|||||||
|
HKT LIJDEN EN STERTEN VAN
|
|||||||
|
enkele omstandigheid doet ons reeds denken aan eene onmen-
schelijk wreedaardige ten uitvoerlegging van Pilatus\' schandelijk vonnis. Volgens de latere rechtspleging der Joden werden aan geen veroordeelde meer dan negen en dertig slagen toegediend; 2 Cor. XI,25. de h. Paulus schreef dan ook: vijfmaal heb ik van de Joden veertig min één ontvangen. Bij de Romeinen daarentegen was het aantal slagen onbepaald en hing grootendeels af van de meer- dere of mindere wreedheid der rechters en der beulen. Met Jesus gingen de soldaten met den uitgelatensten moedwil en de groot- ste wreedheid te werk, en legden zich er op toe Hem zoo veel mogelijk te folteren en hun gemoed in zijn lijden te verlustigen: en dit met stilzwijgende toestemming van den lafhartigen rech- ter, want hoe gruwzamer Jesus gemarteld en hoe meer diens lichaam door de geeselslagen verscheurd werd, te eerder hoopte hij bij de Joden medelijden voor Jesus te zullen opwekken. Dit was zeker een even onvoorzichtig als onrechtvaardig middel, maar van een vreesachtigen rechter, als Pilatus was, kunnen wij niets beters verwachten. Reeds eenmaal had hij zich aan die karakterlooze halfslachtigheid schuldig gemaakt, maar door dat laffe heulen met twee partijen was hij van kwaad tot erger vervallen. Hij wilde Jesus niet veroordeelen en zond Hem naar Herodes, maar werd zoo de oorzaak, dat Jesus in den erbarmelijksten toestand door de straten van Jerusalem gesleurd en door Herodes\' hof op de laagste wijze bespot werd; nu durfde hij den onschuldig verklaarden Jesus niet loslaten, en om aan vinnige vijanden voldoening te geven, laat hij een schuldelooze geeselen. Op welke eene mededoogenlooze wijze! Er waren bij de
Romeinen drie wijzen van geeseling gebruikelijk. De straf der stokslagen voor gewone misdadigers; de afstraffing der slaven> |
|||||||
|
ON\'ZEN HEER JE8US CFIRISTUS. 525
|
|||||
|
welke ook gebezigd werd om den vermeenden schuldige tot
bekentenis te brengen; eindelijk de geeseling, welke onmiddelijk aan de voltrekking van het gevelde doodvonnis voorafging. Deze laatste werd voor eene even zware straf r.ls de kruisiging ge- houden en dikwijls zoo wreedaardig toegepast, dat de slacht- offers niet zelden onder die marteling bezweken: de handelin- gen der Martelaren bieden daarvan meerdere voorbeelden aan. Het is aan geen twijfel onderhevig, dat Jesus op de laatst- genoemde wijze gegeeseld is. V-r is ook niets tegen om de vrome overlevering te volgen, welke vermeldt, dat onze goddelijke Zaligmaker met verschillend marteltuig gefolterd werd : met roeden, met buigzame en te zamen gebondene dunne takken van boomen en met lederen riemen, aan wier uiteinden om de smarten nog te vermeerderen en het lichaam van een te rijten, knoopen gelegd of scherpe haken aangebracht waren. Wat het aantal slagen betreft, welke de Zaligmaker wilde ver- duren, daarvan is weinig met zekerheid bekend. Vele god- vruchtige schrijvers hebben zich met die vraag bezig gehouden, en allen komen hierin overeen, dat het getal minstens vijfdui- zend bedroeg. Doch waarom met eene overigens prijzenswaardige nieuwsgierigheid daarnaar onderzocht, terwijl eene alle gezag hebbende openbaring ons ontbreekt. Wij weten ook, dat God alles beschikt naar maat, getal en gewicht; dat Jesus, die allen Wijsm. XI, in Liefde overtreft, alles geduldig verdroeg, dat Hij geene maat in zijn lijden wilde kennen, geene kleingeestige berekeningen maakte en evenmin den duur als de zwaarte van zijne pijnen angstvallig afmat. Wij bevatten eveneens gemakkelijk, dat het getal dier slagen en het gewicht zijner pijnen en de duur van zijn lijden buitengewoon groot moeten geweest zijn, als wij slechts de diepe ellende en de menigvuldigheid der zonden van hen |
|||||
|
526 HET MJDKN KN STERVF.X VAV
|
|||||
|
in aanmerking nemen, wie Hij in zijn Bloed met den Vader
wilde verzoenen. Zoo staat dan de goddelijke Middelaar tusschen God en den
zondaar ontkleed en met gebogen rug aan de geeselkolom gebon- den, welke volgens een waarschijnlijk gevoelen weinig hooger dan drie voeten was en van boven en van onderen een ijzeren ring had, waaraan de handen en de voeten van den Lijder met stevige touwen waren vastgebonden. Elke beweging, waardoor de kracht der slagen eenigermate kon verminderd worden, was Hem derhalve onmogelijk gemaakt, terwijl alle ledematen bloot ston- den aan de geeselslagen. Dat de beulen met alle kracht sloegen, blijkt reeds genoegzaam uit deze enkele omstandigheid, dat zij, om niet uit te glijden, hunne voeten gewoonlijk plaatsten op de klee- deren van den veroordeelde. Nauwelijks was dan ook de straf- oefening begonnen, of wij zien, hoe Jesus ineen krimpt van ondragelijke pijnen, hoe al zijne ledematen beven van smart, en weldra zijn onschuldig Bloed over geheel zijn lichaam stroomt. Gij hoort hier niet de klaagliederen weleer met rouw- misbaar aan de rivier van Babyion gezongen door hen, die daar treurend nederzaten en weenden over het verlies van hun vaderland, ook niet de droeve toonen van Davids harpenspel, als hij snikkend bad: erbarm U mijner, o God! volgens de menigte uwer barmhartigheden. Hier weenen geen priesters J \' 7\' tusschen het altaar en den voorhof om te smeeken : spaar,
o Heer! uw volk; zelfs de rouwmoedige stem van den terugkee-
Luc. XV, 21. rencien zoon: Vader! ik heb gezondigd tegen den Hemelen
tegen U, verneemt gij niet. Niets anders hoort gij hier dan de woeste kreten der buitenstaande Joden, dan de spotternijen der beulen, dan het snerpend geluid der geeselriemen, dan de sla- gen, welke op Jesus\' onschuldig lichaam nedervallen. Evenwel |
|||||
|
K2?
|
|||||||
|
Ö.N\'/KV HF.KR Ji:srs CHRfSTIts.
|
|||||||
|
boven alles uit spreekt luide de stem des Bloeds van onzen
broeder Abel, die door zijne nijdige broeders bijna ter dood toe geslagen wordt, die stem welke ten Hemel stijgt niet om wraak te roepen over die broeder-moordenaars, maar alleen om Barmhartigheid voor den zondaar af te bidden, die zich zelven en zijn God vergeten heeft. Zes beulen zijn de uitvoerders van de macht der hel. Twee
zijn gewapend aldus beschrijft de h. Hieronymus deze mar- teling des Zaligmakers met doornen roeden, twee anderen met riemen waarin knoopen gelegd zijn, de overigen met ijze- ren ketenen. De eersten beginnen uit al hunne kracht te geeselen; wond op wond wordt geslagen en Jesus\'Bloed vloeit overvloedig. Toen zij door vermoeienis waren afgemat, wor- den zij door de twee anderen opgevolgd, welke bij de reeds geslagene wonden nog andere voegen. De laatsten nemen het werk der vorigen over en scheuren met ijzeren punten vel en vleesch van het lichaam." Zoo gruwzaam" voegt de h. Bernardus hierbij werd de Zaligmaker gegeeseld, dat het Bloed naar alle zijden om Hem heen spatte." Vele Vaders meenen ook, dat de duivels in dat uur van afgrijzen van de lichamen der beulen bezit hadden genomen om hen tot grootere woede aan te hitsen. Hooren wij nog, wat de h. Maagd zelve heeft willen open-
baren omtrent die marteling van haren goddelijken Zoon. Want wonder van moederlijke teederheid, maar ook van een onovertroffene vrouwelijke zielskracht zoodra zij vernam, dat Jesus zou gegeeseld worden, spoedde zij zich om zoo nabij mogelijk bij die plaats van lijden te wezen. Ofschoon zij het zieleleed voorzag, dat haar hart van smart zou verscheuren, ofschoon zij in tranen baadde, zij wilde haar eigen leed, even- |
|||||||
|
528
|
|||||||
|
HET LIJDEN EX STERVEN VAN
|
|||||||
|
als de heldhaftige moeder der zeven machabeesche Martelaren,
vergeten om door haar medelijden de pijnen van haren Zoon te verzachten. Jesus zou de Man van smarten worden, zij wenschte de Koningin der Martelaren te zijn, al zou zij in haar teeder hart lijden wat haar Jesus in zijn lichaam leed, al zou de geeseling van Jesus haar even veel tranen afpersen, als zij bloeddroppels uit Jesus\' lichaam sloeg. Wat die liefhebbende Moeder toen hoorde en ?ag, welk zwaard van droefheid toen hare ziel doorboorde, heeft zij in eene van hare openba- ringen aan de h. Birgitta willen verkondigen: Toen de tijd van te lijden" aldus sprak zij voor mijnen Zoon was aangebroken, grepen Hem zijne vijanden, sloegen Hem in den hals en op zijn wangen; toen zij Hem naar de kolom ge- sleurd hadden, ontdeed Hij zelf Zich van zijne kleederen, legde de handen op de kolom en zijne vijanden bonden Hem daaraan vast. Ik was er bij tegenwoordig, en bij den eersten slag viel ik in bezwijming. Weder tot mij zelve ge- komen, zag ik zijn lichaam gegeeseld tot op de beenderen toe, zóódat zij geheel zichtbaar waren en wat nog hartver- scheurender was om te zien toen de geesels werden weg- geworpen, waren zij met stukken vleesch als beladen. Mijn Zoon stond daar bloedende aan alle zijden, over het geheele lichaam verscheurd, zóódat er geene plaats voor] nieuwe wonden overbleef. Eindelijk vroeg een der omstanders met angstige bezorgdheid: wilt gij dan dien mensch doodmartelen, vóórdat Hij veroordeeld is." Dit zeggende sneed hij de koorden door, waarmede Jesus gebonden was." Het zal wel nimmer aan eenig mensch gegeven worden om de
naamlooze smarten te beschrijven, welke Jesus in ziel en lichaam, |
|||||||
|
589
|
|||||||
|
ov/.K\\ HEER JESUtJ CHRISTUS.
|
|||||||
|
de God-mensch in zijne allerzuiverste en allerheiligste, maar
daarom ook allergevoeligste nienschelijke natuur gedurende die geeseling heeft ondergaan. Alle omstandigheden van Hem, die lijdt, van hen die Hem doen lijden, van hen voor wie Hij lijdt, van tijd en van plaats, al die bijzonderheden vereenigen zich hier om dat lijden ondenkbaar groot te maken. Niemand ook kan beschrijven, wat onbeschrijfelijk is. God alleen kan naar hare volle waarde beseffen èn de vernedering èn de boetedoening, welke Jesus aan de geeselkolom vrijwillig op Zich genomen had. Maar Hij heeft het ons toch eenigermate willen verklaren door den mond van zijne Profeten die, aangeblazen door den H. Geest, ons den gegeeselden Jesus in de akeligste kleuren afteekenden. Overdenken we slechts deze uitspraken van den grooten ziener Isaias, en geen onzer, die niet huiveren zal van diepe aandoening bij het aanschouwen van zoo groote ellende. Hij draagt onze Is. LUI, 4, kwalen, Hij torscht onze smarten; wij hielden Hem voor cenen melodische, door God geslagen en vernederd, maar om onze on gerechtigheden is Hij verwond, om onze misdaden is Hij ver- brijzcld ; de kastijding, die ons vrede brengt, is op Hem, en door zijne striemen worden wij genezen... Hij heeft geene schoort\' heid en geen luister; wij zien Hem, maar Hij heeft geene ge- stalte. . En alsof die teekening van den lijdenden Verlosser nog niet duidelijk genoeg ware, gaan David en Isaias samen om ze in al hare onderdeelen, tot in de laatste bijzonderheden, af te werken. Op zijn rug voorspelde de koninklijke Profeet Ps.cxxviu,3 smeeden de boozen, ploegers ploegden op zijn rug en maakten is. I. 6. lange ploegsneden ; van de voetzool tot aan de kruin des hoof ds voegt Isaias beteekenisvol er bij is niets gezonds in Hem; daar zijn wonden en striemen en ojtgeziüolleu builen, welke noch verbonden noch met artsenij geheeld noch met olie ver-zacht zijn. 34
|
|||||||
|
830
|
|||||||||
|
IIK.1. l.l.TDRX KV STKKVKS VAV
|
|||||||||
|
Hij is het uitvaagsel der menseken geworden, meer gelijkend
op een aardworm dan op een mensch; geen enkel lid, dat niet lijdt; geen schoonheid, geen luister, gcenc gestalte heeft Hij meer. Wij zoeken in Hem naar den Almachtige en wij vinden den Man van smarten, die de ellende kent; wij vragen naar den God der eeuwige Glorie en zien den door God vervederde en geslagene, die om onze ongerechtigheid gewond is, om onze misdaden verbrijzeld. |
|||||||||
|
Welke zouden weldit mogen wij ons met angstige bezorgd-
heid afvragen de gevoelens van Jesus geweest zijn, toen Hij door zijne schepselen met zooveel smaad overladen en zoo gruwzaam mishandeld werd, van Hem die in dat uur van het grootste lijden in alle waarheid van Zich zelven mocht LXX, 14. zeggen: lic word gekweld den gansehen dag, en mijne tuchli-
ging vangt aan met iederen morgen, maar tot betuiging van zijne vlekkelooze onschuld onmiddelijk op die klacht kon laten I XVIII, ?. v°lgen: talrijk zijn mijne vervolgers, zij die Mij ongerechtvij-
andig zijn; Wat Ik niet geroofd had, gaf Ik weder, Ik boette, wat Ik niet misdreven had." Jesus zelf heeft Zich ver- waardigd reeds eeuwen te voren, door den mond van een zijner . XIX, 11. Profeten het antwoord op onze angstige vraag te geven. Ik
weet de gedachten, welke Ik over 11 heb. de gedachten ten vrede en niet ter verdrukking; Ik denk er aan, niet welken on- ,,vruchtbaren boom Ik zal uitroeien, maar wat Ik nog meer voor mijnen wijngaard doen kan; niet, hoe Ik op aarde straffen, maar hoe Ik in den Hemel beloonen zal; niet aan het nemen van wraak, maar aan het vergeven van schuld." |
|||||||||
|
53 i
|
|||||||
|
O.V\'.KN\' MKKI! .11 SIS CHR IS\'ITS
|
|||||||
|
Zoo goed is Jesus, zoo barmhartig gezind ook jegens ons,
groote zondaren, en toch wie durft het tegenspreken? wij waren de oorzaak van zijn lijden. Onze zonden waren de geesels, welke zijn lichaam verscheurden, de redenen waarom Hij veroordeeld werd, gefolterd is en ter dood zal gebracht worden. Wonderbare rechtspraak van God, geheimnisvolle orde! De ongerechte zondigt, en de Rechtvaardige wordt gestraft; de schuldige bedrijft de misdaad, en de Schuldelooze boet ze; de Heer betaalt wat de slaaf bedorven heeft, en de Zoon Gods neemt de schuld over van zijn schepsel. Zoo diep mogelijk heeft Jesus Zich voor ons vernederd, zoo veel mogelijk geleden; zijne Liefde was onuitputtelijk, zijn medelijden met ons kende geene grenzen. Velen waren vol trots en Hij de nederigheid zelve; velen bliezen zich op van hoogmoed, en Hij nam de gedaante van een slaaf aan; velen waren ongehoorzaam, en Hij boette er voor door gehoorzaam te worden tot aan den dood des kruises; velen waren zinnelijk en wellustig, en Hij leed voor die zon- den in de geeseling; velen brandden van onreine lusten, en Hij brandde van Liefde. Dat alles deed Jesus, en wat moeten wij doen? Hebben wij
ons eerst standvastig in het geloof getoond door den versma- den Jesus als onzen God en Zaligmaker te belijden en te aan- bidden, laten wij nu onze ziel tot het grootste vertrouwen ver- heffen. Immers, wij mogen en moeten van den lijdenden Je- sus alle goede gaven hopen, nu Hij Zich zelven niet gespaard en ons met zijn Bloed voor God vrijgekocht heeft r/it allen stam , en taal en volk en natie. Hoe onwaardeerbaar die weldaad is, beseffen wij het beste, als wij bedenken, welke afgrijselijke beleediging door de zonde Gode wordt aangedaan. Zij is zóó bovenmate groot, dat geen mensch, al ware hij zuiverder en |
|||||||
|
582
|
|||||||
|
HET UJOKN EN STERTEN VAN
|
|||||||
|
heiliger dan de Cherubijnen en Seraphijnen, dat zelfs niet eene
geheele wereld, al kon zij een onnoemlijk aantal van zulke Heiligen aanwijzen, niet in staat is om voor ééne enkele dood- zonde aan de goddelijke Rechtvaardigheid eene genoegzame voldoening te kunnen aanbieden, wat zij ook gedurende eene geheele eeuwigheid doen of lijden zoude. Stellen wij daartegen- over de al het geschapene verre overtreffende, de oneindig verhevene waardigheid van onzen Heer Jesus Christus, die door de zonde beleedigd wordt, maar van Wier. ook ééne enkele daad, veronderstellen wij de in schijn allernietigste, van zulk eene oneindige waarde is. dat Hij daardoor, volgens den eisch van de strengste Rechtvaardigheid Gods, kon voldoen voor alle zonden, welke ooit bedreven zijn of nog immer bedreven kunnen worden, al waren die zonden ook onnoemelijk in getal. Bijaldien dan ééne enkele handeling van Christus, ééne enkele gedachte zijns geestes of eene verzuchting zijns harten van zoo groote verdienste bij den Vader en van zoo groote waarde voor ons is, wat mogen wij dan niet venvachten door de kracht van Jesus\' goddelijk Bloed, dat Hij in zoo rijken overvloed voor ons in de geeseling vergoten heeft? Beschouw hier, Christen ziel! met dankbare bewonde- ring de onmetelijke schatten, welke gij in Jesus bezit. Een druppel van zijn heilig Bloed is genoegzaam, opdat gij verkrijgt het geloof van Abraham, de zuiverheid van Jozef, het geduld van Job, de zachtmoedigheid van Mozes, de heiligheid van David; opdat gij verwerft de liefde der Apostelen, de standvas- tigheid der Martelaren, de kuischheid der Maagden. Dewijl dan, o, Jesus !" wie stort niet uit ganscher harte aan de voeten van den gegeeselden Jesus dit gebed alle goederen door den Vader U geschonken zijn en al het uwe het mijne is} kan ik niet zoo vele en zoo groote goederen wenschen, als |
|||||||
|
ONZKN* HERB JESUS CHBISTIS, 533
|
|||||
|
Gij mij kunt en wilt geven, als ik ook kan verkrijgen.
Daarom weet ik dan ook, dat in het vervolg geen aanval des
vleesches of der wereld of des duivels zoo hevig meer zijn
zal, dat ik dien niet kan overwinnen, geene ondeugd zoo inge-
worteld dat ik ze niet kan uitroeien, geene deugd zoo moeie-
,,lijk dat ik ze niet beoefenen, geene zonde zoo verleidelijk
dat ik ze niet kan vermijden, niets zoo groot of voortreffelijk
wat ik niet kan verwerven en dat alles door uwe oneindige
verdiensten, welke uwe Liefde op mij toepast. Ja, ik vertrouw
dat ik door uwe genade alles zal vermogen; dat ook mij een-
maal, na een leven in uwen dienst doorgebracht, de poor-
ten van uw Rijk zullen ontsloten worden. Gij, o, God! si/\'t Ps. CXLI,
mijne hoop en in eeuwigheid zal ik niet beschaamd wor-
den."
Dat alles kunnen alle menschen verkrijgen door de kracht,
van Jesus\' Bloed, maar helaas! dat nu ook nog de klacht van David in den mond van Jesus past: wat voordeel brengt wi/nPs- XXIX Bloedaan, dat Ik met zoo groote Liefde voor allen vergoten heb en wel tot den laatsten druppel toe ? Het was genoeg* zaam om niet slechts velen maar om allen zalig te maken, en het getal van hen, die zalig zullen worden, is gering; Ik kwam allen zoeken, die waren afgedwaald, en maar weinigen luisteren naar mijne stem ; allen zijn geroepen en zij, die den Hemel binnengaan, zullen weinigen zijn; Ik toonde de goede Herder van al mijne schapen te zijn, en de meesten wijken van den waren weg af; Ik ging allen voor op den lijdensweg, die naar de glorie geleidt, en slechts eenigen nemen hun kruis op om Mij na te volgen. Ik heb al mijn Bloed gegeven, opdat de mensch nederig zou worden en hij blijft trotsch, |
|||||
|
534 HET LIJDEN EN STERVEN VAX
|
|||||
|
kuisch en hij blijft aan de wellust overgegeven, getrouw en
hij maakt zich aan overtreding mijner wet schuldig, godsdiens- tig en hij verzuimt zijne plichten. Allen zijn afgeweken, alle ,gader ondeugend geworden; niemand is er, die goede doet, zelfs niet één. Wat voordeel levert Mij het vergieten van mijn Bloed op ? Zijn er vele tranen gestort, vele zuchten des harten geslaakt om mijn lijden? Sloegen velen één enkele maal op hunne borst uit diep gevoeld schuldbesef? Hebben velen uit liefde tot Mij ééne zonde vermeden? Een landbouwer zaait en maait en oogst vruchten in een rijken overvloed; de wijngaardenier ver- zorgt zijn wijngaard en plukt de druiven, en Ik, Ik strooide gued zaad uit en vind vele distelen en doornen; Ik plantte mijn ,.uitverkoren wijngaard en wachtte, dat hij goede druiven voort- bracht; helaas! Ik vind zoo vele wilde druiven. Zoo werd dan mijn Bloed, mijn zweet, mijne tranen, mijne wonden door velen vruchteloos gemaakt. Zoo trok Ik dan weinig nut uit mijne nederigheid, mijne zachtmoedigheid, mijn geduld, mijne armoede, mijn lijden?" Wie onzer moet zich verwonderen, wie niet treuren, dat Te-
sus\' kostbaar Bloed, waardoor wij zijn vrijgekocht, aldus vrueh- teloos gemaakt wordt door de boosheid van vele menschen? Wij allen moesten Hem, die alles voor allen geworden is, beminnen even vurig als de Seraphijnen des Hemels; er mocht geen enkele gevonden worden, die Hem nog beleedigde. Doch, schande en beschaming over de menschen, die nog het booze doen! Helaas! misschien behooien ook wij tot het getal van die ondank- baren, welke hunnen plicht, hunne bestemming, hun eenig waar geluk hebben vergeten en liever Jesus opnieuw geeselen door zonden te bedrijven dan hun lichaam met zijne begeerlijkhe. de:i te kruisigen uit liefde voor Hem. Maar Jesus\' is barmhartig |
|||||
|
535
|
|||||||
|
ONZEN HhKH JKSLS CHRISTUS
|
|||||||
|
en de Barmhartigheid zelve. Werpen wij ons daarom in den
geest voor zijne voeten neder en smeeken wij Hem met David : ontferm U onzer. Uit Liefde voor de zondaars heeft Hij Zich laten ontkleeden, binden en geeselen; al waren dan ook onze zonden vermenigvuldigd boven de haren van ons hoofd, wan- neer wij met een heilig berouw en met het vaste voornemen ze in het vervolg van ons leven te vermijden tot Hem met Da- vid bidden: ontferm U onzer om de menigte uwer Barmhartig* he<ien, dan zal Hij onze misdaden niet meer gedenken. |
|||||||
|
Hoofdstuk X.
|
|||||
|
Jesus wordt met doornen gekroond
Zoodra de koorden, waarmede Jesus aan de geeselkolom
stond vastgebonden, waren doorgesneden, viel Hij op den met zijn goddelijk Bloed doorweekten grond, uitgeput en krimpende van pijn. Ter nauwernood bleven Hem nog zoo veel krachten over, dat Hij op handen en knieën Zich kon voortslepen naar zijne kleederen om zijn doorwond lichaam te bedek- ken. Doch ook nu mag Jesus nog geene rust vinden. De- zelfde beulen, welke Hem gegeeseld hadden, sleurden Hem van de plaats dier foltering naar den voorhof van het recht- huis om den afgemartelden Zaligmaker met eene nieuwe soort van pijniging en van bespotting te overladen, waarvan de lange geschiedenis der Martelaren geen tweede voorbeeld vermeldt, welke ook aan die onmenschen door den vinnigsten haat der Joden of door de wreedheid der hel moet ingegeven zijn. Waarlijk, een ieder zou het voor onmogelijk houden" aldus roept de godvruchtige Lodewijk van Granada uit dat een zoo gruwzaam spel door eene menschelijke ziel kon uitge- ,,dacht worden. Die smarten toch der doornen-kroning waren zóó vreeselijk, dat een ieder, die zijnen doodsvijand in zulk |
|||||
|
587
|
|||||||
|
HET LIJDEN F.N STEKTEN VAN ONZEN 1IKKR JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
een lijden had aanschouwd, van een innig medelijden vertee-
derd zou wezen, zelfs al bezat hij het ongevoeligst hart. De- wijl echter de duivel zelf de uitvinder van die pijniging en de lijder de God-mensch was, dewijl ook de ingekankerde haat en de vervolgingswoede van dat booze volk der Joden in geene soort van marteling verzadiging vond, daarom wilde ook de oneindige Goedheid in de overmaat harer Liefde met geene mindere smarten Zich vergenoegen." Dat die huur- lingen alle mensehelijk gevoel hadden uitgeschud, dat zij voor geene zachtere aandoening toegankelijk waren, hebhen wij reeds meermalen moeten aanmerken. Daarenboven werd hun, wien het martelen eene lust was, alle vrijheid gelaten om aan hunne dierlijke wreedheid geen genoegen te weigeren. De Joden hadden uit vrije keuze en in hun bloeddorstigen haat hun Ko- ning en Messias aan den moedwil der Heidenen prijs gegeven, en Jesus wordt nu het voorwerp der bitterste spotternij en der wreedaardigste foltering van een ellendig soldaten-geboefte, van het uitvaagsel des heidendoms. Alles ook maakt dien spot zoo grievend, dat lijden zoo pijnlijk mogelijk. De bedrijvers van die wandaad zijn ongeloovige Heidenen, die lachen met alles wat heilig is en naar Godsdienst zweemt; de Lijder is Jesus, die Zich God en Koning genoemd heeft en Wiens geduld zij door geene geeseling overwinnen, Wien zij zelfs geene klacht hadden kunnen afpersen. Niet minder verachtelijk was hunne bedoeling. Zij zullen, in hunnen afkeer en diepen haat voor de Joden, Jesus, hun zoo gezegden Koning en hun Koning- schap op de laagste wijze bespotten. De h. h. Evangelisten hangen ons dan ook een akelig tafereel op van deze nieuwe marteling. De krijgsknechten namen Hem mede in het rcchthuis en verza- Mat.XXVU melden rondom Hem de gansche krijgsbende, welke gewoonlijk |
|||||||
|
536
|
|||||||
|
11 KT LIJDKN KN STERVEN VAX
|
|||||||
|
MatXXVU.sS 600 man telde. En Hem ontkleed hebbende, wierpen zij Hem
t ,«. viv een scharlaken mantel om, vlochten eenc kroon van doornen en JOAN. XIX, 2.
zetten die op zijn hoofd en eenrietstok (gaven zij Hem) in zijne
rechterhand. Aldus hadden zij Hem als een spotkoning toe-
gerust met mantel, kroon en schepter, als een theater-koning uitgedoscht. Maar ook de inhuldigingsplechtigheid mag niet ontbreken, het :;roningsfeest moet nagebootst worden. Voor MatXXVH,29 Hem neervallende dreven zij den spot met Hem en begonnen Makc. XV,18. Hem te begroeten, zeggende: Wees gegroet Koning aer Joden. Joax. xix, 3. En zij gaven Hem kaakslagen, en bespuwden Hem en namen den rietstok e?i sloegen Hem met den rietstok op het hoofd, en neder knielen de aanbaden zij Hem. Uitvoerig schetsen alzoo de Evangelisten dat afschuwelijk spel van die barbaren. Van de geeseling behoefden zij slechts melding te maken, dewijl het onmenschelijke van die strafoefening aan hunne tijdgenooten duidelijk voor den geest stond; doch van zulk eene bespotting en mishandeling, als de doornen-kroning was, had nog nooit iemand gehoord. Allen moesten het ook besef- fen, op welke wijze Jesus van zijn geestelijk en eeuwig Ko- ninkrijk bezit nam. Wij, de onderdanen van dien Koning der eeuwige Glorie, zullen trachten al de bijzondere omstandighe- den en den diepen zin van die kroningsplechtigheden te doen uitkomen. Wanneer een koning, ten dage zijner inhuldiging, met den
koninklijken mantel omhangen en met de rijkskroon en schepter versierd, op den troon gezeten is, naderen zijne rijksgrooten in de nederigste houding om de betuigingen van hunnen die- pen eerbied en de verzekering van hunne onwankelbare ge- trouwheid af te leggen. Dit alles zullen die beulen, wier han- den nog rood zijn van Jesus\' heilig Bloed, met hunne even |
|||||||
|
ONZEN" HEER JESU8 (IIIMSTIS ö.\'ii)
|
|||||
|
afschuwelijke makkers nabootsen. Zij hebben gehoord, velen
hebben ge/.ien, hoe Herodes Jesus van Nazareth bespotte en in een spotkleed naar Pibtus terugzond; zij weten, dat de ver- achte Nazarener Zich Koning der Joden genoemd heeft; en dewijl zij ook de wijze kennen, waarop een Oostersch Vorst het grievendst kan beleedigd worden, zullen zij den goddelijken Zaligmaker ook zoo verguizen. Welke schuld de lafhartige Pilatus daaraan gehad heeft, kan met geene zekerheid gezegd worden. Had hij, middelerwij] Jesus gegeeseld werd, of reeds vóór het begin daarvan de gerechtsplaats verlaten om geen getuige van die strafoefening te zijn en aan de beulen meerdere vrijheid te geven; had hij voorzien, hoe zij Jesus nog nü de geeseling zouden mishandelen en zóó door ooglui- king en stilzwijgende toestemming\' aandeel in die bespotting genomen? Zijn doel om aan den haat der Joden eenige vol- doening te geven en Jesus zóó te kastijden dat zij van den eis\'-h der kruisiging afzagen mag een bevestigend antwoord niet onwaarschijnlijk maken, doch het Evangelie zwijgt daarover en geeft ons geene reden om" hem eene nieuwe schuld ten laste te leggen. Voor ons is er ook weinig aangelegen om gissingen te wagen, nu de heilige geschiedenis daarvan niets meldt. Daarentegen is het voor ons van het hoogste belang en van veelzijdige toepassing opnieuw de overgroote Liefde te overdenken, welke Jesus ook in dit gedeelte van zijn lijden es betoond heeft. De liefde zoo leert de"*h Paulus 1 Cok zoekt het hare niet; zij verdraagt alles, zij verduurt alles. Deze drievoudige lofspraak zullen wij wederom door den goe- den Jesus verdiend zien in zijne doornen-kroning, maar ook daardoor te meer ons opgewekt gevoelen om de oneindige Goedheid met alle krachten onzer ziel te beminnen en op de innigste wijze ons aan Hem te verbinden. |
|||||
|
540
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STKRVKX VAN
|
|||||||
|
ATXXVIl,a8 Jesus ontkleed hebbende, wierpen zij Hem een scharlaken
mantel om. Met deze woorden leidt de Evangelist het ver- haal in van het allertreurigst tafereel, hetwelk wij overwegen. Of zij den Zaligmaker geheel ontkleedden en daardoor zijne diepe wonden openscheurden, of wel Hem het oppergewaad alleen afnamen, weten wij niet; in allen gevalle zal het eene of het andere door die ruwe soldaten niet zonder groote pij- nen aan Jesus te berokkenen gedaan zijn. Om den besehermen- den mantel, het wijde, purperen gewaad der koninklijke majes- teit te verbeelden, wierpen zij Jesus waarschijnlijk den korten, rood geverfden soldaten mantel om, welken zij slechts voor het grijpen hadden onder die bende van krijgsknechten en welke in hnn oog het geschikte kleed was om Hem als spot-koning voor te stellen. Voor ons echter is in die verguizing eene geheel andere, eene diepe beteekenis opgesloten. In die nieuwe ontkleeding van Jesus moeten wij zijne Liefde aanbidden, welke alles wegschenkt om ons allen te redden. De wreedheid der Heidenen en der Joden had het maagdelijk
lichaam van den mensch-geworden Zoon van God zóó door geeselslagen verscheurd, dat het overal met diepe wonden was doorploegd. Doch, alsof die wonden nog niet genoeg zicht- baar waren, wilde Jesus in tegenwoordigheid van die gansche bende en van de omstaande Joden ontkleed, door allen met diepe wonden overdekt gezien worden. Zoo werd de gelijkenis, eens door den Zaligmaker van den verloren Zoon gebezigd, in Hem zelven maar in geheel anderen zin vervuld. Ook Hij zeide tot zijnen hemelschen Vader: geef Mij van \'t goed het gedeelte, dat Mij toekomt..... en Hij 7verd verhoord om zijne ecr- biedigheid. De hemelsche Vader gaf aan zijnen Zoon, toen deze mensch
|
|||||||
|
541
|
|||||||
|
ONZEN HEKB JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
werd, eene ziel met onnoemelijke en overgroote voorrech-
ten versierd een Lichaa-n, dat het schoonste was, hetwelk ooit gezien werd, en door eene bijzondere inwerking van God den H. Geest in den zuiveren schoot van de onbevlekte Maagd Maria gevormd was een Bloed uit het luisterrijkst koninklijk geslacht ontsproten; de Vader schonk daarenboven aan Jesus eene onverwinbare Kracht en sterke gezondheid; Hij rustte Hem uit met eene onmetelijke Wijsheid en Weten- schap, met eene ongeëvenaarde Welsprekendheid; in Jesus schit- terden alle Volmaaktheden in den hoogsten graad. Met die buitengewone gaven verrijkt, kwam de Zoon Gods,
nadat Hij mensch was geworden, hier op aarde rondwandelen, wonen in eene woestenij, op onmetelijken afstand van zijns Vaders huis. In dit akelig gewest,, waar zonde en lijden en dood heerschen, verkwiste Hij, als wij zóó mogen spreken al de Hem geschonkene gaven uit buitensporige Liefde voor diep ellendige zondaren. Hij was schoon van ge- daante boven alle kinderen der menschen, en is geworden als een melaatsche, met wonden overdekt; zijn Lichaam bood Hij Is i 6. aan hen die Hem sloegen, zijne wangen aan hen, die Hem den baard uitrukten, zijn aangezicht keerde Hij niet af van hen, die Hem scholden en bespuwden; zijn Bloed vergoot Hij bij stroomen; zijne zalige ziel liet Hij door de grievendste smart en doodelijke droefheid verscheuren; vroeger riepen zij, die Hem hoorden spreken, vol verbazing uit: nooit heeft een Joan. VII, 46. mensch gesproken gelijk deze mensch, en nu, door zijne vijan- den beschuldigd, was Hij als een stomme die zijnen mond niet Ps.XXXV\'11,14 opent, en door Pilatus tot zelfverdediging aangespoord, heeft Hij met geen enkel woord geantwoord; Hij was de eeuwige Wijs- heid en liet Zich als een dwaze bespotten, de oneindige A1- |
|||||||
|
542 iikt I.UhfcN ix sn:im:.\\ v.itt
|
|||||
|
macht en liet Zich als een slaaf binden, de onuitputtelijke Rijk-
dom en liet Zich van zijne kleederen berooven; weleer moest
Spr. III 18. j-ijj van 2ich zelven zeggen: bij Mij zijn eer en rijkdommen
en grootsche schatten, en nu klagend, uitroepen : Ik ben een be-
Ps. XIX, 18. \'Maar geworden en arm. Waarlijk, de Liefde is sterk ais de
Cant. Vin,6.dood en overwint alles; zij is milddadig en schenkt alles weg.
Jesus heeft Zich zelven ontledigd niet alleen door zijne god-
delijke Majesteit onder de gedaante van een slaaf te verbergen
maar ook nog door alle voorrechten, welke Hem van den
Vader gegeven waren, als niets te achten en, om allen voor
den Hemel te winnen, zelfs als het uitvaagsel der menschen
te worden.
O, gij! die deze woorden leest, vraagt het u zelven eens
af: is het mogelijk Hem nog te vergrammen, die alles voor u leed en opofferde; is het mogelijk Hem niet te beminnen, die u met eene eeuwige Liefde beminde? Of is het zoo moeie- lijk Hem lief te hebben en uwe liefde door daden te bewijzen? Indien gij Hem niet bemint, bedreigt de Vader u met eene eeuwige straf; indien gij Hem wel bemint, verzekert de Vader u eene eeuwige belooning. Hoort, wat de God-minnende Augus- tinus na zijne bekeering tot zich zelven zeide en ons ter ver- maning in zijne belijdenissen" opteekende: Wat ben ik voor u, o, God! dat Gij mij beveelt U te beminnen en dat Gij vertoornd wordt en mij met de zwaarste straffen dreigt, als ik zulks niet doe? Is het dan een gering ongeluk, als ik U niet beminde? Kan een grooter ramp of door een mensch ge- vreesd of door een Engel uitgedacht of door God overgezonden worden dan Jesus niet te beminnen, dan de Liefde te haten ?" Och, mocht de Liefde van den lijdenden Jesus, die het zijne niet achtte maar alleen op onze zaligheid bedacht was, ons |
|||||
|
OSUXKN IIKFR /KM1S CHRISTUS. 543
|
|||||
|
hart van alle verkeerde neigingen zuiver en ons los maken van
alle schepselen om geheel voor Hem te leven ! Wie niet voor Jesus leeft" roept de h. Bernardus uit is niet waardig te leven, of liever, hij is reeds dood ; hij. die niet voor Jesus alleen in de wereld is, verdient er niet in te zijn." Is Jesus ook niet genoeg voor elke minnende ziel? Laten wij dan met den Apostel alles verlaten om Jesus aan te hangen en te volgen. Dan zullen wij ook eens met Hem deel hebben aan al de goederen des Vaders en duizendvoudig terug vinden in de eeuwigheid, wat wij hier op aarde om Hem verzaakten. Hoe kwistig ook Jesus met alles was, hoe bereidvaardig Hij
ook alles om wille der mensrhen weggaf, toch was er iets, wat Hij in zijn lijden niet missen wilde. De purper roode mantel moest zijne schouders dekken, dien leende Hij zelfs van zijne vijanden. Zoo wilde, zoo beschikte Hij het, om- dat daarin vele geheimen opgesloten zijn, daarin velerlei aan- wijzingen gegeven worden ten opzichte van het leven der ware Christenen. Mijn Geliefde is wit en rood, lezen wij in het Hooglied Hoogl. V,
van Salomon. Tweemaal liet Jesus Zich als Koning bespot- ten: eerst in het paleis van Herodes en Hem werd een wil kleed omgehangen, want Hij was de oneindige onschuld zelve; toen in het rechthuis van Pilatus, en de soldaten wierpen Hem een rooden mantel om, want Jesus was de Verlosser der wereld door zijn Bloed. God wilde, dat aldus zijn Zoon als Koning begroet en dat reeds bij de plechtigheid zijner inhul- diging zinnebeeldig aangeduid werd, dat niemand onderdaan van dat Rijk zijn kan, die niet omhangen is of met het witte kleed der onschuld of met het roode kleed der boete Maar |
|||||
|
544 11KT UIDEN KN STERVEN VAN
|
|||||
|
allen hadden het kleed «Ier onschuld verloren en moesten van
hunne zonden gereinigd worden in het Bloed des Lams. Daarom kleefde die roode mantel aan de nog versche wonden van Jesus\' heilig lichaam en werd doortrokken met zijn heilig Bloed, want het feestgewaad, waarmede Hij eens versierd zou worden en hetwelk de heerlijkheid van zijn Koninkrijk moest afbeeb den, zou bestaan uit de door zijn Bloed gereinigde zielen, gelijk de Profeet Isaias voorspeld had: Sla uwe oogen naar alle Is. XLIX, is. zijden en zie, die allen verzamelen zich en komen lot U; zoo waar Ik leef, zegt de Heer, gij zult u met hen allen als met een sieraad kleedcn en als eene bruid zult Gij u met hen omhangen. Wie alzoo met Jesus\' verdiensten hun voordeel hebben gedaan, in wien de oude mensch gestorven en de begeerlijkheid des vleesches beheerscht is, al wie tot nieuwe menschen herscha- pen en alzoo schitterend van schoonheid geworden zijn, met hen zal eens de Koning der eeuwige Glorie Zich omkleeden evenals de bruid zich tooit met haar bruiloftsgewaad, en zij allen zullen het Lam Gods, dat voor hen geslacht is, aanhangen en het volgen op al zijne schreden. Behalve deze twee grondwaarheden, welke de voorwaar-
den aangeven, waaronder de verloste menschheid in \\verke- lijkheid eerst van Jesus\' Rijk op aarde en daarna van diens Rijk in de eeuwigheid deel kan uitmaken, duidde die roode mantel ook nog aan, waarvoor een ieder zich moet voorberei- den, als hij in zijn leven een ware leerling van zijn Zalig- maker zijn wil. Evenals Jesus ons niet wilde heiligen zonder zijn eigen Bloed te vergieten, evenmin zal iemand deelgenoot zijner heerlijkheid worden dan na eerst in dit leven met Jesus geleden te hebben. De Zaligmaker stichte zijn Rijk in zijn Bloed. Hij was de Koning van de Martelaren en van al die |
|||||
|
DN7.KN mm IfSl\'S CHRISTUS. ">4*>
|
||||||
|
onder zijne banier strijden; Hij wilde ook aan allen het sein
geven van dien bloedigen strijd, waarin hun lichaam als slacht- offer zoude vallen, minstens in de beoefening der deugd ge- kruisigd worden met zijne begeerlijkheid. En welk gepaster teeken kon Hij hun tot dien strijd geven dan den bloedroo- den mantel, waarmede Hij in zijn lijden werd omhangen. Die Koning van onze harten" zegt de h. Ambrosius ver- toont Zich aan ons in een scharlaken, in een purperen mantel gekleed om ons de overwinning en de zegepraal van het mar- telaarschap aan te duiden." De overwinning\'. Ja, maar niet dan na een zeer harden strijd. 1 )aarom moeten wij in dat bloed- rood gewaad van den lijdenden Zaligmaker de herhaling lezen van die vermaningen, welke Hij ons reeds zoo menigmaal of zelf of door den mond zijner Apostelen voorhield: »neemt uw kruis op en volgt Mij, verloochent u zelven en belijdt Mij voor de menschen; wie zich zelven meer beminnen dan Mij, zijn Mijner niet waardig. Des noods moet gij ten bloede toe weerstand bieden, en altijd moet gij u gelukkig achten, als gij om Mijnentwille gehaat zult zijn en vervolgd wordt. Alleen zij, die Mij in mijne beproeving, in mijne vernedering en in mijn lijden zijn bijgebleven en daarin volhard zullen hebben, zij zullen Mij volgen in mijne heerlijkheid en met eere en glorie gekroond worden in het eeuwig Rijk mijns Vaders" |
||||||
|
as
|
||||||
|
Hoofdstuk XI.
|
|||||
|
De soldaten zetten Jesus eene kroon
van doornen op. Naast de Liefde van Jesus, welke het hare niet acht, zien wij
tevens de Liefde, welke alles lijdt. De Liefde hield zich nog niet voldaan, ofschoon zij alles had weggeschonken om ons allen rijk te maken; zij wilde ook alles lijden om voor allen te boeten en naar den aard der zonden de straffen daar- van te dragen. De boosheid en wreedheid hieden raad om den goddelijken Lijder nieuwe martelingen aan te doen, en Jesus neemt ze met een minnend hart aan, omdat Hij daar- door voor onze zonden kan voldoen, Joan. XIX, 2. De krijgsknechten verhaalt de Evangelist vlochten eene
kroon van doornen en zetten die op zijn hoofd. Wie zal kunnen zeggen, wat hier het grootste is: of de smart, welke Jesus in zijn lichaam lijdt, of de Liefde, welke brandt in zijn heilig Hart. Klaagl.I, iz. Het lichaam zegt: ziet, of er eene smart gelijk is aan de mijne;
Jer. XXXI, 3. het Hart roept ons toe: met eene eeuwige Liefde heb ik bemind.
Verwonderen wij ons ook niet, dat beiden, èn smart èn Liefde, den hoogsten graad in Jesus bereiken. Hij immers, die lijdt, is de onbegrensde Barmhartigheid, en Hij lijdt om den zondaar |
|||||
|
HF.T MJDF.N F.N SPF.RVF.N VAN OttZBN HF.KR .IFS1TS tHRtSTUS. 54?
|
|||||||
|
van het grootste ongeluk te bevrijden. Wij zullen dan ook de
dankbare getuigen er van mogen zijn, hoe in den lijdenden Zaligmaker dit woord van Israëls wijssten Koning in ver- vulling gaat: Aanschouwt den Koning Salomon met de kroon, Hoogl hi.ii. waarmede zijne moeder hem gekroond heeft op den dag zijner verloving en op den dag van de vreugde ïijns harten. Heden immers, nu Jesus, de nieuwe Salomon, in zijn Bloed Zich met zijne bruid, de Kerk, welke Hij stichtte, verlooft, zal zijne moeder, de Synagoge der Joden, Hem kronen maar met de scherpe doornen, welke hare nijd en hare haat voor Hem vlochten. Te minder zal Hij die pijnlijke kroon weigeren, omdat de luchthartigheid van de kinderen dezer wereld zich met de zoo spoedig verwelkende rozen der aarde alleen wilde sieren en Hem, die voor alle zonden kwam boeten, niets over \'iet dan de doornen. Ook eene vóórafbeelding wordt aldusr werkelijkheid. Isaak zou aan God geofferd worden, maar God herriep het gegeven gebod, en in Isaaks plaats werd een ram als brandoffer geslacht, die met de hoornen in de struiken ver ward was geraakt. Eveneens zal nu het Lam Gods, welks hoofd met doornen gekroond wordt, opgeofferd, maar de kin- deren der menschen gespaard worden. |
|||||||
|
Zoodra Jesus binnen het voorhof gesleurd was, dwongen
Hem de soldaten op eene lage, gemeene bank neer te zitten, opdat zij des te gemakkelijker hunne verguizingen volvoeren en zich ten zijnen koste konden vermaken. Daarop vlochten zij eene kroon van lange doornen en drukten die werktuig van diep gaande pijn en zinnebeeld van de allerlaagste be- |
|||||||
|
848
|
|||||||
|
HKT r.l.lr>KX KN STKRVKN VAN
|
|||||||
|
schimping op zijn gezegend hoofd; en alsof die doornen
nog niet diep genoeg in Jesus\' hoofd, dat reeds door de kaak- slagen gewond was, doordrongen, namen zij den rietstok en sloegen Hem daarmede ofi het hoofd. Van alle zijden worden de aderen geopend, maar ook voor ons allerkostbaarste wonden gemaakt, want daaruit ontsproten zoovele rozen van Liefde, als bloeddroppelen er aan ontvloeiden. Zóó veranderde Jesus zijne smarten in hulpmiddelen te onzer verheffing en zijne doornen in pijlen, om daarmede het Hart zijns Vaders te treffen, en het door mededoogen met de ongelukkige zondaars te vertee- deren. Die nieuwe marteling des Zaligmakers moeten wij gelooven,
maar ze in hare geheele uitgestrektheid beschrijven, kunnen wij niet. Laten wij daarom liever met stille aandacht luisteren naar hetgeen de h. Maagd omtrent dit lijden van haren Zoon aan de h. Birgitta heeft willen openbaren en naar hetgeen Heiligen ons als vrucht hunner overweging mededeelen. De doornen- >,kroon wondde" aldus spreekt de h. Moeder het eerbied- waardig hoofd van mijnen Zoon zóó hevig, dat het afvloei- ende Bloed zijne oogen en ooren vulde en zijnen geheelen baard bevochtigde. De doornenkroon sloot om het hoofd en reikte tot aan het midden van \'t voorhoofd. Vele beken van bloed vloeiden uit die plaatsen, waarin de doornen door- gedrongen waren, op \'t aangezicht af. De haren, de oogen en de baard waren zóó zeer daarmede bevochtigd, dat ik niets anders op zijn gelaat zien kon dan bloed; ofschoon ik zeer dicht bij het Kruis stond, kon Hij mij toch niet zien, als Hij niet door het samendrukken der oogen het bloed daaruit had verwijderd." Niet alleen het overvloedige bloedverlies stemt ons tot
|
|||||||
|
0!*ZK.V HEEK JESUS CHRISTUS. 549
|
|||||
|
medelijden met den goeden Jesus, ook zijne ondragelijke pijnen
verscheuren ons hart. Deze waren nog heviger dan die der geeseling, omdat het hoofd fijner gevormd en daardoor voor elke smart gevoeliger is. Wie beschrijft" roept de h. Leo- nardus van Portu Mauritio uit de smarten van Jesus? Een enkele doorn, welke den voet van een leeuw doorstoken heeft, veroorzaakt hem zulke hevige pijnen, dat hij brult en het woud van zijn gehuil doet weergalmen. Doch welke vreeselijke pijnen verwekten zoo vele doornen, niet in een voet maar in het allergevoeligste hoofd van Jesus? Wie toch weet niet, hoe smartelijk de hoofdpijn is ? Het hoofd is immers de zetel van \'t leven, waarin alle uit- en inwendige zintuigen te zamen loo- pen, waarin alle aderen en zenuwen hunne werkzaamheid uit- oefenen, hetwelk ook in de innigste levensverhouding met het hart staat. Lijdt dan het hoofd, dan kan de pijn niet gering zijn en wat in andere ledematen eene lichte smart is, dat wordt in het hoofd eene ware marteling. Wij moeten derhalve, en met recht, zeggen, dat de doornenkroon aan onzen Jesus een even veelvuldigen dood berokkende als er doornen aan waren, welke Hem doodelijke pijnen veroorzaakten en, zon- der Hem te doen sterven, in eene zee van de bitterste smar- ten dompelden. Wij kunnen ons dan ook niet verwonderen, ,,dat zelfs Pilatus, toen hij Jesus zoo mishandeld en aan de hevigste pijn ten prooi zag, door schrik bevangen werd. Het aanschouwen daarvan bewoog hem zóó zeer tot medelijden, dat, zooals hij meende, ook Jesus\' onverzoenlijkste vijanden daardoor zouden getroffen worden." Ik weet niet wat ik zeggen zal" aldus schrijft de reeds vroeger aangehaalde eerbiedwaar- dige Lodewijk van Granada is de beleediging, welke onze Verlosser onderging, of wel de smart, welke Hem werd aange- |
|||||
|
550
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STERVEN TAN
|
|||||||
|
daan, het grootste? Wie herinnert zich ooit gezien of gelezen
te hebben, dat iemand op zoodanige wijze gefolterd is ge- worden, dat eene van doornen gevlochten kroon hem tot in de hersenen doordrong en hem van den eenen kant met smaad overlaadde en van den anderen kant hem ondragelijke smarten bereidde? Het kon de wreedheid en woestheid van die onmenschen niet voldoen, als zij den Zaligmaker met ge- wone en gebruikelijke straffen pijnigden; zij moesten nieuwe en ongehoorde martelingen verzinnen, opdat Jesus zoo grievend mogelijk beleedigd en zoo smartelijk mogelijk ge- folterd werd." Toen de h. Birgitta dit smartvol lijden van onzen Verlosser overwoog, riep zij in de vervoering van hare dankbare liefde uit: o, Jesus, spiegel der waarheid, zinnebeeld der eenheid, band van liefde! gedenk uwe ontelbare wonden, welke U van het hoofd tot aan de voeten overdekt en met uw heilig Bloed rood geverfd hebben. Gedenk, welke smar- ten Gij in uw maagdelijk lichaam voor ons geleden hebt. Wat hadt Gij nog meer voor ons kunnen doen? O, goede Jesus! ik bid U: grif al uwe wonden met uw kostbaar lijden in mijn hart, opdat ik daarin uwe smarten en uwen dood leze en tot aan \'t einde van mijn leven U daarvoor dankbaar blijve." Ja, vurige, hartelijke dankbaarheid is ons aller plicht. Waar-
om toch leed Jesus al dat ondenkbaar lijden? Het eenige ant- woord, door ons schuldig geweten op die vraag te geven, moet luiden: Hij leed die smarten om daardoor te voldoen voor den grenzenloozen hoogmoed heillooze bron van zoo vele zon- den voor alle zondige gedachten en voorstellingen van zoo velen. Het hoofd wordt te recht als de zetel van alle werkingen des geestes aangemerkt en door slechte, geheime gedachten wordt |
|||||||
|
551
|
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
somtijds de ziel zwaarder gewond dan door openlijke zonden.
Die weeken van hart en wuften van gemoed, die lichtzinnigen van geest, wier mond bijna geen ander dat dit wellustige woord Wxjsh. II, kent: laten we ons met rozen kronen; die aan niets anders dan aan opsmuk denken, die hun tijd met nietswaardige din- gen dooden, die geen zin hebben dan voor wat hunnen trots streelt, dan voor wat hunne geheime lusten voldoet zij heb- ben hunnen Zaligmaker met scherpe doornen gekroond; voor hunne zinnelijke zonden boette Jesus door onbeschrijfelijke smarten. Eveneens hebben zij aan den Zaligmaker die pijn- lijke kroon op \'t hoofd gedrukt, die in het gebed aan vrijwib lige verstrooidheden zich overgeven, die slechts oogen hebben voor hetgeen dezer wereld is en met euvelen moedwil hunne gedachten aftrekken van hemelsche zaken; verder allen, die toegeven aan onrechtvaardige oordeelvellingen, aan wraakgierige plannen, aan liefdelooze vermoedens. In één woord: want alle zondige gedachten hier op te tellen is even nutteloos als ondoenlijk elke zondige werking van onzen geest, tegen welke wet ook zij moge aandruischen, is eene doorn aan Jesus\'kroon gevlochten, welke Hem wondde en pijnigde. En voor elke van die zonden wilde Jesus in dat uur van ondenkbare smarten boeten. Maar hoe nameloos veel moet Hij dan ook niet geleden hebben, want ontelbaar vele waren en zijn nog voortdurend die misdaden van den boozen mensch. O, wreede doornen! of liever, wreedaardige overtredingen der menschen! Zij heb- ben die doornenkroon voor den God-mensch gevlochten; en nog, even dikwijls als een Christen aan misdadige gedachten of voorstellingen van ijdelheid, van hoogmoed, van liefdeloos- heid, van onreinheid of van wellust toegeeft, drukt hij op- nieuw die folterende kroon in het doorwonde hoofd van zijn |
|||||||
|
552
|
||||||||
|
HKT LIJDEN KN STERVEN VAN
|
||||||||
|
God en Zaligmaker. En nog zouden zij, die dienaren van
eene zinnelijke, van eene trotsche wereld, meenen hier langs een met rozen bezaaiden weg te kunnen wandelen en zóó den Hemel te kunnen binnengaan, welke niet verworven wordt dan door nederigheid, versterving en liefde? Bedriegen we ons niet: Jesus\' doornenkroon predikt ons luide en voortdurend den harden plicht der zelfverloochening, want" zegt de h. Bernardinus het past niet, dat onder een met doornen gekroond Hoofd ledematen gevonden worden, welke aan eene zinnelijke weekheid verslaafd zijn." Het is ook onmogelijk dat hij, die zich hier met rozen wil versieren, ginds met glorie zal gekroond worden; daarentegen zal hij in den Hemel ver- heerlijkt worden, die op aarde om wille van Jesus en van de deugd geleden heeft. Indien wij met Jesus gestreden en geleden hebben" leert de h. Paulus zullen wij met Hem overwinnen en heersenen." Jesus\' Kruis, de roem en de eer van eiken Christen, is ook het middel en de weg ter be- looning. |
||||||||
|
Nog andere geheimenisvolle waarheden zijn hier op te mer-
ken. Jesus\' kroon was gevlochten uit scherpe doornen. Er was op aarde, welke om de zonden der menschen met een vloek beladen was en distelen en doornen voortbracht, niets anders te vinden, waaruit Jesus\' hoofdsieraad kon gevlochten worden; aan Hem, die de Koning was van alle lijdende zie- len en geene andere volgelingen zocht dan wie bereid waren met Hem het martelaarschap des bloeds, minstens der liefde, het lijden en den smaad te gemoet te gaan, past ook geene |
||||||||
|
553
|
|||||||
|
OinSISM HEKR .IESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
andere kroon. Zou een krans van bloemen wel een sieraad
en niet veel meer eene wreede bespotting voor den lijdenden Jesus geweest zijn, en gaven die doornen niet beter den aard van zijne koninklijke waardigheid te kennen dan elke andere hoofdwrong? Jesus is immers geen Koning, die genoegens op deze aarde belooft maar wel het lijden en de vervol- ging voorspelt; onder zijne hovelingen duldt Hij geene zin- nelijken noch lichtzinnigen, maar alleen hen, die de gemak- ken des levens kunnen verzaken en niet slechts belust zijn op hetgeen de zinnen streelt of aan de lagere neigingen des men- schen voldoening schenkt. Wie zich onder zijne banier wil- len scharen, moeten ook hun aandeel in zijne smarten niet weigeren. Bovendien, alles wat hier op aarde bloeit, alles wat voor
vermaak of grootheid gehouden wordt, vergaat zoo spoedig en is niets meer dan schijngoed of klatergoud; maar de verdienste der wederwaardigheden, welke evenals de doornen voor een korten tijd wonden en pijn doen, blijft eeuwig. Daarom, al moe- ten wij hier beneden iets lijden, ook dit mag ons niet ont- moedigen. Wel is hier, in dit dal van tranen, in deze gewesten van straf en boete, een rijke oogst van die scherpe doornen; doch onze goddelijke Zaligmaker nam het grootste deel daarvan voor Zich zelven, vlocht daarvan een kroon en drukte die op zijn gezegend hoofd om de pijnen daarvan in onze plaats te lijden en om tevens wonder van Jesus\' Liefde het nog voor ons overblijvend lijden des tijds, alle distelen en doornen des levens, de pijnen des lichaams en de angsten der ziel, tot een Gode welgevallig offer te verheffen en te heiligen. Aldus verdiende onze goddelijke Zaligmaker door de doornen, welke Hij van ons wegneemt en op zijn heilig Hoofd over- |
|||||||
|
554
|
|||||||
|
HKT LMI1KN EN STKRVEX VAN
|
|||||||
|
plantte, voor Zich eene onverwelkbare kroon van eeuwige heer-
lijkheid; maar te gelijk maakte Hij onze doornen, door ze te be- vochtigen met zijn kostbaar Bloed, tot bloemen, welke bloeien tot in eeuwigheid. Nog eene andere beteekenis heeft Jesus\' smartvolle kroon voor
\',l6 elke mediteerende ziel. De kroon is van ons hoofd gevallen, wee ons, omdat wij gezondigd hebben, aldus riep de Profeet Jeremias klagend uit. Eene kroon van blijdschap en van vreugde, van heiligheid en van onsterfelijkheid was door den God van Liefde den mensch in het paradijs opgezet, maar hij wierp ze in dartelen overmoed in \'t slijk en vertrapte ze, alsof zij geene waarde voor hem had. Doch Jesus, die de alles overtreffende waarde daarvan kende en ook kwam om alles goed te maken, wat de mensch door de zonde had bedorven, raapte die kroon op en zette ze op zijn heilig Hoofd om ze in zijn Bloed van alle smet te reinigen en ze opnieuw aan den mensch te schenken door zijn lijden. En diep drukte Hij ze in zijn Hoofd, want vast en stevig moest zij voortaan op het hoofd van zijne verlosten staan; geen geweld van\'smen- schen vijand moest haar kunnen ontrooven. Zoo staat dan de lijdende, diep vernederde Jesus voor ons
geloovig oog in eene Grootheid, welke door geen wereld- schen glans of aardsche praal kon geëvenaard worden. Met glorie en heerlijkheid is Hij gekroond; een diadeem als van het zuiverste goud versiert zijn eerbiedwaardig Hoofd en de vele bloeddruppelen, welke uit zijne wonden vloeien, vonkelen als edelgesteenten van het zuiverste gehalte. Wat is Hij schoon, de Zoon des menschen, al heeft zijne stiefmoeder Hem een kroon van martelende doornen ingedrukt. Nu reeds is Hij, wat Hij eens voor ons allen zijn moet en zijn wil de Ko- |
|||||||
|
156
|
|||||||
|
ONZEN HEEK JESIS CHRISTIS
|
|||||||
|
ning der Glorie. Den vloek, over Adam en zijne nakomelingen
uitgesproken, neemt Hij weg of liever: verkeert dien in zegen; Hij heiligt ons lijden en verwerft ons de kroon der eeuwige vergelding. Mochten wij Hem daarom te getrouwer dienen, des te vuriger beminnen. Zijne kroon is voor Hem het werktuig van de diepste vernedering en van het smartelijkst lijden, maar voor ons een onderpand der toekomstige heerlijkheid. Om ons daarmede eens te kunnen versieren, vraagt Hij van ons slechts de vervulling van deze ééne voorwaarde, dat wij namelijk ons niet aan deze wereld gelijkvormig maken, niet gezind zijn, niet denken noch handelen gelijk deze booze wereld, maar ten allen tijde in ons leven een beeld vertoonen van Jesus\' lijden en sterven. |
|||||||
|
Hoofdstuk XII.
|
|||||
|
De krijgsknechten geven Jesus een rietstok
in de hand en bespotten Hem. In het treurig tafereel, hetwelk wij overwegen, neemt de be-
spotting van den goddelijken Lijder eene derde en voorname plaats in. Jesus\' Liefde had alles weggeschonken, om allen rijk te maken aan bovennatuurlijke goederen; zij heeft ook reeds onbeschrijfelijk veel geleden, om voor alle zondaren te boeten j nog meer zal en wil zij lijden door de smadelijkste beschim- pingen, om den diep gevallen mensch uit zijne ellende op te heffen. -29 De krijgsknechten gaven Hem een rietstok in de hand met die woorden verhaalt de Evangelist die nieuwe wreed- heid der brooddronkene soldaten. Een riet, een broos en zwak riet moest dienst doen om het tegeno vergestelde te verbeelden van hetgeen een schepter aanduidt in de handen van een we- reldsch vorst. De rijksstaf beteekent kracht en macht van hem, die de drager er van is. Maar om Jesus en zijn heilig en bovenaardsch Koningschap te verguizen, moest Hij een riet, het zinnebeeld van broosheid en van zwakheid, in zijne handen dragen. Hij moest immers als een spotkoning voor- |
|||||
|
HKT I.IJDKX K.N STERVEN VAN\' ONSEN HKKR JKSI.\'S CHRISTUS. 55*
|
|||||
|
gesteld worden; in hunne oogen was Hij niet beter dan een
indringer, die zich wel Koning genoemd had maar inderdaad niets minder heeten mocht dan een verleider des volks, die anderen te zijnen voordeele bedroog. Hoe eindeloos ver kan een mensch, die zijne oogen voor
het licht der waarheid sluit, van den goeden weg afdolen; maar ook, met hoe groote Wijsheid weet God hem, zelfs bij de onzinnigste afdwalingen, aan zijne grootsche plannen, aan zijne liefdevolle oogmerken dienstbaar te maken. Toen die krijgsknechten Jesus als een spotkoning aankleedden, er- kenden zij, tegen wil, Hem voor dengene, die Hij inderdaad was, als den Koning, die zijn geestelijk Rijk in zijn eigen Bloed stichten, het ook door de kracht van zijn Bloed zou uitbreiden tot aan de grenzen der aarde. Nu zij Hem zoo grievend mo- gelijk zullen beleedigen, werkten zij er toe mede om de doel- einden des Hemels te bevorderen, niet volgens hunne meening" merkt hier de h. Ambrosius aan maar volgens de be- ,,doeling van God." Die gebeurtenissen" mogen wij hier met den h. Augustinus zeggen geschieden wel op aarde, maar toch volgens de beschikkingen des Hemels; wel door menschen, maar toch naar verordening Gods." De Vader wilde, dat zijn Zoon als Overwinnaar begroet, als de beloofde Messias gehuldigd en ook als Koning zou vereerd worden, maar als Koning van een gebied, dat niet door wapengeweld veroverd en verdedigd werd, rcaar door de schijnbare zwakheid van den bespotten Verlosser gewonnen werd. Wat alzoo in de bedoe- ling van die soldaten een gruwzaam spel was, moest volgens Gods beschikking de uitdrukking zijn van eene hooge waarheid. Een even diepzinnig als wonderbaar geheim, dat al onze aan- dacht overwaardig is. |
|||||
|
558
|
|||||||
|
IIKT LIJDEN KN STI\'.RVKN VAN
|
|||||||
|
Nu de Koning met zijn plechtgewaad getooid is, met de
kroon op het hoofd, den rietstok in de hand en den mantel om de schouders, nu Hij ook op zijn troon, een steenen bank, gezeten is, mag ook de begroeting, de huldiging niet ontbreken. Maar, o God! op welk eene wijze vieren die ellen- delingen den vrijen teugel aan hun spotlust. Wanneer een vorst dezer wereld op den dag zijner kroning door de onderdanen gehuldigd wordt, komen dezen tot hem, buigen hunne knieën om hem te vereeren, roepen hem juichend het wees gegroet, o, koning!" toe en kussen hem de hand uit eerbied voor zijne hooge waardigheid. Ook nu, bij Jesus\' bespotting, zal geene enkele van deze drievoudige schijnvereering achterblijven; maar een zedeloos grauw, een heidensch gespuis vervullen hier die afschuwelijke rol en wel met eene onbeschaamdheid en eene wreedheid, welke niet geëvenaard kunnen worden. De Evangelisten hebben niet verzuimd al die akelige bijzonderhe- den, ofschoon in enkele woorden, op te teekenen; maar zij be- grepen, dat eene korte vermelding van al dat lijden van Jesus ook voor ons genoegzaam zijn moest om ons te overtuigen, dat wij nimmer de diepte van Jesus\' vernedering peilen, nim- mer zijn onverwinnelijk geduld naar waarde kunnen schatten. Eerst beginnen de soldaten Hem te begroeten, of gelijk de Joan, XIX, 3. h. Joannes verhaalt zij kwamen tot Hem, als om juichende
en eerbiedig groetende Hem te vereeren, maar inderdaad om Marc. XV,19. Hem te bespotten, en zeiden: wees gegroet, Koning der Joden /
Dan knielden zij neder en aanbaden Hem in schijn om Hem, volgens Oostersch gebruik, als aan een allermachtigsten heerscher de nederigste vereering te bewijzen. Nog is hun spotlust evenmin als hunne wreedheid hiermede voldaan. Om den handkus te verbeelden, grijpen zij al lachende en honende |
|||||||
|
559
|
|||||||
|
OMZt.N HEER JKSI\'S CHKISII\'S.
|
|||||||
|
den rietstok uit Jesus\' handen en sloegen Hem daarmede op
het Hoofd en deden alzoo de doornen al dieper in de hersenen doordringen. Nog verder gaat hunne kwaadaardige onbeschoft- heid: zij gaven Hem kaakslagen of met hunne gespierde vuisten of met den rietstok en ten laatste bespuwden zij Hem, het afzichte» lijkst teeken van de diepste verachting gebruikende. Wie dit afgrijselijk en duivelsch werk van die onmenschen
eenigszins wil beoordeelen, hij bedenke, wie Hij is, die al die smarten en al dien smaad lijden wil om de zondaren uit hunne zedelijke ellende op te heffen. Uie de Eerstgeborene Coi j voor alle schepselen is, wordt beschimpt en verguisd als de ver- achtelijkste der menschen; Hij, op Wiens schitterend gewaad met gulden letteren de weidsche titel geschreven staat: de Ko- Opb. XVll,i4 ning der koningen en de Heer der heerschers, wordt door on- beschaamde slaven onder een grijnzend hoongelach bespot in zijne waardigheid van Koning der Joden en met een gescheur- den rooden mantel omhangen; Hij, die ?net zijne drie vingers Js XL I2 het gevaarte der aarde draagt, moet in zijne almachtige hand een brozen rietstok houden; Hij, voor Wiens aanbiddelijk aan- gezicht de Engelen zelven, uit diepen eerbied, het gelaat mei Is. VI, a. hunne vleugelen bedekken, wordt door deugnieten bespuwd; Hij, voor Wien de vier en twintig ouderlingen in den Hemel in stomme aanbidding nedervallen, Hem eer en lof en glorie en heerlijkheid toezingende, wordt door verachtelijke huichelaars, na een beschimpend kniebuigen, in het aangezicht geslagen; Hij, in Wiens aanschouwing de Heiligen hun eeuwig geluk genieten, wordt onteerd, verguisd, vertrapt door een aller- laagst gemeen. Had Jesus, onze God en Zaligmaker, meer Liefde kunnen
toedragen aan de menschen, al brandden zij van liefde voor Hem |
|||||||
|
5611 HKT I.MDKN IN STERVEN VAX
|
||||||
|
evenals de Seraphijnen in den Hemel? Daarentegen, hadden
de ongelukkige menschen Hem vinniger haat kunnen toedragen dan zij doen door Hem te beleedigen, al had de goede Jesus hun meer kwaad akelige veronderstelling berok- kend dan de duivel zelf hun wenscht aan te doen ? Doch neen ! houden wij ons met die beschamende gedachten niet op. De onuitputtelijke Liefde van onzen beminden Verlosser moet nu al onze aandacht innemen. Het is Hem immers eigen te sparen en erbarming te oefenen, zijne vijanden te beminnen, te lijden voor die Hem vervolgen. Hij wiesch wel de voeten van den afvalligen Apostel, -die Hem verraden zou; Hij genas het oor van den soldaat, die Hem kwam gevangen nemen; Hij vergaf alle zonden aan Petrus, die Hem met een godslasterlijken eed verloochende. Daaraan erkennen wij zijn van Liefde brandend Hart; daarom ook moeten wij, hoe schuldig wij zijn en hoe groot het aandeel zij, dat wij in zijne bespotting en pijniging gehad hebben, op zijne grenzenlooze Barmhartigheid een onbe- perkt vertrouwen blijven stellen. Hij immers lijdt alleen om voor ons te voldoen, om ons van den eeuwigen ondergang te redden. Vergeten wij echter niet deze vermaning ter harte te nemen, welke dit nieuwe lijden van Jesus ons voorhoudt. Nim- mer mogen wij, ook in het allerminste niet, gelijken aan die plicht-vergetene huichelaars, die Hem met hunne lippen en met uitwendige plechtigheden schijnen te vereeren, maar wier hart verre van Hem is: wij, Christenen, moeten Hem aanbidden in geest en waarheid, Hem beminnen, niet alleen in woorden, maar inderdaad en met werken. Daarenboven; wie onzer, die een blik slaat op den lijdenden Jesus, zou zich nog over eene geringe beleediging durven beklagen, of liever zich niet ver- blijden, als hij voor Jesus of met Jesus versmading lijden mag ? |
||||||
|
\\
|
||||||
|
SCI
|
|||||||
|
OS/.KS\' HEEK JKSLS (HKISTIS.
|
|||||||
|
Treffend en behartigenswaardig is hetgeen de h. Augustinus aan-
merkt, als hij dat droevig tafereel van Jesus\' bespotting heeft overwogen: Zoo werd vervuld, wat de Christus van Zich zel- ven voorspeld had; zoo werden de Martelaars gevormd om alles te verduren, wat de vervolgers hun ooit zouden aandoen; 7oo werd het geduld, hetwelk wij moeten navolgen, ons door Jesus aanbevolen, terwijl zijne ontzagwekkende Macht een oogenblik verborgen bleef; zoo overwon het Rijk, hetwelk niet van deze wereld is, de trotsche wereld, niet door een wreeden strijd maar door den ootmoed in het lijden; zoo werd die graankorrel, welke vermenigvuldigd moest worden, gezaaid in eene vreeselijke versmading, opdat hij zou ontkie- men met eene wondervolle glorie." Ja, Jesus overwon de booze wereld door ootmoed en geduld !
Dit vooral is de geheimnisvolle beteekenis van dien brozen rietstok, die den schepter van Jesus, den Messias en den Koning, moest vervangen. Wilden zijne vijanden daardoor aanduiden, dat zijn Koninkrijk broos als een riet, nietswaardig zijn zoude? IJdele spotternij van een diep gezonken volk! Alsof Jesus niet machtig was om door hetgeen bij velen zwak heette het schijnbaar machtige te overwinnen. Al droeg de verguisde Verlosser in zijne handen niets dan een rietstaf; al had het den schijn, dat Hij zwak en hulpeloos, dat Hij, ofschoon Zich Koning noemende, arm en verachtelijk was, dat geene waar* digheid Hem sierde en geene volgelingen Hem vereerden ; in werkelijkheid was Hij de Almachtige, die in Zich zelven alle macht vond en door Zich zelven alles, wat Hij wilde, ten uitvoer legde. Zijne beulen konden Hem voor een oogenblik beschimpen en vernederen, toch zou van Hem de profetie van David omtrent Gods vijanden in vervulling gaan: Gij zult ze Vs. U, y. 80
|
|||||||
|
5(12
|
|||||||
|
1 KI I.IJIlKX KX Ml ItVKX VAX
|
|||||||
|
beheerschcn met een ijzeren schepter en als aardewerk hen verbr/j:e-
len. Of heeft die toen verachte God-mensch niet koninkrijken en gewesten nan zijn gezag onderworpen,woeste volkeren getemd door de leer des Kruises, zijne machtigste vijanden overwonnen door de macht, welke van Hem uitging, en een geestelijk Koninkrijk ge- sticht, hetwelk in kracht en uitgestrektheid en duurzaamheid docr een ander niet kan geëvenaard worden? Wie denkt ook hier niet aan die andere voorspelling van den Koninklijken zanger: ix 2. van Sioti zal de Heer den Schepter moer macht doen uitgaan: heersch in het midden moer vijanden! bij U is de heerschappij ten dage uwer kracht in heiligen luister. Ook deze voorzeg- ging is letterlijk vervuld geworden. De geheele geschiedenis van Gods Rijk op aarde toont ons in de levendigste kleuren de vervulling van die Godspraak aan. Het Koninkrijk van den Heer Jesus Christus, zijne heilige Kerk, ontstond in Jerusalem en is van daar uit over den ganschen aardbodem verbreid ge- worden. De Apostelen gingen uit Davids stad en verspreidden zich over de toenmaals bekende wereld, welke zij door Jesus, den Gekruisigde, te prediken en door, in zijnen Naam, wonde- ren te doen, dienstbaar maakten aan de leer des Kruises. Xiet door eigen macht konden zij dat alle menschelijke krachten te boven gaande reuzenwerk ten uitvoer brengen; maar de op aarde bespotte Jesus, aan Wiens zijde altijd de overwinning is, bekleedde hen met eene goddelijke macht uit den Hooge, bevestigde hunne prediking door wonderwerken, boezemde hun moed in om zijnen Naam voor volkeren en vorsten te dragen, maakte hen, die uit zich zelven zwak en vreesachtig waren, machtig door zijne genade, eenvoudig als duiven maar tevens voorzichtig als slangen. Zóó heeft Jesus, die in zijn tijdelijk leven op aarde Zich liet verguizen en beschimpen, |
|||||||
|
ONZEN HE FR JESL\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
R63
|
|||||||
|
barbaarsche en in de ellende van afgoderij en zedeloosheid
weggezonken volkeren uit hunne verlaging opgeheven, de dui-
vclen beschaamd en de helsche machten op de vlucht gejaagd,
zijn Koninkrijk gegrondvest op de puinhoopen van een at-
schuwelijk Heidendom en de grenzen van zijne Kerk uitgezet
tot aan de uiteinden der wereld. Zwakke middelen bezigde
Hij al/.oo om een goddelijk werk tot stand te brengen. Waarlijk,
wij hebben alle redenen om met den lofzang van den h. Paulus in
te stemmen, welken hij bij de overdenking van Gods wondervolle
leiding aanhief: het divaze der wereld heeft God uitverkoren om * Cox. I. 2;.
het sterke te beschamen ; en hei onedele der wereld en het verachte
heeft God uitverkorenen hetgeen niets is, om hetgeen iets is te niet te
doen. Dat dwaze, zwakke en dat onedele der wereld waren zegt
de h. Athanasius de volgens de wereld onwetende, mach-
telooze en onaanzienlijke Apostelen, die evenwel door Gods kracht
de waanwijzen der wereld, de machtigen en die bij de wereld
voor groot gehouden werden, niet alleen beschaamden, maar
ook door de kracht van Jesus\' leer wonnen voor zijne Kerk
en in nederige dienaren der waarheid herschiepen. Wie on-
zer huldigt dan niet met vurige dankbaarheid de onmetelijke
kracht van dien rietstok, welke volgens de bedoeling van Jesus\'
vijanden het teeken van zwakheid zijn moest, maar inderdaad in
zijne handen het zinnebeeld van goddelijke macht geworden is?
Maar vergeten wij dit nimmer daarom ook wilde de
Vader, dat Jesus\' schepter een rietstok zijn zoude, opdat geen 1 Cuk. I,ag
vleesch roeme voor zijn aangezicht. De wonderen door Jesus
èn in zijne Apostelen èn in zijne getrouwe volgelingen bewerkt,
mogen niet toegeschreven worden aan het brooze riet, maar
uitsluitend aan de Almachtige handen, die het droegen.
Besluiten we deze korte opmerkingen met het volgende
|
|||||||
|
584 \' HET UJDEN EN sn:l:v!\'.\\ VAN
|
|||||
|
schoone gebed, dat de h. Bernardus bij de overweging van de ge-
heimen der goddelijke Almacht stortte, en waarin de behoeften ook van onze ziel staan uitgedrukt: O, mijn God!" riep hij uit, zich tot Jesus wendende dewijl zelfs de zwakste dingen in uwe handen zoo groote kracht en macht verkrijgen, en dewijl daarin een riet- stok als een schepter en als eene roede van ijzer was om vol- .,keren te beheerschen, neem mijn hart in uwe handen; het is niets dan een broos, hol riet, leeg aan goede werken en aan verdiensten; niets dan een buigzaam en beweegbaar riet, dat om zijne buitengewone lichtheid door eiken wind heen en weer geslingerd en door den minsten druk geschokt wordt. Doch van het oogenblik af dat het in uwe handen zal rusten, zult Gij het met uwe genade en met de kracht van uwen goddelijken wil vervullen; Gij zult er een hart van maken, dat edelmoedig en onwankelbaar, vol vurigen ijver is; een hart bereid om alle moeielijkheden te boven te komen, om alle hinderpalen, door eene onvermoeide volharding, te ovcrwin- ,,nen." Zou er onder de Christenen wel één zijn, in wiens mond die dringende smeekbede niet gepast, niet noodzakelijk is? Nog één oogenblik verwijlen wij bij den gekroonden Jesus, om
in het aanschouwen van zijn lijden de volle beteekenis, in zoo verre dit een menseh gegeven is, van de doornenkroning te be- grijpen. Onmetelijk toch zijn de schatten van genaden, welke Hij door die smarten en die vernedering voor ons heeft verwor- ven. Om slechts enkele van die genaden aan te halen, zullen wij op de twee volgende alleen wijzen. Hij heeft den vioek van de aarde weggenomen en, in plaats daarvoor den zegen over ons allen brengende, den gevallen menseh uit zijne |
|||||
|
ONZKX HEKU .IKSUS tHKlsCLS.
|
|||||||
|
505
|
|||||||
|
vernedering opgebeurd om hem eens met eer en glorie te kun-
nen kronen; den ijdelen waan van den hoogmoed heeft Hij tot schande gemaakt en de vermeende dwaasheid der nederigheid tot hooge eer verheven. Verklaren wij dit nader. Jesus, de Koning der eeuwige G.orie, waarachtig God en in
den tijd mensch geworden, neemt de straffen onzer zonden op Zich en wordt om onze misdaden geslagen, opdat Hij aan den mensch, den door eigene schuld onttroonden Koning der schepping, het verloren rijk des Hemels kon terug geven. Adam had aan God de gehoorzaamheid opgezegd, maar verloor daardoor de vriendschap met God, het schoone paradijs der aarde en het nog schoonere des Hemels; hij boette zijnen hoogmoed met het verlies van vele voorrechten, bij name van de heerschappij over de aarde, welke vóór de zonde aan zijn bevel gehoorzaamde, maar nu, weerbarstig en beladen met den vloek van God, distelen en doornen voortbracht. De kroon was den mensch alzoo van \'t hoofd gevallen en van Heer der schepping was hij slaaf der zin- nelijke lusten geworden; eene trotsche ongehoorzaamheid had hem van zijn troon in de diepste ellende neergeworpen. In zijne eindelooze Barmhartigheid daalde de Zoon Gods uit den Hemel op aarde neder, nam de gedaante van een dienstknecht aan, omkransdc Zich, als het Offerlam dat voor ae zonden der we- reld moest geslacht worden, met scherpe doornen en laadde, ofschoon Hij de Heer der heerscharen was, op zijne schouders al den smaad, welke op Adam en zijn geslacht gevallen was. En misvormd wilde Jesus worden, lijden in lichaam en ziel, om- dat de mensch door zijne zonden Gods evenbeeld in zich ge- schonden en naar lichaam en ziel straf verdiend had. Zoo boette de mensch-geworden Zoon van God door eene grenzen- looze vernedering voor den grenzenloozen hoogmoed van den |
|||||||
|
56fl
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STtRVE* VAN\'
|
|||||||
|
zondaar. Doch ook zoo verdiende Hij, die alles kwam her-
stellen, voor den gevallen mensch al de goederen terug, welke deze door zijne overtreding van Gods gebod verloren had: de vernedering van Jesus werd het begin niet alleen van \'s menschen opheffing, tevens het middel ter zijner verheerlij- king, en de schijnbare zwakheid van den goddelijken Lijder openbaarde zich als de oneindige kracht ter herstelling van de gevallen menschheid. Een spotkoning verdient het ware, ecu- wige koninkrijk voor zijne verlosten; zijne bloedige doornen- kroon verwerft voor hen eene glorie-kroon in den Hemel; een spotschepter van riet verovert den staf der heerschappij in het onvergankelijk Rijk des Vaders; een roodkleurige, purperen mantel voorspelt een vorstendom door het Bloed van Hem verworven, die het Hoofd en de Aanvoerder is, ook de kracht en de vergelding van hen allen, die als ware kruishelden met Hem en voor Hem tot het laatste toe standvastig zijn gebleven. Maar verder nog moeten wij onze blikken werpen. Jesus is vernederd geworden en heeft ons daarin een nieuw voor- beeld ter navolging gegeven. De doornenkroning van Jesus met al het daarmede verbondene lichaams- en zielslijden was, in zijne almachtige Liefde, niet alleen een middel om ons uit de peillooze diepte van onzen val op te heffen, ook voor Hem zelven heeft zij de beteekenis van eene zegekroon. Spotten- der wijze knielen de soldaten daar voor Hem neder en nemen de houding aan, alsof zij Hem aanbidden, maar door die ver- nedering verdiende Hij, dat elke knie zich buige van hen, die in den Hemel, op de aarde en onder de aarde zijn; zij schreeu- wen, huichelende en lachende, Hem het Wees gegroet! Koning der Joden!" tce, en nu gaat uit aller hart en mond de jui- chende en dankbare lofzang op, om noch op aarde noch in |
|||||||
|
ON/.KN IIKKH JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
507
|
|||||||
|
den Hemel meer onderbroken te worden: hei Lam, dat qc- Opevb.
dooi is geworden, is waardig te ontvangen de Macht en de Godheid en Wijsheid en Eer en Heerlijkheid en Dankzegging; zij slaan Hem met den rietstok op zijn gezegend Hoofd en met de vuist in zijn eerbiedwaardig aangezicht, en nu breidt Hij zijnen vreeselijken Rechterstaf en de ijzeren roede der vergel- ding over zijne hardnekkige vijanden uit en ziet, aan des Va- ders rechterhand gezeten, zijne vijanden tot een rustbank zijner voeten gemaakt. Hij is aldus zoo laag mogelijk verguisd geworden, maar n& gestorven te zijn, is Hij nu met te grootere heerlijkheid gekroond, en ook daarin is Hij het toonbeeld van ons allen; want zooals het Hoofd is, moeten ook de ledenmaten wezen. Onder voorwaarde evenwel, dat wij alle zondige ijdelheid afleggen, den hoogmoed, wortel van vele zonden, verzaken. Jesus heeft de nede- righeid tot hemelsche eer verheven. Voor zijne komst op aarde was zij bijna onbekend, maar door zijn woord en voorbeeld heeft Hij ons geleerd, hoe noodzakelijk zij ter zaligheid, hoe kostbaar zij in Gods oogen is. Omdat Hij Zich zoo diep vernederd heeft, en de doornenkroon is daarvan het treffendste zinnebeeld
werd Hem een Naam gegeven, welke boven alle namen is.
Wie alzoo waarlijk groot wil worden, moet eerst waarlijk ne- derig zijn; wie eens in het Rijk der glorie met eene schitte- rende kroon van heerlijkheid wil versierd worden.moet het moedig besluit maken om hier met Jesus eene doornenkroon te dragen. De rijke en blijvende belooning, welke voor die deugd is weggelegd, zal toch wel ecnigc inspanning waard zijn. Wij kunnen de doornen tellen, waaruit Jesus\' kroon gevlochten was, maar niemand zal in staat zijn om de genaden op te sommen, welke God zelf aan de beoefening der nederigheid voor hier en namaals verbonden heeft. |
|||||||
|
Hoofdstuk XIII.
|
|||||||
|
Jcsus wordt aan het volk voorgesteld.
De Zoon Gods, die eenmaal uit de doornen van het bran-
dende braambosch tot Mozes sprak, om hem de zending op te dragen zijn uitverkoren volk uit de slavernij der Egyptenaren naar de vrijheid van het beloofde land over te voeren, wilde, nu zelf gekroond met doornen, wel is waar stilzwijgend maar daarom niet minder indrukwekkend, spreken tot zijn volk, nu Hij op het punt staat hen door zijn dood uit de slavernij des duivels te bevrijden. Daarenboven beschikte God, dat de betce- kenisvolle kroning van den Verlosser niet in een beperkten voorhof besloten bleef, niet slechts aan eene enkele bende van soldaten voorgehouden werd, maar dat de Koning der zielen in zijn geheimzinnig plechtgewaad aan geheel zijn volk door een ongeloovigen Heiden werd voorgesteld. Waren ook niet reeds voor eeuwen alle inwoners van Jerusalem en in hen alle verlosten door Salomon uitgenoodigd om den goddelijken Bruidegom, gekroond met den bloedigen krans van het Martelaarschap, welken de ondankbare Synagoge Hem in \'t hoofd had gedrukt, -Ioogl.hi,ii. te gaan aanschouwen, toen hij uitriep: Gaat uit, dochters van Sion.\' en ziet den Koning Salomon met den diadeem, waarmede |
|||||||
|
HET LIJDEN EN\' STERVEN VAN ONZEN\' HEER JESUS CHRISTUS. 5gg
|
|||||||
|
Hem zijne moeder gekroond heeft ten dage zijner verloving en
ten dage van de blijdschap zijns harten. Wij zullen dan dat zinrijk tafereel in al zijne bijzonderheden beschouwen met het voor Jesus zoo troostend voornemen, om daaruit heilrijke lessen voor ons godsdienstig leven te trekken. |
|||||||
|
Het voorhof, waar Jesus gegeeseld en met doornen ge-
kroond was, had door eene deur gemeenschap met de rechtzaal, waar de Landvoogd de beschuldigingen aanhoorde en onderzocht. Aan de voorzijde van de rechtzaal bevond zich eene verhevene, met steenen geplaveide plaats wij hebben ze eene breede stoep genoemd. Daar stond de zetel van den rechter; daar ook sprak hij gewoonlijk zijn vonnis uit. De Joden stonden nog altijd buiten op de straat om niet door het binnentreden van de woning eens Heidens, voor de nog volgende plechtigheden verontreinigd te worden: schijnbaar nauwgezet in het onderhouden van geringere voorschriften der wet, verwaarloosden zij het zwaar- dere het geloof, de rechtvaardigheid en de barmhartigheid. Toen de soldaten aan hunne wreedheid en spotlust ten koste van Jesus allen teugel gevierd hadden, sleurden zij Hem uit het voorhof naar Pilatus in de rechtzaal. Het geeft veel en wel ten nadeele van den Landvoogd te denken, dat zij Jesus in dien allerdeerniswaardigsten toestand, afgemarteld en op de laagste wijze verguisd, aan de oogen durven voorstellen van den rechter, die ook den meest schuldige niet mag laten mishandelen en daarenboven reeds tot driemalen toe de on- schuld van Jesus openlijk betuigd had. Moeten wij daaruit |
|||||||
|
670
|
|||||||
|
HET I.MDKX EX STKKVEN VAN
|
|||||||
|
en ook uit deze omstandigheid, dat die beulen den Zaligmaker
zoo langen tijd achtereen omstreeks een vol uur gefolterd en hun meester even lang hadden laten wachten, met den h. Au- gustinus besluiten: daaruit is het duidelijk, hoe dat alles niet buiten weten van Pilatus maar op zijn bevel, minstens met zijne toestemming geschied is?" Het oordeel daarover aan God over- latende want alle zekere gegevens ontbreken ook hier ten eene- male moeten wij evenwel te zijner eere opmerken, dat Pilatus zelf door den beklagenswaardiger! toestand van Jesus getroffen scheen en er een middel van wenschte te maken om Hem van den dood te bevrijden. Zelf door medelijden bewogen, hield hij zich overtuigd, dat het aanschouwen van Jesus in zijne diepe ellende hetzelfde gevoel in het hart der Joden zou opwekken. Hij gaat dan, aan Jesus bevelende hem te volgen, naar bui-
ten tot de Joden. De Zaligmaker gehoorzamende aan den wil zijns Vaders tot "aan den dood des Kruises, was tot alles be- reid en volgde als een Lam, hetwelk ter slachtbank geleid wordt. Helaas! in welken deerniswaardigen toestand? Slechts ten halve gedekt door den rooden mantel, vertoont Hij de nog bloedende sporen van de geeseling; zijne handen, met koorden gebonden, dragen den verachten rietstok: diep in zijn hoofd is de kroon van doornen ingedrukt; zijn aangezicht is hoog opgezwollen van de vuistslagen en bedekt met bloed en met het afzichtelijk uitwerpsel der beulen. Zoo gaat onze Za- ligmaker, bevende van koude en afmatting, wegkrimpend van pijn, welke zijn geheele lichaam doorvlijmt, met gebogen hoofd en terneergedrukt door smarten en beschaming, met onzekeren tred naar de plaats, waarheen Pilatus Hem geleidde. Zoodra de Landvoogd met Jesus aan zijne zijde een tafereel
zóó aandoenlijk, dat het de meest ongevoelige harten vermurwen |
|||||||
|
O.VZKN HEES .IKSI\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
671
|
|||||||
|
moest op het vooruitstekend gedeelte van het rechthuis stond,
gebood hij stilte en sprak het volk met de/e woorden toe; Zie, ik breng Hem lol u builen, opdat gij welen moogt, dat ik Joak. XIX.4. geene schuld in Hein vind, daardoor willende doen uitkomen, dat hij den van vele misdaden aangeklaagden Jesus tegen zijne overtuiging in had doen kastijden om hun te believen, maar nu met te meer recht van hen mocht vorderen, dat zij van den eisch der kruisiging afzagen. Al letten wij voor \'t oogenblik niet op het verschrikkelijk vonnis der veroordeeling, hetwelk Pilatus met die woorden over zich zelven uitspreekt, daar hij bekent niet volgens zijn geweten noch volgens zijne overtuiging maar alleen uit menschenvrees gehandeld te heb- ben, toch zal niemand hem van lafhartigheid vrijspreken, nu hij opnieuw het recht over leven en dood uit zijne handen geeft en het woedende volk tot rechter aanstelt in eene hals- zaak, waarin hij alleen het vonnis moet vellen. Zelfs zijn vol- gend beroep op het gevoel en vooral op het medelijden des volks verschoont zijne handelwijze niet. Jesus andermaal onschuldig verklaard! Zal Hij toch ster-
ven, dan is het, omdat Hij het uit Liefde gewild, niet omdat Hij het door schuld verdiend heeft. Maar is Jesus onschuldig, dan zijn wijde schuldigen, en zal I lij nog meer lijden en ook den dood ingaan, het zal alleen om onze zonden zijn. Waarom ons geschaamd dat oprecht te belijden, dewijl wij ons niet schaamden het kwade te doen, ofschoon de Hemel tegen ons getuigde. En helaas! nog gaan wij voort, Hem bijna elk oogenblik te be- leedigen en beminnen Hem schier nooit, zoóals de strengste verplichting het van ons eischt. Hij daarentegen heeft ons ge- spaard en ons de zonden vergeven en voor ons de zaligheid verdiend, toen vele redenen Hem als dwongen om ons |
|||||||
|
573
|
|||||||
|
HET MJDEN KN STMtvts VAN
|
|||||||
|
te straffen en voor eeuwig van Zich te verwijzen. Vanwaar
die boosheid des menschen en die Liefde van den beleedigden s. 1.3. God? De os kent aldus klaagde God reeds onder het
Oude Verbond zijn eigenaar en de ezel de kribbe van zij-
tien heer; maar Israël kent Mij niet en mijn volk begrijpt niet ! ?. xvir, 20. (wie zijn weldoener is.) Doch Jesus verloste ons, omdat Hij
welgevallen aan ons had en met eene eeuwige Liefde ons be- minde Pilatus, die zich in dit rechtsgeding des Zaligmakers meer
vreesachtig dan billijk toonde, wilde Jesus aan het volk niet alleen voorstellen om hun medelijden op te wekken, maar ook ter verdediging van Jesus zoude hij nog eene poging wagen. Even- wel, welk een onrechtvaardig rechter moet hij geweest zijn, die des Zaligmakers onschuld reeds herhaaldelijk en openlijk ver- klaard en desniettegenstaande Hem tot zulk een deerniswaar- digen staat van ellende gebracht had, dat hij, de woede van Jesus\' vijanden kennende, zich kon inbeelden, dat het aan- schouwen alleen van Jesus\' toestand hun hardvochtig gemoed verteederen zou? O, Engelen des Hemels! gij die bij dat schouw spel tegenwoordig waart, mocht gij voor aller oogen zichtbaar geweest zijn, hoe gij daar nederknieldet om Jesus\' heilige menschheid te vereeren en om te belijden, dat al uwe liefde voor Hem met die van Jesus voor de zondaren vergeleken koud was, kouder was dan ijzer; hoe gij daar in aanbiddende houding met gevouwen handen laagt gebogen om te getuigen, dat Jesus\' wil en zijn gebod alleen u er van terughielden om de Hem aangedane beleedigingen te wreken. O, volk der Jo- den! eens het uitverkoren en net beminde volk van God, hoe was het mogelijk dar zuik eeae verblindheid uwe oogen be- |
|||||||
|
fi?;<
|
|||||||
|
ONZES HEKS JKSLS LHKIsTL\'S.
|
|||||||
|
dekte, dat zulk eene verstoktheid van hartu beheerschte om de on-
schuld van den oneindig Heilige niet te willen erkennen? Gij hebt immers het geheele rechtsgeding in de handen van een we- reldschen rechter gegeven; waarom u nu dan niet onderworpen aan zijne beslissing en zijne uitspraak niet aangenomen? Naar de stem van God hebt gij niet willen luisteren; opent nu ten minste uwe ooren voor de woorden van Pilatus, die van zijn rechterstoel en in tegenwoordigheid van Jesus zelven u toeroept om u te beschamen en tegelijk tot medelijden te stemmen: Zie, de metuchl wien gij beschuldigd hebt? Hij is het, Wien gij aan mij overgeleverd hebt en ter nauwernood kunt gij Hem nog herkennen na de wieede strafoefening, welke Hij ondergaan heeft. Vraagt u zelven af, of Hij verdiend heeft om zoo wreed tegen Hem te woeden? Hij is met geene Ko- ninklijke waardigheid gesierd, maar door smaad vernederd; waart gij vroeger nijdig op Hem, omdat Hij Zich Koning noemde, hebt nu medelijden met Hem, omdat Hij tot zoo diepe ellende vervallen is; houdt u er van overtuigd, dat Hij nimmer meer den titel van Koning zal aannemen of Zich een aanhang kan verwerven; Hij is bespot, gegeeseld, ge- kroond met doornen, gekleed in een ouden versleten mantel, door allerlei soort van verguizing onteerd, gehoond door duizende uitvindingen van smaad en beschimping wat eischt gij meer? Gij hebt meer verkregen dan gij verlangd en gevraagd hadt, en ik, om u te believen, heb meer gedaan dan ik wenschte en dan ik bedoelde. Nu de strafoefening aan Hem vol* trokken en de smaad Hem aangedaan zoo buitensporig groot zijn geweest, nu hebt gij eene reden te meer om uwen toorn te stillen en uwen haat te vergeten. Of zou er in uw hart nog plaats voor nijd overblijven, terwijl er in zijn lichaam |
|||||||
|
574
|
|||||||||
|
IIKT IIJÜEN EN STERVEN VAN*
|
|||||||||
|
geene gezonde plaats meer over is, waar de nijd nieuwe won»
den slaan kan?" Zoo ongeveer sprak Pilatus; maar wij zullen uit den mond van het toegesprokene volk weldra vernemen, dat noch het voorstellen van den bespotten Jesus, noch de smeekende woorden van den rechter iets uitwerkten op het verharde gemoed der Joden. Wij moeten echter eerst ons nog met heiligere gedachten bezig houden. |
|||||||||
|
Op bovenstaande wijze hebben wij gemeend de drie woorden
te mogen omschrijven, welke de Landvoogd tot het verbitterde joodsche volk richtte. Voor ons, geloovige Christenen, zijn er veel hoogere waarheden in opgesloten. Wij aanbidden in dien diep vernederden Jesus den God van eeuwige Majesteit, onder Job. IX, 13. Wien zich buigen, die den aardbol dragen, d. i. de machtigen, die de aarde beheerschen. Jesus is voor ons de God-mensch, door Wien alles gemaakt is en zonder Wien niets is; in Wien wij zijn en leven en ons bewegen; zonder Wien wij allen ster- ven, door Wien wij allen behouden worden; Hij is, die van alle eeuwigheid was en in den beginne Hemel en aarde geschapen heeft, aan Wien ook alle macht in den Hemel en op aarde gegeven is. Hij is de God mensch, Wiens geheele leven voor ons een onderricht is, Wiens handelingen ons een zekeren levensregel voorschrijven, Wiens woorden onfeilbare leerstukken zijn; van Wiens leven ook slechts een enkel oogenblik meer waarde heeft en van hoogere beteekenis is dan de geheele duur van de eeuwigheid der Hemelingen; Wien allen aanbidden; Wien te dienen de hoogste waardigheid is, en aan Wien te gehoorzamen aan de |
|||||||||
|
OVZF.N HIER JKSIS CHRISTUS. 575
|
|||||
|
menschen ware vrijheid schenkt; aan Wien zich te onderwerpen
eene eer is en aan Wien onderdanig te zijn glorie geeft, Wien te beminnen een geluk is. Vreest gij het kwade en hoopt gij wat goed is? De met doornen gekroonde Jesus is de God-mensch, door Wiens genade gij al het kwade vermijden kunt, mnar van Wiens Goed- heid gij ook al het goede verwachten moogt goederen des ichaams en dei ziel, tijdelijke en eeuwige goederen, der na- tuur en der genade, goederen der aarde en des Hemels. Einde- lijk; die Jesus, Wien wij in de Glorie zijner vernedering daar zien staan, is de God-mensch, van Wien alleen ons eeuwig heil afhangt, alle glorie welke wij verwachten, alle gelukzaligheid welke wij hopen. Overdenk het bij u-zelf, o, mensch! wat gij aan dien God-mensch verschuldigd zijt! Hij, Hij heeft u ge- schapen toen gij nog niet waart; Hij heeft u het leven bewaard, nadat Hij het u gegeven had, en, opdat gij voor eeuwig ge- lukkig zijn zoudt, heeft Hij u met zijn eigen Bloed vrijgekocht, toen gij onder de slavernij des duivels gevangen waart; Hij gaf Zich zelven aan u, toen gij door de zonde verloren waart; Hij nam u op onder het getal der kinderen van zijne Kerk en maakte u deelgenoot van zijne H. H. Sacramenten, erfge- naam van zijn Rijk, en gedurende uwen geheelen levens- loop was er geen enkel oogenblik, waarin Hij u niet vele weldaden schonk. De verguisde Jesus is de God-mensch, die ons dat alles gaf, nadat wij kwaad voor zijne oogen gedaan hadden. Wat zullen wij Hem wedergeren voor alles, wat Hij ons gegeven heeft 1 Die God-mensch staat daar voor onze oogen in een zoo
deerniswaardigen toestand, dat zelfs de bloeddorstige Joden, volgens Pilatus\' meening, door het aanschouwen van die ellende moesten bevredigd worden. In den hof k\'aagde nog Jesus: mijne |
|||||
|
570 HKT I.1.IUKN KN STKHVEX VAN
|
|||||
|
ziel is bedroefd tot den dood; maar nu ontneemt de smart Hem
alle kracht tot spreken. Doch kan zijn mond geene klacht uiten, zijn gelaat en zijne geheele houding spreken luider en indrukwekkender nog dan de droevigste woorden. Al zijne gelaatstrekken getuigen van de grievendste smarten naar ziel en lichaam. Zijn voorhoofd is door bloed onkenbaar geworden; uit zijne oogen, welke Hij uit schaamte niet durft opslaan, vloeien tranen, welke zich mengen met het bloed, dat van \'t voorhoofd afdruppelt; de half geopende mond openbaaart de doodelijke beklemdheid van zijn hart; de bleeke kleur van zijne lippen en van zijn gelaat teekent den stervende; zijne gebogene gestalte torscht ter nauwernood den ondragelijken last des lijdens, terwijl zijne ziel verscheurd wordt door de smadelijkste bespottingen, waaraan Hij ten doel staat. Waarom, zoo moeten wij vragen- o, hemelsche Vader I
al dat lijden naar ziel en lichaam op een gehoopt op uwen Zoon, Wieil niemand van eenige zonde kan overtuigen ? Waarom aan Hem uwc rechtmatige verbolging doen gevoelen, terwijl Hij zonder schuld is?" Ook God roept ons toe, schoon in geheel anderen zin dan Pilatus tot de Joden, en op ons zei ven wijzende: Zietden tnensch. Ik had den niensch naar mijn beeld en naar mijne gelijkenis geschapen, geplaatst in het wonderschoone paradijs en overladen met vele en overgroote weldaden en voorrechten. Doch hij werd ongehoorzaam aan mijn gebod, verviel in de diepste ellende en sleepte zijn geheele nakomelingschap mede in \'t verderf. Eene zondige begeerlijkheid, welke in hem nu leefde, deed hem van zonde in zonde vallen en vermeerderde van dag tot dag zijne schuld. \'/.iet den mensch, hoe diep hij gevallen is; zijn verstand is verduisterd en zijn verzwakte wil ten booze geneigd. Ik maakte hem vrij en hij heeft zijne |
|||||
|
O.VZhN HK.KK JKSIS CHRISTUS. 577
|
|||||
|
vrijheid misbruikt om slaaf te worden van zijn vijand, den
Satan; Ik noemde hem mijn zoon en hij zelf heeft zich een kind van gramschap gemaakt; hulpeloos lag hij in het booze verzonken en zou reddeloos verloren geweest zijn, als mijne grenzenlooze Barmhartigheid geen middel had uitgevonden om hem uit zijne ellende op te richten. Daarom wilde Ik, dat mijn Keniggeboren, Goddelijke Zoon, door te lijden hem ver- lossen, door vernederd te worden hem in eere herstellen, door te sterven hem het leven der genade hergeven zou." Hoe vele gedachten bestormen alzoo onzen geest, welke
treffende herinneringen worden bij ons levendig, wanneer onze oogen staren op een beeltenis, waaronder het Eeet Homo ge- drukt staat! Daarin toch lezen wij de geheele geschiedenis van het menschelijk geslacht; daarin zien wij met de leven- digste kleuren aanschouwelijk voorgesteld, wat de mensch eens was, toen hij, met het schitterend gewaad der heiligmakende genade omkleed, in het paradijs heerschte als koning der schep- ping; daarin lezen wij ook, hoe diep hij door zijne zonde ge- vallen is, en welk een beklagenswaardige slaaf hij werd én van zijn gezworen vijand, den Satan, én van zijne eigene, tot het kwade geneigde, begeerlijkheid; maar ook en die verblij- dende gedachte moet ons alsdan bemoedigen wij zien afgebeeld, welke krachtige middelen eene oneindige Liefde én uitdacht èn in \'t werk stelde om ons allen uit onze zedelijke ellende op te beuren en in de verlorene grootheid te hersteh len. Die gescheurde mantel om de schouders van den God- mensch geworpen, die rietstok in de handen van den Almach- tige, die doornenkroon op het hoofd van den Koning der koningen, zij verkondigen overtuigend, dat de mensch, door het Bloed van den Verlosser rein gewasschen, en met de 37
|
|||||
|
.11.1 Uibt.S in sfi kvkm On1
|
|||||||
|
57S
|
|||||||
|
noodige kracht uitgerust is om zich een Rijk van eeuwige
heerlijkheid te kunnen verwerven. Maar niet zonder streng gevorderde voorwaarden wordt die
overwinning over zonde en dood en hel bevochten. Dat beeld van den lijdenden Jesus wijst aan ons allen den weg, welken wij voortaan bewandelen moeten om eens in de heerlijkheid te kunnen binnengaan. Treed nader, gij, mensch van zonden! en leer hier van uwen
i Pet. il,at. vernederden Jesus de deugd van ootmoedigheid, van Hem, die
voor ons geleden heeft, u een voorbeeld nalatende, opdat gij xijne voetstappen zoudt volgen. Door hoogmoed zijn wij diep ge.val- len, door nederigheid kunnen wij uit onze verlaging opstaan, als wij namelijk worden als kinderen, die noch van rang noch van eerzucht weten, die niet hoogmoedig van harte of eigenwijs van gezindheid zijn, die niet naar het hooge trachten maar in het nede- rige welgevallen hebben, die zich zelven niet groot wanen, maar een gering gevoelen van zich zelven hebben. Of dringen ons, die onnutte knechten zijn en in vele dingen misdoen, niet alle redenen om met den ootmoediger, tollenaar, in deemoedige Ltc.Xviii, 13 houding, de schuldbekentenis te stamelen: God! wees mij
zondaar genadig; of durven wij vol zelfverheffing voor het aangezicht van een alwetenden God het den trotschen pharisaeër nazeggen: God! ik dank U, dat ik niet ben gelijk de overige menschen? Letten wij wel op: de onfeilbare Waarheid Luc. XIV,ii. heeft het ons ter waarschuwing voorgehouden: al wie zich
verheft zal vernederd, en wie zich vernedert, zal verheven worden. De nederigheid moest daarom de lievelingsdeugd van alleChris-
tenen zijn. Doch, helaas! het is bij velen geheel anders. Het groot aantal van Jesus\' leerlingen in aanmerking genomen, zijn er |
|||||||
|
67\'J
|
|||||||
|
us/.i-.x üKKi: jisi\'s CHRISTUS.
|
|||||||
|
weinigen, die genoemde deugd trachten te beoefenen, velen
daarentegen, die den hoogmoed in hun hart aankweeken. Toch is die ondeugd afschuwelijk in de oogen van God en van de menschen. Een hoovaardige heeft welgevallen aan zich zelven en meent talenten, eigenschappen, zelfs deugden in eigendom te hebben, welke hem boven het gewone peil der menschen verheffen en hem op alle eer en achting van anderen aanspraak geven zouden. Lof en dank inoogsten is zijn grootste genoegen en, worden ze hem niet bereidwillig gegeven, dan moe- ten alle hulpmiddelen in \'t werk gesteld, slinksche wegen inge- slagen worden om de opmerkzaamheid op zijne daden te ves- tigen en hem eer te doen geven. Ook ontziet hij zich niet de loftrompet over zijn eigen gedrag te steken en zich als den prijzenswaardigste voor te stellen Maar blaam of afkeuring zijn hem onverdragelijk, verbitteren zijn gemoed en maken hem troos- teloos. Zijn evennaaste, al is die beter en lofwaardiger, veracht hij; gaarne ziet hij anderen veracht en verheugt zich over hunne vernedering, maar verbijt zich van spijt, als hij een ander geprezen hoort. Hij immers is alleen goed en deugdzaam, maar in \'t oog van zijn evenmensch zijn altijd zware balken te vinden. Hij alleen mag ook alles beoordeelen ; voor zijn rech- terstoel moet alles gebracht worden, en zijne liefdelooze uit- spraak moet als eene wet voor allen gelden; maar over zijne woorden en daden en bedoelingen mag nimmer eene afkeurende stem opgaan. Hij is zich zelf genoeg en vergeet God. Is het te verwonderen, dat Jesus over zulk eene gezindheid
zijne sterkste verontwaardiging uitsprak, ze veroordeelde met een zevenvoudig wee, dat Hij ook, om voor de zonden van hoovaardij te boeten, zóó diep vernederd, bespot, beschimpt, verguisd heeft willen worden, dat Hij aan zijne verwoede vij- anden als het uitvaagsel der menschen voorgesteld werd? |
|||||||
|
san
|
|||||||
|
HKT LIJDEN KN 8TKRVBN VAI
|
|||||||
|
Hoe schoon en kostbaar echter in Gods oogen, hoe be-
minnelijk voor de menschep, is de tegenovergestelde deugd ! Een nederig mensch heeft cene geringe meening van zich zel- ven, want elk oogenblik staat hem zijne nietigheid en ook zijne ellende voor oogen; hij kent zijne misslagen en verafschuwt zijne fouten, maar daarom acht hij zich ook allen lof onwaar- dig en meent zelfs berisping te verdienen. Voor zich zelven kiest hij de laagste, maar anderen acht hij de eerste plaats waardig. In zijne schatting tot weinig goeds in staat, is hij hoogst voorzichtig in zijn oordeel over zijn evennaaste en veel- eer geneigd tot prijzen dan tot laken. Hij is ook blijde, wan- neer anderen geëerd worden, en het doet hem leed, als hij hen veracht ziet. Hij schrijft zich geene deugden toe en stelt het op rekening van eene vergissing, wanneer hij geprezen wordt. Zeer bescheiden in zijne woorden, is eigen lof hem geheel vreemd en nimmer zal hij het wagen iets ten zijnen voor- deele te zeggen; veeleer zal hij beweren, dat aan zijne daden veel ontbreekt, dat hij in zijne bedoelingen te kort schiet. Zich zelven verachtende, prijst hij anderen en legt hij woorden en daden van eik ander ten goede uit. De goede naam des naas- ten vindt in hem een getrouwen verdediger; als hij zelf be- schuldigd wordt, meent hij het verdiend te hebben en terecht- wijzing neemt hij nimmer euvel op. Al zijne woorden dragen den stempel van eenvoudigheid en oprechtheid, want pochen noch veinzen kent hij evenmin als klagen, wanneer hem eenig leed overkomt. Naar die gevoelens richt hij zijne geheele han- delwijze in. Zijne goede werken verbergt hij onder een dich- ten sluier des geheims om ze te beter voor de eeuwigheid te bewaren, en zijne goede bedoelingen verzwijgt hij om bij God alleen eer in te oogsten. Het liefst leeft hij in het verborgen, |
|||||||
|
581
|
|||||||
|
OSY.t.S IIKHI JISL\'S CIIIilSTL\'S.
|
|||||||
|
dingt naar geen voorrang en zoekt nimmer boven anderen te schit-
teren. In kleeding en houding is hij altijd de nederige van harte, maar zonder daarvan eene ijdele vertooning te maken. Van alles, wat hij goeds doet, geeft hij aan God alleen alle eer; bij Hem zoekt hij altijd hulp, van Hem alleen verwacht hij den goeden uitslag zijner plannen en zijner inspanning. Wij begrijpen nu, waarom Jesus de nederigen van harte
zalig prees en hun de genade Gods beloofde, ook waarom Hij in geheel zijn leven, vooral in zijn lijden de tieffendstc voor- beelden van nederigheid ons voorhield. Bidden wij daarom den goeden Jesus, die een stortvloed van versmading en verguizing over Zich liet komen, dat wij zoo veel mogelijk zijne voet- stappen mogen drukken, dat wij aan die deugd eene groote p-aats in ons hart inruimen, dat wij ze beminnen en in de vernedering ons verheugen. Zij maakt onze ware grootheid uit en verzekert ons cene buitengewone hulp van God in ons leven, een schitterende kroon in de eeuwigheid. |
|||||||
|
Hoofdstuk XIV.
Jesus wordt door de Joden, ter kruis-
dood yeeisolit. Het strekt onze natuur tot hooge eer, dat het aanschouwen
van een lijdenden natuurgenoot haar tot medelijden stemt. Vooral wordt dit edel gevoel het sterkst in ons hart, als de lijder, door velen voor onschuldig gehouden, aan de hevigste folteringen en aan den grievendsten smaad is overgeleverd en desniettemin zijn leed met een bovenmenschelijken moed verdraagt. Dit gevoel beheerschte Pilatus en, naar alle waar- schijnlijkheid ook het volk, toen het Jesus in zijne smarten en in zijne vernederingen aanschouwde. Althans deh.Joannes ]:>an XIX, 6 vermeldt uitdrukkelijk, dat de Opperpriesters en de dienaren alzoo de hoogste en de laagste klasse der maatschappij schreeuwden: kruisig, kruisig Hem. Zouden wij uit die nauw* keurige aanwijzing van die schreeuwende personen niet mogen opmaken, dat aanvankelijk de burgerij, de middelklasse, /oor dat tooneel van smarten scheen te verstommen en met Pilatus in te stemmen. Maar die anderen, wier geest door haat ver- blind, wier gevoel door nijd afgestompt was, beducht ook dat het volk zich door zijn gevoel zou laten medesiepen, hieven |
||||
|
5.83
|
|||||||
|
HKÏ I.CJDKN KN 8TEBVKN VAN ONZBN HKEB JKS1 s flIUISTlS.
|
|||||||
|
dadelijk hun moordkrcet aan en eischten voor hun Koning en
Messias een dood, die bij de Heidenen het smartelijkst en tevens het smadelijkst, bij de Joden met den vloek van God beladen was volgens dit woord der H. Schrift; gevloekt is hij\'b- door God, die aan het hout hangt. Doch als een slecht voor- beeld door hoogere standen gegeven wordt, vindt het al ras navolging in de lagere klassen. Eveneens gebeurde het ook bij deze gelegenheid, zóódat allen weldra hetzelfde moordge- schreeuw lieten hooien. Elk oogenblik klimt dan ook de boos- aardige nijd van het geheele volk en eeue oogenblikkelijke stemming ten goede moet wijken voor den aandrang ten kwade. Het is alsof allen, door nieuwen haat aangevuurd, Pilatus toe- voegen: Wat gij tot dusverre gedaan hebt, is goed maar niet genoeg; voltooi uw werk, want Hij verdient aan \'t Kruis ge- slagen te worden." Dit antwoord kon niet anders dan Pilatus ten hoogste ver-
bazen. Hij had zich verwaardigd zelf uit \'t rechthuis tot het volk te komen, op eene openbare plaats met het volk te on- derhandelen. Zou hij zich wel die moeite getroost, zijn gezag in de waagschaal gesteld hebben, ware hij niet overtuigd ge- weest, dat hij door het deerniswaardig schouwspel des Zalig- makers en door zijne afdalende vriendelijkheid de Priesters gemakkelijk tot zijn gevoelen overhalen en van het volk ver- krijgen zou, wat hij verlangde? Doch hunne hardnekkigheid ziende en zich verwonderende over hunne hardvochtigheid zoowel als vertoornd over hunne wreedheid, daarenboven ver- ontwaardigd, omdat zijn plan mislukte en hij zijn doel niet zou bereiken, kon hij zijn wrevel noch zijne minachting voor zulke lage wezens verbergen en, als iemand die in zijne plannen ge- dwarsboomd en door toorn overmeesterd is, roept hij uit: neemt gij J |
|||||||
|
5r4 /IF.T LIJDEN KN STH1VKN VAN
|
|||||
|
en kruisigt Hem, want ik vind geene schuld in Hem. Wij
vergissen ons niet in de bedoeling des Landvoogds, als wij die woorden van hem in dezer voege omschrijven: verlangt gij misschien door nvjne handen uwen haat te koelen en van mij een werktuig te maken, waardoor gij aan uwen nijd voldoe* « ning geeft? Meent gij, dat ik mij zal verlagen om een on- ,,schuldige te veroordeelen op uw geschreeuw? Neen, niet zoo: ik ben de handhaver van het recht en geenszins van plan de bewerker van onrecht of van onderdrukking te worden. Ik ben een rechter om den schuldige te straffen ,,\'.-n wil niet de beul van een onschuldige zijn. Wat ik t<->t dus verre gedaan heb, ik deed liet in geenen deele om Hem te straffen maar om Hem uit uwe handen te verlossen, ook om- lat ik verwachtte in uwe harten nog eeuig gevoel van men- schelijkheid te vinden, wanneer ik gedeeltelijk aan uwe wen- ichen te gemoct kwam. Nu gij u in geheel uwe afschuwelijke geaardheid zoo duidelijk openbaart, drijft geene enkele reden mij aan om nog verder te gaan. Billijkheid en rechtvaardigheid beiden verbieden mij evenzeer om wien ook zonder reden te veroordeelen en in de^en Mensch heb ik niets gevonden, wat het inwilligen van uwen eisch, zelfs niet datgene, waartoe ik mij reeds heb laten vinden, zou kunnen wettigen. Zoo gij echter iets in Hem gevonden hebt, welnu neemt gij Hem dan en kruisigt Hem, maar op uwe verantwoording, en zóó dat gij van zulk een onrechtvaardige moord rekenschap kunt afleggen aan wie ze van u eischen zullen." Toen de Hoogepriesters en het volk deze woorden van Pila-
tus vernamen, begrepen zij aanstonds, dat zij niet zoo zeer een verlof inhielden om ten uitvoer te brengen, waarnaar zij ver- langden, als wel eene uitvlucht om zich zelven uit de verlegen- |
|||||
|
633
|
|||||||
|
ONStKN HKKR .IKSUS CHRISTUS
|
|||||||
|
heid te redden, niet eene toestemming in hunne onbillijke ei-
schen maar wel een verwijt over hunnen nijdigen en gloeien-
den haat, welke zelfs voor geene onrechtvaardige veroordeeling
ter dood terugschrikte, niet een toegeven aan hunnen \\vraak-
gierigen aandrang als wel eene bittere spotternij met hunne
machteloosheid om een doodvonnis te voltrekken. Om den
Landvoogd te doen gevoelen, det zij den zin zijner woorden
gevat hadden, vooral om hem door eene nieuwe beschuldiging
in nog grootere moeilijkheden te wikkelen, schreeuwden zij
hem toe: wij hebben eene wet, en volgens die wetmoet Hijster- Joes. XiX, 7
ren, omdat Hij Zich teken Zoon van God gemaakt heeft, alsof
zij zeggen wilden: Gij, Pilatus! hebt reeds meermalen be-
tuigd, dat deze Mensch onschuldig is, dat gij noch den wil
noch den moed hebt om Hem te doen kruisigen, maar dat
wij zelven Hem aan \'t kruis moeten slaan, alsof wij menschen
zijn, die geene achting voor de wet, geene vrees voor God
kennen. Welnu, weet dan; wij hebben eene wet en weieene
wet ons door den waren God gegeven; zoo gij, overeenkom-
stig uwe meening, geene schuld in Hem vindt, het is omdat gij
vele goden aanbidt, omdat gij aan die goden kinderen
toekent, omdat gij het voor geen doemwaardig misdrijf
houdt, als menschen zich zonen van God noemen. Wij daar-
entegen erkennen, overeenkomstig onze heilige leer, slechts
één God, en deze Mensch is des doods schuldig als een
godslasteraar, dewijl Hij Zich zelven als den waren Zoon van
God uitgeeft."
Welk eene verblindheid in die Joden, welk eene hoogmoe-
dige verwaandheid in hen, die zich er op beroemen, dat zij eene wet van God ontvangen hebben, en zich den schijn willen |
|||||||
|
186
|
|||||||
|
HET LIJDEN EN STKRVEH VAN
|
|||||||
|
geven, dat zij de getrouwe beoefenaars dier wet zijn! Wij
hebben reeds aangestipt, hoe zij de geringere voorschriften onderhielden maar het gewichtigere, het zwaardere verwaarloos- den. Barmhartigheid, medelijden kenden zij niet en werden daarin door een Heiden, zooals Pilatus was, beschaamd ge- maakt; rechtvaardigheid bleef hun zóó vreemd, dat zij in dit voor hen zoo schandelijk rechtsgeding menigvuldige ongerech- tigheden pleegden, dat zij alle recht met voeten traden, dat zij hunne beschuldigingen veranderden, zoo dikwijls als zij zulks voor hunne plannen dienstig achtten. Eerst betichtten zij den Zaligmaker, dat Hij Zich als Koning opgeworpen, dat Hij schatting aan den Keizer te betalen verboden, en het volk opgeruid zou hebben; maar zoodra zij bemerkten, dat de Landvoogd in al die beschuldigingen geen schijn van schuld ontdekken kon, namen zij tot een nieuw hulpmiddel hunne toevlucht en dienden eene andere aanklacht in, welke voor den Landvoogd onverstaanbaar was en hem in nog grootere moeielijkheid verstrikken moest dat namelijk Jesus Zich tot Zoon van God maakte. Doch ook hier moeten wij wederom de beschikking Gods bewonderen; want Jesus dwingt hen, of- schoon Hij daar gebonden staat, om voor den heidenschen rechter te erkennen, dat zij Hem om geene andere reden zooals reeds voor het joodsche Sanhedrin gebleken was, ten dood eischten dan omdat Hij Zich den Zoon Gods genoemd had. En Jesus is de ware Messias en de waarachtige Zoon Gods; om de belijdenis van die waarheid zou Hij sterven, die getuigenis bekrachtigen met zijn Bloed en dood. Dit moest volgens Gods wil bekend worden aan Joden en aan Heidenen, aan de geheele wereld voor alle eeuwen, opdat allen den gekruisig- den Jesus als hun God en Zaligmaker zouden aanbidden. |
|||||||
|
on/.fn iii\'Ui jksis ciii.lsTrs 5S7
|
|||||
|
De wet, welke door deze pleitbezorgers van onrecht en van
boosheid aangehaald werd, kon geene andere zijn dan deze: al wie den Naam des Heeren zal gelasterd hebben, hij m/Lev*xlV\'i6- den dood sterven en de menigte salhem steenlyen. Maar onder geen enkel opzicht kon die wet tegen den Zaligmaker aangevoerd worden. Wel wilden de Joden het als eene godslastering beschou- wen, zoo dikwijls Jesus Zich als den beloofden Messias, als den Zoon van God verklaarde. Toen Hij, onder anderen, te Jerusalem op het feest der tempel wijding hun zeide, dat Hij één van wezen met den Vader is, namen zij steenen op om ze op Hem te werpen. De Zaligmaker vroeg hun: vele goede werken J»an. X. 3\'-. heb Ik u van wtge mijnen Vader geloond; om welk dezer wer- ken steenigt gij Af ij? En de Joden antwoordden Hem: wij stee- ttigen U niet om eenig goed werk, maar wegens godslastering, en omdat Gij, een mensch zijnde, (I zelven tot God maakt. Wel een blinden hardnekkig volk! Jesus\' leer en leven, zijne wonderen en voorspellingen waren dan voor hen vruchteloos gebleven! Konden zij" vraagt de h. Chrysostomus af- keuren, dat Hij Zich den Zoon Gods noemt, die uit eigen macht de werken van God doet, die op velerlei wijzen overtui- gend bewezen heeft, dat Hij de ware Messias, de Zoon Gods is?" Maar verder nog: zoo die leer van Jesus godslastering was, waarom eischten zij dan nu eerst zijn dood? Waarom hebben zij Hem vroeger niet gesteenigd? Waren zij toen zóó zeer verslagen door de weinige woorden, welke Jesus bij de ver- melde gelegenheid te zijner verdediging sprak, dat zij niet in staat waren om Hem met een enkel woord te antwoorden? De steenen, welke zij toen in hunne handen hielden, zouden zij nu op Hem willen werpen, nu Hij niet de minste poging doet om Zich te verdedigen en Pilatus hunne redenen niet kan begrijpen? En om voor een oogenblik eene ongerijmdheid te veron- |
|||||
|
)
|
||||||
|
!ISS HET UIDEN KN STKItVKX VA»
|
||||||
|
derstellcn bijaldien Jesus wegens godslastering zou verdienen
te sterven, met welk recht eischten zij dan den dood der. krtiiscs, terwijl de wet, waarop zij zich beriepen, den dood der steenii;im: als straf op godslastering bepaalde. Nog andere vra- gen dringen zich hier aan ons op. Wat dreef hen aan om Jesus aan de wereldlijke macht, welke over godslastering geen oordeel kon vellen, uit te leveren en met zoo veel aandrang den dood des kruises te eischen, welke bij de Romeinen alleen nog in zwang was? En als zij volgens hunne bekentenis ons is hel niet geoorloofd iemand ter dood te brengen niemand mogen kruisigen, is het dan volgens hunne wet, als zij dien dood voor een onschuldige vorderen? Met andere woorden: zoo de mis- daad, waarvan zij Jesus beschuldigden, slechts volgens hunne wet strafbaar was, waarom eischten zij dan eenc andere dood- straf dan welke hunne wet voorschreef? Terwijl de Romei- nen geene wet hadden, welke de godslastering verbood, hoe kunnen zij dan van Pilatus vorderen, dat Jesus een dood stervc, welke in de romeinsche wet nog alleen was opgenomen? Het moet voor een ieder zonneklaar wezen, dat het aanstip-
pen van vermelde onregelmatigheden reeds alleen èn de ver- blindheid van dat ongelukkige volk èn de hooge mate van hunne drift en van hunnen hoogmoed aantoonen, wanneer zij durven beweren: volgens onze wet moet Hij sterven, Doch evenmin als Caiphas wist, wat hij zeide, toen hij het profetisch woord uitsprak: het is beter, dat een menseh sterve dan dat het ge- hecle volk verga, evenmin begrepen zij het gewicht van hunne woorden en bevroedden niet, dat zij eene groote, eene geheim- zinnige waarheid uitspraken, toen zij de bedoelde beslissing der wet aanhaalden. Ja, zij hadden eene wet, door God hun voor- geschreven; de hun verkondigde voorspellingen waren door God gegeven ; de hun bevolene offers waren door God gewild. Het |
||||||
|
OttZBN HKKR JKSLS CIIKISTl!».
|
|||||||
|
BS\'J
|
|||||||
|
was ook volko men waar, dat Jesus Zich Zoon van God ge-
noemd had, maar dat was geen roof aan God gepleegd. Hij matigde Zich niet aan wat eens anders was, omdat Hij waar- achtig de Zoon van God, God van God was. Hij verdiende alzoo, niet om godslastering te sterven maar als de ware Mes- sias door allen aangebeden te worden. Zou Hij toch den doo.1 ondergaan, het was alleen, omdat het aldus in de wet geschre- ven stond, door de offers afgebeeld, door de Profeten voorzegd was. Ook de geheele verordening der wet verkondigde luide deze waalheid, dat de Zoon Gods, eens mensch geworden, sterven moest, niet den gewonen dood van alle stervelingen, maar den dood des kruises uit gehoorzaamheid aan zijn Vader en ter verlossing der wereld. Daarom ook verklaarde Jesus, toen Hij van zijn dood sprak: Gelijk Mozes de slang in de woestijn Joan III, verheven heeft, a/soo moei de Zoon des menschen verheven wor- den, opdat een iegelijk, die in Hem gelooft, niet verloren ga, maar het ecuwig leven hebbe. Pilatus moest het betreuren, dat hij den Zaligmaker met
al de uitwendige teekenen van diens ziels- en lichaamslijden aan de onbarmhartige Joden te vergeefs had voorgesteld ; hij had hen immers niet tot medelijden kunnen opwekken. Voor an- deren echter is die voorstelling, evenmin als elke andere bij- zonderheid uit Jesus\' lijden, zonder vrucht gebleven. Velen zijn, door een geloovig opzien tot hunnen lijdenden Verlosser, genezen geworden van de wonden hunner ziel, welke de beet der helsche slang hun toegebracht had; velen ook Lebben met zulk een groot mededoogen het lijden van hunnen Zaligmaker overwogen, dat zij voor Hem gegeeseld, voor Hem als met doornen gekroond, voor Hem in hun hart gekruisigd zijn en zóó een; eeuwige heerlijkheid bij Hem verdiend hebben. Laten wij ook volgens de voorgehouden Wet G jds
|
|||||||
|
nOO «KT LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||
|
geloovig opzien naar den Bewerker van onze zaligheid en Hem
zoo veel mogelijk teruggeven, voor alles wat Hij ons gegeven heeft. Daardoor bieden wij aan den lijdenden Jcsus tevens eenige vergoeding aan voor het leed, dat de joodsche Oversten Hem berokkenden, toen zij van Pilatus zijne kruisiging afdwongen. Eerst derhalve moeten wij den met doornen gekroonden God- mensch met een heiligen eerbied aanschouwen, Wierj de Aartsva- ders en Profeten verlangden te zien, en die aan ons door den he- nielschen Vader als de Leeraar der waarheid is gegeven, Wiens voorbeeld wij ook navolgen, Wiens bloedige voetstappen wij drukken moeten. Vooral moeten wij tot Hem opzien om tot medelijden gestemd en tct berouw opgewekt te worden, om te vveenen en boete te doen, dewijl ook wij door onze zonden I lem tot dien deerniswaardigen toestand gebracht hebben en niemand den dood der ziel kan ontgaan, die niet vol geloof >p Hem zijn blik vestigt; want Jesus alleen is niet slechts het teeken maar ook de werkende oorzaak van behoud voor dien, die in geloof en in vertrouwen en met liefde naar Hem hunne oogen en verlangens richten. Eindelijk moeten wij naar Hem opzien en zijn misvormd gelaat aanschouwen, om in Hem als in een spiegel de gebreken te zien, welke ons nog aankleven, en te leeren, wat wij zijn en wat wij met zijne genade worden moeten In één woord: door het beschouwen van den lijdenden Jesus moeten wij in de heiligste waarheid onderricht worden, din goeden weg zoeken en het eeuwig leven vinden. Wanen wij evenwel niet, dat wij door die gevoelens alleen, zelfs niet door^ het rein wasschen van onze zielen in het Bloed des Eams aan a/onze verplichtingen jegens den lijdenden Zalig, maker voldoen Hij heeft Zich opgeofferd om ons zalig te maken; ook wij moeten van ons lichaam en van onze ziel, van geheel ons leven eene Hem welgevallige, eene heilige en on- |
|||||
|
UN7.KS HEKR JKSI.\'S CHRISTTS.
|
|||||||
|
"01
|
|||||||
|
bevlekte offerande maken. Niet te veel is dat van ons ge-
eischt. Al geven wij Hem alles, wat wij zijn en hebben en alles wat wij kunnen, en dit alles voor den geheelen tijd van ons leven, het zou bijna nog even weinig zijn als wanneer wij niets gaven. En wat blijft ons dan nog over voor de andere weldaden, welke wij van Hem ontvingen? Het is zeker, dat al wijden wij Hem ook alles toe, Hij niets ontvangen zou, wat niet reeds vroeger even goed het zijne moest genoemd worden. Doch Hij eischt van ons die toewijding, die opoffering voor ons eigen geluk. Om dan alle goederen te doen terug keeren tot de bron, waaruit zij gevloeid zijn, zeggen wij uit een welge- meend hart: aan U, mijn Jesus! geef en wijd ik toe mijn lichaam, mijne ziel, mijn leven, mijne gezondheid, mijne vrij- heid, mijne krachten, mijne bezittingen, mijne voorrechten, in één woord : alles wat ik nu ben of ooit zijn zal. Ik geef aan U terug en wil ook, dat tot U terugkeere alles, wat ooit, hetzij nu of later van mij zal uitgaan: mijne gedachten, woorden en werken, mijne plannen en mijne inspanning, mijne eenzaamheid en mijn verkeer met anderen, mijn voorspoed en tegenspoed, al het vreugdevolle en het treurige, mijne liefde voor het goede en mijn afschuw voor het kwade, kortom: alles wat Gij van mij verwachten kunt, zij aan uwen dienst toegewijd. Alles tot Jesus en alles om Jesus, omdat ook alles van Jesus en alles uit Jesus is. De Joden schreeuwden tegen U: kruisig Hem;" ik daarente- gen roep U toe: Leve, heersche Jesus! Alles voor Jesus! Dit alleen vraag ik van U ter belooning, dat Gij, mijn Zaligmaker, mij moogt geleiden voor het aanschijn van uwen Vader en deze weinige woorden ten gunste van mij moogt spreken: zie, de mensch, voor wien Ik, uw Zoon, benmenscti geworden." |
|||||||
|
Hoofdstuk XY.
|
|||||
|
IN"ieu.w onderhoud van Pilatus met Jesus.
De Hoogepriesters en andere Oversten der Joden haatten den
Zaligmaker, gelijk in hunne wet geschreven stond, zonder re- den en daarom werden zij, in plaats van medelijden met den gc-martelden Jesus te hebben, al onstuimiger en eischten, toen Pilatus Hem aan het volk vertoond had, met klimmenden aandrang zijn kruisdood, Hem beschuldigende, dat Hij Zich Zoon van Joan. XIX, 8. God genoemd had. Als Pilatus dal gehoord had, werd hij meer bevreesd, ofschoon het geene geringe vrees was, welke hem reeds van het eerste oogenblik af bevangen had, waarop deze zoo netelige en gevaarvolle rechtszaak aan zijn oordeel onderworpen was. Nu echter nam zijn angst nog toe bij het vernemen van die nieuwe beschuldiging Tot dus verre had- den de vijanden van Jesus die aanklacht verzwegen en slechts de andere op den voorgrond gesteld, dat Hij wenschte Zich als Koning op te werpen eene misdaad, welke aan de ma- jesteit van den Keizer te kort deed; en daarom hadden zij gehoopt, dat Pilatus, veel meer ijver zou betoonen, in het bestraffen van majesteitschennis dan van eene andere misdaad, |
|||||
|
fiKÏ LIJDEN KN\' STERVEN VAN ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 598
|
|||||
|
welke Gods eer aantastte. De eerste beschuldiging had Pilatus
alreeds den schrik om het hart geslagen. Van den ecnen kant kende hij de onschuld van Jesus, die in niets misdreven had noch tegen de joodsche wet, noch tegen den Keizer; van den anderen kant zag hij den haat en den nijd van het volk, het- welk den Zaligmaker met groote hardnekkigheid betichtte van eene misdaad, welke zóó zeer tegen des Keizers waardig* heid en belangen aandruischte, dat de enkele vermelding daar* van aan hem, als aan een getrouw onderdaan, de verplichting voorschreef om met vertoon van groote gestrengheid daartegen op te treden. Aldus was hij van weerszijden in het nauw ge- bracht en wist niet, wat hij doen zou. Veroordeelde hij den Zaligmaker, dan beging hij niet alleen eene hoogst strafwaardige zwakheid door een onschuldige uit vrees te veroordeelen, maar ook elk van zijne persoonlijke vijanden kon hem verantwoor delijk stellen voor den dood van zulk een groot Heilige en van zulk een uitstekend Profeet. Liet hij daarentegen den Zalig- niaker los, dan konden het geheele volk en de Oversten hem beschuldigen, dat hij de vrijheid geschonken had aan iemand, dien zij een verrader noemden, die volgens hun zeggen er naar streefde om Zich op den troon te plaatsen eene aanklacht, welke zij aan den Keizer Tiberius, die hoogst ach- terdochtig van aard was, gemakkelijk als gegrond konden voor- stellen. In die verlegenheid greep Pilatus, gelijk ieder wankel- moedige en in de verdediging der waarheid zwakke mensch, naar hulpmiddelen, welke menschelijke wijsheid hem aan de hand gaf. Eerst had hij beproefd zich uit de moeielijkheid te redden door den Zaligmaker naar Herodes te zenden; vervolgens trachtte hij met het volk zoo veel mogelijk tot een vergelijk te komen, een middel zoekende om hen van den eisch, dat Jesus gekrui*
38 .
|
|||||
|
n94
|
|||||||
|
in T i.i.inrv en sti kvkn van
|
|||||||
|
sigd 7.011 worden, goedschiks te doen afzien. Hiertoe nam hij
zijne toevlucht tot twee maatregelen: hij stelde Jesus tegenover Barabbas ten koste van des Zaligmakers eer en aanzien; hij liet Hem wreedaardig geeselen en met doornen kronen ten koste van een onmetelijk lichamelijk lijden. Geen van ie maatregelen, welke Pilatus genomen had gaf het
gewen-chte gevolg. Maar ook de Oversten der Joden hadden tot dus verre hun doel gemist en van Pilatus geen doodvonnis kunnen afdwingen. Zij lieten daarom voor een oogenblik hunne staatkundige beschuldigingen varen om hunne aanklacht op godsdienstig terrein over te brengen. Was Pilatus vroeger reeds door vrees overmand, nog grooter vrees beving hem bij het hooren van deze tweede beschuldiging. Hij bracht zich Jesus\' antwoord voor den geest, dat zijn Koninkrijk niet van deze wereld en Hij alleen daartoe in de wereld gekomen was om der waarheid getuigenis te geven; ook merkte hij bij Jesus zoo veel waardigheid in zijn gedrag op, zoo groote voorzich- tigiieid in zijne antwoorden en wat bij hem nog meerdere verbazing verwekte eene buitengewone zielskracht en stand- vastigheid in zijn stilzwijgen en in zijn lijden; hij had daaren- boven zoo vele wondervolle feiten van Hem gehoord, dat hij het niet onwaarschijnlijk achtte: Jesus mocht soms zijn, wat Hij beweerde te wezen, de Zoon van God. In die opvatting werd hij nog versterkt door de valsche meening van den Hei- den, die het voor waar hield, dat de goden kinderen onder de menschen hadden, welke, ofschoon van moeders zijde sterfelijk en lijdelijk, van vaders zijde buitengewone hoedanigheden be- zaten en uitstekende daden konden verrichten. En daar de wonderen, van Jesus vermeld, zoo groot en zoo menigvuldig waren, dat zij niet dan door eene goddelijke macht konden ge- |
|||||||
|
ONZKS\' HKth JKSUS CHRISTI\'S.
|
|||||||||
|
\',<>\'
|
|||||||||
|
wrocht zijn, werd de Landvoogd in zijne meening niet aan het
wankelen gebracht doordat Jesus Zich lijdelijk en sterfelijk voordeed. Ken hevige angst overviel hem dan ook, cmdat hij iemand, die misschien van goddelijke afkomst was, had laten geeselen en bespotten; zijne verlegenheid, om te weten wat hem te doen stond, nam nog toe, dewijl hij kiezen moest om of wel aan een godslasteraar, zooals de Joden Jesus no mden, de vrijheid te schenken of over een Zoon van een God, wat hem niet onwaarschijnlijk voorkwam, het doodvonnis uit te spreken in beide gevallen moest hij de wraak des hemels duchten. Pilatus hield dm, om zich uit deze moeieh\'jkheid te redden,
een tweede onderhoud met Jesus, zocht Hem vervolgens uit de handen der Joden te verlossen, maar bezweek toch ten laat- ste uit laffe menschenvrees. |
|||||||||
|
Dewijl deze zaak aan Pilatus hoogst belangrijk en alle aandacht
overwaardig toescheen, ging hij door vrees en angst gekweld naar zijne gehoorzaal, riep den Zaligmaker ter zijde en vroeg Hem: van waar zijl Gij? Deze vraag betrof niet Jesus\' va-joEs. xix, 6. derland of vaderstad, want Pilatus wist zeer goed, dat Jesus van Nazareth en een GalileCr was, maar zij doelde op zijne hemelsche ofaardscheafkomst. Het was,alsof hij zeggen wilde: wat is er waarvan die Godheid, welke Gij, volgens de beschuldiging van uwe geloofsgenooten, u toeschrijft? Wie rijt Gij; wie zijn uwe va- deren; komt Gij uit den Hemel of van een verborgen en ver- wijderd oord der aarde; leidt Gij uwe afkomst van een God of van een mensch af?" Dit alles was in die vraag besloten. |
|||||||||
|
59(5
|
|||||||
|
HET LIJDEN K.N SIK.IIYKS VAN
|
|||||||
|
Onze goddelijke Zaligmaker gaf //cm geen ankvoord, omdat
Pilatus zich elk antwoord onwaardig gemaakt had. Toen Jesus hem omtrent het Rijk der waarheid had willen inlichten, toonde hij zich onverschillig en liep luchthartig over dat belangrijk onderwerp heen, alsof het hem niet aanging; nu vroeg hij alleen om een einde aan zijnen martelenden angst te maken maar geens- zins om in de leer des heils onderricht te ontvangen; ook zijne vrees was niet de ware, welke uit liefde voor gerechtigheid en uit eer- bied voor God ontspruit, maar die slaafsche vrees, welke voor geene zonde terugdeinst, als er slechts geene strrf op volgt; het was ook nu de tijd voor Jesus niet, om die verhevene waar- heid, zijne eeuwige afkomst van den Vader, te verklaren aan Pilatus, die ze niet begrepen zoude hebben, of, had hij ze be- grepen, daardoor zijne schuld zou vermeerderd hebben, dewijl Jesus vooruit zag, dat hij, ook na dat onderricht, in zijne zwakheid een doodvonnis zou vellen. Te eerder nam Jesus dit besluit, omdat Pilatus reeds eene genadenvolle openbaring, uit zijn mond had mogen hooren omtrent zijn geestelijk, bo- Venaardsch Koningschap; maar daarmede evenmin zijn voor- deel gedaan had als met de vermaning, welke God hem door zijne echtgenoote had voorgehouden om zich met dien Recht- vaardige niet in te laten. Het is waar: tot tweemaal toe had de Zaligmaker op eene dergelijke vraag van de joodsche Pries- ters in de meest duidelijke bewoordigingen geantwoord, dat Hij de Zoon van God was. Doch aan hen gaf Hij dat antwoord, omdat zij Priesters waren, die door de H. Schriftuur voorge- licht en verplicht waren om die waarheid aan anderen te leeren. Ook wilde de Zaligmaker aan niemand eenige aanleiding geven om te meenen, dat Hij Zich van den dood wenschte te bevrijden door een leek en een Heiden van eene waarheid te willen |
|||||||
|
507
|
|||||||
|
ONZKN HEER JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
overtuigen, welke Hoogepriesters en Schriftgeleerden als eene
godslastering beschouwden. Aldus zweeg de Zaligmaker, als het zijne verdediging en zijne eer betrof, maar sprak, als zijn spreken noodzakelijk was voor de eer van zijn Vader en voor het heil der menschen; aldus was Hij, niet antwoordende stil- zwijgend als een lam, maar sprekende leerde Hij als een Meester in Israël. Kon ook Pilatus met recht nog een antwoord verwachten, die Jesus, na zijne verklaring, dat Hij in de wereld gekomen was om der waarheid getuigenis te geven, en in Wien hij geene schuld vond, had doen geeselen en na die geeseling nog durfde vragen: van waar zijt Gijl Waarlijk, des Zaligmakers stilzwijgen was een streng oordeel over Pilatus\' gedrag en te- gelijk de vervulling der profetie van Isaias: gelijk een schaap \'s. LIH, 7. werd Hij ter slachting geleid, en gelijk een lam slemmcloos is voor dien, die het scheert, alzoo deed Hij zijnen mond niet open. Pilatus had verwacht, dat Jesus hem niet alleen een deemoedig en voldoend antwoord geven maar ook ecnige redenen Ier zijner verdediging bijbrengen zou; doch Jesus zweeg en Pilatus was nog meer verbaasd over dat stilzwijgen dan hij over welk antwoord ook zou geweest zijn. Dat een beschuldigde in zulk eene belangrijke en tevens voor hem hoogst gevaarlijke rechts- zaak het antwoord wilde schuldig blijven aan zijn reehter en nog wel aan een rechter, die Hem met ongewone kracht ver- dedigde en om zijnentwil zich zoo veel moeite getroostte, dit was een nieuw verschijnsel en wel in staat om eens ieders ver- wondering op te wekken. Ook konden misschien geene woorden den heidenschen landvoogd in de meening, welke hij nu omtrent den Zaligmaker koesterde, zoo zeer versterkt hebben als dat wei- sprekend stilzwijgen. Hij liet aan Jesus dan ook gevoelen niet al- leen, dat hij te leur gesteld was, maar ook dat hij zich verwonderde |
|||||||
|
RP
|
|||||||
|
JET LIJDEN KM STMIVKN VAN
|
|||||||
|
Over de weinige ingenomenheid, welke Jesus voor zijne ijverige
bemoeiingen toonde en wilde met veel goeden wil aan Jesus de gedragslijn aanduiden, welke Hij voor zijn eigen belang fofisXlV, 10. had moeten volgen; daarom zeide hij: spreekt Gij totmijniet?
Weet Gij niet, dat ik macht heb U te kruisigen, en macht heb U los te laten? Pilatus bedacht niet, dat hij geene scherpere veroordeeling over zich zelf kon uitspreken dan in de aange- haalde woorden vervat was. Hij zal straks zijne handen niet be- hoeven te wassehen en daardoor den schijn niet behoeven aan te nemen, alsof hij de schuld van Jesus\' dood op de Joden wierp : hij getuigde nu zelf dat hij, ofschoon den moed en de zedelijke kracht missende, de macht had om den Zaligmaker de vrijheid te schen- ken. Maar hij gevoelde zich machtig tegenover Jesus, diegebonden voor hem stond, alhoewel hij tegenover de woedende menigte zich klein en zwak gedroeg. Daarom durfde hij dan ook dat onzinnige woord uitspreken of doen kruisigen of loslaten," alsof hij als rech- ter niet reeds tweemaal voor het loslaten" beslist had, en het aan zijne willekeur was overgelaten om iemand te doen kruisigen. Zijne toespraak was alzoo aanmatigend en getuigde van zijnen heerschzuchtigen aard, als ware aan hem het onvoorwaardelijk recht van leven en dood geschonken. Wel moeten wettig aangestelde rechters de uitvoering van een rechtvaardig vonnis op de uit- spraak der gerechtigheid laten volgen, en zóó kunnen zij den onschuldige loslaten en den schuldige veroordeelen, maar geenszins mogen zij het omgekeerde doen, gelijk die dicpgc- Dah.XIII,sa.zonken rechter, tot wien Daniel zeide: oude booswicht.\' nu
komen de zonden 07\'cr u, welke gij voorheen bedreven hebt, toen gif onrecht spraakt, de onschuldigen onderdrukiel en de schuldigen vrij liet, terwijl de Heer gezegd had: een onschuldige zult gij niet dooden. Helaas! al die rechters volgen dat boozc |
|||||||
|
on;;i;n ukkii jesus chkistus.
|
|||||||
|
eoo
|
|||||||
|
voorbeeld, die de uitspraak der wet verdraaien tegen recht en
tegen rede, die door eigenbelang of eerzucht zich laten verblinden
en de rechtszaak, welke aan hun oordcel onderworpen is, op eenc
dusdanige wijze weten te behandelen, dat zij uitloopt op de
schuldigverklaring van den onschuldige en op de vrijspraak
van den schuldige; van hen ook profeteerde Isaias: Wee aan Is. V, 20.
11, die liet goede slecht en het slechte goed noemt.... wee aan u,
die om wille van geschenken aan den goddelooic recht verleent en
aan den rechtvaardige zijn recht ontneemt.
Om aan Pilatus te doen gevoelen, dat het misbruik, dat
rechters van hunne macht maken, grootelijks aandruischt tegen het algemeene belang des volks en tegen de heilige wet van God, van Wicn alle recht uitgaat, daarom verbrak nu de Zaligmaker het stilzwijgen. Hij, die de Rechter van levenden en dooden is, die ook in de wereld gekomen was om de waarheid aan allen te verkondigen, wilde nu, ofschoon van alle zijden door doodsgeva- ren omringd, niet langer zwijgen en niet in gebreke blijven om eene hoogst belangrijke leering te prediken, vooral nu de omstandig- heden de verkondiging daarvan dringend vorderden om den hoogmoed van Pilatus te beschamen en hem te gelijk omtrent den oorsprong van zijne machtsbevoegdheid te onderrichten. Daarom zeide Jesus: gij zoudl tegen Mij gcene macht hebben, Joan.xix.i ware u die niet van boven gegeven; daarom heeft hij, die Mij aan u overleverde, grootere zonde. Waardig antwoord, dat evenzeer van hooge Wijsheid als van
groote Liefde getuigenis aflegde. Jesus erkent de macht van Pilatus als Landvoogd en als rechter, maar geeft hem tegelijk duidelijk te verstaan, dat alle macht van God komt, dat hij in het gebruik maken daarvan afhankelijk van Gods wet is en eens aan God rekenschap zal moeten geven van het gebruik, |
|||||||
|
PW
|
|||||||
|
HKT LIJin N EN STI-.RVEN TAS
|
|||||||
|
hetwelk hij er van gemaakt heeft. Evenwel zou hij ook zijne
rechtmatige macht tegen Jesus, die als Gods Zoon eindeloos ver boven alle aardsche macht verheven is, niet kunnen be- zigen, bijaldien het niet door een bijzonder raadsbesluit van God beschikt was, die nu het oogenblik gekomen achtte om de machten der hel tegen zijnen Gezalfde los te laten. Van die goddelijke beschikking kon de heidensche rechter
geen denkbeeld vormen, zelfs giste hij het bestaan er van niet; voor hem loste het geheele rechtsgeding zich op in een twee- strijd tusschen den vinnigen haat der Joden, die Jesus\' kruisiging eischten, en tusschen zijn rechtvaardigheidsgevoel, hetwelk Jesus\' loslating krachtig bepleitte. Toch is hij schuldig, om- dat hij uit misdadige zwakheid en tevens met volle vrijheid tot het voltrekken van een doemwaardig doodvonnis zal mede- werken., omdat hij als een lafhartig werktuig dienst zal doen ter voldoening van den nijd en van de afgunst der vijanden van Jesus, omdat hij tegen recht en geweten, alleen om de mogelijk- heid van eenig tijdelijk verlies te voorkomen, de Onschuld aan den haat van wraakgieriger) zal opofferen. Maar veel schuldiger dan Pilatus zijn de Joden, vooreerst Judas, vervolgens de Hoogc raad, eindelijk het geheele volk, die den Zaligmaker aan den hei- denschen rechter overleverden. Zij immers waren door openba- ringen van allerlei soort, door voorspellingen en vóórafbeeldingen, door prediking en wonderen tot de kennis der waarheid geroe- pjn, maar verwierpen die hardnekkig, terwijl Pilatus de waarheid wel niet zocht maar ook niet haatte; zij waren schuldiger, omdat zij niet uit zwakheid of uit vrees voor \'t menschelijk opzicht, zooals de rechter, maar uit helsche boosheid hun Messias ter dood zou- den brengen, en bovendien door hun woest drijven en door hun onstuimig dwingen en door hunne weldra volgende bedreiging |
|||||||
|
0N9SI-.N HKUt JKSI\'S (\'HRISTl\'S. 801
|
|||||
|
de hoofdoorzaak zijn, dat de Landvoogd voor den aandrang
hunner onrechtvaardige cischen bezwijkt. Aldus doet de liefdevolle Jesus nog voor \'t laatste een
beroep op het gemoed van Pilatus om in zich-zelf te treden en ernstig te overwegen, wat hem te doen staat, vóórdat hij zijn onherroepelijk vonnis uitspreekt. Zelfs schijnt de Za!ig- maker de schuld van Pilatus te verkleinen; Hij wil hem niet verbitteren en liever de misdaad niet noemen, welke hij op \'t punt is om te bedrijven, maar nog niet ten volle begaan heeft. Wat er op dat plechtig oogenblik in het diep geschokte gemoed van den Landvoogd wel mag omgegaan zijn? Hij, die zich een onafhankelijk rechter waande, ontleent zijne macht tegen Jesus van boven en slechts middellijk van den Kei der; hij zal dus ook van het gebruik daarvan aan eene bovenaardsche macht rekenschap moeten afleggen! Pilatus had eerbied genoeg voor het welmeenend woord van Jesus, voor diens kalme maar indruk- wekkende waardigheid om niet tot in het binnenste van zijne ziel getroffen te worden door zulk eene taal, zooals hij z; nog nooit gehoord, door zulk eene houding, zooals hij ze nog nooit gezien had. Het kan ons dan ook niet verwonderen, dat hij, onder den indruk van dat alles en in den angst, waarin hij verkeerde, van toen af, vuriger nog dan vroeger, begeerde Hem los te laten. JoanXIX, 12.
Ook voor ons is in die woorden van Jesus eene dringende
vermaning opgesloten. Alle goede gave en alle volmaakte ;v//Jac. I, 17. is van boven, nederdalend van den Vader der lichten, die aan allen overvloedig geeft, maar zonder Wien wij ook niets zijn,
niets hebben. Wij mogen ons niet beroemen iets te bezitten, wat wij niet van den Gever van alle goed ontvangen hebben. Onze talenten, onze bezittingen, ons leven alles in één woord is een genade, een geschenk van den goeden God. Aan Hem bc- |
|||||
|
002 HKÏ 1.I.IDKX KN STERVKN VAN ONZKN IIKKR JKSI.\'S CHRISTUS.
|
|||||
|
hoort dus alles toe; tot zijnen dienst en te zijner eere moet
alles gebruikt worden. De vrije beschikking daarover is niet aan onze willekeur overgelaten, maar moet geregeld worden naar den uitdrukkerijken wil van Hem, die het ons gaf. Wij zijn geene onafhankelijke eigenaars maar verantwoordelijke vruchtgebruikers. Daarom zal ook eens tot ons gezegd worden: r.i:c. XVI, 2. geeft rekening van uw rentmeesterschap. Gelukkig hij alleen,
die in dat strenge oordcel van God zal knnnen bestaan: hem zal het verblijdend woord toegevoegd worden door den recht- M.vi xxv,21. vaardigen Rechter: Zeer wel gij goede en getrouwe knecht!
omdat gij over \'vcinig getrouw si/\'t geweest, zal Ik u over veel stellen: ga in tot de vreugde uws Heer en. |
|||||
|
Hoofdstuk XVI.
|
|||||
|
De Joden, verwerpen Jesus als hun Koning.
Pilatus was op ernstige wijze gewaarschuwd en wel door den
God-mensch zelven, dat hij een Rechter in den Hemel had, aan Wien hij eens rekenschap zou afleggen van hetgeen hij be- sliste; hij had vernomen, dat zijne schuld, ofschoon minder dan die van de Joden, groot zou wezen, bijaldien hij Jesus ver- oordeelde. Deze weinige woorden maakten op dien man, welke nog nooit in zijn leven zulk eene verhevene taal gehoord had, een diepen indruk. Maar ook Jesus beloonde hem er voor, dat hij eenige oogenblikken aandachtig had toegeluisterd, met de ge- nade van eene hevige ontroering en van een goed voornemen. Pilatus nam van dat oogenblik af het kloeke besluit om zijne zonde niet te verzwaren door een onschuldige ter dood uit te leveren; hij zocht van toen af hebben wij den h. Joannes joan xrx, i reeds hooren verhalen /estis tos te laten. Wel had hij reeds in de laatste uren eenige pogingen in \'t werk gesteld om aan Jesus de vrijheid terug te geven, zelfs hoogst onrechtvaardige mid- delen tot dat doel aangewend: herinneren we ons slechts de gelijkstelling met Barabbas en de gecseling; maar nu hij tot diep in zijne ziel geroerd is door de dringende woorden en |
|||||
|
BM
|
|||||||
|
HLT LIJDEN EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
door de onovertroffen zielsgrootheid van den Zaligmaker, nu
hij ook in Jesus meer dan een gewoon mensch vereert, schijnt hij onwankelbaar in zijn besluit vast te staan: Hij wil Hem red- den en zal aan den eisch van Jesus\' vijanden een beslissenden weerstand bieden. Naar buiten gaande, spreekt hij het ver- gaderde volk toe en besluit zijne rede met het voor de Joden verpletterend woord los laten." Het begin is alzoo goed en prijzenswaardig; maar hoe spoedig zullen zijne beate voor- nemens door den stormwind van de /oede des volks als weg- gevaagd zijn! Pilatus is een van die weifelaars, van die wan- kelmoedigen, welke wel goede voornemens maken kunnen, maar, als eene moeielijkheid zich voordoet, geen moed hebben om hun voornemen met kracht door te zetten, welke zich meer door de zucht naar de volksgunst dan door het besef van plicht, meer door eigenbelang dan door den eisch van het geweten laten geleiden. Zij willen twee heeren dienen en be- denken niet, dat zij of den eenen haten en den anderen liethebben, of den eenen voorstaan en den anderen verachten moeten. Ook zoo gedroeg zich de romeinsche Landvoogd, of- schoon men hem een onbuigzaam karakter toeschrijft. Hij trad ditmaal met vasten moed op, en toch zullen wij na wei- nige oogenblikken hem door vrees voor het menschelijk opzicht, door zucht naar zelfbehoud en door zwakheid van geest zóó ver zien afdwalen, zóó diep zien vallen, dat hij tegen alle overtuiging in aan de schandelijkste onrechtvaardigheid zich schuldig maakt en zijn naam voor alle eeuwen schandvlekt. Nauwelijks hadden de Joden het besluit van Pilatus verno-
men, of zij schreeuwden het uit van woede niet alleen de Oversten, maar nu het geheele volk. Om de ontknooping, |
|||||||
|
C05
|
|||||||
|
()\\ZKN IIKKR JESUS CHRISTUS.
|
|||||||
|
welke hunne bloeddorstige wreedheid moest voldoen, te ver-
haasten, lieten zij de beschuldiging van godslastering een terrein waarop zij niet naar hun wensch geslaagd waren weder- om varen en brachten hunne aanklacht nogmaals op staatkundig gebied over, dat namelijk Jesus Zich Koning had genoemd; maar zochten het persoonlijk belang van Pilatus zoo veel mogelijk er in te betrekken en voegden daarom er nu de sluw",crekende bedrei- tfing bij, dat hij de gunst des Keizers zou verliezen, als hij den- gene niet strafte, die naar koninklijke waardigheid gedongen en alzoo Zich tegen den Keizer verzet zou hebben. Zoo gij dezen joan XIX,=. loslaat, zijl gij geen vriend des Keizers, roepen zij hem toe want al wie zich tot Koning maakt, verklaart zich tegen den Keizer. Is het voor u van geen belang" willen zij zeggen dat Jesus een lasteraar van God is, vergeet ten minste niet, dat Hij een verrader tegen den Keizer is. Gij zijt de dienaar van Tiberius; gij bevindt u hier om zijn gezag te handhaven en zijne macht te doen eerbiedigen. Het is al veel, dat wij, om ,.als trouwe dienaren van zijn rijksgebied ons te gedragen, dezen mensch, ofschoon Hij onze lands- en geloofsgenoot is, aan u hebben uitgeleverd. Verkiest gij Hem te verdedigen en los te laten, wij van onzen kant zullen al onze verplichtingen tegenover den Keizer weten te vervullen en hem bekend ma- ken, welk soort van dienaren hij hier aangesteld, aan wie hij zijn vertrouwen geschonken heeft." Wij kennen reeds genoegzaam den vreesachtigen en daarom
zwakken aard van Pilatus om te beseffen, dat deze bedreiging der Joden zijn gemoed allerhevigst moest schokken. Zij wisten, dat de Keizer Tiberius een achterdochtig heerscher was, die geene misdaad zwaarder strafte dan gekwetste majesteit en reeds op het vermoeden alleen van ecnige tekortkoming ten |
|||||||
|
rl06
|
|||||||
|
HU\' I.IJOKN\' KV Sïl KVKN VAN
|
|||||||
|
minste het vonnis der ballingschap, somtijds de doodstraf had
uitgesproken, dat ook alle aanklachten van die soort, tegen de bestuurders zijner wingewesten bij hem ingebracht, gereeden ingang vonden. Daarenboven was het geweten van Pilatus niet geheel zuiver; reed:; meermalen had hij de Joden verbitterd en het was hem niet onbekend, dat er reeds klachten over zijn bestuur te Rome waren ingediend; hij achtte de Joden ook in staat om aan hunne bodreiging gevolg te geven, dewijl zij wel den ouden Herodes te Rome beschuldigd hadden en besloten schenen de rechtzaak tegen Jesus tot het uiterste toe door te drijven. Ook de groote toevloed van vreemdelingen drong hem tot toegeven, omdat de Paasch-feesten al meermalen tot het verwekken van een oproer misbruikt waren. Alzoo, een opstand in het naaste verschiet, eene aanklacht bij den achterdochtigen Tiberius, aanwijzing van een kroon-pretendent en ten gevolge van dat alles de ongenade des Keizers meer was er niet noodig voor Pilatus om de vrees voor een tijdelijk onheil en de zucht naar zelfbehoud te doen zegevieren over zijn rechtvaardigheids\' gevoel. Wat kon hem, zoo redeneerde die laffe rechter die geen hoogere dan aardsche belangen kende, er ook aangelegen zijn, als hij Jesus van Nazareth opofferde om zijne eigene eer en waardigheid en veiligheid te redden; van Jesus, al werd deze niet veroordeeld, meende hij niets tekunnen hopen,maar van den Keizer moest hij, eens aangeklaagd, alles vreezen. Hij bezweek dan ook voor den hardnekkigen aandrang van Jesus\' vijanden en was wei- dra besloten om de stem van zijn geweten te smoren en liever Jesus aan een wissen dood prijs te geven dan zijn eigenbelang over \'t hoofd te zien. Evenwel niet eerder dan nd eerst nog eene laatste poging beproefd te hebben, of hij Jesus aan de woede zijner vijanden kon ontrukken; maar in zijne verlegen- |
|||||||
|
ilNZhS HEER JESLS CNRISTirS.
|
|||||||
|
«or
|
|||||||
|
heid deed hij het op eene wijze, welke de nijdige Joden eer
verbitteren moest dan winnen kon. Het was nu zegt de h. Joannes voorbereiding van Pasehen Joes XIX. 14
dat is: Vrijdag in de Paaschwcek, of Vrijdag waarop Paschen viel, en wel om/rent het zesde uur volgens de joodschc urentel- ling, welke ten zes ure in den morgenstond haar eerste uur begon te rekenen; het was alzoo omstreeks elf uur in den morgen. Pilatus plaatste zich op zijn rechterstoel, welke op het steenen uitstek stond, en liet Jesus opnieuw naar buiten brengen: voor- bereidingen, welke door wet en gewoonte waren voorgeschreven, vóórdat een doodvonnis mocht uitgesproken worden, maar waaruit de Joden ook, en te recht, opmaakten, dat de Land- voogd besloten was, om aan hunnen eisch te voldoen. Zij beschouwden dan ook al hetgeen volgde als eene gezochte uitvlucht, meer als een middel tot uitstel dan als een ernstig gemeende poging om Jesus te bevrijden. Met bitteren spot zeide hun Pilatus: ziedaar uw Koning, als wilde hij zeggen: gij hebt dezen beschuldigd, dat Hij Zich Koning maakte; ziet nu, hoe Hij geenszins het voorkomen van een Koning, ter nau- wernood de gedaante van een slaaf heeft. Is het geene dwaasheid zulk één te laten kruisigen, alleen omdat Hij Zich Koning noemde?" De Joden altijd nog eenigermate beducht, dat Pilatus weifelen en eindelijk ten voordeele van Jesus beslissen mocht, hielden aan met luid geschreeuw en eischten, dat Hij gekruisigd Luc.XXlII.23 zou worden; weg, weg met Hem riepen zij kruisig Hem. Nog eens vroeg Pilatus, verbitterd over die wreedheid en zijne spotternij voortzettende: zal ik uw Koning kruisigen; wilt Joes XIX, 15 gij u-zelf zóó verlagen, en voor anderen zóó belachelijk maken, dat een ieder u bespotten kan, zeggende: wie zich een Koning "der Joden noemde, dien hebben zij aan het kruis geslagen?" Voor |
|||||||
|
608
|
|||||||||
|
HKÏ LIJDEN K.N STKRVtN YAN
|
|||||||||
|
gecne overtuiging vatbaar, te verwoed om naar rede te luiste-
ren, antwoordden de Opperpriesters, en in naam van het ge- heele volk: wij hebben geencn Koning dan den Keizer. |
|||||||||
|
Staan wij hier een oogenblik stil; want verschillende gedach-
ten verdringen elkander in onzen geest. Pilatus spotte met den titel van Koning*\' maar trad hier, schoon onbewust, als tolk op van God, die hem tot rechter over Jesus had aangesteld. Hem was de taak opgedragen om aan het joodsche volk te vra- gen, of het Jesus, die daar voor hen stond, die reeds als Messias in het Paradijs en later nog meermalen beloofd, die vurig afgebeden en op verscheidene wijzen afgebeeld en bij herhaling voorspeld was, die Zich ook den Messias genoemd en betuigd had door de schitterendste wonderen of het Hem als zijn Messias, als zijn Koning met diens geestelijk Rijk van waarheid en van zedelijkheid wilde erkennen. Voor de laatste maal werd die vraag aan de Joden voorgelegd. En het verblinde volk ant- woordt met het afgrijselijk woord : Weg met Hem; kruisig Hem. Met die woorden zegt het ontaarde Jodendom zijn verbond met God op, verzaakt Gods heerschappij en kiest in zijne plaats den romeinschen Keizer, wien het met den vinnigsten haat verafschuwde. Hoe peilloos diep is dat rampzalig volk weggezonken! Toen Jozue op het punt was van te sterven en afscheid nam van zijn volk en het bezwoer geene vreemde goden te dienen maar den waren God alleen getrouw te blijven, Jo/.xxiV,24 betuigden al de Israëlieten: Jehova, onzen God, zullen wij dienen en gehoorzaam zijn aan zijne geboden. Ook in de volgende tijden waren de Joden, blijkens hunne kerkelijke schrijvers, |
|||||||||
|
ONZES HEER JESUS CHRISTUS. 609
|
|||||
|
altijd nog gewoon te zeggen: wij hebben geenen Koning dan
God alleen." Nu daarentegen hooren wij hen den lang ver- beiden Messias en Koning verwerpen. Doch van zijnen kant wilde God, nu zij toch in hun hardnekkig ongeloof volhardden, dat zij hunne booze gezindheid, ofschoon geen twijfel daarom- trent mogelijk was, in de duidelijkste bewoordingen vertol- ken en ook met de meest mogelijke openbaarheid zouden uit- spreken, omdat het eene zaak van het grootste gewicht en van verre strekking gold. Terwijl dan de Zaligmaker zelf tegen- woordig en tevens het geheele joodsche volk in hunne Over- sten, Priesters, Schriftgeleerden en Ouderlingen vergaderd, terwijl ook eene ontzaglijk groote menigte van vreemdelingen van heinde en verre naar Davids stad toegestroomd was, zwoe- ren zij den Messias af, die hun door God beloofd en ook ge- geven werd, en verzaakten hunnen waren Koning, om in zijne plaats een heidenschen Keizer als hunnen Heer te erkennen, diei zij in het diepste hunner ziel haatten. Op eene openbare plaats van hunne Hoofdstad, op den vollen middag en in de ander >:oo blijde dagen van hun plechtigst feest, dat hen aan de ver- lossing uit eene wreede slavernij herinnerde, verloochenden zij de ware vrijheid der kinderen Gods om een ander slaven-juk te gaan torschen! Van de dwingelandij der Egyptenaren bevrijd, stelden zij vroeger er eene eer in God alleen als Koning te hebben; en nu onderwierpen zij zich, uit haat tegen den Messias, aan de ver- foeide overheersching der Romeinen. Zwaar woog dan ook de hand Gods op die ongelukkigen. Zij zijn geen volk meer gebleven, maar verstrooid geworden onder de Heidenen, nadat hunne Hoofd- stad verwoest was. Zij hebben hun volksbestaan vrijwillig prijs gegeven, en zetten de overlevering hunner boosheid voort tot in eene afgelegene wijk van het weleer heidensche maar nu 39
|
|||||
|
610
|
|||||||
|
IIKT I.I.IDKV KN ST1.RVKN VAN
|
|||||||
|
christelijk geworden Rome, waar als Vorst des vredes de Ste-
dehouder zetelt van den Messias, Wien zij niet erkenden. W1jsH.Xl.17. Waarin men gezondigd heeft, wordt men gestraft. Aldus
spreekt de H. Schriftuur, en wij zien die vreeswekkende waar- heid bevestigd in de geheele volgende geschiedenis der Joden na Christus. Zij hebben Jesus als hun Koning verworpen en kwamen, tot straf daarvoor, onder de vernederende heerschappij van hunne wreede vijanden, door wie hun bestaan als volk vernietigd werd. Vreeselijke vóórafbeelding van het ongeluk, dat den Christen dreigt, die Jesus niet als zijn Koning wil dienen. Hij verloochent Christus, maar plaatst zich daar- door in den harden dienst van Satan en gaat zijn tijdelijk en eeuwig ongeluk te gemoet. Op hem zal eenmaal, in den vollen zin des woords, toepasselijk zijn, wat Jesus eertijds in eene Luc. 19. 27 zijner gelijkenissen voorstelde: doch die vijanden van Mij, die niet
willen, dat Tk Koning wezen zou, brengt ze hier en doodt hen voor mijne oogen. Geen Christen, die niet de rampzaligste ge- volgen van zijne verblinding, van zijne heillooze tegenkanting tegen Jesus\' koningschap zal ondervinden en hier en hierna- maals. Eens immers, aan het einde der tijden, zal Hij, gezeten op de wolken des Hemels, in Majesteit terug komen om over allen te oordeelen en allen naar hunne werken te vergelden. Wij begrijpen, hoe noodlottig het voor allen is, Jesus niet als Koning te gehoorzamen. Weinigen zullen dan ook, als hun geloof niet ten eenenmale is uitgedoofd, dit ontkennen in \\voor- den, maar wie onzer durft in waarheid beweren, dat hij Jesus ten allen tijde en in alles metterdaad als zijn waren Koning eer- biedigt. Ga eens uw levenswijze na van den morgen tot den avond. Er moest geen enkel vermogen van uwe ziel, geen deel van uw lichaam, geene enkele beweging uwer handen, |
|||||||
|
en
|
|||||||
|
OV/.KN HKKB JlsIS (\'IIKISTI\'S
|
|||||||
|
geen woord van uwen mond, geene gedachte van uwen geest,
geene begeerte van uw hart zijn, waarover Christus niet heerschte, opdat Hij in waarheid uw Koning zij. Maar is er wel een ge- deelte van uw bestaan, waarover Hij alleen en geheel beveelt? Heerscht Hij in uwe oogen, wanneer gij die daarheen keert, waar het bederf u aangrijnst; in uwe tong, als die praatziek, uitgelaten, lichtzinnig, lasterziek en kwaadsprekend is en even dikwijls anderen hindert, beleedigt, of zedelijk doodt, als zij woorden uitbrengt; in uwe handen, wanneer zij valsche stellingen ter neer schrijven of wat onwaar of onbillijk is on- derteekenen of naar verbodene voorwerpen worden uitgesto- ken; in uwe neigingen, gedachten en begeerten en in uwe handelszaken of betrekkingen met anderen? Of heeft daarin de begeerlijkheid niet grooter gezag dan de wet van Christus, zóódat gij meer de drift eener bedorven natuur dan de aansporing der goddelijke genade involgt? Waarom toch het juk Gods verbrijzeld en zijne boeien verbroken en ge- zegd: ik zal U niet dienen, en waarom niet liever den last van Jerf.m. II. Gods geboden zóó gedragen, dat Christus over u heerscht? Wel mogen wij die noodzakelijkheid dankbaar prijzen, welke ons noopt of wel Christus te verzaken en met de Joden te zeggen: wij hebben geenen Koning dan den Keizer, of wel Je- sus alleen als onzen Heer te erkennen en met den psalmist te zeggen: ik vertrouw op U, o Heer! ik zeg: mijn God zijt ps- Xxx Gij! Mijn lot is in uwc handen. Eene keuze moet gedaan worden en wel tnsschen die twee uitersten. Wie niet voor Christus is, zal tegen Hem wezen. Vernemen wij daarom wat de h. Bernardus hieromtrent ons vermanend leert, opdat wij te gemakkelijker eene goede keuze doen. ,,Kom, Heere Jesus! en neem alle ergernis weg uit uw rijk,
|
|||||||
|
612
|
|||||||
|
HET LIJDEN- EN STERVEN VAN
|
|||||||
|
dat is, uit mijne ziel, opdat Gij, zooals het U toekomt, daarin
moogt heersenen. De gierigheid wil in mijn hart haren zetel opslaan, de ijdelheid mij heheerschen, de trotschheid mijne koningin zijn, de wellust zegt: ik zal heersenen; de eergierig- ,,heid, de kwaadsprekendheid, de afgunst, de gramschap strij- ,,den in mij en om mij, van wie vooral ik de slaaf zijn zal. Ik echter weerstreef zoo veel ik kan, ik verzet mij zoo veel ik met Gods hulp vermag en roep mijn Jesus aan. Ik verdedig mij zelven, omdat ik mijne vrijheid waardeer. Ik houd mij aan God en mijn Heer en zeg Hem : ik heb geen anderen Koning dan den Heer Jesus. Kom dan, Jesus! en verstrooi uwe vijanden in uwe kracht, en Gij zult in mij heersenen, omdat Gij mijn Heer en mijn God zijt, die het heil in Jacob beveelt." Driemaal gelukkig zij, wier Koning Hij alleen is, die de
Koning der koningen is, Wiens rijk ook geen einde zal hebben. Laten wij dan tegen het geschreeuw der Joden in: wij hebben geenen Koning dan den Keizer, met vereenigde stemmen luide uitroepen: wij hebben geenen Koning dan Jesus alleen; anderen mogen aan den Keizer alleen geven wat des Keizers is, wij zullen ook aan Jesus geven was Godes is. Daarom, o, Jesus! ten bewijze dat ik U erken en van nu af ook als mij- nen Koning verkies, geef ik mij en onderwerp ik mij geheel en al aan uwen wil, aan uwe macht, aan uw gezag, opdat Gij als Koning over mij onder alle opzichten beschikt, zoo als het U behaagt. Het is mij dan ook onverschillig, of ik arm of wel rijk ben, gezond of ziek, veracht of geëerd, droe- vig of verheugd, mits ik zoo ben als Gij mij wenscht te zien. Dat is het toppunt van mijne wenschen, dat is het hoogste geluk, wat ik voor mij zelven begeer; niets anders wensch ik |
|||||||
|
813
|
|||||||
|
ON\'ZKN HEER JESIIS CHRISTUS.
|
|||||||
|
in den tijd en in de eeuwigheid, op de aarde en in den He-
mel dan mij geheel en al aan uwen oneindig beminnelijken wil te onderwerpen. Ik aanbid ook, nederig voor uwe Majes- teit neergeknield, uwe goddelijke Voorzienigheid, en ik ver- lang geen enkel gevoel van vreugde, zelfs geen graad van ge- nade noch van glorie boven hetgeen Gij voor mij beschikt hebt. Ik wil ook niet, dat aan mijne keuze iets worde overgelaten van al datgene, wat den staat mijns levens, het uur of de wijze van mijn sterven aangaat of wat ook in eene of andere aangele- genheid zich kan voordoen. Snijd af, ruk uit, verwijder uit mijne plannen al hetgeen in tegenspraak zijn kan met uwe inzich ten omtrent mij; bepaal voor mij wat Gij wilt, als mijn Heer en mijn Koning, zóódat alles, wat ik kan, U ten dienste sta, alles wat ik ben, het uwe zij, zóódat ik de uwe en Gij de mijne zijt, ik uw dienaar, Gij mijn Koning in alle eeuwigheid." |
|||||||
|
Hoofdstuk XYII
|
|||||
|
Jesus wordt ter dood veroordeeld.
De bloedige ontknooping van het allertreurigste tafereel, dat
de aarde ooit aanschouwde, is nabij. Wij zullen de getuigen wezen van Jesus\' veroordeeling ter kruisdood eene gebeur- tenis door den Zaligmaker zoo vurig gewenscht, hoogst zegen- rijk voor den diep ongelukkigen mensch, ook reikhalzend ver- wacht en volhardend afgesmeekt door de heilige zielen in het voorgeborchte der hel, maar ook eene gebeurtenis, welke beschamend en verschrikkelijk voor den duivel zijn zal. Dat dit doodvonnis tegen den Gever van ons aller leven onverdiend en onrechtvaardig was, getuigden onder anderen èn Judas, die beleed onschuldig Bloed verraden te hebben, èn Caiphas die profeteerde, dat één mensch voor de red- ding van het geheele volk zoude sterven, èn Herodes die Jesus onveroordeeld terugzond, èn de echtgenoote van Pi- latus door hare hem overgebrachte waarschuwing om zich met dien Rechtvaardige niet in te laten, èn Pilatus zelf door zijne herhaalde verklaringen en nu ten laatste door zijne ijdele handenwassching, waarmede hij zich aan het bloed van dien Rechtvaardige onschuldig meende te kunnen betuigen. Ver- volgen we dan, door de medcdeelingen van de Evangelisten |
|||||
|
HET LIJDEN EN STEEVEN TAN ONZEN HEER JESl\'S CHRISTUS B15
|
|||||
|
voorgelicht, den loop van het rechtsgeding ten einde toe. Ook
nu zullen wij de onrechtvaardigheid, welke uit haat haar slachtoffer ten dood eischt, overwonnen zien door eene onein- dige Liefde, welke uit grenzenlooze Barmhartigheid den dood verkiest om voor ons het leven der genade en der glorie te verdienen. Toen Pilatus zag; dat hij niets vorderde, maar dat er meer MatXXVH.s
opschudding kwam, nam hij water en wicsch zich de handen voor het volk, zeggende: ik, ik ben onschuldig aan het bloed van dezen Rechtvaardige; gij moogt lieden toezien. Welk een ontzettend tafereel, in weinige trekken ons geschetst,
doch waarvan elk woord eene geheele reeks van gedachten in zich besluit. Bij alle Heidenen was het een door de wet voorgeschreven gebruik, dat de rechter niet staande maar zit" tende zijn beslissend oordeel over de aangeklaagden moest uit- spreken: niet alleen omdat op die wijze zijne rechterlijke waardigheid met grooter ontzag omkleed werd, ook opdat hij door geen toorn vervoerd noch door de oogenblikkelijke op- welling van eenige drift medegesleept worden, maar met ernstige bedaardheid zijn oordeel vellen zou. Ook de beschub digde moest, volgens romeinsch gebruik, naar buiten, in te- genwoordigheid van den rechter en van het volk gebracht worden. Al deze voorschriften zien wij hier opgevolgd: Pila tus is op zijn rechterstoel gezeten, welke geplaatst was op het steenen, met verschillende kleuren van marmer ingelegde uitstek. Voor hem staat Jesus nog met de doornenkroon op \'t hootd, den purperen mantel om de schouders en den rietstok tusschen de gebonden handen de Onschuldige voor hem, die zich aan de afschuwelijkste misdaad gaat |
|||||
|
61f> IIKT LIJDEN ».N STKRVEX VAN
|
|||||
|
schuldig maken, de oneindig rechtvaardige Rechter voor hem,
die het heiligste recht schenden en den Heilige veroordeelen maar een moordenaar zal loslaten. Het volk, het vergeefsche dralen van Pilatus moede en aange-
zet door zijne Oversten, dringt onstuimiger op Jesus\' veroordee- ling aan. Zelfs dreigt het tot oproer over te slaan. Pilatus afschrikwekkend toonbeeld van menschelijke zwakheid ofschoon hij overtuigd is van Je^us\' onschuld en ook den wensch koesterde om Jesus\' leven te redden, werd door de vrees voor de menschen weerhouden om moedig aan het woest geweld der Joden weerstand te bieden en zijn plicht te betrachten. Hij had gehoopt, dat het volk, minder vijandig aan Jesus dan zijne Oversten, naar de stem van de overtuiging en van een mede- lijdend gevoel zou luisteren en terugschrikken voor de misdaad van een moord, maar ziet zich in zijne verwachting te leur gesteld. Hij neemt nu zijne toevlucht tot eene ijdele plechtig- heid en vergenoegt zich met eene verklaring, waarvan hij het onbeduidende reeds tot vijfmaal toe gevoeld heeft. Eerst wiesch hij zijne handen, daarin de gewoonte niet van
de Heidenen maa. van de Joden volgende. Wanneer namelijk dezen zich van de verdenking, dat zij in eene of andere mis- daad betrokken waren, wilden zuiveren of hunne onschuld aan deze of gene misdaad betuigen, vooral wanneer zij verklaren wilden, dat zij geen deel hadden aan het vergieten van het bloed eens menschen, waschten zij hunne handen, over- I 6. eenkomstig hunne wet: als in het land, dat de Heer u geven zal, het lijk van een verslagene gevonden en de moorde- naar onbekend is..... zullen de oudsten der (naastbijgelegene) stad
hunne handen boven (eene geslachte) jonge koe wassehen en
zeggen: onze handen hebben dit bloed niet vergoten en onze |
|||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 617
|
|||||||
|
oogcn hebben het niet gezien. Dit eeuwenoud gebruik nam ook
Pilatus nu te baat en voegde bij deze zinnebeeldige handeling,
om te kennen te geven, dat hij den zin er van begrepen had,
de betuiging zijner schuldeloosheid: ik ben onschuldig aan het
Bloed van dezen Rechtvaardige; maar om tegelijk alle verant-
woordelijkheid van die misdaad van zich af en op de Joden te
werpen, laat hij er op volgen: gij inoogl toezien, ik wil de
schuld van zijn dood niet op mij nemen; ziet toe, wat gij doet,
want alles zal op u neerkomen." Tot antwoord op die uitdaging
schreeuwde het geheele volk : zijn Bloed home over ons en
over onze kinderen. Nu de Joden in hun eisch volharden en
Pilatus, zwak van karakter en baatzuchtig van aard, liever
aan het volk genoegen wil geven door een wettelijken
moord te begaan dan zich aan een verwijderd gevaar bloot
stellen door den Onschuldige aan de woede van een opgeruid
volk te ontrukken, is het onzettend pleit beslist. De laffe rech-
ter geeft uit zwakheid Jesus prijs en voldoet aan den dubbelen
eisch van diens vijanden: hij geeft hun Barabbas, die om ««MARC.XV.15.
oproer en moord in den kerker was, vrij en levert Jesus aan \' " \'24
hun wil over om gekruisigd te worden.
|
|||||||
|
Aldus verhaalt ons het Evangelie het laatste bedrijf van dat
vreeselijk tafereel, waarin wij van den eenen kant de woede en den onverzoenbaren haat der Joden maar ook de karak- terlooze toegevendheid var. den Landvoogd in hunne geheele afschuwelijkheid ons zien voorgesteld, van den anderen kant de volkomene Offervaardigheid en de oneindige Liefde van den goddeiijken Lijder moeten huldigen. |
|||||||
|
818
|
|||||||
|
HET LIJDEN EX STEKTEN VAX
|
|||||||
|
Pilatus had zijne laatste getuigenis omtrent Jesus\' onschuld
afgelegd en onmiddellijk daarop wie kon het vermoeden Hem ter dood veroordeeld. Waarlijk, een vreemd en onge- hoord vonnis! Andere rechters verklaren, dat zij genoodzaakt zijn te veroordeelen, omdat een nauwkeurig onderzoek en het bewijs voor de schuld des aangeklaagden hun een vonnis ter veroordeeling afdwingen. Pilatus daarentegen verklaart ten aan- hoore van het geheele volk en voor de zesde maal, dat hij geene schuld in Jesus vindt en desniettemin veroordeelt hij Hem ter kruisdood. Hij spreekt derhalve onwaarheid, als hij zich aan het bloed van dien Rechtvaardige onschuldig noemt. Of kan een rechter schuldeloos wezen, als hij het vonnis der veroordeeling uitspreekt tegen iemand, in wien hij, terwijl een tweevoudig onderhoud hem alle gewenschte inlichting gegeven had, met volle overtuiging en na rijp beraad tot zes malen toe verklaart geer.e schuld gevonden te hebben? Nooit is sehreeu- wender onrecht gepleegd, nooit zijn de eerste beginselen der rechtspleging op God tergender wijze verkracht. Pilatus oordeelt tegen zijn geweten in, hij veroordeelt tegen zijne overtuiging, hij geeft eene beslissing, welke hij onrechtvaardig noemen moet, hij beveelt, wat hij wenscht niet ten uitvoer te zien gebracht, en zoo toont hij zich als een dier lafhartigen, welke liever vrien- den willen zijn van de wereld dan van God, liever hun plicht verzaken dan de volksgunst verbeuren, welke de stem van hun ontwaakt geweten smoren om hun eigenbelang niet uit \'t oog te verliezen en ten laatste de bewerkers van hun eigen ongeluk worden. Of heeft het Pilatus iets gebaat, dat hij onrecht deed om de vriendschap des Keizers niet te verliezen? De geschiedenis ver- meldt, dat het uiteinde van Pilatus ongelukkig was: kort na het tijdvak, waarin ons verhaal voorvalt, werd hij beschuldigd van |
|||||||
|
819
|
|||||||
|
ON\'ZK.N HLKR JhSL\'S CHRISTUS.
|
|||||||
|
wreede handelwijze tegen de Samaritanen, te Rome veroordeeld,
v an zijne waardigheid ontzet en naar het zuiden van Frankrijk ver- bannen, alwaar hij zelf zich het leven benam door zich te ver- hangen of zooals anderen berichten zich in een meer van het kanton Luzern te verdrinken. Evenmin als de verklaring van Pilatus, dat Jesus rechtvaardig
en zonder schuld was, hem zelven onschuldig maakte aan een Gods moord, evenmin kon het ijdel vertoon der handenwas- sching hem van zijne zonde reinigen. Door elke betuiging van Jesus\' onschuld bezwaart hij zijne ziel, en hoe plechtiger hij in tegenwoordigheid van het geheele volk erkent Jesus als den Rechtvaardige te moeten vrijspreken, des te grooter wordt zijne misdaad, als hij Hem ter kruisiging uitlevert. Al wiesch hij dan ook zijne onreine handen voor het volk, zijn geweten be- zoedelde hij voor het alziend oog van God met het bloed van een Onschuldige. Of kunnen slechte handelingen door schoone woorden vergoelijkt, gruwelijke misdaden door nuttelooze ui- terlijkheden bedekt worden voor\'t oog van Hem, die in \'t verbor- gene ziet en als rechtvaardig Rechter, harten en nieren doorschou- wende, de bedoelingen beoordeelt en de werken weegt naar den regel van een eeuwig recht? Neen, al de wateren des he- mels konden Pilatus niet rein wasschen; al had hij met Petrus gewenscht, dat zijn geheele lichaam gewasschen werd, zijne misdaad ware even groot gebleven, zijne zonde niet uitgewischt. Op hem is onder elk opzicht toepasselijk deze uitspraak van den Profeet Jeremias: al zoudt gij n ook met loog wassche» en veel Jeu il 22 potasch gebruiken, toch zijl t^ij in mee boosheid onrein voor Mij\', spreekt God, de Heer. Ook baatte het hem niets, dat hij de schuld op anderen wierp, zeggende: ziet gij toe. Hetzelfde hadden de Priesters tot Judas gezegd, maar daardoor zich niet |
|||||||
|
620
|
|||||||
|
HET LIJDEN KM STERVEN VAN
|
|||||||
|
van vreemde zonden vrij gehouden. Voor het strenge
Ps, XXX. 6, oordeel van God wordt meer gevorderd, vóórdat men zijne handen onder de onschuldigen wassehen mag en zich de getui- genis geven: ik heb het mijne gedaan; anderen mogen nu toe- zien, wat hun te doen staat. Pilatus wilde aan het Bloed van den rechtvaardigen Jesus on-
schuldig zijn dien wensch zijns harten kunnen wij niet anders dan prijzen maar hij gebruikte voor dat doel het juiste middel niet. Vooreerst had hij de Onschuld ten einde toe moeten verdedi- gen en dan, voor hetgeen hij reeds misdaan had, vergiffenis afsmee- ken van Hem, die alle berouwvolle zondaren reinigt in zijn Goddelijk Bloed. Pilatus behoefde slechts zijne oogen in \'t rond te slaan om de herinnering te verlevendigen aan het onrecht, dat hij reeds tegen Jesus gepleegd had: het voorhof, waar Jesus gegeeseld en met doornen gekroond was, en het plaveisel, waarop Hij stond, vertoonden de sporen van Jesus\' onverdiend lijden, maar waren ook de beschamende getuigen van Pilatus\' wreede lafhartigheid, van zijne onrechtvaardige toegevendheid aan den haat der Joden. Misschien kon hij zijn rechterstoel niet beklimmen zonder Jesus\' heilig Bloed te vertreden; nog op dat zelfde oogenblik kon Hij Jesus\' Bloed zien vloeien uit vele wonden en van al die mishandelingen droeg hij de schuld, omdat hij den onschuldigen Jesus aan de wreedaardige baldadigheid der soldaten had overgeleverd. Doch vóór hem Zach. XIiI. t. stond de liefdevolle Jesus, die eene bron. geopend had ter reini- ging des zondaars, niet alleen voor het huis van David en voor de bewoners van ferusalem, ook voor allen, die met geloof en vertrouwen naar Hem opzien. Bij Hem, maar bij Hem ook alleen had Pilatus reiniging van schuld, vergiffenis zijner zonden kun- nen vinden, niet door die niets afdoende wassebing van zijne |
|||||||
|
621
|
|||||||
|
ONZKN HEER .IKS1S CHRISTUS.
|
|||||||
|
met onschuldig bloed bevlekte handen, maar door een nederig
smeeken en een oprecht leedwezen. Pilatus heeft meermalen de genade, welke God hem lief-
devol aanbood, niet gebruikt, maar wel verstooten. Ons komt het niet toe daarover te oordeelen, minder nog om daarom hem te veroordeelen. Aan God alleen is het oordeel en de wraak. Wat wij echter met alle zekerheid mogen zeggen, is dit: noch de Joden, wien hij wilde behagen, noch de Keizer, wiens vriendschap hij zocht, noch de Romeinen, wie hij in hun haat tegen den joodschen godsdienst volgde, zullen hem voor het oordeel van God eenige hulp, eenige bescherming hebben kunnen bieden. Daar stond hij van allen verlaten, alleen met zijne vreeselijke verantwoording. Doch de ongelukkige Landvoogd was niet de éénige schuldige
aan Jesus\' uitlevering ter kruisiging. Onnoemelijk groot is het getal van hen, die door hunne zonden hun God en Zaligmaker opnieuw gekruisigd hebben. En wie onzer durft beweren: onder het getal van die verraders ben ik niet geweest? Des menschen hebzucht jeverde Jesus aan Judas over om Hem te verraden, een schande- lijke ongebondenheid van leven aan de soldaten om Hem te binden, de gramschap aan den krijgsknecht om Hem in het aangezicht te slaan, de afgunst aan de Joden om Hem valschelijk te beschuldi- gen, de eerzucht aan Herodes om Hem te bespotten, de wellust aan Pilatus om Hem te geeselen, de hoogmoed aan de beu- len om Hem met doornen te kronen eindelijk de onbe- schaamdheid en hardnekkigheid in het zondigen aan de Ro- meinen om Hem aan \'t Kruis te slaan. Wie zich aan de eene of andere van die misdaden schuldig moet erkennen, hij moet bidden, dat het kostbaar Bloed van Jesus hem reinige. Dan eerst zal hij schuldeloos van handen en rein van gemoed wezen, ps XXIII, |
|||||||
|
W2 HKT I.1J11KN EN STKRYKN VAN
|
|||||||
|
Ps. L, 7, >/ ongerechtigheden moeten wij met David verzuchten
werd ik ontvangen en in zonden ontving mij mijne moeder. Doch nauwelijks waren wij met de erfsmet bezoedeld op de wereld gekomen, of God heeft ons door het heilzame bad des Doopsels rein gewasschen. Toch moeten wij elk van ons dage- lijks bidden: wasch 7>iij meer en meer van mijne zonden ; want reeds als kinderen maakten wij ons misschien aan vele overtredingen schuldig; als meer volwassenen bedreven we wellicht nog groo- tere zonden. Maar niemand dan die zuiver van harte is, zal God zien. Daarom luide ons smeekgebed: Schep in mij, o, God! Job. XIV. 4. een zuiver hart. En wie kan hem rein maken, die van
ren otuein zaad ontvangen is? Zijt gij het niet alleenl O, Jesus," laten wij dit van zijne Goedheid afbidden wasch mij meer en meer in uwe tranen, want om mijnentwille hebt Gij geweend; wasch mij meer en meer in uw heilig zweet, want om mijnentwille hebt gij bloed gezweet; wasch mij meer en meer in uw goddelijk lïloed, immers ook om mijnentwille hebt Gij het vergoten. Eerst dan zal ik mogen hopen eens onder het getal van die uitverkorenen te behooren, van wie geschreven OPENB,Vll,r4. staat: dezen zijn het, die hunne kleederen gewasschen en zvit ge-
maakt hebben in het Bloed des Lams. |
|||||||
|
Schuldiger nog Jesus zelf verklaarde het ons dan Pi-
latus waren de Joden. Niet slechts hadden zij in hunne boos- heid den Zaligmaker vervolgd, valschelijk beschuldigd, ter dood getiseht; nu zij hunne wenschen vervuld zullen zien, durven zij nog, om het volvoeren van hun moordplan te bespoe- digen, den vloek, welke aan het vergieten van onschuldig bloed |
|||||||
|
oNZfcS HfckB JESUa ciikls\'rus. Hi:i
|
|||||
|
kleeft, over zich zelven en wat ons van ontzetting doet huiveren
ook over al hunne nakomelingen afroepen. In woorden kan hunne boosheid zich niet schrikkelijker uiten; alleen door hun Ko- ning en Messias te kruisigen voeren zij die ten toppunt. Ten he- mel schreeuwt om wraak hunne bloeddorstige wreedheid, luider nog dan het bloed van den onschuldigen Abel door eene broe- derhand vermoord. De Joden vervloeken zich zelven en zij trekken den vloek aan als een kleed, dat niet veroudert. Met die verschrikkelijke ontboezeming van verblindheid en van woede laden zij al den smaad en al de straften, welke aan Jesus\' dood verbonden zijn, op zich en hun nageslacht, en stellen zich en de hunnen verantwoordelijk, tot in de laatste eeuwen, voor liet onrecht op hun aandrijven door den Landvoogd te plegen. De straf volgde bijna onmiddellijk op de misdaad: geen zeven- tig jaren later, toen zij andermaal tegen de overheersching der Romeinen in opstand waren gekomen, werd hun tempel verbrand, lag hunne stad in puinhoopen, en werden al de inwoners van Terusalem en omstreken vermoord met uitzondering van weinigen, die of in de bergen vluchtten of met ketenen beladen de zegekar van den overwinnenden veldheer als oorlogsbuit moesten \\oor- uitloopen. Akelig zijn de bijzonderheden, welke de geschiedenis ons van die treurige gebeurtenis meldt. In stroomen van bloed werd over het vergieten van Jesus\' heilig Bloed wraak van hen geöischt. Van stad tot stad, van het eene gewest tot het andere, werden ware slachterijen onder de Joden aangericht; van 30- tot 50 duizend werden dikwijls in eene enkele stad neergehou- wen, totdat eindelijk bij den ondergang van Jerusalem, het- welk den moordkreet tegen den Verlosser had aangeheven, da- gelijks honderden en duizenden in het gezicht der stad aan het kruis geslagen werden, en een millioen lijken de schrikwek- |
|||||
|
62 l
|
|||||||
|
HET MJDKN RN STKEVF.N VAX
|
|||||||
|
kende getuigen waren van het vonnis, hetwelk God over dat
ongelukkig volk had uitgesproken. Aldus werd het vreeselijk strafgerecht Gods voltrokken aan
de Joden, die vroeger Gods volk bij uitnemendheid waren, maar nu geen volk" heeten. Weinigen bekeerden zich op de prediking der Apostelen en vonden in het zalig gevoel van rust en vrede, welke de Kerk van Jesus hun aanbood, eene meer dan genoegzame vergoeding voor het verlies van hun maat- schappelijk volksbestaan. De anderen zwerven, gebrandmerkt, evenals Kaïn, met het schandmerk van den Godsmoord, rond, zonder Messias, zonder Koning, zonder tempel, zonder hei- ligdom, zonder altaar, zonder priesterschap, en hebben geen duim gronds meer over gehouden van het land van belofte, dat God aan hunne Voorvaderen schonk, maar waarvan zij zulk een slecht gebruik gemaakt hebben. Helaas! hoe waar zijn de woorden, welke de h. Hilarius weleer over de Joden schreef: Israël door God van Pharao\'s slavernij bevrijd, in de zee afgewasschen, in de woestijn met het brood der En- ,,gelen gevoed, door de wet Gods onderricht, door de Profeten bestraft, zelfs bij Jesus\' geboorte als ledematen van zijn lichaam aangenomen en door zijn Kruis gered, zoo het geloofd had, ook door zijne verrijzenis verheerlijkt, zoo het Hem beleden had : Tsraöl heeft niets van dat alles geloofd, niets van dat alles willen behouden. Toen het zich moest verheugen over het bezit van het Manna, verlangde het naar de vleeschpotten van Egypte; ..toen het de wet had, aanbad het een kalf; de Profeten heeft het vermoord, den hun voorspelden Zoon der Maagd gelasterd, in den mensch geworden God niet geloofd, Hem, die de zonden vergeeft, van eene verdichte misdaad beschuldigd, voor geld zijn dood gekocht, Hem aan het Kruis geslagen, |
|||||||
|
n%
|
|||||||||
|
ONZEN IIÜKK JLSL\'S C\'HMsTLS.
|
|||||||||
|
de getuigen zijner verrijzenis omgekocht, opdat zij zwijgen
zouden, de Apostelen omgebracht." Slechts ééne hoop blijft, evenals voor alle menschen, nog voor dat diep ongelukkig volk over: dat de verdiensten van het goddelijk Bloed van den Verlos- ser ook over hen komen, opdat zij zich van hunne trouwlooze hardnekkigheid bekeeren en gelooven in den Heere Jesus Christus, VVien de Vader ook hun gezonden had, maar dien zij verwierpen en aan het Kruis sloegen. Wij voor ons moeten bidden, dat God ir» zijne eindelooze Goedheid dat gezegend oogenblik verhaaste, opdat het overblijfsel van het vroeger uitverkoren volk Gods behouden worde. |
|||||||||
|
Jesus\' ter dood veroordeeling was de vervulling van den
wensch der Joden en de voltooiing van de misdaad van Pila- tus. Zij hadden Hem ten dood toe, sinds zijne geboorte af, vervolgd, onder andere redenen, ook omdat Hij hun hoogmoed vernederde, hunne huichelarij ontmaskerde en hun ongeloof be- schaamde; Pilatus echter, ofschoon hij van oordeel was Tesus te moeten loslaten, heeft Hem ter kruisiging uitgeleverd uit vrees voor de menschen. Helaas! hoe dikwijls zien wij in onze dagen datzelfde duivelsch werk hernieuwd door de boos- heid en door de zwakheid; de boosheid vervolgt de deugd en het menschelijk opzicht levert haar uit. Werpen wij, te onzer waarschuwing, slechts een vluchtigen blik op het doen en laten van zoo vele Christenen en al aanstonds springt de waarheid van onze opmerking in \'t oog. Hebben zij Mij vervolgd aldus voorspelde de Zaligmaker Wijsh. u
zij zullen ook u vervolgen. De geschiedenis der Kerk staaft op elke van hare bladzijden de vervulling van deze profetie. 40
|
|||||||||
|
624
|
|||||||
|
HF.T l.IJDKN\' EN STERVEN- VAN\'
|
|||||||
|
Dikwijls hoort men zelfs door onwaardige Christenen eene taal
bezigen, welke een schrille naklank is van hetgeen de wijze sh. II. 12. Man in deze hewoordingen uitdrukte: Zaal ons den gerechtige belagen, want hij dient ons niet; hij verset zich tegen ons ge- drag, hij verwijt ons, dat wij zondigen tegen de wet, en brengt ons in kwaden naam om onze overtredingen. Hij beroemt zich God te kernen en noemt zich een kind Gods. Hij is ons een bcstraffcr geworden van onze gedachten. Zelfs hem aan te zien valt ons lastig, omdat zijne levenswijze niet is gelijk die van anderen, en omdat hij een zonderling is in zijn gedrag. En waarom die vervolging van hen, die zich Gods kinderen noemen? Omdat een ieder, die het kwade doet, het licht schuwt; omdat de vijanden van Christus\' Kruis door de deugd van Jesus* volgelingen in hunne boosheid beschaamd en hunne werken openbaar gemaakt worden voor hetgeen zij zijn. Al wie zich volgens het gebod der Kerk door een plichtmatig vasten versterft, staat bloot aan de laffe spotternij van hen, die liever brassen en aan onmatigheid zich overgeven; al wie de kuischheid lief heeft, wordt veracht door de wellustigen van aard en van leven; wie op Gods Voorzienigheid vertrouwt, staat in minachting bij allen, die al hunne hoop op mensche- lijke berekeningen bouwen; een oprecht en eenvoudig Christen is een afschuw voor die veinzaards, welke uit zijn op het ver- bloemen van hunne bedoelingen, op het verborgen houden van hunne gedachten, op het bewimpelen van hunne booze daden; wie geen aanzien van personen kent en aan God alleen wil behagen, wordt veracht door al wie dingen naar de gunst van machtigen en bedelen om de vriendschap van grooten dezer wereld. Tegen al de Christenen, welke hunnen plicht lief- hebben en hun geweten zuiver willen houden, gaat uit den |
|||||||
|
OKZEN HKKR JKSt\'8 CHRISTUS. 62"
|
|||||
|
mond der goddeloozen, evenals weleer uit den mond der Jo-
den tegen Jesus, de kreet op: weg met hen; zij zijn ons een doorn in \'t oog; omdat hun leven een luidsprekende afkeu- ,,ring van onze daden is, moeten zij beschimpt en belachelijk gemaakt worden; wij kunnen hen niet dulden en zij dienen als een voorwerp van spotternij aan de verachting van alle verlichten te worden prijs gegeven." Daarom moet de goede lijden, omdat hij niet slecht is, de rechtvaardige veroordeeld worden, omdat hij onrecht haat. Hoe bedorven is de wereld, hoe ver afgedwaald hare volgelingen! Jesus, de oneindige Hei\' ligheid zelve, stond ten doel aan de vervolging der Joden, omdat Hij de zonde bestreed; maar is het dan te verwonderen, dat de goede Christenen, om den naam van Jesus, vele ver- volgingen te lijden hebben van de slechten? Een dienstknecht is immers niet meerder dan zijn Heer, een leerling niet beter dan zijn Meester! Nijdige en afgunstige Joden zullen er altijd gevonden worden; maar Jesus\' lijden is ons een voorbeeld, tevens een troost en eene kracht. Ook wij moeten in ons lijden om wille van de deugd welgemoed blijven. Jesus heeft de wereld overwonnen en door het geloof in Hem zullen ook wij de we- reld, hoe boos en wreed zij tegen ons moge wezen, overwin- nen; en aan hem, die in dien harden strijd overwinnaar is o gebleven, zegt Jesus zal Ik gei\'en te zitten op mijnen troon, gelijk ook Ik overwonnen heb en gezeten ben met mijnen Vader op zijnen troon. Wat wij echter nog dieper dan al ons lijden van dezen tijd
moeten betreuren, het is dat de deugd niet alleen vervolgd wordt door de wereldlingen maar zelfs verraden wordt door zoo vele Pilatussen, die schijnen liever Gods genade te willen verliezen dan de vriendschap der menschen te verbeuren. |
|||||
|
B28
|
|||||||
|
HET I.I.MJEN EX STEKVEN ÏAN
|
|||||||
|
Wanneer van volksgunst ook slechts spraak is, dan wordt, helaas!
dikwijls de stem des gewetens tot zwijgen gebracht, dan geldt geen recht meer, dan wordt de godsdienst veroordeeld, de deugd veracht en het heil der ziel verwaarloosd. Zoo han- delde ook Pilatus. Toen de vrees van den Keizer te mishagen ingang in zijn hart gevonden had, week daaruit de vrees vnn God te beleed\'^en, en van een rechtvaardig rechter, zooals hij had moeten zijn, werd hij een moordenaar der onschuld. Liever sterve Christus, dan dat de Keizer hem vijandig gezind worde*! De onschuld, de billijkheid, elke deugd moge voor hem eenige waarde hebben, kostbaarder in zijn schatting was de vriendschap van Caesar. Noodlottige ijver om meer aan de menschen te behagen dan aan God, laffe vrees voor den persoon der menschen, hoe machtig zijn zij om zelfs sterken te doen vallen, om tot elke euveldaad ook goer\'.en te verleiden! Wat noch de lasterlijke beschuldigingen der Phariseön, noch het beroep der Oversten en van het volk op hunne wetten, noch het woeste geschreeuw der Joden op Pilatus\' gemoed vermochten, dat werkte het hooren van één woord uit: gij zijt de vriend des Keizers niet;" dat vermocht de vrees voor de menschen. Maar wat is dan die laffe menschenvrees, welke bij zoo velen de oorzaak is van een schromelijken achteruitgang in hun ze- delijk leven? Niets minder dan eene verachting van God en van de heiligste verplichtingen, dan eene laffe zucht aan menschen niet ongevallig te zijn, dan een misdadig zoeken om hun te behagen. Het is het nalaten van eenig goed werk om door anderen niet bespot, het bedrijven van eenig kwaad om door anderen toegejuicht te worden. O, hoe velen maken zich aan groote zonden schuldig, hoe velen storten zich misschien in een eeuwig verderf om dit eene woord: wat zullen de men- |
|||||||
|
828
|
|||||||
|
OXZEX HKEH JESLS CHKISTt.S.
|
|||||||
|
schen zeggen?" Wanneer ik in het huis van God, on-Ier de
heilige godsdienstplechtigheien, m\'jnc knieën buig, en daar met gevouwen handen en neergeslagen oogen, in een woord: met dien eerbied en met die aandacht daar tegenwoordig ben, zooals het past en plichtmatig is wat zullen de menschen zeggen? Wanneer ik, geslagen zijnde, niet terug sla, wanneer ik, volgens Gods gebod, het kwaad met goed vergeld en mij over de ontvangene beleedigingen niet wreek wat zul- len de menschen zeggen? Wanneer anderen, aan een feest maal gezeten, met hunne lasterzieke tongen den goeden naam des evennaasten bezoedelen ot door verdachtmaking aanranden, "maar ik hunne zondige gesprekken niet toejuich, en die veroordeel door een verachtend stilzwijgen of door een afkeurend fronsen der wenkbrauwen; wanneer ik mij schaam over losbandige onbeschaamdheid of wulpsche dartel- heid en met wellustigen niet wellustig word wat zullen de menschen zeggen? Derhalve, om aan de menschen niet te mishagen weg met de deugd, weg met Christus\' leer, weg met Gods gebod; de eerbaarheid wijke dan voor onzuiver- heid, de zedigheid voor schaamteloosheid, de schaamte voor wulpschheid, de billijkheid voor onrecht, plicht voor flauwhar- tigheid, in één woord: elke deugd voor elke ondeugd. Gods wetten, de geboden der Kerk, de raadgevingen van Christus\' dienaren dat alles worde als met den voet vertreden, als ik slechts aan menschen voldoening schenk. Zoo spreken eenige onbeschaamden met den mond, doch
velen door hun gedrag, en maken hun leven gelijkvormig aan het betreurenswaardig voorbeeld, hetwelk wij in Pilatus veraf* schuwen. Omdat hij aan het volk behagen wilde, ontzag hij zich niet zijn geweten met de afschuwelijkste misdaad, welke denkbaar is, te bezwaren Eveneens beleedigen velen, om den |
|||||||
|
BSO
|
|||||||
|
HKT LWDEW BN 8TF.RYK3? VAN
|
|||||||
|
menschen niet ongevallig te zijn, Hein die door allen moet
gediend worden. Velen zeggen zoo menigmaal: als wij dit of dat doen, wat zullen dan de menschen zeggen. Waarom zeggen zij niet liever: als wij het verbodene doen, wat zullen de Engelbewaar- der, de h. Maagd, Christus, God zeggen? Niet de menschen, maar Jesus Christus alleen zal eens onze Rechter zijn; daarom moet er ons weinig aangelegen wezen, of wij door den menschelijken dunk geoordeeld worden. Welke zullen onze gedachten, welke onze gevoelens zijn, als wij eens onzen laatsten strijd zullen strijden en aan ons, op het uiterste liggende en van alle menschen ver- laten, geene andere troost meer overblijft dan God alleen, maar dien wij om der menschen wille in ons leven verzaakt hebben ? Zullen dan onze eenige, onze onpartijdige Rechters niet de woor- Ps. LI. 8. den van den Profeet David herhalen: de gerechtigen stillen het
zien, en zij zullen vreezen, en zij zullen hem belaehen en zeqgen : ziedaar de man, die God niet nam tot zijnen helper of deze Ps. LH. 6 woorden van denzelfden Psalmist: God verstrooit het gebeente
dergenen, die aan de menschen zoeken te behagen of deze woor- Delt.xxxii. den door God zelven aan Mozes ingegeven: waar zijn hunne
0 \' goden, in wie zij hun vertrouwen hadden? Dat zij oJ>staan en u helpen en u in uwen nood beschermen. Pilatus ligt en brandt misschien in de plaats der eeuwigdurende smart. Waar zijn nu die goden, om wie hij zoo gruwelijk misdeed tegen de eeuwige Rechtvaardigheid? Kunnen zij hem eene behulpzame hand bieden om hem te verlossen, of eenige leniging aan- brengen in de smarten, welke hij lijdt? Wij huiveren van schrik, wanneer wij ons in een dergelijken toestand verplaatsen en zeker te recht. Maken wij dan een vast besluit en zeggen wij tot den lijdenden Jesus, maar uit de volheid van ons hart: ,,Dewijl ik, o, Jesus! van niemand eenige hulp kan ver-
wachten, geen troost bij iemand vinden kan, dan bij U alleen, |
|||||||
|
ONZEN HEER JESUS CHRISTUS. 631
|
|||||
|
wil ik. wanneer het uwen dienst geldt, aan U alleen, met ver-
achtingvan het oordeel der menschen, behagen, gedachtig aan het woord van uwen grooten Apostel: indien ik nog aan de menschen Gal. behaagde, zou ik Christus" dienaar niet zijn. Ik wil niet rusten» in niets behagen nemen, vóórdat ik het zoo ver gebracht heb, dat, evenals Gij van uwen Vader, ook ik van U in waarheid zeggen kan: hetgeen zijn welbehagen is, doe ik altoos. Ik wil JOAS dan ook liever door ééne enkele handeling van één jogenblik aan U alleen dan in alles aan alle menschen gedurende de geheele eeuwigheid behagen; zelfs acht ik het voor een grooter geluk U slechts éénmaal te behagen dan het gebied over de geheele wereld te voeren. Welk eene eer, welk eene zaligheid U, o, God! te kunnen dienen! Wanneer ik U toch behaag, bemint Gij mij, en, wanneer Gij mij bemint, overlaadt Gij mij met weldaden en dan zal het mij wel gaan naar ziel en lichaam, in tegenspoed zoowel als in voorspoed, in den tijd en in de eeuwig- heid. Wanneer ik, hier banneling op aarde, doe wat U, o, God ! behaagt, dan zal ik ook eens in het land der levenden met en door U verheerlijkt worden." Maar wie van den goeden Jesus de noodzakelijke genade verkrijgen wil om aldus zijn geheel leven ten offer te brengen aan den Koning der eeuwige Glorie, hij bidde ook en volhardend en vurig, dat de verdiensten van Jesus\' goddelijk Bloed over hem komen, opdat het hem, even- als het bloed van het geslachte Offerlam de Joden in Egypte, voor den verderf-engel beware en in het beloofde land binnen- leide, waar hij dan uit Jesus\' mond zal mogen hooren : omdat Mat, ft/ Mij hebt beleden voor de menschen, daarom zal ook Ik u, als mijnen getrouwen leerling, belijden voor mijnen Vader, die in den Hemel is. EINDE VAN HET EERSTE DEEL.
|
|||||
|
INHOUD
|
||||||||
|
YAN HET EERSTE DEEL,
|
||||||||
|
Jesus ter dood gezocht. Jesus ter dood veroordeeld.
VOORBERICHT. Doel van dit werk. 1III.
INLEIDING. Vele onderwerpen zijn geschikt ter overwe-
ging. lint belangrijkste is het Lijden en het Sterven van O. H. Jesus Christus; uitspraken der Heiligen daaromtrent. Voorwaarden voor eene goede overweging zijn: ingetogenheid; bidden om licht en genade; oefening van het geheugen, van het verstand en van den wil. Onze wijze van behandeling om het lijden van Jesus in zijnen geheelen omvang te beschou- wen. Bronnen voor dit werk gebruikt. IIIX. |
||||||||
|
J3ERSTE y^FDEËLING.
Jesus\' laatste leeringen omtrent zijne Godheid.
Hoofdstuk I Voorafgaande gebeurtenissen. Opwekking van Lazarus; de
Laatste ge- Joden beraadslagen wat hun te doen staat en beslissen tot Jesus\' beuitenissen dood; ijdele uitvluchten ter vergoelijking van zonden ver- vóór de lij- minderen hare strafwaardigheid niet. Jesus verblijf bij Ephrem. densweek. Qp weg naar Jericho voorspelt Jesus nogmaals zijn aanstaand lijden en sterven aardschgezindheid der Apostelen. Jesus bc-
rispt hen om hunne eerzucht en leert aan alle overheden eene nederige dienstvaardigheid. Genezing van een blinde; een wonder ter genezing van de geestelijke verblindheid der Joden en van ons. Jesus\' bezoek bij Zachëus Hij toon! Zich als den liefdevollen geneesheer der zi-den 11-21. |
||||||||
|
B3S
|
||||||||||||
|
Bethanië en het huis van Lazarus. Gastmaal hij Sinion den Hoofdstuk II.
mclaatsche. Mirtha en Maria; hoe haar na ie volgen? De Bethanië. leerlingen keuren Maria\'s liefdedaad af, maar Jesus verdedigt haar; Goedheid des Zaligmakers voor allen. Judas, een dief, een ongeloovige, een wraakgierige, een verrader; hel verder- felijke der geldzucht. 24 41 Jesus trekt als Messias op naar Jerusalem, zijne Hoofdstad, Hoofdstuk III.
onder het blijde gejuich zijner vrienden. De goode gezindheid Palmzondag. van zijne vereerders wordt beloond, de nijd der Phariseën be- schaamd. Jesus weent over de stad; wij moeten weenen over onze zonden. Hij gaat met zijne leerlingen naar Bethanië terug. 4152. Jesus vervloekt den onvruchtbaren vijgenboom ; -- die on vracht* Hoofdstuk IV
baarheid een zinnebeeld van de joodsene natie en van alle Christe- Maandag in nen, die geene goede werken opleveren. De tweede reiniging des de goede week. tempels; de nijdige Joden worden opnieuw beschaamd; de tempel-zuivering leert ons eerbied voor Gods huis en innerlijke reiniging onzer harten. 52 -63. |
||||||||||||
|
De Sanhedristen overleggen, hoe zij Jesus door strikvragen
zullen vangen, üe eerste vraag, welke zij Hem voorstellen, is deze: in welke macht doet Gij die dingen? Jesus antwoordt door drie gelijkenissen: a) van de twee zonen; wij moeten gelooven en uit het geloof leven; b) van den huisvader, die zijn wijngaard verhuurde ; wij moeten in ons leven vruchten vergaderen voor de eeuwigheid; c) van den Koning, die een bruiloft smaal aanrichtte; zonder bet kleed der onschuld treedt niemand den Hemel binnen. 6378. Tweede vraag der Sanhedristen over bet betalen van den
cijnspenning; wat wij aan God, wat aan den Keizer verschul digd zijn. Derde vraag over de opstanding der dooden; na dit leven van lijden wacht ons een leven van verheerlijking. Vierde vraag over het groote gebod der wet; waarom is het gebod der liefde tot. God het voornaamste en dat der naaston- lielde daaraan gelijk? Vraag des Zaligmakers aangaantle den Messias; wij belijden Hem als God en mensch. 78-06. De gift der weduwe; wij moeten geven wat wij kunnen
en met eene goede meening. De hoogmoed van Sehriftgeleer- den en Phariseën berispt; een ieder blijve nederig ook in verhevene waardigheid Straf red e tegen de Phaiiseën: Goed- heid van Jesus Wat de Zaligmaker deed, was voor het joodsche volk Jesus" laatste tempelbezoek. 9U-1I3. De zaal van het laatste Avondmaal. Jesus neemt afscheid
van Bethanië. Vervulling der voorafbeeldingen van het O. Ver- bond. Eerste aanwijzing van den verrader; - Liefde van Jesus, verstoktheid van den gevallen Apostel. 113-128 |
||||||||||||
|
Hoofdstuk V.
Dinsdag in
de goede week.
|
||||||||||||
|
Hoofdstuk VI.
Nog Dinsdag in de goede week. |
||||||||||||
|
HoifdstukVII
Woensdag in de goecle week.
|
||||||||||||
|
HoofdstukVlll
De patsch\' maaltijd.. |
||||||||||||
|
634
|
||||||||||||||||||
|
INHOl\'I).
|
||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk IX. Voorbereidingen des Zaligmakers voorde voetwassching; onstel-
De voetwas- tenis dr Apostelen. Petrus weigert eerst, maar wijkt ten laatste
sching. voor j,.sus\' bedreiging; .lesus geeft ons een voorbeeld van
liefde en van nederigheid. Ook aan Judas wascht Hij de voelen ;
Jesus\' voorkomende Goedheid en Judas\' boosheid. 128-141..
|
||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk X.
Instellingvan het Allerhei- ligste Sacia- ment, van een nieuw Ver- bond, van een nieuw Offer en van een nieuw Priesterschap. |
Jesus had reeds vroeger beloofd, dal Hij zijn Lichaam en
Hloed ons tot spijs en drank zou geven; sinds lang hadden de Apostelen naar de vervulling van die belofte verlangd; Jesus vervult ze nu en verandert bet brood en Jen wijn in zijn H. Li- chaam en in zijn Bloed, voordeelen van eene H. Communie. Jesus sluit een nieuw Verbond met zijne Kerk; ongelukkig zij, die dat Verbond verbreken. Jesus geeft een nieuw, een god- delijk Ofier; alles stemt ons tot dankbaarheid. Jesus stelt een nieuw Priesterschap in; het altaar is voor allen de bron van een nieuw leven. 141-102. Judas blijft hardnekkig in zijne boosheid; ongeluk van
den verstokten zondaar. Satan voer in Judas\' ziel; eene hei- ligschennende Communie verbreekt allicht den laatsten band tusschen de ziel en haren God. Jesus zal nu door zijn lijdon en sterven den Vader verheerlijken en door Hem verheerlijkt worden; wie met Jesus wil verheerlijkt worden, hij zij ge- boorzaam aan den Vader. Jesus drukt aan zijne Apostelen en aan ons het gebod der liefde tot God en tot den naaste op het hart. Jesus belooft aan de Apostelen eene plaats in den Hemel; dezelfde belooning wacht allen, die den goeden strijd ten einde toe strijden. Jesus belooft den Apostelen den H. Geest; - ook ons ter sterkte in alle moeielijkheid. Jesus vermaant zijne Apos- stelen tot het gebed; hoeveel zouden wij vorderen, als wij goed baden 162-187. Maria kende en overwoog voortdurend het lijden van haren God-
delijken Zoon. Hoor die overweging werden alle deugden in Jiaar vervolmaakt, vooral liefde tot God, dankbaarheid voor zijne weldaden, medelijden met de zondaars; - redenen voor ons om door hare voorspraak alles te hopen. Jesus neemt afscheid van Maria. 187198. |
|||||||||||||||||
|
Hoofdstuk XI.
Laatste aan- wij/.ing van den verrader. Jesus neemt afscheid van de Apostelen. |
||||||||||||||||||
|
HoofdstukXH.
Jesus en zijne H. Moeder. |
||||||||||||||||||
|
^WEËDE /iFDEELmG.
De hof van Gethsemane |
||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk I. Jesus verlaat Jerusalem. Zijn tocht naar Gethsemanie Ge-
Jesus gaat nioedsstemming des Zaligmakers en der Apostelen; met
naarfM«n \' °f we"4e gevoelens wij Jesus moeten volgen. Op weg naar den
van u ijven. j^ VOorspelt Hij aan zijne Apostelen hunne aanstaande er-
|
||||||||||||||||||
|
INHOUD. Mö
|
||||||||||||
|
genis, maar zij gelooven Hem niet. In den hof gekomen,
begon Hij bevreesd en bedroefd te worden. Hoe dit mogelijk was; Jesus\' angst is voor ons een groote troost. 198 215. Jesus\' vermoeienis en afmatting; de verhardheid van Judas; Hoofdstuk II
het afscheid van Maria; de haat der Joden; het vooruitzien Uitwendige |
||||||||||||
|
van zijn lijden, van zijn kruis en van zijn dood; wij moeten
|
oorzaken van
Jesus\' angst. |
|||||||||||
|
vreezen gedurende ons leven, om de eeuwige rust te kunnen ge-
nieten. 215-2-28. |
||||||||||||
|
Zijne Liefde tot God, die zoo zwaar beleedigd, en tol den HoofdstukIII.
menseh, die in de diepste ellende vervallen was; Hij was be- Inwendige laden met de zonden der geheele wereld en lag gebukt onder oorzaken van
de schande van de misdaden aller menschen; Hij voorzag, dat Jesus\' dro?f- zijne getrouwen veel om Hem zouden lijden, en dat anderen neld- zijne weldaden mei ondankbaarheid zouden vergelden. Wij moeten Jesus\' droefheid vereeren door berouw over onze zon- den en door verbetering van ons leven. 228 240. Jesus bidt in zijne droefheid, en Hij bidt om van het lijden Hoofdstuk IV.
verschoond te blijven - maar voorwaardelijk, als het Gods h. wil jesus en zijn is; ook wij mogen vragen van tijdelijke rampen bevrijd te hemelsche worden of verschoond te blijven, mits onder dezelfde vonr- Vader. waarde. Jesus bad tot driemaal toe en al vuriger; wij mo- gen nimmer in het gebed verflauwen. Hoe Jesus\' gebed verhoord wordt; wonderbare kracht van een goed gebed; wat de hot\' ons verder leert üiO256. De Zaligmaker verwijdert Zich van zijne leerlingen, na hen Hoofdstuk V.
eerst tot waakzaamheid en gebed aangemaand te hebben; Jesus en zijne Jesus\' Liefde voor de zijnen. De Apostelen vallen in slaap, maar leerlingen. de vijanden van Jesus rusten niet ; onverklaarbare zorg der menschen voor tijdelijke, zorgeloosheid voor eeuwige belangen. Tweede en derde vermaning door den Zaligmaker aan de Apostelen gegeven; wie zalig wil worden, hij wake enbidde; hoe wij moeten waken en bidden. 256-271. De hardnekkige boosheid van den verrader. Hij verzamelt Hoofdstuk VI.
zijne bende en geleidt haar naar den hof van Oethsemane; Jesus en de kinderen der duisternis zijn bedi-ijviger dan die des lichts. Judas
Judas geeft aan Jesus den verraderlijken kus; - Zachtmoedigheid des Zaligmakers; ondankbaarheid en trouweloosheid des zon- daars. 271 - 281. |
||||||||||||
|
De ontfermende Liefde van Jesus. De Zaligmaker ontvangt HoofdstukVII.
van - en geeft den kus aan Judas; reden voor eiken zon- Jesus en daar om van Jesus vergiffenis te hopen. Jesus vermaant en be- Judas.
dreigt Judas; treurig lot van den on boet vaardigen, zalig geluk van den bekeerden zondaar. 283 - 294. |
||||||||||||
|
886
|
|||||||||||||||||||
|
INHOUD.
|
|||||||||||||||||||
|
HoofdstukVlll. Jesus gaat zijne vijanden te genioet en zegt hun: Ik ben
Jesus en zijne het, dien gij zoekt; zij vallen op den grond neder: dal woord vijanden. Jes Zalig makers herinnert ons aan zijne weldaden maar ook aan
de verschrikking van zijn oordeel. Jesus berispt Petrus en
leert ons de zachtmoedigheid. Hij verwijt aan zijne vijanden hunne lage handelwijze; gelijk de Stichter wordt ook zijne Keik vervolgd. De Apostelen vluchten; wij jiediagen ons dikwijis nog lafhai tiger. Vermetel vertrouwen van den zondaar. 294 -315. |
|||||||||||||||||||
|
pERDE y^FOEELING.
|
|||||||||||||||||||
|
Jesus voor de geestelijke Rechters.
Hoofdstuk 1. Waarom Jesus naar Annas gesleurd werd. De romeinsche sol-
Jesus voor (jajenj Judas ; Petrus en Joannes. -- Wij moeten niet Jesus den |
|||||||||||||||||||
|
Annas.
|
|||||||||||||||||||
|
lijdensweg ten einde toe afloopen. Caiphas, zijn dienstpersoneel
en zijn raad. - Evenals Jesus vervolgd werd, zoo ook zijne Kerk en hare dienaren. 315-329. Hoofdstuk 11. Vonrloopig verhoor hij Caiphas. Hij ondervraagt Jesus over
Jesus voor zijMe leerlingen en zijne leer; het waardig antwoord des Za- Caiphas. hamakers leert ons in alle oprechtheid en zonder vrees te spre-
ken, en te handelen. De kaakslag : wreed, beschamend, Sïna-
delijk en onrechtvaardig; Jesus\' antwoord leert ons de deugd van zachtmoedigheid. 329342. |
|||||||||||||||||||
|
Caiphas moet valsche getuigen zoeken om zijn doel te berei-
ken maar zij stemmen niet overeen Hij vraagt, of Jesus op die beschuldigingen niets heeft te antwoorden. De Zalig- maker zwijgt en leert ons daardoor in nederigheid en iachtmoe- digheid te lijden. Als ons geweten zuiver is, behoeven wij de lastertaal der menschen niet te vreezen 324352. |
|||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk 111.
Tweede ver- hoor voor Cai- phas. |
|||||||||||||||||||
|
Hoofdstu!; IV. Caiphas, in verlegenheid gebracht, bezweert Jesus om te zeg-
Jesus door gen, of Hij de Zoon Gods is Nu antwoordt Jesus en wel beves-
den Hooien tigend. Zijne belijdenis is eene bevestiging van ons geloof;
Raad veroor- gevolgt)okkingen daaruit. Jesus wordt des doods schuldig ver-
deeld\' klaard om onze zonden. 352 302.
Hoofdstuk V. Jesus wordt bespuwd, geslagen, beschimpt; Hij boet daa.-
Mishandeling door voor de misdadige vrijheidszucht der mensehen. Jesus wordt
en bespotting bespot in zijne waardigheid als Profeet; Hij boet daardoor voor
jn den nacht. a]|,. ZOnden tegen de waarheid. 362-3"2.
|
|||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||
|
687
|
||||||||||||||||||||||
|
Gemoedsstemming van den Apostel; de plaats, waar hij zich Hoofdstuk VI.
bevindt. Eerste verloochening; zijn zelfvertrouwen doet hem De verloo- vallen Tweede verloochening met een eed; de eene zonde ^hening |
||||||||||||||||||||||
|
Petrus.
|
||||||||||||||||||||||
|
leidt tot eene andere. Derde verloochening met eene zelfver-
vloeking; alle omstandigheden vereenigen zich om Petrus\' zonde te verzwaien. Hoe Jesus door den val van Petrus k\'ed, waarom God dien toeliet; lessen ver ons. 372- 385. Jesus zoekt het afgedwaalde schaap door uitwendige en in-
wendige genade op. Petrus herinnerde zich het woord des Hee- ren en begon te weenen. Zijn berouw; zijn voornemen; zijne boetvaardigheid; Gods Barmhartigheid met den zondaar 385-398. |
||||||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk Vil.
De bekeering van Petrus. |
||||||||||||||||||||||
|
Bedoeling der Joden met deze herhaalde vergadering. De HoofdstukVUl
vraag van Caiphas en van alle raadsleden Jesus belijdt op- Derde ver- nieuw zijn Godheid en wordt ten tweedenmale veroordeeld, hoor in den Judas heeft spijt, geen waar berouw over zijne misdaad. Ook morgen. Wan- hij had vergiffenis kunnen bekomen, maar slaat een verkeerden J]oop van Ju" weg in. Judas en de priesters. Judas\' wanhoop en zelfmoord; as° wanhopen aan Gods Barmhartigheid is het grootste kwaad.
Wat de Joden doen met de dertig zilverlingvn. 3!)8- 418. |
||||||||||||||||||||||
|
yiERDE y^FOEELING.
Jesus voor de wereldlijke rechters. |
||||||||||||||||||||||
|
Jesus door de straten van Jerusalem gesleurd. Maria; de vijau- Hoofdstuk 1.
den van Jesus; Pdalus. Met welke bedoelingen en berekeningen Jesus wordt
de Joden den Zaligmaker ban Pilatus overleveren; wij moeien natir Pilatus
in dat alles de beschikking der Voorzienigheid Gods erkennen. §esl urd-
418 - 4\'27. Het paleis van Pilatus. De Joden blijven buiten staan; Pi- Hoofdstuk 11.
latus vraagt bun, welke beschuldigingen zij tegen Jesus inbren- Eerste ver- |
||||||||||||||||||||||
|
gen. Zij antwoorden, dat Hij een boosdoener is. Door Pila-
|
hoor voor Pi-
latus. |
|||||||||||||||||||||
|
tus in \'t nauw gebracht, brengen zij eene drievoudige beschul-
diging in. Op de derde beschuldiging alleen slaat Pilatus acht en vraagt Jesus, of Hij Koning is Jesus verklaart, welke de aard van zijn koninkrijk is en welke zijne onderdanen zijn. Wij moeten vragen: wat waarheid is, door die waarheid ons laten geleiden om door die waarheid gelukkig te worden 427 - 444. De Zaligmaker, door Pilatus onschuldig verklaard maar door Hoofdstuk 111.
de Joden andermaal beschuldigd, zwijgt. Pilatus\' verlegenheid; Jesus voor vernemende dat Jesus uit Galilëa is, zendt hij Hem naar Herodes. Herodes. |
||||||||||||||||||||||
|
Ü38
|
|||||||
|
ISHOUU.
|
|||||||
|
Waarom hij dit deed. Wie Hei odes was. De viervorst is ver-
blijd, vraagt naar vele dingen en wenscht een wonder te zien, maar wordt door Jesus naar verdiensten behandeld. De Joden beschuldigen opnieuw den Zaligmaker maar worden door een voor hen beschamend stilzwijgen gestraft. Soms antwoordde de Zaligmaker, soms niet. Jesus\' zwijgen was eene boetedoening voor onze zonden, een voorbeeld van nederigheid. 4i4- 400. Hoofdstuk IV. Hoe Herodes dezelfde blijft. Zijne laaghartige wraak; de wijs-
Jesus door lieid der wereld veracht de wijsheid Gods. Herodes bespot den
Herodui be- Zaligmaker en hangt Hem een wit kleed om; beteekenis van
spot dat kleed voor ons. [Ierodes zendt Jesus naar Pilatus terug en
legt zóó getuigenis van Jesus\' onschuld af. Herodes en Pilatus
worden vrienden. Verlegenheid van den Landvoogd; Jesus be-
spot boet voor den hoogmoed en leert de nederigheid. 460-471.
Hoofdstuk V. Gewoonte bij de Romeinen, berekening van Pilatus. Dub-
Jesus, Barab- bele onrechtvaardigheid van den Landvoogd, toen hij aan het bas roProcula Volk de keuze liet tusschen Jesus en Barabbas; Jade men-
schenvrees sluit den mond, als spreken plicht is. De verma- nende Procula; wie zij was en geworden is. Niet Pilatus maar zij ontving dat visioen en wel van God ; een nieuw bewijs, dat God de zaligheid van allen wil. 471 487. Hoofdstuk vi. De Oversten der Joden zetten het volk tegen Jesus op. Pi-
Jesiis wordt latus vraagt: »\\Yien wilt gij, dat ik u zal loslaten?» Het volk
achter B;ir.ib- antwoordt: >>weg met dezen;» eveneens doet een ieder,
as gesteld. ^ jn jfi bekoring toestemt. Nieuwe tusschenkomst van Pilatus
ten gunste van Jesus; nieuwe verwerping van Jesus door het
volk; Jesus is nog barmhartig ook voor den grootsten zon-
daar. 487-496.
Hoofdstuk vil. Bedoeling en vrees van Pilatus. Zijne woorden tot den Zalig\'
Pilatus bo maker. Jesus verklaart Zich tot de geesels bereid; waarom Hij
sluit Jesus te <\\\\e geeseling wilde lijden; hoe weinig bereid zijn wij om
doen geeselen. resus je volgen. De Joden verheugen zich over Jesus\' lijden en
vernedering; met welke gevoelens wij de geeseling moeten over-
wegen. 496 - 506.
HoofdstukVlll. De beschaming van Jesus, door God gewild, opdat Hij boeten
Jesus wordt zouden voor s\'menschen schandelijke ongeregeldheden: Jesus ontkleed en ontkleed leert ons, wat wij moeten afleggen, wat wij moeten aan- aebonden° trekken; middelen orn liet verloren kleed der onschuld te her- yL winnen. Jesus laat Zich binden, omdat Hij lijden wil. Hij be-
klaagt Zich over de ondankbaarheid der nienschen; wij moe-
ten Hem in zijn lijden troosten door ons aan Hem te ver- binden. Jesus\' Liefde voor ons kan door niets verminderd wor- den; wij moeten door niels ons van Hem laten scheiden. D06 522. |
|||||||
|
6:J9
|
||||||||||||||||||
|
tNHOI.t).
|
||||||||||||||||||
|
De Evangelisten vermelden daarvan geene bijzonderheden. Wat Hoofdstuk IX.
de geschiedenis, de h. h. Vaders, ook de II. Maagd daarover zei- Jesus wordt den. De Profeten beschreven Jesus na de geeseling. Gedachten gegeeseld. van den gegeeselden Zaligmaker. Jesus\' voldoening is oneindig groot; wij mogen dan ook alles van zijne genade verwachten; helaas! dat zoo weinigen hun voordeel met zijne verlossing doen. 522 536. Wie den Zaligmaker aldus martelden Aandeel van Joden en Hoofdstuk X.
van Pilatus daarin. Jesus laat Zich op nieuw ontkleeden om ons De doornen- te toonen, dat Hij alles met Liefde voor den mensch weg- kroning. De schenkt. Beteekenis van den purperen mantel, welken de so!da- purperen man- |
||||||||||||||||||
|
tel.
|
||||||||||||||||||
|
ten Hem omhangen. 536 546.
|
||||||||||||||||||
|
Voorstelling en voorbeduiding van die kroning. Wat Jesus Hoofdstuk XI.
daardoor leed; voor welke zonden Hij door dit nieuwe lijden Zij zetten boette; drievoudige beteekenis van die kroon van doornen. Hem een door-
546 556. nenkroon op.
|
||||||||||||||||||
|
De laagste verguizing gaat hier gepaard met de pijnlijkste
smarten en dat alles lijdt Jesus, de goddelijke Majesteit. Wat wij hieruit leeren. Beteekenis van den rietstok. De ver- nederde Jesus herstelt den gevallen mensch in eere maar leert ook de noodzakelijkheid der nederigheid. 556 568 Pilatus verklaart ten vierden male Jesus voor onschuldig en
doet een beroep op het medelijden des volks; - Jesus onschuldig en wij de schuldigen. Ziet, den mensch; beteekenis van die woorden voor Pilatus, voor God den Vader en voor ons. Atschu- welijkheid van den hoormoed, voortreffelijkheid van den ootmoed. 568 582. |
||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk XII.
Zij geven Hem een riet- stok in de band en bespotten Hem. HoofdstukXUl
Jezus wordt aan het volk voorgesteld. |
||||||||||||||||||
|
Gezindheid van de menigte. Verontwaardiging van Pilatus. De HoofdstukXlV
Joden veranderen hunne beschuldigingen en beroepen zich op hunne jesus wordt
wet. Hoe zij die misduiden. Wat wij tot den Zaligmaker moe- ler. k;"ls<1°ocl
ten zeggen in plaats van «Kruisig Hem " 582 - 592. geëiscnt.
Nieuwe verlegenheid van den Landvoogd om de nieuwe be- HoofdstukXV,
schuldiging, welke de Joden Hegen Jesus\' inbrengen. Hij vraagt Tweede on-
aan Jesus: »van waar zijl Gij?", maar ontvangt en verdient derhoud van
geen antwoord. Hij toont zich verbolgen en beroept zich op Pilatus met
zijne macht; Jesus\' beschamend en leerrijk antwoord; - wij Jesus-
leeren daaruit alle gaven van God goed te gebruiken. 592 603. Pilatus wil den Zaligmaker loslaten; de Joden bedreigen hem HoofdstukXVl
met de ongenade des Keizers. Hij vraagt: »zal ik den Koning De Joden ver- der Joden kruisigen?" Zij antwoorden: wij hebben geen Koning w«?rpen hun- dan den Keizer." Zij verwerpen, maar wij moeten Jesus als nen MessiaSi Koning erkennen en dienen. 603 614. |
||||||||||||||||||
|
640
|
||||||||
|
INHOUD.
|
||||||||
|
Hoofdsi. XVll. Pilatus wascht zijne handen, verklaart len zesden male Jesus
Jesus wordt voor onschuldig en werpt de schuld op de Joden; geen dier
ter dood \\er- middelen maakt hem schuldeloos voor God, terwijl hij Jesus
oordeeld. (L.,- d,,0l| overleverde; - alle zondaren hebben Jesus gekruisigd.
Schuldiger dan Pilatus waren de Joden, die Jesus tot den dood toe
vervolgd hebben en nu schreeuwen:" Zijn Moed kome over
ons." Voortdurend nog wordt de deugd door de boosheid ver-
volgd en door lalfe vrees uitgeleverd 614 034.
|
||||||||
|
GTSJ12»ra-
|
||||||||