-ocr page 1-

t<w 13373

vafflli

dB

0. L. VROUWE VAN LOURDES.

DOOK

J, J. VAN DER HORST.

DERDE, MET VIER HOOFDSTUKKEN VERMEKERDRDE DRUK

DOOR

£. H. VAN DEK HE1JDE.

MET YIJF PLATEN.

LEIDEN, .7. W. VAN LEEUWEN, Uitgever en Antiq. Boekh., Hoogewoerd 89. 1899.

\\ü.

-ocr page 2- -ocr page 3- -ocr page 4-

		HET BEELD

-ocr page 5-

		£&&&*£££!&
		LEIDEN, J. W. VAN LEEUWEN, Qitg. en )\\r\\tiq. £oekh. Tjoogewoerd 89.
		1S99.

-ocr page 6-

		,\'V, \'t BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT
			A06000029498254B
		2949 825 4

-ocr page 7-

fffjj KAM

0. L, VROUWE VAN LOTJEDES.

DOOK

j. j. Van der horst.

DERDE, MET VIER HOOFDSTUKKEN VERMEERDERDE DRUK

DOOR

£. H. VAN DER HEMDE.

MET VIJF PLATEN.

LEIDEN, J. W. VAN LEEUWEN, Uitgevaren Antiq, Boekli.,Hoogewopid 8a. 1899.

\\ kUi.. V...; ...St\'ÊlT 1 UTRECHT

Ü

I COLL THQMAASS»

, lljilil HMillllll • \'•* r****«m

-ocr page 8-

		VERKLARING. In gohoole onderwerping aan de voorschriften en bopa- lingen der II. Kerk, verklaar ik de uitspraak van don Apostolischen Stoel niet te willen vooruit loopen in hot bevestigen van wonderen, verschijningen en openbaringen, of in het waardoeren der feiten, die als miraculeus in dit boek worden medegedeeld. Ik ondorworp zonder eenig voor- behoud dezen arbeid gehoel en in alles aan het oordeel der II. Kerk. Noordwijk, 6 April 1887. J. J. van der Horst. E. H. VAN DER HeUUE. IMPRIMATUR. Harlemi 8 Aprilis 1887.                             f CASPAR Episcopüs Harlem.

-ocr page 9-

		GOEDKEURINGEN VAN DEN EERSTEN DRUK. Volgaarne geven Wij onze goedkeuring aan hot werk getiteld: „O L. Vrouwo van Lourdos", daar Wij niet twijfelen, of het zal onder Gods zegen veel bijdragon tor moordere verheerlijking van de Allerheiligste Maagd en Moeder Gods Maria, alsook tot bevordering dor godsvrucht on van het vertrouwen op hare voorspraak. Gegeven te Haarlem, 4 Maart 1873. f G. P. Wilmer, Bisschop van Haarlem. Gaarne vorleenen Wij onze goedkeuring aan het werk van don W.Eerw. Heer J. J. van der Horst, Pastoor to Zaandam, getiteld: „O. L. Vrouwe van Lourdos". Wij vertrouwen, dat het moge strekken tot meerdere eer van de Allerheiligste Maagd en Moedor Gods Maria, en tot bevor- dering van de godsvrucht en het vertrouwen der goloovigcn op hare voorspraak. Gegeven te Utrecht, den 7 Maart 1873. De Aartsbisschop van Utrocht, f A. J. SCHAEPMAN. Gaarne verleenen Wij onze goedkeuring aan het werk van don WelEerw. Heer J. J. van der Horst, Pastoor to Zaandam, getiteld: „O. L. Vrouwo van Lourdos". Wij twijfelen niet of het zal, onder Gods zegen, veel bijdragon ter meerdere verheerlijking van de Allerheiligste en Onbo- vlekt Ontvangene Maagd en Moeder Gods Maria, alsook tbt bevordering der godsvrucht en van het vertrouwen der geloovigen op haro voorspraak. Breda, 9 Maart 1873. f J. van Genk , Bisschop van Breda.

-ocr page 10-

		|1____________________________________________I]J5
		st
		la!
		AAN UK
		ONBEVLEKTE ONTVANGENIS, DE MOEDER VAN MIJNEN HEEK EN GOD, JESUS CHRISTUS; AAN DE KONINGIN DES HEMELS ES DE HULP DER CHRISTENEN, AAN MARIA IOKI.KHI \'LD1GD DOOK HAAR DANK KAAI; KIND, DEN SCHRIJVER.
		ra

-ocr page 11-

		VOORREDE.
		De bede, waarmede ik in 1873 dit boekske de wereld inzond, is overvloedig vervuld: honderden mijner land- genooten hebben den langen pelgrimstocht naar Lourdes ondernomen, en de liefde, de godsvrucht, de vereering van O. L. Vrouwe van Lourdes is ook in ons vaderland alge- meen geworden. Daaraan moeten wij het toeschrijven, dat van den eersten druk, die het aanzienlijk getal van twee- duizend exemplaren uitgaf, geen enkel exemplaar meer overig is, terwijl de aanvragen altijd blijven aanhouden. In deze nieuwe uitgaaf heb ik rekening gehouden met hetgeen sedert 1872 in Lourdes is veranderd; ook eenige bijzonderheden vermeld betrekkelijk den dood van pastoor Peyramale en hetgeen daarop volgde; eindelijk er een nieuw hoofdstuk bijgevoegd over de buitengewoon vele wonderen, die te Lourdes zijn gebeurd en nog voortdurend worden verkregen. Wat tegenwoordig van algemeene bekendheid is, zooals de reis, de kosten, de literatuur, heb ik achterwege gelaten \'). En nu, den lezer heil! mijn boekske Gods zegen! Noordwijk, 6 April 1887. De Schrijver.
		\') Zal men in het 3e en 4e Hoofdstuk vinden. E. H. v. d. H.

-ocr page 12-

		EEN WOORD VOORAF
		AAN de 3e uitgave van Pastoor v a 11 der Horst\' O. L. VROUW VAN LOURDES. Veertig jaren zijn voorbij sints de wondervolle verschij- ningen en gebeurtenissen te Lourdes. Vijf en-twintig jaren is het geleden, dat voor het eerst de bij het volk geliefde Schrijver, Pastoor van der Horst, die feiten op zijne wijze, dat is: in schoone taal en boeien- den stijl vertelde aan het Nederlandsehe volk. Het kon niet bij mij opkomen, eene nieuwe geschiedenis van Lourdes te schrijven; het werk van Pastoor van dei- Horst is niet verouderd; het vraagt slechts aanvulling. Want in die 40 en 25 jaren, wat al strijd over hetgeen Dr. Lasalle noemt: het vraagstuk van Lourdes. Inderdaad, zou er één vraagstuk zijn in dezen tijd, dat meer de belangstelling, de begeestering en den harts- tocht wekt, dan de gebeurtenissen, welke daar plaats hadden en nog dagelijks plaatsgrijpen; — dan dit vraagstuk, dat der menschelijke wetenschap, in den meest uitgebreidenzin genomen, is voorgelegd door het arm, eenvoudig kind van Lourdes: Bernadette Soubirous?

-ocr page 13-

		I
		De wetenschap heeft alles aangewend om Lourdes aan te vallen en te doen vallen. Tegen haren wil leverde echter diezelfde wetenschap het bewijs voor de waarheid der gebeurtenissen te Lourdes. De ongeloovige wetenschap heeft hare vindingen en genezingen van den laatsten tijd in zake zenuwziekten als zoovele en als hare laatste pijlen afgeschoten op Lourdes; doch de beoefenaars en vereerders der geloovige wetenschap hebben die opgevangen en toruggeworpen op de aanvallers. Ziedaar de taak aangegeven, welke ik mij heb voor- gesteld; en het onderwerp, waarmede ik gedacht heb het verhaal van Pastoor van der Horst aan te vullen en te vermeerderen. Uit de laatst verschenen werken \') wilde ik de o p w e r- pingen, bijzonder tegen Bernadette, en de genezin- gen, alsook de weerlegging daarvan, onder het bereik van een ieder brengen, zonder in herhaling te vervallen van hetgeen alreeds door de meesterlijke pen van Pastoor van der Horst is medegedeeld. In een derde en vierde Hoofdstuk zal ik trachten te beschrijven wat heden, na het verschijnen van van der Horst\' O. L. Vrouw van Lourdes, te Lourdes merk- waardigs te zien en te doen is. Mijn werk is gewijd aan de vereerders van O. L. Vrouw van Lourdes niet alleen, maar wordt aanbevolen aan allen, die prijs stellen op waarheid. Woudrichem, 8 Dec. 1898. E. H. VAN DER HeIJDE. \') Dr. Boissarie „Lourdes depuis 1858", „Genezingen te Lourdes" en „Zola" — Dr. Lasalle, „Le problème de Lourdes. — Mgr. Ricard, Lettres a Mr. Z o 1 a.

-ocr page 14-

		INHOUD.
		bladz. 1. Genezing van liet kind van Roger Laeassagne ...       1 II. Genezing en bekeering van Henri Lasserro ....      20 III.  De familie Soubirous, Bemadette.....      33 De eerste Verschijningen...........      34 Bemadette bij de politie-...........      43 Bemadette bij den Pastoor van Lourdes.....      44 De wonder-bron..............      49 Eerste wonder, genezing van Louis Bourriette ...      01 Bemadette andermaal bij den Pastoor......      52 Tweede wonder, genezing van bet kind van Jan Bouboborts     55 De elfde verscbijning(lkben de Onbevlekte Ontvangenis.)      56 Het wonder der kaars............     57 IV.  De strijd................      59 De liberalen van Lourdes (Hallucinatie).....      00 Het volk................      04 Do Commissaris van politie en Estrade......      65 De maire (burgemeester) van Lourdes......      77 V. De Baron Massy (prefekt)..........      78 De Bisscbop van Tarbos...........      85 Vallende ziekten, slaapwandelen, zinsbegoocbelingen, krankzinnigheid . . •..........      80 Do Deken beschermt Bemadette........      89 Plundering der Grot............      92 Onderzoek van het water der bron.......      97 Verbod van den maire............    103 VI. De vervolging..............    107 De menigte bezoekers............    110 Valsche zieners..............    113 De Minister van Eeredienst Rouland en de Bisschop van ïarbes........•......    114

-ocr page 15-

		bladz. Onderzoek vun liet water douv Filhol......    1-2 De Amsterdarasohe Courant, het Handelsblad en Lourdos   128 Keizer Napoleon.............    181 Heropening der Grot............    135 VII. De Bisschoppelijke Commissie......    137 VIII. Bernadette..............    155 Ondervraging door de Bissehoppelijko Commissie. .    156 Hare belangeloosheid............    161 Onderzoek naar hallucinaties, bedrog enz.....    102 IX. Wonderbare Genezingen........    166 Louia Bourietto..............    166 Jeanne Crassus..............    170 Fabien Baron..............    170 Hot kind van Justin Bouhohorst........    170 Benoite Cazeaux.............    17G Blaissette Soupenne............    177 Ilcnri Busquet te Nuy...........    178 Het kind van Denys Bouuhet te Lamarquo. . . .    181 Catherine Latapie Cliouat te Loubajao.....    181 Marie Domenge te Bordères.........    185 Joan-Mario Tambourné te Saint-.lustin.....    187 Madeloine Rizan te ÏJay..........    191 Moroau de Sazenay to Tartas.........    198 Paschaline Abbadie te Rabasteins.......    205 X. De Uitspraak..............    206 Brief van den Bissohop van Tarbes......    208 Aankoop van do terreinen dor Grot......    223 XI. De Kerk................    225 Plannen van Durand............    226 Effoning der terreinen...........    229 De Onderkerk (Krypte)...........    231 De Basiliek...............    \'232 De Vaan der Nederlandsche pelgrims......    236 XII. Het Beeld...............    238 Verandering der terreinen. -.........    241 Plechtige plaatsing van het beeld.......    241 XIII. De Bedevaarten............   244

-ocr page 16-

		bladz. Eerste nationale frunsuhc bedovaart......    251 XIV. Lourdes...............    288 Geschiedenis van Lourdes.........    289 Aardbevingen in en om Lourdes.......    304 XV. Mijn Pelgrimstocht...........    307 Reis van Nederland naar Lourdes......    307 XVI. Te Lourdes...............    310 De Paroohiekerk............    310 Bezoek aan Deken Feyramale......   322 Plan der Nieuwe Kerk..........    327 De dood van den Deken..........    327 De nieuwe Pastoor Barrère.........    329 XVII. Andere Bezoeken...........    334 Het huisje van Bernadette.........    335 De Zusters van Kevers..........    336 "Wonderlijke genezingen van een kind door Zuster Maria Bernard............    339 Het huis der Missionarissen.........    340 Louis Bourriette en .lustus Bouhohorst ....    343 Zeden en gebruiken der inwoners van Lourdes .    343 De Grotten to Lourdes..........    346 XVIII. De vele wonderen te Lourdes.....   348 Eerste Hoofdstuk. Bernadette.......   361 I. Hallucinatie..............    363 II. Krankzinnigheid.............    368 III.  Hysterie................    373 IV.  Waarheidsliefde . ...... ....    377 Twee de Hoofdstuk. De wonderbare genezingen.   382 I. Deze zijn onbetwistbaar zeker........    384 II. Wat is het gonoeskundig bureau to Lourdes? . .    386 III. Wat wordt verstaan door buitengewone genezing?    388 1.  De genezingen kunnen niet worden toogesehreven aan de geneeskundige kracht des waters . . .    389 2.  Noch aan de behandeling met koud water . .    390

-ocr page 17-

		bladz. 3.   Suggestie geeft ouk geene verklaring der wondere genezingen..............    301 Genezing van Mej. Ooirin te Parijs.....    392 Genezing van Yvonne Aumaitre te Leurde» .    394 4.   De genezingen te Lourdes zijn bewezen door over- tuigende bewijsstukken.........     396 IV. De genezingen, niet door liet water uitgewerkt .    399 V. Do genezingen, niet te Lourdes verkregen. . . .    40) Derde Hoofdstuk. Lourdes in 1898......    407 I. Lourdes................    409 lievolking, bedrijf: botels enz.........    411 Landbouw................    412 Bestuur der stad.............    414 Onderwijs................    415 Post on telegraaf.............    417 Spoor en rijtuigen, uitstapjes.........    418 II. De Grot on de haar omringende heiligdommen . .    420 Godsdienstige toestand...........    421 Do Missen op do Zon- en feestdagen......    422 Viering dor Feestdagen...........    423 Vereenigingsleven.............    425 Basiliek, Rozenkranskerk, Krypte.......    427 Altaar en orgel dor Rozenkranskerk......    423 Kapel en Altaar der Geoseling (Geschenk van Nederland)    429 „Abri des pelerine"............    431 Dn Annalen on het „Journal" van Lourdes ....    432 Bureau van inschrijving in broederschappen .         .    432 (leneeskundig bureau............    433 Doktoren te Lourdos ...         ........    433 Dr. Boissarie........         ......    435 Magazijn en winkel der Paters.....         . .    430 De fonteinen on badplaatsen dor Bron......    43(i Ziekenverplegers on "Verpleegsters.......    437 De Grot................    440 liet Huis der Missionarissen.........    442 Bureau voor water, giften, intenties......    443

-ocr page 18-

		— 4 bladz. De Spelonken..............    44H „De Hospitalité"........• ....    444 Do Kalvarieberg.............    445 Vierde Hoofdstuk. De Geestelijke oefeningen.    44(i Missen, Communiën............    44M Baden der zieken.............    451 Do processie en zegening der zieken met liet II. Sa- crament................    450 Genezing van JeannetteTnlasne door het H Sacrament.    459 De flambouwenprocossie...........    460 De nachtelijke Aanbidding..........    402
		AANHAXG. Do Nederlandsche Bedevaart naar Lourdes    464 De Commissie...............    405 De Commissie voor goedkoope bedevaarten naar Lour- des en Rome..............    470 Naar Lourdes...............    472

-ocr page 19-

		t
		I. HET WONDER. \'t Was iu den zomer van 1867, dat een welgekleed heer te Bordeaux de rue du chai des Farines in- sloeg, en na eenig zoeken de bel vau het huis met n°. 6 geteekend in beweging bracht. — „Mijnheer Hoger Lacassagne woont hier en is te huis ?" was zijne vraag; en zijn naamkaartje moest een klein onderhoud verzoeken. Het kaartje werd naar eene achterkamer gedragen, die in zekere wanorde verkeerde door velerlei reisbenoodigdhe- den, die hier en daar verspreid lagen. Te midden van dat allles stond mijnheer Eoger Lacassagne, een man van mid- delbaren leeftijd, groot en forsch van lichaamsbouw, streng en zelfs stuursch van gelaat, met breede reeds grijzende knevels, en de korte stekelige haren door een pet met gouden band bedekt, \'t Was een van die mannen, welke geboren schijnen om bevel te voeren, en in wien men, ook al zijn zij in burgerlijke kleeding, altijd den officier her- kent. Hij was geplaatst bij de douanen te Bordeaux. On- aangenaam gestoord iu zijne ongewone bezigheid van in- pakken, las hij met gefronste wenkbrauwen op het kaartje den naam des onwel komen bezoekers. 1

-ocr page 20-

		2
		—  „Heuri Lasserre ? dien ken ik niet. Hoe ziet hij er uit?" —  „Het schijnt een fatsoenlijk en zelfs deftig heer te zijn/\' antwoordde de dienaar. —  „Heuri Lasserre?.... Maar het doet er niet toe: laat hem hier komen." Met die eenigszins korte en ruwe beleefdheid, welke den man van tucht veelal eigen is, vroeg hij den binnentre- dende wat de reden van zijn bezoek was. —  „Mijnheer!", antwoordde de vreemdeling, „ik heb het verhaal van uwe reis naar de grot van Lourdes ge- hoord en ben zoo vrij tot u te komen, om — in het belang van een werk, dat ik over O. L. Vrouwe van Lourdes schrijf — die geheele geschiedenis nog eens uil uw eigen mond te vernemen." Op het woord van „de grot van Lourdes" waren de strenge plooien eensklaps van dat krijgsmans-gelaat verdwenen, en hadden plaats gemaakt voor de uitdrukking eener teedere en gevoelige herinnering. —  „Ga zitten!", riep hij uit en vloog op den vreem- deling toe, „reik mij de hand.... Gij vraagt mij naar O. L. Vrouwe van Lourdes.... Gij wilt daar een boek over schrijven ?.. .. O God, welk een geluk !.... Mijn- heer wees er voor gezegend en gedankt!", en hij drukte hem nogmaals hartelijk de hand. Lassere was getroffen door de teedere en kinderlijke vreugde van den uiterlijk ruwen krijgsman, en zeide: —  „\'t Is ter vervulling eener belofte aan Onze Lieve ..." —  „Dan hebt ook gij de wonderkracht der bron van Lourdes ondervonden ?", viel de ander hem in de rede.

-ocr page 21-

		.\'5
		„Gij zult mij uwe geschiedenis ook verhalen.... Maar verschoon mij dat ik u hier zoo ontvang in eene kamer, die in wanorde ligt. Mijn gezin vertrekt vandaag naar Ar- cachon, en gij treft ons in al de drukte van het inpakken." —   „Bekommer u daarover niet, mijn brave heer!" ant- woordde de bezoeker : „maar ik ben brandend nieuwsgierig om uwe geschiedenis te vernemen, die ik slechts ten halve ken." —   „En ik voor mij, ik zal er mijn geheele leven geen enkele bijzonderheid, geen stipje zelfs van vergeten," ver- zekerde Lacassagne met eene stem, waarin men tranen hoorde. „Maar vergeef mij, edele heer! ik ben schier ge- heel in de war en heb verzuimd te vragen, wiens bezoek mij vereert en zoo gelukkig maakt." Lasserre maakte zich bekend als mederedacteur van de Revue du monde catholique, den trouwen mede- werker en strijdgenoot van Louis Veuillot. —   „Mijnheer !", begon nu de ambtenaar na een oogen- blik zwijgens, „ik heb slechts twee zoons. De jongste, over wien alleen ik u te spreken heb, heet Jules. Hij zal zoo aanstonds wel hier komen, en gij zult met eigen «ogen zien hoe zachtaardig, hoe goed, hoe onschuldig hij is." Lacassagne vertelde niet dat vooral dit kind zijn lieve- ling was; maar de toon, waarop hij sprak en die hoe langer hoe zachter, teederder en zelfs als \'t ware liefkoozend werd, openbaarde genoeg de diepte van zijne vaderlijke liefde voor Jules. —  „Hij is altijd gezond geweest tot aan zijn tiende jaar ; toen overviel hem eensklaps en zonder eenige uiterlijke oorzaak eene kwaal, waarvan ik al het rampzalige volstrekt

-ocr page 22-

		4
		niet begreep. Den 25sten Januari 1865, toen wij ons avondmaal gingen nemen, klaagde Jules over pijn in de keel, zoodat hij moeilijk slikken kon. Daar de pijn ook den volgenden dag aanhield en het kind bijna niets ge- bruiken kou, ontbood ik een der meest gevierde genees- heeren van Toulouse — ik was destijds daar geplaatst —, dokter Noguès. — „Niets dan zenuwen", zeide de arts, en hij verzekerde mij een spoedig herstel. Korte dagen daarna was dan ook werkelijk de pijn verdwenen, en kon het kind weder be- hoorlijk de spijzen doorzweigen; maar allengs kwam de kwaal terug en hield met min of meer geregelde tusschen- poozen tot het einde van April aan. Van toen af aan werd de ziekte aanhoudend, zoodat het arme kind nacht noch dag rust had van de pijn en niets dan zeer dunne melk en Mauw vleeschnat kon gebruiken, waarin zelfs geen ver- kookt brood of vermicelje mocht zijn. De kleine verina- gerde en verzwakte dan ook bij den dag. „De geneesheeren — ik had er nu twee, daar ik den kundigen dokter Koques had gesmeekt met mijnheer Noguès samen te komen —, verwonderd over den hardnekkigen tegenstand der keelontsteking, zochten tevergeefs er den aard van te doorgronden, ten einde er een zeker genees- middel aan toe te dienen. Zij stelden alles in het werk, maar verklaarden eerlijk dat alles zonder baat bleef. „Eens, \'t was den l()den Mei — ja, mijnheer! ik heb zooveel geleden en zooveel gedacht aan die rampzalige ziekte, dat ik alle datums van buiten ken —, zag ik Jules in den tuin buitengewoon hard loopen en van tijd tot tijd met hevige schokken en stooten vooruitspringen. Ik vreesde

-ocr page 23-

		5
		de minste vermoeiing voor het zwakke kind, liep daarom haastig naar hem toe, vatte hem bij den arm en gebood hem dat hij bedaard zou wandelen. Maar hij ontsnapte mij en antwoordde, altijd voortdravende : — „Vader! dat kan ik niet. Ik moet het doen; ik kan mij niet tegenhouden." „Toen droeg ik hem in huis en zette hem op mijne knieën. Zijne beenen en armen bewogen zich stuipachtig, en iets later begon hij ook zijn gezicht op de akeligste wijze te vertrekken en te verdraaien. De ware aard zijner ziekte had zicli dus eindelijk geopenbaard: mijn ongeluk- kig kind had den zoogenaamden Vitus-daus !.. . . „De zetel van dit kwaad, zooals gij wellicht weet, is vooral de slokdarm. Maar helaas! ofschoon de genees- kunde nu den aard der ziekte kende, zij was toch niet bij machte haar te overwinnen ; ten hoogste wist zij, na vijftien maanden behandeling, de uiterlijke stuiptrekkingen van armen, beenen en hoofd tot bedaren te brengen; of liever — als ik u mijn gevoelen oprecht mag blootleggen — dezen hielden van zelf op. Wat de ontsteking en ver- nauwing van liet keelgat betreft, dezen bleven aanhouden en wederstonden alle geneesmiddelen. De gansche apotheek waren wij, zooals men \'t noemt, doorgeloopen ; de mildere lucht van het buitenleven, de baden van Luchon, alles was gedurende twee jaren met veel opoffeiiug beproefd, maar strekte slechts om de ziekte te verergeren. „Als laatste redmiddel waren eindelijk de zeebaden aan- bevolen, en mijne vrouw ging met den ongelukkigen kleine naar Saint-Jean-de-Luz. \'t Is overbodig u te zeggen, dat de zorg voor zijne lichamelijke beterschap alle andere

-ocr page 24-

		6
		zorgen verdrong; wij wilden dat hij zou genezen en leven: ziedaar onze eeuige gedachte, onze eenige bezigheid. Daarom hadden wij hem van den beginne af aan alle studie of arbeid ontzegd, en behandelden of liever koesterden hem als een teeder kastplantje. Hij nu had een levendigen, werkzamen en leergierigen geest, zoodat die berooving van alle be- zigheid hem schromelijk verveelde. De arme kleine schaamde zich daarenboven over zijne kwaal; de andere kinderen zag hij gezond en vroolijk, waardoor hij zich iederen dag ongelukkiger gevoelde, weldra meende een verstooteling te zijn, en zich allengs meer en meer afzonderde." Hier onderbrak de heer Lacassagne een oogenblik het verhaal, om meer vastheid te geven aan zijne stem, die langzamerhand het gevoel zijner bewogene ziel bij al die droevige herinneringen begon te deeleu. — „Hij zonderde zich af," zoo hernam hij, „en was droefgeestig. Het eenige, wat hem nog kon opbeuren of verstrooien, was het lezen. Te Saint-Jean-de-Luz vond hij eens op de tafel eener dame, die in de buurt woonde, een kort verhaal der verschijning te Lourdes; hij las het en was er zeer door getroffen. Des avonds zeide hij tot zijne moeder, dat de heilige Maagd hem toch wel genezen kon; maar mijne vrouw sloeg geen acht op die woorden, welke zij als kinderpraat beschouwde. „Bij hunne terugkomst te Bordeaux — ik was in dien tusschentijd naar hier overgeplaatst — trof ik mijn kind nog volkomen in denzelfden toestand. Dat was in de maand Augustus van het verleden jaar. „Gij zult wel begrijpen, mijnheer! dat wij nu ten einde raad en geheel moedeloos waren; waarom wij ook met,

-ocr page 25-

		7
		alle geneesmiddelen ophielden, om den verderen loop dei- ziekte aan de natuur over te laten, en ons voor te be- reiden tot den onvermijdelijk en slag, dien de Yoorzienig- heid ons scheen toegedacht te hebben. Maar gij begrijpt tevens, dat onze liefde voor het ongelukkig kind, dat «als een martelaar leed, als \'t ware was verdubbeld, en dat mijne vrouw en ik wedijverden in zorg zoowel bij nacht als bij dag. Het verdriet en het lijden hebben ons dan ook verouderd en vóór den tijd grijs gemaakt; want gelooft gij wel dat ik, zooals gij mij ziet, mijnheer ! niet ouder ben dan zes-en-veertig jaar?" De redacteur beschouwde dat mannelijk gelaat, waarop de smart zulke diepe groeven geploegd had, en was tot- in de ziel bewogen. Hij drukte den vader met hartelijk- heid de hand en prees zijne liefde. — „Intusschen," zoo begon mijnheer Lacassagne weder „intusschen verminderden de krachten van het kind zicht- baar; want bijna gedurende twee jaren had het geen stevig voedsel meer geproefd. Het was verschrikkelijk mager en akelig bleek ; geen bloed vloeide meer onder de huid, die als van was scheen te zijn. \'t Was duidelijk dat de dood met rassche schreden naderde en reeds zeer nabij was. En toen, hoe overtuigd ik ook was van de onmacht der geneeskunde, ging ik nogmaals aan dezelfde deur klop- pen, want ik keude geen andere op de wereld. „Mijnheer Gintrac, de voornaamste dokter van Bor- deaux, onderzocht en peilde met de uiterste zorgvuldigheid de keel van liet kind en bevond dat, behalve de vernau- wing van het keelgat, nog zeer gevaarlijke rimpels en ontstoken knubbels aanwezig waren. Hij haalde zijne

-ocr page 26-

		8
		schouders op en gaf mij geen hoop. Toen hij mijn bittere smart zag zeide hij: —  „Ik zeg niet dat het kind niet genezen kan, maar het is meer dan ernstig ziek." Dat waren zijne eigene woorden. „Hij oordeelde het bepaald noodzakelijk plaatselijke mid- delen aan te wenden, zooals inspuiting en stippen met ether. Doch die behandeling sloopte het kind nog meer, zoodat de heelmeester van het hospitaal, mijnheer Sentex, zelf aanraadde er mede op te houden. „Reeds lang had ik eeue gedachte gekoesterd, die ik eindelijk eeus aan den dokter openbaarde. —   „Ik zou ineenen/\' zeide ik hem, „dat als Jules wilde hij ook wel kou zwelgen. Misschien komt die moeilijk* heid van slikken alleen uit de vrees voor pijn, en doet hij \'t vandaag niet omdat hij \'t gisteren ook niet gedaan heeft. Dan zou het eene ziekte van den geest zijn, die alleen door zedelijke middelen kan genezen worden." „Maar de kundige arts ontnam mij ook deze laatste hoop en verzekerde mij, dat het kind niet kon slikken; want dat de vernauwing vau het keelgat zoo groot was, dat er slechts een weinig vocht met moeite kou doorgaan, en dat, als zij nog een paar strepen toenam, de zieke zeer zeker stikken moest. „Met deze woorden vertrok de dokter; en ik, ik had den dood in de ziel. Wat immers nog te beproeven? Wij hadden ons gewend tot de uitstekendste geueesheeren van Toulouse en Bordeaux: en niemand wist raad. De nood- lottige zekerheid stond ons voor de oogen: ons arm kind was ter dood veroordeeld, en wel zonder beroep of hoop van genade! ....

-ocr page 27-

		9 „Mijnheer! zulk eene wreede overtuiging dringt zich moeilijk op aan de ziel van een vader. Nog altijd poogde ik mijzelven te bedriegen, sprak er met mijne vrouw over, en wilde nog eens de waterkuur beproeven; maar toen was \'t dat Jules, ons plan vernemende, op den toon van het meest vaste vertrouwen, en als met eene volstrekte zekerheid tot zijne moeder de volgende woor- den sprak : —  „Zie moeder! mijnheer Gintrac noch eenig dokter kan iets aan mijne kwaal doen ; maar de allerheiligste Maagd, die zal mij genezen. Zend mij naar de grot van Lourdes, en gij zult zien dat ik beter word. Ik ben er zeker van, lieve moeder !" „Mijne vrouw kwam mij terstond die woorden over- brengen, waarna ik uitriep : —  „Wij. hebben niet te aarzelen: wij moeten hem naar Lourdes vervoeren en wel zoo spoedig mogelijk." „Dat zeide ik niet omdat ik geloof had, mijnheer! Ik geloofde niet aan wonderen en meende, dat zulk eene bui- tengewone tusschenkomst der Godheid niet mogelijk was, ten minste nooit voorviel. Maar wat zal ik zeggen ? ik was vader : en geene kans, hoe zwak dan ook, hoe nut- teloos zelfs, wilde ik verzuimen. Ue engel verlangde het, en dat was mij genoeg. Ik hoopte, dat het voldoen aan deze kinderachtige kuur misschien een weldadigen invloed op het kind zou uitoefenen ; maar aan genezing dacht ik in de verste verte niet. „\'t Was nog winter, in het begin van Februari, en zeer slecht weder; waarom ik een beteren dag wilde afwach- ten.

-ocr page 28-

		10
		„Sinds ons kind, acht maanden geleden, te Saint Jean- de-Luz dat kleine boekske had gelezen, was de overtuiging, die hij ons nu openbaarde, bij hem gevestigd. Toen er geen acht op was geslagen, als hij haar voor de eerste maal uitte, had hij er niet meer van gesproken, maar toch die gedachte altijd levendig bij zich gehouden, en — gelijk hij ons later verklaarde — dagelijks gebeden, opdat zij nog eenmaal bewaarheid mocht worden. „Dat vertrouwen was zooveel te merkwaardiger, omdat wij ons kind volstrekt niet godvruchtig hadden opgevoed. Mijne vrouw vervulde hare godsdienstplichteu, en ziedaar alles, wat mij aangaat, ik heb u reeds gezegd dat ik geheel andere wijsgeerige denkbeelden had. „De vroege morgen van den 12den Februari beloofde een schoonen, helderen dag, waarom wij plaats namen op den spoortrein naar Tarbes. Gedurende de gansche reis was het zieke en zwakke kind vroolijk, zelfs blijde en vol van het zekere geloof in zijn herstel. — „Ik zal genezen," herhaalde hij mij ieder oogenblik, „gij zult het zien. Anderen zijn wel genezen, waarom ook ik niet ? De heilige Maagd zal het wel doen, ik ben er zeker van." „En ik, mijnheer! ik onderhield, zonder het evenwel te deelen, dat vertrouwen in hem, alleen omdat het hem blijde en gelukkig maakte; een vertrouwen, dat ik voor mij onzinnig noemde, maar dat toch door den goeden God hem was ingegeven. „In het logement Dupont, dat wij te Tarbes binnen- gingen, had men al dadelijk mijn bleeken en vermagerden Jules, die er toch zoo geduldig en zoo lief uitzag, opge-

-ocr page 29-

		11
		merkt; men hield van hem en had medelijden met hem reeds op het eerste gezicht. Ik vertelde den vriendelijken waard het doel onzer reis, en zou er bijna toe gekomen zijn, in de goede wenschen «lier brave lieden een voorbode van ons aanstaand geluk te begroeten. Bij ons vertrek naar Lourdes was het, of zij er van verzekerd waren dat het kind genezen zou, en schenen met ongeduld onze wederkomst te verbeiden. „Ik kan mijzelven geen verklaring geven van hetgeen ik deed, en hoe het kwam weet ik niet, maar ik nam, niettegenstaande mijn twijfel en mijn ongeloof, toch voor- zichtigheidshalve een klein trommeltje met beschuit mede. „Als wij aan de kapel kwamen, die boven de grot staat, werd juist de heilige Mis gelezen. Jules wierp zich op de knieën en bad met een geloof en een vertrouwen en een vuur, die meer dan kinderlijk waren. De arme engel was als van gedaante veranderd en droeg de keuteekeuen van den heinelsehen gloed, die in zijne zuivere ziel brandde, op het vroeger bleeke maar nu helder roode aangezicht. De priester moet voorzeker zijne innige godsvrucht hebben bemerkt, want terstond na de heilige Mis verliet hij de sacristie en kwam tot ons. Eene goede gedachte was hem ingevallen, toen hij het ongelukkige kind zag. —  „Miju lieve jongen I" zoo vroeg hij minzaam en streelde Jules over de bruine haren, „wilt gij, dat ik u aan de heilige Maagd opdraag ?" —  „O, als het u belieft! gaarne!" was de uitroep. En de priester deed de plechtige opdracht, en sprak de voor- geschreven gebeden over mijn kind uit. —   „En nu", riep het met het zekerste vertrouwen

-ocr page 30-

		12
		uit, „en nu, lieve vader ! zult gij zien dat ik zal genezen !" „Wij daalden naar de grot af. Jules knielde voor het beeld van de heilige Moeder Gods neder en bad weer iunig en met vuur. Ik stond ter zijde en sloeg hem aandachtig en angstig gade. Mij dunkt, ik zie nog de uitdrukking van zijn gelaat en zijne godvruchtige houding, met de vermagerde handen te zamen gevouwen. Eindelijk stond hij op ; wij gingen naar de bron. „Dat was een vreeselijk oogenblik voor mij. . .. „Hij waschte zijn hals en zijne borst; vervolgens nam hij het glas en dronk een teug van het woudervolle water. . . . „Terwijl hij dat deed, was hij bedaard, gerust en als vooruit verzekerd vau hetgeen er met hem plaats zou grijpen, terwijl blijdschap en geluk hem uit de schitterende oogen straalden. Ik voor mij beefde en was vol angst bij deze groote proef, maar onderdrukte inet geweld mijn gevoel, om volstrekt geen twijfel aan het arme kind te laten blijken. —   „Beproef nu eens te eten", fluisterde ik, bevende van angst en twijfel, en reikte hem een beschuit toe. Hij nam ze aan. Ik keerde mijn hoofd om, ten einde geen getuige te zijn vau de zekere mislukking; want daar zou het leven of de dood vau mijn dierbaar kind beslecht worden. Op dat oogeublik, zoo verschrikkelijk voor het hart eens vaders, speelde ik — als ik het dus zeggen mag — mijn laatste kaart op : zoo ik verloor was mijn lieve Jules eene prooi des doods. . . . „Maar spoedig werd ik uit miju angst opgewekt door de stem vau het kind, die vol vreugde riep : —   „Vader! ik slik, ik kau eten! o, ik was er wel

-ocr page 31-

		18
		zeker van; ik wist het wel dat O. L. Vrouw mij zou genezen !...." „Welk eene gebeurtenis, mijnheer! Mijn kind, reeds de prooi van het graf, was behouden en dat wel plotselijk, op één oogenblik. En ik, ik zijn ongeloovige vader, was bij die wondervolle verrijzenis tegenwoordig. . . . Maar ik had de wilskracht om mij in het geheel niet verwonderd of ontsteld te toonen, ten einde het vertrouwen van Jules niet te schokken. —   „Ja, mijn lieve jongen ! dat was ook wel zeker en kon ook niet anders," antwoordde ik met eene stem, die ik met geweld bedaard deed zijn. Doch een verschrikkelijke storm woedde intusschen in mijn binnenste, en in mijne ziel werd een vreeselijke strijd geleverd. „Wij herhaalden nog eens de proef: hij at weder eenige beschuiten niet alleen zonder moeite, maar zelfs met een toenemenden eetlust, zoodat ik genoodzaakt was hem tegen te houden. En toen, toen brandde het mij in de borst alsof zij geheel in vuur stond ; ik had behoefte om mijn geluk als \'t ware uit te schreeuwen en God, wiens wonder ik met eigen oogen zag, te danken. —  „Wacht mij hier," zeide ik tot Jules, „en bid tot de heilige Maagd, terwijl ik even naar de kapel opklim." En ik liet hem voor een oogenblik alleen, geknield voor de grot, om den priester het gelukkig nieuws mede te deelen. Ik was in eene soort van verwarring en kende mijzelven op dat oogenblik niet. Daar was mij een geluk overkomen, zoo groot, zoo onverwacht, zoo plotselijk, dat het bijna vreeselijk scheen; en daarbij greep er in mijne ziel eene omwenteling plaats, die al mijne wijs-

-ocr page 32-

		14
		geerige ideeën deed wankelen en eindelijk voor altijd verdreef. „ De priester daalde haastig tnet mij naar beneden en zag Jules zijn laatste beschuit eten. Toevallig bevond zich dien dag ook de bisschop van Tarbes daar; en toen deze de wondervolle genezing vernomen had, verlangde hij mijn kind te zien eii de gansche geschiedenis zijner wreede ziekte te hooren. Allen liefkoosden en zegenden het kind en verheugden zich met mij in zijn herstel. „Intusscheu dacht ik aan zijne moeder en het geluk, dat zij zou smaken ; daarom liep ik haastig naar het tele- graafbureel en seinde het eene woord : Genezen! „Nauwelijks echter was het telegram vertrokken, of ik gevoelde berouw van zoo haastig te zijn geweest: de kwaal toch kon terugkeeren; want de genezing was zoo onver- wacht en volkomen, dat ik bijna niet dorst gelooven dat zij ook volhardend zijn zou. Het kind daarentegen was gelukkig, zonder den minsten twijfel, vrees of ongerustheid, het sprong van vreugde en huppelde langs den weg, mij telkens herhalende : —  „Gij ziet wel, vader ! dat er niemand was dan de hei- lige Maagd alleen, die mij genezen kon. Ik was er wel zeker van toen ik het u zeide." „In de herberg at hij weder met goeden smaak, zoodat ik mij niet verzadigen kon met hem te zien eten. Daar hij verlangde nog eens naar de grot terug te keeren, wandelden wij des middags te voet derwaarts. —  „Gij zult nu wel altijd dankbaar zijn aan uwe hei- lige Bevrijdster ?" vroeg hem de priester, en wees naar het beeld en vervolgens naar den hemel.

-ocr page 33-

		15
		—    „O, ik zal nooit vergeten wat O. L. Vrouw mij vandaag gedaan heeft", riep Jules luide uit. „Te Tarbes stapten wij weder af aan het hotel, waar wij den vorigeu dag vertoefd hadden. Men verbeidde, gelijk ik u gezegd heb, met een blijd voorgevoel onze terugkomst en verdrong zich om den engel heen, die gisteren niet dan met veel moeite en pijn een weinig vocht doorzwelgde en nu met graagte alle spijzen at. „Die ziekte, mijnheer Lasserre ! waarop al de wetenschap der bekwaamste geneesheeren had schipbreuk geleden, en die uu zoo wonderbaar op één oogenblik volkomen was genezen, had geduurd twee jaren en negentien dagen. „Wij hadden natuurlijk haast om moeder terug te zien, en namen den sneltrein naar Bordeaux. Bij onze tehuis- komst des avonds, was het kind meer dan vermoeid en afgemat door de reis en al de aandoeningen van Lourdes, zoodat het dadelijk verlangde naar bed te gaan zonder iets te willen gebruiken. Dat viel mijne vrouw bitter tegen en deed ook mij pijnlijk aan; zij barstte in tranen uit en verweet mij dat ik haar bedrogen had, daar Jules niet genezen was; terwijl ik alle moeite aanwendde om haar tot bedaren en geduld te brengen, maar zelf ook niet gerust was. Den volgenden ochtend echter, toen het kind, gezond en geheel uitgerust, nevens ons aan de ontbijttafel plaats nam en met het grootste gemak, zelfs met honger, van alles at wat was opgediend, toen kende hare vreugde geen palen; zij schreide van blijdschap en geluk, en om- helsde ons in de overmaat van haar moederlijk gevoel." —   „En na dien tijd hebt gij niets meer van de oude kwaal ontdekt ?" vroeg de redacteur.

-ocr page 34-

		L6
		—   „Volstrekt niets meer; zij was op één oogenblik volkomen weggenomen en voor altijd verdwenen. Bij de behoorlijke voeding, die hij nu genieten kon, namen de gezondheid en de kracht zijns lichaams met iederen dag toe, zoodat zelfs spoedig de laatste sporen van zijn lang- durig lijden waren weggevaagd." —   „En de geneesheeren ? Die hebbeu zeker eene ver- klaring afgegeven aangaande den vroegeren ongeneeslijken toestand van uw kind ? Dat was in allen gevalle toch billijk en eerlijk." —   „Dat meende ik ook, mijnheer", was het antwoord: „en ik ging daarom zelf naar den dokter hier te Bordeaux, die hem het laatst had behandeld. Maar deze trok zijne schouders op, grimlachte spottend en weigerde mij be- paald. Dokter Jtioques te Toulouse echter, dien ik onmid- dellijk alles geschreven had, haastte zich openlijk te ver- klaren, dat het kind door geen geneeskundige hulp kou herstellen, en dat dus hier niets anders dan eene wonder- dadige tusschenkomst van God moest erkend en aangeno- men worden. Maar wacht: ik zal u zijne eigene woorden laten lezen; den brief heb ik bij de hand, hij is van den 24sten Februari." En mijnheer Lasserre las het volgende schrijven van dokter Roques: „Staande voor het feit van deze genezing, zoolang be- „geerd en zoo op één oogenblik verkregen, hoe dan niet „den engen horizont der wetenschappelijke verklaringen „verlaten, om zijne ziel te openen voor de erkenning van „zulk eene buitengewone gebeurtenis, waarin de Voorzie- „nigheid schijnt te gehoorzamen aan het geloof van een

-ocr page 35-

		17
		„kind .... Als geneesheer verwerp ik nadrukkelijk de the- „orieën, welke men in dergelijke gevallen niet verzuimt „in te roepen, als daar zijn: overprikkeling der zenuwen, „speling der verbeelding, enz.; om in dit feit openlijk „te erkennen de rechtstreeksche en bepaalde handeling „van een hooger "Wezen, dat zich hierin openbaart en aan „het geweten opdringt." (l) —  „Overigens, mijn waarde heer!" ging de gelukkige vader voort, „overigens is alles, wat ik u verhaald heb, van openbare bekendheid zoowel te Toulouse als hier in de stad. En ik voor mij, die vroeger aan niets geloofde dan alleen aan bloot natuurlijke oorzaken, middelen en gevolgen, ben nu in mijne ziel overtuigd, dat men som- mige verklaringen alleen in eeue hoogere orde moet zoeken en kan vinden; en iederen dag kniel ik neder, om mijne dankbare gebeden naar God op te zenden, die mij door een waarachtig wonder tot zich heeft getrokken." —  „Ja, ik begrijp u en geloof met u, dat God in zijne oneindige barmhartigheid en wijsheid dat alles zoo beschikt heeft, om den vader van het kind tot zich te voeren." Beide mannen zwegen eene wijle en schenen in gedachten
		(i) En preseuce de cette guérison, si longtemps désirée et si prompte- ment obtenue, coniment ne pas quitter 1\'étroit horizon des explications scientifiques pour ouvrir sou unie tt la recounaissauce sur un evenement si étrauge, dans lequel la Provideuce semble obéir a la foi d\'uu enfant.... Je repouse énergiquement, comme Médicin, les theories qu\'ou ne manque pas d\'invoquer en pareille circonstance; stimulation morale, effet de 1\'imagination, etc, pour proclamer avec franchise dans ce fait 1\'action précise, positive, d\'une existence supérieure, se révelant et s\'in> posaut a la conscience." 2

-ocr page 36-

		IS
		verzonken. Maar als vanzelf was liet gesprek weldra weder op de wondervolle genezing van het kind terug gekomen; want het vaderhart werd er als onwederstaanbaar heenge- trokken, evenals de kompasnaald naar het noorden. —   „Sedert dien tijd," zoo begon Lacassagne weder, „beoefent hij eene engelachtige godsvrucht. Gij zult hem zoo op \'t oogenblik zien. De adel zijner deugdzame gevoe- lens ligt op zijn aangezicht te lezen. Hij is welgemaakt, fiks opgegroeid, een beeld van een jongen; niet bekwaam tol een leugen, veel minder tot eene laagheid. Hij gaat school hier in de buurt bij mijnheer Conangle in de rue du Mirai 1, en heeft spoedig ingehaald wat hij ten achter was geraakt. Hij is de eerste van zijn klas en heeft bij de laatste prijsuitdeeling den hoogsten prijs behaald. Maar zeer zeker is hij ook de wijste, de zachtaardigste, met één woord: de beste van al de scholieren; waarom hij ook de lieve- ling is van zijne meesters en kameraden. Hij is onze vreugd, onze troost, onze ...." De deur werd geopend, en Jules trad met zijne moeder binnen. Lasserre liep op den knaap toe, omvatte zijn hoofd met beide handen en kuste het. Dan bleef hij in ontroering hem aanstaren en was weldra overtuigd, dat de vader niet te veel had gezegd van het kind, door God zoozeer be- genadigd. Gezondheid straalde van dat rond en blozend gelaat; het voorhoofd was breed, hoog en open; zijne hou- ding zedig maar tevens ferm; en zijne groote, levendige en schitterende oogen teekenden verstand, zuiverheid en eene schoone ziel. —  „Gij zijt een gelukkig vader!" riep de schrijver uit. — „Ja mijnheer! wel gelukkig I" was het antwoord, „maar

-ocr page 37-

		19
		wij hebben ook veel geleden, mijne vrouw en ik .. .." —  „Beklaag u daar niet over. De weg van bitter lijden was immers de weg, die u van de duisternis bracht tot het licht, van den dood tot het leven, van uzelven tot God ? Te Lourdes heeft de heilige Maagd zich tweemaal als de moeder der levenden getoond : want zij heeft aan uw kind het tijdelijke, en aan u het waarachtige, het eeuwige leven geschonken." —   „Ja, gij hebt gelijk : God is oneindig in barmhar- tigheid voor mij geweest.....Maar, waarde heer ! gij kent nu mijne geschiedenis: duld dat ik op mijne beurt even nieuwsgierig ben naar hetgeen O. L. Vrouwe van Lourdes voor u heeft gedaan. Mijne vrouw en Jules kunnen wel met een lateren trein vertrekken, en moeten eerst ook uwe geschiedenis kennen." Mijnheer Lasserre deed toen het volgende verhaal.

-ocr page 38-

		II.
		DE GELOFTE. „Ik heb mij altijd mogen verheugen in een best gezicht, zoodat ik de voorwerpen op zeer verwijderden afstand met groote nauwkeurigheid kon waarnemen, zoowel als de kleinste dingen van nabij. Noch het licht eener gloeiende zou, noch de felle vlam van het gas, noch de voortgezette studie van een halven nacht vermoeiden ooit mijne oogen. Gij zult dus mijne ontsteltenis begrijpen, toen ik in Juni 1862 eensklaps mijne oogen voelde verzwakken, bij de minste inspanning moe en allengs meer en meer onbruik- baar worden, zoodat ik ten laatste volstrekt niet meer lezen of schrijven kon. Ik raadpleegde verscheidene geneeshee- ren en onder anderen ook de vermaarde oogartsen Desma- res en Giraud-Feullon, maar vond geen baat bij huune behandeling. Mocht ik soms na vele dagen van volslagen rust en strenge onthouding des morgens weder een boek ter hand te nemen, des middags was de verzwakking zóó toegenomen, dat ik geen letter meer onderscheiden kon. Zoowel uit- als inwendige middelen bleken onmachtig te zijn om eenige beterschap te schenken j en voelde ik eene enkele maal eenige verlichting, dan was dat slechts voor

-ocr page 39-

		2]
		een kort oogenblik, zoodat de ziekte mijner oogen allengs meer en meer het karakter van eene ongeneeslijke kwaal aannam. Ik had dan ook op raad der dokters mijue oogen tot volslagen rust veroordeeld, droeg langs den weg een donker blauwen bril en had Parijs verlaten, om bij mijne moeder te Coux, aan de boorden van den Dordogne, de buitenlucht te ge- nieten. Een kleine, vlugge knaap werd mijn secretaris, las mij uit de boeken, die ik moest raadplegen, en schreef wat ik hem vóórzeide. Zoo werd het September, zonder dat eenige verbetering in mijn toestand zich openbaarde; mijne bloedverwanten en vrienden beijverden zich wel om mij onophoudelijk moed in te spreken, en de hoop op een langzaam herstel in mij levendig te houden; maar ik be- greep weldra, dat zij evenmin als ik die verwachting koes- terden. Wij verborgen voor elkander onze angstige ver- moedens. Ik had een goeden vriend, aan wien ik van mijne kindsche jaren op de innigste wijze was verbonden, en wien ik al mijne geheimen toevertrouwde; hem schreef ik door mijn kleinen secretaris een brief, waarin ik mijn ongelukkigen toestand en mijne gegronde vrees te kennen gaf. Mijnheer *** zoowel als zijne vrouw was protestant. Den 15den September ontving ik zijn antwoord; maar wie beschrijft mijne verwondering, als ik door den knaap hoorde lezen : „Ik ben eenigen tijd geleden van Canterets terugkeereude door Lourdes, dicht bij Tarbes, gereisd en heb daar ook de beroemde grot bezocht. Men heeft mij daar zooveel wonderlijke dingen verhaald van onverklaarbare genezingen door het water, vooral ook van oogziekten, dat ik u ten

-ocr page 40-

		•z-z
		zeerste aanraad daar eens naar toe te gaan. Als ik katho- liek was en uw geloof bezat, en ik was ziek: ik zou geen oogenblik aarzelen die proef te nemen. Wanneer het waar is, dat zieken daar oogenblikkelijk genezen zijn, dan kunt gij verhopen er het getal van te vermeerderen; en is het niet waar, wat waa»t gij met het te beproeven ? Ik wil u eerlijk bekennen, dat ik er zelfs een persoonlijk belang in stel dat gij er heengaat; want als gij eens ge - nezen werd, welk belangrijk feit zou ik niet aan te tee- kenen hebben! Ik zou staan tegenover een waarachtig mirakel, of ten minste tegenover eene gebeurtenis, wier getuigen onder geen verdenking kunnen vallen. Naar ik vernomen heb, is het niet eens noodig zelf naar Lourdes te gaan ; gij kunt het water vragen aan den pastoor van Lourdes, die het u zeker toezendt. Vooraf moet gij eenige voorwaarden of formaliteiten verrichten, die ik niet ken, maar die u door den pastoor wel zullen aangegeven wor- den. Laat dan tevens het kleine boekske van den groot- vicaris van Tarbes komen, waarin de voornaamste wonder - bare genezingen beschreven zijn." Was dat een brief van mijn protestantschen vriend, een man zeer beschaafd en verlicht, daarbij altijd even bedaard en verstandig, zonder zich ooit door iets te laten innemen of medesleepen ? De zaak was mij zóó vreemd, dat ik eindigde met er niets van te begrijpen en eenvoudig te antwoorden: „Ik gevoel mij op dit oogenblik iets beter; en als die beterschap langzamerhand toeneemt en blijft aanhouden, heb ik voor ditmaal het buitengewoon middel niet noodig, hetwelk gij mij aanraadt, en waarvoor ik overigens het noodige geloof niet bezit."

-ocr page 41-

		\'23
		Maar laat ik oprecht zijn, en ter mijner vernedering u de geheime reden mijner weigering blootleggen. Het geloof ontbrak mij, Goddank! niet en ik had de zekere overtuigiug, dat God te Lourdes evengoed won- derbare genezingen kan scheuken als op andere bevoor- rechte plaatsen ; ik had van het eerste oogenblik, waarop de brief mij werd voorgelezen, het geheime maar zekere voorgevoel dat ik door dat water zou genezen; maar juist dat vreesde ik. Ik deinsde terug voor zulk eene buiten- gewoue gunst van den hemel, die mij ook eene buitenge- wone verantwoordelijkheid zou op de schouderen leggen. Immers werd ik op natuurlijke wijze genezen, dan vol- deed ik aan mijne verplichting met den dokter te betalen; maar genas God mij op bovennatuurlijke wijze, dan zou eene geheel andere verplichting op mij rusten. Dan zou God met volle recht van mij eischen dat ik mijne oogen, nu voor de tweede maal van Hem ontvangen, ook geheel voor Hem en voor Hem alleen gebruikte; dat ik ze dus zou sluiten voor alles, wat tot de wereld behoort en mij zoo vaak aangenaam aandoet; met één woord: ik was be- vreesd dat ik dan een heilige zou moeten worden, en daartoe gevoelde ik de kracht niet.... In het begin van October moest ik naar Parijs, en trof daar toevallig mijn vriend met zijne echtgenoote aan, die eenige dagen bij zijne zuster vertoefde. —  „En hoe staat het met de oogen P" vroeg mevrouw *** terstond. —  „Volstrekt niet beter ; en ik vrees zeer, dat ze voor altijd verloren zijn." —  „Maar waarom hebt ge dan ook het middel niet

-ocr page 42-

		24
		aangewend, dat wij u hadden aangeraden ?" knorde mijn vriend." Ik weet niet welke geheime stem mij zegt, dat gij te Lourdes genezen zult." —  „In allen gevalle," hernam ik, „ik stel geen groot ver- trouwen in al die voorgewende verschijningen. Alles is bij God mogelijk, en ik loochen dan ook niets; maar daar ik die verschijningen en die wonderen te Lourdes slechts uit de nieuwsbladen ken en ze volstrekt niet onderzocht heb, zoo kan ik er maar niet toe besluiten om uwen raad, hoe goed gemeend ook, te volgen." —   „Maar hoe heb ik het met u ?" vroeg mijn vriend verwonderd. „Volgeus uwe godsdienstige beginseleu moet gij gelooven en gelooft gij ook aau de mogelijkheid van zulke wonderen : waarom zoudt gij er dan de proef niet van uemen ? Gelukt het niet, gij verliest er niets bij en kunt er geen kwaad mede, want het is zuiver en natuur- lijk water, zooals na scheikundige onderzoekingen gebleken is; en moogt gij genezen, welk een geluk dan voor u, en welk een geducht wapen hebt gij dan tegen mij!" De vrouw van mijn vriend, zoowel als zijne zuster en haar echtgenoot, voegde hare beden en drangredenen bij de zijnen, zoodat ik ten laatste wel gedwongen was hem de geheime drijfveeren mijns harten te openbaren en eer- lijk te bekennen, dat ik terugschrikte voor de verant- woordelijkheid, die ik met eene wonderbare genezing op mij zou laden; zoodat ik dus niet vreesde dat het mirakel niet zou plaats grijpen, maar juist vreesde dat het wel zou geschieden. Men gaf echter geen kamp, veel minder gewonnen spel, en betoogde mij dat ik aan den eenen kant de verant-

-ocr page 43-

		25
		woordelijkheid overdreef, om die aan den anderen kant te licht te nemen ; want dat ik, ook als de dokter mij met natuurlijke middelen genas, toch aan God het herstel van mijne oogen zou te danken hebben. Ik deed nog wel eenige pogingen om mijne stelling te verdedigen, maar werd al- lengs zóó overreed, dat ik eindelijk moest beloven aan hun verlangen te zullen voldoen. —  „Zoodra ik te huis ben," zeide ik, „zal ik mijn secre- taris een brief laten schrijven aan den pastoor van Lourdes." —  „Dat is niet noodig," hernam mijn vriend, stond op, vatte papier, pen en inkt en sprak, terwijl hij met gemaakte deftigheid voor mij boog: „als mijnheer zich gewaardigen wil te dicteeren, zal zijn secretaris de eer hebben alles nauwkeurig en net op te schrijven." Wat zou ik doen? Ik was gevangen, en dat wel door mijne proteslantsche vrienden. Ik dicteerde hem een brief, en deze vertrok nog denzelfden middag met de post. Den volgenden dag was mijnheer *** weder vroegtijdig bij mij. —  „Mijn goede vriend!" zoo begon hij, „het is dan nu besloten dat gij de proef zult doen ; maar nu moet gij haar met ernst en zoo goed mogelijk doen, door alle voorwaar- den, die daartoe vereischt worden, stipt te volbrengen; anders toch zou de geheele onderneming ijdel en van geen gevolg wezen. Spreek de vereischte gebeden, ga biechten, breng uwe ziel in de noodige gesteltenis en volbreng al de oefeningen, die de godsdienst u oplegt." —  „Gij hebt volkomen gelijk," antwoordde ik, „en ik zal het trouw doen. Maar men moet toch zeggen dat gij een vreemdsoortig protestant zijt. Gisteren prediktet ge mij het

-ocr page 44-

		2<; geloof, en nu de oefeningen van godsvrucht. Als iemand ons hoorde, u den protestant en mij den katholiek, Hij zou ver- stomd staan en zeker niet ten mijnen gunste ons beoordeelen." — „Hoor eens," hernam hij lachend, „ik ben een man van de wetenschap en wil derhalve heel natuurlijk, dat wij bij het nemen van een proef ook al de vereischten en voorwaarden, die gevorderd worden, trouw vervullen. Ik handel hier dus volkomen op dezelfde wijze, alsof het eene natuur» of scheikundige proef gold." Intusschen haastte ik mij niet om te gaan biechten, en was zelfs flauw en traag in het godsdienstige, in stede van mij op waardige wijze voor te bereiden tot de buitenge- wone genade, die ik van God door de voorspraak van de allerheiligste Maagd ging vragen. Dagelijks kwam mijn vriend vernemen of ik nog geen antwoord had ontvangen ; en toen eindelijk een brief van den pastoor van Lourdes berichtte, dat het water uit de grot mij langs den spoor- weg zou worden toegezonden, was het ongeduld mijner protestantsche vrienden veel grooter dan het mijne. Op vrijdag ochtend, den l()den October 1862, wandelde ik in de galerij van ürleans bij het Palais-Koyal heen eu weder, om mijnheer *** te wachten, met wien ik af- spraak had gemaakt elkander daar te treffen. Vermits ik te vroeg was, keek ik hier en daar naar de uitgestalde winkels en trachtte de groote aanplakbiljetten te lezen, waarop eenige nieuw uitgekomen werken van Dentu wer- den aangekondigd. Maar mijn gezicht was zoo verzwakt en verduisterd, dat zelfs het lezen van die groote dikke letters mijne oogen vermoeide en pijn veroorzaakte. In den namiddag dicteerde ik mijnen vriend nog drie brieven en

-ocr page 45-

		•17
		ging ten vier ure naar huis. Toen ik den trap, die naar mijne kamers leidt, zou opgaan riep de portier : — „Daar is een klein kistje van den spoorweg voor u gebracht." Ik trad oogenblikkelijk bij hem binnen en vond een klein kistje van ruw hout, waarop mijn adres was ge- plakt met de woorden: natuurlijk water! Toen gevoelde ik eeue innerlijke ontroering eu nam de zaak met vollen ernst op. In den staat van lauwheid, van strijd zelfs tegen Gods genade, waarin ik de laatste dagen verkeerd had, kon ik van God geen wonder vragen, veel minder verwachten; ik liet dus het kistje onaangeroerd en spoedde mij de deur uit naar de woning van mijn biecht- vader, mijnheer Ferraud de Missol. De waardige priester was wel te huis maar had veel mensclien te spreken, en daarenboven nog een bloedverwant onverwacht overgekre- gen; waarom ik gehoor gaf aan zijne dienstbode, die mij aanraadde liever tegen den avond omstreeks zeven ure terug te komen. Weder aan mijn huis genaderd, bleef ik in tweestrijd staan, of ik zou binnentreden om te bidden, of een goeden vriend bezoeken. Ik gevoelde een sterken trek om mij te gaan verstrooien, maar vernam tevens eene geheime stem, die mij de stille afzondering gebood. De goede geest zege- vierde echter; ik trad binnen en nam het kistje, waarbij een kort verhaal van de verschijningen te Lourdes was gevoegd, mee naar boven. Op mijn kamer gekomen, plaatste ik het kistje op den schoorsteen, wierp mij voor mijn ledikant op de knieën neder en begon te bidden, niettegenstaande ik mij onwaar- dig gevoelde om mijne oogen ten hemel te heffen en tot

-ocr page 46-

		28
		God te spreken. Toen stond ik op en beschouwde nog eens het kistje, waarin liet geheimzinnige water was gesloten, terwijl het inij voorkwam alsof in die stille kamer op dat oogenblik iets groots ging gebeuren. Ik durfde met mijne onreine handen het hout niet aan te raken, dat de toe- komst van mijn geheele leven verborg; en tevens had ik de hevigste bekoring om het kistje te openen en niet te wachten, totdat ik dienzelfden avond gebiecht had. Wat zou ik doen P Ik wierp mij andermaal op de knieën en bad met vuur en vertrouwen: „Ja, o mijn God! ik ben een ellendig zondaar, niet waardig om mijne stem tot U te verheffen en een voor- werp aan te raken, dat door U gezegend is. Maar de over- maat van mijne ellende moet immers uwe barmhartigheid nog meer opwekken. Mijn Heer en mijn God! ik kom tot U en tot de H. Maagd Maria vol geloof en vertrouwen, en smeek tot U uit de diepte mijner ellende. Dezen avond zal ik mijne fouten aan uwen dienaar gaan belijden; maar de zekere hoop, die ik koester, maakt mij ongeduldig en belet mij langer te wachten. Vergeef mij, Heer ! en genees mij. En gij, Moeder van barmhartigheid! kom uw ongelukkig kind te hulp.".... Na mij door dit kinderlijk gebed versterkt te hebbeu, durfde ik het kleine kistje open te maken. Ik vond daarin eene Kesch vol water. Ik ontkurkte haar, goot een weinig van het water in eene. kom en nam een handdoek uit de kast. Dat alles — ik herinner het mij nog levendig — verrichtte ik met eene zorg, met een ernst en met eene zekere plechtigheid, die mijzelven troffen en waarvan ik mij geen rekenschap wist te geven. Ik voelde het, in die

-ocr page 47-

		29
		kamer was ik niet alleen; God was daar ook en de H. Maagd, door mij zooeven aangeroepen, moest er ook zijn. Een levendig en vurig geloof had zich van mij meester gemaakt. Toen alles zoover gereed was, knielde ik nogeens neder en bad overluid: „O heilige Maagd Maria! heb medelijden met mij en genees mijne lichamelijke en geestelijke blindheid! Eu terwijl ik die woorden sprak, de ziel vervuld met het zekerste vertrouwen, waschte ik mijne beide oogen en mijn voorhoofd met den handdoek, dien ik gedoopt had in het water van Lourdes. Maar ik was er nauwelijks mede begonnen, of ver- stoinmend hield ik op, terwijl ik de hand op mijn hart moest leggen om het onstuimig bonzen te onderdrukken; want niet zoodra had het wonderdadige water mijne oogen en mijn voorhoofd bevochtigd, of ik voelde mij eensklaps op één oogenblik genezen en wel zoo spoedig, dat ik de snelheid er van niet beter vergelijken kan dan bij den bliksem. Wonderlijke tegenstrijdigheid in de menschelijke natuur! Een oogenblik tevoren geloofde ik aan mijn voorgevoel, dat genezing beloofde, en nu kon ik niet gelooven aan mijne zinnen, die mij verzekerden dat ik reeds genezen was. Ik bleef nog eenige oogenblikken mijne oogen was- schen en bidden, als vreesde ik op te staan en mijne genezing waar te maken. Na verloop vau tien minuten liet de kracht, die ik in mijne oogen gevoelde, en het verdwijnen van alle pijn en zwaarte in de oogleden mij geen twijfel meer, en buiten mijzelven van geluk en vreugde riep ik uit:

-ocr page 48-

		30
		— „Ik ben genezen ! Ik ben genezen !" Terstond ging ik een boek vatten om te lezen ; en welk ander had ik kunnen kiezen dan het kort verhaal der verschijningen, dat nog op mijn schoorsteen lag. Ik las daarvan honderd-eu-vier bladzijden zonder op te hou- den, of mijne oogen ook maar in \'t minst te vermoeien. Een kwartier vroeger had ik geen drie regels kunnen lezen. En zoo ik eindigde op blz. 104, dan was liet, omdat het reeds half zes had geslagen, en op dat uur is het den lOden October te Parijs reeds donker. Toen ik het boekske dan ook dicht sloeg, werd het gas reeds ontstoken in de winkels aan de overzijde van de straat. Des avonds sprak ik mijne biecht en verhaalde aan den eerwaarden heer ïerrand de groote genade, die God mij door zijne lieve Moeder had bewezen. Ofschoon ik — zooals ik reeds zeide — mij niet genoeg bereid gevoelde om tot de tafel des lieeren te naderen, zoo oordeelde mijn biechtvader toch dat ik den volgenden dag communiceeren moest, om God te danken voor deze buitengewone weldaad, en om tevens de goede en heilige voornemens te verster- ken, die ik na dit wonder gemaakt had. Mijnheer en mevrouw *** waren, gelijk gij denken kunt, bovenmate getroffen door deze gebeurtenis, waaraan de Voorzienigheid hun zulk een werkdadig deel had ge- schonken. Wat is er bij hen omgegaan ? Wat hebben zij gedacht, verlangd, gebeden ? Ik weet het niet: dat is een geheim tusschen hen en God ! . . . . Vijf jaren zijn nu verloopen sedert mijne wondervolle genezing. Mijn gezicht is uitmuntend ; en noch aanhou- dende noch nachtelijke arbeid vermoeien mijne oogen ooit.

-ocr page 49-

		31
		God schenke mij de genade, dat ik ze ook nooit gebruike dan alleen ter zijner eere. Toen ik op den ochtend na mijne genezing van de communiebank op mijne plaats was teruggekeerd met Jesus in mijn hart, toen heb ik in mijn dankgebed be- loofd, de geschiedenis van de verschijningen te Lourdes zelf te zullen onderzoeken, en ze tot glorie der Onbevlekte Moedermaagd te zullen beschrijven. Dat is mij nu eene heilige taak. Ik ben te Lourdes langen tijd geweest, heb alles gezien, heb allen gesproken en alle officieele stukken gelezen; nu reis ik overal heen waar iemand woont, die te Lourdes eene wonderbare genezing heeft mogen erlan- gen, om uit zijnen mond de barmhartigheid des Heeren, de veelvermogende hulp van Maria en de waarachtige verheerlijking van O. L. Vrouw van Lourdes te ver- nemen." Hier eindigde de brave redacteur zijn verhaal, en sprak nog veel met Lacassagne over meerdere wonderen, die te Lourdes waren geschied en van wier waarheid hij zich overtuigd had. Wat hij zich eene heilige taak noemde, de vervulling zijner gelofte, heeft hij met de uiterste nauwkeurigheid en den zorgvuldigsten ijver volbracht. Notre-Dame de Lourdes par Henri Lasserre mocht in wei- nige maanden reeds drie-én-twintig uitgaven zien, en werd vereerd met de apostolische goedkeuring van den H. Vader zelven. Het boek is met een liefdevol en dankbaar hart ge- schreven ; daar zijn bladzijden in, tintelend van vuur en schitterend van stijl; terwijl de karakterschetsen van de

-ocr page 50-

		32
		handelende personen in den eersten strijd over de waar- heid of onwaarheid der verschijningen en wonderen mees- terlijk zijn gegeven. Als wij eenige aanmerking wilden maken, zou die zijn dat het werk, door de zucht om alles, ook de kleinste bijzonderheden der voorvallen, zoo nauwkeurig mogelijk weder te geven, wel hier en daar wat langwijlig is ge- worden. In den loop der elf boeken, waarin het verdeeld is, wordt meermalen het verhaal onderbroken door mede- deelingen of voorstellingen die, hoe waar of schoon op zichzelven, den gang der gebeurtenissen stremmen of ver- lammen, en het geduld van den lezer soms op eene zware proef stellen. De stijl is de style coupé der schrijvers van de U n i v e r s ; ook die schitterende zinnen, welke wij bij de eerste en vluchtige lezing bewonderen, maar later bij bedaarde ontleding voller van geest dan van denkbeelden oordeelen, heeft hij van zijn grooten meester, Louis Veuillot, overgenomen. Dit belet evenwel niet, dat het een werk van hooge verdiensten is, dat veel, zeerjveel heeft bijgedragen tot de vereering van O. L. Vrouw van Lourdes, welke thans zoo algemeen in Frankrijk is; dat door duizenden en nogmaals duizenden is gelezen, ja ver- slonden; en dat nog aanhoudend wordt herdrukt en opnieuw uitgegeven.

-ocr page 51-

		III. DE VERSCHIJNINGEN. Wat is er te Lourdes gebeurd? .Fmncois Soubirous bewoonde een armelijk huurhuisje in de rue des Petit s-¥ o s s é s. Molenaar van beroep, had hij vroeger een kleinen meelmolen ten noorden der stad aan een der vele beekjes, die in de Gave uitloopen, gedreven; maar de beek was vele maanden van het jaar zonder water, en de arbeiders waren gewoon op krediet hun graan te laten malen, waardoor de arme Soubirous met den dag achteruitging en eindelijk genoodzaakt werd, de huur van den molen op te zeggen en als daggelder werk te zoeken. Zijne vrouw, Louise Castérot, was even godvruchtig nis verstandig; zij wist met zorg en beleid het schamele huishouden te bestieren en moed en ver- trouwen in te boezemen, waar de nood vaak dreigde die te rooven. Vier kinderen waren de zegen van hunnen echt. De oudste, Bernadetta geheeten, ongeveer veertien jaren oud, was van af hare geboorte in het naburige dorp Bartrès opgevoed ; zij was zwak en tenger en daarbij door het asthma geplaagd, had niets geleerd dan den rozenkrans te bidden en de schapen langs de helling der bergen te weiden, en was sinds korte dagen in de ouderlijke woning 3

-ocr page 52-

		:34
		terug gekeerd, oin zich tot de eerste H. Communie te bekwameu ; Marie was het tweede kind, en de beide jongsten waren jongens, waarvan de laatste niet meer dan drie jaren telde. \'t Was 11 Februari 1858, de donderdag, welke de vasten voorafgaat en in Frankrijk de vasteuavondfeesten opent. Heerschten overal in de straten reeds drukte en levendigheid, in de woning van Soubirous was het stil en treurig : eu in stede van iets te hebbeu om een feestmaal te bereiden, was er zelfs geen hout voorhanden om het schrale middageten te kooken. —  „Marie !" sprak de moeder, toen de kerkklok elf uren sloeg; „ga eeus naar den oever van de Gave en zoek wat dood hout." Het kind trok zijn klompen aan en ging gehoorzamen, toen Bernadetta verzocht te mogen medegaan. —  „Neen," antwoordde Louise: „gij hoest en het is te guur voor uw gestel." Op hetzelfde oogeublik trad een buurmeisje, Jeanne Abadie, ongeveer vijftien jaren oud, de woning binnen eu zeide, dat ook zij uitgezonden was om hout te sprokkelen. Op het aanhouden der kinderen kreeg eindelijk Bernadetta verlof om mede te gaan, maar moest zich eerst nog wat warmer kleeden, door kousen aan te trekken en haar witten capulet om te hangen. (*) (1) l)e vrouwen in de l\'yreneëu — zoowel Fransche als Spaausclie — dragen een zakdoek, meestal van lichte kleur, om het hoofd zeer sier. lijk gestrengeld en daarover, vooral wanneer zij ter kerke gaan, haar capulet, een soort van capuchon uit wollen stof, die het geheele hoofd bedekt eu langs rug en schouders als een sluier nederhangt. De

-ocr page 53-

		35 De drie meisjes verlieten de stad, gingen de brug over •en kwamen alzoo aan den linkeroever van de Gave, een geweldig bruischende stroom, die liet bergwater der Pyre- neën langs steile rotsen en groenende velden naar Pau heenrolt, om het in de Adour te werpen en den grooten Oceaan weer te geven. Langs den houtzaagmolen van mijn- heer de Laffite, welke schrijlings over een afgeleid kanaal is gebouwd, op het eilandje du Chalet gekomen, be- gonnen zij vol ijver haar werk maar vonden slechts een enkel brandhoutje; waarom zij besloten door het smalle kanaal te waden, dat op die plaats bijna droog was, daar men het water had afgesloten om aan den molen de noo- dige herstellingen te kunnen geven. Marie en Jeanne trok- ken de klompen uit en waren spoedig aan den overkant, waar overvloed van dood hout lag ; maar Hernadetta moest eerst haar kousen uittrekken en zette zich daartoe neder op een steen. Terwijl zij daarmede bezig was, meende zij opeens een geweldigen windruk te vernemen en zag ver- schrikt om zich heen ; maar bladstil stonden daar de po- pulieren aan den oever van de Gave Andermaal begon zij zich van hare kousen te ontdoen, en andermaal hoorde en voelde zij een harden windruk; en als zij weer opkeek, bleef zij verstommend staan, met starre blikken naar de overzijde van het kanaal heenziende, terwijl zij over al
		armen — zoo ook Bernadetta — dragen meestal een witten, soms ook een grijzen of bruinen capulet, de meer gegoeden een rooden of blauwen, zeer sierlijk met zwart fluweel afgezet. Bij guur of koud weder worden de twee zelfkanten, die over den schouder hangen, onder de kin vast- gehaakt; en dan heeft men de zedige gesluierde figuur, waarin de Spaan- sche landbewoonsters doorgaans worden afgebeeld.

-ocr page 54-

		86
		hare ledematen begon te beven. Vol ontzag en eerbied viel zij op de knieën, trok haren rozenkrans uit den zak, sloeg zich een kruis en begon met de diepste ingekeerd - heid het gebed der eenvoudigen, maar altijd de oogen ge- wend naar de Massabiella-rotsen, die zich met hare drie grotten aan de overzijde verhieven, \'t Was juist het uur, waarop door al de klokken van Lourdes het Angelus werd geklept. Toen al de koralen langzaam door hare vin- geren waren gegleden, stond zij haastig op, ontdeed zich van haar kouzen en stapte door het water naar haar zusje en vriendin, die reeds een grooten bundel dor hout had- den bijeengeraapt vlak voor de grot, waarheen Bernadetta onbewegelijk had gestaard, toen zij haar rozenhoedje bad. —  „Hebt gij niets gezien?" vroeg zij, verwonderd over de bedaardheid der beide meisjes, die nu in de grot waren getreden om wat te spelen. —  „Neen, hebt gij dan wat gezien?" was het antwoord der kinderen, die haar hadden zien bidden en nu ook be- merkteu, dat zij zeer ontsteld en gejaagd was. —  „Nu, als gij niets gezien hebt dan heb ik u ook niets te zeggen," sprak zij en hield het geheim voor zich. Maar ouder het wederkeeren naar de stad drong het vriendinnetje, dat van nieuwsgierigheid brandde, er op aan, dat zij toch vertellen zou, wat zij gezien had en waardoor zij zoo ontsteld was; want het was duidelijk dat zij toch iets vreemds moest ondervonden hebben. En de goedhar- tige Bernadetta vertelde eindelijk, maar onder beding dat het een geheim zou blijven, in eenvoudigheid des harten, dat zij in de middelste grot van de rots, waar de wilde rozelaar zijn takken uitschoot, eensklaps een helder licht

-ocr page 55-

		87
		had gezien, waarin eene liemelschoone vrouw met engel- zoet gelaat stond, die haar met een vriendelijken glimlach aanstaarde, een kruisteeken maakte en aan de melkwitte koralen van een rozenkrans bad. Een lang wit kleed om- plooide de ranke gestalte en werd door een blauweu gor- del, wiens slippen tot de voeten afhingen, omstrengeld. De twee blauwe oogen had zij ten hemel geheven, de handen voor de borst samengevouwen, en op de maag- delijke voeten droeg zij twee gouden rozen. De verschij- ning had ongeveer een kwartier geduurd, immers den tijd, dien het bidden van een rozenhoedje vraagt. De kinderen twijfelden volstrekt niet aan de waarheid van hetgeen hun verteld werd, maar waren bang en maakten het voornemen om niet meer naar de grot te gaau. Te huis gekomen, kouden zij het toevertrouwde geheim niet lang bewaren en hadden weldra alles aan de moeder verteld. Deze trok hare schouders op, verklaarde alles voor kinderachtige verbeelding en verbood hare dochter in het vervolg naar de Massabiella rotsen te gaan om hout te sprokkelen. Zondags daarna was het helder en schoon weder toen de Hoogmis geëindigd was; en Bernadetta, die de ver- schijuing maar niet uit de gedachten kon zetten en er tel- kens over sprak, trachtte hare vriendinnetjes over te ha- len om verlof te vragen, nog eens naar de grot weder te keeren. Na lang aanhouden gaf vrouw Soubirous eindelijk hare toestemming ; en de kindereu namen in hunne onnoo- zelheid een fleschje wijwater mede, om in allen gevalle, als de verschijning misschien van den boozen geest mocht komen, een middel ter verdrijving bij de hand te hebben.

-ocr page 56-

		ft8
		Zij kwamen aan de rots en vonden noch zagen iets vreemds. —  „Laat ons den rozenkrans bidden," sprak Bernadetta ; en allen knielden neer en deden het eenvoudig gebed. Maar eensklaps veranderde het gelaat van de veertien jarige zienster, en maakte eene buitengewone ontroering zich van haar meester; zij stak de handen vooruit naar de grot en riep tot hare genooten: —  „Ziet, ziet! daar is zij, dezelfde hemelschoone vrouw, in dezelfde prachtige kleeding en met den voet op de rots 1" Doch wat de kleinen ook rondkeken en in de grot staar- den, zij zagen niets dan de takken van den wilden roze laar in de ledige holte van de rots. Zij beefden van angst en blikten nu eens naar Bernadetta, dan weder naar de geheimzinnige grot, totdat een der meisjes haar het wijwa- ter in de hand gaf en haar vermaande, om nu volgens afspraak de verschijning daarmede te besproeien en te roe- pen : „indien gij van God komt, nader dan; maar als gij van den duivel komt, ga dan heen !" Het kind deed wat haar gezegd werd maar hield de laatste woorden terug, begon opnieuw den rozenkrans te bidden en stond, toen de laatste koraal tusschen de vin- gers was gegleden, vol verrukking en blijdschap op, zeg- gende, dat de verschijning verdwenen was. Maar de kinde- ren, die gezien badden hoe haar wezen geheel van gedaante was veranderd, waren opnieuw beangst geworden en keerden vol vreeze huiswaarts, andermaal zich voornemende, daar nooit weder te komen. Het kon niet uitblijven, of deze vreemde historie moest allengs door de stad verspreid worden en de verschillend"

-ocr page 57-

		:39
		ste oordeelvellingen uitlokken, verre het grootste gedeelte der burgers verwierp haar als hersenschimmige verbeel- dingen van een jong en zeer dom meisje ; de eenvoudige volksklasse echter begaf zich naar de woning van Soubi- rous, om meer bijzonderheden van de verschijning te ver- nemen en sloeg er veel geloof aan ; terwijl enkele godvruch- tige zielen er ernstig in het gebed over nadachten. Tot deze laatsten behoorde mejuffrouw Antoinette Peyret, lid van de congregatie der kinderen van Maria, en mevrouw Millet. Dezen gingen naar Bernadetta, lieten zich alles verhalen wat er gebeurd was, en vroegen haar een vol- genden keer te mogen vergezellen. — „Wij zullen schrijfgerief medenemen," spraken zij; „gij moet aan die vrouw vragen wie zij is en wat zij wil; en als gij het niet begrijpen mocht, zeg haar dan dat zij liet voor u op schrift stelle. Misschien is het wel eene ziel uit het vagevuur, die ons om hulp komt smee- ken____" Daags na aschdag, den 18den Februari, voelde het kind zich weder hevig getrokken naar de geheimzinnige grot, vroeg verlof en spoedde zich, na de H. Mis van half-zes te hebben bijgewoond, met genoemde juffrouwen daarheen. Daar de herstelling van den molen voltooid en bijgevolg het kanaal niet meer doorwaadbaar was, moesten zij langs een anderen weg over moeilijke rotssteenen langs de berg- helling der Espélugues (\') heenklauteren ; maar Bernadetta, (1) De grotten der Espélugues zijn beroemd en het beklimmen van den hoogen en steilen steenberg overwaardig. \'t Is of de natuur daar haar meesterstuk in de gothiek, zoowel van gangen en ruime hallen als van kruisgewelven en kolommen, heeft willen bouwen. Drie groote openingen,

-ocr page 58-

		40
		hoe zwak en kortademig zij anders wezen mocht, scheen daarvan nu niets te voelen en ijlde hare geleidsters voor- uit. Toen dezen hijgend en afgemat bij de rots kwamen, lag de kleine zienster reeds op de knieën den rozenkrans te bidden, met de oogen strak naar de grot gewend. Op eens gaf zij een gil en geraakte als in geestvervoering. —  „Ziet, daar is zij !" riep zij uit; „zij roept mij eu geeft mij een teeken om naderbij te komen \\" —  „Vraag haar of wij hier blijven mogen, anders zullen wij heengaan," sprak mevrouw Millet. Bernadetta scheen een oogenblik te luisteren en zeide dan: „Gij kunt blijven." Intusschen knielden ook de beide juffrouwen neer, ontstaken eene gewijde waskaars eu aanstaarden sprakeloos het kind, dat geheel verslonden scheen, in hetgeen het aanschouwen en vernemen mocht. Zij konden zich ein- delijk niet onthouden tot haar te zeggen : —  „Maar nader dan toch als zij u roept en tot zich wenkt. Vraag haar, wie zij is en waarom zij hier verschijnt. Vraag haar, of zij eene ziel uit het vagevuur is, die een gebed of eene heilige Mis verlangt. Verzoek haar, op dit stuk papier alles te schrijven wat zij begeert; en wij be- loven plechtig alles te zullen doen, wat ter harer rust ver- eischt wordt." Bernadetta nam het papier, den inkt eu de pen aan, naderde tot de rots en ging zelfs de onderste grot binnen, fraaie eu regelmatige spitsbogen, geven toegang tot een hooge en breede spelonk, wier wanden en vloer zeer gelijk en glad zijn, en waarin andere hooge eu smalle gangen uitloopen. Zij hebben den architekt het bouw- plan ingegeven voor de kapel en kerk boven de Massabiella-rotsen.

-ocr page 59-

		41
		waarin de rnidddelste openiug, die altijd de verschijning bevatte, uitkwam ; verhief zich op de teenen en stak de handen omhoog als om hetgeen zij droeg over te reikeu. Maar spoedig keerde zij uit de grot terug tot hare gezel- linnen en verhaalde, dat de heilige vrouwe haar geant- woord had : —  „Wat ik u te zeggeu heb, behoef ik niet te schrijven : bewijs mij slechts de gunst van gedurende veertien dagen hier te komen." (*) Vervolgeus had de heilige vrouwe beloofd haar gelukkig te zullen maken, niet in deze maar in de andere wereld. —  „Zij ziet u op dit oogenblik aan," zeide Bernadetta tot Antoinette Peyret, terwijl zij hare blikken weder op de middelste grot gevestigd hield. De godsdienstige congreganist was geheel ontroerd en sprak bevend: —  „Vraag haar, of wij u gedurende die veertien dagen vergezellen mogen." Het kind herhaalde die vraag en zeide dat het antwoord luidde: —  „Zij mogen vrijelijk u vergezellen en meer anderen ook; ik wensch zelfs veel toeloop van volk te zien." Nu stond zij op, want de verschijning was verdwenen. Eernadetta verhaalde aan hare ouders welke belofte zij had afgelegd, terwijl Antoinette Peyret en mevrouw Millet niet konden zwijgen, van hetgeen zij aan de Massabiella- (\') Uit is de zin iler eerste «oorden in de landtaal, welke Bernadetta van de verschijning vernam: hé-mé of hémè la gracia; iu \'t Fransch s fais moi Ie plaisir, la gracieuseté; in \'t Hollandsen : doe m ij het genoegen, b e w ij s m ij de gunst.

-ocr page 60-

		♦2
		rotsen hadden bijgewoond, en van de geestvervoering des kinds; zoodat het gerucht van al die vreerade dingen spoe- dig door de gansche stad verspreid eu, daar het juist marktdag was, (\') dien avond ook tot alle omliggende plaatsen, als Bagnères, Earbes, Cauterets, Saint-Pé en Nay was doorgedrongen. Geen wonder dan ook, dat reeds den volgenden ochtend honderden nieuwsgierigen het kind bij de grot stonden op te wachten; zaterdags waren er zeker vier- of vijfhonderd, en zondags eenige duizenden. En wat zagen, wat hoorden die allen? Niets, volstrekt niets dan een arm kind, dat op de knieën lag en den rozenkrans bad, de blikken onafgewend op de middelste grot gevestigd; een arm ziekelijk kind van veertien jaren, dat in geestvervoering en als geheel buiten zichzelve scheen en dat beweerde, iets te zien en te hooren. Op den eersten zondag van de vasten werd Bernadetta reeds bij het krieken van den dag door eene ontelbare menigte aan de grot opgewacht; zij verscheen daar met hare ouders, die den vorigen dag getuigen waren geweest van hare geestvervoering en nu ook aan de verschijningen geloofden. Een der uitstekendste artsen van Lourdes, dok- ter Dozous, was insgelijks aanwezig en plaatste zich on- middellijk naast het kind, toen het zich op de knieën
		(1) Loui\'iies beeft om \'Ie 14 dagen des douderdags een zeer belangrijke markt, waarop vooral veel vee wordt aangevoerd. Ik heb zulk een markt bijgewoond, die wel een bont maar allerschoonst mengelmoes van de nati- onale Spaansche en Fransche kleederdracht der bergbewoners teaanschou- wen geeft, en aan de breede wegen, die door de Pyreneën slingeren, nu eens stijgende dan weder dalende, eene levendigheid en kleurenpracht schenkt, als wij Nederlanders niet kennen.

-ocr page 61-

		1:3
		wierp, de kaars ontstak, die het in de hand werd gegeven, en begon te bidden. Zoodra Bemadetta in vervoering ge- raakte, het teeken, dat zij de verschijning weder zag, voelde hij haar den pols en sloeg met opmerkzaamheid al de be- wegingeu gade, die hem eene of andere ziekelijke aandoe- ning konden aangeven ; maar hij moest eerlijk bekennen, dat de pols zeer regelmatig bleef, dat er geen schijn van zenuwtoevallen of hallucinatie aanwezig was, en dat hier iets plaats greep, wat in de geneeskunde niet bekend was. Het was hem toch gebleken, dat zij zich bewust was van hetgeen rondom haar voorviel ; want toen haar kaars was uit- gewaaid, hield zij die ter zijde om weder aangestoken te worden; en als iemand met een stok tot de grot ging om naar de opening, waarin de schoone vrouw verscheen, te slaan, schrikte zij en maakte eene beweging om het te beletten, terwijl groote angst op haar gelaat te lezen stond. De geleerde arts wist er zich geen rekenschap van te geven, getuigde er niets van te begrijpen, en verliet de plaats met het voornemen, zijn onderzoek in de volgende dagen voort te zetten. Toen de verschijning was verdwenen zeide Bemadetta, dat de schoone vrouw haar had geboden, voor de zondaars te bidden. Daar de politie er zich dezen dag mede ging bemoeien en vader Soubirous met vervolging had bedreigd, als hij zijn kind niet te huis hield, werd Bemadetta \'s maandags naar school gezonden en ook door de zusters duchtig on- der handen genomen. Maar zij antwoordde altijd, dat zij beloofd had, veertien dagen lang te zullen komen, en dat zij den aandrang niet kon wederstaan, die haar soms

-ocr page 62-

		44
		eensklaps naar de grot dreef. In het middag-uur, als de kinderen naar huis gingen om het middagmaal te nemen, giug zij dan ook, niettegenstaande het verbod der zusters, van haren vader en van den commissaris van politie, we- der derwaarts, maar wachtte en bad tevergeefs, want zij bekende al weenende, dat de heilige vrouw haar niet ver- schenen was. Vader Soubirous, ziende dat zijn kind onwe- derstaanbaar naar de grot getrokken werd, hief zijn verbod op, en dinsdags beweerde de kleine zienster de verschijning weder gehad te hebben, en dat de schoone vrouw had ge- sproken : — „Ik heb u iets te zeggen wat alleen u aangaat, en dat gij altijd moet geheim houden." En toen dat geheim was medegedeeld, voegde zij er bij : „en nu, mijne dochter! ga en zeg aan den priester, dat ik hier ter mijner eere eene kapel wil gesticht hebben." De deken van Lourdes, de eerwaarde heer Peyramale, was eeu uitstekend priester, dien ik heb leeren hoogach- ten en liefhebben in de weinige dagen, die ik bij hem heb doorgebracht. Van nature voortvarend, ja onstuimig in zijne liefde voor het goede, was hij door de genade zacht en wijs in het stichten daarvan. Ofschoon van een vast karakter en veel wilskracht, was hij toch uiterst omzichtig, zelfs tot overdrijving toe; hoe groot en vurig zijn ijver ook wezen mocht, nooit zou hij de voorzichtigheid uit het oog verliezen. Streng en onbuigzaam wanneer hij meende tegen misbruiken of kwade gewoonten zich te moeten verzetten, even streng en eveu onbuigzaam was hij, om de verdrukte onschuld te verdedigen, en het goede door te zetten, dat hij nood- zakelijk oordeelde. Zonder aanzien van persoon, zonder zich

-ocr page 63-

		1.5
		aan het oordeel van anderen te storen, giug hij immer recht op het doel af, dat zijn plicht hein gesteld had, en wist met groot beleid alle hinderpalen uit den weg te ruimen en alle moeielijkheden te overwinnen. Daarbij was hij zeer onbaatzuchtig en droeg den armen een mede- lijdend en milddadig hart toe, zoodat zelfs de liberalen van die dagen van hem getuigden: „hij is niet altijd ge- makkelijk, maar hij is liefdadig en hangt niet aan het geld. Als hij geen toog droeg, zou hij de beste mensch van de wereld zijn." Deze ijverige, ferme, apostolische man was door de god- delijke Voorzienigheid als herder over de parochie gesteld, toen Bernadetta de verschijningen kreeg. Ofschoon van alles kennis dragende, wat er in de laatste dagen was ge- beurd, had hij zich met opzet van alle uitspraak of oor- deel onthouden, en zelfs aan zijne onderhoorige geestelijken verboden, naar de grot te gaan, of zich over die zaak uit te laten. Toen de arme zienster in hare schamele kleeding bij hem binnentrad, vroeg hij op strengen toon : —  „Zijt gij niet Eernadetta, het dochtertje van den molenaar Soubirous?" —  „Ja, mijnheer pastoor !" antwoordde het kind. —   „Welnu dan, Eernadetta I wat wilt gij ? wat komt gij hier doen ?" vroeg hij weder, haar met scherpe oogen aanziende. —   „Mijnheer pastoor!" hernam zij : „ik kom va:i de vrouwe, die mij bij de grot van Massabiella ver- schijut.. .." —  „Ah ja!" viel de deken haar ruw in de rede : „gij

-ocr page 64-

		16
		beweert verschijningen te hebben en brengt met uwe his- tories de geheele wereld in beweging. Wat moet dat alles beduiden ? Wat kan u sedert eenige dagen overkomen zijn ? Wat zijn dat voor zonderlinge zaken, die gij beves* tigt en door niets bewijst ?" Het kind schrikte van die harde woorden en beefde zichtbaar; maar spoedig herstelde het zich weder en scheen in zijn onschuld allengs de noodige kracht te vinden, om met bedaardheid en in eenvoudigheid des harten alles te vertellen, wat het gezien had en gehoord. De verstandige priester, ofschoon innerlijk getroffen door het ongekunsteld verhaal van het onnoozel meisje, dat met eene overtuiging sprak, alsof er geen zweem van twijfel mogelijk ware, liet niets van zijne gemoedsbeweging blijken en deed zichzelven geweld aan, om den vorigen harden toon tegenover Hernadetta vol te houden. —  „En gij kent den naam van die vrouw niet?" —   „Neen, zij heeft mij niet gezegd wie zij is," ant- woordde zij. —  „Zij die u gelooven, verbeelden zich, dat het de heilige Maagd Maria is," hernam de deken. „Maar weet gij wel dat, zoo gij leugenachtig beweert haar in de grot te zien, gij groote kans hebt, haar nooit in den hemel te zien ? Hier zegt gij alleen haar te zien, en daarboven, zoo gij liegt, zullen alle anderen haar zien, gij alleen niet ; want dan zult gij voor uwe bedriegerijen eeuwig van haar rwijderd en naar de hel verwezen worden ...." —  „Ik weet niet of het de heilige Maagd is, mijnheer pastoor!" was het argeloos antwoord ; „maar ik zie de verschijning zooals ik u zie, en zij spreekt tot mij, gelijk

-ocr page 65-

		47
		gij tot mij spreekt. En ik kom u vau harentwege zeggen. dat zij eene kapel wil gebouwd hebben op de rotsen van Massabiella, waar zij zich aan mij vertoonde." De laatste woorden deden den pastoor glimlachen. Had hij straks al eenig geloof aan hare verzekeringen gehecht, thans twijfelde hij weder en gebood haar woordelijk nog eens te herhalen, wat de verschijning bevolen had. Zij zeide letterlijk: —  „Nadat zij mij het geheim had toevertrouwd, dat mij betreft en dat ik u niet openbaren mag, heeft zij er bij gevoegd: en ga nu aan de priesters zeggen, dat men mij hier eene kapel bouwe." De deken bleef eene wijle zwijgend als om te overwegen, wat er van deze geschiedenis kon waar zijn; eindelijk sprak hij; —  „Als de vrouw, waarvan gij spreekt, inderdaad de koningin des hemels is, dan zal ik mij gelukkig achten, met al mijn vermogens er toe bij te dragen, dat haar eene kapel gesticht worde; maar uw woord is voor mij geen zekerheid, niets verplicht mij u te gelooven. Ik weet niet eens wie die vrouw is, en alvorens mij bezig te houden met hetgeen zij verlangt, wil ik weten of zij er recht op heeft. Vraag haar derhalve eerst dat zij mij een bewijs van hare macht geve. Gij zegt, dat zij met den voet, staat op een wilden rozelaar: \'t is Februari, zeg haar dan van mijnentwege dat, als zij eene kapel verlangt, zij den roze- struik nu doe bloeien." En hij zond haar weg. Den volgenden dag was eene ontzettende menigte, waar- onder ook de vrijdenkers van Lourdes, bij de rots vergaderd,

-ocr page 66-

		48
		in afwachting of het teeken, door den pastoor gevraagd, zou gegeven worden. Bernadetta scheen hare gewone ver- schijning te hebben, maar de rozelaar bleef zijn dorre takken in de grot uitsteken. —  „Welnu, hebt gij haar vandaag gezien?" vroeg de pastoor, toen zij van de grot terugkeerende bij hem binnen- tiad; „en wat heeft zij u gezegd ?" —  „Ik heb de verschijning weder gezien," hernam het kind, „en haar gezegd : mijnheer de pastoor verzoekt u eenige bewijzen te geven, bijvoorbeeld, den rozelaar, die onder uwe voeten groeit, te doen bloeien, omdat mijn woord den priesters niet voldoende is en zij zich niet op mij ver- laten willen. Toen heeft zij geglimlacht maar zonder een woord te spreken. Daarna heeft zij mij bevolen voor de zondaars te bidden en tot binnen in de grot te gaan. En zij heeft tot driemalen uitgeroepen:" boetvaardigheid! boet- vaardigheid! boetvaardigheid!" welke woorden ik herhaalde, op mijn knieën tot binnen in de grot kruipende. Daar heeft zij mij nog een tweede geheim, dat mij persoonlijk aangaat, geopenbaard en toen is zij verdwenen." —  „En wat hebt gij binnen in de grot gevonden?" was nogmaals de vraag. —   „Niets dan de kale rots en op den grond eenige weinige, grasspieren, die te midden van het stuifzand op- schieten." De priester bleef in gedachten verzonken en besloot eindelijk met de woorden: —  „Wij zullen zien en afwachten,".... Des avonds vertelde de pastoor aan zijn kapelaans en eenige vreemde geestelijken, die bij hem waren, wat het

-ocr page 67-

		49
		meisje hem gezegd had, eu werd niet weinig geplaagd, omdat hij zoo weinig van de H. Maagd kon verkrijgen en zij daarenboven om zijne vraag geglimlacht had, wat als een slecht voorteeken werd beschouwd. De deken wist zich echter met zijne gewone gevatheid te redden en be- weerde: — „Als het O. L. Vrouw is die daar verschijnt, dan is haar glimlach een goed teeken voor mij, want zij steekt met niemand den spot en zou niet glimlachen als ik iets gevraagd had, dat haar onanngenaam was. „Intusschen, de zaak is mij nog duister, en zoolang ik geen stellig bewijs heb voor of tegen, zoolang moeten wij het stilzwijgen blijven bewaren en er ons volstrekt niet mede inlaten." Toen Beruadetta in den vroegen ochtend van donderdag den 26st™ Februari aan de Massabiella-rotsen verscheen, was daar weder eene ontelbare menigte verzameld, om ge- tuige te zijn van hetgeen er met de kleine zienster zou plaats grijpen; te meer, daar men altijd nog het teeken, door den pastoor gevraagd, wachtte. Zij knielde neder, begon te bidden met de oogen naar de grot gewend en geraakte weldra in verrukking. De menigte, welke voor een groot gedeelte met haar op de knieën lag, zag haar naar de rots kruipen en wel naar den rechterkant, waar het gewelfsel der grot in afdalende richting nederloopt. Daar was niets dan rotsgrond en stuifzand, waaruit hier en daar een armoedig busseltje spichtig gras, dorine geheeten, zich verhief. De kleine zienster begon daar met hare tengere en zwakke vingers den harden steengrond los te krabben en in de aarde te wroeten. De toeschouwers wisten niet 4,

-ocr page 68-

		50
		wat daarvan te denken, en begonnen voor het grootst gedeelte te lachen; maar weldra zagen zij vol verbazing hoe de bodem van het kleine kuiltje, door de zwakke hand van het kind gegraven, vochtig werd, en hoe een geheimzinnig water dwars door de rotsblokken en aardkorsten druppel voor druppel kwam opborrelen, om spoedig de gemaakte holte te vullen. Dit water, vermengd met de losgewroete steenaarde, vormde in den beginne niets dan slijk, zoodat Bernadetta, die tot driemalen toe beproefde te drinken, het niet kon binnenzwelgen. Na eene korte poos echter gelukte het haar, zij dronk er van, waschte er zich mede en at ook een weinig van het wilde gras. Toen begon allengs het water over de boorden van den kleinen kuil heen te loopen, en met een dunnen straal te vloeien van de grot af naar de plek, waar liet verwonderde volk stond, üie straal was echter zóó dun en arm, dat de grond, waarover hij voortschoof, den ganschen dag het water opslurpte en slechts een vochtige streep ten teekeu overliet. Toen Bernadetta\'s verrukking geëindigd was, stormde de menigte naar de grot om het kuiltje te zien, dat nu immer overliep van water, om er den zakdoek in te be- vochtigen of het water aan de lippen te brengen. Overstelpt van vragen, vertelde het kind, dat de verschijning haar eerst nog een derde geheim had geopenbaard, dat zij niet mocht mededeelen, en daarna had gezegd : — „En nu, ga drinken en u wasschen aan de fontein, en eet het gras dat daar ter zijde groeit." Toen Bernadetta om zich heen zag en geen ander water bespeurde dan de Gave, wilde zij zich derwaarts begeven maar de verschijning sprak weder :

-ocr page 69-

		51
		— „Niet daarheen: ik heb niet gezegd, ga drinken aan de Gave, maar aan de fontein die hier is." Toen had zij in den harden steengrond gekrabbeld, en het water was verschenen. Eu de pas ontstane bron, wier rand men steeds afgroef en wijder maakte, werd spoedig een waterplas, die wel vermengd was met zand en gruizel, maar steeds in volheid toenam naarmate er water uit ge- schept werd. Het volk riep mirakel en zong en juichte, Gode en der heilige Vrouw ter eer; en het vervulde de stad, waar juist dien dag groote markt werd gehouden, met de wondervolle gebeurtenis waarvan het getuige was geweest; zoodat vele vreemdelingen te Lourdes bleven ver- nachten of nog dienzelfdeu dag wederkeerden, om den volgenden ochtend tijdig bij de grot te zijn. Vijf of zes duizend menschen stonden dan ook bij het eerste morgenkrieken de arme zieuster af te wachten en riepen juichend toen zij naderde : „daar is de heilige, „daar is de heilige \\" en zochten al ware het slechts haar armoedige kleederen aan te raken. Allen knielden met Bemadetta neder ; de brou borrelde steeds op, was merkelijk grooter eu de daaruit vloeiende waterstraal veel breeder geworden; — maar het kind bleef kalm en bedaard, en verklaarde droevig, dat de schoone vrouw haar niet verscheen. In den loop van dien ochtend werd verteld, dat er enkele wonderbare genezingen door het water van de nieuwe bron hadden plaats gegrepen, en dat Louis Bour- riette, een arme steenhouwer, die reeds twintig jaren het gebruik van zijn rechteroog miste en daardoor niet werken kon, op eens volkomen was hersteld. Dit deed de geest- drift der burgers nog hooger stijgen, zoodat zij luid

-ocr page 70-

		52
		biddende, zingende en jubelende met groote scharen naar de rotsen van Massabiella heentogeu. Tegen den avond trokken inderdaad de steenhouwers, met den herstelden Bourriette aan het hoofd, de stad uit, gewapend met bijlen en houweelen om den steilen heuvel, die den weg naar de rotsen belemmerde, weg te kappen en een efl\'en pad daarheen te openen. Vervolgens plaatsten zij een houten goot voor de bron en groeven een kleinen lang- werpigen vergaarbak van ongeveer een half el diep, om het immer aanvloeiend water op te vangen. En als de laatste zonnestralen achter het gebergte waren verdwenen, werd de grot al? bij tooverslag verlicht door duizenden kaarsen. Armen en rijken, mannen, vrouwen en kinderen, vreemdelingen, soldaten en burgers dwarrelden biddend en zingend dooreen en riepen de echo\'s der Espélugues wak- ker, bij het statig en plechtig aanheffen der litanie van O. L. Vrouwe. Ook de volgende dagen werd dit tooneel herhaald ; de verschijning had, zooals Bernadetta verzekerde, weder plaats ; de bron werd, zooals allen konden zien, iederen dag rui- mer, het water vloeide aanhoudend in dikker straal, en de wonderbare genezingen, zooals men verhaalde, werden telkens menigvuldiger. Dinsdag, den 2den Maart, kwam Bernadetta andermaal aan den deken zeggen : — „De schoone vrouw wil, dat men eene kapel stichte en processies houde." De brave priester had nu, ofschoon zijn verzoek om den rozelaar te laten bloeien niet was ingewilligd, bewijs genoeg voor de echtheid harer zeuding; hij antwoordde

-ocr page 71-

		58
		evenwei dat die zaak niet door hem, maar door den bisschop moest beslist worden. Op den laatste der veertien dagen, den 4d»n Maart waren des morgens meer dan twintig duizend menschen uit de Pvreneën naar de oevers van de Gave heenge- trokken, om getuigen te zijn van hetgeen daar zou gebeuren. Langzaam klom de voorjaarszon achter het gebergte op om een tooneel te beschijnen, dat het oude Lourdes, hoe grijs en ondervindingrijk, nog nooit had aanschouwd. Daar stond een oude montagnard, gebogen door de jaren en eerbiedwaardig als een patriarch te midden der zijnen, leunende op den zwaren met ijzer beslagen stok ; naast hem de huismoeder, het oud en gerimpeld gelaat half verborgen in den langen zwarten mantel, en het waakzaam oog op de jongsten van het gezin gevestigd, om ze tegen allen aandrang te beveiligen. Tallooze maagden met haar roode en witte en blauwe Capulets vormden bevallige groepen, en lieten de koralen van den rozenkrans door de vingers glijden of baden stillekens in het gebedenboek, en hadden groote bezorgdheid voor de kruik, die zij bij zich droegen, om haar met water uit de wonderdadige bron te vullen. Hier zaagt ge den boer van Gers met zijn breed hoofd en reuzenschouders naast het tenger en fijn gelaat van een Béarner; de Basquers met hun vooruitspringende borst en hooge schouders staken het onbewegelijk hoofd boven allen uit, en schenen als standbeelden op den grond geplant. Rondom hen dwarrelden heeren in deftige kleeding, als magistraten, kooplieden, notarissen, advocaten en genees- heeren. De rijk gekleede dames, die in grooten getale aanwezig waren, droegen de voile over het gelaat getrokken,

-ocr page 72-

		54
		de handeu in den bonten mof gestoken, en liepen heen en weer, verkleumd van de koude ochtendlucht. Deftig en onstoorbaar, van de schouders tot de voeten in hun lange mantels met vaste plooien gewikkeld, stonden hier en daar Spanjaarden verspreid, en wachtten met alle waardigheid en ernst de gebeurtenis af. Onbewegelijk hielden zij het oog op de grot gevestigd en baden. Ook soldaten van Lourdes en ruiters van Tarbes waren in troepen opgedaagd, en liepen bedaard met hun veel- kleurige rokken en glimmende helmen tusschen de bonte menigte. Te midden van al die geloovigen hadden ook eenige vrijdenkers, onverschilligen en godloochenaars zich eene plaats uitgezocht; de keizerlijke procureur en de commissaris van politie hadden post gevat op eene kleine hoogte, van waar zij alles konden overzien ; de sub- stituut liep in ambtsgewaad met den sjerp om het lijf heen en weder, en de dienders en maréchaussés waren hier en daar op wacht gesteld. Daar gaat eensklaps de kreet op : „de heilige!" en de aandrang van het volk om haar te zien en zoo mogelijk aan te raken is zoo groot, dat de maréchaussés haar en harer moeder een doortocht moeten banen. Bernadetta knielde neer en al het volk wierp zich rondom haar op den grond ; de grootste stilte heerschte onder de duizenden, en werd slechts gestoord door het ruischen van de stroomende rivier en het murmeleu van de zacht vloeiende bron. Op hetzelfde oogenblik zag men de zienster weder in geestvervoering, en hoorde haar aan de verschijning haren naam vragen. Dan stond zij op, waschte zich weder in de bron, dronk van het water, proefde

-ocr page 73-

		55
		nogmaals van het wilde gras en ging vervolgens den pastoor weder waarschuwen, dat de heilige vrouw herhaald had eene kapel ter harer eere te begeeren, doch haren naam nog niet geopenbaard had. Terwijl dien ganschen dag het bezoeken der grot aan- hield, en vele duizenden de plaats tot in de kleinste bij- zonderheden onderzochten, werd eensklaps het gerucht onder de menigte verspreid, dat er een buitengewoon groot won- der aan de bron had plaats gegrepen. Men verhaalde immers, dat het mismaakte en verlamde tweejarige kind van Jean Bouhohorts stervende, ja, volgens sommiger be- wering reeds overleden, naar de bron was gedragen, in het wonderdadig water was gedompeld, en levend en hersteld naar huis was wedergekeerd. Dit verhaal ver- hoogde de geestdrift des volks in geen geringe mate, en werd bijna dagelijks gevolgd door meerdere soortgelijke verhalen, het eene nog al wondervoller dan het andere. Daar men echter in de volgende dagen niet meer hoorde dat Bernadetta verschijningen had, en het sedert 5 Maart veel sneeuwde en guur weder was, werd de grot allengs minder bezocht. Het meisje ging er van tijd tot tijd heen om van de bron te drinken en daar eene wijle te bidden, zooals anderen ook deden; op O. L. Vrouwe-Boodschap echter voelde zij weder de geheimzinnige aandrift om naar de grot te gaan en ijlde, gevolgd van eene overgroote menigte, derwaarts. De lucht was klaar, en vriendelijk klom de voorjaarszon aan den helderen hemel. De sneeuw was in de dalen gedooid, maar kroonde nog de toppen der hooge steenbergen en glinsterde in zilveren stralen het gouden zonlicht tegen. Met een blijd hart en vol hope van de

-ocr page 74-

		56
		schoone vrouw weder te zien, kwam liet kind aan de grot, en vond daar Louis Bourriette, de weduwe Crozat, Blaisette Soupenne, Benoite Cazeaux, Auguste Bordes en nog een twintigtal anderen, die God loofden en prezen, omdat zij aan de wonderdadige bron hunne genezing te danken hadden. Zoodra Bernadetta zich op de knieën had geworpen, geraakte zij iu geestverrukking en zag de verschijning weder in de grot boven den rozelaar. Gulden stralen om- gaven de hemelsche figaur, schitterend wit waren kleed en sluier, zacht hemelsch blauw haar gordel, en de rozen op haar voeten zacht geel van kleur. —  „O mijne vrouwe !" riep de kleine zienster : „wil de goedheid hebben mij te zeggen, wie gij zijt, en hoe uw naam is 1" De verschijning glimlachte maar antwoordde niet. Nogmaals herhaalde Bernadetta dezelfde bede, en nogmaals vernam zij geen antwoord. Zij smeekte ten derdemale : —   „O mijne vrouwe, wil de goedheid hebben mij te zeggen, wie gij zijt en hoe uw naam is !" Maar ook ten derdemale glimlachte de verschijning en zweeg. Toen riep het kind, uit het diepste der ziel smee- kende: —    „Ach mijne vrouwe, ik bid u, wil de goedheid hebben mij te zeggeu, wie gij zijt en hoe uw naam is!" En de verschijning liet haar witten rozenkrans over den arm glijden, strekte hare armen naar den grond uit, als om hare zegenrijke handen aan de aarde te toonen, hief ze vervolgens ten hemel en sloot ze weder met innigheid op de borst te samen, de oogen naar omhoog geslagen, en sprak:

-ocr page 75-

		57
		— „Ik beu de Onbevlekte Ontvangenis!" Dit gezegd hebbende was de verschijning verdwenen, en het kind zag evenals de omstanders niets dan een kaJe rots. Vol blijdschap stond het op, en spoedde zich naar de stad, gedurig de woorden herhalende : „Ik ben de Onbevlekte Ontvangenis," om ze niet te vergeten maar getrouw aan den pastoor te kunnen overbrengen. Elf dagen daarna, op deu tweeden Paaschdag, 5 April, vernam het kind nogmaals de inwendige roepstem en ijlde, gevolgd van eene ontzaglijke menigte, naar haar geliefde grot. Zij knielde neder en hield eene brandende waskaars in de handen. Die kaars was zeer groot en steunde op den grond; maar als de kleine zienster in geestvervoering geraakte en zich aanbiddend voorover boog, hief zij haar beide handen langs de kaars omhoog, zoodat die de bran- dende pit aanraakten. En toen zag men duidelijk dat de vlam tusschen hare vingers speelde, die aanraakte, er boven uitschoot en door den wind onophoudelijk van de eene hand naar de andere werd bewogen, zonder dat het kind er iets van scheen te bemerken, veel minder te voelen. Dokter Dozous, die daar aanwezig was, naderde zoo dicht mogelijk om het vreemde verschijnsel waar te nemen, en telde met het horloge in de hand vijftien minuten, gedurende welke hare vingers in gestadige aanraking met de vlam der kaars waren. Toen liep er eene lichte rilling over haar lichaam en de vervoering was voorbij, terwijl hare gelaatstrekkeu den gewonen vorm terug erlangden. Om zich te zekerder te overtuigen van het wonderbare, dat hij aanschouwd had, nam de dokter dezelfde bran- dende kaars uit Bernadetta\'s hand, en hield die als bij

-ocr page 76-

		58
		ongeluk haar tegen de vingers; doch zij trok ze onmid- dellijk terug, zeggende : — „Maar mijnheer ! gij brandt mij." Op 16 Juli, het feest van O. L. Vrouw van den berg Carmel, had de laatste verschijning plaats des avonds ten 8 ure. De Onbevlekte Ontvangenis vertoonde zich in al aaren hemelschen luister, maar slechts voor een kort oogenblik en sprak geen enkel woord. Na dien tijd hielden de verschijningen op. Zoo verhaalde dus het arme meisje Bernadetta Soubi- rous, dat zij achttien malen eene verschijning had gehad van eene schoone Vrouwe, die zich de Onbevlekte Ont- vangenis noemde, en eene kapel ter harer eere wenschte gesticht te hebben. Maar daar was tegelijkertijd op vreemde wijze eene immer watergevende bron ontstaan naast de grot, waarin de verschijningen hadden plaats gegrepen; en bij honderdtallen werden de wonderbare genezingen verhaald, die bij de bron op de voorspraak der Onbevlekte Ont- vangenis gebeurden.

-ocr page 77-

		IV.
		DE STRIJD. Lourdes is door haar aanhoudend verkeer met de dui- zenden van reizigers, die uit alle landen naar de warme baden der Pyreneën trekken, tot een vrij hoogen trap van hedendaagsche verlichting en beschaving opgeklommen. Het volk is goed onderwezen; daar is niemand, die niet vol- ledig onderricht heeft genoten; daarbij is het eenvoudig, rechtschapen en godsdienstig. De hoogere klasse daaren- tegen, geleid door de ambtenaren, had reeds in de dagen, die onze geschiedenis voorafgaan, begrepen, dat de weten- schappelijke richting der koffiehuizen en liberale dagbladeu haar meer gelijkenis zou geven aan de groote wereld, die zooveel weelde en geluk ten toon spreidde en zooveel voorspoed aan het kleine stedeke schonk. Naast veel goeds vond men in Lourdes dan ook veel kwaads. De rechtbank van eersten aanleg, het kantongerecht, het stedelijk bestuur, de politie, het garnizoen van het oude kasteel, de advo- caten, de dokters en de redacteurs van de stedelijke cou- rant hielden eene sociëteit, waarop de liberale bladen van Parijs gelezen, en de groote vraagstukken van den dag volgens de hedendaagsche beginselen werden behandeld; terwijl de geestelijkheid en de burgers zich vergenoegden met hun

-ocr page 78-

		60
		broederschappen eu gildeii, met niet liberale dagbladen en het degelijk onderwijs, dat op de fratersschool en door de zusters van Nevers gegeven werd. De eersten, die zich bezighielden met de wonderbare verschijningen van Bernadetta Soubirous, waren de steen- hakkers — zeer talrijk in Lourdes —, de arbeiders, de naaisters, de dienstboden, met één woord: de armere, klasse, waarvan sommigen er den draak mede staken, terwijl anderen er aan geloofden. Later werd de vreemde zaak vooral door eenige godvruchtige burgervrouwen be- sproken en overwogen; totdat zij eindelijk na de derde verschijning overal ruchtbaar werd, en de aandacht van allen begon te vragen. Weldra hoorde men dan ook overal in het openbaar over de grot van Massabiella spreken, eu kwam bij het grootste gedeelte der burgers zich de over- tuiging vestigen, dat de heilige Maagd Maria daar wezeulijk verscheen. Het kon niet uitblijven, of deze wonderbare geschiedenis moest ook op de sociëteit, waar al wat zelfdenkend was of wilde schijnen vergaderde, in het breede behandeld worden. De moderne wijsgeeren meenden gerechtigd te zijn het eerste woord te spreken en zeiden: — „Dat kind heeft nog niet eens de jaren om een eed te kunnen afleggen; voor de rechtbank zou men het, zelfs wanneer het iets zeer onbeduidends verklaarde, ter nauwer- nood aanhooren : en nu zoumenhetgelooven, terwijl er sprake is van eene onmogelijkheid, eene verschijning ? ... Is het niet duidelijk, dat hier comedie wordt gespeeld door de ouders of misschien ook wel door de priesterpartij, om geld te krijgen? Men heeft niets meer dan twee goede

-ocr page 79-

		61
		oogen noodig om dit ellendig spel te ontmaskeren, en ieder onzer heeft daartoe geen tien minuten werks." Zij wilden zelfs in hun overmoed de proef op de som leveren en gingen daarom, met hun twee goede oogen gewapend, Bernadetta zien, ondervragen en zelfs bij hare geestvervoeringen tegenwoordig zijn. Maar helaas! de ant- woorden van het kind waren zoo eenvoudig en natuurlijk, zoo vrij van tegenspraak, en droegen zoozeer het kenmerk der waarheid, dat zij wezenlijk wel in staat waren om zelfs de meest vooringenomen geesten van hunne oprecht- heid te overtuigen. En wat de geestvervoeringen betrof: inen moest erkennen dat de kunst, ook der grootste ac- trices van de Parijsche Opera, zoover niet reikte ; zoodat dus de verklaring der wijsgeereu geen vier-en twintig uren oud werd. De eigenlijke geleerden van Lourdes verkneuterden zich in de nederlaag hunner filosofische vrienden, en kwamen nu met hunne uitlegging voor den dag, de eenige, die volgens hun beweren waar en mogelijk was. — „Wij kennen dat alles; daar steekt niets vreemds in; niets is natuurlijker!" riepen zij triomfantelijk uit. „Dat kleine meisje is oprecht in hare antwoorden, volkomen oprecht; maar zij lijdt aan hallucinaties: zij meent iets te zien en te hooren, en zij hoort of ziet niets. En wat die geestvervoeringen betreft: die zijn volstrekt niet door kunst of comediespel te verklaren, maar alleen door de genees- kunde. Eene beroering in spieren en zenuwstelsel veroor- zaakt haar eene verwarring in de hersenen; zij heeft val- lende ziekte, zij is cataleptiek." De redacteur van de Laredan, het weekblad van Lour~

-ocr page 80-

		62
		des, sprak niets en bewaarde zijne opvatting van het feit voor het volgend nommer, dat volgens gewoonte een paar dagen te laat verscheen. Daarin gaf hij dan ook een mees» terlijk staaltje van de wijze, waarop vrijdenkers de geschie- denis schrijven, en van de goede trouw, die hen bij het behandelen van zaken bezielt. De courant van 18 Februari behelsde het volgende bericht : —  „Drie jonge kinderen waren takken gaan rapen van de boomen, die laatst buiten de stad zijn omgehakt. Toen zij door den eigenaar werden betrapt, vluchtten zij in allerijl in een der grotten, die bij den boschweg van Lourdes gelegen zijn." Niet waar ? dat was een meesterlijke slag : Hernadetta was eene diefegge, bijgevolg kon er van bovennatuurlijke dingen geen sprake zijn. Het zou bespottelijk zijn geweest, er nog langer van te reppen. Ongelukkig echter voor den vindingrijken redacteur volgden gedurende veertien dagen de verschijningen bijua onafgebroken elkander op,en spoed- den zich de nieuwsgierigen met duizendtallen naar de grot heen, om getuigen te zijn van de geestvervoering des armen kinds. Hij moest dus ondervinden, dat zijne be- schuldiging bij niemand ingang had gevonden en door niemand ernstig werd opgenomen. Maar daarom nog niet beschaamd: hij was nederig genoeg om aanstonds van batterij te veranderen, eu zich bij de geleerden van het vak aan te sluiten. Met een voornaam medelijden schreef hij in de courant, die allengs uit hare traagheid was op- gestaan, ora voortaan zelfs een paar dagen vroeger de pers te verlaten. —   „Wij zullen niet verder gewagen over de verschil"

-ocr page 81-

		63
		lende lezingen, die in omloop zijn aangaande het door ons medegedeelde feit; wij zullen alleen vermelden, dat het jonge meisje iederen morgen voor den ingang van de grot gaat bidden, met eene brandende kaars in de hand, en omgeven van meer dan vijfhonderd personen. Daar ziet men haar van de grootste ingekeerdheid tot een zacht glimlachen overgaan, en vervolgens in een staat van de hoogste geestvervoering vervallen; tranen wellen uit haar strakke oogen, die zij onbewegelijk op de middelste grot gevestigd houdt, waar zij de H. Maagd meent te zien. Wij zullen onze lezers op de hoogte houden dezer gebeur- tenis, die dagelijks nieuwe aanhangers vindt. Alles doet veronderstellen, dat het kind lijdt aan catalepsie" . .. De geleerden behielden dus de baan en ventten overal hunne verklaring uit. „Weet wel," zoo luidde hunne uit- spraak, „dat er niets bovennatuurlijks hier beneden bestaat, en dat alleen de wetenschap zeker is en alles verklaart. Zij vergelijkt, zij oordeelt, zij beschouwt slechts het feit. Het bovennatuurlijke was goed in die eeuwen van on- wetendheid, toen de wereld geheel in het bijgeloof lag verzonken, toen men nog niet wist waar te nemen en te onderscheiden, toen men de krachten en werkingen der natuur nog niet wist te achterhalen; maar thans ... wij dagen het uit, zich te vertoonen ; wij zullen er bij zijn ! Doch ziedaar nu de domheid van het volk : omdat een arm en volslagen onwetend kind ziek is : omdat het in zijne koorts ijlt en vreemde dingen vertelt, roepen al die dwa- zen mirakel. Men moet waarlijk van zijn verstand beroofd zijn, om eene verschijning te zien waar niets verschijnt, en eene stem te hooren, waar geene stem is. Dat die be-

-ocr page 82-

		64
		weerde verschijning de zon doe stil staan gelijk Josue; dat zij de rots aanrake gelijk Moyses, eu er water uit voortbrenge; dat zij ongeneeslijke zieken gezoiid make, of liet een of ander aan de natuur bevele: en wij zullen haar gelooven. Maar wie weet niet, dat zulke dingen nooit zullen gebeuren, gelijk zij nooit gebeurd zijn ? ..." Eeuige weinigen echter, zooals dokter Dozous, de ad- vocaat Dufo, de president der rechtbank Pougat, meen- den dat deze redeneering niet doorging, eu dat men geen feiten, die gezegd werden plaats te grijpen, zonder onder- zoek in naam der moderne kritiek als fabels of bedriege- rijen mocht verwerpen; waarom zij besloten zelven die feiten zoo nauwkeurig mogelijk waar te nemen eu te on- derzoeken. intusschen gingen de verschijningen geregeld haren gang; duizenden kwamen van alle kanten om bedevaar- ten naar de grot te doen; men hoorde bijna van niets anders spreken dan van bovennatuurlijke zaken ; en dat in den vollen glans van onze verlichte negentiende eeuw!... \'t Was immers een gruwel ? en zoo het domme volk niet wilde luisteren naar de taal der wetenschap, dan was het meer dan tijd, dat de burgerlijke overheid een einde aan al die bijgeloovigheid maakte. Zoo dachten de keizerlijke procureur Dutour, de vrederechter Duprat, de substituut, de commissaris van politie eu meer anderen. Verbeeld u ook, een mirakel durft zich zoo maar onverwacht in de negentiende eeuw vertoonen, zonder voorafgaand verlof of machtiging van de wijzen der eeuw! Dat is immers eene bittere beleediging aan de beschaving, en een aanval op de veiligheid van den staat ? De eer derhalve van onze

-ocr page 83-

		65
		verlichte eeuw vordert dringend dat daaraan paal en perk worden gesteld. Maar hoe er de hand des gezags op te leggen ? De orde werd, niettegenstaande de duizenden van bezoekers, niet in het minste gestoord ; de vrijheid van geweten gaf iedereen verlof om te bidden wanneer en waar hij verkoos ; en niemand kon een kind beletten, verschijningen te ontvangen, noch het volk, om aan die verschijningen te gelooveu. De commissaris van politie, mijnheer Jacomet, nam het op zich, dit vraagstuk op te lossen. Het worde ter zijner eere gezegd: hij was een man, geboren voor zijn ambt en bezat, ofschoon nog jong, zijns gelijke niet in het opsporen van misdadigers en het ontwarren van moeielijke en ingewikkelde gevallen. Tegen- over boosdoeners en nelten was hij gevat, geslepen en welsprekend; tegenover brave en fatsoenlijke menschen echter was hij bedeesd, verlegen en zonder kracht. Hij stond verslagen als hij de waarheid eu oprechtheid voor zich zag staan, eu meende bijna dat het eene beleediging voor hem was, wanneer meu onschuldig durfde zijn. List, bedrog, veinzerij, zelfs schijnheiligheid zag hij overal en in alles; en zijn rusteloos streven was, die zooveel moge- lijk aan het daglicht te brengen, ten einde door vele schit- terende blijken van bekwaamheid en ijver de aandacht op zich te trekken, en eene hoogere betrekking te verdienen. Hij bemoeide zich dan ook met alles eu bezat zulk een invloed, dat de procureur, de maire en zelfs de prefekt van het departement, de baron Massy te Tarbes, niet anders zagen dan door de oogen van Jacomet. Op den eersten zondag van de vasten wareu de vespers 5

-ocr page 84-

		66
		in de parochiekerk gezongen, en Bemadetta spoedde zich naar huis. Eensklaps voelt zij zich bij den schouder gegrepen, en ziet met schrik een agent van politie naast zich staan. —  „In naam der wet \\" roept de snorbaard uit. —  „Wat wilt ge ?" vraagt het ounoozele en bevende kind. —  „Ik heb order u te vatten en op te brengen." —  „En waar naar toe ?" •— „Naar den commissaris van politie, volg mij," luidt het harde antwoord. Een kreet van verontwaardiging gaat uit de menigte op, die haar nog dienzelfden ochtend in geestvervoering heeft aanschouwd; eenigen zelfs willen haar losrukken en in bescherming nemen ; maar een priester, die met hen de kerk verlaat, vermaant ze tot kalmte en bedaardheid en gebiedt, dat men het gezag vrij late handelen. Men gehoor- zaamt, hoewel met tegenzin, en volgt het gevangen meisje, om voor de deur van het commissariaat den afloop van het verhoor af te wachten. Een oogenblik daarna staat Bemadetta voor mijnheer Jacomet. De commissaris verwierp geheel en al het gevoelen der geleerden en wilde van geen catalepsie, noch van hal- lucinaties, noch van eenige ziekelijke aandoening der hersenen hooren. Immers de eenvoudige verhalen van het kind en de verklaringen van dokter Dozous waren niet overeen te brengen met deze veronderstelling. Aan de mogelijkheid van bovennatuurlijke verschijningen geloofde hij evenmin; want nog nooit had hij, met al zijne sluw- heid, God achter een bovennatuurlijk feit ontdekt. In zijne ziel dus overtuigd, dat het niet anders dan valsche verschijningen konden zijn, wilde hij der geheele wereld

-ocr page 85-

		67
		eens toonen, dat zijne wetenschap de bare ver overtrof, en dat hier aan niets auders dan bedrog moest gedacht worden. Misschien zou hij teveus de gelegenheid hebben om te ontdekken, in hoeverre ook de geestelijkheid daarin de hand had; want al hadden zijne spionnen verklaard, dat het kind nooit aan de pastorie kwam en ook nog nooit den biechtstoel was iugegaau, dit bewees uog vol- strekt niet, dat er geen verdenking mocht bestaan. Toen Bernadetta binnentrad, nam hij met zijn arends- blik haar geheel op, en trachtte reeds terstond de bedrie- gerijen te lezen, die op den bodem van haar hart nood- zakelijk moesten schuilen. Maar ook op hetzelfde oogeublik gaf hij aan zijn gelaat eene vriendelijke en goedgunstige uitdrukking, terwijl hij haar deed nederzitten en vroeg : — „Het schijnt, dat gij eene schoone vrouw bij de grot van Massabiella ziet, mijn lieve kleine ? vertel mij daar eens alles van." Terwijl hij uog sprak, werd de kamerdeur zacht geo- pend en trad er iemand binnen ; \'t was de ontvanger der indirecte belastingen, mijnheer Estrade, een der voomaam- ste en verstandigste inwoners van Lourdes. Deze ambtenaar bewoonde hetzelfde huis van Jacomet en was uiterst nieuwsgierig naar het verhoor, dat de kleine zieuster ou- dergaan zou, daar hij geheel en al het gevoelen van den commissaris deelde en bedrog als zeker hier aannam. Ja, hij was zoozeer overtuigd van het bespottelijke der zooge- naamde verschijningen en geestvervoeringen, dat hij zich niet eens gewaardigd had om naar de grot heen te gaan en te onderzoeken, wat daar gebeurde. Onze wijsgeer aette zich in een hoek der kamer neer, wenkte zijn vriend om

-ocr page 86-

		68
		zich niet te storen, en strekte dus als getuige van hetgeen daar gevraagd werd en geantwoord. Op de vraag van Jacomet hief het kind zijne schoone en ouschuldige blikken naar den gevreesden man op, en verhaalde in zijn landelijke taal en met eene zekere be- deesdheid, die nog meer overtuiging aan zijne stem schonk, de buitengewone gebeurtenissen der laatste dagen. De com- missaris luisterde met aandacht naar liet meisje, bleef zich vriendelijk en beleefd voordoen, en teekende van tijd tot tijd het een eii ander op een groot vel papier aan. Toen haar verhaal geëindigd was, stelde hij met honigzoet gelaat haar eene menigte vragen voor, maar kort en overhaast, zonder eenige orde, alleen om haar den tijd te benemen er over na te denken. Op al die vragen echter antwoordde Bernadetta zonder verwarring of aarzeling, met de rustige zekerheid van iemand, die een tafereel beschrijft, hetwelk hij voor oogeu heeft; somtijds voegde zij er een of ander gebaar bij, als om aan de ongenoegzaamheid harer ant- woorden te hulp te komen. De commissaris van politie had intusschen altijd door ge- schreven, eii deed hopelooze pogingen om het kind in de war of in tegenspraak te brengen; eindelijk stond hij op, trok een bar en dreigend gezicht en riep hardop als in toorn : —  „Gij liegt en bedriegt de gansche wereld ; en als gij niet terstond de waarheid zegt, laat ik u door de gen- darmen oppakken." Het meisje verschrok hevig, maar herstelde zich spoedig en antwoordde bedaard : —    „Mijnheer, gij kunt mij door de gendarmen doen

-ocr page 87-

		69
		opbrengen, maar ik kan niet anders zeggen dan ik gedaan heb. Dat was de zuivere waarheid." —  „Dat zullen wij zien!" donderde de teleurgestelde politieman, begrijpende, dat hij met bedreigingen niets won. Hij ging dan weder zitten, nam liet papier met aauteeke- ningen in de hand, herhaalde nog eens alle vragen in omgekeerde orde, zeer kort en soms ingewikkeld; doch hij ontving altijd hetzelfde antwoord van vroeger zonder de minste afwijking. Afgemat van vragen, beschaamd voor mijnheer Estrade, die niet wist wat meer te bewonderen, de geslepenheid van den commissaris of de diepe overtuiging van Bernadetta, en met kwalijk verborgen spijt in de yj\'el zeide hij eindelijk : —  „\'t Is wel; ik zal het proces-verbaal opmaken en u voorlezen." Hij schreef dan ook haastig twee of drie bladzijden, telkens zijne aanteekeningen raadplegende, en vlocht er opzettelijk eeue menigte onnauwkeurigheden in meestal omtrent kleine bijzaken of nietsbeteekenende omstaudig- heden. Maar als hij vervolgens onder het voorlezen vele malen even afbrak, om te vragen : —  „Zoo is het, niet waar? ja, zoo was het immers?" dan antwoordde zij immer onverdroten en zonder aarzeling : —  „Neen, dat heb ik niet gezegd, maar het was zoo en zoo." —  „Maar dat hebt ge daar straks toch gezegd," be- weerde dan de commissaris: „en ik heb het opgeschreven op het oogenblik, toen gij het verhaaldet. Zoo hebt gij het ook aan andere menschen in de stad meermalen verteld." Doch het kind hield vol en herhaalde hare eerste ver-

-ocr page 88-

		7 0
		klaring, zonder zich ooit te vergissen of ook maar twijfel^ achtig te schijnen. —   „Neen," riep zij telkens uit: „dat heb ik zoo niet verteld; dat heb ik niet kunnen doen, want het is de waarheid niet." De gevreesde raan moest het opgeven en bezat geen ander middel meer, om aan deze ergerlijke historie een goed einde te maken, dan bedreiging van geweld. Hij sprak dan ook met donderende stem : —  „Gij hebt het hart niet meer om naar de grot te gaan, of ik zal u in de gevangenis laten sluiten; en gij gaat hier niet vandaan, of gij zult mij eerst beloofd hebben daar niet terug te keeren." —  „Dat kan ik niet beloven," antwoordde het kind : „want ik heb aan de verschijning beloofd, daar weer te komen; en als dat oogenblik komt, dan word ik, door ik weet niet wat, er naar toe getrokken." Nog altijd stond de schare buiten op straat naar den afloop van het verhoor te wachten en begon, daar het reeds een vol uur geduurd had, ongeduldig te worden en door schreeuwen en bonzen en zelfs dreigen aan hare op- gewondenheid lucht te geven. Eensklaps wordt er hard op de deur geslagen, en \'t is of men haar met geweld wil openstooten. De commissaris, vertoornd over zooveel oueerbiedigheid voor de politie, vliegt op en opent zelf de deur, gebiedende : —  „Niemand komt hier binnen." En een werkman vlak voor zich ziende staan, snauwt hij : —  „Wat moet gij hier ?" —  „Tk wil mijne dochter hebben," antwoordt Soubi-

-ocr page 89-

		71 rous, met geweld binnen de deur dringende en naar zijn kind ijlend. Maar ziende dat zij daar rustig en kalm nederzit, bedaart hij spoedig, neemt zijn pet af en from- melt die tusschen de ruwe vingers, terwijl hij het ant- woord van den gevreesden commissaris afwacht. Deze nam dat op voor een teekeu van vrees, klopte den man gemeenzaam op den schouder en zeide met ge- maakte hartelijkheid : —  „Pas op, vader Soubirous ! pas op, man! pas op ! Uwe dochter speelt gevaarlijk spel, en is op weg naar de gevangenis. Ik wil haar voor dezen keer nog vrij laten, maar op voorwaarde, dat gij haar verbiedt, langer die komedie aan de grot te spelen. Als het weer gebeurt zal ik onverbiddelijk zijn ; en gij weet, dat mijnheer de keizerlijke procureur niet gekscheert." —  „Daar gij het zoo wilt, mijnheer Jacomet!" ant- woordde de vreesachtige molenaar, „zal ik het haar ver- bieden en haar moeder ook, zij is ons altijd gehoorzaam geweest en zal dat ook nu wel zijn." —   „In allen gevalle, als zij er weder heen gaat en dat schandaal herhaalt, dan zal ik u zoowel als haar op- pakken", dreigde de commissaris op harden toon en gaf het teeken dat zij konden vertrekken. Een luid gejubel van de buiten staande menigte be- groette vader en dochter, toen zij het commissariaat ver- lieten. De ontvanger hield haar voor oprecht en bewon- derde hare innige overtuiging; de politieman hield haar voor eene bedriegster en bewonderde hare geslepenheid. Het verbod van Jacomet werd weldra overtreden, en vader Soubirous had zijner dochter weder verlof gegeven,

-ocr page 90-

		72
		om aan de geheime inspraak gehoor te leenen eu naarde grot te gaan, zoo dikwijls zij zich daartoe getrokken ge- voelde. De commissaris dit vernemende was woedend, ontbood vader, moeder en dochter op zijn bureel en deed de verschrikkelijkste bedreigingen, zoo dat komediespel niet ophield. Doch tot zijne niet geringe bevreemding trof hij in Soubirous niet meer den vreesachtigen molenaar, maar den vastberaden vader aau. —   „Mijnheer Jacomet!" sprak hij op vasten toon : „Bernadetta heeft nog nooit gelogen; en als de goede God, de heilige Maagd of een der Heiligen haar roept, mogen wij haar niet tegenhouden. Stel u in onze plaats, mijnheer de commissaris ! de goede God zou er ons immers voor straffen !" —    „Gekke praat!" riep Jacomet uit: „gij zelf zegt dat de verschijning is weggebleven, wat voert ge daar dan uit?" —   „Ik heb beloofd daar gedurende veertien dagen te zullen komen,*\' antwoordde het kind. —   „Gekheid, auders niet!" donderde de verbitterde commissaris; „en ik laat u alle drie in de gevangenis werpen, als die kinderachtige zotternijen niet ophouden en zij de menigte blijft opwinden." —   „Mijn hemel!" hernam Bernadetta: „ik ga daar geheel alleen naar toe om te bidden; ik vraag nooit iemand om mede te gaan ; en als er veel volk komt, heb ik er niet de minste schuld aan. Dat komt omdat men zegt, dat het de heilige Maagd is die daar verschijnt; maar ik heb dat nooit gezegd." De listige en geslepen commissaris voelde nogmaals zijne

-ocr page 91-

		78
		onmacht eu begreep dat Hij andere krachten moest te hulp roepen, om aan deze ellendige zaak een einde te maken. — „Domme zaak !" riep hij stampvoetend uit, zond de Soubirous weg en ijlde zelf naar den keizerlijken procureur. Mijnheer Dutour had even grooten afkeer van bijge- loovigheid als Jacomet, maar kon geen enkel artikel in het wetboek vinden, dat hem gerechtigde om de kleine zienster te vervolgen, en zond den commissaris ongetroost heen zeggende : dat hij niets doen kon zoolaug Berna- detta er geen geldzaak van maakte, of er bij de grot geen ongeregeldheden plaats grepen. Onder het naar huis keeren brak er toch een flauwe lichtstraal door de duisternis, die den politieman omgaf: — „als er eens eene geldzaak van kon gemaakt worden" .... prevelde hij bij zichzelven : en den ganschen avond zat Jacomet met het hoofd in de hand, als in diepe gedachten verzonken, misschien wel zoekende naar het middel, om er eene geldzaak van te maken. Een paar dagen daarna trad op een stillen avond een deftig gekleed vreemdeling de armoedige woning van den molenaar binnen, eu vroeg uiterst beleefd verschooning voor de vrijheid die hij nam ; maar de belangstelling in de wonderbare verschijning, waarvan hij had hooren ver- tellen, dwong hem om zelf uit hunnen mond het verhaal daarvan te gaan vernemen. Bernadetta voldeed aan zijn verzoek en verhaalde alles tot in de kleinste bijzonder- heden. De vreemdeling was getroffen, geraakte zelf meer- malen in geestvervoering en wist zijne tranen niet te be- dwingen. Hij loofde God en wenschte het arme meisje geluk met de buitengewone genade, haar door den Hemel

-ocr page 92-

		74
		geschonken, en bezwoer haar voor hem te bidden. Einde- lijk, als kwam hij tot bezinning, zag hij het vertrek rond en gaf zijn medelijden te kennen met de armoede, waarin het gezin gedompeld was». —  „Ik ben rijk en door God met vele goederen ge- zegend," sprak hij met bewogen stem: „gun mij u te gemoet te komen en uwe armoede een weinig te lenigen." En een zware beurs met goud gevuld, die hij op tafel legde, bewees de oprechtheid van zijnen weusch. Het bloed van verontwaardiging steeg Bernadetta aan- stonds naar het gelaat. —  „.Neen, mijnheer!" riep zij schielijk uit; „strijk dat geld weder op; ik neem niets aan." —  „\'t Is niet voor u, mijn lieve kind !" hernam de vreemdeling verteederd, „maar voor uwe ouders die be- hoeftig zijn; en gij kunt mij toch niet beletten dat ik hun tracht goed te doen ?" —  „Noch Bernadetta noch wij nemen iets van u aan," riepen vader en moeder tegelijk. —  „Maar gij zijt arm," hield de weldoende heer vol: „ik heb u dezen avond opgehouden en u last veroorzaakt: \'t is niet meer dan plicht, dat ik u daarvoor schadeloos stel. Of is het misschien uit hoovaardigheid dat gij weigert?" —  „Volstrekt niet," hernam de vader, „maar wij nemen niets aan, volstrekt niets." —  „Laat ik het u dan geven om het aan andere armen uit te reiken. Ik ben hier vreemd in de stad, en zou toch gaarne ter eere van O. L. Vrouw eene weldaad bewijzen," sprak nogmaals de vreemdeling. —  „Aalmoezen kunnen wij niet geven maar gij wel,

-ocr page 93-

		75
		mijnheer! Behoud dus uw geld of geef een aalmoes aan den pastoor, die al de armen van de gemeente kent," was het laatste woord van den vader. En de vreemdeling verliet schokschouderend het huis. Wie die weldadige heer was, is nooit iemand ter oore gekomen. Waarschijnlijk echter dat mijnheer .Taco- met hem wel kende. Maar was het dan niet voor den commissaris van politie om er het verstand bij te verlie- zen ?..... Daar werd den 25sten Februari eensklaps het gerucht door de stad verspreid, dat er aan de grot van Massabiella eene bron is ontsprongen, terwijl er vóór dien tijd nooit eene bron was ontdekt, zooals zelfs bleek uit het nummer van de Lavedan, dat dienzelfden dag uitkwam; en reeds een paar dagen daarna sprak men van verscheidene won- derbare genezingen, die door het water van die bron waren gebeurd, en zelfs door dokter Dozous en professor Vergez van Tarbes als zoodanig werden erkend. Des avonds was de sociëteit drukker dan anders bezocht, en de bezorgdheid der vijanden van alle bijgeloovigheid was niet «erins. —   „\'t Is water, dat met dit vochtige weder langs de rots komt sijpelen en bij toeval eene kleine kom heeft gevormd onder den grond, en nu ook bij toeval is ont- dekt," was de natuurkundige verklaring van eenigen. En die verklaring scheen hun zoo afdoende, dat het noodeloos zou zijn eenig verder onderzoek in te stellen. —  „Ja, maar men zegt, dat het water opborrelt en vloeit," waagde er een in te brengen. —  „Volstrekt niet," riep men van alle kanten : „wij

-ocr page 94-

		76
		zijn er geweest: \'t is dood eenvoudig eene kleine plas water. Het volk met zijn overdrijving beweert, dat het water loopt; maar dat is niet waar. Wij zelven hebben er ons den eersten dag den besten van overtuigd." —  „En dan die wonderbare genezingen?" vroeg er een spottend. —  „Niets van waar !" luidde het in koor, onder veel schouderophalen en medelijdend glimlachen. —  „Kn Bourriette de steeukapper dan ?" —  „Bourriette is niet genezen," antwoordde de een. —  „Hij is nooit blind aan het eene oog geweest," beweerde een tweede. —  „Hij verbeeldt zich genezen te zijn en meent nu dat hij ziet," verzekerde een jong leerling van Eenan. —  „De verbeelding heeft soms de vreemdste uitwerking op de zenuwen," zeide een physiologist. —  „Allemaal gekheid! Bourriette bestaat niet," riep een pas binnentredende brutaal uit. Hiermede was liet onderzoek en de verklaring dezer ge- leerde vergadering afgeloopen. Wel waren er eenige ernstige en zeer ontwikkelde maunen, zooals Dufo, de deken der advocaten, dokter Dozous, mijnheer Estrade, de commandant van het garnizoen, de militaire intendant de Laffite, die de onbegrijpelijke zwakheid hadden van de meeuiug des volks te deelen en mirakel te roepen ; maar daar moest zeer zeker eene of andere geheime reden van eigenbelang achter schuilen, waarom zij, tegen betere overtuiging in, aldus spraken. Echter bleef altijd nog de vraag: hoe een einde aan al die bijgeloovigheid te maken ? De geleerde heeren braken er zich het hoofd over en kwamen eindelijk tot

-ocr page 95-

		77
		de zekerheid, dat dit niet bij de wetenschap te huis behoorde maar geheel en alleen bij de politie. Mijnheer Jacomet zorgde dan ook dat Bernadetta weldra voor de rechtbank stond, maar moest er, helaas ! getuige van zijn, hoe de keizerlijke procureur, de subsituut en de rechters, met al hun waardige deftigheid en met al hunne gevatheid en kunst om vragen te verwarreu, het kind evenmin in tegenspraak konden brengen als hij zelf. Met grooten spijt moesten dau ook eindelijk de rechtbank en de politie verklaren, dat het buiten huu werkkring lag, een einde aan die bijgeloovigheid te stellen. Maar het stedelijk bestuur dan ? Als de maire eens een verbod uitvaardigde om nog langer naar de Massabiella- rotsen te gaan, daar zij stadsgrond zijn ? Vooreerst, hij heeft daartoe het recht; vervolgens, het opgewonden volk zal dat verbod zeer zeker overtreden en dus gelegenheid geven tot tallooze processen-verbaal; dan zal er gisting, tegenstand onder het volk komen, en men zal tot gevan- genneming kunnen overgaan; en is men eenmaal zóó ver gekomen dat men de hand er maar in heeft, dan zal inen alles kunnen, daar dan het gerecht, de politie en de regeeriug te zamen handelen. Mijnheer Lacadé, de maire van Lourdes, was een voor- treffelijk man en verdiende volkomen de achting, die hem algemeen werd toegedragen. Ieder burger deed hulde aan zijne persoonlijke hoedanigheden, en vooral ook aan zijne zucht om zooveel mogelijk allen tevreden te stellen ; of- schoon sommigen meenden dat hij wel eens te veel dob- berde, en niet ferm dorst te kiezen tusschen twee tegen- overgestelde partijen; terwijl ook enkelen de meening koes-

-ocr page 96-

		7S
		terden, dat de oorzaak van dit laatste moest gezocht worden in een weinig te veel gehechtheid aan zijn burgemeester- schap. Hoe dit zij: hij weigerde bepaald en verklaarde, dat het aan den bisschop behoorde om de godsdienstige zijde van de zaak te behandelen, en aan den prefekt van het departement om de maatregelen te nemen, die de regeering mocht noodig oordeelen. Hij zelf wenschte buiten de zaak te blijven. De baron Massy was prefekt van de Hautes-Pyrénées, en mijnheer Bouland minister van Eeredienst.

-ocr page 97-

		V.
		DE BARON MASSY. De baron Massy, prefekt der Hautes-Pyrénées, was — zoo- als hij zelf meende — een oprecht katholiek, maar tevens een aartsvijand van al wat hij dweeperij of bijgeloovigheid geliefde te noemen. Hij kwam er openlijk voor uit, dat hij al de wonderen, door de Evangeliën en in de Handelingen der Apostelen verhaald, aannam en voor waarachtig hield; maar behalve die als \'t ware offici- eele mirakelen erkende hij geen bovennatuurlijke voorvallen meer. Die wondereu waren nu eenmaal noodig geweest voor de vestiging der Kerk; thans kwamen zij niet meer te pas; en God zou, volgens zijne meening, al zeer ver- keerd handelen, als Hij de orde — door Hemzelven eenmaal gesteld — door eene ongewone en rechtstreeksche tus- schenkomst kwam storen. Hij was dus zeer orthodox, maar vreesde in de theorie altijd voor de overmacht van het bovennatuurlijke; hij was zeer godsdienstig, maar vreesde in de praktijk altijd voor de overdrijving der godsvrucht; hij was zeer voorkomend, zelfs vriendschappelijk voor de geestelijken, maar vreesde altijd voor hun te grooten in- vloed bij het volk. Overigens bestuurde hij zijn depar- tement met veel beleid en groote zorg, en wist meestal

-ocr page 98-

		Ml
		met één oogopslag den waren staat der zaken te onder- kennen. Ongelukkig echter gebeurde het wel eens, hoewel zeldzaam, dat hij door die vlugheid van begrip misleid werd, en daardoor ook een ondoordachten en geheel ver- keerden maatregel nam ; maar nooit zou hij dan erkennen gedwaald te hebben, en dreef alles door wat hij eenmaal had bepaald, zonder ooit terug te treden. Met den bis» schop van Tarbes leefde hij op den besten voet, eu be- wonderde in dezen de kunst om alle wrijving met het tij- delijk gezag te vermijden of te voorkomen ; terwijl hij- zelf, om zijn zedelijk gedrag en huiselijke deugden, de achting zoowel van den prelaat als van de burgers der stad wegdroeg. Aangaande de gebeurtenissen te Lourdes werd de baron door den commissaris van politie Jacomet, in wien hij een blind vertrouwen stelde, geregeld op de hoogte ge- houden ; maar hij volgde niet het wijs en voorzichtig voorbeeld van den bisschop, die meende, dat de tijd van oordeel en uitspraak nog niet gekomen was, en dat er eerst een grondig onderzoek moest worden ingesteld. Volstrekt niet geloovende aan de mogelijkheid van zulke verschijningen of zulke wonderen, en zich verbeeldende dat hij, als \'t hem beliefde, die volksbeweging aanstonds kon tegenhouden, besloot hij die bijgeloovigheid reeds in hare wieg te smoren. — „Ware ik prefekt van [sère geweest," zeide hij meer- malen, „toen die zoogeuaamde verschijningen van Salette plaats hadden, ik zou er spoedig een dam voor gesteld hebben ; en met dat geheele verdichtsel zou het juist ge- gaan zijn, als het zal gaan met dat van Lourdes ; ik zal die dweeperij den kop inknijpen."

-ocr page 99-

		SI
		Daar hij echter begreep, dat het onderzoek zoowel als het oordeel in deze soort vau zaken eigenlijk den bisschop toekwam, meende hij voorzichtig te doen, met in den beginne niets anders voor te schrijven, dan dat men dag en nacht bij de grot zou waken, om te ontdekken, welke inenschelijke behendigheid schuldig was aan het voortbren- gen van de bron en het water, die er vroeger toch niet geweest waren. Toen deze maatregel echter niets aan het licht bracht, achtte hij het zijn plicht om te zorgen, dat er bij die overgroote samenkomsten van vreemdelingen en ingezetenen, als dat kind aan de grot van Massabiella ging bidden, geen ongeregeldheden plaats grepen en de orde niet in het minst werd gestoord. En zoo schreef hij dan ook den maire van Lourdes aan, op 3 Maart den com- mandant van het fort te gelasten, tegen den volgenden morgen de troepen van het garnizoen ter zijner beschikking te stellen. De soldaten moesten met het geweer in den arm den weg en de toegangen tot de grot bezetten, en zouden daarin worden bijgestaan door de gendarmen en alle agenten van politie, \'t Was echter alles vruchteloos: meer dan twintig-duizend menschen waren dien ochtend, den laatste der 14 dagen, getuigen van Bernadetta\'s geestver- voering, zonder dat er schijn van eenige ongeregeldheid of wanorde gegeven werd; en wat nog erger was: de gen- darmen en soldaten deelden al zeer spoedig de godsvrucht en de overtuiging van het geloovige en biddende volk, niettegenstaande de procureur en de commissaris van po- litie op eene hoogte hadden post gevat, en het oog op alles gevestigd hielden. De baron Massy, tot ernstiger maatregelen wenschende 6

-ocr page 100-

		82
		over te gaan, schreef den 12den en den 26sten Maart naar den minister, verwittigde dezen van hetgeen door hem was verordend, en van hetgeen er nog dagelijks bleef plaats grijpen. Mijnheer Rouland, minister van Eeredienst en Openbaar Onderwijs, zou zich geschaamd hebben, ook maar één oogenblik aan de mogelijkheid van de voorgewende verschijningen en wonderbare genezingen te gelooven, en meende volgens de regels der hedendaagsche filosofie ge- rechtigd te wezen, om zonder onderzoek, zonder genoegzame kennis, alleen afgaande op de korte verslagen van den prefekt, een alles afdoend oordeel te vellen over de dingen, die op een afstand van tweehonderd\'en-vijftig uren gebeurd waren. Den lijden April zond hij zijne uitspraak aan den prefekt, was schijnheilig genoeg om het belang van den katholieken godsdienst als beweegreden zijner maatregelen voorop te zetten, en gaf met veel scherpzinnigheid een nieuw middel aan, om de godsdienstige beweging te Lourdes op eens te stuiten. Immers hij schreef: „Mijnheer de prefekt! — Ik heb uw twee rapporten van „12 en 26 Maart over eene beweerde verschijning der „heilige Maagd, die zou plaats gehad hebben in eene grot „nabij de stad Lourdes, met aandacht nagegaan. „Yolgens mijn gevoelen is het noodzakelijk een einde „te maken aan die dingen, welke zouden eindigen met de „ware belangen van het Katholicisme te schaden, en het „godsdienstig gevoel bij het volk te verzwakken. „Volgens het recht, mag niemand een bedehuis of open- „bare plaats voor het uitoefenen van den godsdienst ope- „nen, zonder de tweevoudige vergunning van het burgerlijk „gezag en van de kerkelijke overheid. Men zou dus, streDg

-ocr page 101-

		83
		„genomen, gerechtigd zijn, onmiddellijk de grot te sluiten, „die in een soort van kapel is veranderd. „Maar wellicht zouden er groote moeielijkheden ontstaan, „als men met geweld van dit recht gebruik wilde maken, „\'t Zal beter zijn zich er bij te bepalen, dat de jonge „zienster belet wordt nog langer naar de grot te gaan, en „die maatregelen te nemen, welke onopgemerkt de aandacht „der menigte van de grot aftrekken, door met iederen dag „het bezoeken dier plaats te doen afnemen. Voor het „overige, mijnheer de prefekt! kan ik u op dit oogenblik „geen bepaalde voorschriften geven; \'t is eene zaak die „vooral beleid, voorzichtigheid en veel wilskracht vraagt, „welke ik niet noodig heb u aan te bevelen. „\'t Zal noodig zijn dat gij u verstaat met de geestelijk- „heid ; doch ik moet u vooral en ten zeerste aanraden, deze „teedere zaak persoonlijk met Mgr. den bisschop van Tarbes „te behandelen, en machtig u uit mijnen naam den prelaat „te zeggen dat ik van oordeel ben, dat er geen vrijen „loop mag gelaten worden aan een staat van zaken, die „niet zal nalaten tot voorwendsel te strekken voor nieuwe aan- „vallen tegen de geestelijkheid en tegen den godsdienst." (\')
		«Il importe, a mon avis, de mettre uu terme ü des actes qui tiui- • raient par compromettre les véritables interets du Catholicisme et affaiblir »le sentiment religieux dans ses populations. »En droit, nul ne peut constituer un oratoire ou lieu public de culte, «saus la doublé autorisation du pouvoir civil et du pouvoir eccl\'ésiastique. "On serait donc fundé, dans la rigueur des principes, ü fermer immédi- • atement la Grotte, qui a été transformée en une sorte de chapelle. "Muis il y aurait vraisemblablemeut des inconvénients graves de vou- »loir user brusquement de ce droit. Il couvient de se bomer a empêcher

-ocr page 102-

		84
		De baron Massy was zeer tevreden over den inhoud van dezen brief en spoedde zich naar den bisschop, om hem te verzoeken aan Bernadetta vormelijk te verbieden langer naar de grot te gaan, er op wijzende dat anders de regeering zou genoodzaakt zijn de grot, waarvan men eigenmachtig een openbaar bedehuis gemaakt had, te sluiten. Mgr. Laurence echter bemerkte terstond den strik, die hem ge- spannen werd, en wist met groot beleid te Vermijden zoowel uitspraak te doen over het ware of valsche van hetgeen te Lourdes gebeurde, als de regeering aanleiding te geven, om met geweld tusschen beide te treden. Hij schreef eenvoudig aan den pastoor van Lourdes, om Ber- nadetta te verzoeken en aan te raden de grot niet meer te bezoeken, als zij ten minste geen onwederstaanbare roeping in zich gewaar werd. Meer deed de bisschop niet, uit het verslag van den deken wetende dat de verschijningen en wondereu, in stede van den godsdienst tot schade te zijn, het geloof en de godsvrucht der gemeentenaren buiten- gewoon hadden opgewekt en verlevendigd. Juist omtrent dezen tijd begreep onze goede baron, dat zijn paarden niet ruim en luchtig genoeg waren gestald,
		\'la jeune lille visionnaire de retoumer « la Grotte, et a prendre les me- "sures qui pourront iusensiblement détourner 1\'attention du public en wrendanl chaque jour les visites moins fréquentes. \'Il sera iudispensable que vous vons eoncertiez avec Ie f.\'lergé, mais "je ne saurais trop vous engager a traiter directement cette affaire déli- <cate avee Mgr. lY-vêque de Tarbes, et je vous aulorise ü dire, en mon Miom, au prélat, que je suis d\'avis de ne pas laisser nn libre eours a un \'état de choses, qui ne manquerait pas de servir de pt\'étexte h de nou- «velles attaques contra Ie Clergé et la Religiou."

-ocr page 103-

		85
		en noodzakelijk eeu beter eu sierlijker verblijf behoefden. Ongelukkig was het terrein niet groot genoeg om iets schoons te bouwen, ten minste zoo hij uiets van ziju plein en tuin wilde afnemen. De prefektuur van Tarbes ligt vlak naast de kathedraal, en is daarvan gescheiden alleen door het oude kerkhof voor de kanunniken en priesters dier kerk. Mijnheer Massy zag die plek gronds, zoo geheel voor ziju paardenstallen geschikt, met begeerige blikken aan en hield zich weldra overtuigd, dat hij als prefekt haar gerust in bezit kou nemen. Aanstonds toog meu aan het werk : eu de schedels en beenderen der overledene priesters werden omgewoeld, om plaats te geven aan de grondslagen der nieuwe stallen, die werden opgetrokken vlak bij een der oude ingangen achter de kathedraal. Luide deed de bisschop zich tegen deze onrechtmatige inbezitneming hooren en verlangde, dat deze schending van het eigendom der kerk en de verstoring van de rust der dooden terstond zouden ophouden; maar — gelijk wij vroe- ger reeds aangaven — terugtreden deed de baron nooit. Toen meende Mgr. Laurence den overmoed van den prefekt te moeten fnuiken en hem te dwingen het eigendom der kerk te eerbiedigen, en schreef daarom aan den minister, eischende dat het gebouwde oogenblikkelijk afgebroken en het. kerkhof in zijn behoorlijken staat zou hersteld worden. Dat had mijnheer Massy niet verwacht, maar werd nu ook, volgens gewoonte, nog veel hardnekkiger in het volharden en doorzetten van zijn plan. Hij vloog zelf naar Parijs, draafde van den eenen minister naar den anderen, zocht de zaak voor den staatsraad te brengen, won onophoudelijk rechtskundige adviezen in, putte gedurende eenige weken

-ocr page 104-

		*6
		zijue vindingrijkheid uit, om het proces tegen den bisschop te winnen; maar, helaas! niets hielp: met verkropten spijt en een bloedend hart moest hij naar Tarbes wederkeeren en zijn stallen afbreken. Nu groeit daar weder het groene gras en zegt een treurwilg aan den wandelaar, dat daar de asch van dooden in vrede te rusten ligt. Maar de baron Massy zou zich wreken en hield woord. Dat er eene wet bestond, die den prefekt het recht in handen gaf om de grot, als zijnde zonder verlof van de overheid tot een openbaar bedehuis gemaakt, buiten toegang te stellen, hebben wij reeds uit den brief des ministers gezien; daarbij was er nog eene wet van 30 Juni 183S, die hem machtigde om, op het getuigen van twee genees - heeren, Bernadetta als krankzinnige in een gekkenhuis op te sluiten : wat kon hij meer verlangen ? \'t Was nu beslist: de schandelijke dweeperij en bijgeloovigheid zouden spoedig geheel hebben opgehouden. Twee geneesheeren, die natuurlijk geen bovennatuur aan- uamen, blokten op zijn verlangen drie lange weken, om allerlei theorieën over catalepsie, somnambulisme, halluci- naties, enz. op te duiken en in toepassing te brengen zoowel op de geestverrukkingen van het kind, als op het ontspringen van de bron en de vele genezingen, die daar plaats grepen; maar zij moesten telkens bekennen, dat de wetenschap hier geen afdoende verklaring geven kon. Ein- delijk vervoegden zij zich, met den lastbrief van den prefekt in den zak, aan de hut der Soubirous, om een laatst onderzoek in te stellen naar de vermogens van Bernadetta. Zij doorliepen het systeem van Gall, ondervroegen het kind, onderzochten haar zenuwgestel en den omloop van

-ocr page 105-

		8?
		haar bloed, met één woord : alles, wat ook maar in de verte eenigen invloed op de hersenen kon uitoefenen, maar vonden niets dan haar oude kwaal, het asthma. Hunne verklaring aan den prefekt was dan ook, dat bij Bernadetta volstrekt geen teekenen van krankzinnigheid waargenomen werden, maar dat het misschien mogelijk was, wijl zij altijd nog bleef volhouden die gewaande verschijningen te hebben gehad, dat zij soms aan hallucinaties leed. Hoe zwak het wapen ook moge schijnen, dat hiermede den baron Massy in handen werd gegeven, hij meende dat het sterk en scherp genoeg was, om er den beraamden doodslag mede toe te brengen. Den 4den Mei reisde hij naar Lourdes, om daar de ge- wone jaarlijkscae vergadering met de maires van liet kanton als ook de conscriptie te houden. Na afloop der werkzaam • heden sprak hij eene redevoering uit over de buitengewone dingen, die in de hoofdplaats van het kanton voorvielen, en toonde aan, hoe het belang der Kerk zoowel als van den staat, van den paus zoowel als van den keizer, het dringend noodzakelijk maakte, daaraan paal en perk te stellen. „Mijne gevoelens, heeren l" zoo voegde hij er ttn slotte bij, „kunnen bij u niet verdacht zijn; want een ieder in „dit departement kent mijn diepen eerbied voor den gods- „dienst. Daarvan heb ik — naar ik meen — genoeg be- „wijzen gegeven, zoodat het onmogelijk is mijne bedoelingen „verkeerd uit te leggen. „Het zal u dan ook volstrekt niet verwondereu, mijne „heeren! dat ik aan den commissaris van politie heb be- „volen al de voorwerpen, die in de grot zijn geplaatst,

-ocr page 106-

		sS
		„weg te nemen en naar het stadhuis te breugen, waar ze „ter beschikking zullen zijn van de eigenaars. „Vervolgens heb ik goedgevonden dat al de personen, „die zich als ziensters voordoen, zullen worden aangehouden „en naar Tarbes vervoerd, om daar op kosten van het „departement als zieken te worden behandeld : terwijl ik „al degenen, die zullen bijgedragen hebben om die be- „spottelijke sprookjes rond te veuteu, zal doen vervolgen „als verspreiders van valsche berichten." Zoo begon de baron Massy zijn Meimaand en keerde nog denzelfden dag, uiterst over ziclizelven voldaan, naar Tarbes terug. Wie minder over den prefekt tevreden was? — Mijnheer Lacadé, de maire van Lourdes. Met de uiterste zorg had hij alles vermeden, wat aanleiding kon geven om hem eeue of andere meeuing over de vreemde gebeurtenissen van die dagen toe te schrijven; nooit had hij er zich in het open- baar over uitgelaten, nooit deel genomen aan de algemeene geestdrift van het geloovige volk, maar ook nooit de be- tamelijke uiting daarvan verhinderd. En nu werd van hem niets minder gevorderd, dan Bemadetta als krankzinnig aan te houden en door de gendarmen naar Tarbes te laten vervoeren..... Welke gevolgen moest hij niet vreezen ? Zou het opgewonden volk bij de gevangenneming en weg- voering van Bemadetta rustig toezien en niet met geweld haar willen bevrijden ? \'t Is waar, de prefekt had gezegd dat er een escadron ruiterij zou gereed staan, om bij de minste verstoring der orde tusschen beide te komen, maar dat verminderde de moeilijkheid niet; want aan den anderen kant stond immers ook de wonderdadige bron met al die

-ocr page 107-

		89
		wouderbare genezingen. Hij was hier derhalve geplaatst tusscheu den prefekt, het volk en het bovennatuurlijke : en hoe het aan te leggen om met alle drie iu vrede te blijven ? Hij ijlde naar zijn vriend, den keizerlijken pro- cureur Dutour om goeden raad in te winnen, en ging vervolgens met hem naar den pastoor van Lourdes, om dezen mee te deeleu wat er op orde vau den prefekt moest plaats grijpen. Mijnheer Dutour verzuimde niet er na- drukkelijk op te wijzen dat de baron, volgens de wet van 30 Juni 1838, volkomen in zijn recht was. De deken was verontwaardigd en moest zich geweld aandoen, om niet in toorn te ontsteken. —    „Dat kind is onschuldig !" riep hij luide uit; „en het bewijs daarvan, mijnheer de keizerlijke procureur ! is dat gij, met al uwe verhooreu en rechterlijke onderzoeken, niet de minste aanleiding hebt kunnen vinden om het aan te houden en te vervolgen." —  „\'t Is ook niet de rechterlijke macht, die hier handelt," zoo verontschuldigde zich mijnheer Dutour; „de prefekt doet Bernadetta als krankzinnig, op het getuigen van twee geneesheeren, opsluiten om haar te genezen. Dat is een eenvoudige maatregel van de regeering, die in niets den godsdienst raakt, daar noch de bisschop noch de geeste- lijkheid zich hebben uitgelaten over de gebeurtenissen, die ook trouwens geheel buiten hen hebben plaats gehad." —  „Zulk een maatregel", antwoordde de priester, allengs driftiger wordende, „zou de hatelijkste van alle vervolgingen zijn ; en nog zooveel te hatelijker, omdat hij een schijn- heilig masker aanneemt en zegt te willen beschermen, terwijl hij niets anders doet dan een arm kind treffen,

-ocr page 108-

		9(1
		dat zich niet verdedigen kan. Indien de bisschop, de gees- telijkheid, ik zelf, indien wij wachten met een oordeel uit te spreken over het karakter der dingen, die hier dagelijks gebeuren, totdat er meer en helderder licht over is opgegaan, waarom haast de regeering zich om zonder onderzoek, zonder genoegzame kennis vau zaken maar te beslissen, dat hier niets bovennatuurlijks geschiedt, en dat alles bedrog of be- goocheling is? Uwe dokters hebben bij Bernadetta niet het geringste gebrek ontdekt, dat recht geeft om haar krank- zinnig te verklaren, en bij gevolg heeft de prefekt ook niet het minste recht om haar op te pakken en weg te voeren." —  „\'t Is toch wettig....." —  „\'t Is onwettig!" donderde mijnheer Peyramale; en zich op de borst kloppende, vervolgde hij op plechtigen toon : „als priester, als deken en als pastoor van Lourdes, behoor ik allen toe en vooral den armen en zwakken. Als ik een gewapend man zag, die een kind geweld aandeed, dan zou ik dat kind verdedigen ook met gevaar van mijn leven ; want ik ken de verplichting van den goeden herder om zijne schapen te verdedigen. Weet dan, dat ik dat- zelfde zal doen, ook al is die aanvaller mijnheer de prefekt, en al heeft hij zich gewapend met het ongelukkig artikel van een ongelukkige wet. Gaat dan, mijne heeren! en zegt aan den baron Massy, dat zijn gendarmen mij op den drempel van de hut dier arme menschen vinden zullen, en dat zij eerst mij zullen moeten omverstooten, mij onder hunne voeten vertreden en over mijn ontzield lichaam heenstappen, eer zij een haar zullen krenken op het hoofd van dat arme onschuldige kind." —   „lntusschen......"

-ocr page 109-

		9]
		—   „Daar zijn hier geen intusschens! Stelt een onder- zoek in, spant alles in wat tot zekerheid en klaarheid kan geleiden; daar zijt gij vrij in, en de geheele wereld zal zeggen dat gij goed handelt. Maar," en hier stond hij op en vertoonde zich in zijne volle lengte, met zijn breede schouders, krachtige armen, mannelijk gelaat en blikse- mende oogeu, „maar als gij wilt vervolgen, als gij on- schuldigen wilt treffen, weet dan wel dat gij, alvorens den geringste van mijne kudde aan te raken, eerst met mij zult moeten beginnen...." De procureur en maire bleven verstommend staau, geheel onder den indruk van \'s priesters woorden. Eindelijk ge- waagden zij nog van den maatregel, die met de grot zou genomen worden. —   „Wat de grot betreft," hernam de pastoor kalm en met waardigheid: „als mijnheer de prefekt, in naam der wet en in naam van zijne eigene godsvrucht, haar wil plunderen van de voorwerpen, die duizenden van bezoekers daar ter eere van O. L. Vrouwe hebbeu neergelegd, laat hij zijn gang gaan. De geloovigen zullen er bedroefd, misschien verontwaardigd over zijn; maar dat hij zich ge- rust stelle: zij weten het gezag te eerbiedigen, ook als het zich te buiten gaat. Men zegt dat te Tarbes een eskadron gezadeld staat, gereed om op den eersten wenk naar Lonrdes te draveu: laat dat eskadron gerust afzitteu. Hoe heet sommige hoofden ook mogen zijn, hoe veront- waardigd sommige gemoederen mogen trillen: allen hooren toch naar mijne stem ; en zonder militaire macht sta ik u borg voor de rust van mijn volk; maar met militaire macht sta ik voor niets in."

-ocr page 110-

		92
		Hiermede liep liet gesprek ten einde; de procureur ver- klaarde onder het huiswaarts keeren, dat verder de zaak hem volstrekt niet meer aanging, en liet dus al het gewicht weder op de schouders van den maire drukken. Mijnheer Lacadé was in de ziel overtuigd dat de pastoor zijn woord zou houden, en dat de gansche stad de partij van hareu waardigen herder zou trekken. Moest hij uu als maire, om den prefekt te believen, de stad in rep en roer brengen en zichzelven gehaat maken ? Na veel overwegen, gaf hij zelf op deze vraag een ontkennend antwoord, en schreef aan den baron Massy wat er bij den pastoor was verhau- deld; waarna hij bepaaldelijk weigerde om Bernadetta ge- vangen te nemen, ook al zou hij daarom als burgervader moeten aftreden. Zoo de prefekt meende, dat het kind als kraukzinuig toch moest vervoerd worden, dan moest hij de orders daartoe maar zelf aan de gendarmen betee- kenen. Terzelfder tijd, dat in de pastorie over de vrijheid van Eernadetta werd gehandeld, was de commissaris van politie, .lacomet, in groot tenu en met den sjerp om de lenden van het bureel gestapt om, gevolgd van zijn dienaren, zich naar de Massabiella-rotsen te begeven en het tweede deel van des prefekts verordening, de plundering van de grot, ten uitvoer te brengen. Reeds was het in de stad bekend geworden dat de baron Massy bevolen had alles, wat in de grot lag, op te ruimen en naar het stadhuis te brengeu; en eene groote menigte volks, waaronder de voltallige straatjeugd, was op de beeu om getuige te zijn van de heiligschennis, die ging gepleegd worden. De voorwerpen, in de grot geofferd, waren zoo aanzienlijk

-ocr page 111-

		9.".
		en veelvuldig, dat het onmogelijk was die door politie- dienaren naar de stad te dragen ; waarom Jacomet zich naar het posthuis begaf, om van mijnheer Barioge kar en paarden te vragen. —   „Ik verhuur mijn paarden niet voor zulk werk," antwoordde de postmeester kortaf. —  „Maar gij kunt uwe paarden niet weigeren, als men u betaalt," bracht de commissaris in. —   „Dat kan wel zijn; maar mijn paarden zijn voor den postdienst bestemd en niet voor zulke dingen. Daarenboven wil ik volstrekt niet de hand hebben in hetgeen gij gaat bedrijven. Gij kunt mij vervolgen en mij een proces aandoen als gij verkiest, maar mijn paarden krijgt gij niet." Jacomet ijlde naar een anderen stalhouder, doch ontving dezelfde weigering, zoodat hij weer verder moest, altijd gevolgd van een troep jongens, die victorie schreeuwden zoo dikwijls zij hem zonder gerij zagen afgewezen. Zijn toestand werd ondragelijk wreed ; want nooit had hij kunnen vermoeden dat alle stalhouders zoowel als alle deftige burgers, die rijtuig hielden, hem, Jacomet, kar en paard zouden durven weigeren, als hij die in zijne hoedanigheid van politie-commissaris kwam vorderen. Hij had tocli aan een armen voerman dertig francs geboden, eu de stijfkop had verachtelijk geantwoord, dat de Zaligmaker ook voor dertig stukken zilvergeld was verkocht..... Bovenmate vernederd en ziedende van toorn, draaft hij de stad uit en vindt gelukkig aan een hoefsmederij de dochter van het gezin alleen tehuis; tegenover deze voelt hij zijn kracht herleven, en spoedig dan ook heeft hij paard

-ocr page 112-

		94
		en kar van het zwakke en bevreesde meisje voor dertig francs gehuurd. Nu naar de grot. Jacomet gaat weder met hoog opgeheven hoofd vooruit; dan volgt de kar, omgeven van politie- dienareu, en eindelijk het volk en de straatjeugd, niet meer zingend en juichend, maar morrend en zwijgend. \\)e kar kan niet tot de grot gevoerd worden en blijft dus op eenigen afstand staan. In de benedenste opening der grot braudden hier en daar kaarsen, gestoken op houten kandelaars, met bloemen en veelkleurige linten versierd; kruisen, Maria-beelden, schilderijen, halskettings en kleinoodiën stonden en lagen hier en daar verspreid ; zijden en fluweelen behangsels ver- sierden reeds de naakte wanden, omzoomd met slingers van frisch groen en geurige bloemen; terwijl een paar teeneu korven een vracht van koperen, zilveren en gouden geld- stukken bewaarden, die als eerstelingen waren geotterd voor het heiligdom, dat men der Moeder des Heeren wilde bouwen, en waarnaar, ofschoon eeuige duizenden guldens waard en nacht en dag onbewaakt liggende, nog geen begeerige of roofzieke hand was uitgestoken. De commissaris sprong over het hekje, dat de steen- kappers voor de rots hadden geplaatst, en trad in de grot. Hij was bleek en scheen ontsteld, ten minste zijne handen beefden, toen hij de korven met geld in bezit nam. Toen blies hij een voor een de kaarsen uit en begon het goed aan zijne dienaren over te reiken, die het naar de kar brachten. Daar het werk door den tamelijk verren afstand van het voertuig slechts langzaam vorderde, riep Jacomet eenige jongens, om ook de handen uit den mouw te steken

-ocr page 113-

		95
		en voorwerpen naar de kar te dragen. Een der jongens stak zijne handen uit en vatte een kleine schilderij aan; maar dadelijk riep een ander hem toe : —   „Ongelukkige ! wat gaat ge doen ? Onze Lieve Heer zal u straffen \\" De jongen liet de schilderij vallen, en tevergeefs riep, gebood of bedreigde de commissaris: niemand wilde hulp verleenen. Toen de grot leeg geplunderd was, wilde Jacomet ook nog het hekje sloopen en liet aan het werkvolk van den molen bijl en hamer vragen. Ook die werden hem geweigerd. Hij zelf moest dus weder den weg op, om een armen werkman te dwingen het noodige gereedschap ter leen te geven, en begon toen zelf het sloopingswerk. Eene vreeselijke stilte had er tot dusverre onder de menigte geheerscht; maar bij de eerste hamerslagen ging er een trilling door aller ledematen heen ; het volk liet een schreeuw en drong onwillekeurig op Jacomet aan, terwijl eene stem overluid riep, dat de rivier de Gave daar vlak bij lag. De commissaris wendde zich om en vertoonde een gelaat, misvormd van vreeze en angst, en bleek als van een lijk. —  „Wat ik doe," sprak hij sidderend en bijna huilend : „wat ik doe, doe ik niet uit mijzelven, maar op bevel van mijnheer den prefekt. Ik doe het met den grootsten tegenzin en alleen omdat ik er toe genoodzaakt ben. Ik ben er dus niet verantwoordelijk voor en gij kunt het op mij niet verhalen." —  „Wees bedaard ! geen geweld! denk aan het woord

-ocr page 114-

		96
		van den pastoor! laat alles aan God over!" hoorde men vele stemmen wijselijk vermanen. En de kalmte was terug gekeerd. De kar met offers werd naar het stadhuis gevoerd en daar ontladen, terwijl het geld aan den maire werd ter hand gesteld. Maar des avonds wilde het volk openlijk zijne afkeuring doen blijken en trok in groote menigte naar de grot, biddende en zingende, met bloemruikers en kaarsen in de hand. Des andereu daags grepen er twee treffende voorvallen plaats, die de stad in verslagenheid brachten. Het meisje, dat de kar verhuurd had, viel van den hooizolder en brak haar dij; en den werkman, die de bijl geleend had, werden beide beenen verbrijzeld door een zwaren balk, dien hij op de schaafbank wilde tillen... De baron Massy ontving den volgeuden morgen het ver- slag van Jacomet aangaande de berooving van de grot, en tevens de verklaring van den maire dat hij liever als hoofd der gemeente aftrad, dan de hand op Bernadetta als krank- zinnige te leggen. Dit laatste schrijven verbitterde hem, vooral, omdat hij voor de tweede maal tegenover een geestelijke het onderspit moest delven. Van terugtreden kon echter geen sprake zijn ; alleen moest er een ander middel bij de hand worden ge- vat om tot het doel te komen ; en nog denzelfden dag was dat middel gevonden. Tallooze genezingen werden gezegd aan de bron plaats te hebben, sommige oogenblikkelijk, andere langzamerhand na herhaald gebruik van het water. Iets bovennatuurlijks schuilde daarin niet, dit stond vast; maar waarom zou dat

-ocr page 115-

		97
		water geen natuurlijke geneeskracht kunnen hebben evenals zooveel bronnen in den omtrek, die zelfs beroemd en zeer gezocht waren ? Bezat die bron inderdaad minerale bestand- deelen, dan mocht zij niet zonder voorafgaand onderzoek en machtiging van de regeering voor het publiek worden ten gebruike gesteld; daarenboven waren de Massabiella- rotsen bijzonder eigendom van de stad Lourdes, en konden dus door het bestuur worden afgesloten. Het kwam er nu maar op aan, een scheikundige te vinden, die eene na- tuurlijke geneeskracht aan het water der bron van Lourdes zou toekennen. De prefekt kende zijne mannen en ging in allerijl mijnheer Latour de Trie spreken. Reeds den volgenden dag mocht hij zich dan ook verheugen in het verslag van een schei- kundig onderzoek, waarin aan het helder en reukeloos water van de grot te Lourdes heilzame minerale eigenschappen werden toegeschreven, en wel in die ruime mate, dat de tijd niet ver meer verwijderd moest zijn, waarop door de geneeskunde eene bijzondere geneeskracht aan dat water zou worden toegekend; zoodat men mocht verhopen, dat de bron der Massabiella-rotsen den rijkdom van het departe- ment aan minerale wateren weldra zou vermeerderen. (\') (1) EXAMEN CHLUIQUK. ••L\'eau de la Grotte de Lourdes est très-limpide, inodore et saus sa- "veur tranchée. Sa pesanteur spécifique est très-voisine de celle de l\'eau "distillée (sa température a la Source est de 15" cent). "Klle conticnt les principes suivants : ti 1". Chlorures de soude, de chaux et de maguésie : abondauts; "i". Carbonates de chaux et de maguésie; »3". Silicates de chaux et d\'alumine ; 7

-ocr page 116-

		98
		Het moet erkeud worden, de baron Massy wist met zijn tijd te woekeren : immers den 4den Mei hield hij zijne re- devoering voor de maires te Lourdes en gaf zijn eerste bevelen ; den 5den ontving hij het schrijven van mijnheer Lacadé en Jacomet; en reeds den 6den had hij het mees- terlijke stuk van den scheikundige in handen. Maar — laat ons rechtvaardig zijn — ook mijnheer Latour de Trie bezat eene vlugheid, die niet kan geëvenaard worden, daar hij op één dag naar Lourdes heen- en terugreisde — daar was toen nog geen spoorweg —, te huis zijne proeven nam en het water ontleedde, en eindelijk het gewenschte verslag den prefekt in handen gaf. Men was nu voor goed van de bovennatuur verlost: de bron, door Bernadetta toe- vallig ontdekt, behoorde niet aan den godsdienst, maar aan de geneeskunde.
		»4". Oxide de fer : "ö". Sulfate de sonde et carbunate de soude; »()". Phosphate: des traces: »7". Matière organique : ulmine. «Nous constatons dans la compositio» de cette eau absence complete »du suli\'ate de chaux on sélénite. «Cette particnlarité, assez remarquable, est toute a sou avantage, et «doit nous la faire cousidérer comme étaut très-légère, facile a la diges- »tion et imprimant a 1\'écoiiomie animale une dispositiou favorable a «1\'équilibre de 1\'actiou vitale. "Nous ne croyons pas trop préjuger en disant, vu 1\'ensemble et la «qualité des substances qui la constituent, que la scieuce médicale ne «tardera peut-être pas a lui reconuaitre des verlus curatives spéciales, »qui pourront la faire classer au noinbre des eaux qui forment la richesse \'/minerale de uotre département." »A. Latouk de Tkib."

-ocr page 117-

		99
		Ongelukkig echter kau ook den bekwaamsten urefekt wel eens iets door liet hoofd gaan; en zoo had de baron vergeten, aan het prefektoraal dagblad van zijn departement kennis te geven van het scheikundig onderzoek, üit kleine verzuim had het noodlottige gevolg, dat de Ere I in per ia Ie op denzelfden dag, waarop mijnheer Latour verklaarde, dat het water uit de grot van Lourdes zeer helder was en eene bijzondere geneeskracht bezat, aan zijne lezers de stellige verzekering gaf, dat het niets anders dan vuil en ongezond water was. „Het spreekt van zelf," schreef genoemd blad van 6 Mei, „dat de beruchte grot de wonderen met stroomen „uitgiet, zoodat ons departement er van overstelpt is. „Alle oogenblikken ontmoet gij meuschen, die u duizend „genezingen verhalen, welke door het gebruik van dat vuile „water zijn verkregen. Weldra zullen dan ook de genees- „heeren niets meer te doen hebben ; lijders aan rhumatiek „of borstkwalen zullen spoedig uit ons departement ver- „dwenen zijn, enz." (\') Een ongeluk komt zelden alleen: dit ondervond ook de prefekt. Niet alleen, dat zijn eigen courant de verklaring van den chemist tegensprak, maar ook andere scheikuu- digen van naam, zooals Thomas Pujo en eenige professors, kwamen tegen de ontleding van Latour op en beweerden, (\') «Il va saus dire, que la fameuse Grotte verse ti Hots les Mira- cles, et que notre département eu est inuadé. A tont bout de champ vous reueoutrez des geus qui vous racoutent les mille guérisons obtenues par 1\'usage d\'une eau malpropre. Bientöt les médieins u\'aurout plus rien i. faire, les malades rhumatissants ou poltrinaires aurout disparu du departement, etc."

-ocr page 118-

		100
		dat het niets anders was dan zuiver en gewoon natuurlijk wa- ter. Daarenboven had die verklaring zelve na hare bekend- making de tegenovergestelde uitwerking van die, welke van haar verwacht mocht worden; want niet alleen, dat de ka- tholieken haar als valsch en partijdig verwierpen en in groolen getale de bron bleven bezoeken; maar nu trok- ken daar ook de ongeloovigen en de volgelingen der he- dendaagsche wijsbegeerte heen, om door het gebruik dier minerale wateren genezen te worden. De stroom van be- devaartgangers en vreemdelingen werd dus met den dag grooter, vooral toen de tijd aanbrak, waarop veel badgasten naar de naburige bronnen reisden en meestal te Lourdes stilhielden. Ook ging er bijna geen dag voorbij, of men wierp nieuwe otters van geld, bloemen en sieraden in de geplunderde grot, en Jacomet moest dagelijks met zijn agenten terugkeeren om de gaven van godsvrucht naar het stadhuis te dragen of, als ze hem te onbeduidend voor- kwamen, in de Gave te werpen. De koffiehuis-bezoekers en sociëteitsmannen waren dau ook vol zorg over de ver gaande bijgeloovigheid der groote menigte, en konden maar niet begrijpen waarom de prefekt niet doortastte ; zij meenden zelfs dat, wanneer hij geen afdoenden maatregel eindelijk natrj, liet gemeentebestuur daartoe moest overgaan. Eenigen hunner brachten die meening dan ook in den stedelijken raad ter tafel en trachtten hun medeleden te overtuigen, dat de stad er het hoogste belang bij had om door des- kundigen te doen uitmaken, of de bron aan de Massabiella- rotsen werkelijk minerale bestanddeelen van genezende kracht bezat. Gaf het onderzoek een bevestigend antwoord, dan kon de stad een groot voordeel van de bron trekken; leverde

-ocr page 119-

		101
		het een ontkennend antwoord, dan moest de regeering haar afsluiten en buiten toegang stellen. Dit had dan ook het gewenschte gevolg, dat de maire den 3den Juni aan den raad voorstelde : „Men heeft te Lourdes, aan den linkeroever van de „Gave, een water ontdekt, dat gezegd wordt bijzondere „geneeskracht te bezitten. „Dat water is beknoptelijk ontleed door mijnheer Latour, „uitstekend scheikundige van dit departement, die daaraan „zulke eigenschappen heeft toegekend, dat de geneeskunde „het wellicht zal voegen bij het getal der wateren, die „den rijkdom van dit land uitmaken. „ De stad heeft er een groot belang bij, de bestanddeelen „te kennen die het bezit, evenals ook zijne eigenaardigheid. „\'t Is daarom, dat ik u machtiging kom vragen, om het „op nieuw te doen ontleden en aau een scheikundig onder- „zoek te onderwerpen." Na rijp beraad werd besloten het voorstel van den maire aan te nemen, en den burgervader te machtigen, het water scheikundig te doen onderzoeken door mijnheer Filhol, hoogleeraar in de scheikunde te Toulouse, en de kosten daarvan te betalen uit den post van onvoorziene uitgaven. (\')
		(\') L\'an 1858 et Ie 3 Juin, Ie Couseil municipal de la ville de Lourdei s\'est réuüi au lieu ordinaire de ses séances, sous la présideuce deM. A. Lacadé, maire. Étaient presents: M. M. Normande, Capdevielle, adjoints, Claverie, latapie, Cousté, Duprat, Dupot, Rouy, ltives Jean, Labayle, Gesta, Lepere, Pages. M. Ie Maire, après avoir ouvert Ia séance, a exposé au coaieil les faits suivauts:

-ocr page 120-

		102
		De burgervader schreef daarop terstond aau: „Mijnheer i\'ilhol! overeenkomstig het verlangen van den „stedelijken raad, die alle vertrouwen stelt in uwe kundig- „heden, heb ik de eer u te verzoeken wel te willen ontleden „het water van eene bron, die kortelings in deze stad is „ontdekt." (\') On a décoiivei\'1 ü Lourdes, sur la rive gauche dn (Jave, mie eau que 1\'ou dit avoii\' des verlus curatives spéciales. Cette eau a été siiccintement analysée par M. Lsitour, chimiste distingué de ce département, qui lui a reconnu des proprietés telles que la scieuce médi- cale pourrait peut-être la elasser au uombre des eaux, qui font la riches- se de ce pays. La Ville a un grand intérêt ii connaitre les principes qui la consti- tueut ainsi que sa propriété. Dans ces circonstances, je viens vous demander 1\'autorisation de la soumettre de nouveau ii une analyse. Le Conseil considérant que la proposition faite par M. Ie Maire doit être accueillie: Considérant que 1\'analyse ü laquelle M. Latonr s\'est livré constate que cette eau parail avoir des principes minéraux : Considérant qu\' avant déjü 1 \'opi tiion de M. Latonr, lintérêt bien eu- tendu de la commune est de la faire analyser de nouveau par un autre cbimiste aussi distingué, afin d\'avoir 1\'opinion de deux hommes spéciaal : A délibéré que M. le Maire était autorisé a faire faire 1\'analyse de cette eau par M. Filbol, chimiste ii Toulouse, et lui payer ses honoraires au moyen des fonds libres.... N\'ayant plus rien a soumettre au Conseil, M. le Maire a leve la séance, et les delibérants ont signé. (Volgen de handteekeningen.) Uittreksel uit de notulen der raadsvergaderingen van den stedelijken raad van Lourdes. (\') "Monsieur Filbol! Conformement au désir du conseil municipal, qui »a toute confiance dans vos lumières, j\'ai 1\'honneur de vous prier de «vouloir bien analyser une eau provenant d\'une Source, découverte de- »puis peu dans cette ville."

-ocr page 121-

		10:3
		Dat had de baron Massy niet verwacht: was dan de ver- klaring van zijn chemist niet voldoende ? en moest men de zaak niet voor beslist houden, wanneer hij, de prefekt, daarover uitspraak had gedaan ? Die mijnheer Filhol was wel een man van de moderne wetenschap, maar toch altijd ook een eerlijk man; en dan die analyse van mijnheer Latour... met één woord: de baron was niet gerust en begreep, het onderzoek van den nieuwen chemist, zoowel als het oordeel van denr aad, te moeten voorkomen zoo niet onmogelijk te maken. Daarbij kwam nog, dat de brieven van den minister Rouland hoe langer hoe meer er op aandrongen, dat aan het schandaal van Lourdes een einde werd gemaakt; terwijl ook de minister van financiën, de heer ïould, op reis naar zijne goederen, te Tarbes vertoefde en een lang onderhoud met den prefekt had. De wereld moest dan nu maar eens ondervinden, wie de baron Massy, prefekt van de Hautes- Pyrénées, was:.... en de burgers van Lourdes lazen den Ssten Juni met ergernis de volgende publicatie, die door de geheele stad was aangeplakt: „De maire der stad Lourdes, „Gezien de voorschriften hem door de Regeering toegezon- „den; gezien de wetten van 14—22 December 1789, van „16—24 Augustus 1790, van 19—22 Juli 1791, en die „van 18 Juli 1837, op het stedelijk bestuur; „Overwegende dat het noodzakelijk is, in het belang „van den godsdienst, een einde te stellen aan de erger- „lijke tooneelen, die plaats grijpen aan de grot van Massa- „biella, gelegen te Lourdes aan den linkeroever van de „Gave : „Overwegende van den anderen kant, dat het de plicht

-ocr page 122-

		104
		„is van den maire, te waken over de openbare plaatse- „lijke gezondheid : „Overwegende dat een groot getal zijner onderhoorigen „en vreemdelingen water komt putten uit eene bron van „genoemde grot: „Overwegende dat er gegronde redenen bestaan om te „meenen dat dat water minerale bestanddeelen bezit, en „dat het voorzichtig is, alvorens daarvan het gebruik toe „te staan, te wachten totdat eene wetenschappelijke ont- „leding bekend maakt, welk gebruik daarvan door de ge- „neeskunde zou kunnen gemaakt worden; dat bovendien „de wet het openen van minerale waterbronnen aan eene „voorafgaande machtiging van het gouvernement onderwerpt: „Besluit : „Artikel 1. „Het is verboden water uit de genoemde bron te putten. „Art. 2. „\'t Is insgelijks verboden te loopen op den stadsgrond, „genaamd: de oever van Massabiella. „Art. 3. „Aan den ingang der grot zal een hek geplaatst worden „om het intreden te beletten. „Insgelijks zullen er palen geplaatst worden metde woorden: „Het is verboden dit eigendom in te gaan. „Art. 4. „Iedere overtreding van dit besluit zal gestraft worden „volgens de wet. „Art. 5. „Mijnheer de commissaris vau politie,

-ocr page 123-

		105
		„De gendarmen, „De veldwachters, „Eu de overheid der gemeente, „Blijven met de uitvoering van dit besluit belast. „Gedaan te Lourdes, ten stadhuize, den 8sten Juni 1858. „De maire, A. Lacadé. „Gezien en goedgekeurd: „De prefekt, O Massy." (*) J uist om dezen tijd was het feest in de kostbare woning van den prefekt, want het traktement van baron Massy (\') »Le maire de la ville de Lourdes, "Vu les instructions a lui adressées par 1\'Autorité supérieure ; vu les »lois du 14—22 décembre 2789, du 16—24 aout 1790, du 19—22Juil- "let 1791, et celle du 18 Juillet 1837, sur l\'Administratioii Municipale; "Considéraut qu\'il ünporte, dans 1\'intérêt de la Heligiou, de mettre »un terme aux scènes regrettables, qui se passeut a la Grotte de Massa- «bielle, sise a Lourdes, sur la rive gauche du Gave; "Considéraut d\'un autre coté, que Ie devoir du Maire est de veil- »ler a. la santé publique locale ; "Considéraut qn\'uu graud uoinbre de ses administrés et de persounes «étrangères a la commune vieuneut puiser de 1\'eau h uue source de ladite » Grotte: \'Considéraut qu\'il y a de sérieuses raisons de peuser que cette eau con- «tient des principes minéraux, et qu\'il est prudent, avant den permettre «1\'usage, d\'attendre qu\'une analyse scieutifique fasse counaitre les appli- "catious qui en pourraieut être faites par la Médiciue; que d\'ailleursla "Loi soumei 1\'exploitation des Sources d\'eau minerale a 1\'autorisatiou pré- «alable du Gouvernement ; "AlUiKTE : «Article 1. "il est défeudu de preudre de 1\'eau » la dite Source.

-ocr page 124-

		106
		werd verhoogd en gebracht op 25,000 francs; terwijl een vleiend schrijven van den minister Eouland hem prees om zijnen ijver, hem aanmaande op den ingeslagen weg voort te gaan en toch, het kostte wat het wilde, een einde te maken aan de mirakelen van Lourdes\' grot. Ook Jacomet, de commissaris van politie, deelde in de vreugde van den prefekt, door het ontvangen vaTi eene aanzienlijke gratificatie. -Art. 2. "Il est également interdit de passer sur Ie communal dit »rive de »Massabielle." «Art. 3. "Il sera établi n 1\'entrée de la Grotte une barrière pour en empêcher «racnès. "lies poteaux seront également places qui porteront ces mots: Ir, est •DÉPENnu d\'entrer dans cette propriétk. «Art. 4. •Toute contravention au présent Arrêté sera poursuivie conformément »a la loi. «Art. B. »M. Ie Commissaire de Police, »La Gendarmerie, "Les Gardes-champêtres, »Et les Autorités de la commune, "Demeurent chargés de 1\'exécution du présent Arrêté. »Fait ik Lourdes, en 1\'hótel de la Maire, Ie juin 1858. »Le maire, A. Lacadé. «Vu et approuvé. "Le préfet, O. Massy."

-ocr page 125-

		VI.
		DE VERVOLGING. Mijnheer Lacadé had de publicatie niet willen onder- teetenen, of zij moest aan het hoofd de woorden dragen: „gezien de voorschriften hem door de regeering toegezonden," en door den prefekt zelven mede onderteekend zijn. Nu mocht niemand hem over den maatregel, die voorzeker veel beweging en ontevredenheid in de stad zou veroor- zaken, lastig vallen, want hij deed niets anders dan ge- hoorzamen; terwijl de verantwoording van alles op den baron Massy bleef rusten. Jacomet, de commissaris van politie, was minder augst- vallig en toog vol blijdschap met zijne dienaars en eenige timmerlieden naar buiten, om een rasterwerk te slaan rondom de Massabiella-rotsen, en aldus den toegang tot de grot en de bron af te sluiten. Ook werden hier en daar, langs de grenslijn van de stadsgronden rondom de rots, lange palen in den grond gestoken, die met groote letters verboden verder.te gaan, op straffe van boete vol- gens de wet. Politiedienaren en veldwachters hielden nacht en dag daar wacht bij en maakten proces .verbaal op, zoodra iemand zulk een paal durfde voorbijgaan, om in den omtrek der grot neder te knielen en te bidden.

-ocr page 126-

		1(18
		Gelukkig was de vrederechter Duprat even groot vijand van het bovennatuurlijke als de heeren Massy, Dutouren Jacomet, en bezat daarbij een niet te evenaren taleut, om in het strafwetboek te lezen wat er niet iu stond, en eene straf op te leggeu die niet verdiend was, vooral wanneer hij, zooals hier het geval was, iu het hoogste ressort vonnisde en er geen appèl was toegelaten. Hij veroordeelde alle overtreders van bovenstaand verbod tot vijf francs boete, maar wist met veel behendigheid allen, die gedurende een zelfden dag werden betrapt, iu een en hetzelfde vonnis bij elkander te nemen, eu aldus ieder in het bijzonder voor allen te samen tot de bepaalde kosten te verwijzen. Dat was eene meesterlijke vindiug; want wanneer er uu eens honderd waren, die gedureude denzelfden voormiddag de grenspalen hadden overschreden, dan konden zij er van verzekerd zijn niet alleen tot vijf francs, maar ieder in solidum tot het geheel van aller gerechtskosten veroordeeld te worden. Het deed volstrekt niets af, dat de verschil- lende overtreders op verschillende uren de grot bezocht hadden, van verschillende plaatsen afkomstig waren, eik- ander niet kenden en zelfs nooit gezien hadden: mijnheer Duprat sprak het vonnis uit, en daar was geen verhaal op. (\')
		(\') Zie hier onder anderen zulk een vonnis: »Le Tribnnal de 9imple «police du cantou de Iiourdes a reudu Ie jugement suivaut: "Entre Al. Jacomet, Commissaire de Police du canton de Lourdes, "rem]ilis9ant les fonctions de Ministère public pres ce tribunal, deman- «deur, comparant en persouue d\'uue part; ••Et Ie sieur I). Al. C domicilie u. Aucb, demoiselle Al C. demeurant

-ocr page 127-

		109
		Nog nooit had mijnheer Duprat zooveel schuldigen voor zijn rechterstoel gedaagd, of zich kunnen voorspiegelen, dat hij zooveel aanzienlijken uit de voornaamste landen van Europa als schuldig zou mogen veroordeelen. De arme lieden, \'t is waar, vreesden voor de hooge sommen, die als straf werden opgelegd, en gingen daarom aan de over- zijde van het kanaal vlak tegenover de rots op het wei- land nederknielen, wat hun door de eigenaars werd toege- staan; maar de rneergegoeden overtraden vaak moedwillig en in het bijzijn van Jacomet of zijne politiedienaars de verordening, en wierpen hun naamkaartje voor de voeten
		«a Lectoure, ilame B. propriet ai re et rentière domiciliée a Bordeaux, D. »Tj. enfant mineur, domicilie :\\ Bagnères-Adour. etc. etc, défendeurs et "di\'faillants d\'autre part: \'Eu fait...... •Attendn que 1\'arrivée sur Ie communal et devant la Grotte Massabiellc •desdits préveuus venant ensemble de Lourdes établit que la contraventio» "a élé commise conjointement et d\'accord entre tous les préveuus; "Attendn que les préveuus condamnés doivent supporter les dépens ; «Attendn qu\'il est de principe que les auteurs et complices d\'une même "contravettion doivent être condamnés solidairement aux dépens, ainsi «que les personnes civilement respousables; • Par ces motifs «Nous Juge de Paix jugeaut en matière de police, avons condamné et •/condamnons par défaut et en dernier ressort, Ie sieur 1). M. C. domicilie ii "Auch, M. C. domiciliée ü Lectoure, dame B. propriétaire et rentière domici- "liée ii Bordeaux et I). L, enfant mineur, domicilie k Bagnères-Adour, etc., "chacun a cinq francs d\'amende et solidairement aux dépens, enconfor- «mité des art. 471 no. 15 du code pénal, 162 du code d\'instruction "criminelle, et 156 du décret du 11 juin, 811 et 1384 du code Napa- «léon. «IJUPRAT, Juge de l\'aix."

-ocr page 128-

		110
		der gerechtsinannen, opdat dezen proces-verbaal zouden kuuneu opmakeu. Bij het openen der badeu van den om- trek kwamen niet alleen aanzienlijke Fransebeu, maar ook Engelschen, üuitschers, Spanjaarden en zelfs Russen naar Lourdes, om de plaats te zien, waarvan zooveel wonder- lijks werd verhaald, en gaven luide hunne ontevredenheid te kennen, dat hun zelfs belet werd aan eene onschuldige nieuwsgierigheid te voldoen , zoodat ougeloovigeu zoowel als geloovigen bijna dagelijks als overtreders voor mijnheer Duprat te recht stonden, en niet weinig bijdroegen, om de reeds bestaande gisting onder het volk te vermeerdereu, als zij zich zeer hevig tegen den prefekt uitlieten eu zijne maatregelen hard, wreed eu onwettig noemdeu. Enkele malen gebeurde het dan ook, dat eene dreigende meuigte zich aan de greuspalen verzamelde eu ouheilspel- leude kreten deed hooien; eens zelfs werden op een oube- waakt oogenblik iu deu nacht de palen uit den grond gehaald en was het rasterwerk kort eu klein geslagen; maar het eskadron ruiterij dat, zooals men wist, te Tar- bes gereed stond om klem te geven aau het verbod van den prefekt, hield de gemoederen in toom ; eu de politie- dienaars werdeu door deu prefekt met ontslag bedreigd als zoo iets weder gebeurde. \'t Was intusscheu een treffend tooueel, de armen hunne zieken naar het eiland te zien dragen, welks eigenaar, mijnheer de Laftite, zich verzekerd hield, door dit verlof Gods zegen over zijne akkers te zullen verkrijgen. Zij legdeu de kranken op het gras neder tegenover de wonderbare rots, staken hunue armen uit naar de grot, waarin de Onbevlekte Ontvangenis was verschenen, eu smeekteu over-

-ocr page 129-

		UI
		luid om hulp en geneziug. En die wat moediger waren, waadden zelfs door het kanaal om het wonderwater uit de bron te halen, dat reeds aan zoovelen tot heil had ver- strekt. Met verkropten spijt en ziedenden toorn zag Jacomet het aan, onmachtig om dit alles te beletten, te meer, daar ook velen zijner dienaars eu alle veldwachters, ja, tot zelfs de solda- ten van liet kasteel met het volk meeheulden en meestal op de knieën lagen te bidden, waar zij op wacht moesten staan, om de overtreders te betrappen. Daarbij kwam, dat er zich van tijd tot tijd personen vertoonden en aan over- treding schuldig maakten, tegen welke hij geen proces-ver- baal durfde opmaken, eu die hem dus in de harde nood- zakelijkheid plaatsten, van met tweeërlei maat te moeten meten. Zoo gebeurde het, dat zijne mannen eens vrij ruw een aanzienlijken vreemdeling, die de grenspalen wilde voor- bijgaan, bij den kraag pakten en hem toevoegden: —  „Gij moogt hier niet voorbij." De vreemdeling, een man met edele maar scherpe ge- laatstrekken, een breed voorhoofd en fonkelende oogen, rukte zich ios en antwoordde : —  „Dat zult gij zien, dat men hier wel voorbijgaat" ; en hij stapte bedaard, tot verbazing der politiedienaars, de palen voorbij. —  „Uw naam ?" vroeg Jacomet woedend : „ik maak terstond proces-verbaal tegen u op." —  „Ik heet Louis Veuillot," verklaarde de vreemde- ling, niet eens omziende. Maar terwijl de commissaris bezig was met den beroem- den naam op te teekenen, overschreed eene rijk gekleede

-ocr page 130-

		112
		vrouw de verboden lijn en knielde voor het rasterwerk neer, dat de bron afsloot. Door de latten heen hield zij het vochtig oog op de grot en het immer ruischend wa- ter gevestigd, en bad met vuur. Jacomet was verbaasd over zooveel vermetelheid, liet mijnheer Veuillot los en stormde naar de godvruchtige vrouw, haar toesnauwende: —  „Mevrouw \'t is niet geoorloofd hier te bidden. Gij wordt op heeter daad betrapt en moet voor den vrede- rechter verschijnen om veroordeeld te worden, tk maak proces-verbaal tegen u op. Uw naam ?" —  „Gaarne l" antwoordde de edele vrouw : „ik ben de echtgenoot van admiraal Bruat, gouvernante van zijne hoogheid den keizerlijken prins." Jacomet verstomde, liet het potlood uit de handen vallen, draafde beschaamd en morrend naar huis, en maakte geen procesverbaal op .... Is het wonder, dat het volk wraak riep over de onrechtvaardigheid van zijne overheid, en des nachts de rasters ging verbreken, om in de grot te bidden en het water van de bron te halen ? De maatregel van den prefekt had alzoo eene geheel tegenovergestelde uitwerking, daar zij de belangstelling in de Massabiella-grot en de ontstane bron veeleer vermeer- derde dan verminderde. Daar moest dus al weder een ander middel worden gezocht, om toch eindelijk een goed einde aan deze droevige zaak te maken. Jacomet, vindingrijk als hij was, meende eindelijk alles gewonnen te hebben, wanneer hij de geheele historie belachelijk maken en der verachting van alle verstandigeu kon prijs geven. Zoo ge- beurde het dan ook op een goeden morgen, dat drie of vier kleine jongens door de stad liepen, uitroepende, dat

-ocr page 131-

		113
		ook zij eene verschijning van de heilige Maagd geluid hadden. Het volk stroomde samen en volgde de knapen, die rle stad uittogen en beweerden door eene inwendige macht naar de grot gedreveu te worden ; en als de men- schen aan de gehate grenspalen bleven staan, namen de nieuwe zieners de rozenkransen, schapulieren en tnedaljes van hen aan, om die aan de wondergrot aan te strijken of in het water van de bron te dompelen, waarvoor zij dan eene geldelijke belooning vroegen en ontvingen ; ter- wijl de wachters hen volstrekt niet moeiden of beletten het verboden terrein te betreden. Alles ging naar wenscli, want het onnoozele volk liet zich door de kleine leugenaars verleiden ; en wat zou er na deze handtastelijke bedriegerij nog geloofd kunnen worden van Kernadetta\'s vermeende verschijningen ? \'t Moest nu immers aan de geheele wereld duidelijk zijn dat het een geldzaak was, en dat de politie het grootste recht had met alle gestrengheid te handelen ? Ongelukkig echter had Jacomet al weder niet gerekend op den pastoor van Lourdes : deze toch had aanstonds het onedel gedrag van de politie doorschouwd en begrepen. Toen het katechismus-uur was geslagen en de jeugdige bedriegers tusschen de andere knapen hadden plaats ge- nomen, verscheen Pastoor Peyramale zelf in de kerk en gebood hun voor hem te verschijnen. Met streng gelaat en indrukwekkende stem verweet hij hun de heiligschendige bedriegerij, waartoe zij zich hadden laten omkoopen, ver- klaarde hen onwaardig om tot de eerste heilige communie te worden toegelaten ; beval de ingezamelde aalmoezen in de otterbus der armen te werpen en dreigde dat hij, als zij ooit weder verschijningen durfden te hebben, openlijk 8

-ocr page 132-

		114
		•zou bekend inakeii wie huu die verschijuiugen bezorgde en betaalde. Een der jongens, die misdienaar was, vatte hij bij de ooren en joeg hem met schande van het altaar weg. En van dien dag afaan had niemand meer eene verschijning. Zoo liep dus alles den prefekt en commissaris van politie tegen, en met iederen dag werd het hun duidelijker, dat zij met al hunne gewelddadige maatregelen het geloof aan het bovennatuurlijke niet konden beletten. Wel had men er met zijne vrienden voor gezorgd, dat er ook valschi- wonderbare genezingen onder het volk verspreid werdeu, om die later met veel ophef te kuuuen tegenspreken en alzoo bewijzen te hebben tegen het geloof der menigte, maar alles tevergeefs : de toeleg was spoedig ontdekt en had geen andere uitwerking, dan het mistrouwen en den haat tegen de overheid te vergrooten. Maar waarom zweeg het kerkelijk gezag ? De deken van Lourdes noch de bisschop van Tarbes schenen zich er mede in te laten, terwijl het toch als eene kerkelijke en godsdienstige zaak vooral hun aanging. Waarom stelden zij dan geen paal en perk aan al die bijgeloovigheid ? Dit moest verkregen, desnoods geëischt worden ; en daarom stelden de baron Massy en mijnheer Jacoinet lange verslagen op van hetgeen er te Lourdes in den laatsten tijd geschied was, en zonden die schrifturen naar den minister van Eeredienst op. Mijnheer Kouland bezat nog wel geloof, maar had zijn geloof verplaatst; immers, geloofde hij niet aan de wondereu en genezingen bij de Massabiel la-rotsen, hij geloofde zooveel, te meer aan de romantische verdichtselen van den prefekt en den commissaris van politie. Deze twee heeren droegen

-ocr page 133-

		115
		daar kennis van en bleven dan ook niet in gebreke hem uitvoerig te schetsen, dat tegenwoordig kinderen de bediening van priesters uitoefenden en aan de bron voorwerpen van godsvrucht zegenden; dat het gemeen, vertegenwoordigd door vrouwen van slechte zeden, die kinderen kroonde eu met bloemen bestrooide; met één woord: dat er een schandelijk spel met den godsdienst werd gespeeld en dat het meer dan tijd was, dat de bisschop tusschenbeide trad om die heiligschennis, welke alle ware godvruchtigen met droefheid vervulde, te doen ophouden. Ook verheelden zij hem niet het onmachtige en vruchtelooze van al hunne maatregelen, eu gaven als hunne innige overtuiging te kennen, dat alleen de veroordeeling vau dat alles door den bisschop de gewenschte uitwerking kon hebben. Zij dreven dus den minister op de baan, waarop hij zich gaarne bewoog; want zich in godsdienstige en kerkelijke zaken mengen eu den bisschoppen de les lezen, behoorde tot de welbekende liefhebberijen van mijnheer üoulaud. Hij schreef dan ook aanstonds aan Mgr. Laurence, den bisschop van Tarbes: „Monseigneur! De laatste berichten, die ik over het „geval van Lourdes ontvang, schijnen mij van dien aard „te zijn, dat zij alle oprecht godsdienstige menschen met „diepe droefheid moeten vervullen. Dat wijden van rozen- „kransen door kinderen, die uiterlijke vertooningen, waarbij „men in de eerste plaats aantreft vrouwen vau zeer verdachte „zeden, dat kronen van de zienders, die belachelijke „plechtighedeu, eene wezenlijke bespotting vau onze heilige „godsdieustplechtighedeu, zullen niet nalaten vrijen loop „te geven aan de aanvallen der protestantsche couranteu „en eenige andere bladen, zoo het centrale gezag niet

-ocr page 134-

		116
		„tusschenbeide treedt om de, hitte van hun strijd „wat te matigen. Die ergerlijke tomieelen onteeren niet „minder den godsdienst in de oogen des volks ; en ik acht „het mij een plicht, Monseigneur! opnieuw uwe aandacht „op deze ernstige zaken te vestigen. ,,l)ie betreurenswaardige voorvallen schijnen mij ergerlijk „genoeg, om de geestelijkheid te doen opstaan uit de „terughoudendheid, die zij tot heden toe heeft in acht „genomen. Voor het overige, kan ik in dit geval niets „anders verrichten, dan een dringend beroep doen op al de „voorzichtigheid en al de wilskracht van Uwhoogwaarde, „vragende of Uwllw. het niet dienstig zou oordeelen, openlijk „dergelijke ontheiligingen af te keuren. Aanvaard, enz. „De minister van openbaar Onderwijs en Keredienst, „Rouland." (\')
		(1) "Monseigneur! Les iioiiveaux renseignenients que je recois sur •1\'affaire <le Iiourdes me paraissent \'Ie nature il attrister profondémeiit »tous les hommes sineèrement religieus. Ces bénédietions \'Ie chapelets • par iles enfants, ces manifestations \'lans lesquelles on reinarque, aux • premiers rangs, \'les femmes aux nioeurs équivoques, ees eouronnements «\'ie visiounaires, \'les cérémonies grotcsques, véritable parodie «les céré- • momes religieuses, ne nianqueraieut pas <le \'lomier libre carrière aux valtaques \'les jniirnniix protestants et \'Ie quelques aiitrea feuilles, sil\'An- • torité eentrale n\'interveuait pour modérer l\'anleur \'Ie leur polémiqne. (\'es «srèues scandaleuses n\'en déconsidèrent pas moins la lieligion aux yeux »iles populations, et je crois ile mon ilevoir, Monseigneur, il\'appeler de "nouveau, sur ces faits, votre plu? sérieuse attention. "Ces manifestations regrettables me seinblent aussi ile nature il faire vsortir Ie Clergé de la réserve dans laquelle il s\'est maiuteuu jusqu\'it "présent. Je ne puis, du reste, sur re point, que faire uu pressant appel »ii toute Ia prudenee et il toute la fermeté de Votre Grandeur, en lui

-ocr page 135-

		117
		De bisschop ontving dezen brief\' juist on het oogeublik, toen hij bezig was niet liet benoemen eener commissie, die de gausche geschiedenis van Lourdes zou onderzoeken en daarover verslag uitbrengen. Hij antwoordde den minister dat de geschiedenis geheel anders luidde, dan hem door onvoorzichtige en bevooroordeelde dienaars was medegedeeld ; dat de geestelijkheid zich alleen uit voorzichtigheid van alle inmenging of uitspraak had onthouden; dat hij als bisschop geen verbod mocht uitvaardigen, veel minder eene veroor- deeliug uitspreken, alvorens de zaken in haar.geb.eel onderzocht te hebben en te kennen; en las op zijne beurt den minister eens duchtig de les. Ziehier zijn schrijven : „Mijnheer de minister! groot was mijne verbazing toen „ik uwen brief las. Ook ik ben onderricht aangaande alles „wat er te Lourdes is gebeurd, en heb als bisschop er wel „het hoogste belang bij om alles af te keuren, wat den „godsdienst en de geloovigen kan bedroeven. Welnu, ik „kan u verzekeren dat de tooueelen, die gij mij hebt op- „gehangen, volstrekt zoo uiet hebben plaats gegrepen als „ze u zijn overgebriefd en dat, zoo er al iets betreureus- „waardigs is geschied, het slechts voorbijgaande is geweest „en niet de minste sporen heeft nagelaten. „De feiten, waarop Uwe Excellentie zinspeelt, zouden „gebeurd zijn ua de sluiting van de grot iu de eerste „week van Juli. — Twee of drie kindereu van Lourdes „begonuen zich als zienders voor te doen en buitensporig» «demaudaut si tëlle 11e jugei\'a [ms h ijiojios de réprouver juibliquciiieul »(le semblables profanatious. Agréez etc. »Le Miuistre d\'Iustruction [mblique et des Ciiltes, •Kouland."

-ocr page 136-

		118
		„heden langs rle straten te verrichten. Ofschoon de grot „gesloten was, zooals ik zeide, wisten zij toch het middel „te vinden daar binnen te gaan en hunne diensten te ver- „leeneji aan de bezoekers, die voor de hekken bleven staan, „door hunne rozenkranzen aan de binnenwanden der grot „aan te strijken en daarvoor geld aan te nemen, dat zij „voor zichzelven behielden. Ken hunner, die zich het „buitensporigst en minst welvoegelijk vertoonde, was koor- „knaap in de kerk van Lourdes. Mijnheer de pastoor heeft „hem zeer streng bestraft, uit den catechismus en van „het altaar weggejaagd. Die wanorde was dus slechts voor- „bijgaande, en het volk beschouwde het als jongensstreken, „die bij bestraffing terstond ophielden (\'). Dit zijn de feiten, „die al te ijverige dienaren in hunne verslagen als voort- „durende ergerlijke tooneelen hebben afgeschilderd. „Ik zou hartelijk verlangen, mijnheer de minister, dat „gij omtrent de gebeurtenissen van Lourdes inlichtingen „inwont bij eerbiedwaardige personen, die in die stad „hebben vertoefd om de plaatsen zelven te zien, de be- „woners en het kind, dat de verschijningen zou gehad „hebben, te hooren, zooals de bisschoppen van Montpellier „en van Soissons, de aartsbisschop van Auch, mijnheer, „Vène de inspecteur der warme minerale wateren, mevrouw „Bruat, mijnheer Veuillot, enz. „De geestelijkheid, mijnheer de minister! heeft zich tot „op dit oogenblik niet zoo geheel buiten de gebeurtenissen „der grot gehouden, als gij het wilt doen voorkomen. De (1) De bisschop sprak ilus geen enkel woord van het vrij algemeen ge- voelen in Lourdes, dat die ergernissen door de politie zelve waren in het even geroepen.

-ocr page 137-

		119
		„geestelijkheid der stad heeft eeiie voorzichtigheid iu acht „genomen, die bewonderingswaardig is, door nooit naar „de grot te gaan, om daardoor de bedevaart niet aan te „moedigen; zij heeft overal waar zij kon de maatregelen, „door het burgerlijk gezag genomen, in de hand gewerkt j „terwijl zij aan u is voorgesteld alsof zij bijgeloovigheid „begunstigde. Ik beschuldig den hoofd ambten aar van dit „departement niet, zijne bedoeling is altijd goed geweest; „maar hij schenkt in deze zaak zijn vertrouwen alleen ,,aau zijne ondergeschikte ambtenaren. „In mijn brief van 11 April 11., ten antwoord aan den „prefekt, welke brief u is overgelegd, bood ik mijn ge- „reede hulp dien ambtenaar aan, om de zaak tot een „goed einde te brengen. Maar ik kon niet, gelijk men „van mij verlangde, van den kansel der waarheid zonder „onderzoek, zonder navorsching, zonder genoegzame be- „weegredenen, de personen veroordeelen die aan de grot „gingen bidden, noch hun verbieden daarnaar toe te „gaan, vooral zoolang daar geen wanorde plaatsgreep, „ofschoon er op sommige dagen vele duizenden bezoekers „geteld werden. Behalve dat de Kerk altijd haar verbod „op voldoende beweegredenen doet steunen, behalve dat „ik niet genoeg van alles was ingelicht, had ik nog de „zekerheid, dat mijn woord in die dagen van opgewon- „denheid niet zou gehoord worden. „Mijnheer de prefekt, den 4den Mei te Lourdes verga- „dering houdende, deed door den commissaris van Lourdes „de voorwerpen eu zinnebeelden van godsvrucht, die in „de grot geplaatst waren, wegnemen en zeide iu eene „toespraak, die hij tot de maires van het kanton richtte,

-ocr page 138-

		120
		„dat hij dien maatregel genomen had in overeenstemming „met den bisschop, welke bewering hij eenige dagen later „nog eens herhaalde in het prefektoraal dagblad. Ik droeg „van dien maatregel volstrekt geen kennis, voordat de „courant en een brief van den pastoor van Lonrdes mij „die gaven. Ik haastte mij aan den laatste te schrijven, „dat hij de orders van mijnheer den prefektzou eerbiedigen; „en ik heb mij noch toen noch later beklaagd, dat men „mij voor de helft aansprakelijk stelde voor een maatregel, „waarvan ik geen kennis droeg. Hoeveel brieven mij „ook werden toegezonden, opdat ik de onwaarheid van „den prefekt zou tegenspreken, zoo heb ik toch niets „willen doen wat de moeilijkheid dier zaak kou vermeer- „deren. „Toen de godsdienstige voorwerpen uit de grot verwij- „derd waren, mochten wij hopen dat het bezoek ook lang- „zamerhand zou verminderen en dat de bedevaarten, zoo „onverwacht opgekomen, weldra zouden eindigen, \'t Was „echter zoo niet. Algemeen hield men vol, terecht of „ten onrechte, dat het water van de grot wonderbare „genezingen uitwerkte ; de toevloed werd met iederen dag „talrijker; men trok er in groote menigten heen van alle „naburige departementen. „Den 8»ten Juni nam de maire van Lourdes een besluit „om den toegang tot de grot te verbieden. De beweegredenen „van dat besluit waren ontleend aan het belang van den „godsdienst en der openbare gezondheid. Ofschoon dus „hier de godsdienst op de eerste plaats genoemd werd en „de bisschop toch volstrekt niet was geraadpleegd, zoo „heeft toch deze laatste zich er niet over beklaagd; ook toen

-ocr page 139-

		121
		„beeft hij het stilzwijgen bewaard om dezelfde redenen, „die hierboven zijn aangegeven. „Gij ziet uit dit weinige reeds, mijnheer de minister \'. „dat de terughoudendheid der geestelijkheid niet zoo vol- „komen geweest is als gij wel aangeeft. Zij is volgens „mijn gevoelen zeer voorzichtig geweest. AVaar ik slechts „kon, heb ik mijn hulp verleend aan de maatregelen van „het burgerlijk bestuur ; en als deze laatste niet altijd gebaat „hebben moet men de schuld daarvan niet aan den bis- „schop wijten. „Thans, toegevende aau de dringende beden, die mij „van alle kanten worden gedaan, heb ik gemeend dat het „oogenblik daar is om mij met vrucht in deze zaak te „mengen. Ik heb eene commisie benoemd om de noodige „bescheiden op te delven en te verzamelen, ten einde, voor „zooveel mij betreft, eene beslissing te geven in een „vraagstuk, dat het land gespannen houdt en dat, naar „ik verneem, geheel Frankrijk schijnt belang in te boezemen. „Ik vertrouw dat de geloovigen haar met onderwerping „zullen ontvangen, daar zij weten dat ik niets zal verzuimd „hebben om de waarheid te achterhalen. De commissie „is reeds sedert eenige dagen aan den arbeid ; ik ben voor- „nemens mijne verordening door den druk openbaar te „maken, in de hoop dat zij zal bijdragen om de gemoederen „te stillen, in afwachting van mijne beslissing en uitspraak. „Binnen weinige dagen zal ik mij de eer veroorloven van „Uwe Excellentie een exemplaar toe te zenden. Ik ben, euz. „f B. S. bisschop van Tarbes." Dat had men juist niet verlangd; en \'t was volgens de meening der heeren vrijdenkers veel eenvoudiger en meer

-ocr page 140-

		122
		afdoende geweest, als de bisschop geen commisie tot onder- zoek benoemd maar alleen eene veroordeeling had uitge- sproken. Wie kon daarenboven verzekeren, dat die commissie niet eene geheel andere bevinding zou overleggen, dan de liberalen en hedeudaagsche wijsgeeren st priori hadden vast- gesteld ? Liep men dan geen groot gevaar de bijgeloovigheid door het gezag gesteund, en het bovennatuurlijke niet alleen als mogelijk maar als wezenlijk bestaande en werkende officieel verklaard te zien ? Daarbij kwam nog, dat mijnheer 1\'ilhol, de beroemde chemist van Toulouse, aan den stede- lijken raad den uitslag zijner onderzoekingen had mede- gedeeld ; en men vertelde vrij algemeen, dat hij aan het water van de bron niet de minste geneeskracht toeschreef. I )it gerucht bleek spoedig de waarheid te behelzen ; immers de raaire las den 9lIe" Augustus aan zijne medeleden in het stedelijk bestuur den volgenden brief van genoemden chemist voor : „Ik ondergeteekende, hoogleeraar in de scheikunde aan „de faculteit van wetenschappen te Toulouse, hoogleeraar „in de artsenijkunde en toxicologie aan de geneeskundige „school derzelfde stad, ridder van het legioen van eer, „verklaar ontleed te hebben een water voortkomende uit „eene bron, die in de omstreken van Lourdes ontsprongen is. „Uit die ontleding is gebleken, dat het water der grot „van Lourdes zoodanig is samengesteld, dat men het kan „beschouwen als een drinkbaar water, gelijk aan het meeren- „deel van wateren, welke men aantreft op de bergen, „wier grond kalkrijk is. „De buitengewone uitwerkselen, die men verzekert ver- „kregen te hebben ten gevolge van het gebruik van dit

-ocr page 141-

		123
		„water, kunnen niet, ten minste bij de tegenwoordige „hoogte der wetenschap, worden verklaard door de natuur „der zouten, wier aanwezen de ontleding heeft ontdekt. „Uit water bevat geen enkel bestanddeel, dat recht geeft „daaraan bijzondere geneeskrachtige eigenschappen toe te „schrijven. „Het kan gedronken worden zonder eenig nadeel. „Toulouse, 7 Augustus 1858.                  Fll.HOiL." (\') Die uitspraak was verpletterend voor den baron Massy want nu verviel de groote redeu, waarom hij de grot had laten afsluiten, en werd de verklaring van zijn \'riend, den apotheker A. Latour de ïrie, gelogenstraft; immers mijnheer Mlhol legde tevens aan den raad een uitvoerig (1) "Je soussigné, Professeur <le chimie ii la Facultó "les Sciences de Tou- "louse, Professeur de pharmacie et de toxicologie a Pécole de nirdecine «de la même ville, chevalier de la Légion d\'Honneiir, certitie avoirana- »lysé uiie eau provenant d\'une source qui jaillit nuxenvirons de Lourde». \'Il résulte de cette analyse que Peau de la Grotte de Tjourdes a une "composition telle qu\'011 peut la cousidérer comme une eau potable ana- •logne u la plupart de celles que Pon rencontre sur les montagues dont »le sol est riche en calcaire. \'Les effets extraordinaires qu\'on aasure avoir obtenus ii la suite de • 1\'emploi de cette eau, ne peuvent pas, au moins dans Pétat actuel de »la science, être expliqués par la nature des sels dont Panalyse y décèle «1\'existence. »Cette eau ne renferme aucune substance active capable de lui donner «des propriétcs thérapeutiques marquées. Elle peut être bue snns ineon* «vénient. "Toulouse, Ie 7 aoftt 185S.                   Kilhol."

-ocr page 142-

		IU
		rapport over van zijn onderzoek en van de wetenschappelijke gronden, waarop zijne uitspraak rustte. (\')
		(1) ANALYSE DE LEAU J(E LA OHOTTE DE LOUHDEs. .Ie souasigné, Professeur de cbimie ü la Kiculté des Sciences de Tou- louse, Pi\'ofesseur de pbarmacie et de toxicologie ii 1\'éeole de méleeiue de la inêiiie ville, chevaliei\' de la Légion d\'lloniieur, certirie avoir aualvsé une eau provenant d\'une source qui jaillit dan» mie Grotte auxenvirous de Lonrdes et avoir obteun les résultats suivauts : FROPR1ÉTÉS PHÏS10.l!E$ ET OK<iAS01.EPriO,L\'ES DE ÜETTK EAU. Cette eau est timpide, incolore, iuodore: elle u\'a pas de saveur pro- ïioucée. Sa densité est u peine supérieure a eelle de 1\'eau distillée. PKOPKIÉTÉS CKIMIIJL\'ES. L\'eau de la Grotte de Lourdes se comporte comme il suil avec les réactifs: TeÏHtitre de tunrnesul rougie. — Kst rameiiée au bleu. Eau de chaux, — Le mélange devieut laiteux : uu exeès d\'eau de la Grotle redusout Ie précipité qui s\'était fonué tont d\'ubord. Eau de xacun. — Est fortement troublée. Chlorttre de bariton. •— Pas d\'actiou appareute. Jzutale dargent. — Très-léger précipité blaue qui se dissuut en parti dans 1\'acide azotique. Oxalate d\'ani)no>naqiie. — Précipité blaue. Ammoniaque. — Pas d\'actiou sensible. iSoumise a 1\'actiou de la chaleur dans uu ballon commuuiquuiit aveo uu appareil propre ü recueillir les gaz, cetie eau a laissé dégager une gaz, que ia potasse absorbait en partie. La portion de gaz que la potasse avait refusé de dissoudre a été en partie absorbée par Ie pbospbore; enftu il est resté »» residu gazeux, jouissaut de toutes les propriétés de 1\'azote.

-ocr page 143-

		125
		De strijd dus, door liet ongeloof en tle moderne wetenschap aan het bovennatuurlijke geleverd, bracht op officieele wijze
		En même temps (|ii\'elle laissait dégager les gaz dont il vienl; d\'ètre question, cette eau s\'est légèrement troublée, et a abaii<loinié 1111 depot d\'iui blane légèrement rougeiüre. Traite par 1\'acide chlorhydrique, ce dépöt s\'est dissous en produisant une vive etïervescence. J\'ai saturé la solntiou acide par mi exces d\'ammoniaque; ee réaclif a déterniiné la pre\'cipitation de quelques tloeons légers, de couleur rougeatre, que j\'ai isolés avec soin. Ces flocons ayant été lavés a 1\'eau dislillée, je les ai traites par de la potasse caustique: ce réactif ue leur a rieti enlevé. J\'ai lavé de nouveau ces llocons, et je les ai dissous dans 1\'acide chlorhydrique j puis j\'ai étendu d\'eau la solntiou, et je 1\'ai soumise » l\'actiou de quel- ques réactifs, dont je vais iudiquer les effets: ti/awtre janiie de polassiiim et de f er. —Précipité bleu. Ammoniaqite. L\'récipité bruu rougeatre. TciHtiin. •— l\'récipité noir. Snlfoci/antiïe de potassinm. — Couleur rouge de san<£. Tiii liqueur séparée du précipité llocoiiueux, dont je viens de rapporter 1\'analyse, a fourni avec 1\'oxalate d\'ammoniaque nu abondant précipité blanc. Ayant séparé ce précipité par Ie tilt re, j\'ai "ersé dans Ie liquide clair du phosphate d\'ammoniaque; ce réactif a déterniiné la formation d\'un nouveau précipité blanc. J\'ai fait évaporer i\\ siccité cinq litres d\'eau; j\'ai traite Ie residu sec par une très-pctite quantité d\'eau distillée pour dissoudre les sels solubles. La solntiou ainsi obtenue ramenait fortement au bleu la teinture de tour- nesol rougie. J\'ai de nouveau fait évaporer ii siccité la solntiou ainsi obtenue et j\'ai verse sur Ie residu de 1\'aleool que j\'ai entlammé. La llaunue de 1\'alcool a présenté une teinte janiie livide, pareille ii celles que produisent les sels de sonde. J\'ai fait dissoudre de nouveau ce residu dans quelques gouttes d\'eau distillée, et j\'ai niêlé la solntiou avec du chlorure de platine; il s\'est produit dans Ie mélange uu très-léger précipité jaune seriu. Ayant acidnlé par 1\'acide chlorhydrique denx litres d\'eau de la Grotte de Lourdes,

-ocr page 144-

		12fi
		liet eerste bewijs aan voor het wonderbare karakter van de vele genezingen, die door het uit- of inwendig gebruik je les ai fait. évaporer a siccité; Ie residu, repris par 1\'eau acidulée, ne s\'est dissous qu\'cii pari ie. La partje insuliible a présenté tous les carac* tères de la silice. J ai soumis ii 1\'évaporation dix litres d\'eau de la Grotte de Lourdeo, dans lesquels j\'avais fail dissoudre auparavant du carbouate ile potasse tres-pur; Ie residu de 1\'évaporatinu a été épuisé par de 1\'alcool bouillant; la solutiou alcoolique a été évaporée ii siccité et, Ie residu ehauffé au rouge sombre. Le produit de cette opératiou a été dissous, après sou refroidisseiiit:nl darts quetqucs gouttes d\'eau distillée, et mêlé avec un peu de colle d\'amidnii. Kn Iraitant re mélange avec précautiou par de 1\'eau chlorée très-éteu* due, j\'ai vu le Liquide prendre une teinte bleue. Soumise n la distillation, 1\'eau de la Grotte de Lourdes donnr un pro- duil distille très-légèremeut alcaliu. Ii résulte de= faits qui precedent que 1\'eau de la Grotte de Lourdes tieut en dissolution: 1" De l\'oxygène; 2" De 1\'azole; 3" De 1\'acide carbouique; 4° Des carbouates de chaux, de magnésie et une tracé de carbouate de fer; 5\' Uu carbouate uu un silicale alcaliu des clilorures de potassiiiiu et de sodiuiu; (\'»" Des trn«es de sulfates de potasse et de sonde : 7" Des tracés d\'ainmuniaque ; 8" Des traces d\'iode. L\'analyse quantitalive de cette eau a été faite par les procédés ordinai- ies; elle a donué les résultats suivauts: EAU, UN\' KILOGRAMME. Acide carbouique ....              » 8 cc. Oxygène.........» ö cc. Azote..........»17 cc. Amniouiaque .... traces.

-ocr page 145-

		U7
		van het water uit de bron van Lourdes hadden plaats gegrepen. Men begrijpt dan ook, dat er veel beweging in het kamp der vrijdenkers heerschte, daar men meende dat het nu vooral hoog tijd was een stap verder te gaan en, liet kostte wat het wilde, de gansche beschaafde wereld tegen de wondereu van Lourdes in te nemen. Wie kou dat reuzenwerk beter ondernemen en tot stand brengen dan de liberale pers ? Aanstonds werden dan ook het Journal des Debat s, de Siècle, de Press e, de I n r! é p e n d a n c e Belge en andere groote bladen aan
		Carbouate de chaux.......0 gr. 096 millig. Carbouate de maguésie.....<• "12 Carbouate de ter .... traces. Carbouate de soude......id. Chlorure de sodium......tl HOS Ubiorure de potassium. . . traeen. Silicate de soude et traces de »ili- cate de polasse.......I)        HIS Sulfate de potasse de soude, traces. lode..........id. Total.......0 gr. 134 millig. LI résulte de cette ;cuaiyse que l\'eau de la Grutte de Lourdes a uue coinpositiou telle qu\'oii neut la cousidérer comme uue eau potable, ana- Lugue ii la plupart de celles que 1\'ou reueoutre sur Les mouttgucs dout Ie sol est riche en calcaire. Cette eau ue renferme aucuiie substauce active capable de lui donuer des propriétés thérapeutiquea niarquées. Elle peut ctre bue saus incon- véuieut. \'l\'oulouse, Ie 7 aout 1S5H. sigué FlLUOL."

-ocr page 146-

		128
		het werk gesteld, en leverden lange artikelen ten betooge dat het wonder onmogelijk is, dat Bernadettaaanhallucinaties leed, dat de voorgewende genezingen of niet gebeurd of slechts natuurlijk waren, enz. Een tal van kleinere bladen vulde gretig zijn kolommen met die hooggeleerde uit- spraken en verhandelingen, en werd daarin dapper voor- gegaan door de E re Impériale van Tarbes onder ingeving van den prefekt, en liet ons reeds bekende weekblad van Lourdes, de L a v e d a n. Van deze allen spande echter onze goede oude Amsterdauische Co urant (\') de kroon. Immers zij had de eer, eene nieuwe lezing der gebeurtenis uit te denken en die, hoe dwaas en bespottelijk zij wezen mocht, in allen ernst als de eenige en waarachtige waarheid aan hare lezers voor te stellen. (J) In haar nommer van 9 September 1558 verhaalt zij: „In het vorige jaar had ik reeds gelegenheid uwe aandacht te vestigen op het naderen van eene nieuwe klerikale manifestatie, bestemd om den ijver der geloovigen voor den dienst van de H. Maagd op te wekken en aan te wakkeren. De beraadslagingen der bisschoppen over dit punt hebben aanleiding gegeven tot dat befaamde mirakel van Lourdes, eene geenszins verbeterde uitgave van de (\\) I.asserre schrijft : «nous trouvons, en effet, parijn les lutteurs jus- »qu\'a mie minuscule feuille d\'Amstei\'dam, 1\'Ainsterdninsche Courant." (2) Lsaserre zegt dan ook: «inais Ie pliiscurieux échantillon de la bonne »foi et de la libre pensee, ou de sa sagacité d\'examen en cettc matière, "se trouve dans ce journal hollandais, qne nous avons noniiné plus haut, "et dont Ie grave récit fut reproduit par des jouruaux francais. Voici "Commeiit eet aini des lumièrea éclarait Ie monde et racoutait des cvene- f ments ; etc."

-ocr page 147-

		129
		verschijning te Ja Saletle, welke de rechtbanken als „snakerij „van eenige kwakzalvers" hebben gequalificeerd. Het zal u bekend zijn dat de bisschop van Tarbes eene commissie benoemd heeft tot het instellen van een onderzoek naar de echtheid van het mirakel van Lourdes. De zoogenaamde conclusiën van het rapport dezer commissie — die uit geestelijken en door de geestelijkheid bezoldigde personen bestond — waren reeds lang vóór hare eerste zitting in gereedheid gebracht: zij strekten natuurlijk tot bevestiging van het mirakel. Het stellen van dat lange rapport is aan Dr. Veuillot, hoofdredacteur van 1\' U n i v e r s, opgedragen. „Deze bijzonderheden zijn mij medegedeeld door een reizi- ger die van Lourdes was gekomen, en mij ook vertelde, dat de voorgegeven herderin Bernadetta, die zegt in altoosdurende gemeenschap met de Maagd te staan, geen onnoozele boerin, maar een jong, zeer beschaafd meisje uit den burgerstand is, zeer listig van karakter en die verscheidene maanden in een nonnenklooster heeft doorgebracht, waar men haar de rol heeft ingescherpt welke zij moest spelen, en waar eenige malen, voor een klein getal ingewijden, proefvoor- stellingen van het mirakel werden gegeven, lang vóórdat dit in de grot van Lourdes zich aan de verbaasde geloovigen vertoonde. Zooals ge ziet, aan de comedie ontbreekt niets, zelfs niet de repetitiën, en mocht er eens te Parijs gebrek aan dramaturgen komen, dan zal men onder onze hooge geestelijkheid personen vinden, die opperbest iu de behoefte kunnen voorzien. Het wordt nochtans twijfelachtig of de manifestatie wel effect zal hebben. De door 1\' U n i v e r s uitgelokte polemiek over de jeugdige Bernadetta en hare vizioenen is door de liberale pers alhier levendig gehouden, 9

-ocr page 148-

		130
		op zulk eene wijze dat het nieuwe mirakel in het bespot- telijkste licht is gesteld; en het is niet onmogelijk dat de geestelijkheid zelve ten laatste zal erkennen, dat haar eigen belang haar voorzichtigheid in deze zaak beveelt, zoodat de werkzaamheden der bovengenoemde commissie misschien wel op de lange baan kunnen geschoven worden. In af- wachting van hetgeen gebeuren kan, duurt de bedevaart naar de grot van Lourdes voort. De prefect, die deze plek eerst door troepen had doen omringen, heeft in last gekregen de bedevaartgangers niet te bemoeielijken. „Ik verneem, dat eenige dagen nadat de gendarmerie hare tusscheukomst bij de grot noodig had geoordeeld, een spotvogel een groot bord boven de grot hing, waarop ge- schreven stond : De par la loi, défense a Dieu De faire miracle en ce lieu." (\') Zooveel viudingskracht had men bij de oude sukkel niet verwacht; zij overtrof verre het Handelsblad, dat op 10 September van hetzelfde jaar een nieuwe leugen verzon met te schrijven: „rieden wordt bij geruchte verzekerd, dat de commissie, benoemd door den bisschop van Tarbes voor het onderzoek naar hetjzoogenaamde wonder te Lourdes, haar medelid, den leeraar der scheikunde, verbonden aan het seminarium, heeft belast met het opstellen van het rap- port; dat deze laatste daaraan heeft voldaan en de commissie
		(1) \'t Gezag stond op en schreef dit wetsartikel neer: Voortaan op deze plaats geen enkel wonder meer.

-ocr page 149-

		131
		heeft uitgemaakt, dat er geen wonder heeft plaatsgehad." (\') Terwijl de wereld op deze wijsheid werd vergast, giugen twee uitstekende mannen, Mgr. de Salinis, aartsbisschop van Auch, eu mijnheer Rességuier, oud afgevaardigde, ter audiëntie bij keizer Napoleon, die te fiiarritz verbleef. Reeds had de vorst van verschillende kanten verzoekschriften ontvangen, om de onbillijke maatregelen van den prefekt eu de onrechtvaardige vonnissen van den vrederechter te doeD ophouden. „Sire \\" zoo had meu gevraagd : „wij vermeten „ons volstrekt niet het vraagstuk der verschijningen van „de H. Maagd te beslissen, ofschoon, afgaande op de „schitterende wonderen, die zij zeggen met eigen oogen „aanschouwd te hebben, bijna allen in dit land aan de „wezenlijkheid dier bovennatuurlijke openbaringen gelooven. „Wat zeker is en buiteu alle tegenspraak, is dat de bron, „die eensklaps is ontsprongen en die men ons nu sluit, „niettegenstaande de wetenschappelijke ontleding haar on- „schadelijk heeft verklaard, aan niemand kwaad heeft ge- „daan; wat zeker is, is dat integendeel een groot getal „verklaart daar de gezondheid te hebben teruggekregen. In „naam der rechten van het geweten, die onafhankelijk zijn „van alle menschelijk gezag, laat de geloovigen daar gaan „bidden als \'t hun goeddunkt. In naam alleen der men- „schelijkheid, laat de zieken daar genezing gaan vragen, „zoo dat hun vertrouwen is. In naam der vrijheid van
		(1) Hieruit blijkt het bespottelijke van die kleine prulblaadjes, die tegenwoordig de joodsche courantschrijvers uabaiiweh, en als nieuwe wijs- heid leveren wat reeds 14 jareu geleden, zelfs door de oude Amster« damsche Courant en het Handelsblad, werd uitgedacht.

-ocr page 150-

		132
		„jordeel, laat de geesten, die licht vragen van de studie „en het onderzoek, daar heengaan om de dwaling te ont- „dekkeu of de waarheid te vinden." (\') üe keizer luisterde aandachtig naar hetgeen beide mannen hem aangaande de gebeurtenissen van Lourdes verhaalden, maar sprak geen enkel woord; als hij echter de geweldige maatregelen vernam, die door den minister, den prefekt, den commissaris en den vrederechter genomen waren, fronste hij zijne wenkbrauwen, trok zijne schouders omhoog, schreef in haast een paar woorden op liet papier en trok hevig aan de bel. — „Breng dit terstond naar het telegraaf-bureel!" was zijn bevel aan den kamerdienaar. De telegraaf is niets anders dan de bliksem, zeggen eenige geleerden : de baron Massy deelde dien dag dat ge- voelen geheel ; immers het keizerlijk telegram viel hem als een onverwachte donderslag eensklaps op het lijf en ont- stelde hem zoozeer, dat hij versuft en als wezenloos het (1) \'Nous ne prétendons décider en rien la questiondes apparitionsde »la Vierge, bien que, sur la foi de miracles éclatants, qu\'ils disentavoir <vus de leurs yeux, presque tous, en ce pays, croient it la réalité de "ces manifestations surnaturelles Ce qui est certain, et hors de toute »contestation, c\'esl que cette source qui a jailli tout a coup, et que -/l\'on nous ferme malgré 1\'analyse scientifique qui en proclame 1\'innocnité «absolue, n\'a fait de mal a personne ; ce qui est certain, c\'est que, tout •<au contraire, uil grand nombre déclare y avoir recouvré la santé. Au •<nom des droits de la conscience, indépendants de tout pouvoir humain, •laissez les croyants aller y prier, si cela leur convient. Au nom de la «plus simple humanité, laissez les malades aller y guérir, si telle est • leur espcrance. Au nom de la liberté des inteliigences, laissez les es- »prils qui demandeut la lumière a 1\'étude et a 1\'examen aller y décou- • vrir Terreur on y trouver la vérité.\'-

-ocr page 151-

		133
		noodlottig papier bleef zitteii aanstaren. Hij moest toch eindelijk tot het werkelijke leven wederkeeren, en zag zich genoodzaakt, op keizerlijk bevel, zijne verordening te her- roepen en alle vervolging terstond te doen ophouden. Toen allengs de kalmte in hem was wedergekeerd, begon hij te hopen dat de keizer misschien wel op zijn bevel zou willen terugkomen, wanneer hij maar eerst door hem en den minister beter was iugelicht. Hij schreef daarom aan den minister liouland, opdat deze zich naar Biarritz zou begeven, en stelde zelf een schoon en lang relaas van de Lourdessche geschiedenis voor den vorst op. Maar helaas! een tweede telegram boodschapte hem dat de keizer bij zijn bevel bleef volharden, en dat de baron Massy had te kiezen tusschen zijn hoogmoed of zijn prefektschap. Hij deed dan ook die pijnlijke keuze en was nederig genoeg om prefekt te blijven. Intusschen bedacht hij een middel, om het bevel des keizers zonder openlijke terugtrekking van zijne verorde- ning ten uitvoer te leggen. Op geheime wijze verspreidde hij daarom het gerucht, dat de prefekt op aanhoudend verzoek van den keizer had verkregen, dat voortaan de toegang tot de Massabiella-rotsen weder vrij en open werd. In stilte schreef hij aan Jacomet, om niet langer de wacht te houden bij de grenspalen en ook geen vervolgingen meer in te stellen. Hij verwachtte, dat dan het volk wel van zelf weder naar de grot en de bron zou gaan en het rasterwerk verbreken, terwijl de palen met het verbod van verder te gaan allengs zouden verdwijnen of in stilte konden weggehaald worden. De baron Massy was echter weder even ongelukkig in zijne berekeningen en verwachtingen

-ocr page 152-

		134
		als vroeger; want het volk, misschien eene hinderlaag vree- zende, bleef op het weiland aan de overzijde van liet kanaal bidden en het rasterwerk eerbiedigeu; ook geen enkele paal wilde omvallen of werd omvergeworpen. Het werd gevaarlijk nog langer te dralen ; want kwam het ter oore des keizers, dan moest hij vreezen een derde telegram te ontvangen, dat hem voor altijd ongelukkig zou maken. De minister ïould kwam juist in deze dagen te Tarbes en bezocht ook Lourdes : was dat om te ouderzoeken of het bevel des keizers was ten uitvoer gebracht, of om den prefekt te waarschuwen ? Ik weet het niet; maar dit is zeker, dat de baron den 3den October eensklaps gedwee en buigzaam werd als een vertreden stroohalm, en uit naam des keizers den maire van Lourdes beval, openlijk de vroegere verordening te herroepen en de rasters en palen weg te nemen. Twee dagen daarna werd dan ook bij trommelslag de heugelijke tijding aan de inwoners bekend gemaakt en op de gebruikelijke plaatsen aangeplakt: „De maire der stad Lourdes, „Gezien de verordeningen hem toegezonden, „ Besluit: „Het besluit door hem genomen den Ssten Juni 1858 is „ingetrokken. „Gedaan te Lourdes, ten stadhuize, den 5den October „1858. „De maire, A. Lacadé." (\')
		(1) »Jje Maire de la viile de Lourdes, "Vu les iistrnctions it lui adressées, <Arrête:

-ocr page 153-

		135
		Spoedig zag het volk Jacomet opdagen, omgeven van zijn politie-dienaars, die gewapend waren met schoppen, spaden, breekijzers en hamers; de statierok was aangetrokken, en de driekleurige sjerp liet haar zwierige kwasten rondom het gevest van den parade-degen dartelen. Met opgeheven hoofd stapte hij aan het hoofd zijner manschappen naar de Massabiella-rotsen, ofschoon zijn bleek gelaat wel eenigs- zins verraadde dat hij zich innerlijk vernederd gevoelde. Aan de grot genaderd, klom hij op een stuk rot3 en gaf met de hand een teeken, dat hij spreken wilde. De menigte zweeg en naderde hem zoo dicht mogelijk. Toen sprak hij : „Mijne vrienden! die rasters daar, welke tot mijn bittere „spijt de stedelijke regeering op hooger bevel heeft moeten „stellen, zullen weggenomen worden. Wie meer dan ik be- „treurde die beletsels uwer godsvrucht ? Immers ook ik „ben godvruchtig en deel geheel en al uw geloof en uwe „overtuiging. Maar de ambtenaar heeft evenals de soldaat „slechts te gehoorzamen, ook al valt het hem zwaar en „wreed. Doch dan rust de verantwoordelijkheid ook niet „op hem. Welnu, mijne vrienden ! toen ik getuige was „van uwe bewonderingswaardige kalmte en van uwen eerbied „voor het gezag en van uw volhardend geloof, heb ik „daarvan de overheid onderricht. Ik heb uwe zaak bepleit „en gezegd: waarom wil men hen beletten aan de grot te „bidden of uit de bron te drinken ? Dat volk is braaf en
		«L\'Arrêté pris par lui Ie 8 juin 1858 est rapporté. «Fait a Lourdes, en 1\'hötel de la Maiiie, Ie 5 Octobre 1858.
		»Le Maire, A. Lncadé."

-ocr page 154-

		186
		„zal in niets misdrijven. En zoo, mijne vrienden ! is het „verbod opgeheven, en hebbeu mijnheer de prefekt en ik „besloten, dat die ongelukkige rasters en palen voor altijd „zulleu weggenomen worden." Zoo Jacomet op eene toejuiching van het volk gerekend had, zag hij zich bitter teleurgesteld ; want niemand sprak een woord, terwijl er velen waren, die de schouders optrokken of zich met een verachtenden glimlach ver- wijderden. Palen en rasters werden afgebroken en omvergehaald; het hout werd bijeeugedragen, om des nachts te worden geborgen. En aanstonds was bijna geheel Lourdes naar de geheimzinnige grot uitgetogen; duizenden van waskaarsen werden ontstoken, en de echo\'s der Espélugues werden weder opgeroepen, om de litanieën en liedereu ter eere dei- onbevlekte Moedermaagd te herhalen.

-ocr page 155-

		VII.
		DE BISSCHOPPELIJKE COMMISSIE. \'t Was reeds vijf maanden, dat al die wondervolle dingen aan de Massabiella-rotsen van Lourdes voorvielen; dat er duizenden en nogmaals duizenden bijna dagelijks heen- stroomden ; dat zoowel de geleerdeals de ambtenaren-wereld, het burgerlijk gezag en de rechterlijke macht, de ministers en de keizer, ja, dat geheel Frankrijk er zich mede bezig- hielden, en nog was er geen enkel priester van het bisdom van Tarbes aan de grot geweest. Pastoor Peyramale had het zijnen onderhoorigen geestelijken verboden. — „Wij weten niet wat het is," — zoo sprak hij: „als het van God komt, dan zal het zich van zelf wel openbaren en heeft onze hulp niet noodig; komt het niet van God, dan zal het van zelf verdwijnen en te niet gaan." Intusschen deed hij zich dagelijks verslag gevsn van al wat er voorviel, en hield ook den bisschop op de hoogte der gebeurtenissen. Zijne houding werd niet alleen goed- gekeurd door den prelaat, maar zelfs als regel aan alle priesters van het bisdom aanbevolen. Zoo verviel dan ook reeds aanstonds de lasterlijke beschuldiging, dat de geestelijk- heid er de hand in had of ten minste de dweeperij en bijgeloovigheid des volks bevorderde ; en werd het haar

-ocr page 156-

		138
		later zelfs door den minister tot een verwijt gemaakt, dat zij er zich volkomen had buitengehouden. Mgr. Bertrand Sévère Laurence, bisschop van Tarbes, was bij uitnemendheid de man van het bisdom. Hij was daarin geboren, opgevoed, priester geworden ; als regent van het klein seminarie had hij de studeerende jeugd in godsvrucht en wetenschap opgeleid; later als president van het groot seminarie de jongelingen tot het heiligdom voorbereid, om nu als bisschop zijne voormalige leerlingen voor te gaan en te leiden in het heilig dienstwerk des Heeren. Veertig jaren stoDd hij dus met bijna al de priesters van zijn bisdom in de nauwste betrekking, en was meer nog hun raadsman, hun vriend en vader, dan hun hoofd en gebieder. Doch had de prelaat een warm hart voor de uitstekende geestelijkheid van Tarbes, door zijne handge- vormd, en voor de eenvoudige, oprechte en godsdienstige geloovigen van zijn bisdom : hij had tevens een koud hoofd; dat met bedaardheid alles aan het onderzoek van de rede onderwierp. Niemand was minder toegankelijk dan hij voor alle begoochelingen der verbeelding en de vervoeringen van eene onbeheerschte geestdrift; zelfs mistrouwde hij de vurige karakters, was een vijand van al het overdrevene, en liet zich nooit door hartstochtelijke taal of bewijsvoering over- reden. Was het gevoel de richtsnoer van zijn hart, de rede was de eenige wet voor zijn verstand. Nooit zou hij handelen, of eerst had hij de gansche zaak met de uiterste zorg over- wogen, al de gevolgen daarvan nagegaan en de moeilijk- heden even nauwkeurig als de voordeelen gemeten. Hij was dan ook de voorzichtigheid zelve, maar had daardoor tevens eene langzaamheid van handelen, die hem weleens als

-ocr page 157-

		139
		gebrek werd aangerekend. Immers wanneer zijn oordeel, zijne beslissing of zijne tusschenkomst werd ingeroepen, dan was hij altijd bevreesd nog geen redenen genoeg te hebben om tusschenbeide te treden, of bewijs genoeg om een oordeel uit te spreken; en wel vooral wanneer het ge- vallen gold, die hem in aanraking met de regeering of de burgerlijke overheid brachten. Bezat evenwel de waardige prelaat eenmaal de overtuiging, dat plicht of ambt hem tot handelen riep of uitspraak vroeg, dan kon niets hem daarvan terughouden, en voegde hij wijsheid en kracht bij de voorzichtigheid, die hem zoolang deed dralen. Mgr. Laurence liet zich over de gebeurtenissen van Lourdes volstrekt niet uit; hij ontkende niets, wetende dat zulke dingen, hos zeldzaam ook, toch mogelijk ziju, maar hechtte er toch evenmin geloof aan. Als bisschop moest hij wettige bewijzen, geloofwaardige getuigenissen en onwraakbare be- vestigingen vragen, alvorens zich te mogen verklaren; en al wat de pastoor van Lourdes, die er zelf nooit getuige van was, kon aanvoeren, waren getuigenissen en verzekerin- gen uit de tweede of derde hand. Wanneer men sprak van eene commissie van onderzoek, dan was ziju antwoord: — „Het uur is nog niet daar, waarop de kerkelijke overheid zich met die zaak moet bezighouden. Om het oordeel te kunnen vellen, dat men van ons verwacht, moet men met eene wijze langzaamheid voortgaan, de geestdrift der eerste dagen mistrouwen, tijd geven aan de bedaarde over- weging, en licht vragen aan eene aandachtige en verstandige waarneming der feiten." Toen eindelijk in de maand Juli zooveel eerbiedwaardige en vertrouwde mannen openbare getuigenis aflegden van

-ocr page 158-

		140
		hetgeen zij te Lourdes hadden gezien, gehoord en onder- vonden ; toen zooveel feiten als waarachtig ook door mannen van wetenschap en geweten werden verklaard; toen de gansche geestelijkheid zoowel als de geloovigen van Tarbes met verlangen uitzag en zelfs dringend smeekte, om het bisschoppelijk woord over de grot en de bron der Massabiella-rotsen te vernemen, toen oordeelde Mgr. Lau- rence dat het oogenblik was aangebroken om te spreken, en trad uit zijn stilzwijgen te voorschijn. Den 28»ten Juli vaardigde hij de volgende ordonnantie uit, welke terstond door het geheele bisdom bekend gemaakt, en door den druk overal werd verspreid. Ordonnantie van Mgr. den Bisschop van ïarbbs, waarbij wordt aangesteld eene commissie, belast met het onderzoek der waarheid en van den aard der fei- ten, die zijn gebeurd binnen ongeveer zes maanden, ter gelegenheid van eene ware of voorgewende ver- schijning der allerheiligste Maagd in eeDe grot, aan de westzijde der stad Lourdes gelegen. (\') Bertraud Sévère Laurence, door de goddelijke barmhartig- heid en de gunst van den apostolischen Stoel, bisschop vaü Tarbes: (1) Ordonnauce de monseigneur 1\'évèque de Tarbes, constitutive d\'uiie commission chargée de constater l\'autheiiliciti\' et la nature des faits qui se sont produits, depuis envirou six mois, h 1\'occasion d\'une apparition, vraie o» préteudue, de la très-saiate Vierge dans une grotte, sise ii 1\'ouest de la ville de Lourdes.

-ocr page 159-

		141
		Aan de geestelijkheid en de geloovigen van ons bisdom, zaligheid en zegen in onzen Heere Jesus Christus. Gebeurtenissen van hoogen ernst, die den godsdienst betreffen, het bisdom in beweging brengen en tot in de verte weergalmen, hebben sedert den Uden Februari 11. te Lourdes plaats gegrepen. Bernadetta Soubirous, een jong meisje van Lourdes, 14 jaren oud, zou verschijningen gehad hebben in de grot van Massabiella, gelegeu ten westen der stad; de onbevlekte Maagd zou haar zijn verschenen; eene bron zou zijn ont- sprongen ; het water van die bron, gebruikt om te drinken en te wasschen, zou een groot getal van genezingen hebbeu bewerkt; die genezingen zouden als wonderbaar worden aangezien; in groote menigten zijn de meuschen opgegaan en gaan nog, zoowel van ons bisdom als van de naburige bisdommen, aan dat wtater de geuezing vragen hunner verschillende kwalen, onder aanroeping van de onbevlekte Maagd. Het burgerlijk gezag heeft er zich mede bemoeid. Van alle kanten vraagt men sedert de maand Maart 11. dat de kerkelijke overheid zich verklare over dien ouverwachten pelgrimstocht. Wij hebben toen gemeend dat het uur nog niet ge- komen was, om met vrucht die zaak te behandelen ; dat, om het oordeel te vellen \'t welk men van ons verwacht, het noodig is met wijze langzaamhand voort te gaan, de geestdrift der eerste dagen te mistrouwen, de gemoederen te laten bedaren, en licht te vragen aan eene aandachtige waar- neming der feiten. Drie klassen van menschen doen beroep op onze uitspraak, maar met geheel verschillende bedoelingen. Vooreerst zij

-ocr page 160-

		142
		die, alle onderzoek weigerende, in de gebeurtenissen aan de grot en de genezingen, aan het water van de bron toege- schreven, niets anders zien dan bijgeloovigheid, bedriegerij en middelen om te misleiden, \'t Is klaarblijkelijk dat wij dat gevoelen niet a priori en zonder een ernstig onderzoek kunnen deelen; hunne dagbladen hebben in den beginne geschreeuwd, en wel zoo hard mogelijk, van bijgeloovig- heid, bedriegerij, kwade trouw; zij hebben verzekerd dat de gebeurtenissen aan de grot haar reden van bestaan had- den in een laag eigenbelang, eene schuldige geldzucht; en hebben alzoo het zedelijk gevoel van ons christelijk volk gewond. Alles loochenen, aller bedoeling beschuldi- gen is, wij geven het toe, wel het gemakkelijkst middel om de moeilijkheden weg te nemen; maar behalve dat het niet eerlijk is, zoo is het ook niet redelijk, en meer geschikt om de gemoederen te verbitteren dan om ze te overtuigen. De mogelijkheid van bovennatuurlijke gebeur- tenissen loochenen is het volgen eener overjarige school, is het afzweren van den christelijken godsdienst, en het zich werpen iu \'t wagenspoor der ongeloovige wijsbegeerte van de vorige eeuw. Wij katholieken, wij kunnen in deze omstandigheid geen raad vragen bij lieden, die in God de macht loochenen om uitzonderingen te maken op de algemeene wetten, die Hij heeft vastgesteld tot bestu- ring der wereld, het werk zijner handen; noch kunnen met hen in onderzoek treden, om tot de kennis te komen of een of ander feit bovennatuurlijk is, aangezien zij reeds vooraf uitroepen dat het bovennatuurlijke onmogelijk is. Verwerpen wij daarom over de zaken, waarvan hier sprake is, eene breede, oprechte, gewetensvolle woordenwisseling,

-ocr page 161-

		143
		voorgelicht door de wetenschap en hare vorderingen ? Voorzeker neen ; wij roepen haar integendeel met geheel ons hart in. Wij willen dat die feiten allereerst zullen ou- derworpen worden aan de strenge regels der zekerheid, welke eene gezonde filosofie toelaat; dat men vervolgens, om te be- slissen of die feiten bovennatuurlijk en goddelijk zijn, tot het onderzoeken van die gewichtige en moeilijke vraagstukken ook de hulp in roept van mannen, kundig en ervaren in de wetenschappen der mystieke godgeleerdheid, der ge- neeskunde, der natuurkunde, der scheikunde, der aard- kunde, enz; met één woord : dat de wetenschap gehoord worde en dat zij zich verklare. Wij willen vóór alles, dat er geen middel worde verzuimd om tot de waarheid te komen. Een tweede klasse vormen zij, die al wat er verhaald wordt noch aannemen noch verwerpen, maar hun oordeel opschorten ; zij verlangen, alvorens zich te verklaren, de uitspraak van het wettig gezag te kennen en roepen die dringend in. Eindelijk, daar bestaat een derde en zeer talrijke klasse, die reeds een innige ofschoon ontijdige overtuiging draagt aangaande de dingen, die ons bezighouden ; zij verwacht met levendig ongeduld dat de bisschop van het kerspel in het eerste ressort uitspraak doet in deze gewichtige zaak. Ofschoon zij van onzen kant eene beslissing hoopt, die geheel overeenkomstig is met hare godvruchtige gevoelens, zoo kennen wij genoeg hare onderwerping aan de Kerk, om verzekerd te zijn dat zij ons oordeel, welke het ook wezen moge, aanneemt zoodra het haar zal kenbaar zijn. Om dan den godsdieust en de godsvrucht van zooveel duizenden geloovigen voor te lichten, om in eene openbare

-ocr page 162-

		144
		behoefte te voorzien, de onzekerheden weg te nemen en de gemoederen te bedaren, geven wij thans toe aan de voortdurende beden, die zich sedert lang van alle zijden hernieuwen; wij vragen licht over de gebeurtenissen, die van zoo groot belang zijn voor de geloovigen, voor de vereering van Maria, voor den godsdienst zelven. Ten dien einde hebben wij besloten in ons bisdom eene voortdurende commissie in te stellen, om bijeen te verzamelen en met bewijzen te bevestigen de feiten, die hebben plaats gehad of zicli nog zouden kunnen voordoen in of bij de grot van Lourdes; om ze ons in hun waren aard en karakter te doen kennen, en ons alzoo de noodige gronden te ver- schaffen om tot eene oplossing te komen. Om die redenen : DE HEILIGE NAAM VAN GOD INGEROEPEN, hebben wij bepaald en bepalen bij deze als volgt: Art. I. Eene commissie is in het bisdom van Tarbes ingesteld, om te onderzoeken : 1" Of er genezingen zijn bewerkt door het gebruik van het water der grot van Lourdes, hetzij door het tedrin- ken, hetzij door er mede te wasschen, en of die gene- zingen natuurlijk kunnen verklaard worden, dan wel of zij aan eene bovennatuurlijke oorzaak moeten worden toege- schreven ?" 2" Of de verschijningen, welke het kind Barnadetta Soubirous voorgeeft gehad te hebben, wezenlijk waren; en zoo ja, of zij dan natuurlijk kunnen verklaard worden of een bovennatuurlijk en goddelijk karakter bezitten ?

-ocr page 163-

		145
		3° Of het verschenen voorwerp vragen gedaan eu ver- langens heeft geopenbaard aan dat kind ? Of dat kind be- last is die mede te deelen ? aan wie ? en welke zouden die geopenbaarde vragen of verlangens geweest zijn ? 4° Of de bron, die tegenwoordig in de grot vloeit, reeds bestond vóór de verschijning, welke Iternadetta Soubirous beweert gehad te hebben ? Art. II. I)e commissie zal ons niets anders voorleggen dan fei- ten steunende op grondige bewijzen; zij zal ons over die feiten uitvoerige verslagen leveren, die haar gevoelen zul- len behelzen. Art. III. De HH. dekens van het bisdom zullen de vooruaam- ste correspondenten der commissie zijn ; zij worden ver- zocht haar te willen opgeven : 1° de feiten, die in hunne respectieve dekenaten zijn voorgevallen; 2° de personen, die getuigenis kunuen afleggen aan- gaande het bestaan van die feiten; 3U degenen, die door hunne wetenschap de commissie kunnen voorlichten ; 4° de geneesheeren, die de zieken vóór hunne genezing behandeld hebben. Art. IV. Na voldoende inlichtingen genomen te hebben, zal de commissie tot het instellen van de noodige verhooren kunnen overgaan. De getuigen zullen onder eede gehoord 10

-ocr page 164-

		146
		worden. Als de verhooreu op de plaatsen zelven zulleu ge- schieden, moeten zich ten minste twee leden vau de com- missie derwaarts begeven. Art. V. Wij bevelen der commissie vooral aan, dikwijls in haar midden te roepen mannen, ervaren in de geneeskunde, de natuurkunde, de scheikunde, de aardkunde, enz., om dezen de moeilijkheden te hooreu behandelen, die misschien in zeker opzicht tot hun vak zouden behooren, en hun gevoelen te vernemen ; dt commissie mag niets verzuimen, om alle mogelijk licht te eriangen en tot de waarheid te komen, welke die ook wezen moge. Art. VI. De commissie bestaat uit de negen leden van het ka- pittel onzer kathedraal, de oversten van ons groot en klein seminarie, den overste der missionarissen (l) van het bis- dom, den pastoor van Lourdes, en de professoren van de dogmatiek, van de moraal en van de physica in ons se- minarie. De professor van de chemie in ons klein seminarie zal dikwijls gehoord worden. Art. VII. Mijnheer Nogaro, kanunnik-aartspriester, wordt benoemd tot president van de commissie. De HH. kanunniken Tabariès en Soulé worden benoemd tot vice-presidenten. De commissie zelve zal uit haar midden een secretaris en twee ondersecretarissen benoemen. (1) i)e eer«\'. pateis van de onbevlekte ontvangenis, eene congregatie welke te Rome nog niet is goedgekeurd, en eigen is aan liet bisdom van Tarbes.

-ocr page 165-

		147
		Art. VIII. De commissie zal terstond iu werking treden en zoo dikwijls vergaderen, als zij zal noodig oordeelen. Gegeven te Tarbes, in ons bisschoppelijk paleis, onder onze handteekening, ons zegel en de haudteekeniug van onzen secretaris, deu 28sten juli 1858. t Bertrand-Sre, bisschop van Tarbes. Op last van Z. D. H., Fourcade, kan. secr. .Reeds spoedig na het uitvaardigen van bovenstaande or- donnantie, kwamen de zestien leden der commissie in het bisschoppelijk paleis te Tarbes bijeen, om de voorberei- dende werkzaamheden te beginnen. Mijnheer i\'ourcade werd tot secretaris benoemd; vervolgeus koos men eene sub- commissie van vijf leden, welke zich met het onderzoek van Bernadetta, van de grot en de bron zou belasten, en maakte het reisplan op voor de overige leden, die de bis dommen van Tarbes, Auch en Bayonue zouden doortrekken, om op de plaatsen zelven de wonderbare genezingen te onderzoeken, die gezegd werden daar te zijn gebeurd. J3e- lialve den professor in de scheikunde, had de commissie zich nog toegevoegd dokter Vergès, geneesheer aan de baden van liarèges, beroemd hoogleeraar der faculteit van Montpellier, en dokter Dozous van Lourdes, die reeds vroeger uit eigen beweging vele buitengewone gevallen van genezing had nagegaan en onderzocht, en ook meestal bij de ver- schijningen aan de Massabiella-grot was tegenwoordig ge- weest. In de volgende vergaderingen werden vaste regels opgesteld, volgens welke het onderzoek zou plaats grijpen; de wijze aangegeven, op welke de commissie zich zou ge-

-ocr page 166-

		148
		dragen; en de middelen gekozen, die men zou aanwenden om tot alle mogelijke zekerheid te komen en den bisschop eene eindbeslissing mogelijk te maken, die voor geen tegen- spraak vatbaar was. Daarna ging men over tot het lezen, schiften en onderzoeken der verschillende stukken, mede- deelingen, verklaringen, rapporten enz., die over de wónder- volle gebeurtenissen reeds in menigten bij den bisschop waren ingekomen. Het verbod van den prefekt stond der subcommissie in den weg, om reeds aanstonds den arbeid te Lourdes te beginnen ; daarbij verlangde de bisschop, dat de gemoederen, zoozeer in beweging gebracht door de geweldige maatregelen van den baron Massy en den commissaris Jacomet, eerst zouden bedaren, opdat geen opgewondenheid of hartstoch- telijkheid het onpartijdig onderzoek zou bemoeilijkeu. Zoo werd het dus 17 November, eer de commissie zich naar Iiourdes begaf. Wat het onderzoek der wonderbare genezingen betreft, de commissie hield steeds in het oog, dat alleen het feit met zijne omstandigheden op menschelijke getuigenis be- rustte, terwijl het natuurlijke of bovennatuurlijke daarvan, ten minste voor een groot gedeelte, door de commissie zelve moest worden uitgemaakt. Zij daagde in de bisdommen van Tarbes, Auch en Bayonne allen voor zich, die als wondervol ge- nezen waren aangegeven. Zij ondervroeg ze met de uiterste zorg naar alles, wat met hunne ziekte en oogenblikkelijke of langzame genezing in verbaud stond j deed vervolgens dat onderzoek nog eens herhalen door geneeskundigen, en won verdere narichten in bij allen, die hen kenden, of op eenige wijze met hen in betrekking stonden. Was zij eenmaal

-ocr page 167-

		149
		tot genoegzame zekerheid aangaande het feit eu al zijne omstandigheden gekomen, dau onderwierp zij de waardeeriug daarvan aan de twee geneeskundigen, dokter Vergès en dokter Dozous. Ieder geneesheer schreef zijn eigen bevinding, waardeeriug eu beoordeeling van het feit op; verwierp het wonderbare der genezing, om die uitsluitend aan natuurlijke middelen toe te kennen; of verklaarde dat er geene uitlegging mogelijk was, tenzij eene bovennatuurlijke tusschenkomst werd aangenomen; of ook kwam tot geene beslissiug, daar het na alle onderzoek twijfelachtig bleef, of de genezing op natuurlijke of bovennatuurlijke wijze had plaats gegrepen. En na op deze wijze volledige kennis van het feit genomen, en de waardeering daarvan door de dokters gelezen te hebben, beraadslaagde de commissie over haar uit te spreken oordeel, en het rapport dat zij daarvan den bisschop zou voorleggen. Aan iederen getuige, die voor haar verscheen, werden twee voorwaarden tot toelating gesteld, namelijk: dat hij niets zou mededeelen dan alleen wat hij zelf persoonlijk had gezien eu bijgewoond: en vervolgens, dat hij zich met eede verbond om niets dan de waarheid en alleen de waarheid te spreken. Op deze wijze was het niet mogelijk dat een valsch mirakel als echt zou worden aangezien, of dat er eene ver- gissitig plaats greep; te meer, daar het ongeloof met scherpe oogen alle handelingen der commissie gadesloeg. Vermits men de wonderbare genezingen bij honderdtallen verhaalde, was het der bisschoppelijke commissie onmogelijk alle aangewezen gevallen te onderzoeken; zij moest dus eene keuze doen, eu bepaalde die tot een dertigtal van die het luidste spraken. Met de uiterste gestrengheid ging zij

-ocr page 168-

		150
		bij het onderzoek te werk en liet — als ik mij zoo mag uitdrukken — nooit het bovennatuurlijke toe, zoolang het niet moreel en physiek onmogelijk was anders te handelen. Daarom verwierp zij zelfs alle genezingen, die niet ten minste bijna oogenblikkelijk waren gebeurd, of terwijl men nog van een of ander natuurlijk geneesmiddel gebruik maakte; want, zoo schreef de secretaris: „ofschoon de ongenoegzaamheid der middelen, door de wetenschap voor- geschreven, voldoende erkend werd, kan men in dat geval de genezing niet onbetwistbaar en uitsluitend aan het water toeschrijven, dat gelijktijdig werd gebruikt." (\') Ook de wondervolle bekeeringen, die gezegd werden bij de grot te hebben plaats gehad, liet zij onaangeroerd, daar de be- wegingen des harten, hoe buitengewoon ook, niet met zekerheid gerechtelijk kunnen bewezen worden. In overeenstemming met de geneesheeren verdeelde de commissie de genezingen, die zij onderzocht had en uit- voerig in het verslag aan den bisschop behandelde, in drie klassen. De eerste bevatte die, welke, hoe wonderlijk zij schijnen mochten, voor eene natuurlijke uitlegging vatbaar waren. Zij telde er zes. De tweede klasse bestond uit de genezingen, bij welke de commissie wel geneigd was het bovennatuurlijke aan te nemen, maar die zij toch niet als zekere wonderen durfde verklaren. Haar getal was negen. Van deze getuigde
		(J) "Quoique 1\'inefücacité des remèdes prescrits par la science eüt été "Mitlisamiiiriil recounue, on ne pouvait pas en cc cas, rigoureusemeut et «d\'une maniere exclusive, attribuer la giicrison a la vertu surnaturellede "1\'eau de la Grotte, simiiltanément employee."

-ocr page 169-

		151
		het geneeskundig verslag : „Het meerendeel dezer gevallen bezat bijna al de voorwaarden, vereischt om in de bovenna- tuurlijke orde geplaatst te worden. Men zal misschien meenen dat wij, met ze daar buiten te sluiten, te streng handelden. Maar, wel verre van ons over dat verwijt te beklagen, wenschen wij er onszelveu geluk mede, daar wij ons overtuigd houden dat de gestrengheid in deze zaken door de voor- zichtigheid wordt bevolen." (*) De gestrengheid der commissie ging dus zóó ver, dat het voldoende was, dat eene natuurlijke verklaring — hoe onwaarschijnlijk dan ook — maar in de verste verte mo- gelijk scheen, om een geval niet als een waar mirakel aan te uemen. Het feit werd dan in deze tweede klasse ge- rangschikt. Tot de derde klasse behoorden de genezingen, die klaar- blijkelijk en onloochenbaar een bovennatuurlijk karakter bezaten; vijftien werden voor waarachtige wonderen ver- klaard. Aangaande deze «evallen zegt het verslag der bisschoppelijke commissie : „De ziekten, waardoor deze men- schen, met zulke plotselijke en treffende genezingen beguns- tigd, waren aangetast, waren grootendeels van verschillenden aard. Zij vertoonden zeer onderscheidene karakters. Zij behoorden, eenigen tot de inwendige, anderen tot de uitwendige ziekte-leer. Hoe verschillend echter, zij werden (1) «La plnpart de ces faits présentent presque toutes les conditions «voulues pour étre admis dans 1\'ordre surnatnrel. O» trouvera peut-être «qu\'en les exeluant nous agissons avec une trop grande réserve, et "que nous montrons une conscience trop sévère. \\lai> loin de uous "plaindre de ce reproche, nous nous en félicitons, parce que nous sommes •convaincus qu\'en pareille matièrelasévéritéestcommandéepar laprudence."

-ocr page 170-

		152
		genezen door een en hetzelfde water, dat men uitwendig of inwendig, soms ook op beide wijzen gebruikte. De vetenschap intusschen had na grondig onderzoek verklaard, dat het water volstrekt geen geneeskracht bezit en chemisch niets anders dan gewoon en natuurlijk water is." (l) Het verslag der beëedigde geneesheereu was niet minder beslissend in zijue gevolgtrekkingen: „Wanneer men" — zegt het — „een oogslag werpt op die gezamenlijke ge- nezingeu, dan is men aanstonds getroffen door de gemakkelijk- heid, het spoedige, het oogenblikkelijke, waarmede zij uit hare voortbrengende oorzaak zijn te voorschiju gekomen ; door het verkrachten en volkomen omverwerpen van alle geneeskundige methoden, waarmede zij bewerkt zijn; door de tegenspraak welke de voorschriften en voorzieningen der wetenschap ontvingen ; door die soort van minachting welke spot met de veroudering, de diepte en de hardnekkigheid der kwaal; door de verborgene maar niettemin wezenlijke zorg, waarmede alle omstandigheden zijn geregeld en samen- gevoegd, om te toonen dat er in de genezing, die geschiedt, een voorval plaats grijpt, dat geheel en al buiten de gewone orde der natuur is. Zulke verschijnselen gaan het begrip van den menschelijken geest te boven. Hoe zal men toch begrijpen de tegenstelling, die er bestaat: (1) «Les maladies dunt les sujets, favorisés de guérisons si subites et •si Irappautes, subissaient les atteintes, étaient la plupart de nature dif- •férente. Blies affectaient des caractères variés. KUes appartenaient, les «unes a la pathologie interne ; les autres ii la pathologie externe. Cepeu- «dant, ces affections si diverses ont été guéris par 1\'emploi d\'un seul et • même element tautöt en lotion, tantöt en boissou, et sur quelques iujets «des deux manières a la fois."

-ocr page 171-

		153
		1". tusschen de eeuvoudigheid vau het middel eu de grootheid van de uitwerking ? 2". tusschen de eenheid van liet geneesmiddel en de ver- scheidenheid der ziekten ? 3°. tusschen deu korten duur der aanwending van het geneesmiddel en den langen duurder behandeling, voorge- schreven door de kunst of de wetenschap ? 4U. tusscheu de plotselijke uitwerkingskracht van het eerste en de lange vruchteloosheid der laatste? 5". tusschen de langdurigheid der kwaal eu de oogen- blikkelijkheid der genezing P Daar is dus hier inderdaad eeue overigens mogelijke kracht, die hooger staat dan alle audere welke van de natuur voort- komen, en die bijgevolg vreemd is aan het water, waarvan zij zich bedient tot het openbaren van hetgeen zij vermag." (\') (\') "Eu jetaiit uu coup d\'oeil d\'eusemble sur ces guérisons, oii est «frappe tout d\'abord de la facilité, de la promptitude, de l\'iustaiitauéité »avec lesquelles elles sortent du sein de leur cause productrice ; de la «violatioii, du bouleversemeut complet de toutes les methodes thérapeu- «tiques qui règueiit dans leur accomplissement; des contradictious qui «recoiveut les préceptes et les prévisions de la scieuce, de cette espèce »de dédain qui se joue de 1\'aiicieuneté, de la profondeur et de la resis- «tance du mal; du soiu caché, mais réel néanmoins, avec lequel toutes »les circonstances sont arrangées et combiuées, pour moatrer qu\'il y a, \'dans la guérison qui s\'opère, uu evenement tout a fait en dehors de «1\'ordre habituei de la nature. De tels phénomènes depassent la portee »de 1\'esprit humain. Corament comprendrait-il, eu effet, 1\'opposition qui «eiiste : »1. Entre la siinplicité du moven et la grandeur du résultat P "2. Entre 1\'unité du remede et la diversité des malalies ? "3. Entre la courte durce de 1\'applicatiou de 1\'agent curatif et la lou- • gueur des traitemeiits indiqués par Tart on la scieuce?

-ocr page 172-

		154
		De, helaas! reeds laug overleden kanunnik en secretaris Fonrcade heeft aangaande de werkzaamheden en onderzoe- kingen der commissie een kort rapport uitgegeven, waaraan wij de nadere bijzonderheden, in de twee volgende hoofdstuk- ken vermeld, ontleenen, met bijvoeging van hetgeen wij- zelven te Lourdes hebben gehoord en gezien. "4. Entre 1\'efficacité soiidaine du premier et la longue inutilité des "seconds ? "5. Entre la chronicité du mal et l\'instantanéité de la guérison ? "11 y a la cerlainement une force contingente, supérieure a celles qui -/ont été départies a la nature; étraugère, par conséquent, ü 1\'eau dont <elle se sert pour les manifestatious de sa puissance."

-ocr page 173-

		vin.
		BERNADETTA. Den 17den November 1858 begaf zich de subcommissie •wan vijf leden naar Lourdes, vooraf allen gewaarschuwd hebbende, die gehoord zouden worden. Om zooveel mogelijk een te grooten toevloed van nieuwsgierigen aan de grot tijdens het bezoek te voorkomen, had men bepaald bij de aankomst in de stad niet te vertoeven, maar terstond naar de grot te rijden en daar Bernadetta af te wachten, die een kwartier later bescheiden was. Deze voorzorg bleek echter vruchteloos, want het was in de stad bekend ge- worden, dat de commissie de grot bezoeken en daar met Bernadetta spreken zou : en omstreeks vier honderd burgers waren reeds in den vroegen morgen derwaarts heengegaan, om getuigen van het onderhoud te zijn. De commissie ving hare taak aan met het onderzoeken van de grot en de bron; nam alles nauwkeurig op en teekende aan wat zij zag en hoorde; vervolgens ondervroeg zij eenige oude lieden, die altijd in Lourdes gewoond hadden en de Mas- sabiella-rotsen sinds jaren kenden, aangaande de bron die thans daar vloeit en proefde het water. Uit de verschiU lende verklaringen, daar op de plaats zelve afgelegd, bleek haar, dat er vroeger nooit eene bron in die rots was ge-

-ocr page 174- -ocr page 175-

		156
		zien; dat men er hoogstens een zekere vochtigheid of zweet op de wanden had waargenomen; terwijl het water nu aan- houdend in overvloed stroomde en dagelijks meer dan hou- derdduizend kan gaf. De omstanders hielden zich al dien tijd op een kleinen eerbiedigen afstand en waren zeer stil en ingetogen; velen lagen op de knieën te bidden en gaven levendige blijken van hun geloof; anderen waschten zich aan de bron of vulden hunne flesschen met het wonderdadige water; bijna allen hadden den rozenkrans in de hand; en de mannen stonden met ongedekt hoofd en de handen te samen ge- vouwen, alsof zij in de kerk waren. Een klein half uur later verscheen Bernadetta, en stelde zich aan de commissie voor in groote zedigheid en kin- derlijke eenvoudigheid. Zij was kalm, zouder verlegenheid, en scheen volstrekt niet gehinderd te worden door het groot getal van nieuwsgierigen, dat haar omringde, noch door het gezicht van zooveel eerbiedwaardige en hooge geestelijken, die zij nooit gezien had en wier zending zij kende. De president verzocht haar te vertellen wat zij op die plek gezien en gehoord had, en daarbij tevens aan te wijzen waar en hoe alles had plaats gegrepen. Maar nau- welijks was het kind daarmede begonnen, of de tot nu toe bedaarde menigte kwam onstuimig aanstormen, om een engen breeden kring rondom de commissie te vormen; ieder trachtte vooruit en in de voorste rij te dringen, begeerig om te hooren wat er gevraagd en geantwoord zou worden. Dit gaf zooveel gedruisch, dat het der commissie niet mogelijk was, het onderzoek geregeld en volledig voort te zetten; waarom zij zich bepaalde tot eenige weinige

-ocr page 176-

		157
		vragen naar omstandigheden en bijzonderheden, die alleen op de plaats zelve betrekking hadden, en besloot naar de stad terug te keeren en Bernadetta in de sacristie der parochiekerk te laten komen. Rustig in de ruime sacristie gezeten, aanhoorde de com- missie het gansche verhaal der verschijningen, gelijk wij dat hebben wedergegeven. Bernadetta versprak zich nooit eu bleef zich tot in de geringste bijzonderheden altijd gelijk. Met kinderlijke openhartigheid en eenvoudigheid legde zij daar voor de priesters hare onschuldige ziel bloot, en sprak met eene innige overtuiging, die geen schaduw van twijfel toeliet. Op alle vragen gaf zij steeds hetzelfde antwoord, en kon door geen enkele strikvraag in tegenspraak met zichzelve gebracht worden. Nadat het kind vertrokken was, ging de commissie over tot het onderzoek der verschillende verklaringen en uit- leggingen, welke aan deze wondervolle gebeurtenis gegeven waren, en werd daarin bijgestaan en voorgelicht door de geneeskundigen die zij ontboden had. Vooreerst kwamen ter sprake Bernadetta\'s onnoozelheid en oprechtheid. Zij was ge- boren den 7 den Januari 1844; was opgevoed en had hare kindsche jaren doorgebracht in het kleine en onaanzienlijke dorp Bartrès, waar zij in de laatste maanden de schapen had gehoed. Zij had de school niet bezocht, kon lezen noch schrijven en was nog niet, ofschoon reeds veertien jaren oud, tot de eerste H. Communie toegelaten. Sinds korte dagen was zij door haar ouders naar huis ontboden, om het onderricht in de parochiekerk en bij de zusters van Ne vers bij te wonen, en zich tot den grooten dag voor te bereiden. Haar karakter was goedig, in wezenlijkheid oprecht en

-ocr page 177-

		158
		zeer naïef. Daar is niemand van al de honderden, welke haar gesproken en ondervraagd hebben, die ooit hare oprecht- beid in twijfel getrokken heeft, alleen Jacoraet misschien uitgezonderd; en zij is ondervraagd door geleerden en on- geleerden, door ongeloovigen zoowel als geloovigen, door geneesheereu en advocaten, door bisschoppen, priesters en de aanzieulijksteu des lands. Die haar verliet was in de ziel overtuigd, dat zij alles ter goeder trouw vertelde, en bewonderde hare naïeve antwoorden. Men vroeg haar in welke taal O. L. Vrouw haar had toegesproken. —  „In onze boerentaal," antwoordde zij. —  „Neen, mijn kind !" zeide er een : „uu spreekt gij de waarheid niet. Onze Lieve Heer en de heilige Maagd ver- staan uw boersch niet en kunnen die leelijke taal niet spreken." —  „Maar, mijnheer!" heruara zij lachend: „als die het niet kennen, hoe kunnen wij het dan kennen ? En als zij het niet verstaan, wie zou het ons dan leeren verstaan ?" Een ander viel haar in de rede en zeide : —  „Hoe kon de heilige Maagd u bevelen om van dat wilde gras te eteii ? Zij zag u dus voor een schaap of geit aan ?" —   „Volstrekt niet," hernam zij : „gij zelf, mijnheer, eet toch immers ook salade P" Toen mijnheer de Rességuier, oud-afgevaarde der Bas- ses-Pyrenées haar bezocht, was hij vergezeld van vele rijk gekleede dames en deed aan Bernadetta de zotte vraag : —  „Was die heilige vrouwe zoo schoon als deze dames ?" Het kind liet zijn blikken gaan langs de schitterende rij, trok de schouders op en antwoordde argeloos : —  „O! \'t was heel wat anders dan al die dingen!" (\') (1) »Oli! c\'était bien autre chose que tont oela |"

-ocr page 178-

		159
		„Al die dingen" — en zij vormden den uitgelezen eu uitstekendsten kring van Pau!..... —  „Als mijnheer de pastoor u nu eens verbood om naar de grot te gaan, wat zoudt ge dan doen ?" had er vroeger een gevraagd. —  „Ik zou hem gehoorzamen," luidde het gereede antwoord. —  „Maar als de verschijning u dan toch gebood er naar toe te gaan, wat zoudt ge dan doen?" —  „Dan zou ik aan mijuheer den pastoor daartoe verlof vragen," gaf zij zonder aarzelen ten antwoord. —  „Als de paus u nu eens beval om hem het geheim te openbaren, dat gij niet vertellen moogt, dan zoudt ge toch wel gehoorzamen?" vroeg de eerwaarde heer Eugène Boyer. —  „Dat zal de paus nooit doen," antwoordde het kind met groote zekerheid. Niets, noch toen noch later, ontnam haar ooit die kinderlijke eenvoudigheid. Nooit sprak zij van de verschijningen, of men moest er haar naar vragen; maar dan ook werd zij het nooit moede om op alle vragen te antwoorden, en liet nimmer ook de minste verveling of het geringste ongeduld blijken, zelfs al waren de bezoekers onbescheiden in hun vragen of lastig door hunne nieuwsgierigheid. Op de school der zusters beschouwde zij zich altijd als de minste, als de geringste van allen, omdat zij in het aanleeren ver bij de andere kinderen achterstond. Met veel moeite kon meu haar gebrekkig leeren lezen en schrijven; en de zusters getuigden meermalen, dat het was, alsof de geest van het kind alleen open stond voor al wat de dingen des hemels betrof, maar gesloten bleef voor alles wat betrekking had

-ocr page 179-

		160
		tot het leven hier beneden. Gaarne deelde zij, ofschoon reeds veertien jaren oud, de spelen der kinderen; en den vreemdeling, die de school bezocht en aan de zuster vroeg hem de bevoorrechte zienster te wijzen, werd onder de woelige jeugd een arm gekleed meisje aangewezen, dat druk touwtje sprong, bikkelde of krijgertje speelde, zonder zich bewust te schijnen van hetgeen zij boven hare kleine speelmakkertjes van God ontvangen had. Lang en breedvoerig werd vervolgens besproken de be- langloosheid zoowel der ouders als van Bemadetta zelve, welke zooveel te opmerkelijker was, daar de Soubirous in groote armoede verkeerden en onophoudelijk tot het aan- nemen van vaak rijke geschenken bekoord werden. Van den vreemdeling, die misschien alleen aan Jacomet bekend was, hebben wij reeds gesproken. Soms zijn haar de schoonste en rijkste aanbiedingen gedaan, maar altijd volstandig ge- weigerd. tëene godvruchtige en rijke vrouw, die van hare belangloosheid had hooren spreken en daarom, hoe getroffen en verteederd zij ook ware, geen geldelijk offer durfde aanbieden, liet ongemerkt twee goudstukken in den zak van Bernadetta glijden; maar oogenblikkelijk stak het kind de hand in den zak, terwijl het rood der schaamte zijn wangen kwam kleuren, en gaf ze terug. Hoe dikwijls men haar ook betere en fraaier kleederen wilde schenken, zij weigerde ze altijd en smeekte zelfs haar schamele kleeding te mogen behouden. Mgr. Cardon de Garsignies, bisschop van Soissons, door Lourdes reizende, verlangde Bernadetta te zien. Hij was zoo getroffen door haar verhaal en zoo overtuigd van hare oprechtheid, dat hij haar bad zijn rozen- krans die met zilver was opgemaakt, als een gedachtenis aan te

-ocr page 180-

		161
		nemen en te bewaren, er bijvoegende, dat hij door den paus zei ven was gewijd. Doch het was, alsof het kind er eene gelofte van had gemaakt, niets aan te nemen : want zij weigerde in beleefde bewoordingen zoo bepaald, dat de bisschop zijn verzoek moest intrekken. Eene zeer aanzienlijke vrouw uit den hoogsten stand bood aan, Bernadetta als haar eigen kind te benaderen, en opende de schoonste toekomst voor het arme gezin der Soubirous als haar wensch werd ingevolgd ; maar alles tevergeefs : de ouders en het kind weigerden eveu bepaald. Zelfs namen zij het geld niet aan, dat hun soms opgedrongen werd, om het aan andere armen uit te deelen. —  „Ons past het niet aalmoezen uit te reiken; doe gij het zelf of geef het aan den pastoor, die alle armen kent," luidde steeds het antwoord. Dezelfde priester, van wien wij daar straks gewaagden, E. Boyer, vroeg haar: —    „Zijn er na die verschijningen niet veel wonderen gebeurd ? wonderbare genezingen en onverwachte bekee- ringen ?" —  „Ja, mijnheer! dat zijn er." —  „Waren dat menschen voor welke gij gebeden hadt ?" —  „Daar weet ik niets van, mijnheer!" —   „Maar hebt ge dan nooit gebeden voor die zoo be- gunstigd zijn ?" —   „Dat weet ik niet, mijnheer! misschien wel; maar het zijn toch in allen gevalle mijne gebeden niet, welke hun die gunsten hebben gegeven," antwoordde zij en werd stil en neerslachtig, want hare nederigheid was door die vragen gekwetst. 11

-ocr page 181-

		162
		Haar ootmoed was dan ook zeer opmerkelijk ; immers zij sprak over de verschijningen zonder gemaaktheid, zonder vertoon, zonder eenigeu schijn van eigenliefde ; en \'t was meestal genoeg haar slechts te zien, zonder haar nog te hooreu spreken of te kennen, om te begrijpen, dat haar naam zonder eenig gevaar op aller lippen mocht zweven. Ook bleek het duidelijk, dat de vijanden van het boveu- uatuurlijke tevergeefs hadden getracht den laster van de Amsterdamsche Courant ingang te doen vinden. Nooit was zij onttrokken aan de nieuwsgierigheid van het volk, noch aan den vraaglust der ongeloovigen ; zij was toe- gankelijk voor iedereen, werd meermalen onverzeld hier of daar in huis geroepen en ondervraagd, en bleef altijd nog bij hare ouders te huis. Daarenboven, bijzondere kennissen of vrienden bezat zij in Lourdes niet, aan de pastorie verscheen zij nooit, of zij moest eene enkele maal ontboden worden, en bij de zusters bezocht zij de school tegelijk met de andere kinderen. Van veel gewicht was het onderzoek, of Bernadetta zicli had kunnen bedriegen, of zij het slachtoffer had kunnen zijn van hallucinaties. Vooral de geneeskunde moest hier uitspraak doen. Het bleek, dat zij volstrekt geen voor- beschikking of aanleg tot zulke begoochelingen bezat, toen zij voor het eerst de verschijning aan de grot bemerkte : zij was met niets bezig dan hout sprokkelen en later met zich te ontdoen van haar schoeisel, om over het kanaal te kunnen komen; ja zelfs was zij zoo weinig verdacht op iets buitengewoons, dat zij meermalen de oogen wreef, meenende niet goed te zien, en zich eerst gevangen gaf, toen zij ontdekte, dat zij zich onmogelijk bedriegen kou.

-ocr page 182-

		163
		Ook had de verschijning niet plaats in het vallen van den avond, of bij het matte licht der maan, maar op klaar lichten dag, terwijl de zon hoog aan den helderen hemel stond, tusschen twaalf uur en half een. De grot heeft hare hallucinatie begunstigd, had men beweerd, want zij kan zeer gemakkelijk door haar grilligen vorm en gladden steen een glinsterbeeld voor de oogen toovereu van iemand, wiens zenuwen ziekelijk zijn aange- daan. Maar vooreerst: hoe komt het dan, dat nooit iemand anders een dergelijk glinsterbeeld in de grot ontdekt heeft, terwijl er tocli onder de vele duizenden, die uren lang in die dagen voor de grot hebben verwijld, wel een enkele zal of liever moet geweest zijn, die vooral in die oogen- blikken groote voorbeschikking tot hallucinaties bezat? Maar ten tweede : de ongeloovige wetenschap heeft zelve de proef op de som geleverd, door te trachten met spiegels en kunstlicht hetzelfde uitwerksel te verkrijgen en zulk een glinsterbeeld voor de oogen der toeschouwers te tooveren; maar \'t is haar nooit gelukt, zoodat zijzelve hare bewering heeft laten varen. Wanneer de verschijning en de geestverrukking van het kind aan hallucinaties moeten worden toegeschreven, waarom had het die dan niet terstond, maar altijd eerst na eenigen tijd aan den rozenkrans gebeden te hebben ? Hoe te ver- klaren, dat Bemadetta dan twee malen onder volmaakt dezelfde omstandigheden getuigde de verschijning niet te zien, en kalm bleef? Waarom heeft zij die dan later niet weder gehad, terwijl zij toch niet onder geneeskundige behandeling is geweest? Daarenboven, hoe dan te ver- klaren de stem, welke zij hoorde, die haar dingen zeide en

-ocr page 183-

		164
		beval, waaraan zij nooit had gedacht of kunnen denken? Zij was onwetend, traag van begrip zelfs, zoo gij wilt; zij had den catechismus nog niet geleerd en kende niets dan den rozenkrans bidden: en daar komt zij eensklaps te voorschijn met het bevel der schoone vrouw, om boet- vaardigheid te plegen, om te bidden voor de zondaars, en eene kapel te bouwen op de steenrots. Van de onbevlekte ontvangenis der allerheiligste Maagd had zij nog nooit ge- hoord; zij begreep volstrekt niet wat het was, en moest de woorden onophoudelijk bij zichzelve herhalen, om ze den pastoor te kunnen overbrengen. Geen hallucinatie of catalepsie kan hier voldoende verklaring geven. Nog werd de vraag geopperd, of de gansche geschiedenis aan de Massabiella-rotsen niet het werk van den geest der duisternis, van den duivel zou kunnen zijn. Twee bedenkin- gen deden deze veronderstelling verwerpen. In de eerste plaats: de duivel kon er geen voordeel uit trekken. Wel verre dat de verschijningen aan de grot het geloof en de gods- vrucht verminderden of wegnamen, vermeerderden en ver- hoogden zij beiden. De parochiekerk van Lourdes was nooit zooveel te klein geweest als sedert die dagen; de biechtstoelen telden iedere week het dubbele getal van rouwmoedigen; de heilige communiën vermeerderden eiken dag; gedurende drie maanden kwam geen enkel misdrijf de rust van de rechtbank storen, iets, wat ongehoord was in de jaarschriften der rechtspleging; honderden wonderbare ge- nezingen en even zooveel bekeeringen ontstaken niet alleen in het bisdom van Tarbes, maar ook in alle naburige bisdommen een nieuw vuur van geloof en liefde in de harten der menschen; en duizenden van pelgrims kwamen ter

-ocr page 184-

		165
		bedevaart naar O. L. Vrouwe van Lourdes, om God te loven en te prijzen en zijne onbevlekte Moeder te vereeren. Ten tweede: „Ik zal vijandschap stellen tusschen u eu de vrouw; zij zal u den kop verpletteren," (\') had God den duivel gezegd, toen deze als een slang de eerste vrouw verleidde; en die vijandschap moest nog zooveel te sterker, nog zooveel te gruwelijker worden, toen de heilige Maagd door eene onbevlekte ontvangenis geheel aan het gevolg der eerste verleiding werd onttrokken. En nu zou men willen beweren, dat de duivel de bewerker zou zijn van de verschijningen aan de grot van Lourdes, welke nood- zakelijk strekken moesten, gelijk zij ook gestrekt hebben, tot meerdere verheerlijking van de tweede Eva, de Moeder der goddelijke genade, en tot eene openbare belijdenis van het geloof der katholieke Kerk aan de onbevlekte ontvangenis? Met deze verklaring te geven, treedt men in de voetstappen •"au den farizeër, die den Zaligmaker verweet, dat Hij door Beëlzebub de duivelen uitdreef; en geen beter antwoord past daarop, dan hetgeen de goddelijke Meester zelf gaf. Neen, het kan de duivel niet zijn, die de vereerders van Maria met duizendtallen naar de Massabiella-rotsen ge- voerd heeft; hij is het niet, die de aandrift deed ontstaan, om daar op de steenrots een prachtig heiligdom te bou- wen, dat slechts ééne beteekenis heeft: — de onbevlekte ontvangenis van de heilige Moeder Gods.
		(!) Geues. III, 15.

-ocr page 185-

		IX.
		WONDERBARE GENEZINGEN. De genezingen, door de commissie in de derde klasse gesteld en als waarachtige wonderen aan den bisschop van Tarbes voorgedragen, waren vijftien in getal, en hadden in acht verschillende gemeenten plaats gegrepen. 1. Louis Bouriuette was de eerste, die de wónder- kracht der bron van Lonrdes mocht ondervinden. Euim twintig jaren geleden had hem een vreeselijk ongeluk ge- troffen : immers, terwijl hij met zijn broeder Joseph in een der steengroeven van Lourdes aan den harden arbeid was, sprong een verkeerd aangelegde mijn naar twee kanten uit, doodde op hetzelfde oogenblik zijn broeder, en begroef hem zelven onder de neerploffende steenbrokken. Geheel bewusteloos, met verpletterd aangezicht en onkenbaar, werd hij door de mijnwerkers uit de puinhoopen opgedolven en naar het ziekenhuis vervoerd. Was er geen enkel plekje van zijn aangezicht ongeschonden gebleven, zijn rechteroog was half vermorzeld en hing hem op de verscheurde wang, terwijl de hevige pijnen hem bewusteloos deden nederliggen, of wel hem tot een soort van razernij brachten, zoodat hij niet dan met behulp van sterke armen in het bed kon gehouden worden. Dank der liefdevolle en opofferende zorgen

-ocr page 186-

		167
		van de ziekenzusters en geneesheeren, kwam hij na verloop van eenige dagen tot bewustzijn en begon langzamerhand te genezen ; maar ondanks alle kunstmiddelen en de fijnste operatiën was zijn oog niet te genezen. Na zijn herstel keerde hij tot de steengroeve terug, maar kon, half blind als hij was, zijn vorigen arbeid niet meer verrichten en moest zich tevreden stellen met als sjouwer een schamel stuk brood te verdienen. Ook de tijd bracht geen beter- schap aan, maar verzwakte nog meer het reeds verduisterd gezicht. Gelukkig, dat het steenbrekers-gilde hem zeer genegen was en hem menige ondersteuning schonk, gelijk ook de meesten van Lourdes burgers hem uit medelijden vaak iets lieten verdienen : anders had hij zijn brood moeten bedelen. \'t Was de dag, waarop in den vroegen morgen de bron onder de zwakke vingers van Bernadetta was opgeweld en de arme man de wonderlijke gebeurtenis hoorde vertellen. —   „Ga en haal mij een weinig van dat water", zeide hij tot zijne dochter. „Als het de H. Maagd is, die daar verschijnt, dan behoeft zij slechts te willen, en ik ben genezen.\'" Een half uur daarna kwam het kind met een kan van het troebel water der grot aandragen en sprak : —  „Maar vader ! \'t is niets dan vuil water, dat wel slijk mag heeten." —   „Dat doet er niet toe", was zijn wederwoord, en hij wierp zich op de knieën, begon te bidden en wreef zich het geschonden oog met het water. Maar nauwelijks was hij daarmede bezig, of hij begon over zijn ge heele lichaam te beven en stiet een schreeuw

-ocr page 187-

		1(58
		uit. Een oogeublikkelijk wonder had daar plaatsgegrepen. De dikke duisternis, die zijn oog omringde, was verdwenen en in een doorschijnenden nevel verkeerd ; maar ook die nevel loste zich onder het wasscheu allengs op en maakte plaats voor het klare licht der zon, zoodat de halfblinde op eens het volmaakte gezicht had wedergekregen. Geheel buiten zichzelven van vreugde, ijlde hij het huis uit en vertelde zijn geluk aan een ieder, dien hij ontmoette ; en allen konden zich van de waarheid overtuigen, daar de diepe voegen en de litteekens der wonden op zijn gelaat nog aanwezig waren. Den volgenden dag ontmoette hij dokter Dozous, die hem had behandeld, en riep hem reeds van verre toe: — „Ik ben genezen ! dokter, ik zie door allebei mijn oogen!" —  „Onmogelijk l" verklaarde de dokter : „Gij hebt een organisch gebrek aan het oog, dat ongeneeslijk is. Al wat ik u voorschreef, was slechts om de pijn zooveel mogelijk te stillen, maar niet om u het gezicht weder te geven. Ik herhaal het: dat was onmogelijk." —   „Ja, maar gij zijt het ook niet, die mij genezen hebt" antwoordde de steenkapper met ontroerde stem: „\'t is O. L. Vrouwe van de grot !" Dokter Dozous haalde zijne schouders op en sprak: —   „Dat Beruadetta onverklaarbare vervoeringen heeft, dat is waar, want dat heb ik zelf gezien; maar dat het troebele water van de grot, ik weet niet^welke, onbekende kracht zou bezitten om oogenblikkelijk ongeneeslijke ziekten weg te nemen, dat is onmogelijk." Dit zeggende, haalde hij zijn aanteekenboekje uit den zak, en schreef daarin eenige woorden met potlood ; ver-

-ocr page 188-

		169
		volgens legde hij zijne hand op het linkeroog van Bour- riette, hield hem het blaadje papier voor en zeide : —  „Welnu, als gij de woorden, die ik hier opgeschreven heb, met het rechteroog leest, zal ik u gelooven." Zegevierend zag de wetenschappelijke man om zich heen, verzekerd als hij was, dat hij der verzamelde menigte, die zich allengs om hen had heengeschaard, zou overtuigen dat het onmogelijk was wat hij hier vroeg. Maar wie be- schrijft zijne verwondering en ontsteltenis, als hij op \'t zelfde oogenblik Bourriette met het blinde oog het potlood-schrift zag lezen en hem de woorden hoorde herhalen, die hij daar straks schreef: —    „Bourriette heeft een ongeneeslijke blindheid, en zal nooit weder door zijn rechteroog zien." Dokter Dozous — gelijk de lezer reeds weet, — was eeu geloovig en godvruchtig geleerde, waarom hij zich dan ook niet schaamde in het openbaar, midden op de straat, ten aanhooren van vele burgers van Lourdes uit te roepen : —  „Nu kau ik het niet loochenen!\'t is een wonder, een waarachtig wonder! ik zal dat blijven verklaren tegen mij - zelven en de geheele geneeskundige faculteit in. Ik moet bekennen, dat het mij geheel in de war brengt; maar ik moet mij toch onderwerpen aan de waarheid, die ik met eigen oogen aanschouw en die hier luide spreekt tegen alles wat de menschelijke wetenschap ooit vermocht." Professor Vergez van Tarbes heeft later den armen steeu- kapper onderzocht en insgelijks verklaard, dat hier geen genezing heeft kunnen plaats grijpen dan alleen op boven- natuurlijke wijze, daar zelfs ook de litteekens verdwenen waren.

-ocr page 189-

		170
		Toen later de steenkappers den weg naar de Massabiella- rotsen uithieuweu, ging — gelijk reeds verhaald is — Bourriette als hun aanvoerder met het houweel voorop. Twee jareu later verscheen hij nogmaals voor de com- missie en getuigde, dat het herstelde oog volmaakt gezond en sterk bleef. (\') 2.  Jkanne Crassus, weduwe Crozat, insgelijks te Lourdes woonachtig, die zich met eigen oogen van Bourriettes ge- nezing overtuigd had, ijlde met hetzelfde vertrouwen naar de wonderdadige bron, waschte hare hand, die sinds tien jaren verlamd was, en mocht haar oogenblikkelijk genezen en bekwaam tot allen arbeid, uit het water terugtrekken. 3.  Ook Fabibn Baron van Lourdes, die vele jaren met eene ongeneeslijke kwaal op het bed der smarten had ge- legen, dronk van het water en verliet op hetzelfde oogen- blik bed en huis, om in de kerk haar, die de Behoudenis der krauken wordt genoemd, dank te zeggen voor een vol- komen herstel. 4.   Op den laatsten der veertien dagen van Bernadetta\'s bezoek aan de wondervolle grot, toen des morgens meer dan twintig-duizend tneuschen getuigen van hare geest- vervoering waren geweest, en dien gauschen dag rondom de Massabiella-rotsen bleven dwalen, greep er een hartver- scheurend tooneel plaats in een armoedige woning van een der achterbuurten van Lourdes. Daar lag een kind van bijna twee jaren, Justin Bouhohorst, dat geheel mis • maakt en vermagerd was, nog nooit een gezonden dag beleefd, nog nooit eene enkele schrede aan de hand zijner
		^\' Mijn bezoek bij Bourriette zal ik later inedeilcelen.

-ocr page 190-

		171
		moeder gedaan had, aamechtig te stuiptrekken en te sterven. Dokter Peyrus had met onverdroten volharding alle mid- delen der kunst aangewend, maar altijd te vergeefs, en had den bedroefden ouders daar straks verzekerd, dat Onze Lieve Heer een weldaad deed, met het rampzalige wicht eindelijk naar den hemel op te roepen. De vader stond met kalme droefheid aan de kribbe; de moeder lager wan- hopend bij geknield : terwijl eene buurvrouw, Francounette Gozos, reeds bezig was, met het lijkkleedje gereed te maken. Met ingehouden adem zag de moeder, Croisine Duconte geheeteu, door hare tranen angstig naar de loodblauwe lippen van haar zieltogend kind, die ophielden zich te bewegen. —  „Justin is dood I" riep de vader, Jean Bouhohorst, nokkend uit. —  „Zoo het kind niet reeds gestorven is, mijn arme vrienden!" sprak de buurvrouw, „dan gaat het toch op \'t oogenblik hemelen. Kom, lieve moeder! ga bij het vuur uw lieveliug beweenen, terwijl ik hem zal afleggen en in het lijkkleedje wikkelen." Maar sprakeloos bleef Croisine Duconte voor de kribbe liggen, met strakke blikken op haar kind starende, niet meer schreiende, niet meer bevende, maar als geheel we- zenloos en van alle gevoel beroofd. Eensklaps springt zij op, grijpt naar het ijskoude lichaampje en gilt uit: —  „Neen, hij is niet dood, en O. L. Vrouw van de grot zal hem wel genezen !" —  „De droefheid heeft haar van hare zinnen beroofd," spreekt Bouhohorst en schiet toe, om haar het kind uit de handen te nemen. Maar tevergeefs: noch hij, noch de

-ocr page 191-

		172
		buurvrouw kunnen het haar outweldigen, daar zij het reeds in haren boezelaar heeft gewikkeld. —  „Ik ijl naar de bron!" roept zij uit, en toont tegen- over haren man eene wilskracht, als hij nog nooit ont- moet had. —   „Maar mijne goede Croisiue," zegt de vader op teerhartigeu en medelijdenden toon, „wat gaat gij beginnen ? Als onze Justin nog niet gestorven is, dan gaat gijzelve hem nu doodeu." .... Doch de moeder ziet hem met fonkelende oogen aan, de gloed der vervoering kleurt haar gelaat, en zij ijlt naar de deur, terwijl zij nog zegt: —  „Of hij hier sterft of aan de grot, dat is hetzelfde. Laat mij toch in Jesus\' naam tot de heilige Moeder Gods gaan \\" Niemand ziende of groetende, maar overluid biddende, draaft zij in gehavende kleeding de straten van Lourdes door en de stad uit, zoodat menig vreemdeling medelijdend uit den weg gaat of stil blijft staan, wanende eene krank- zinnige te ontmoeten. Met de dierbare kille vracht in haren schoot dringt zij door de dichte menigte van pel- grims heen en komt, hijgende van vermoeienis en begeerte, aan den kleinen langwerpigen vergaarbak, die door de steenkappers was gegraven om het water van de bron op te vangen, slaat het teeken des heiligen kruises over Justin, en dompelt haar kind geheel in het ijskoude water. Een kreet van verontwaardiging en afgrijzen gaat op van de vele houderden, die rondom de grot vergaderd en van die handeling getuigen zijn. —  „De vrouw is krankzinnig!" hoort men van alle

-ocr page 192-

		173
		kanten herhalen, terwijl men zich verdringt om haar het kind te ontnemen. —  „Wilt gij dan uw kind vermoorden, rampzalige P" vraagt er een. Maar zij schijnt doof en blijft neergehurkt als een steenen beeld — het beeld der droefheid, des gebeds en des geloofs. Eindelijk schrikt zij op en komt tot zich- zelve, want iemand heeft zijne hand op haren schouder gelegd. —  „Laat mij begaan !" roept zij op vasten maar tevens smeekenden toon, „laat mij begaan ! Ik wil doen wat ik kan; en de goede God en de heilige Maagd zullen het overige doen." —  „Het kind is toch reeds dood," spreken anderen, die de onbewegelijkheid van het verstijfde lichaampje en zijn lijkkleur zien, „laat haar daarom maar begaan. De droefheid brengt die arme moeder in de war." Langer dan een kwartier uurs houdt zij haar kind in het kille water gedompeld, zorg dragende, dat alleen het hoofdje boven de oppervlakte blijft; waarna zij het, nog altijd even verstijfd en lijkachtig, weder in haren boezelaar wikkelt en met versnelden spoed naar huis draagt. —  „Ziet gij nu wel, dat het dood is ?" vraagt Jean Bouhohorst aan zijne vrouw, als zij het ijskoude kind weder in het kribje heeft gelegd. —  „Neen!" antwoordt Croisine; „het is niet dood. De heilige Maagd zal het wel genezen." En weder knielt zij aan het bedje ueer, begint ijverig den rozenkrans te bidden en luistert met een scherp oor telkens boven den mond van haren lieven Justin. Eens» klaps springt zij op, drukt zich de hand op het hart, om het felle bonzen te bedwingen, en roept uit:

-ocr page 193-

		174
		— „Het haalt adem ! Het leeft!" De vader schiet ijlings toe, buigt zich over het kind en, ja! Croisine spreekt de waarheid: het kind haalt adem en ligt met gesloten oogjes in een diepen ru9tigea slaap. Wie beschrijft de vreugd der godvruchtige ouders ? Wa- kende brachten zij den nacht door en bemerkten, dat de ademhaling allengs geregelder en sterker werd, middelerwijl ook een gezonde blos de vermagerde koontjes kwam kleuren. Met angst en toch met het zalig gevoel eener zekere hoop verbeidden zij deu dageraad; en nauwelijks was die aan- gebroken, of het kind ontwaakte, richtte lachend zijne van een nieuw leven tintelende oogen naar de moeder, en vroeg eten. Daarna verlangde het de kribbe te verlaten om door de kamer te wandelen. Maar Justin had nog nooit kunnen loopen en de moeder vreesde, niettegenstaande haar onbegrensd vertrouwen op de hulp der heilige Maagd, dat het kind nog niet volkomen hersteld was en dus nog een of ander doodelijk gevaar kon beloopen; waarom zij het volstandig den ganschen dag bleef weigeren. De nacht ging in rustigeu en gezonden slaap voorbij. Den volgenden ochtend vroeg verliet de vader het huis om zich aan den arbeid te begeven, terwijl ook de moeder zich verwijderde om eenige dringende bezigheden te verrichten ; Justin lag nog gerust in zijne kribbe te slapen. Maar toen Croisine eenigen tijd daarna terugkeerde en de kamerdeur geopend had, bleef zij verstommend staan bij het schouwspel, dat zich aan hare blikken vertoonde. De slaapstede was ledig, het kind was alleen uit de kribbe gekropen en liep nu door de kamer heen, zich aan tafels en stoelen vasthou- dende. Schreiende van moederlijk geluk en God lovende,

-ocr page 194-

		175
		hurkte zij op de knieën neder en hield de armen uitge- strekt om haren lieveling op te vangen, die schaterende van vreugde zich aan haren boezem kwam werpen. —    „Voorzichtig! voorzichtig ! val niet!" riep zij nog met angst, toen de kleine den steun der stoelen verliet, om alleen naar zijne moeder te snelleu. Maar het kind viel niet, want het was volkomen ge- nezen en gezond. —  „Ziet gij nu wel, dat Justin niet dood was, en dat O. L. Vrouw van de sjrot hem heeft genezen P" vroeg zij haren man naïef, toen hij vau den arbeid terugkeerde. Ook Frauconuette Gozos, die bij den kleine gewaakt en het lijkkleedje in elkander had geregen, werd geroepen, en kon zich niet verzadigen met het aanschouwen van \'t kind, dat zij reeds overleden waande. Toen wierpen zij zich op de knieën, en de moeder vouwde de kleine handjes van Justin te samen, hield ze in de hare geklemd en bad het Weesgegroet, dat de kleine godvruchtig nastamelde. Justin nam iederen dag in sterkte toe, groeide op tot een flinken jongen en bleef voortdurend gezond. Wij hebben den fermen en braven jongeling van 19 jaren opgezocht en gesproken, gelijk wij later verhalen zullen. Dokter Peyrus aarzelde niet, na alles grondig onderzocht te hebbeu, te verklaren, dat hier aan niets anders dan aan eene bovennatuurlijke tusschenkomstkon gedacht worden. Ook de geneesheer Dozous en professor Vergez getuigden in hun verslag aan den bisschop, dat deze genezing, gelet op den duur der indompeling, op het onmiddellijk gevolg daarvan, en op het kunnen loopen, zonder vroeger zelfs te

-ocr page 195-

		176
		kunnen staan, klaarblijkelijk een bovennatuurlijk karakter bezat. (*) 5.    Mejuffrouw Benoite Cazeatjx te Lourdes lag twee lange jaren met aanhoudende koorts en hevige pijn in de zijde op het bed van smarten, en had tevergeefs zoowel de hulpmiddelen der geneeskunde als de wateren der bad- plaatsen gebruikt; zoodat zij eindelijk door de dokters als ongeneeslijk was verklaard en verlaten. In dien wanhopigen toestand neemt zij hare toevlucht tot O. L. Vrouw van de grot, drinkt een paar glazen water van de bron, en ver- laat op staanden voet gezond het smartelijk ziekbed. 6.    In dezelfde door God begunstigde stad was eene
		(\') De laatste schreef : »Si les affusions d\'eau froide, surtout quaud elles se repetent, peuveut rendre de grands services dans les affections adynamiques «graves, ce moven est soumis a des régies ,dout la transgression n\'a pas lieu »sans des dangers réels pour la vie. En these générale, la durée de l\'ap- «plication de 1\'eau froide ne doit pas aller au dela de peu de minutes, «parce que la dépression occasiounée par Ie froid détruirait tout pouvoir »de réaction dans 1\'organisme. "Or, la femme Duconte, avant plongé son enfant dans 1\'eau de la "Kontaine, 1\'y a maintenu pendant plus d\'un quart d\'heure. Elleeutdonc «demandé Ia guérison de son fils a des procédés absolument condamnés «par 1\'expérience et par la raison médicale, et elle ne 1\'en a pas moins \'obtenue immédiatement; car quélques moments plus tard il s\'endormit »d\'un sommeil calme et profond qui ne cessait qu\'environ douze /heures aprês. • Et afin que la plus vive lumière vint éclairer ce fait, pour qu\'aucune «incertitude ne püt planer sur sa réalité et sur Tinslautanéité desa pro- «duction, 1\'enfant, qui n\'avait jamais marché, s\'échappe du berceau et »M met a marcher avec 1\'assurance, que donne 1\'habitude, inuntrant \'ainsi que sa guérison a en lieu, saus convalesceuce, d\'une facon toute \'/surnaturelle."

-ocr page 196-

		177
		vijftigjarige vrouw, Blatssette 8odpenne geheeten, sedert verscheidene jaren door eene chronische oogziekte, die van zeer zorgelijkeu aard was, bezocht, \'t Was eene ontste- king der oogleden, die haar schier het geheele gezicht benam en haar afschuwelijk van gelaat maakte. De beroemdste oogartsen hadden haar hunne zorgen gewijd : de heilbronnen van Barèges, Cauterets en Gazost waren door haar gebruikt; maar niets hielp, de kwaal nam met den dag toe. Ue na- tuur kon haar geen geneesmiddelen leveren, waarom zij vol vertrouwen hare toevlucht tot de Moeder van barmhar- tigheid nam, en het wondervolle water van de bron liet halen. Eeeds bij de eerste wassching der oogen met dat water voelde zij verlichting en vermindering van pijn, waarom zij denzelfden dag zelve nog eens naar de bron ging om die te herhalen; en bij de derde op den volgenden dag was zij geheel hersteld. Hare oogen waren droog, de oog- leden zuiver en de oogharen kwamen reeds terug. Volgens de verklaring der geneesheeren, die haar onderzochten, was liet bovennatuurlijke in deze genezing zooveel te dnide- lijker, als het kwaad hardnekkiger was geweest. (\') Behalve den I7den November 1858, heeft zij ook den 27sten Juni
		(1) De geiieesheeren sohreven in hun rapport : »La portee de ce fait, «est d\'autaiit plus nonsiderable, que la lésion matérielle était plus pro- «fonde, et qii\'au rétablissement rapide des tissus dans leurs conditions "Orgaui pies et vitales normales, est venu s\'ajonter Ie redressement des "paupières. D\'ailleurs la maladie dont il s\'agit, est des plus rebelles, et »au terme oü elle était parvenue ehez la dame Soupenne, elle réclamait "impérieusement 1\'intervention de la chirurgie agissante : la reseission de »la muqueuse palpébrale, ou tont au moins la cautérisation énergique »des boiirsou,fflements et des bourgeons charnus de cette membrane." 12

-ocr page 197-

		178
		1860 een beëedigd verhoor voor de commissie ondergaan, met al degenen die haar gekend of behandeld hadden; en ook toen werd hare genezing als een wonder erkend. 7. Te Nay, in het departement der Basses- Pyrenées, was een jongeling van vijftien jaren, Henri Busquet, sedert een paar jaren zeer lijdende; immers, aa in 1856 een hevige typhus te hebben doorgestaan, had hij een verschrik- kelijk groot ettergezwel aan den hals gekregen, dat zich lang- zamerhand had uitgebreid van de onderkaak tot aan de borst en hem zulk een pijn veroorzaakte, dat hij vaak gillend over den vloer kroop. Dokter Subervielle, die een zeer beroemden naam in het departemeut droeg, opende het gezwel vier maanden na zijn ontstaan en ontlastte het van eene buitengewone hoeveelheid stof, maar vermocht niet, het kwaad weg te nemen; waarom hij als laatste genees- iniddel de wateren van Cauterets aanraadde. Toen in October 1857 de aanzienlijke badgasten vertrokken waren, en de armen langzamerhand daarheen kwamen om genezing te vragen, trok ook de jonge Busquet derwaarts en ge- bruikte gedurende veertien dagen de baden. Zij schenen hem echter meer tot nadeel dan tot beterschap te strekken, want het gezwel nam steeds in omvang toe, en zoo kwam hij te Nay terug. Op paaschdag, 4 April, brak het open, en dit gaf hem zooveel verlichting, dat hij zelfs het hoog- feest in de kerk kon vieren; maar den 15den April ver- toonden zich een paar k.lierverstoppingeu naast de wond, en dreigden op onrustbarende wijze weldra ook het gelaat in te nemen. In dezeu toestand kwam bij den ongelukkigen lijder het verlangen op, om eene bedevaart te doen naar de bron

-ocr page 198-

		179
		van Lourdes, van wier wonderdadige geneeskracht hij zooveel had hooren verhalen. Hij wilde den tocht te voet onder- nemen, want reisgeld ontbrak lietn; en hij ging ook wer- kelijk op weg, maar moest weldra terugkeeren, daar hij ondervond, te veel op zijne krachten betrouwd te hebben. Dringend smeekte hij zijne ouders hem te willen geleiden, om in kleine dagreizen gezamenlijk den pelgrimstocht af te leggen ; maar dezen meenden zich zulk een verlies van verdiensten niet te mogen veroorloven. Intusschen vestigde zich de gedachte dat O. L. Vrouw, die aan Bernadetta te Lourdes verschenen was, hem zou genezen, meer en meer bij Henri en werd allengs eeue vaste overtuiging; zoodat hij dan ook alle moeite inspande om iemand te vinden, die naar de wondervolle bron wilde afreizen om een weinig water mede te brengen. Eindelijk werd zijn vurig verlangen bevredigd, en ontving hij op woensdag den 28sten April — men vierde dien dag het beschermfeest van den H. Joseph — een flesch water uit de bron der Massabiella-rotsen. Tegen acht uur des avonds, wanneer hij zich te rusten zou begeven, knielde hij met zijne ouders en talrijke broeders en zusters — zij waren allen godvruchtige en eenvoudige lieden — voor een klein Maria-beeldje neer, en bad met zulk een levendig geloof en zulk een zekere hoop, dat niemand zijne tranen kon weerhouden; waarna hij zich op het bed nederlegde. De dokter had streng verboden ooit koud water aan de wond te brengen : maar de hoop- volle lijder rukte de zwachtels los, doopte een stuk linnen in het water van Lourdes grot, en begon daarmede zijne vreeselijke wonden te betten.

-ocr page 199-

		180
		— „\'t Fs onmogelijk", zeide hij met verhelderd gelaat tot zijne ouders, die angstig zijne handeling gadesloegen, „\'t is onmogelijk dat de heilige Maagd mij niet geneest; ik weet het zeker." Met dit gelukkig vertrouwen sliep hij in en genoot den ganschen nacht een diepe rust. En zie, bij zijn ontwaken was hetgeen hij yan de heilige Moeder Gods verwachtte reeds een feit: al zijne pijnen waren verdwenen. Zijne moeder wilde daaraan echter niet gelooven en had het te druk met de verzorging der overige kinderen, waarvan er twee hun eerste H. Communie zouden doen en vier zich voorbereidden tot het ontvangen van het H. Vormsel, om het verband weg te nemen en naar de wonde te zien. Den derden dag echter voldeed zij aan het verlangen van Henri en ontblootte het gezwel: al de wonden waren ge- sloten, de klieren waren niet meer te bespeuren, en het ettergezwel vertoonde niets meer dan een groot litteeken, zoo droog en volkomen genezen, alsof de hand des tijds het langzaam had gevormd. De genezing was volkomen en oogenblikkelijk. Zoowel dokter Subervielle als de beide geneesheeren, die hem den 29sten November 1858, en later ook nog in Juni 1860 op last van de bisschoppelijke commissie bezochten, aarzelden dan ook niet te verklaren, dat hier niet anders dan eene bovennatuurlijke genezing kon aangenomen worden. (\') (!) \'/Toutes les afleotions de la nature de eelle-ci sout lentes aguérir, «parce qu\'elles se rattacbeut a la diathèse scrofuleuse, et qu\'ellcs impli- «quent la nécessité de modifier profondément l\'orgauisme. Cette seule «ronsidération mise en regard de la sou.laiiieté de la giiérison suftit pour «prouver que ce fait s\'écarte de 1\'ordre de la nature. Nous Ie rangeons

-ocr page 200-

		181
		Heuri Busquet was, toen ik mijn pelgrimstocht maakte, 29 jaren oud, en genoot voortdurend eene goede gezond* lieid; niet alleen dat hij nooit meer iets van zijne vroegere kwaal had ondervonden, maar hij oefende zelfs zonder eeni* gen hinder het stoffig ambacht van stukadoor uit en werd voor een kunstenaar in zijn vak gehouden. Bijna den gau- schen dag zong hij onder zijn werk met heldere eu schoone stem een lied, en des zoudags blaasde hij niet zouder ta- lent de bas trombone bij de harmonie „Orpheus" te Nay. 8.   In het vlek Lamarque onderzocht de bisschoppelijke commissie de oogenblikkelijke genezing van het kind dkxys bouchet, dat met eene ongeneeslijke verlamming geslagen was, en verklaarde haar op geen andere dan bovennatuur* lijke wijze geschied. 9.   Drie uren van Lourdes verwijderd ligt het dorp Lou- bajac. Daar woonde een arme daggelder, wiens vrouw catherine i.atapie chouat in October 1856 uit een eikenboom, waarin zij voor de varkens eikels plukte, was gevallen en haar rechter-arm en hand zwaar had gekneusd. Spoedige en bekwame hulp had den arm wel geheeld, maar kon eene zekere zwakte niet wegnemen, terwijl twee vingers volslagen lam bleven; zoodat zij niet meer kon arbeiden, wat toch zoo noodzakelijk was, om in de dagelijksche be- hoeften van het arme huisgezin te voorzien. In April 1858, terwijl de gansche omtrek vervuld was met wondervolle verhalen van O. L. Vrouwe van Lourdes, lag de arme vrouw op een nacht te bed en dacht met
		»parmi Ie* faits qui possèdent pleinemeivt et d\'une maniere évidente Ie «caractère surnatiirel."

-ocr page 201-

		182
		ongerustheid aau het naderend oogenblik, waarop zij een derde kind hoopte ter wereld te brengen. Eensklaps schrikte zij op, want zij meende eene stem te hooreu, die tot haar zeide en nog eens herhaalde : — „Ga naar de grot! ga naar de grot! en gij zult genezen!" \'t Was nog volslagen duister en de torenklok sloeg juist drie uren : maar eene onwederstaanbare kracht dreef haar het bed uit; zij wekte hare twee kinderen, die reeds groot genoeg waren, om haar te vergezellen, kleedde zich in groote haast en maakte zich gereed, om aanstonds de reis te onder- nemen. —  „Blijf gij aan den arbeid," zeide zij tot haren man, „ik ga met de kinderen naar de grot." —  „Dat is onmogelijk, en dat moogt gij niet in den staat, waarin gij u bevindt," zeide haar echtgenoot, „\'t is stijf drie uren gaans." —  „Alles is mogelijk, en \'t is zeker : ik zal genezen !" riep zij den vader tot afscheid toe en ijlde met de kindereu de deur uit. De maan scheen aan den helderen hemel en goot eeu bleek licht over de sluimerende aarde; velden en bosschen zwegen, een diepe stilte heerschte alom en beving de kin- deren met vreeze. Zwijgend gingen de kleinen aan moeders zijde, en drongen dichter naar haar toe en klemden hare hand vaster tusschen de tengere vingers, zoo dikwijls een of ander ongekend geluid uit liet diepe bosch tot hen doordrong. Maar de moeder kende geen vreeze; zij beurde hare kinderen op, wist hunuen angst door aangename ver- telsels te verdrijven en was zelve opgeruimd en vol moed, als gevoelde zij dat zij naar het leven heentoog.

-ocr page 202-

		183
		In den vroegen ochtendstond trad zij Lourdes binnen en ontmoette Bernadetta op de straat. Toen iemand haar aanwees wie de kleine zienster was, drong zij door de menigte heen en raakte eerbiedig het armelijk kleed aan van het kind, dat door God op zulke buitengewone wijze werd be- genadigd ; vervolgens spoedde zij zich weder de stad uit naar de Massabiella-rotsen, waar reeds niettegenstaande het vroege morgenuur, eene groote menigte vau pelgrims was vergaderd. Catherine wierp zich met hare kinderen op de knieën tusschen de bedevaartgangers en begon met innige gods- vrucht te bidden ; dan ging zij naar de geheimzinnige bron en dompelde hare hand in het wondervolle water. Op het- zelfde oogenblik voelde zij de kracht en het leven in hare vingers wederkeeren. Zij was echter niet ontsteld maar bleef kalm en rustig, alsof er niets bijzonders met haar geschiedde, wierp zich op de knieën en gebood haren kin- deren met haar de goede O. L. Vrouwe te danken en te loven; doch barstte toch in overvloedige tranen uit, toen zij weder, voor het eerst sedert achttien maanden, de vingers van beide handen ten gebed mocht samenvouwen. Lang bleef zij in haar dankgebed verslonden, maar werd op eens door hevige smarten aan haren belangwekkenden toestand herinnerd ; zij voelde de barensweën .... Aug- stig zag zij om zich heen en wist niet wat te doen. Doch slechts één oogenblik duurde die twijfel. Aanstonds wendde zij zich weder tot de Moeder van barmhartigheid en bad met groote innigheid en in eenvoudigheid des harten : — „Goede moeder, die mij zulk een groote gunst hebt verworven, spaar mij de schande die mij dreigt, en geef

-ocr page 203-

		18
		dat ik teu minste eerst in miju huis mag wederkeeren." En \'t was weder of dezelfde stem, die zij \'s nachts ge- hoord had, haar andermaal influisterde: —   „Wees gerust; vertrek met goeden moed ; gij zult zonder ongeval uwe woning bereiken." —   „\'t Is nu genoeg, kinderen!" sprak zij daarop met vertrouwen, „laat ons vertrekken." Eu zij nam de kleinen weder bij de hand, liep drie uren achtereen zouder eenigen hinder of pijn en deelde de vreugde der kinderen, die huppelden en schaterden van blijdschap omdat moeder genezen was. Geen kwartier na de. tehuiskomst was haar een derde zoon geboren. Het behoeft wel niet vermei\'1, dat het kind aan de H. Maagd werd toegewijd en den naam vau Maria ontving. (\') 10. In hetzelfde dorp, waar Deuys Bouchet woonde, vond noch een tweede wonderbare genezing plaats. Immers (\') Van dit feit getuigt het verslag der bisschoppelijke commissie: •Que la difformité de la main de Catherine Latapie, que 1\'impossibilité • de s\'eu servir provinssent d\'nue aukylose aux articuiatioiis des doigts, •d\'uue lésiou foncière des nerfs on des tendons lléchisseurs, il deineure "iudubitablemeiit acquis que cette situation était de la plus haute gravité, «par l\'inutilité de tous les moyens medicaui employés pendant tlii-huit "ïnois, et par laven du médecin qui avait déclaré a cette femme que sou »état était incurable. "Cependaut, malgré 1\'iusuccés de tentatives si longues et si multipliées, • malgré 1\'emploi des divers actifs thérapeutiques, malgré même la décla- • ratiöu du médecin, cette lésion grave guérit tont a coup, est simulta- • némeut enlevée. Or, cette soudaineté de disparition de Tiiifirmité, du • redressement des doigts, du rétablissement de leur jeu uormal, est évidem- ment cn-dehors et au-dessus du cours habitiiel de la Nature, des lois •qui régissent 1\'efticacité de ses agents."

-ocr page 204-

		185
		Marianne Garrot leed reeds twee jaren aan eenen melk- achtigen dauwwurm of huidziekte, die haar geheele gelaat overdekte en afzichtelijk maakte. Dokter Amadou van Pon- tacq nam alle kunstmiddelen te baat en raadpleegde de uitstekendste geneesheeren, maar zag al zijne pogingen door de hardnekkigheid der ziekte verijdeld. De ongelukkige vrouw deed water van de wonderbrou te Lourdes halen, liet alle geneesmiddelen staan, waschte zich het aangezicht gedurende tien dagen met het water, en was volkomen hersteld, zoodat men zelfs geen spoor der ziekte op haar gelaat meer ontdekken kon. Dokter Amadou getuigde zelf onder eede voor de commissie, dat deze genezing geheel en alleen moest worden toegeschre- ven aan eene oorzaak, die vreemd is aan de geneeskunde en noodzakelijk tot eene bovennatuurlijke orde moetbehooreu^1) 11. Te Bordères dicht bij Nay, woonde een arme grijze vrouw van tachtig jaren, Marie Domenge geheeten, we- duwe Lanoue. Sedert drie jaren was zij aan de rechter- zijde volslagen lam, zoodat zij niet zonder hulp kon staan of eene enkele schrede doen. Zij verzwakte hoe langer hoe • meer en moest bittere armoede lijden. Nadat Dokter Poueymiroo van Mirepoix langen tijd alle middelen had gebezigd om de verlamde ledematen te her- stellen, gaf hij de hoop op, schreef haar geen geneesmid- delen meer voor, maar bleef haar toch van tijd tot tijd uit medelijden bezoeken. Een zieke echter geeft zoo. spoe- dig de hoop niet op en blijft vaak nog op herstel hopen, zelfs als er geen herstel meer mogelijk is.
		(1) 1 A mie ranse étrangère et supérieure unx aclifs naturels."

-ocr page 205-

		18fi
		—  „Wanneer zal ik dan toch eindelijk beter worden en weder kunnen loopen en werken ?" vroeg zij telkens als de goede dokter haar kwam zien. —  „Gij zult genezen zoodra de goede God het wil", luidde altijd hetzelfde antwoord van den geneesheer, ter- wijl hij haar eene aalmoes in de hand stopte. Hij vermoedde evenwel niet dat hij dan altijd een voorspellend woord sprak, want God zou het eenmaal willen. De oude vrouw moest de Meimaand te huis en meestal op hare armelijke legerstede vieren; en dan was het haar een troost, als van tijd tot tijd een paar godvruchtige meisjes bij haar den rozenkrans kwam bidden en over de Moederdes Heereu spreken. Met aandacht luisterde zij vooral naar het verhaal der predikatiën en der vele wonderen, die op de voorspraak van O. L. Vrouw van Lourdes waren geschied. —  „Eu waarom zou ook ik mijn toevlucht niet tot haar nemen ?" vroeg zij eens, „en rechtstreeks haar vermogende hulp inroepen P" Den volgenden dag ging er iemand naar Lourdes om uit de bron zelve water voor de oude boerin te scheppen. Toen men het bij haar bracht ontroerde zij hevig en ver- zocht, dat men haar uit het bed zou tillen en op den grond zetten. Met koortsige gejaagdheid werd aan haren weusch voldaan; en toen zij gekleed was steunden twee personen haar onder de schouders, opdat zij volgens haar verlangen zou kunnen staan. Men bood haar een glas van het water uit de bron aan en zij doopte bare vingers daarin, sloeg zich daarmede een groot kruis en dronk het langzaam ledig, terwijl zij in

-ocr page 206-

		187
		stilte een vurig gebed sprak. Zij was bleek eu trilde van aandoening, zoodat men vreesde dat zij zou bezwijmen. Maar terwijl men een stoel naderbij schoof om haar daarop zacht te laten nederglijdeu, herstelde zij zich weder en riep eensklaps met groote blijdschap uit: — „Laat mij los ! laat mij los! ik ben genezen en kan wel loopen I" En terwijl zij, die haar steunden en vast hielden, nog aarzelden, rukte zij zich los en liep met verjongde krachten door het vertrek, alsof zij nooit lam was geweest. Een der omstanders, die vreesde dat de tachtigjarige vrouw te veel op hare krachteu steunde, reikte haar een stok toe; maar moeder Marie nam dien lachend aan en wierp hem verre van zich, als iets dat zij niet meer noodig had. Van den volgenden dag af aan ging zij weder met werken haar dagelijksch brood verdienen. En als het Juni was, dan wezen de dorpers elkander op het veld, waar de tach- tigjarige nog lustig de sikkel door het koren zwaaide, en volstrekt niet de eerste was die rust behoefde. Haar geneesheer, de brave dokter Poueymiroo, loofde God om dit tastbaar wonder eu onderteekende later met de commissie het verslag, waarin verklaard werd, dat in dit geval noodzakelijk moest erkend worden de rechtstreeksche en blijkbare werking der goddelijke Almacht. (\') 12. De vijfjarige jka.v-marie tambournk te Saint-Justin in het departement van Gers, leed sedert eenige maanden geweldig aan een ongelukkig rechterbeen. Hevige pijnen hadden de verschillende leden daarvan verdraaid en krom
		(\') "L\'action directe et évidente de la puissance diviue."

-ocr page 207-

		188
		gebogen en den voet buiteuwaarts gewrongen, zoodat deze een rechten tioek vormde met den andereu voet. Door die aanhoudende en scherpe pijuen was het geheele gestel van \'t kind ondermijnd; slaap* en eetlust waren reeds lang ge- weken, een langzame uittering sloopte de laatste krachten en allengs naderde de dood. De ouders, die iu zekeren welstand leefden, hadden kosten uoch zorgen gespaard om hun kind te behouden; de bekwaamste geueesheeren waren geraadpleegd, de beroemdste badplaatsen bezocht, de voornaamste heilbronnen gebruikt : maar alles zouder baat. Ku als er soms een oogenblikje beterschap werd waar- genomen, dan kwam weldra een nieuw ongeval de kwaal verergeren. Het was dus zeker dat de wetenschap het on- gelukkig kind niet kou behouden ; maar waarom zouden zij hunne laatste hoop niet vestigen op haar, die men zeide, dat aan de Massabiella-rotsen was verschenen en reeds zooveel wonderbare genezingen had geschonken ? Den 23sten September 1858 nam moeder Tamboumé plaats in den postwagen naar Laurdes, om haar kind naar de bron te geleiden, \'t Was een lange en vermoeiende reis voor den ongelukkigen kleine. In de stad aangekomen, nam de teedere moeder haren lieveling in de armen en droeg hem met moeite langs den rotsachtigen weg naar de grot. Daar legde zij haren dierbaren last op den grond neder, terwijl zij een vurig gebed tot de Troosteres der bedrukten, de Moeder van smarten opzond, en ging toen haar kind in de bron wasschen. Jean geraakte oogenblikkelijk in een soort van verruk- king, zooals men nooit bij hem had waargenomen en een kind ook zeldzaam hebben zal. Zijne oogen waren wijd geopend en schenen halsstarrig iets aan te staren; ook zijn

-ocr page 208-

		189
		mond opende zich, terwijl de kleiue bleeke lippen zich zacht bewogen als prevelden zij onhoorbare woorden. —  „Wat is er, mijn kind ?\'\' vroeg de moeder beaugst, terwijl zij nog altijd het zieke been in de wonderbron ge- dompeld hield. —  „Ik zie Onzen Lieven Heer en de heilige Maagd", antwoordde de kleiue op fluisterenden toon. De arme moeder beefde over haar gansche lichaam, het zweet parelde haar op \'t voorhoofd en overvloedige tranen lekten haar langs de sidderende wangen, Maar nu was het alsof het kind een schok kreeg; het kwam tot zich zelven, zag zijne moeder lachend aan en riep overluid, zoodat alle omstanders het konden hooren: —  „Moeder ik ben beter! Ik heb geen pijn meer; mijn voet is weer recht; ik kan weer loopen, en ik ben weer even sterk als vroeger." De gelukkige Jean sprak waarheid: hij was volkomen genezen. Te voet keerde hij met zijne moeder naar Lourdes, at smakelijk en sliep den ganschen nacht gerust. Den volgenden ochtend vroeg gingen zij andermaal naar de bron, om het wonderwater nog eens te gebruiken; vervolgens hoorden zij de heilige Mis, die in de parochiekerk ter dank- zegging werd opgedragen, en trokken daarna huiswaarts, niet met den postwagen maar te voet. Tegen den avond kwamen zij aan een dorp, waar zij overnachtten, om in een weldadigen slaap nieuwe krachten voor den volgenden dag op te doen; want het kind wilde van geen postwagen hooren en verlangde zijn vader te verrassen, met te komen loopen. Toen zij den derden dag tegen den vooravond Saint-Justin naderden, stond vader

-ocr page 209-

		190
		Tambourné voor de deur zijner woning vol ongeduld uit te zien, of er geen rijtuig kwam om de bedevaartgangers te huis te brengen. Het kind herkende hem reeds van verre, verliet de hand zijner moeder en draafde naar zijn vader, het uitschreeuwende: — „Vader ik ben genezen! de H. Maagd heeft mij beter gemaakt!" En eer de goede man zich rekenschap kon geven van hetgeen hij zag en hoorde, lag het kind reeds in zijne armenen drukte hem juichend den kus op de bruine wangen. Gansch het dorp liep uit en gaf der moeder niet eens den tijd om haar huis binnen te treden en van de vermoeienis uit te rusten ; want aanstonds wilde ieder vernemen op welke wijze dit groote wonder had plaats gegrepen. En \'s avonds was er geen enkele woning te Saint Justin, waar binnen men niet sprak van O. L. Vrouwe van Lourdes en van den gelukkigen Jean-Marie Tambourné. (\') 13. Korten tijd, nadat de toegang tot de Massabiella-
		(\') In het 28ste proces-verbaal zegt de bisschoppelijke commissie van dit feit: »I1 est possible sans doute de guérir une coxalgie par les moyens »et par les procédés que possède la Science. Les eanx sulfureuses rtatu- »relies en compteut plus ces sortes de guérisons; mais, dans aucun cas, •il ne leur est arrivé dé les opérer avec la rapidité de 1\'éclair. • L\'instantanéité d\'action est tellement en dehors de la force medica- «•trice, sans l\'intermédiaire de laquelle elles ne sauraitnt guérir, que «1\'on peut allirmer qu\'il y a fait d\'un ordre surnaturel dans tous les cas, •compliqués de lésion matérielle, oü elle s\'est manifestée. Hst-il besoin »de rappeler que Ie jeune Tambourné est arrivé a la Grotte porté par sa «mère, et que, quelques moments après, il remontait une pente rapide, «niarchait et courait Ie reste de la journée saus éprouver la moindredou- «leur, et avec autant de facilité qu\'avaut 1\'iiivasion de la maladie."

-ocr page 210-

		191
		rotsen op keizerlijk bevel weder was geopend, had een nieuw wonder plaats in hetzelfde stadje Nay, waar Henri Busquet reeds de vermogende hulp van O. L. Vrouw van Lourdes had ondervonden. Mevrouw de weduwe madelbenb rizan lag op haar uiterste. De laatste 26 jaren hadden haar niets dan pijn en smart opgeleverd. Immers in 1832 door de cholera aangetast, bleef zij na dien tijd lam aan de gansche linkerzijde, zoo- dat zij zeer mank liep en bijna geen voet in huis verzetten kon, zonder zich aan den wand of de meubelen vast te houden. Zelden, slechts twee of drie malen in het midden van den zomer, waagde zij het met behulp van twee mannen, op wier arm zij leunde of liever half gedragen werd, naar de kerk te gaan, die zeer dichtbij gelegen was, en de H. Mis te hooren; maarzij moest als een kind worden geholpen om te knielen en weder op te staan. Ook een harer handen was volslagen verdord en onbruikbaar; haar gestel was verzwakt en geheel ondsrmijnd, zoodat zij aan- houdend bloed braakte en geen voedzame spijzen meer kon verdragen. Een weinig vleeschnat, dunne soep en wat koffij onderhielden in haar de kleine levensvonk, die bijna iederen dag dreigde uit te gaan; altijd beefde zij van de koude en zelfs op de heetste Juli-dagen vroeg zij om vuur in den haard, en liet haar ouden ziekenstoel bij den schoorsteen schuiven. Sinds de laatste achttien maanden was zij zeer verzwakt; de verlamming maakte zich ook van den rechtervoet meester, terwijl de verdroogde ledematen buitengewoon opzwollen, zooals dat bij waterzuchtigen plaats heeft. Zij had dan ook haar ziekenstoel voor het ziekbed verruild, kon zich niet meer bewegen en had bijna geen gevoel meer, zoodat zij,

-ocr page 211-

		192
		als men haar een weinig verlegde, meermalen vroeg waar iiaar beenen wareu. Twee geneesheeren hadden haar achtereenvolgens behan- dekl. Dokter Talamon hield haar reeds lang voor ongeneeslijk, en zoo hij haar bleef bezoeken was het alleen als vriend, maar hij weigerde haar langer geneesmiddelen voor te schrij- ven, overtuigd als hij was, dat geen geneesmiddel eenigebeter- schap kon aanbrengen. Dokter Subervielle had, op aan- aouden van Mevrouw Rizan, nog het een en ander be- proefd, maar ook om spoedig alle hoop op te geven. De geduldige lijderes bezat twee kinderen, eene dochter, Lubine geheeten, die haar nacht noch dag verliet en met de teederste zorg en liefde omgaf, en een zoon, Romain Rizan, die te Bordeaux op een handelskantoor was geplaatst. Toen de laatste hoop was vervlogen en de geneesheer verklaarde, dat haar nog slechts een paar dagen levens restte, telegrafeerde men haren zoon. De brave jongeling kwam terstond naar Nay, om afscheid van zijne moeder te nemen en haren laatsten zegen te ontvangen. Met de grootste godsvrucht ontving Mevrouw Rizan de laatste heilige Sa- cramenten, maakte haar laatste beschikkingen, schonk haren moederlijken zegen aan de beide kinderen, die voor haar stervenssponde knielden, en gaf zich vol vertrouwen geheel in de handen van den God van leven en dood over. Romain werd door zijne kantoorzaken weder naar Ror- deaux geroepen en reisde af met de hartverscheurende zekerheid, dat hij zijne moeder niet weer zou zien. \'t Was zaterdag-avond, lb\' October. De goede zusters van het H. Kruis te Jgon, wier overste de schoonzuster van Mevrouw Rizan was, hielden voor de zieke eene novene

-ocr page 212-

		193
		ter eere der H. Maagd, en Mevrouw Nessans, eene oude vriendin, was naar Lourdes afgereisd en bad beloofd water uit de bron te zullen medebrengen. Maar dokter Sabur- vielle verzekerde dat het te laat was ; want de lijderes lag te sterven en zou den nacht niet overleven. De kapelaan van Nay, de eerwaarde heer Sanarens, kwam haar nog laat in den avond een bezoek brengen, vergezeld van haar biechtvader, mijnheer André Dupont die, het vreeselijk lijden der stervende ziende, bijna door zijne tranen werd belet, om een woord van troost eii vertrouwen op de barm- hartigheid van Jesus te spreken. —  „Wij zien elkander in het paradijs weder," was zijn laatste woord, toen hij vertrok. De nacht had allengs alle vrienden en bekenden, die gedurig naar den toestand der zieke kwamen vernemen, doen verdwijnen, en \'t was eenzaam en stil in haar huis geworden. Lubine bleef bij hare moeder waken: \'t zou immers de laatste nacht zijn !.... en geknield voor een Moeder-Gods- beeldje bad zij met vuur en veel tranen, niet om beterschap maar om een zaligen dood. \'t Was doodstil in de kamer, en men hoorde niets dan het snikken van de bedroefde maagd en nu en dan eene moeilijke ademhaling der ster- vende. —  „Mijn kind!" ruischt het van \'t ziekbed. Lubine verheft zich haastig, nadert de stervende en vraagt, terwijl zij de verdorde en ijskoude hand grijpt en kust, wat moeder belieft. —   „Lief kind !" fluistert de zwakke stem: „ga eens naar onze goede vriendin, Mevrouw Nessans, die van Lourdes moet zijn teruggekeerd, en vraag haar een glas van het 13

-ocr page 213-

		194
		water der grot. Dat water, Lubine ! moet mij genezen ; de H. Maagd wil het." —  „Mijn lieve moeder !" antwoordt de maagd: „het is te laat, want het is in het holle van den nacht. Ik mag u niet alleen laten en bij Mevrouw Nessans ligt alles in rast. Maar morgen vroeg, zoodra het daglicht wordt, zal ik het gaan halen." —  „Dan zullen wij wachten," spreekt de stervende met gelatenheid, sluit de oogen en blijft stil en onbewegelijk liggen. Lubine knielt weder voor het beeldje neer en begint opnieuw de gebeden der stervenden te lezen. Zoo kruipt de stille, lange nacht voorbij en schijnt noode plaats te maken voor ue eerste ochtendschemering. Daar slaat de torenklok zes uren en het angelus wordt geklept, om den geloovigen het blijde moederschap van Maria nog eens te herinneren en ze naar de vroegmis te roepen. —  „Ziedaar, moederlief! drink, en dat de heilige Maagd u helpe !" spreekt Lubine, die met het water van Lourdes komt aandragen. Mevrouw Kizau brengt het water aan hare lippen en drinkt er een weinig van. —    „O mijn kind! mijn lieve Lubine!" roept zij uit, „\'t is het leven wat ik drink. Leven is er in het water\' wrijf mij er het gezicht mee; wrijf dien arm; wrijf mij er het geheele lijf mee." Geheel buiten zichzelve en over het geheele lichaam bevende, doopt de maagd een linnen doek in het wónder- water en wascht daarmede het gelaat harer moeder. —  „Ik voel mij genezen!" roept eensklaps de stervende

-ocr page 214-

		195
		uit met eene heldere en krachtvolle stem: „ik voel mij geheel genezen \\" Lubiue wascht intusschen de verlamde en verdorde le- dematen, zoowel als de wonden van het doorliggen en ziet, terwijl eene koude rilling haar door de leden loopt, dat de gezondheid en het leven onder hare handen overal weder- keereu, waar zij met het water wrijft. —  ,/t Is of er spranken vuurs uit geheel mijn lichaam vliegen, als gij met dat water wrijft," zegt de moeder. In twee minuten tijds keert dat stervende lichaam tot zijne vroegere gezondheid en kracht terug. —   „Ik ben genezen! geheel en al genezen!" roept de blijde vrouw uit. „Wat is de heilige Maagd toch goed! wat is zij toch vermogend!" .... tën ten erken \\an haar volkomen herstel, vraagt zij aanstonds : —  „Maar Lubine, mijn goede Lubine! ik heb honger, ik zou wel iets willen eten.\'\' —  „Belieft ge koffie of wijn of melk?" stamelt de maagd, verschrikt door het wonder dat zij aanschouwt, en vree- zende dat het misschien slechts eene begoocheling is. —  „Neen; wat brood en vleesch, mijn kind! dat heb ik in geen 24 jaar geproefd." Eu toen zij smakelijk daarvan had gegeten, hernam zij. —  „En nu wil ik opstaan." —   „Dat is onmogelijk, moeder!" antwoordde Lubine, nog maar niet kunnende gelooven aan de wezenlijkheid van hetgeen zij zag en misschien meenende, dat de wonderbare genezingen even langzaam geschieden als de bloot natuurlijke. Doch Mevrouw Rizan hield vol en verlangde hare kleederen.

-ocr page 215-

		196
		Sinds langen tijd waren die niet meer gebruikt, en men had ze zorgvuldig opgevouwen en in eene aangrenzende kamer geborgen, verzekerd als men was, dat ze niet meer noodig waren. Lubine ging ze halen: maar als zij een kort oogenblik daarna weder binnentrad, bleef zij verstommend op den drempel staan en liet de kleederen uit hare hand vallen. Hare moeder had het bed verlaten en lag op de knieën voor den schoorsteen, waarop het Moeder-Gods- beeldje stond, met uitgerekte armen haar dankgebed te spreken, \'t Was Lubine alsof zij een doode uit het graf had zien verrijzen ; zij was niet in staat hare moeder in het aankleeden te helpen. Maar dat was ook niet noodig, want de gelukkige vrouw kleedde zichzelve in korte oogenblik- ken en knielde andermaal voor het beeld van O. L. Vrouwe neer. Toen barstte Lubine in tranen los en weende o verluid. \'t Was ongeveer zeven uur in den ochtend en de vroegmis was geëindigd. De kerkgangers hoorden het luid schreien der maagd en zeiden tot. elkander : — „Arm kind ! haar moeder is zeker overleden ; zij zou den nacht niet doorkomen." .... En eenigen, onder welke ook twee zusters van het H. Kruis, traden binnen om het meisje te troosten. Maar wie beschrijft hunne verwondering toen zij, in plaats van eene doode, eene gezonde en sterke vrouw voor den schoorsteen op de knieën vonden liggen ? Gansch Nay liep uit en wilde zich met eigen oogen over- tuigen, dat O. L. Vrouw van Lourdes inderdaad een nieuw en groot wonder had gewrocht. Ook dokter Subervielle haastte zich naar Mevrouw Rizan en verklaarde luide ten aanhooren van allen, dat hier bepaald eene bovennatuurlijke tusschenkomst moest erkend en aangenomen worden.

-ocr page 216-

		197
		Intusschen verwachtte mijnheer Romain Rizan te Bor- deaux met angst de doodstijding zijner geliefde moeder en barstte nit in luid geween, toen de post hem op een och- tend een brief uit Nay bezorgde, waarvan het adres door den eerwaarden heer Dupont, den biechtvader zijner moeder, was geschreven. —  „Helaas! ik heb geen moeder meer; zij is overleden," snikte hij tegen een vriend, die toevallig bij hem was, en liet den brief ongeopend liggen. —   „Wees sterk, mijn vriend!" sprak de ander: „Gij hebt geloof en moet u onderwerpen aan den wil van God, die alles met liefde en barmhartigheid bestuurt." Eindelijk verbreekt hij het zegel, en kan zijne oogen niet gelooveu, als hij leest: „Deo gratias! Alleluja! „Verheug u, mijn vriend; uwe moeder is hersteld, volkomen „hersteld. De heilige Maagd heeft haar op wonderdadige „wijze genezen" enz. Romain, zoowel als zijn vriend, was hevig getroffen, loofde den God van alle barmhartigheid en dankte haar, die de Troosteres der bedroefden en het Behoud der kranken is. —   „Geef mij dien brief," vroeg de vriend; „want de wonderen des Heereu moeten openbaar gemaakt en de glorie van O. L. Vrouwe van Lourdes moet verbreid worden." Na eenig tegenstribbelen van Romain ontviug hij den brief, en maakte dien een paar dagen daarna openbaar in de Messager Catholique. Oogenblikkelijk telegrafeerde Romain naar Nay, dat hij den volgenden dag met den postwagen zou overkomen. En toen hij vol verlangen met drift uit het rijtuig sprong, om iu allerijl naar huis te loopen, toen stond hem aan

-ocr page 217-

		198
		liet posthuis eene vrouw at\' te wachten, die snel en lachend op hem toeschoot, hem om den hals viel en vurig kuste : .. . \'t was zijne moeder. (\') Toen de commissie, vergezeld van dokter Vergez, in Juni 1860 haar opnieuw bezocht, bleek hare volkomene ge- nezing andermaal, terwijl er geen suoor van hare vroegere kwaal was overgebleven. 14. Een paar dagen daarna zaten mijnheer en mevrouw morbaü de sazenay te Tartas in hunne huiskamer treurig bijeen, \'t Was een deftig en rijk gemeubeld vertrek, hoewel slechts flauw verlicht, daar een dikke groene kap de hel- dere stralen der lamp, die op de tafel stond te branden, binnen een engen kring gevangen hield. In een donkeren hoek der kamer op een sofa zat, of liever lag een meisje van 16 jaren, bleek en lijdende, met een groot scherm voor de oogen ; \'t was Marie, de oudste hunner twee dochters. Dat kind, door de voorspraak der heilige Moedermaagd, van den Hemel onder uiterst gevaarlijke omstandigheden verkregen en ten dank daarvoor naar haar vernoemd, had \') De geneesheeren verklaren in hun verslag aan den bisschop van Tarbes : » Toutes les circonstances de ce fait portent Ie sceau de surnaturel II «est impossible d\'échapper ft cette conviotion lorsque, d\'un cóté, on con- «sidère la chronicité du mal, dont 1\'origine remonte a 1834; la force »de la cause qui 1\'a engendrc, Ie cholera; Ie siége de quelques-uns de »ses symptómes dans uu organe important de la vie, 1\'estomac; 1\'inutilité »des traitements ordonnés et conduits par uu médecin capable, M. Su- «bervielle; 1\'abaisscment progressif des forces, suite inévitable de la dys- »pepsie et des soustractions faite9 a 1\'inervation par desdouleurs presque »continuelles; et que, d\'un autre cöté, on met en regard de toutes ces «circonstances 1\'efncacité de 1\'eau naturelle, employee seulement mie fois »et 1\'instantanéité du résultat obtenu."

-ocr page 218-

		199
		te Bordeaux bij de Dames du Sacré-Coeur ter kostschool ge- legen, maar was voor eenige maanden teruggekeerd met eene zeer gevaarlijke oogziekte. Toen Marie in Januari voor \'t eerst pijn in de oogen gevoelde en haar studie moest onderbreken, meende men dat het slechts een zinking zou zijn: maar weldra bleek het, dat de ziekte een hardnekkig karakter aannam en het ergste deed vreezen. Op het eene oog vertoonde zich de zwarte ster, het werd geheel blind; terwijl ook het andere de voorwerpen slechts als door een duisteren nevel aanschouwde. De geneesheer van het gesticht oordeelde het dan ook raadzaam om dokter Hermont, een beroemd oogkundige van het hospitaal te Bordeaux, te raadplegen; doch toen ook deze na eenigeu tijd verklaarde, dat zijne wetenschap te kort schoot en geen verdere middelen hier schenen te kunnen baten, deelde men den ouders den on- gelukkigen toestand van hun kind mede. Mevrouw Moreau —Adèle de Chauton geheeten — kwam terstond naar Bordeaux en nam hare lieveling naar het ouderlijk huis mede, om haar in den schoot der familie met de grootste zorg volgens de voorschriften der geneesheeren te behandelen, opdat ten minste het ééne oog mocht behouden worden. Maar de geneesmiddelen, de zeebaden, de heilbronnen, met één woord : alles wat de wetenschap aan de hand gaf, het was tevergeefs. De lente en de zomer waren in dat ijdel pogen voorbijgegaan, en men moest nu vreezen, dat vol- slagen blindheid het einde der ziekte zou zijn. Het ouder- hart intusschen blijft zoo gaarne nog hopen en grijpt ten laatste nog de zwakste stroowisch vast. Een laatste poging zou men nog wagen, namelijk naar Parijs gaan en daar

-ocr page 219-

		200
		de beroemdste professoren raadplegen. Zoo zaten dan mijn- heer en mevrouw Moreau met hunne dochter in de duistere kamer, den avond voor hun vertrek naar de groote wereldstad. Het gaf aan de bedrukte gemoederen eenige afleiding dat de postbode de courant bracht, deMessagerCatho- 1 i q u e, een deugdelijk blad, dat eens in de week te Bor- deaux uitkomt. De vader nam het nieuwsblad in de hand en begon «onder erg te lezen. Maar eensklaps hnudt hij op, schuift zijn stoel dichter bij de lamp en begint overluid den brief van den eerwaardigen heer Dupont te lezen, waarin deze aan Romaiu Rizan de wondervolle genezing zijner moeder door het water der bron van Lourdes om- slachtig mededeelt, en welke brief — zooals wij reeds verhaald hebben — door zijn vriend aan de Messager Catholique was opgezonden. De goede vader was bleek en beefde zichtbaar toen hij eindelijk met lezen ophield, zich achterover in den stoel wierp en de handen samenvouwde. — „Ziedaar, vrouw \\" sprak hij eindelijk : „ja waarachtig ! ziedaar de deur, waaraan wij moeten kloppen. Het is dui- delijk," zoo ging hij met bewonderingswaardige eenvou* digheid voort: „\'t is duidelijk : als de H. Maagd we- zenlijk te Lourdes is verschenen, dan heeft zij er belang bij om daar wonderbare genezingen te doen plaats hebben, want daardoor wordt de wezenlijkheid der verschijningen bewezen. En dat moet zij vooral in den beginne doen, als het feit nog niet algemeen bekend en aangenomen is. Laat ons dus geen tijd verliezen, maar ons haasten om tot O. L. Vrouw van Lourdes onze toevlucht te nemen. Lief kind ! de H. Maagd, die u zoo zichtbaar heeft beschermd

-ocr page 220-

		201
		toen gij ter wereld kwaaint, o ! zij zal u niet verlaten als wij haar nu met hetzelfde vertrouwen weder voor u aanroepen." Dienzelfden avond nog werd door de godvruchtige ouders besloten, dat men den volgenden dag niet naar Parijs af- reizeu, maar eene novene ter eere van de Moeder van barmhartigheid beginnen zou, en dat men de vriendinnen en bekenden van Marie zou verzoeken die godvruchtige oefening met hen mede te houden. Een priester in de stad had een flesch water uit de bron van Lonrdes en daarmede zou de zieke haar oogen wasschen, terwijl vader en moeder de plechtige gelofte deden dat zij, zoo hunne dochter door de alvermogende voorspraak van de H. Maagd mocht ge- nezen, terstond aen bedevaart naar Lourdes zouden onder- nemen en hun kind een jaar lang de kleuren van Maria, wit en blauw, doen dragen, gelijk het om een vorige belofte tot zijn derde jaar reeds gedragen had. De novene nam een aanvang in den avond van 8 No- vember; doch Marie geloofde volstrekt niet dat het iets helpen zou ; de moeder durfde niet hopeu ; alleen de vader vertrouwde en had wel dat zekere vertrouwen, aan hetwelk Gods barmhartigheid nooit wederstaat. Het geheele huis- gezin kwam in de kamer van mijnheer Moreau, om ge- zamenlijk de godvruchtige oefening te beginnen en voor een beeldje van de H. Moedermaagd te bidden. Toen het gebed was geëindigd, vertrokken de dienstboden en ook de moeder met hare dochter stond op, om naar de slaap- kamers te gaan : buiten den drempel echter bleven zij staan en hielden weldra den adem in, om naar het gebed te luisteren dat de vader, wanende geheel alleen te zijn, met groote vurigheid overluid sprak.

-ocr page 221-

		202
		— „Heilige Maagd I" zoo bad hij uit de volheid des harten en met den grootsten eenvoud : „allerheiligste Maagd „Maria, gij moet mijne dochter genezen ! Ja, inderdaad, „gij moet; gij zijt dat verplicht en zult het daarom niet „weigeren. Herinner u dat ik, tegen het verlangen van „allen in, mijn kind uwen naam heb gegeven en dat ik „een hevigen strijd heb te strijden gehad, omdat ik u als „hare patrones had gekozen. Welnu, goede Moeder! zoudt „gij dat kunnen vergeten ? Kunt gij vergeten dat ik het „als met geweld en volharding heb doorgedreven, dat zij „Marie zou heeten, omdat ik er zeker van was dat uw „heilige naam haar geluk zou aanbrengen ? — \'t Was mijn „kind en ik heb er uw kind van gemaakt: kunt gij dat „vergeten ? Verplicht u dat dan niet om ons te hulp te „komen nu ik ongelukkig ben, nu ik u bid en smeek „voor ons en voor uw kind ? Zult gij ze nu blind laten „worden, nadat ik zooveel vertrouwen in u getoond heb? „Neen, neen! dat is niet mogelijk, gij zult haar genezen „en het gebed eens vaders niet verstooten, die smeekt voor „zijn kind, dat drie jaren lang uw kleed heeft gedragen „en voor al de dagen zijns levens u is toegewijd!".... Het sloeg tien uren. De ongelukkige Marie doopte, voor zij zich te rusten begaf, een linnen doek in het wonderwater der grot van Lourdes, legde dien op de oogen en knoopte hem aan het achterhoofd vast. Zij was sterk bewogen en zenuwachtig; immers, zonder het vast vertrouwen haars vaders te deelen, begon zij toch te meenen dat de heilige Maagd, als zij wilde, haar toch wel de genezing kon verwerven, en voedde allengs de hoop dat zij misschien nog eens, wie weet ?

-ocr page 222-

		203
		bij het eiude der novene het gezicht zou wederkrijgeu. Dan verrees echter ook de twijfel en meende zij geen wonder waardig te zijn, maar wel altijd blind te zullen blijven. Hoop en vrees, vertrouwen en twijfel woelden in haren geest dooreen en verdreven den slaap, zoodat zij eerst in den laten nanacht insluimerde. Toen zij ontwaakte, was haar eerste werk den doek los te maken ; hopend, ja ! maar ook eene bittere teleurstelling vreezende, lichtte zij hem langzaam op, hare oogen ge- sloten houdende. Maar nauwelijks had zij het gewaagd die te openen, of zij gaf een harden schreeuw, die tot alle kamers doordrong. Zij zag klaar en helder alles wat in de kamer was bij het licht van den reeds aangebroken dag. Het zieke oog was bevrijd van zijn duisteren nevel, en het blinde oog was volkomen hersteld en weder ziende. —   „Martha, Martha I" riep zij tot haar jongere zuster, die in de naastgelegen kamer sliep: „ik kan zien, ik ben genezen I" Martha vloog het bed uit en naar haar toe; en zij zag, hoe de oogen van Marie geheel bevrijd waren van hun bloedig vlies en weder zwart en schitterend fonkelden als weleer. Van blijdschap opspringende en in hare handen klappende, riep zij met luide stemme : — „Vader! moeder! komt hier, komt hier! Marie kan weer zien!" Doch haar zuster gebood, dat zij bedaard zou blijven. —  „Geef mij liever eerst een boek, opdat ik mij over- tuige, dat ik geheel en al genezen ben en weder lezen kan," sprak zij. Martha gaf haar een boek en Marie las zonder eenige moeite. De genezing was volkomen.

-ocr page 223-

		204
		Toen de gelukkige ouders het wouder aanschouwden, dat O. L. Vrouw van Lourdes had gewrocht, vielen zij bij het bed van hun kind op de kuieëu neer, om de allerheiligste Maagd te dankeu, dat zij het vertrouwen des vaders niet beschaamd had. Dokter Bermont kwam in allerijl van Bordeaux om het feit, waarvan men hem nog denzelfden dag kennis had gegeven, te onderzoeken, en gaf eene schriftelijke verklaring, dat de geneeskunde onmachtig is om zulk eene genezing te bewerken. (\') Het zal wel niet noodig zijn te vermelden, dat degod- vruchtige ouders korte dagen daarna met hunne dochters ter bedevaart gingen naar O. L. Vrouw van Lourdes. Marie legde daar hare kleederen op het altaar der H. Maagd en (\') In zijn rapport van 8 Februari 1859 zegt dokter lierinonl: «quanta «1\'instantanéité de cette guérison, telle qu\'elle s\'est produite, c\'est uu «fait hors ligne, qui sort tout-a-fait des procédés au pouvoir de la science «medicale." Dokter Vergez voegde daar later bij : "On ne peut s\'empècher de s\'as- «socier pleinement a cette conclusion. Car, iudépendamment de l\'instan- "tanéité du résultat, qui forme toujours, quaud elle existe, Ie trait ca- • ractéristique des faits qui se produisent en dehors de l\'orde de la nature, »ou trouve dans cette guérison, totis les éléments nécessaires pour con- "Stituer une conviction forte ; la gravité du mal vaincue par 1\'eau phy- "Siquement et chimiquement naturelle; 1\'inauité des efforts de la science «medicale, et la persistance de la guérison en dépit de la teudance du \'mal aux recidives." De maire van Tartas verklaarde schriftelijk aan de commissie; «qu\'il vest ii sa conuaissauce que Mademoiselle Marie Moreau, dont les yeux «malades donnaient les plus vives iuquiétudes, a été guérie radicalement «et instautanément, dès Ie commencemeut de la neuvaine en l\'honneur "de Notre-Dame de Lourdes."

-ocr page 224-

		205
		uam de kleuren weder aan van haar, die ten tweede male haar zoo wonderdadig had bijgestaan. Vervolgens keerde zij ter voltooiing harer opvoeding naar de Dames du SacréCoeur te Bordeaux terug. Tot aan haar huwelijk bleef zij het kleed der onbevlekte Moedermaagd, blauw en wit, dragen ; en haar huwelijks- reis was naar Lourdes, waar zij haar Maria-k leederen wenschte te schenken aan het arme kind, dat de bron had gegraven, wier wondervolle wateren haar het licht en het leven hadden wedergeven. Dit is het eenige geschenk, dat Bernadetta ooit heeft aangenomen. \'t Is nu 29 jaren geleden : Marie Moreau noemt zich thans mevrouw d\'Izarn de Villefort; zij is moeder van frissche gezonde kinderen met schoone en heldere oogen, en heeft er voor gezorgd, dat allen bij den H. Doop den naam van Marie hebben ontvangen. 15. De laatste genezing, welke door de bisschoppelijke commissie als wonderbaar is aangenomen, is die van pa- schaline abbauie te Rabasteins. Tot ons leedwezen hebben wij geen bijzonderheden van dit feit kunnen achterhalen. Daar deze genezing geschied is nadat het eerste onderzoek der bisschoppelijke commissie reeds was geëindigd, zoo heeft de secretaris Fourcade daarvan geen melding kunnen maken in zijn rapport. De eerw. paters te Lourdes hadden mij beloofd, nog te zullen onderzoeken wat er van bekend is ; maar een brief, kort daarop ontvangen, meldt mij het vruchtelooze van hun pogen. Ook de heer H. Lasserre wist mij geen bijzonderheden op te geven.

-ocr page 225-

		X.
		DE UITSPRAAK. In het voorjaar vau 1859 had de commissie haar taak volbracht en een volledig verslag aan den bisschop over- gelegd, met al de processen-verbaal der verhooren en het onderzoek op de verschillende plaatsen. Mgr. Laurence deelde geheel het gevoelen, dat ia het verslag werd uit- gesproken, en was thans overtuigd van het bovennatuurlijk karakter der verschijningen aan de Massabiella-grot, zoowel als van de wonderkracht des waters uit de op wonderbare wijze ontstane brou, zoo onloochenbaar gebleken uit de talrijke genezingen, door de commissie onderzocht. l)e prelaat dreef echter de hem eigene voorzichtigheid zoo ver, dat hij ook nog aan den tijd een bewijs vroeg voor de waar- achtigheid der feiten, en het rapport drie jaren te rusten legde. In 1860 riep hij op nieuw de commissie te samen, en gebood haar nog eens dezelfde gebeurtenissen te onder- zoeken en te zien of de genezingen, die als ware mirakelen waren voorgesteld, niet door den ijd werden geloochend. Opnieuw werden dus de vroeger verhoorden gedagvaard, en onder eede gevraagd naar alles, wat zij vroeger verklaard

-ocr page 226-

		207
		hadden; ook de geneesheeren, die de zieken gezien en be- handeld hadden, zoowel na als vóór hunne vroegere genezing, werden verzocht rapport omtrent hunne bevindingeu uit te brengen; niets werd voorbij gezien, niets verzuimd van alles, wat maar eenig licht over de gebeurtenissen kon ver- spreiden. Eerst in de laatste maanden van 1861 was de com- missie met haren tweeden arbeid gereed, en moest ge- tuigen dat het nieuwe onderzoek, wel verre van iets aan het eerste rapport te ontnemen, het op schitterende wijze bevestigde ; terwijl nog nieuwe onloochenbare wonderen zich als van zelven hadden voorgedaan, om het bovennatuurlijke van de gebeurtenissen te Lourdes te bewijzen. En toen, doch ook toen eerst was de bisschop voldaan en meende met zijn uitspraak niet langer te mogen wachten, maar gehoor te moeten verleenen aan het bevel der Onbevlekte Ontvangenis, bij de Massabiella-rotsen gegeven, om daar eene kapel te stichten. Den 18den Januari 1862 gaf de prelaat eindelijk zijn mandement over de gebeurtenissen van Lourdes uit, en deed het in alle kerken en kapellen van zijn kerspel af- kondigen. Dit uitgebreid en schoon gesteld stuk behelst een kort verhaal van al hetgeen te Lourdes gebeurd is; wederlegt de voornaamste tegenbedenkingen en verklaringen der ongeloovige wetenschap en hedendaagsche wijsbegeerte ; geeft verslag van de werkzaamheden en bevindingen der gemengde commissie, en verordent ten slotte de godsdieu- stige vervulling van het bevel der Onbevlekte Ontvangenis aan de Massabiella-grot. Wij geven het in zijn geheel.

-ocr page 227-

		•208
		Mandement van Mgr. den Bisschop van Tarbes, oordeel vellende over de verschijning, welhe plaats heeft gehad aan de grot van loürdes. Bert rand-Sévère Laurence, door de barmhartigheid Gods en de gunst van den H. Apostolischen Stoel, bisschop van Tarbes, adsistent bij den paaselijken troon, enz. enz. Aan de geestelijkheid en de geloovigen van ons bisdom, heil en zegen in onzen Heere Jesus Christus. Ten allen tijde, zeer beminde medehelpers en waarde broeders ! hebben er wondervolle mededeelingen plaats gehad tusschen den hemel en de aarde. Reeds terstond na de schepping der wereld verscheen de Heer aan onze eerste ouders, om hun het misdrijf hunner ongehoorzaamheid te verwijten ; in de volgende eeuwen sprak Hij tot de aarts- vaders en profeten; en het Oude Testament is vaak niets anders dan de geschiedenis der hemelsche verschijningen, waarmede God de kinderen van Israël begunstigde. Die hemelsche gunsten moesten niet ophouden met de Mozaïsche wet; integendeel, zij moesten onder de wet van genade èn talrijker èn schitterender worden. Reeds van af de eerste kindsheid der Kerk in de dagen der bloedige vervolging, ontvingen de geloovigen het be- zoek van Jesus Christus of van Engelen, die hun nu eens de geheimen der toekomst kwamen openbaren, dan weder van de boeien verlossen, of in den feilen strijd versterken en vertroosten, \'t Was op die wijze, volgens een oordeeU kundig schrijver, dat God die roemrijke belijders des ge- loofs bemoedigde, toen de machten der aarde al hare krachten inspanden om de leer te verstikken, die de wereld moest behouden.

-ocr page 228-

		209
		Die bovennatuurlijke openbaringen waren echter uiet bij uitzondering het bevoorrechte, deel der eerste eeuwen van liet christendom. De geschiedenis getuigt, dat zij hebben voortgeduurd door alle tijden heen ter verheerlijking van den godsdienst en tot stichting der geloovigen. Onder de hemelsche verschijningen nemen die der al- lerheiligste Maagd eene voorname plaats in, en zijn een overvloedige bron van zegeningen voor de wereld geweest. Op zijne reis door de katholieke wereld ontmoet de pel- grim van plaats tot plaats tempels, toegewijd aan de Moe- der des Heeren; en velen dier heiligdommen zijn hun oorsprong verschuldigd aan eene verschijning van de Ko- ningiu des hemels. Ook wij bezitten reeds zulk een geze- gend gedenkstuk, (\') voor vier eeuwen ten gevolge eener openbaring aan eene jeugdige herderin gesticht, werwaarts duizenden van pelgrims jaarlijks voor den troon der ver- heerlijkte Moeder-Maagd komen nederknielen, om hare voor- spraak in te roepen. Dank aan den Almachtige! Hij heeft in zijne onein- dige goedheid ons eene nieuwe gunst voorbehouden. Hij verlangt dat in het bisdom van Tarbes een nieuw heiligdom zal worden opgericht ter eere van Maria. En welk is het middel waarvan Hij zich bedient, om ons zijn barmharti- gen wil kenbaar te maken ? \'t Is nogmaals wat het zwak- ste is volgens de wereld : (2) een kind van 14 jaren, Ber- nadetta Soubirous, geboren te Lourdes uit arme ouders. (Hier volgt het verhaal der verschijningen, gelijk wij
		(1)  O. L. Vrouwe van Garaisou. (2)  1 Corint. I, 27. 14

-ocr page 229-

		210
		dat hebben medegedeeld in hoofdstuk III. Daarna verv\'ólgf de prelaat: Dus luidt in hoofdzaak het verhaal, dat wijzelveu ver- nomen hebben uit den mond van Bernadetta, in tegen- woordigheid der commissie, voor de tweede maal ten on- derzoek bijeengekomen. Alzoo zou een jeugdig meisje gezien en gehoord hebbeu een wezen, dat zich de Onbevlekte Ontvangenis noemde, en dat, ofschoon met een menschelijken vorm omkleed, niet gezien noch gehoord werd door iemand der tallooze toeschouwers daarbij tegenwoordig. Het zou bijgevolg een bovennatuurlijk wezen geweest zijn. Wat van deze gebeur- tenis te denken ? \'t Is u niet onbekend, zeer geliefde broeders ! dat de Kerk met eene wijze langzaamheid te werk gaat in het beoor- deelen van bovennatuurlijke feiten; zij vraagt zekere be- wijzen, alvorens ze toe te laten en ze als goddelijk te ver- klaren. Sedert den eersten val is de mensen vooral in deze zaak aan vele dwalingen onderworpen ; zoo zijne ver- zwakte rede al niet verdoold is, wordt hij toch gemakkelijk het slachtoffer van de listen des duivels. Wie toch weet niet, hoe dikwijls deze zich verandert in een engel des lichts, om ons zooveel te gemakkelijker in zijn strikken te vangen ?(\') Ook de beminde leerling beveelt ons niet iederen geest te vertrouwen, maar te beproeven, of hij van God komt. (\') Die beproeving hebben wij gedaan, beminde broeders ! De gebeurtenis, waarover wij u onderhouden, was gedurende vier
		(1)  II Corint. XI, 14. (2)  1 Joan. IV, 1-.

-ocr page 230-

		211
		jaren liet voorwerp onzer zorg; wij hebben haar gevolgd in al hare verschillende omstandigheden ; wij hebben ons doen voorlichten door eene commissie, samengesteld uit godvruchtige, geleerde en ervaren priesters, die het kind ondervraagd, de feiten bestudeerd, alles onderzocht, alles gewogen hebben. Ook hebben wij het gezag ingeroepen der wetenschap, en zijn overtuigd gebleven, dat de ver- schijning bovennatuurlijk en goddelijk is geweest, en dat bijgevolg wat Bernadetta heeft gezien, de allerheiligste Maagd Maria is. Onze overtuiging is gegrond op de ver- klaring van Bernadetta, maar vooral op de feiten, die daarop gevolgd zijn en geen andere uitlegging toelaten dan eene goddelijke tusschenkomst. De getuigenis van het jonge meisje geeft ons alle waar- borgen, die wij kunnen verlangen, en daarenboven, hare oprechtheid kan niet in twijfel getrokken worden. Wie, die het naderde, bewonderde niet de eenvoudigheid, de zedigheid van dat kind ? Terwijl de gansche wereld den mond vol had van de geheimen, die haar zijn geopenbaard, bewaarde Bernadetta alleen er het stilzwijgen over ; zij sprak er niet van, of zij moest ondervraagd worden; en dan ver- haalde zij alles zonder gemaaktheid, met eene treffende openhartigheid; terwijl zij op tallooze vragen, die men haar deed, altoos klare en bepaalde antwoorden gaf, vol juistheid en als \'t ware bezegeld door eene innerlijke overtuiging. Aan zware beproevingen onderworpen, werd zij nooit door bedreigingen in de war gebracht, en beant- woordde de rijkste aanbiedingen steeds met eene edele be- langloosheid. Altijd zichzelve gelijk blijvende, heeft zij in de verschillende verhooren, die zij ondergaan heeft, vol-

-ocr page 231-

		212 standig volgehouden wat zij eens gezegd had, zonder daar ooit iets bij te voegen of af te nemen. De oprechtheid van Bernadetta is dan ook onbetwistbaar, of zeggen wij liever: zij wordt niet betwist. Zelfs hare tegenstanders, die zij inderdaad bezat, hebben haar dezen lof gegeven. Maar, als Bernadetta niet heeft willen bedriegen, zou zij zichzelve niet bedrogen hebben ? Heeft zij niet ge- meend te zien en te hooren terwijl zij niets zag, niets hoorde ? Is zij niet het slachtoffer geweest van eene hal- lucinatie ? Hoe zonden wij dan haar kunnen gelooven ? De wijsheid der antwoorden openbaarde in dit kind eeu gezonden geest, eene kalme verbeelding, een begrip dat boven zijn jaren ging. (\') Het godsdienstig gevoel heeftin Bernadetta nooit iets overdrevens getoond ; en geen aandoening der hersenen noch verstoring der zinnen, geen eigenzinnigheid van karakter noch ziekelijkheid van gestel heeft men kunnen ontdekken, die haar geschikt maakten voor zulke hersen- schimmen. Zij heeft de verschijning gezien, niet ééns maar achttien malen ; zij heeft haar gezien eensklaps, toen niets haar kon voorbereid hebben tot de gebeurtenis die volgde ; en gedurende die 14 dagen, als zij iederen dag de verschijning verwachtte, heeft zij toch twee malen niets gezien, ofschoon zij zich volkomen in dezelfde omstandigheden en omgeving bevond. Daarenboven, wat gebeurde er gedurende de ver- schijningen ? In Bernadetta greep eene groote verandering plaats : haar gelaat nam eene ongewone uitdrukking aan,
		(\') De secretaris Fourcade voegt hier aan den voet der bladzijde bij, dat dit moet verstaan worden alleen in betrekking tot de verschijningen, terwijl zij in alle overige zaken zeer onwetend en achterlijk was.

-ocr page 232-

		213
		iiare oogen vonkelden, zij zag diugeu die zij nooit gezien had, zij hoorde eene taal die zij nooit vernomen had, waarvan zij niet eens altijd den zin begreep en waarvan zij toch de herinnering bewaarde. Al deze omstandigheden bij elkander veroorloven niet aan eene hallucinatie te ge- looven; zoodat het jeugdige meisje wezenlijk gezien en gehoord heeft een wezen, dat zich de Onbevlekte Ontvan- genis noemde; en dit verschijnsel op geen natuurlijke wijze kunnende verklaard worden, zoo zijn wij bijgevolg gerechtigd aan te nemen, dat de verschijuing bovennatuurlijk is. De getuigenis van Bernadetta, reeds zoo gewichtig op zichzelve, ontleent nog eene geheel nieuwe kracht, wij zouden zelfs durven zeggen hare bevestiging aan de wou- dervolle gebeurtenissen, die na de verschijning hebben plaats gegrepen. Als men den boom naar zijne vruchten moet beoordeelen, dan kunnen wij gerustelijk zeggen dat de verschijning, door het jonge kind verhaald, bovenna- tuurlijk en goddelijk is ; want zij heeft bovennatuurlijke en goddelijke gevolgen voortgebracht. Wat toch is er geschied, zeer geliefde broeders ? Nauwelijks was de verschijuing bekend, of de mare daarvan verspreidde zich met de snel- heid des bliksems; men wist dat Bernadetta gedurende 14 dagen naar de grot moest gaan : en ziedaar, de geheele omtrek is in beweging; stroomen volks werpen zich naar de plaats der verschijning ; met een godsdienstig ongeduld verbeidt men het plechtig uur; en terwijl het jonge kind in geestverrukking, buiten zichzelve, geheel verslonden wordt door het voorwerp dat het aanschouwt, zijn de ge- tuigen van dat wonder bewogen, verteederd en geheel ver- loren in bewondering en gebed.

-ocr page 233-

		214
		verschijningen hebben opgehouden maar de toeloop "houdt vol; de pelgrims, zoowel van verwijderde streken als van nabijgelegen plaatsen, gaan op naar de grot, en men ziet daar bijeen alle leeftijden, alle rangen, alle standen. En welk is het gevoel, dat die talrijke bezoekers daar heen drijft ? O, zij komen aan de grot om te bidden en eene of andere gunst aan de onbevlekte Moeder-Maagd te vragen ; zij toonen door hunne godsdienstige ingekeerdheid dat zij als een goddelijken ademtocht gevoelen, die de van toen af zoo beroemde rots bezielt en doet leven. Brave zielen werden versterkt in de deugd ; mannen, ongevoelig door onverschilligheid, werden tot de godsdienstoefeningen terug gevoerd ; verharde zondaars hebben zich met God verzoend, nadat men ten hunnen gunste O. L. Vrouwe van Lourdes had aangeroepen. Die wonderen van genade, welke het karakter van algemeenheid en voortdurendheid bezitten, kunnen alleen God tot bewerker hebben. Komen zij dan bijgevolg niet de waarheid der verschijning bevestigen ? Wanneer wij van de gevolgen ten heil der zielen over- gaan tot die, welke de gezondheid der lichamen betreffen, hoeveel wonderen hebben wij dan op nieuw te verhalen ? Men had Bernadetta zien drinken en zich wasschen op de plaats, aangewezen door de verschijning; en die omstan- digheid had de algemeene oplettendheid tot zich ge- trokken. Men vroeg zich af, of dat niet eene aanwijzing was van eene bovennatuurlijke kracht, gedaald over de bron van Massabiella. Met die gedachte gebruikten de zieken het water der grot, en niet zonder heilzaam gevolg ; velen, wier ziekten tegenstand hadden geboden aan de krachtvolstebehan- delingen, verkregen oogenblikkelijk de gezondheid terug..

-ocr page 234-

		215
		Die buitengewone genezingen hadden een ruimen weerklank ; het gerucht daarvan verspreidde zich terstond naar de verte. Zieken van alle landen vroegen, als zijzelven niet aan de grot konden komen, het water van Massabiella. Hoeveel kranken zijn er niet genezen en hoeveel gezinnen niet ge- troost !... Zoo wij hun getuigenis wilden inroepen, ontel- bare stemmen zouden zich verheffen, om met dankbaarheid de genezende kracht van het water der grot uitte roepen. Wij kunnen hier niet de optelling doen van alle verkregen gunsten; maar wat wij u zeggen moeten is, dat het water van Massabiella zieken heeft genezen, die verlaten en on- geneeslijk waren verklaard. Die genezingen zijn bewerkt door de aanwending van een water dat alle natuurlijke geneeskracht mist, volgens het rapport van bekwame che- misten, die het met alle zorg hebben ontleed. Zij zijn bewerkt, eenigen oogenblikkelijk, anderen na het gebruik des waters twee of drie malen herhaald te hebben, hetzij door te drinken, hetzij door te wasschen. Daarenboven die genezingen zijn duurzaam. Welke is dan de kracht, die ze heeft voortgebracht ? Is het de kracht van het sa- menstel des waters ? De wetenschap, op dit punt geraad- pleegd, heeft ontkennend geantwoord. Die genezingen zijn dus het werk van God. Immers zij staan in betrekking tot de verschijning; deze laatste is er het punt van uit- gang van; zij heeft dat vertrouwen den zieken ingegeven, zoodat er een innige band bestaat tusschen de genezingen en de verschijning; de verschijning is dus goddelijk, daar de genezingen een goddelijk merkteeken dragen. Maar al wat van God voortkomt is waarheid. Bijgevolg is de ver- schijning, die zich de Onbevlekte Ontvangenis noemde

-ocr page 235-

		216
		en door Bernadetta werd gezien en gehoord, de allerhei - ligste Maagd Maria ! Roepen wij daarom uit: de vinger Gods is hier! Digitus Dei est hic. (\') Hoe hierin niet, zeer beminde broeders ! de wijze be- schikkiug der goddelijke voorzienigheid te erkennen ? Op het eiude van het jaar 1854 kondigde de onsterfelijke Pius IX het geloofsstuk der Onbevlekte Ontvangenis af. De echos droegen de woorden des Pausen tot de uiteinden der aarde over; de hartender katholieken trilden van vreugde, en overal vierde men dat glorierijk voorrecht van Maria door feesten, waarvan de herinnering voor altoos in ons geheugen is gegrift. En ziedaar, ongeveer drie jaren daarna zegt de heilige Maagd, aan een kind verschijneude : „Ik be n de Onbevlekte Ontvangenis.... Ik wildatmen hier eene kapel ter mijner eere bouwe". Is het niet, alsof zij door een gedenkteeken de onfeilbare uitspraak van Petrus\' opvolger heeft willen bevestigen ? En waar verlangt zij dat het gedenkteeken zal worden opgericht ? Aan den voet van onze Pyreneesche bergen, in de streek waar zich de tallooze vreemdelingen verzameleD, die van alle oorden der wereld aan onze warme minerale wateren gezondheid komen vragen. Zou men niet zeggen, dat zij de geioovigen van alle natiën uitnoodigt, om haar te komen vereeren in den tempel, die haar gesticht zal worden ? Inwoners der stad Lourdes, verheugt u 1 De allerheiligste Maagd Maria gewaardigt zich hare barmhartige blikken op u te slaan. Zij verlangt dat men even buiten uwe stad
		(1) Exod VIII, 19.

-ocr page 236-

		217
		een heiligdom opricht, waar zij hare weldaden zal verspreiden. Dankt haar voor dit blijk van voorliefde u geschonken en toont, daar zij u hare moederlijke liefde geeft, hare liefhebbende kinderen te zijn, door de navolging harer deugden en door uwe onverbrekelijke trouw aan den gods- dienst. Overigens, en wij getuigen dit met vreugde, heeft de verschijning reeds overvloedige vruchten onder u gedragen. Ooggetuigen van de gebeurtenis aan de grot en van hare geluk- kige gevolgen, is uw vertrouwen groot geweest, eveuals uwe overtuiging onwrikbaar vast stond. Wij hebbeu bewonderd uwe voorzichtigheid, uwe gehoorzaamheid om onzen raad te vol- gen en u te onderwerpen aan het burgerlijk gezag, toen gij gedurende eenige weken uwe bezoeken aan de grot moest nalaten en de gevoelens, die de wondervolle ge- beurtenissen gedurende de veertien dagen der verschijningen bij u hadden opgewekt, in uwe harten moest begraven. En gij allen, zeer beminde diocesanen ! opent uwe harten voor de hoop ; een nieuwe tijdkring van genade begint voor ons ; gij allen zijt geroepen om uw deel te vergaderen van de zegeningen, die ons beloofd zijn. Voortaan zult gij in uwe gebeden en smeekgezangen den naam van Onze Lieve Vrouwe van Lourdes voegen bij de gezegende namen van Onze Lieve Vrouwe van Garaison, van Poeylaün, van Héas en van Piétat. Van uit die gewijde heiligdommen zal de onbevlekte Maagd over u waken en u als beschermster ter zijde staan. Ja, waarde medearbeiders en geliefde geloovigen ! wanneer wij, het hart vervuld van vertrouwen, de oogen gevestigd houden op die sterre der zee, dan zullen wij zonder vreeze

-ocr page 237-

		218
		voor schipbreuk de stormen des levens doorzeilen, en ge- zond en behouden aan de haven des eeuwigen heils aan- landen. Om die redenen: Na geraadpleegd te hebben onze eerwaardige broeders, het kapittel onzer kathedrale kerk; Den heiligen naam van God ingeroepen; Ons grondende op de regels, wijselijk voorgeschreven door Benedictus XIV in zijn werk over de zalig- en heilig- verklaring der heiligen, aangaande het beoordeelen van ware of valsche verschijningen; (\') Gezien het gunstig verslag, dat ons is overgelegd door de commissie, belast met het onderzoek der verschijning aan de grot van Lourdes en der feiten die zich daaraan vastknoopen; Gezien de geschreven getuigenis der medecine-dokters, welke wij geraadpleegd hebben aangaande talrijke gene- zingen, verkregen ten gevolge van het gebruik des waters van de grot; Overwegende vooreerst, dat het feit der geziene verschij- ning, zoowel bij het jonge meisje dat het heeft medege- deeld, als vooral ook in de buitengewone gevolgen die het heeft voortgebracht, niet anders kan uitgelegd worden dan door de tusschenkomst eener bovennatuurlijke oorzaak; Overwegende in de tweede plaats, dat die oorzaak geen andere dan eene goddelijke zijn kan, daar de voorgebrachte gevolgen, waarvan eenige duidelijke teekenen der genade waren, zooals de bekeering der zondaren, andere ophef-
		(1) Lib. III, 51.

-ocr page 238-

		219
		fingen van de wetten der natuur, zooals de wonderbare genezingen, slechts alleen aan den Heer van alle genade en aan den Schepper der natuur kunnen toegeschreven worden ; Overwegende eindelijk, dat onze overtuiging versterkt is door den verbazenden en uit eigen beweging ontstanen toeloop van geloovigen naar de grot, een toeloop, die vol- strekt niet heeft opgehouden na de eerste verschijningen, en wiens doel is, gunsten te vragen of voor reeds verkregen weldaden te danken ; Om te voldoen aan het billijk ongeduld van ons eer- waardig kapittel, van de geestelijkheid, van de leeken van ons bisdom en van zooveel godvruchtige zielen, die reeds sedert langen tijd van het geestelijk gezag eene beslissing vragen, welke de voorzichtigheid ons tot dus verre deed uitstellen; Willende voldoen aan de wenschen van velen onzer me- debroeders in het episcopaat, en van een groot getal hoog- geplaatste aanzienlijken buiten ons bisdom ; Na de verlichting des H. Geestes en den bijstand der allerheiligste Maagd ingeroepen te hebben; HEBBEN WIJ VERKLAARD EN VERKLAREN ALS VOLGT : Art. I. Wij oordeelen dat de Onbevlekte Maagd Maria, Moe- der Gods, wezenlijk is verschenen aan Bernadetta Soubi- rous den Uden Februari 1858 en volgende dagen, tot achttien malen toe, in de grot van Massabiella nabij de stad Lourdes; dat die verschijning alle kenmerken der waar-

-ocr page 239-

		220
		heid bezit en dat de geloovigeu gerechtigd zijn die voor waar te houden. Wij onderwerpen iu alle nederigheid ons oordeel aan het oordeel van den paus, die met het bestuur der gansche Kerk is belast. Art. II. Wij wettigen in ons bisdom de vereering van Onze Lieve Vrouwe der grot van Lourdes; maar wij verbieden het uit- geven van een of ander bijzonder gebed, gezang of ge- bedenboek, betrekking hebbende op deze gebeurtenis, dat niet door ons schriftelijk is goedgekeurd. Art. III. Om te voldoen aan den wil der heilige Maagd, verscheidene malen gedurende de verschijningen uitgedrukt, zijn wij voornemens een heiligdom te bouwen op het terrein van de grot, dat het eigendom is geworden der bisschoppen van ïarbes. Die stichting, gelet op den steilen rotswand en het ou- effene der plaats, zal grooten arbeid en betrekkelijk aanzienlijke uitgaven vorderen. Om ons godsdienstig voornemen ten uitvoer te brengen, hebben wij dan ook behoefte aan de medewerking der priesters en der leeken van ons bisdom, der priesters en der leeken van .Frankrijk en van het buitenland. Wij doen een beroep op hun edelmoedig hart en in het bijzonder op alle godvruchtige personen van alle landen, die der vereering van de Onbevlekte Ontvangenis der heilige Maagd Maria zijn toegedaan. Art. IV. Wij wenden ons met vertrouwen tot de gestichten van

-ocr page 240-

		221
		beiderlei kunne, gewijd aan het onderwijs der jeugd, tot de congregratiën der kinderen van Maria, tot de broederschap- pen der heilige Maagd en tot alle andere godsdienstige ver- eenigingen hetzij in ons bisdom, hetzij in gansch Frankrijk. Art. V. Iedere parochie, iedere vereeniging, ieder pensionaat, ieder geestelijk genootschap, ieder broederschap, iedere persoon, die van zichzelven of van de giften, die hij of zij verzameld heeft, eene som van 500 fr. of daar boveu offert, zal den titel dragen van Stichter van het heiligdom der grot van Lourdes. (\') Zoo de geofferde gift, geschonken op de wijze zooals hier boven is aangegeven, 20 fr. of daarboven bedraagt, zal de titel zijn die van voorname w e 1 d o e n e r. (\') De namen der stichters en voorname weldoeners zullen ons worden toegezonden met de giften ; zij zullen met zorg worden opgeteekend in een daartoe aangelegd register, daar- enboven zulleu de namen geplaatst worden op een rood hart, dat aan het hoog-altaar des heiligdoms zal worden opgehangen. Ten eeuwigen dage zullen iedere week in dat heiligdom des woensdags twee heilige Missen voor de stichters en voorname weldoeners worden opgedragen, en des vrijdags voor allen die door hunne offers, hoe gering zij ook wezen mogen, hebben bijgedragen tot deze stichting. (:\') Niet zonder een bijzonder oogmerk van liefde en barm- (1)  yondateur du sanctnaire de la grotte de Lourdes. (2)  Bienfaiteur principal. (3)  Van het eerste oogenblik afaan waren er reeds maatregelen genomen, opdat deze HH. Missen in de parochiekerk van Tionrdes zonden gelezen worden.

-ocr page 241-

		222
		hartigheid heeft de heilige Maagd op die plaats de oprichting van een heiligdom ter harer eere gevraagd. Geen twijfel bijgevolg of allen, die door hunne mildheid tot het bouwen van dat gedenkteeken zullen bijgedragen hebben, zullen daarvoor in plaats eene bijzondere gunst, hetzij geestelijke hetzij tijdelijke, terug ontvangen. Art. VI. Een groot getal personen, zoowel van ons bisdom als van de verschillende streken van Frankrijk en zelfs van het buitenland, heeft buitengewone gunsten aan de grot van Lourdes ontvangen: velen hunner hebben ons beloofd hunne offers te zullen toezenden, zoodra tol de stichting van het heiligdom op die plaats zou worden overgegaan. Wij doen hun weten, dat dat oogenblik is aangebroken. Wij bidden hun daarenboven, het liefdewerk der grot aan te bevelen bij hunne kennissen en vrienden en zich, als het gevoegelijk kan, te belasten met deze vrijwillige giften, om ze ons te doen toekomen. Art. VIL Daar zal eene commissie worden benoemd, samengesteld uit priesters en leeken, ten einde onder ons toevoorzicht dat fonds te beheeren. Art. VIII. En zal dit ons mandement worden gelezen in al de kerken, kapellen en bedehuizen van seminariën, col- legies en liefdegestichten van ons bisdom, den zondag na ontvangst. • Gegeven te Tarbes in ons bisschoppelijk paleis onder

-ocr page 242-

		223
		onze handteekening, ons zegel, en de handteekening van onzen secretaris, den 18den Januari 1862, het feest van Petrus\' Stoel te Rome. t Bertrand-Sre bisschop van Tarbes. Op last van Z. D. H. Fourcade, kan. secr. Ziedaar dan eindelijk het bisschoppelijk woord, waarom de vijanden der bovennatuur zoo lang geroepen hadden ; ziedaar eindelijk de kerkelijke uitspraak, waarnaar het ge- loovig volk zoo vurig had verlangd. Waren echter de laatsten verheugd en maakten zij zich op, om met luister de overwinning te gaan vieren : de eersten waren verslagen en zagen zich ook de laatste plek gronds ontnomen, waarop zij zich als mannen van de wetenschap onwrikbaar gevestigd waanden. De kerkelijke uitspraak toch steunde geheel en al op de wetenschap zelve. Daar schoot hun dus niets anders over dan schelden en lasteren, heilig- schendige taal uitbraken en, waar de gelegenheid zich aanbood, door zoogenaamde zedelijke middelen de domme bijgeloovigheid der vereerders van O. L. Vrouwe van Lourdes te bemoeilijken; een werk, dat zij reeds vijftien jaren lang hebben volgehouden, en in onze dagen met vernieuwde kracht doorzetten. (\') Mgr. Laurence had — zoo als het mandement mede- deelt —, zoodra hij van de waarheid der verschijningen en wonderbare genezingen overtuigd was, aan den stede- lijken raad van Lourdes voorgeslagen de grot, de bron (1) Onder anderen te Nantes, na de groote bedevaart van Frankrijk naar O. L. Vrouw van Ijourdes, 6 October 1872.

-ocr page 243-

		224
		eu de geheele groep der Massabiella-rotsen voor een goeden prijs te koopen, ten einde aan het verlangen der Onbe- vlekte Ontvangenis te kunnen voldoen. De maire Lacadé die altijd gaarne zich aan de zijde schaarde welke de bo- venhand hield, was verheugd daarin eene ongezochte ge- legenheid te vinden, om te toonen dat hij nooit tegen de vereering aan de grot geweest was en om zijn besluit van sluiting ongedaan te maken; waarom hij het voorstel des bisschops in den raad ondersteunde en, na toestemming, de overdracht zelf onderteekende. De regeering keurde den verkoop goed; en dezelfde minister Rouland, die zoozeer tegen het schandaal van Lourdes geijverd had, moest de keizerlijke toestemming onderschrijven, uitvaardigen en aan den baron Massy ter uitvoering toezenden. Zoo moesten dus de grootste vijanden van O. L. Vrouwe van Lourdes de eerste daad stellen, om op die wondervolle plaats het gedenkleeken van zooveel bovennatuurlijke gebeurtenissen te stichten, en de vereering der Onbevlekte Ontvangenis op de Massabiella-rotsen voor Frankrijk mogelijk te maken.

-ocr page 244-

		XI.
		DE KERK. Pastoor Peyramale werd door den bisschop aan het hoofd gesteld der commissie, belast met het bouwen van een heiligdom, dat de verschijningen aan Bemadetta moest ver- eeuwigen, en nam met vreugde en heilige geestdrift dit werk op zich als eene taak, hem door de Koningin des hemels voorgeschreven. Een der bekwaamste bouwmeesters van liet rijk, mijnheer Hippolyte üuraud, architekt van den staat voor het bisdom van Tarbes, werd ontboden, door den pastoor zelven naar de Massabiella-rotsen heengeleid en met het grootsche, men zou bijna raeenen onuitvoerbaar plan bekend gemaakt om boven op de rots, in wier grot de verschij- uingen hadden plaats gegrepen, eene prachtige kerk te bouwen. Ook de beroemdste hovenier van den ganschen omtrek werd naar Lourdes geroepen en moest een ontwerp inleveren, om den moeilijken weg naar de rotsen en de omgeving der grot te herscheppen in breede, effëne, sier- lijke en bloemrijke dreven, die ook voor rijtuigen toegau- kelijk zouden zijn. En pastoor Peyramale zelf liep gansche dagen, terwijl de architekt en de hovenier het terrein be- studeerden, rondom de wondervolle plaats te dwalen, met papier en teekenstift en maatstok in de hand, om hen 15

-ocr page 245- -ocr page 246-

		226
		voor te lichten en zijn plan duidelijk te maken, den ijzeren wil in zich voedende om een kunststuk te bouwen, dat der Moeder des Heeren welgevallig kon zijn. blenige maanden daarna was mijnheer Durand gereed en zou plan en teekening op de plaats zelve, aan de bouw- commissie voorleggen. Pastoor Peyramale verscheen daar vol van zijn grootsch ontwerp, omgeven van de medeleden der commissie en van eenige andere geestelijken, op wier gevoelen en goeden raad hij in deze zaak hoogen prijs stelde. Nauwelijks echter had hij een oogslag gericht op de teekening van het ontwerp, of het bloed steeg hem naar omhoog en hij greep het papier uit \'s bouwmeesters handen, frommelde het in een, verscheurde het en wierp de stukken in de Gave. —   „Mijn hemel! wat doet gij ?" riep de onstelde ar- chitekt uit: „gij vernielt mijn geheele plan, den arbeid van zooveel weken".... —   „Gij ziet, mijnheer!" antwoordde de deken, „dat ik rood word van schaamte over hetgeen de menschelijke bekrompenheid aan de Moeder van mijnen God durft aan- bieden, en ik vernietig er de uitdrukking van. Wat hier moet gebouwd worden, ter herinnering aan de groote won- deren die hier hebben plaats gehad, mag geen armzalig dorpskerkje zijn, maar moet een tempel wezen van marmer en graniet, zoo groot als het uitgehakte plat der Massa- biella-rots kan bevatten, en zoo prachtig en luisterrijk als uw genie het kan iugeveu. .ra, dat uw genie alles durve, zich door niets late weerhouden en ons een kunststuk levere, dat door gansch Frankrijk bewonderd wordt ! En weet wel, dat — al waart gij ook een Michel Angelo —

-ocr page 247-

		227
		uw werk toch altijd zal blijven ver beneden haar, die de hemelen bewoont." —  „Maar deken!" brachten de andere leden der com- missie in: „hoe zullen wij de duizenden, of liever inillioenen bij elkander krijgen, die zulk een reuzenwerk hier boven op de rotsen kosten zal ?" —  „Zij, die uit deze steenrotsen een levende bron heeft doen ontspringen, zal ook de harten der geloovigen weten te openen en vrijgevig te maken," antwoordde pastoor Peyramale met waardigheid en innige overtuiging. Mijnheer Hippolyte Durand zette zich weder aan den arbeid, maakte een nieuw ontwerp en schetste eene kerk, geheel volgens het grootsche plan van den man Gods, die geen middelmatigheid of bekrompenheid kende, tën toen togen honderden handen aan het werk om de steenrotsen weg te kappen, mijnen te doen springen, steenwegen effen te hakken, nieuwe paden aan te leggen, boomen, heesters en bloemen te planten, zelfs het water van de molenbeek te verplaatsen en de grot eu de bron te versieren. Graniet en marmer werden uit de bergen gehouwen en door ossen langs den steilen weg opgetrokken; Fransche metselaars en Spaaneche opperlieden zetten de kunstig gehouwen steen- brokken vaardig in en op elkander; daar werd gezaagd en getimmerd en gesmeed; en er heerschten eene drukte en een gewoel, die slechts overstemd werden door de hooge en luide gezangen van het werkvolk. Een man van hooge gestalte, breede borst en sterke armen, met een ernstig en streng gelaat en met een stem als van klinkend metaal, bewoog zich onophoudelijk tusscheu die honderden en scheen de beweger te zijn van al dien

-ocr page 248-

		228
		arbeid; \'t was zelfs, of hij zich wist te vermenigvuldigen om overal tegenwoordig te zijn, ten einde over alles te waken, nieuwe en grootsche denkbeelden in te geven, den ijver op te wekken en meermalen zelf de hand aan het werk te slaan, om een verkeerd gestelden steen of boom te verplaatsen : — \'t was de pastoor van Lourdes. Maar als de avond al de arbeiders van het werk verdreven en eene hoorbare stilte het gedruis der zwoegende menigte had vervangen, dau kwam daar vaak een kind stillekens voor de heilige grot neerknielen en uit de wondervolle bron een handvol water drinken; \'t was een kind in schamele kleeding, nederig, arm en zwak; liet ging nog op dezus- tersschool en meestal droeg het een schoolboek bij zich. Dat kind bad dan met vuur zijn rozenhoedje en riep de Onbevlekte Ontvangenis aan, opdat zij barmhartigheid en vergeving voor de zondaars zou verwerven. En als het dan gebeden en uit de bron gedronken had, dan dwaalde het eene korte wijle tusschen de bouwwerken daar boven, die het met bewondering aanschouwde, blikte dankbaar en verheugd naar de sterren omhoog en daalde een Maria- lied neuriënde naar de stad weder af: — \'t was Kernadetta. Een reuzenwerk mocht het heeten wat men ondernemen ging, om den wensch der Onbevlekte Ontvangenis te vervullen en aan de Massabiella-rotsen eene kerk te bouwen. Waar toch moest zij gesticht worden ? De plaats, door de heilige Maagd gewild, was niet de grot, daar deze te weinig ruimte aan- bood en volstrekt niet kon gewijzigd of tot eene kapel ingericht worden. Ook de oevers der Gave boden onover- komelijke beletselen aan; want ternauwernood had men voor de pelgrims een begaanbaren weg kunnen vinden,

-ocr page 249-

		229
		door hier een gedeelte van de rotsen af te hakken en ginds den bruisenden stroom te dwingen, achterwaarts te gaan. Daar schoot das niets anders over dan de rots boven de grot, wier westzijde steilrecht naar beneden loopt. Die kleine rots, gemakkelijk te beklimmen langs de tegenover- gestelde zijde van de rivier, is als het konterfort van den hoogen steenberg aan de zuidzijde, die onder zijn platte kruin de schoone grotten der Espélugues verbergt. Over de rots echter liep een bergweg naar vele dorpen in de Pyreneeën, die noodzakelijk moest behouden worden. De architekt Hippolyte Durand zag de mogelijkheid in, om de kruin der Massabiella-rots in een regelmatig plat te herscheppen, groot genoeg, om eene prachtige kerk te bevatten, omgeven van eene gaanderij voor de processies. Ten dien einde hakte hij een nieuwen bergweg langs de helling van den steenberg, bouwde een twee meters dikken muur van twintig meters hoogte langs de noord• en west- zijde boven de grot, en effende het daardoor omsloten ter- rein voor de te bouwen kerk. Geen grond kan ooit den bouwmeester hardnekkiger tegenstand geboden hebben: hier waren diepe kloven of holten, die aangevuld moesten worden; daar was de rotssteen zoo hard, dat men mijnen moest aanleggen om hem te doen springen; ginds was de bodem veel te laag; hier weder steeg hij bovenmate; en a\'s men eindelijk de te hooge laag had weggehakt, dan stoud men voor diepe en gulzige holen. En na twee jaren arbeids en awoegens, vertoonde de rots nog geen enkelen bouwsteen op hare kruin aan de duizenden van pelgrims, die uit alle oorden der wereld naar de grot der verschijning ter beevaart opgingen.

-ocr page 250-

		230
		Intusschen moest uien ook maatregelen nemen om de grot te bewaren ; want vele vrome pelgrims waren niet tevreden met de wanden of den vloer der grot aan te raken, te bestrijken of te kussen; zij krasten hunne namen in het harde steen en kapten er zelfs brokken uit, om ze als eene gedachtenis te bewaren. De bisschop gebood daaraan een einde te maken door een groot en sierlijk ijzeren hek voor de grot te plaatsen, en het water langs een gemetseld kanaal naar een marmeren fontein te leiden, die buiteu het hek uit drie metalen monden aan aller begeerten in overvloed zou kunnen voldoen. Den li\'len April 1861 werden de grondslagen der nieuwe kerk plechtig door den bisschop van Tarbes gewijd, en toen kwam allengs het pronkjuweel van bouworde uit de handen der honderden arbeiders te voorschijn en verrees in statige pracht en ernst omhoog. De grootsche spitsbogen van den driedubbelen ingang der Espélugues hadden den stijl reeds aangegeven, waarin het gebouw zou worden opgetrokken; en de architekt gaf de voorkeur aan dien van de eerste helft der dertiende eeuw. Wij voegen hierbij, dat mijnheer Hippolyte Duraud hem gevolgd heeft met eene angstvallige nauwgezetheid, zonder overdaad van versierselen evenzeer als zonder de minste twijfeling in de harmonie der lijnen, die de gedenk- teekens van dat groot en schoon tijdperk onzer christelijke kunst kenmerken. Ofschoon vreemdeling in de bouwkunde, en volstrekt niet vertrouwd met de wetten en regels, zelfs niet met de terminologie der christelijke bouwkunde, zoo wil ik toch, voorgelicht door den geleerden oudheid- en bouwkundigen

-ocr page 251-

		281
		groot-vicaris van Auch, mijn lieer M. F. Canéto, trachten een vluchtige schets te geven van het heiligdom, dat de pelgrim op de Massabiella-rots bewondert. Midden op het terrein heeft men een brok rotssteen ge- spaard, dat ruim 5 meters hoog, 10 breed en 27 lang is ; daarboven verheft zich het schip der kerk. Maar aan den voorkant en de beide zijden van dat rotsblok zijn gangen ge- metseld, waarin dertien nissen plaatsruimte geven voor even zoo veel biechtstoelen, en die u geleiden naar de crypte of eigenlijke grot-kapel, gebouwd onder het priesterkoor der bovenkerk. Een heilig schemerduister heerscht in die schoons en treffende onderaardsche kapel en stemt uw gemoed tot ernstige en godvruchtige overweging. Twaalf gekoppelde kolommen dragen op verdubbelde kapiteelen het kruisgewelf, terwijl acht zijkolommen het verlengd gewelfsel steunen, dat de drie beuken overhuift. Twee sacristieën tegenover elkander zijn vlak bij de ingangen geplaatst, en van daar uit opent zich een eerbiedwaardig heiligdom in vijf panden afgedeeld, die vijf prachtige kapellen vormen. Aanstonds wordt uwe aandacht getrokken door de mid- delste kapel, de etuige tot heden (\') nog die gepolychromeerd is: daar rust het aanbiddelijk Sacrament. Zij is toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis en zooveel mogelijk gebouwd boven de grot, waarin de heilige Maagd verschenen is. De twee kapellen aan de zuidzijde zijn toegewijd aan het H. Harl van Jesus en aan den H. Petrus ; die aan de noordzijde aan den H. Joseph en den H. evangelist Joaunes.
		(\') 1872.

-ocr page 252-

		232
		In iedere kapel zijn ter zijde van het altaar twee smalle ramen geplaatst die, geholpen door het zwevend licht van acht vergulde godslampeu en het knetterend licht van vele geofferde waskaarsen op twee ijzeren pyramiden, het geheim- zinnige schemerduister voortbrengen dat, gevoegd bij de hei- lige stilte die hier heerscht, u tot bidden en overwegen dwingt. In de drie middelste kapellen zijn aan de zijmuren groote vierkante vakken gevuld met marmeren tafels, die in vergulde letters vele gunsten vermelden, op wondervolle wijzen van U. L. Vrouwe van Lourdes verkregen, en die door dank- bare handen daar ter eeuwige gedachtenis zijn geplaatst. Vier trappen, waarvan twee in de sacristieën en twee in den voorsten gang, voeren u naar de bovenkerk, ge- heel op de wijze als die in de Sainte-Chapelle te Parijs. De kerk van O. L. Vrouwe van Lourdes heeft de lengte van 51 meters bij 21 breedte buitenwerks, en is gebouwd van witten bergsteen, afgezet met blauw graniet. Zij is niet geo- riënteerd : vooreerst, omdat het terrein daartoe te groote moeie- lijkheden opleverde; vervolgens, omdat men wenschte het altaar der middelste achter-kapel vlak boven de grot der verschijning te plaatsen ; en eindelijk, om den ingang aan de stadzijde te hebben, vanwaar de pelgrims langs den hellenden weg de Massabiella-rots naderen. Het altaar staat vlak in het westen. De toren geeft een ruim portaal van 6 meters diepte ; doch men heeft de gansche breedte der kerk daaraan toe- gevoegd ten behoeve der vermoeide pelgrims ; twaalf bogen openen den dikken muur van die gaanderij aan drie zijdeu, en rusten op 32 gekoppelde kolommeu ; zoodat men van daar een prachtig vergezicht heeft naar het oosten, het zuiden en het noorden. Ten oosten ziet ge de stad Lourdes

-ocr page 253-

		zm
		met hare merkwaardige citadel op de steile hooge rots gebouwd eu omgeven van verdedigingsmuren, die schuin uHoopeii tot aan den oever van de Gave. Aan de zuidzijde verheffen zich de hooge toppen der steenbergen met hun bruine korst, waar achter de blanke sneeuwbergeu hun maagdelijke kruinen omhoog steken. En teu noorden rolt en bruischt de Gave met onstuimig geweld, snuift en giert de spoortrein op zijn gevaarlijke baau, en lacht een heerlijk landschap met zijn vruchtbaren plantengroei en kleurigen bloementooi u tegen. Eondoin de kerk heeft men eene gaanderij gespaard, gemiddeld ruim drie ellen breed, om de kapel in processie te kunnen omtrekken ; een dikke ballustrade beveiligt de pelgrims zoowel aan de rivier-zijde als aan den steileu west-kant. Wanneer gij langs die gaanderij wandelt, ont- waart gij drie rijen vensters, die de drie verdiepingen der kerk aangeven, namelijk de crypte, de zijkapellen, eu den middeubeuk. Eu al die vensters, ten getalle van vijf in iedere rij, worden afgewisseld door even zoo veel kouter- forten tot aan de plaats, waar doorgaans de kruisarmen uit- springen. De Massabiella-rots leende zich niet voor een kruisge- bouw, zij was daartoe te smal; toch heeft de architekt het kruis uiterlijk aangegeven door den muur een klein weinig uit te bouwen, in een spitsen gevel te doen eindigen en door zwaarder konterforten te steunen. Het breeder muurvak heeft ook grooter ramen en levert overvloedige ruimte voor twee sacristieën. Van daar begint de halve cirkel, om- geven door vijf kapellen, die de geheimzinnige kroon rondom het hoofdaltaar vormen.

-ocr page 254-

		234
		De prachtige toren is verdeeld in drie vakken : het eerste gedeelte rijst op tot dezelfde hoogte als de kerk en dient tot basement; dan volgt de klokketoren, die 12 meters hooger klimt en gedekt wordt door eeu fraaie spits, die het kruis 24 meters daarboven omhoog heft. Nog altijd is men bezig aan de volvoering van het grootsche plan, dat de architekt Durand heeft ontworpen, zooals de gebouwen op het kerkplein ten gerieve der pel- grims; den grooteu opgang naar de kerk, welke volgens het bouwplan uit meerdere steenen trappen zal bestaan; evenals de 15 kapellekeus van de 15 geheimen van den rozenkrans, die men eerst voornemens was, boven op het plat der Espélugues te doen verrijzen maar die nu aan den voet der rots worden opgetrokken. Treden wij de kerk binnen. Het middenschip bereikt eeue hoogte van 19 nieters bij eene breedte van 10 meters, hetwelk een zeer schoon effekt oplevert, daar de hoogte bijna het dubbel van de breedte is. De groepen der hooge kolommen, die zich van af den grond verheffen tot aan de dubbele booggewelveu, doen zeer gelukkig het gewelf nog hooger schijnen dan het in werkelijkheid is. Het gewelf is samengesteld uit kruisbogen met scherpe graten, geheel volgens den stijl der dertiende eeuw. Van de zeven sluitsteenen draagt die van het heiligdom in half verheven beeldhouwwerk het wapen van paus Pius IX, die van het koor het wapen van Mgr. Laurence, den stichter van het groote werk, en de eerste van den middelbeuk het wapen van Mgr. Pichenot, den tegenwoordigen bisschop van Tarbes, terwijl de overigen eene eenvoudige bladversiering vertoonen.

-ocr page 255-

		235
		Wij hebbeu opgemerkt dat aan den buitenmuur drie lijnen het gebouw in drie verdiepingen verdeden; datzelfde ontwaart men ook binnen de kerk, te weten: de lijn der groote bogen, die de zijkapellen openen, de lijn der hooge bovenvensters en daar tusschen die van het triforium. In hare lengte is de kerk afgedeeld in tien vakken, vijf in den middenbeuk, en vijf in het heiligdom, gevormd door vijf kapellen, terwijl de breede ruimte daar tusschen inge- nomen wordt door de toegemetselde bogen der twee sacristieën. De zijbeuken geven slechts een smallen doorgang en worden vervolgens ingenomen ieder door vijf kapellen. De muur, die iedere kapel afscheidt, is van boven ge- opend door een sierlijke rozet, die de gekoppelde spits- bogen kroont, welke gevormd worden door kleine kolommen met gebladerde kapiteelen. ledere kapel heeft haar eigen venster en biechtstoel. De vijf altaren aan de zuidzijde zijn toegewijd aan den H. Joseph, den H. Joanues den Dooper, den H. Petrus, den H. 1\'ranciscus van Assisië, en den H. Bertrandus van Comminges, den patroon van wijlen Mgr. Laurence. Aan de noordzijde zijn zij gewijd ter eere van de H. Anna, den H. Joachim, den H. evange- list Joannes, den H. Franciscus XaveriusendenH.Germauus. De altaren zijn van wit steen, eenvoudig en sierlijk in den stijl der kerk. Het heiligdom wordt gevormd door den halven cirkel van kapellen, die het koor omgeveu eu als een krans vlechten om het hoofdaltaar der Onbevlekte Ontvangenis. De mid- delste kapel is toegewijd aan het H. Hart van Jesus; ter rechterzijde zijn de kapellen van O. L. Vrouw van den berg Carmel en O. L. Vrouw der Overwinning j aan de linkerzijde die

-ocr page 256-

		236
		vau O. L. Vrouw vaii deu Rozenkrans eu van Salette. Schoon gebeitelde groepen boven de altaren stellen u de gebeurte- nissen voor, waaraan de titels der kapellen zijn ontleend. Het hoofdaltaar van wit marmer is thans voltooid met het prachtig koperwerk, dat daarop is aangebracht; het is een meesterstuk van grootsche afmeting, zuiveren stijl en onberispelijke uitvoering. De kerk is niet gepolychromeerd; hare binnenmuren zijn bekleed met het witte marmer, dat men hier uit de bergen houwt; terwijl de stijlen der ramen, de bogen, kolommen, graten enz. uit licht blauw marmer zijn gehou- weii; volkomen dus de maagdelijke kleuren, die aan het heiligdom der Onbevlekte Ontvangenis betamen ; en drie- honderd vanen in de prachtigste kleuren, rijk met goud eu zilver gestikt, maken alle schildering schier overbodig. De vaan der Nederlandsche pelgrims met de voorstelling der HH. Martelaren van Gorkum hangt vlak boven de com- muuiebank en schittert boven allen uit. De 72 nissen van het triforium zijn gevuld met even zooveel vanen ; uit ieder kruisgewelf hangen er vijf, al de muren der 15 ka- pellen zijn er mede bedekt, en nog staan er in de sacris- tieën om plaats te vragen. De meeste zijn daar den 6den October vau 1872 als eene gedachtenis van Erankrijks bedevaart naar Lourdes achtergelaten, en schenken thans aan de marmeren kerk een kleurenpracht van de rijkste ver- scheidenheid, die het oog behagelijk aandoet en in sprekende verven het geloof vau Frankrijks kinderen en duizenden van pelgrims afmaait. Boven de twee sacristieën bewondert gij twee groote fluweelen kussens, waarop vele ridderordes prijken, die vroeger de borst van uitstekende mannen ver-

-ocr page 257-

		237
		sierden inaar door dezen zijn afgelegd en geofferd aan O. L. Vrouwe van Lourdes. Inderdaad, de liefde is vindingrijk en het geloof weet een offer te maken, ook van de ijdelheid der wereld !

-ocr page 258-

		XII.
		HET BEELD. Twee jaren waren reeds verloopen, sedert de bisschop de openbare vereering van O. L. Vrouwe van Lourdes toegestaan en liet reuzenwerk boven de wondergrot had begonnen, en nog had de Kerk geen bezit genomen van het eigendom der Massabiella-rotsen door eene openbare plechtigheid. De 14<le April 1864 werd daartoe bestemd ; dan zouden tevens de grondslagen der nieuwe kerk geze- gend en het kostbaar beeld van O. L. Vrouwe in de grot worden onthuld en gewijd. Twee edele en godvruchtige zusters, de jonkvrouwen Lacour uit het bisdom van Lyon, hadden een prachtig beeld van de heilige Maagd doen vervaardigen. Dit beeld, door mijnheer Fabish, een uitstekend kunstenaar van Lyon, uit carariesch marmer gehouwen, stelt O. L. Vrouwe voor, levensgroot en tot in de kleinste bijzonderheden, juist, zooals zij aan Bernadetta verschenen is. Het is geplaatst in dezelfde grot, waarin de Onbevlekte Ontvangenis met de voeten op den rozelaar steunende, zich vertoond heeft. Twee harten uit hetzelfde marmer gebeiteld strekken het tot voetstuk. Prachtig rees de lentezon aan den onbewolkten hemel,

-ocr page 259-

		239
		en goot hare warme stralen over de met vlaggen en wim- pels versierde steenrotsen en bergen van Lourdes uit. De huizen der stad waren behaugen met slingers van groen en bloemen; de straten hieven veelkleurige eerebogen omhoog en de klokken van kerk, kloosters en bedehuizen galmden feestelijk boven de hoofden der hoogtijdviereude burgers en feestelijke vreemdelingen. Eeue groote en sta- tige processie, zooals nog nooit bij meuschen-heugen in het bisdom van Tarbes was gehouden, trok de parochie- kerk uit en begaf zich langs de getooide straten en de met bloemen bestrooide wegen naar de wondergrot heen. Het garnizoen van liet oude kasteel, in groot tenue en schitterende wapenrusting met muziek aau het hoofd, opende den langen trein; dan volgden de gilden en broe- derschappen, de verschillende vereenigingen en bestureu van liefdadigheid uit de stad en den gauschen omtrek met hun kruisen en banieren; daarna de congregatie der kindereu van Maria, wier sleepkleederen wit waren als sneeuw ; de zusters van Nevers met haar lange zwarte sluiers; de zusters van liefde met haar groote witte huiken ; de zusters van sint Joseph, gedoken in haar somberen mantel; dan de geestelijke mannen-orden, de carmelieten, de broe- ders der christelijke scholen, burgers en vreemdelingen, mannen, vrouwen, kinderen en grijsaards, meer dan zes- tig-duizend in getal. Hier eu daar waren tusschen de twee lange rijen van biddenden mannen-koren geplaatst die, gesteund door koperen blaas-instrum enten, schoone en krachtige liederen zongen. Eiiftlelijk verscheen zijne hoog- waardigheid de bisschop van Tarbes, Mgr. Bertrand Sévère Laurence, met de koorkap om de schouderen, den mijter

-ocr page 260-

		240 op het hoofd en den vergulden kromstaf in de hand, om- geven van vier-honderd priesters met het koorbeeld aan- gedaan, van zijn groot-vicarissen, de waardigheidsbekleders en het kapittel zijner kathedraal. Aller harten waren opgetogen, aller zielen vervuld van vreugde en geluk ; want allen begrepen, allen gevoelden dat men eene overwinning vierde, de overwinning van het geloof, de zegepraal van haar die onbevlekt ontvangen is over het ongeloof, de vrijdenkerij en de ongodsdienstigheid der wereld. Van dien dag afaan zal Frankrijk aan de grot van het nederige Lourdes komen nederknielen, om daar zich schoon te wasschen van zijne zonden en boetvaardig- heid te plegen ; daar zal Frankrijk zijn geloof en onder- werping aan de onfeilbare Kerk van Rome komen belij- den, hernieuwen en versterken; daar zal het om ontferming en genade smeeken, als het door de tuchtroede van den barmhartigen God geslagen ter aarde ligt; daar zal het drinken van het water des heils, waaraan de H. Geest de wonderkracht van genezing zoo naar ziel als naar lichaam heeft geschonken ; daar zal het zich opnieuw werpen in de armen van zijne hemelsche Patrones, de Onbevlekte Ontvangenis...... En de bergen weerklinken van de hooggestemde liederen, en de rotsen davereu van de luide feestzangen, en de groenende dalen zijn gevuld met het gejubel der opgetogen menigte, en de wegen met het gebed der vrome pelgrims, waaraan zich de klaterende golven van den bruisenden stroom, en het gemurmel van de molenbeek, en het zacht geruisch der accasia\'s en populieren, en het zoet gekweel der vogelen komen huwen, Maria ter eere!

-ocr page 261-

		241
		Alles was van aanschiju veranderd. Gaf vroeger slechts een smal en moeilijk voetpad over rotsbrokken en steen- heuvels toegang tot de grot, thans bracht een breede en effen weg met heesters en bloemen beplant, onder de schaduw van olmen en accasia\'s, u ongemerkt langs be- vallige kronkelingen, nu eens dalende en dan weder rij- zende, naar boven. De grot was met een sierlijk ijzeren hek gesloten, en beneden het nog omhulde beeld hing een gouden godslamp te branden, terwijl groote blakers een macht van ontstoken waskaarsen torschten. Ter zijde van de grot zag men de zwart marmeren fontein, die het «\'onderwater uit drie metalen monden der vragende me- nigte in overvloed schonk, en in de kleine hut daar neven twee afgesloten waterkommen ten gebruik der zieken vulde. De zaagmolen was meer stroom-opwaarts verplaatst, de molenbeek was verkort, en de bruisende Gave zelve was gedwongen achteruit te treden, en een breed en effen plein voor de grot te schenken, waarvoor zij als beloonin;.\'; populieren en olmen langs hare oevers heeft ontvangen. Roven op de Massabiella-rots, waar niets dan steen en stuifzand woonden, rezen reusachtige muren omhoog, die de grondslagen vormden voor het pronkjuweel van bouw- kunde, dat daar zijn trotsche gewelven zal omhoog heften, als de vertolker der grootsche gedachte van pastoor Pey- ramale. Hoezeer had de van ijver brandende man naar dezen dag verlangd; hoezeer had hij met heilig ongeduld dit plechtig feest trachten te vervroegen; hoe menigmaal had hij verklaard genoeg geleefd te hebben, als hij die glorie van O. L. Vrouwe van de grot mocht vieren! En helaas! 16

-ocr page 262-

		242
		het oog zocht hem te vergeefs in de schitterende rij der priesters, die den bisschop omgaven. Terwijl de gausche stad juichte, omdat eindelijk het oogenblik was aangebroken, waarnaar de dienaar Gods zooveel maanden smachtend had uitgezien, tot welks voorbereiding hij zooveel tijd en zorg en arbeid had besteed, lag de brave deken op het bed van smarten uitgestrekt en scheen den dood nabij. Maar als hij de muziek en het gezang van de processie hoorde, die allengs zijne woning naderden, dan vroeg hij de twee ziekenzusters hem een weinig op te beuren en te onder- steunen, opdat hij toch door de vensters iets mocht zien vau Maria\'s verheerlijking, waarvoor hij zoozeer had geijverd, dat zijne ziekte er het gevolg vau was. Maar ook dat was hem niet vergund, want zijne krachten schoten te kort; en weenend viel de sterke man op zijne sponde neder en bracht het grootste otter, dat nog ooit van hem gevraagd was, aan haar, wier Zoon eenmaal had gebeden: „Vader, niet mijn wil, maar de uwe geschiede !"...... Ook Heruadetta mocht van dat alles geen getuige zijn. Misschien heeft God zijn uitverkoren kind willen behoeden voor de bekoring vau ijdel zelfbehagen, en het daarom belet het schitterende feest te aanschouwen, waarop het ongetwijfeld zijn naam uit den mond van duizenden zege- nend zou hebben vernomen. Terwijl de bisschop, de geestelijkheid en het volk bezit gingen nemen van de plaatsen, waar de Onbevlekte Ontvangenis haar verschenen was, lag het arme kind, dat nooit eenig geschenk had willen aannemen, in het ziekenhuis op de matras van liefdadigheid tusschen andere schamele kranken, en leed bittere smarten.

-ocr page 263-

		243
		Donderend steeg de zegekreet omhoog uit den inoml <ier duizenden, toen het prachtig beeld werd onthuld en door den bisschop gewijd ; schetterend klonken de troin- petten en bazuinen en werden duizendmaal herhaald door de rotsen en de bergen ; en als de rollende baren van den bruisenden stroom daar neven, volgden de antwoorden der litanie ontstuimig op elkaar. Toen klom de processie in statigen optocht naar omhoog, waar de grondslagen voor het heiligdom van O. L. Vrouwe van Lourdes door Mgr. Laurence met veel plechtigheid werden gezegend ; waarna men in dezelfde orde weder stadwaarts trok, om in de parochiekerk met een daverend „Te Ueum" den God van barmhartigheid en genade te danken.

-ocr page 264-

		XIII.
		DE BEDEVAARTEN. Wij hebben reeds verhaald, dat duizenden van menschen naar Lourdes trokken om getuigen te zijn van de verschij- niug aan Bernadetta, en dat hun getal merkelijk toenam, toen de wonderkracht van het water der grot bekend werd. Van dat oogenblik dagteekenen de bedevaarten naar O. L. Vrouwe van Lourdes. Uit alle streken van Frankrijk, uit üuitschland en Spanje, Engeland en België, Nederland en Amerika kwamen de geloovigeu hulp en troost, gene- zing en heil vragen aan de onbevlekte Moeder-Maagd, en lieten vaak de teekens hunner kwalen als getuigen in de grot achter, of schreven op marmeren tafels in de onder- aardsche kapel den dankkreet huns harten neer. Die bedevaarten, in den beginne door enkele personen gedaan, namen allengs een meer algemeen en kerkelijk karakter aan ; parochiën trokken op met haar priesters aan het hoofd, broederschappen met haar vanen, gilden met hun overheden, eindelijk geheele bisdommen met de gees- telijkheid van hun kathedraal. 1\'rankrijk is voortdurend het land der bedevaarten geweest, naar de verschillende hei- ligdommen van zijne verheerlijkte Patrones; maar geen dier

-ocr page 265-

		245
		bevoorrechte plaatsen heeft ooit duurzaam zooveel pelgrims tot zich getrokken, of heeft misschien zooveel wonderen zoowel ten geestelijk als ten lichamelijk heil zien gebeuren, als O. L. Vrouwe van de grot te Lourdes. Wij willen hier slechts de dorre optelling geven van de processies, die in de laatste drie maanden vóór de groote bedevaart van .Frankrijk aau de Massabiella-rots zijn ge- weest, volgens de aanteekening, die daarvan door de eer- waarde paters van de grot is gehouden; welke optelling op de welsprekendste wijze getuigt, dat het ongelukkige .frankrijk allengs tot het bewustzijn is gekomen, dat het zijn heil en redding te Lourdes moet gaan vragen; en dat het tot geloof en deugd moet wederkeeren, om geluk en vrede te vinden alleen in Hem, wiens Moeder onbevlekt ontvangen is, en in alle eeuwen de Beschermster van het katholieke Frankrijk is geweest. 30 Mei, Heilig-Sacramentsdag: vier bijzondere treinen voerden 2600 pelgrims aan; 600 van Saint-Martory in het bisdom van Toulouse ; 400 montagnards, begeleid door den pastoor van Sagos, kwamen te voet van de hoogten van Barège; Béarn trok de Gave langs met 1500 geloo- vigen van Orthez. 4   Juni: 550 pelgrims van Montauban met 30 pries- ters en vele waardigheidsbekleders der kathedraal. 5   Juni : eene processie van Vic-de-Bigorre. Kleine meisjes met rozen gekroond en kinderen van Maria in het wit gekleed vergezelden haar; duizend pelgrims gingen te communie. Nog 600 bedevaartgangers uit Mont de Marsan. 6 Juni: 800 pelgrims uit Grenade-sur-1\'Adour. 10 Juni: 600 van Ciutegabelle en 700 van Castelsarrazin.

-ocr page 266-

		246
		11  Juni: de metropool vau Toulouse zond 900 pelgrims; allen naderden tot de tafel des Heeren. 12  Juni: 500 bedevaartgangers uit Poitou, die aan de grot Mgr. Mabille, bisschop van Versailles aantroffen. 13  Juni: de pelgrims van Poitou zijn nog aan de grot; 1300 andere komen met den spoortrein aan van Agen, vergezeld van 95 priesters en 30 seminaristen. Allen ont- vaugen de H. Communie. 17  Juni: 560 bedevaartgangers van Mazametontmoeten aan de bron 560 pelgrims van Gironde. 18   Juni: weder 560 leeken en 46 priesters van Gard en Hérault worden aangevoerd door den eerwaardigen heer Vidal, pastoor van Vauvert; waarbij zich nog aansluiten 920 pelgrims van Montastruc, met 32 priesters en 100 leerlingen van het collegie Saint-Stanislas, van Saint-Sulpice. 19  Juni: 470 van Saint-Servin, te Toulouse. 24 Juni: 880 pelgrims van Lavaur. 26   Juni: 608 leeken van Poix en Pamiers, begeleid door 30 priesters; 550 van Saint-Paul te Narbonne met 24 priesters. 27  Juni: 800 pelgrims vau Villeneuve-Marsau, in het bisdom van Aire; 608 uit Salies du Salat en uit Saint- Girons, in het bisdom vau Pamiers; 160 jonge meisjes der verschillende congregaties van Maria in het aartsbisdom van Anch. 80 Juni: feestdag voor de schoolkinderen. De scholen van Saint-Jacques en Saint-Martin te Pau, te Perpignau en te Montauban. De misdienaars en koorknapen van al de kerken van Bordeaux, en eene menigte kindereu van verschillende collegies, geleid door de Jesuïeten, de broe-

-ocr page 267-

		247
		ders der christelijke scholen en de leden der conferentiën van den H. Vincentius van Paulo. 1    Juli: 900 pelgrims van Baumont de Lomagne, in het Bisdom van Montauban; 880 uit de parochie van Dalbade te Toulouse, aangevoerd door pastoor de la Por- talière. 2  Juli : bezoek van Mgr. den aartsbisschop van Auch, met zijn groot- en klein-Seminarie en 460 leeken ; 760 pelgrims van Béziers en 228 van Perpignan. 4  Juli: 760 bedevaartgangers van Mimbaste en Pouillon, in het bisdom van Aire, en 460 uit de parochiën van den H. Petrus en van den H. Paulus te Auch. 5   Juli: 760 pelgrims van Saint-Louis te Cette, met standaards en vaandels ; de geestelijkheid droeg koorkappen en dalmatieken van goudlaken ; en de pastoor van Saint- Dénis, de eerwaarde heer Gaffino, voerde de processie aan en verrichtte de plechtigheden. 6   Juli: 514 pelgrims der Magdalena-kerk te Béziers spreidden dezelfde rijke pracht ten toon. 8 Juli: 1100 geloovigen van Castres stapten den spoor- trein uit, waarmede die van Béziers gingen vertrekken. 14 Juli: 2000 pelgrims van Bagnères-de-Bigorre. De vereeniging der oud-gedienden, aangevoerd door den oud- maire, marcheert met slaande trom en wapperende banieren naar de grot. 16  Juli: 1400 geloovigen van Roussillon, begeleid door Mgr. Ramadié, bisschop van Perpignan. 17    Juli: 510 bedevaartgangers van Niort, waaronder men 100 priesters telde. 18  Juli: 700 pelgrims van Bearn.

-ocr page 268-

		248
		22 Juli: 640 uit de kerk van Montauban, vergezeld van 20 priesters; en 1100 uit het kanton van Carbonne, in liet bisdom van ïoulouse. \'25 Juli: de vierde bedevaart van Auch, tellende 375 man, en 760 uit de parochiën van Sault, in Béarn. 29, 30 en 31 Juli : de processie van Villefranche- Lauragais, in het bisdom van Toulouse, en het bezoek van vier bisschoppen, namelijk : Mgr. Mermillod, bisschop van Hebron, uit Genève; Mgr. Epivent, bisschop van Aire ; Mgr. Rapp, bisschop van Cleveland; en Mgr. Dubreuil, bisschop van Avignon. 3 Augustus: 1100 pelgrims van Saint-Laurent, en uit de vallei vau Neste, in het bisdom van Tarbes. 5   Augustus: andermaal eene bedevaart van Gette, groot 640 man uit de parochie van sint Pieter. Ieder pelgrim droeg eeue roos of eene lelie van goud of zilver. 6   Augustus: 600 van Medoc, en 750 van Méziers. 8 Augustus: 1 iOO pelgrims van Cazères ; een proces- sie van Carcassonne, aangevoerd door den aartspriester zelven. 10 Augustus: 1000 uit Fazaguet, in Neste. 15  Augustus: processie der stad Lourdes. 16  Augustus: de gausche gemeente van Loney, in het bisdom van Tarbes. 18   Augustus: 500 mannen uit Cette, aangevoerd door den pastoor van sint Joseph. 19   Augustus: 900 pelgrims uit Daurade (Toulouse), 532 vau Muret, en 644 van Sainte-Eulalie te Montpel- lier. •20 Augustus: 600 van Narbonne met 22 priesters;

-ocr page 269-

		249
		400 van Hérault, van de sint Andries te Saugouis, van het kanton van Gignac, met 15 priesters; en 600 van de parochie te Nïmes. 21   Augustus : 6000 pelgrims zijn voor de grot verzameld. Zij zijn gekomen van Gard, Saint-Girons in Ariège, Fronton bij Toulouse, Béarn, en 1500 van Poitou, begeleid door 200 priesters. Daar zouden er nog meer gekomen zijn, maar de spoor kon ze niet vervoeren. 22  Augustus: 512 pelgrims vau Béaiers en 528 van Tarakon. 24 Augustus: 546 bedevaartgangers, vergezeld door pastoor Amiel van Fousseret, in het bisdom van Toulouse. 25  Augustus: 640 mannen, gekomen van Castres. 26  Augustus: 450 pelgrims van Caramau; 880 van Gaillac ; 554 van Montpellier; meer dan 100 priesters. 27   Augustus: meer dan 4000 pelgrims voor de grot; die van Montpellier zijn nog gebleven; 1300 kwamen vau Niort, Bressuire, de Veudeeën ; 640 van Carcassone ; 780 van Auterive, in het bisdom van Toulouse; 900 uit de omstreken van Auch. 29 Augustus: 1500 pelgrims vau Ariége ; 500 van Hérault; 830 van Gers. 31 Augustus : 1300 bedevaartgangers uit het kanton van Labarthe, en de parochies vau Barbazen-Debat en van Sal- les-Adour, uit hetzelfde bisdom. Wij zouden deze lijst nog kunnen vervolgen tot den lsten October, toen de spoortrein 1300 pelgrims van Cha- rente naar Lourdes bracht, en spoedig gevolgd werd door een tweeden trein van Anjou, die nog grooter was. Als bij bataljons had Frankrijk zijn leger van biddendeu naar

-ocr page 270-

		250
		de woudergrot heengezonden, om eindelijk het in zijn ge- iieel daar op te stellen, en een beslissenden slag te leveren aan het ongeloof, de ongodisterij en het zedenbederf. Ja, Frankrijk heeft gezondigd, en heeft misschien het meest gezondigd van alle natiën, zij, de bevoorrechte dochter der Kerk, zij, weleer haar steun en kracht en glorie! In de diepte van haar bederf eu in den overmoed van hare zon- dige weelde, heeft zij zich ten geesel opgeworpen van andere volken, en waande zich de koningin der aarde, de heer- scheresse der maatschappij te zijn. Maar de hand, die zij had losgelaten, trok zich ook van haar terug en wapende zich met het vlammend zwaard der goddelijke wraak. En uu, vernederd en onttroond, geslagen eu vertreden, ligt zij daar neder hulpeloos, uitgeplunderd door hare vijanden, verscheurd door haar eigen kinderen, bespot en verlaten door de gansche wereld...... . De hand van God, die slaat, zalft tevens; en Gods straf hier beneden is altijd eeue genade. De ongelukkige natie kwam tot bezinning en erkende hare schuld ; zij zag weder op- waarts en stak de verwonde armen naar omhoog, waar zij zetelt die de Beschermster, de Moeder van Frankrijk altijd is geweest. De moed herleeft, want zij kent hare misdaad, zij kent de oorzaak van haren val en hare vernedering; en aanstonds rijst zij op als met verjongde kracht, grijpt naar de wapens en gordt zich aan ten strijd. Slag zal zij gaan leveren, slag met al de vijanden, die haar ter neder geworpen hebben; slag zal zij leveren op den gedenkdag der overwinning van Lepanto ; slag zal zij leveren met hetzelfde onoverwinnelijk wapen, dat toen de zege bevocht — den rozenkrans; slag eindelijk zal zij levereu op de plaats,

-ocr page 271-

		251
		waar hare Beschermster van weleer zich als de Onbevlekte Ontvangenis heeft geopenbaard. Aan een priester van Bourgondië, het vaderland van den H. Bernardus, van Bossuet en Lacordaire, den eer- waardigen heer Bailly vicaris van Sainte-Marie te Baune, in liet bisdom van Dijon, komt de eer toe, de eerste ge- dachte eener algemeene bedevaart van frankrijk naar O. L. Vrouwe van Lourdes te hebben ingegeven, welke ter- stond door eenige godvruchtige vrouwen werd aangegrepen, om ze tot daad te maken. Op den feestdag der Onbevlekte Ontvangenis, 1871, zonden dezen naar alle bisdommen van liet rijk de volgende circulaire: FRANKRIJK. Aan dk Onbevlekte Ontvangenis verschenen te Lourdes. S p e s n o s t r a s a 1 v e. Wanneer de christen\'volkeren door groote algemeene rampspoeden geslagen worden, dan hebben zij geen grooter vijand te vreezen dan de wanhoop. Is het niet om ons voor dat kwaad te behoeden, dat de H. Maagd, na te Sa• letta geweend te hebben over de misdrijven en de rampen van Frankrijk, het nu toelacht te Lourdes, als om zijne hoop te verlevendigen ? Dit is ten minste zeer zeker de gedachte van verreweg het grootste gedeelte der pelgrims, die de woudergrot bezoeken. Eenigen, aangezet door deze gevoelens van vertrouwen op de machtige tusschenkomst der onbevlekte Maagd, hebben

-ocr page 272-

		252
		liet plan gevormd om eeu openbaar blijk van vertrouwen, door geheel Frankrijk aan O. L. Vrouwe van Lourdes te geven, voor te bereiden. Een voorloopig comité heeft zich ten dien einde gevormd ; de ondergeteekende leden van dat comité verzoeken : lu. dat alle kerken in Frankrijk, die aan de H. Maagd zijn toegewijd, zich aan deze manifestatie willen aansluiten; 2". dat in ieder departement en, zooveel mogelijk, in ieder arrondissement eenige ijverige personen zich aan- bieden, om met het comité in briefwisseling te treden, en zich met de uitvoering van het plan te belasten. Parijs, 8 December 1871, feestdag der onbevlekte Ontvaugenis. (was geteekend:) M>ne la marquise de Mac-Mahon, Mme de t,A MuEICIERE, Mme 1\'amirale de Parsevai,, M\'les DE MoNTBRIAN, Mme MAURICE DE Bl.IC. Het edele plan kwam al spoedig ter kennisse van Z.H. den paus, en mocht zijn goedkeuring en vaderlijken zegen verwerven, zooals blijkt uit een brief, door kardinaal Pitra aan de markiezin Mac-Mahon geschreven, welke luidt: „Mevrouw de Markiezin ! „De oproeping van Frankrijk in naam van O. L. Vrouwe „van Lourdes kon de bannelingen en gevangenen van Rome „niet onverschillig laten. De doorluchtigste van allen is „door haar getroost geworden, en heeft niet geaarzeld, die „vrome gedachte te zegenen. Ik heb de eer u daarvan „kennis te geven, gelukkig te mogen meenen datdieken-

-ocr page 273-

		253
		„nisgeving, hoewel volstrekt niet officieel, het uitwerksel „van den apostolischen zegen niet zal verminderen. „Als de menschen eindigen, begint God ; en misschien „begint Hij door de godvruchtige vrouwen, wier stichtende „en lange lijst ik voor mij heb liggen. Ik verheug er mij in „te ontwaren, dat de eerste stap is gedaan in het vader- „land van de H. Clotilde. „Mag ik mij aan den pelgrimstocht niet aansluiten, het zij „mij toch vergund u het penningske toe te zenden van „een gevangene, die met vertrouwen de zegepraal der Kerk „afwacht, om O. L. Vrouwe van Lourdes te gaan danken. (geteekend :) „J. B. kard. Pitra, „Ik bid u, Mevrouw, enz. „Zaterdag 9 Maart 1872, feestdag van de H. Prancisca Komana." Honderd-en-twee meestallen adellijke vrouwen uitallebis- dommen van Frankrijk hadden zich aan de vijf genoemde aan- gesloten, en vormden het algemeen comité voor de groote bedevaart naar Lourdes. In Juni werd de derde circulaire rondgezonden, waarin onder anderen door den secretaris werd gemeld : „Het comité verzoekt mij mede te deelen aan allen, die „wel gelieven ons in onze onderneming te helpen, dat wij „tot heden overal den levendigsten bijval ondervinden, en „van alle kanten aanmoediging en ondersteuning ontvangen. „Sedert onze eerste circulaire hebben wij de goedkeuring „erlangd van meer dan 25 bisschoppen, onder anderen ook „van Mgr. den bisschop van Tarbes, en eindelijk den bij- „zonderen zegen van onzen H. Vader, paus Pius IX."

-ocr page 274-

		->Ó4
		Den 25ste» Augustus schreef het comité zijn laatste, circulaire, waarin de voornaamste kerken en parochiën werden opgesomd, die aan de bedevaart zouden deel nemen. De bisschoppen zonden brieven aan de geestelijkheid van hun kerspel, om de godvruchtige onderneming zooveel mogelijk te steunen en te bevorderen, en er zelve ook deel in te nemen. Op vele plaatsen werden bijzondere oefeningen en predikatiën ter voorbereiding gehouden, en op last van bet comité werd eene negeudaagsche retraite te Lourdes aan- gekondigd, welke zou worden gegeven door den beroemden Dominikaan, pater Millon, die uit Ameriku overkwam. Daar was dus voor gezorgd, dat de bedevaart van het katholieke Frankrijk naar Lourdes geheel en al een gods- dienstig karakter bezat, en luide den laster der ongeloovige pers tegensprak, dat eene politieke demoustratie het hoofd- doel zou zijn. Zij, die dit beoogen, meen ik, beginnen niet met eene negeudaagsche retraite, en roepen hun partij- genooteu niet op om de eeuwige en verschrikkelijke waar- heden van den godsdienst te overwegen, ter biecht te gaan en tot den liefdedisch van Jesus Christus te naderen. Wellicht — waarom niet? — heeft deze of gene de herstelling van eene of andere dynastie op den troon den hemel af- gesmeekt; maar daartoe heeft ieder burger het recht, zonder dat hem zulks ooit als misdrijf mag worden aan- gerekend. En hoeveleu hebben ook niet even vurig, even oprecht gebeden om het behoud der republiek, die zij met lichaam en ziel aanhangen? Pater Millon gaf des morgens vroeg eene eenvoudige onderrichting, staande voor het altaar van de cryptkapel; de3 middags ten twee ure preekte hij in de kerk daar

-ocr page 275-

		255
		boveu ; en de* avonds overwoog hij de geheimen van den rozenkrans, alvorens deze overluid voor te bidden. En God zegende zichtbaar het heilig werk ; want iederen dag werd het getal van deelueraeuden grooter ; de biechtstoelen moesten vermeerderd worden, en al de bedehuizen van Lourdes waren te klein en konden de biddenden niet bevatten. Zoo werd het zaterdag, de vooravond van den grooteu bede- vaartsdag 1). 1) Wij geve» het I\'ROG KAM ME DES FÊTES DE LA MANIFESTATION\'. ORDRE DES CÉRÉMONIES. Samedi 5 üctobre. A \'i heures, réuniou générale a la Grotle ; récitation de la première partie du saint Rosaire j entre les dizaines on chante trois fois: Regina si n e labe c o u c e p t a, ora pro nobis: Procession avec une simple rroix au chant des litanies de la sainte Vierge a la grande chapelle on a la prairie, suivaut Ie temps : petites vêpres de la St Vierge. Sermon par Ie R P. Chocarne, des Frères Prêcheurs; salut du Saint-Sacrement. Mgr. 1\'évêque de Tarbes autorise tous les prêtres approuvés dans leurs diocèses a entendre les confessions a Lourdes peudaut ces fêtes. Le soir a 7]/2 h., illuminatiou a la Grotte et récitation de la deuxième et de la troisième partie du saint Rosaire. Dimanche 6 Octobre. Uepuis minuit, des messes serout célébrées aux viugt-ciuq autels du sauctuaire. La communion sera distribuée a la grande chapelle, a la crypte, a la grotte et sur la terrasse de 1\'église. A partir de 5 heures du matin, la grande chapelle est réservée aux délégués, ïnuuis de cartes. A 8 heures, des messes de communion seront célébrées par des évê- ques, a la grande chapelle, a la crypte, ii la grotte et sur la terrasse, il y aura homélie a la grotte. A 10 heures, messe pontificale dans la prairie. Nosseigneurs les évê-

-ocr page 276-

		•256
		\'t Was de geheele week regenachtig geweest, en de vrijdagavond eindigde met een verschrikkelijk weder, want ques s\'y rendront avec Ie clergée en habit de choeur, partant de la grande chapelle. Homélie par Mgr. 1\'évêque de Tarbes, et après la messe bénédietion apostoli([ue avec indulgence plénière. Si Ie temps ne permettait pas de célébrer la messe pontificale dans la prairie, elle anrait lien a la grande chapelle ; et, dans ce cas, une autre messe serait simnltanément chantée n la grotte, avec homélie. La béné- diction apostolique serait alors donnée du hant de la galerie extérieure, dn cóté de la grotte. Depuis 9 heures jusqu\' a 1 heure, les pèlerins peuvent visiter la grande chapelle, et y prier atix intentions du Souverain Pontife. A 1 heure, les délégués se réunissent ii 1\'église paroissiale de Lourdss; ils partent en processiou ii 1\'/j \'>. , avec les bannières et oritlammes, en chantant: 1". Les L i t a n i e s de la S>" V i e r g e; 2". Le canti(|ue N o t r e - I) a m e d e 1 a M o n t a g n e, par M. Dargein ; 8o. Ave, maris Stella; 4n. Le cantique Vierge de Lourdes, par M. Aloys Kunc ; 6o. Magnificat. A ]3\'4 h., les évêques et les prêtres non délégués vont s\'habiller ü la grande chapelle et descendent a la rencontre de la procession jusqu\'au chemin de la prairie. N. N. S. S. les évêques et le clergé prcnnent la tête de la processiou et se rendent dans Penceinte reservée avec les délégués. Les antres pè- lériHs occuperont la prairie. Vêpres du jour. Sermon par Mgr. 1\'évêque de Carcassoune. Bénédic- tiou solennelle des oriflammes et bannières, et salut du Saint-Sacrement. Si le temps ne permettait par de chanter les vêpres en plein air, on les chanterait dans la grande chapelle pour les délégués, et il la grotte pour les aiitres pèlerins, avec sermon et salut. Après le salut donné dans la prairie, la processiou formeé dans 1\'ordre suivant; le clergé, les évêques et archevêques, les délégués, les autres élérins, se rend a la grotte en passant par le chalet, monte par les

-ocr page 277-

		257
		de stormwind huilde tusschen de kruinen der bergeu, en de regen viel met stroomen neer in het dal. Maar in het hart van menig pelgrim bleef toch liet vertrouwen leven, dat O. L. Vrouwe wel een helderen hemel zou verkrijgen voor den dag, waarop Frankrijk hare onbevlekte ontvangenis ging belijden en vieren. En dat vertrouwen werd niet be- schaamd : de stormwind had des nachts den hemel schoon geveegd, de overplaste wegen droog gemaakt, en legde bij den dageraad zich te ruste, als de zon in vollen luister statig aan den hemel klom. De pelgrims van Hagnères, Toulouse en Clermont waren de eersten, die de zich tooiende stad introkken, om ter- stond O. L. Vrouwe van Lourdes aan de grot te gaan begroeten, maar werden spoedig opgevolgd door duizenden, langs den spoorweg uit alle streken van Frankrijk opge- daagd; zoodat er in den namiddag meer dan twintigduizend
		lacets, fait Ie tour extérieur de 1\'église par la galerie, monte a la grande i\'hapelle par 1\'escalier du nord, traverse 1\'église et redesceud par 1\'escalier du sud. I.e soir, a 7\'/a h., illiitninatioii et recitation du saint Rosaire ii la grotte. Lundi 7 Octobre. La matinee, ordre du jour precedent. A la messe pontificale, serinou du R. I\'. Hippolyte, Carme. A 2 heures, réunioii a la grotte et recitation de !a première partie du saint Hosaire; procession a la prairie ou ü la chapelle, selon Ie temps: petitcs vêpres de la SM Vierge, sermon par Ie R. P. Didon, des Frères- Prêcheurs, et salut du Saint-Sacrement. Mardi 8 Octobre. A 7 heures, messe d\'action de graces a la chapelle et a la grotte. — Iiistriictiou et salut. R e g i n a s i u e 1 a b e c o n c e p t a, o r a pro u o b i s. 17

-ocr page 278-

		258
		reeds verzameld waren. Teil twee ure bevonden zich allen bij de grot, waar de processie zou gevormd worden, om naar het weiland te trekken, dat aan de overzijde van de molen- beek ter groote en plechtige feestviering was bestemd. Vijf bisschoppen waren reeds aangekomen eu hadden hun intrek in het huis der missionarissen genomen, terwijl het getal priesters allengs tot twee-duizend klom. Pater Aboué beklom eene soort van predikstoel, bij de grot opgeslagen, en herinnerde met levendige maar tevens zalvende woorden aan al hetgeen er was geschied op de plaats zelve waar men stond, als met den vinger aanwijzende de plek, waar het was voorgevallen. Vervolgens bad men den rozenkrans voor het heil en de redding van Frankrijk, en trok toen in stillen ernst naar de weide heen. Aan de uiterste zijde ten oosten van het stuk weiland klom men langs eenige houten treden naar eene ruime verhevenheid of estrade, waarop een altaar was geplaatst; ter wederzijde stond eene menigte banken ten behoeve der gelooyigen. Als de processie was aangekomen en zich aan beide zijden voor de estrade had geschaard, daagde de lange rij van bisschoppen en priesters op, in plechtgewaad gekleed, Mgr. de aartsbisschop van Auch, de deftigste en gevierdste pre- laat; M^r. de bisschop van Tarbes, wiens streng uiterlijke u toch onwillekeurig aantrekt; Mgr. de bisschop van Aire^, de hartelijkheid eu voorkomendheid zelve ; Mgr. de bisschop van Garcassone, coadjutor van Bordeaux, wiens edele trekken en beschaafde maniereu zoo goed voegeu aan de bisschop pelijke waardigheid; de bisschoppen van Agen, Moutauban, Lucou, eu ook een uit de Indien; eindelijk de bisschop van Mende, een grijsaard van acht-en-zeveutig jaren, bijna

-ocr page 279-

		259
		blind, die met gebogen rug en tastende handen kwam achter- aau gestrompeld. Mgr. Mermillod had beloofd de leiding der groote plechtigheid op zich te zullen nemen, maar werd, helaas! teruggehouden door den grooten strijd te Genève, en mocht het kampperk van zijn eigen vaderland niet ver- laten, waar dezelfde vijanden van Frankrijks heil ook Zwitserlands verderf beoogden. De bisschoppen beklimmen de estrade, en de priesters nemen plaats op de treden van de breede trap en daar voor; de afgevaardigden der departementen eu der heilig- dommen van Maria, het teeken hun door het comité over- handigd op de borst dragende, rangschikken zich tusschen de geestelijkheid en het volk. Hier en daar ziet men gen- darmen en artilleristen, met het wapen in den arm, heen en weder dwalen als waardige maar overtollige vertegen- woordigers van de orde, die niet zal gestoord worden. Men zong de vespers van het kleine officie der heilige Maagd; alle stemmen vereenigden zich en smolten samen, om het statig en schoon kerkgezang naar den hemel op te zenden ter eere van haar, die opnieuw als de Patrones van Frankrijk werd aangenomen. Toen trad pater Chocarne, provinciaal der Dominikanen, een der uitstekendste eu ijverigste leerlingen van Lacordaire, op de estrade en plaatste zich op de treden van het altaar; maar zoowel de blikken als de stemmen der duizenden riepen hem naderbij en deden hem afklimmen tot op den grooten trap vóór de bisschoppen. Hij sprak met heldere, volle en krachtige stem, zoodat er niemand was, die hem niet van woord tor, woord kon volgen. Hij behandelde drie vragen. Geheel het katholieke

-ocr page 280-

		260
		Frankrijk opgegaan ter bedevaart, ziedaar een ongehoord feit, welks beteekenis door vriend en vijand dient gekend te worden. Daarom : welk is het karakter van dit verschijnsel? Welk is daarvan het godsdienstig en staatkundig gewicht ? Welke lessen liggen daarin opgesloten ? De preek duurde langer dan een uur; en het gesproken woord scheerde nu eens als een zachte ademtocht, dan weder als een bran- dende wind over de hoofden der duizenden en opende hunne harten voor de edelste, de heiligste gevoelens van geloof en vaderlandsliefde. Het volk zelf sprak met eigen stem het slotwoord uit; want als de redenaar, na herin- nerd te hebben, dat men om behoudeu te worden het zelf moet willen, diep bewogen uitriep: „het behoud van Frankrijk, „uw eigen behoud, het ligt in uwe handen : gij hebt slechts „op uzelven te rekenen, en na God te betrouwen op uwe „eigen kracht en op uwen eigen wil; welnu : wilt gij gered „worden ? wilt gij dat P" dan ging er een donderend „Ja!" van uit de schare op, en waren de handen als ten heiligen eed omhoog geheven. Voorzeker, dat „Ja!" zal in de hooge hemelen zijn gehoord en aangenomen door Hem, wiens engelen eenmaal hebben gezongen : „vrede den men- „schen van goeden wil \\" Daverende toejuichingen vervulden de lucht toen de wei- sprekende Dorainikaan den trap afklom, en het „dank, „eerwaarde pater!" werd van verschillende kanten gehoord. Daar waren ook afgezondenen, die in last hadden op eer- looze wijze den laster der ongeloovige pers tot daad te maken, en eene politieke demonstratie in het leven te roepen. Ofschoon zelven tot de roode republiek behoorende, riepen zij eensklaps uit: „leve de koning!" in hope, dat de

-ocr page 281-

		261
		opnieuw ontwaakte vaderlandsliefde dien kreet zou doen weerklank vinden in de harten der duizenden. Maar de menigte had hunne ware bedoeling als bij ingeving terstond begrepen, en antwoordde uit éénen mond met de luide kreet: „leve Frankrijk ! leve Frankrijk ! leve ouze Lieve „Vrouwe van Lourdes I" Ten overvloede waarschuwde de heer Heiiri Lasserre bij openbaar aanplakbiljet tegen deze on- verlaten, en vermaande allen, het godsdienstig karakter der bedevaart niet te verloochenen. Leve Frankrijk ! Leve O. L. Vrouwe van Lourdes! ziedaar het woord van orde, ziedaar de eenige zegekreet, het eenig vreugdelied dezer feest- dagen. „O Maria!" bad nu ten slotte pater Chocarue met eeue sidderende stem, die tot aller zielen doordrong : „O Maria ! „gedenk Frankrijk, door uwen Zoon geroepen tot de glorie „van oudste dochter der Kerk te zijn, de eerste tot het „geloof gekomen, de eerste altijd gebleven op het veld „van eer en van gevaar ter verdediging zijner Moeder, ü „gij, die den feestdag van de heilige Genoveva, Patrones „van Parijs en van Frankrijk, hebt gekozen om Frankrijk „op dit gebergte toe te lachen ; gij, die verschenen zijt „met den rozenkrans in de hand, dat vredig maar vreeselijk „wapen, hetwelk zegevierde over het geweld der Albigenzen „en het barbarisme der Muzelmannen in de wateren van „Lepanto : o, O. L. Vrouwe van Lourdes, gedenk Frank- „rijk, wier Koningin gij zijt, en red het! „Aanschouw die vaandels, welke hare kindereu zijn gaan „halen in al de heiligdommen, waar uw naam wordt ver- „éerd en bemiud en aangeroepen, om ze aan uwe voeteu „neder te leggen. Aansc jouw ze, die zegeteekeneu uwer

-ocr page 282-

		262
		„vroegere overwinningeu ; lees die namen, welke u uwe „weldaden, uwe liefde en onze dankbaarheid herinneren : „Chartres, Fourvières, Notre-Dame des Victoires, Notre- „Dame de la Treille, en zooveel anderen. Lees, aanschouw, „herinner u, en geef ons, dat wij bij al die namen nog een „glorievoller mogen voegen, die van O. L. Vrouwe van „Lourdes, het heil van Frankrijk ! „O Maria, herstel ons een Frankrijk, waarin uw naam „en die van uwen goddelijkeu Zoon worden vereerd en be- „mind ; een Frankrijk, altijd waardig zijner vroegere en toe- „komende bestemming, en wij zijn verhoord !" Des avonds was de lucht weder bewolkt, en er vielen van tijd tot tijd regendruppels; maar toch week liet zeker vertrouwen niet, dat het den volgenden dag schoon weder zou zijn. Reeds vroeg in den zondag-morgenhaddestad haarfeesttooi aangetrokken: vlagg en en wimpels waaiden vroolijk uit alle woningen, groen en loover hing langs deurstijleu en vensters, honderden van houten kramen waren langs den weg getim- merd van Lourdes tot aan de Massabiella-rots, en een sierlijke eereboog stond voor de grot opgericht. Het altaar op de weide was insgelijks met slingers van bloemen omhangen ; aan de andere zijde van het stuk land was een groote aallerij op kosten van den heer Lasserre gebouwd, met marmeren tafels en zitbanken voor düizeud pelgrims, en een fontein met Maria-beeld in het open middenvak. Hier en daar langs de heuvels, op de grot en overal waar een geschikt plekje was te vinden waren hulp-altaren opgericht, ten getalle van vijf-en-dertig ; en van middernacht tot zondags twaalf uren werden daaraau, zoowel als aan de altaren der stad en

-ocr page 283-

		263
		der grot onophoudelijk heilige Missen gelezen. Rondom al die altaren lagen honderden en zelfs duizenden geknield, aanbaden, het Lam zonder vlek, riepen de Onbevlekte Ont- vangenis aan, en ontvingen den God van liefde en genade, verborgen in het H. Sacrament, in hunne smeekende en juichende harten. Houten banken, in der haast opgeslagen en met eenen eenvoudigen linnen doek gedekt, dienden voor communiebank; het altaar zelf was de kleed tafel, en die het meest vooraan stonden vervulden den dienst van koor- knapen. Ontelbaar waren de HH. Communiën ; men heeft mij gezegd, dat honderdduizend hostiën gedurende de feest- dagen zijn geconsacreerd. Geheel Frankrijk was vertegenwoordigd : 8 bisschoppen, 2000 priesters, \'25 leden der Nationale Vergadering, eenige generaals, leden van het Instituut en ontelbare leden van den hoogsten en oudsten adel; 400 steden en parochiën hadden hare banieren gezonden met afgevaardigden, en ook vele krijgsoversten met hunne soldaten waren aauge- komen, om de vaan der H. Maagd met niet minder fierheid dan de Fransche driekleur op het slagveld te dragen. En hoe zal ik u een denbeeld geven van den ontzaglijken toevloed van pelgrims van allen ouderdom en kunne en staat? Gedurende gansch den nacht en geheel den vroegen morgen had de spoortrein niet opgehouden, stroomen volks naar Lourdes over te brengen; men telde reeds 35 treinen, ieder met minstens 2000 bedevaartgangers, gekomen van noord en zuid, van het westen en het oosten, van Lyon en Marseille, van Bordeaux en Clermont, van Lille en Parijs, van de uithoeken van Frankrijk. Ook de bedaarder middelen van vervoer brachten voortdurend nog honderden

-ocr page 284-

		2K4
		aan, zoodat in Tarbes en Pau geen enkel paard of rijtuig meer voorhanden was. Op de bergwegen golfden lange karavanen van montagnardsin hunne schilderachtige kleeding, en de dalen stuwden onophoudelijk de bewoners van de omstreken op den versierden weg naar de Massabiella grot. De ongeloovige zoowel als de katholieke pers van Frankrijk was talrijk vertegenwoordigd, zooals de Mond e, de U u i- ve r s, de U n ion, de Francais, de Figaro, de Pa trie, de Gaulois, Paris Journal, de Soir, de Corsaire, de Rappel, de National, ook de groote Engelsche bladen, de Times en VI o r n i n g-P o s t, behalve nog eene menigte provinciale couranten. Bijna alle landen van Furopa zagen er hunne vertegenwoordigers: Engeland, België, Duitschland, Beijeren, Nederland, Rusland, vooral Spanje, tot zelfs Amerika en Afrika. Ten 10 ure des morgens vormt de ontzaglijke menigte eene processie, ora de bisschoppen van het missionaris-huis af te halen en naar de weide te geleiden, waar de pon- tifikale Mis zal gezongen worden aan het groene altaar. De sneeuwbergen in het verschiet, met de oude citadel vóór zich, zijn het altaarstuk achter de jonge dennen, de heesters en bloemen, die de altaartafel omkransen; de blauwe heldere hemel als het gewelf; het groene gras als het vloertapijt, het geklater van de Gave als de begeleiding van den kerkzang, de heuvels en rotsen, opvolgend hooger klimmende, en gevuld met duizenden en nogmaals duizenden van biddendeu, ziedaar den bedevaartstempel in deze feest* dagen. De bisschop van Carcassonne pontificeert, en na het evangelie verheft zich de bisschop van Tarbes op de estrade, en houdt eene treffende predikatie over de collecte

-ocr page 285-

		265
		van den dag. \') In den schoonsten en welsprekendsten vorm toont hij aan, hoe de Zoon Gods ons heil bewerkt heeft door de geheimen van ziju leven, van zijnen dood en van zijne verrijzenis; die geheimen, herdacht, en over- wogen in de heerlijke opvolging der gebeden van den rozen- krans, en die in de harten der ware geloovigeu nog altijd dergelijke uitwerkselen voortbrengen, als zij de eerste maal gebad hebben in den persoon des Zaligmakers Jesus Christus, die door alle eeuwen heen en voor allen het werk der verlos- sing hernieuwt: ziedaar de groote en geheimvolle beteekenis van het eenvoudig gebed van den H. Rozenkrans. De god- vruchtige prelaat besloot met de volgende hartelijke woorden : „En nu ga ik eindigen met de woorden, waarmede ik „begonnen ben : Oremus, laat ons bidden; want het is „immers daarom alleen, dat wij hier zijn te zamen gekomen „uit alle streken van Frankrijk. Laat ons bidden, Oremus: „\'t is misschien juist datgene wat ons het meest ontbreekt. ,,Groote staatsmannen, uitstekende krijgsoversteu, trouwe „vertegenwoordigers, wij hebben ze in overvloed; geldbe- „zitten wij bij milliarden; maar waar ziju zij, behalve „wij, die bidden ? Eu nochtans is het de eigenlijke zaak „waar het op aankomt. Men heeft gezegd, en \'t is waar : „de meoschen handelen, maar \'t is God, die hen beweegt. „Ja, zoo is \'t gelukkig! Maar weet ook : \'t is het gebed, „dat de wereld regeert en dat ook God zelven beweegt. „Ja, door het gebed dwingen wij om zoo te spreken God, ]) De collecte noemt men het kerkelijk gebed, dat Mn iedereu feest- dag of gewonen dag van bet kerkelijk jaar eigen is, en den korten inhoud bevat vau het geheele officie vau dien dag, dl er de gansche beteekenis van in weinige woorden samenvat.

-ocr page 286-

		266
		„om zich over te geven en met ons in vergelijk te komen. „Of heeft Jehovah zich niet teruggetrokken voor het ge- „bed vnn Moyses ? Daarom bidden wij, en wij zullen „meester zijn van de aarde en van de hemelen. Oremus, „bidden wij voor Frankrijk zoo vernederd, zoo ongelukkig, „en altijd nog waggelende op zijne grondvesten ; bidden „wij voor den Heiligen Vader, den paus, opdat God hem „bescherme ! Oremus, bidden wij, en bidden wij allen. „Beklim weder het altaar, o waardige bisschop ! doe den „lieer zelven in uwe handen nederdalen , hef de heilige „Hostie omhoog tusschen hemel en aarde ; om der wille „van den Onschuldige zal God aan de schuldigen vergeven, „en al wie den heiligen naam des Heeren aanroept zal be- „houden worden: O m n is q uicumque invocaverit „nomen Domini s a 1 v u s e r i t. Begrijpt gij het? Be- „houden ! ja, behouden in deze wereld en in de andere, ,,voor den tijd en voor de eeuwigheid, Amen l" Als de pontifikale Mis was geëindigd, stond Mgr. Pichenot, bisschop van Tarbes, andermaal op de estrade, om in naam van Pius IX den pauselijken zegen te geven met vollen aflaat. Allen bogen lijf en ziel onder de onzichtbare hand van het Vatikaan, gekluisterd thans door de revolutie; allen trilden van dankbare aandoening voor den doorluchtigen gevangene van Rome; allen dachten aan Pius V en aan den glorierijken dag van Lepanto; allen baden om een nieuwe zegepraal voor de Kerk eu voor Frankrijk ; en allen stonden op, hunne aandoening niet meer meester; en dave- rend klonk het langs de Gave, en van uit de weide, en van de rotsen en heuvels : „leve Frankrijk ! leve Pius IX \\" De plechtigheid was geëindigd, en de bisschoppen werden

-ocr page 287-

		267
		door het volk in processie onder het zingen van liederen en het geschal van bazuinen naar hun verblijf teruggeleid. Ten één ure in den namiddag zou de groote manifestatie van Frankrijk plaats hebben. Met ongeduld werd dat uur te gemoet gezien, en gansch Lourdes had den feesttooi aangetrokken, gelukkig als zij zich gevoelde, het tooneel te mogen zijn van Frankrijks geloof en boete. De vaandels en banieren waren in de parochiekerk verzameld, en van daar zou de groote processie uittrekken ; de deuren waren gesloten en alleen de afgevaardigden mochten binnentreden. Talrijke troepen verdrongen zich aan alle hoeken der straten, vooral op het plein en in den omtrek der kerk ; alle vensters en deuren der huizen, zelfs de daken waren gevuld met toeschouwers, en ternauwernood kon de ruimte worden behouden, die in de straten noodig was. Daar openen zich de breede deuren. De banier van het comité is de eerste die verschijnt, voorafgegaan door den pastoor van Saint-Nicolas te Bauue, die een groote was- kaars draagt, het geschenk zijner communie-kinderen aan O. L. Vrouwe van Lourdes. De banier vertoont den H. Dominicus den rozenkrans ontvangende, en wordt gedragen door pater Chocarne, omgeven van vier Docninikanen en de leden van het comité, die de kwasten dragen. Daverend wordt zij begroet, en aan het gejuich komt schier geen einde. Maar daar klinkt het op eenmaal: — „ Plaats ! maakt plaats ! aan de Elsas en Lotharingen zij de eereplaats !" ^ En daar verschijnen drie vanen : twee witte met rouw- rloers overdekt, en een geheel zwart — het rouwvaan van de Elsas......

-ocr page 288-

		268
		Op de eerste, vau witte zijde, is liet wapen van Straatsburg gestikt, met den naam vau Maria daar boven en de woorden: Spes n ostra s a I v e ; \') onder het wapen staat: 1/ Alsace. Eeu rouwsluier vau krip hangt vau het zilveren kruis. Zij wordt gedragen door deu heer de Jleinach eu omgeven vau Elsassers. Dan volgt de vaan vau Lotharingen, waarop het wapeu vau Metz in schitterende kleureu staat geborduurd, maar overtogeu met eeu zwarten sluier. Onder het wapen leest men de treffende bede : M i s e r e r e c i v i t a t i, 2) en aau de andere zijde : Lorraiue. Notre-Damedelion- S e c o u r s. 3) Zij is omringd van vier priesters uit Metz. Eindelijk daar nadert de rouwbanier vau de Elsas, door edelvrouwen uit die ongelukkige provincie, ouder het ge- leide vau mevrouw Keiler, geborduurd op zwart fluweel ; een lange rouwfloers daalt vau het kruis en omgeeft het geheele vaandel, waarop ge leest :L\'Alsace aNotre* Dame de Loardes, 4J en aan de andere zijde de drin- gende bede: Consolat. rix afflictoruin, ora pro n o b i s.h) Een oud k rijgsoverste, de borst bedekt met vele ridderkruisen, heft haar fier omhoog, en gaat met vasten tred te midden der biddende Elsassers. Een schok voer door de menigte, en alles zweeg en hield den adem in; maar het duurde slechts één oogenblik, want de gemoederen werden verteederd bij het zien der 1)  Onze Hoop wees gegroet. 2)  Ontferm u over de stad. 3)  Lotharingen — O. L. Vrouwe vau Goede-Hulp. 4)   De Elsas aan O. L. Vrouwe van Lourdes. 5)  Troosteres der bedrukten, bid voor ons.

-ocr page 289-

		269
		mannen, die treurden en rouwden over het verloren vader- land en hier met hunne vroegere medevaderlanders verlossing en erbarming den hemel kwamen afsmeeken ; bij liet zien der ongelukkigen, die de straf van Frankrijks zonden droe gen en boete kwamen plegen met hunne schuldige broeders ; bij het zien dier edele strijders voor Kerk en Vaderland, die met gevaar des levens op de algemeene kampplaats verschenen, om met hunne oude krijgsmakkers den grooten strijd te leveren. En tranen welden op in menig oog, en men stak de armen uit naar het doek van rouw, en be- groette het met stemmen waarin men tranen hoorde, maar die allengs krachtiger en vaster werden, om eindelijk in geestdrift uit te barsten met den hartekreet: — „Leve Straatsburg! Leve Metz! Leve de Elsas \\" Men verhaalt, dat deze vaandels in \'t geheim zijn ver- vaardigd en vervoerd. De Pruisen droegen kennis van het voornemen eu hadden den uitvoer verboden, streng wakende op alles wat de grenzen overging. Maar de duistere nacht werd te baat genomen om de grenswachters te verschalken : heimelijk werd een banier Luxemburg binnengesmokkeld, terwijl de andere door Zwitserland den weg naar Frankrijk vonden, ofschoon zij ontdekt en achtervolgd werden. De kreten bleven dan ook aanhouden en werden overal her- nieuwd, waar de rouwbanieren verschenen ; de geestdrift was ten top gestegen, en met veel moeite slechts konden de geestelijken en de leden van het comité de uitbarsting daarvan matigen, maar volstrekt niet beletten. Dan volgden de afgevaardigden van de nationale verga- dering, die het zich ten plicht gerekend hadden, het bid- dend vaderland te steunen, zooals de markies de Franclieu

-ocr page 290-

		270
		afgevaargdigde fier Hautes- Pyrenées, die zijn broeders had opgeroepen ; de Gavardie van Landes, de Rességuier, de Barrau en Dumont van Gers; de Belcastel van de Haute- Garonne; Chesnelong van de Basses-Pyrenées; de Feligonde van Auvergne, die de bauier van Clermont droeg, enz. Drie-honderd vanen, omgeven van de afgevaardigden dei- steden, der parochiën, der gestichten en der kloosters die hen hadden gezonden, verlieten statig de oude kerk en ontplooiden de beden en verzuchtingen, die smeekende handen daarop in goud en zilver en in de schitterendste kleuren hadden gestikt. En gelijk die 300 banieren zich samenvoegden tot één groote processie, zoo klommen ook die 300 bedeu en verzuchtingen als één gebed ten hemel op voor Erankrijks redding en heil; zoo herhaalden zij ge- zamenlijk het refrein, dat later door de duizeuden en tien- duizenden werd gezongen : „Vierge, uotre Espérance, Sur nous étends ton bras; Sauve, sauve la Erance, Ne l\'abaudonue pas ! \')" Honderd-vijftig vaandels waren onderweg aan de stations achtergebleven of vergeten ; maar de oude bakermat van het Mahomedanisme Algiers had er voor gezorgd, dat zijn banier van O. L. Vrouwe der overwinning aanwezig was, als eene hulde van den overwonnen Muzelman aan de 1) O Maagd, onze Hoop, Strek uw arm over ons uit; Red, red Frankrijk, En verlaat het niet!

-ocr page 291-

		271
		Koningin van het Katholicisme. De meeste vaandels waren van groote pracht en rijkdom; Parijs, Lyon, Marseille, Liile, Algiers en het arme Metz schitterden boven allen uit en haddeu schatten gekost; dat van Lyon droeg sterren van smaragden, ter waarde van tienduizend francs. De uitstekendste en aanzienlijkste mannen hadden om de gunst gevraagd van een banier te mogen dragen ; en daar tusschen gingen ook eenvoudige werklieden, arme dorpsmeisjes, landbouwers en bergbewoners, om de edellieden, de priesters en religieuzen te helpen in het dragen van de godsdien- atige vracht. De krijgshaftige Vendeeërs hadden drie vanen medegebracht; de markies de Cuguac droeg dat van Condom, en de zeeofficier Glaize, versierd met het legioen vau eer, hief de banier vau Brest omhoog. De zeelieden en de soldaten waren niet achter gebleven, maar vertegenwoor- digden in groot getal het leger en de vloot. De processie schreed langzaam en statig voort in drie rijen, waarvan de banieren de middelste vormden, tusschen eeDe opeengepakte maar eerbiedige menigte. Buiten de stad werden de toeschouwers met tienduizenden geteld ; de breede weg en de vallei konden ze niet bevatten, zoodat de omliggende heuvels en rotsen als bezaaid waren met pelgrims, die zich het hoofd ontdekten en eerbiedig ne- derkuielden, als de processie voorbij trok. Nooit heeft de hemel in frankrijk treffender tooneel beschenen : daar boou zich het ongelukkige volk, met smeekende handen om- hoog geheven, voorde voeteu der onbevlekte Moeder-Maagd, om voor zijn vaderland de verrijzenis uit de dooden af te bidden. Eu aller harten weenden, eu aller oogen schreiden. Middelerwijl was eeue tweede processie uitgetrokken en

-ocr page 292-

		-ni
		kwam laugs rleii tegenovergestelden weg de eerste te geraoet tot aan den ingang van het weiland : het waren de bisschoppen en de priesters; het was de Kerk, die het rouwmoedige Fraukrijk te gemoet trad. De bisschoppen plaatsten zich met hun talrijk gevolg bij de brug: zij waren in pontiti- kaal gewaad, met den mijter op het hoofd en den her- dersstaf in de hand, en zegenden de voorbij trekkende scharen. De banieren bogen ten eerbiedigen groet, en uit alle rijen klonk het: — „Avete, Patres! Resurgeutes vos salutant!" \') Die processie duurde langer dan een uur. En als het volk weder aan beide zijden voor de estrade in dichte drommen stond geschaard, trok de geestelijkheid de mid- delruimte door en nam plaats op de treden, terwijl de bisschoppen de verhevenheid beklommen. De driehonderd banieren plaatsten zich in een halven cirkel ten westen vlak over het altaar; maar de drie rouwvaneu volgden langzaam de bisschoppen en werden op de estrade ge- dragen, waar zij bleven staan, het zwarte vaandel in het midden, de twee andere ter wederzijde. De gezangen eu liederen zwegen, het gedruis der plaats zoekenden ver- stierf allengs, en eene eerbiedige, eene heilige stilte heerschte over de gansche weide: de vespers zijn begonnen. En als deze zijn geëindigd, ligt de aartsbisschop van Auch voor het groeue altaar neergeknield en smeekt de verlichting des H. Geestes af, want hij zal het woord gaan voeren. Toen had er een tooneel plaats, dat allen diep ont- roerde. De aartsbisschop, zich tot het volk keerende, ont-
		1) Wees gegroet, Vaders! de verrijzeudeu groeten ui

-ocr page 293-

		273
		dekte de drie rouwvanen en werd tot in de ziel bewogen. Als bisschop van Belley was hij vroeger de gebuur van de Elsas geweest, en nu zag hij daar de wapens van Straatsburg en Metz met rouwfloers omhangen en de Elsas in rouwe..... Tranen sprongen hem uit de oogen; hij kon zijne ontroering niet meer verbergen noch zijn ver- teederd gevoel onderdrukken ; met haastige schreden ijlde hij naar de zwarte banier, greep haar vast, kuste het rouwdoek en bevochtigde het met zijn tranen. De afge- vaardigden, die hun vanen omringden, werden niet minder bewogen, omarmden den prelaat, weenden insgelijks aan zijne borst en daukten hem nokkend en zwijgend. De aanschouwers weenden allen en barstten uit in herhaalde kreten: — „Leve de Elsas! leve Lothariugen!" De geestdrift dreigde de orde te zullen storen en den ernst van de godsdienstige plechtigheid voor een oogenblik weg te nemen, waarom de aartsbisschop zich herstelde en tot voor op de estrade trad, het teeken des H. Kruises sloeg en met bewogen stem verzocht niet meer toe te juichen, daar men bijeen was gekomen om te weenen en te bidden. De prelaat bracht hulde aan Mgr. Mermillod, wiens predik- beurt hij de eer had te vervullen, en begon het Wees gegroet te verklaren. Mgr. de Langalerie is de zachte en beminnelijke apostel der barmhartigheid en der liefde ; hij is vol goedheid en zalving, zijn blik, zijn g?laat, zijne houding, zijne stem, zijn gebaar, alles predikt liefde en barmhartigheid. Wij kunnen ons niet onthouden de sluit- rede zijner predikatie voor onze lezers te vertalen. 18

-ocr page 294-

		274
		„O mijne Moeder, o Maria! ja, bid voor ons iii de ure des doods. Wat wij heden hebben gezien, de out- roering die zich van onze ziel heeft meester gemaakt, dat alles zal ons voorzeker in ons laatste uur nog verster- ken. Maria zal ons doen begrijpen, zal ons doen ge- voelen dat zij voor ons bidt in de ure des doods; en de gedachte aan Lourdes, de gedachte aan deze bedevaart- zal ons eene bemoediging zijn in het oogeublik, waarop wij de verschrikkelijke eeuwigheid ingaau. Bid voor ons in het uur van onzen dood. Neen, wij weigeren niet te sterven, wij nemen den dood aan, wij lachen eeneu dood toe, die door Maria wordt beschermd. Bid voor ons, Maria, in het uur van onzen dood. Maar het vaderland ? Maar Frankrijk ? O Maria onze Moeder, wij willen niet dat het sterve! Neen, neen, bid uu, maar niet voor de ure zijns doods; bid met ons opdat het altijd leve, dat Frankrijk ons zoo dierbaar; wij verhopen het van uwe moederlijke goedheid. Ja, heilige Maagd ! gij zult u herinneren, dat Frankrijk het land is der voortplanting van het geloof, het land der missionarissen, van zooveel dappere zielen van welke men gisteren sprak, van haar vooral, die de edele, de groote gedachte hebbeu gehad van deze bede- vaart ; \'t is het vaderland van al die geloovigeu, met zooveel geestdrift en liefde hier gekomen, om te beantwoorden aan de oproeping die hun was gedaan. Neen, wij willen ons vaderland niet laten sterven, wij komen hier om het te behouden. Ik zie neven mij, wel is waar in rouwe maar toch met de hoop in \'t hart, de banieren der provincies die ons ontnomen zijn. Zij komen ook haar heil en haar terugkeer tot Frankrijk afsmeeken. Elsas en Lotharingen!

-ocr page 295-

		275
		Nauwelijks eenige maanden geleden behoorde ik nog tot de kerkelijke provincie, die ook deze twee edele gewesten in haren kring omsluit. Onze laatste groote bijeenkomst had plaats dicht bij Straatsburg, in een heiligdom der H. Maagd, te Mariënthal ; en daar, te midden dier goede Elsassers, al verstonden wij hunne taal niet, wij begrepen volkomen dat zij onze broeders, onze landgenooten waren uit de wijze waarop zij tot Maria baden, waarop zij de bisschoppen behandelden, welke tot die schitterende plech- tigheid waren verzameld. O mijn God ! o H. Maagd! geef de Elsas en Lotharingen terug aau ons en aan Frankrijk! Gij zult het geheel en al behouden. Wij spreken hier niet van wapenen, van veldslagen; ouze gelederen zijn gele- deren vau gebed en vau vrede, zij staan hier geschaard voor u in zachtmoedigheid en godsdienstigheid} maar wij gelooven het vast: eens toch zal dat zwarte krip weg- vallen en die rouwkleur verdwijnen, en de Elsas en Lo- tharingen zullen op een tweede bedevaart hunne bevrijding komen bezingen. O Maria! onze tranen vlieten bij die droevige en treurige herinneringen ; wij herinneren ons de eerste iranen die vergoten zijn, die van een doorluch- tigen maarschalk bij de eerste nederlaag, welke ons dapper en ongelukkig leger, door overmacht verpletterd, onderging. Men verhaalt dat de held, die het aanvoerde, een oogen- blik als geslagen lag onder het gewicht van zijne vader- landslievende smart; tranen vloeiden hem uit de oogen, en zijne soldaten riepen hem met eene verhevene vrijmoe- digheid toe : — „Waarom weeDt gij, mijnheer de maarschalk ? hebben wij geweigerd te vechten ? hebben wij geweigerd te sterven ?"

-ocr page 296-

		276
		Die tranen, de voorboden van nog zooveel andere, ver- oorzaakt door onze tweedracht en onze ongelukken, die tranen, ik begrijp ze, ik bewonder ze. Wij ook, wij weeneu evenals die groote veldheer; en ook wij, evenals zijn dappere soldaten, weigeren niet te strijden en te sterven. Integendeel wij otteren onze tranen, ons zweet, ons bloed, ons leven voor de redding van ons rampzalig vaderland. Weenen wij over zooveel rampen, waarvan het \'t slacht offer is, en over zooveel ongelukken, die het nog dreigen ter oorzake onzer verdeeldheden, en vooral ter oorzake der ongodsdienstigheid en goddeloosheid van een groot deel zijner kinderen. Weenen wij over den waren oorsprong van onze ellenden, over zooveel versmading van God, van Jesus Christus, van de heilige Kerk. Weenen wij over het aandeel, dat wij misschien in die boosheden genomen hebben door gebrek aan ijver en stichting, door gebrek aan liefde tot God en aan liefde tot onze broeders. Doch vermengen wij die tranen vol droef heid en rouwe met de tranen, welke de zoete aandoeningen dezer treffende feesten doen opwellen. Draagt die tranenbronnen met u mede als de schat, die bestemd is om bij God het losgeld te betalen voor het heil van Frankrijk, die bestemd is om onszelven van het verbond met het kwaad en de zonde vrij te koopen. De bron van Lourdes is het werktuig eener menigte van genaden en wonderen. Dat onze tranen ook de ge- heiligde bron worden, waarin voortaan onze zielen zich verfrisschen, zich schoonwasscheu, waarin zij de krachten terugvinden, die zij noodig hebben om krachtdadig te

-ocr page 297-

		277
		arbeiden aan het behoud, aan het geluk van ons dierbaar vaderland, van ons geliefd Frankrijk. Amen." Allen weenden, en hier en daar hoorde men overluid snikken; de tienduizenden konden hunne aandoening niet verbergen, en als met schokken, onderbroken door tranen, herhaalden zij nog lang het „a m e n" van den bisschop, „amen; zoo zij het! zoo geve liet God, amen \\" Nu zou Frankrijk voor hemel en voor aarde, voor God en ^oor de menschen plechtig zijne stem verheffen. De ba- nieren, die onder de predikatie op den grond hadden ge- steuud, werden weder omlioog geheven, en de aartsbisschop staande op de estrade te midden der drie rouwvanen, sprak luide uit naam van het comité, uit naam der pelgrims en uit naam van geheel Frankrijk deze plechtige G e 1 o ft e uit: „O Maria, onbevlekte Maagd, Onze Lieve Vrouwe van „Lourdes, gij ziet al uwe kinderen aan uwe voeten. „Wij zijn gekomen, gezonden van al de departementen „van ons Frankrijk, om u te herinneren dat ons volk uw „volk is, en dat het, gehoorzamende aan uwe stem, op- „uieuw u wil bekend maken dat het in u zijn vertrouwen „en zijne hoop stelt. „Wij komen u danken voor uwe wondervolle verschij- „ningen ; wij komen u vragen ons allen tot uwen dierbaren „Zoon, onzen Heer, terug te brengen ; wij komen, opdat „gij voor Frankrijk vergeving en barmhartigheid verkrijgt. „Wij beloven opnieuw christenen te worden; wij willen „openbare en plechtige herstelling geven voor den smaad, „der godheid van onzen lieven Zaligmaker Jesus Christus „aangedaan ; wij belijden het geloof van ons Frankrijk, en „wij hebben vertrouwen. Geef ons de liefde, en wij zullen

-ocr page 298-

		278
		„leven; wisch de smarteu van ons vaderland uit, herstel „Frankrijk door ons onze ongelukkige broeders weer te geven. „Frankrijk is altijd de oudste dochter der Kerk geweest; „zij gelooft, zij bemint, zij bidt : en gij zijt haar Koningin. „Zij is zeker van haar behoud, en zal door u weder de „oude en machtige katholieke natie worden." Frankrijk heeft zijn geloof en zijn gebed gesproken, nu zal de Kerk hare stem verheffen, om in die taal, met die woorden, met die plechtigheid en met die majesteit, waarvan zij alleen het geheim bezit, haar smeekgebed en zegen uit te spieken. Zij waren opgesteld iii den vorm van ï o e- juichingen en Antwoorden. \') I. ï. Aan de allerheiligste en ondeelbare Drievuldigheid, aan den Vader en den Zoon eu den H. Geest, eer, macht en glorie in de eeuwen der eeuwen. A. Amen, amen! Dank aan deii goeden God, die zijne vreugde aan ons pelgrims heeft medegedeeld en in onze harten heeft vermeerderd.
		1) ACCLAMATIONES ET RESPONSIONES. I. A. Sanctissimae et indiTidiiac Trinitati, Patri et Filio et Spiritui Sancto, honor, virtns et gloria in saecula saeculonim. R. Amen, amen. Gratias Deo optimo, qui, nobis pie peregiinantibus, gandinm smim innovavit et magnificavit in coidibns nostris

-ocr page 299-

		279
		II. T. Aan de allerzaligste onbevlekte Maagd, aan Maria Moeder Gods, eeuwige lof, eeuwige liefde. A. Amen, amen! Eindelooze dank aan de allerzoetste Moeder, die van de hoogte dezer bergen het bedroefde Frankrijk blijde te gemoet treedt. III. T. Aan den glorierijken Opperpriester en onzen Heer, Paus Pius IX, den vader vol van zachtmoedigheid, ge- nageld aan het kruis door ondankbare kinderen, vrede, zegepraal en vertroosting van den H. Geest. A. Amen, amen! Dat God de krachten vermeerdere en de jaren verlenge van den onverschrokken wachter der Kerk, opdat hij den terugkeer aanschouwe van allen die zijn verdwaald, en het heelal in voortdurenden vrede hersteld.
		n A. Beatissimae Virgini immaculatae, Dei genitrici Mariae, lansaeterna, aeternns «mor. K. Amen, amen. Matri dulcissimae sempiterna gratia, quae Galliae moerenti de his montibus hilariter occnrit. ItL A Gloriosissimo Pontifici et Domino nostro Pio Papae IX, Patri man- sneto, ab ingratis filiis cruci affixo, pax, victoria et eonsolatio de Spiritu Sancto. R. Amen, amen. Entrepido Ecclesiae custodi Deus vires multiplicet, et annos addat, ut reduces tandem videat omnes errantes, et universum orbem in pace perpetua compositum.

-ocr page 300-

		•280
		IV. T. Aan onze geliefde vaders in Christus, aan onze bis- schoppen, onze roemvolle aanvoerders in den christelijken strijd, groote dankbaarheid, eeuwige gedachtenis. A. Amen, ameu! God vergelde hun, en toone hun zijne groote barmhartigheid. V. T. Aan ons rampzalig vaderland, van droef heid over- stelpt om de menigte zijner zonden, genade en vrede en algeheel herstel in Christus. A. Amen, amen! Dat God het als zijn eerstgeboren aanneme, boven al de volkeren der aarde verheffe, en dat zijne vijanden de steunbank zijner voeten worden. VI. T. Aan ons allen die hier ter bedevaart zijn, en aan geheel het Christen-volk, vermeerdering van geloof, van hoop, van liefde en de eeuwige vreugde.
		A. Benignissimis in Christo Fatribus et Antistibus uostris in agoue chiïjliuiiH ducibus gloriosis, magnae gratiae, aeterua memoria. R. Amen, amen. Deus retribuat et osteudat illis misericordiam 9uam magnam. V. A. Patriae nostrae infelici, propter peccata multa coutritae, gratia et pai et instauratio universa in Christo. K. Ameu, amen. Deus primogenitam ponat illam excelsam prae po- pulis terrae, et iuimicos suos ponat scabellum pedum suorum. VI. A. Omnibus nobis peiegrinantibus, et uuiverso christiauo populo, fidei, spei et charitatis augmentum et gaudium aeternum.

-ocr page 301-

		281
		A. Amen, amen! Maak uw dienaars zalig, o Heer! en zegen uw erfdeel; en bestier hen en verhef hen tot in eeuwigheid. Dat zij zoo. Dat zij zoo! Amen. Amen! Na deze toejuichingen en antwoorden verhieven zich de acht bisschoppen van hunne zetels en plaatsten zich op de estrade voor het altaar; zij droegen den mijter op liet hoofd en den kromstaf in de hand, en hadden het gelaa\' naar het volk, naar de kapel, naar het westen gekeerd. De zon schoot op dat oogenblik haar laatste gulden stralen over de bergen, en omkrausde de schedels der prelaten met een schitterend licht. Door eene zelfde beweging hieven de acht bisschoppen tegelijkertijd de handen omhoog, en deden ze zegenend over de knielende duizendtallen neder- dalen. Na deu zegen met het H. Sacrament werden de bisschoppen uitgeleid tot aan het missionarishuis, en klom de processie langzaam de Massabiella-rots op, om de vaau- dels en banieren naar de grotkapel te dragen en ze daar tot eene eeuwige gedachtenis achter te laten. \'t Is een prachtige en zachte avond. Ten acht ure is de gansche stad als met een zee van licht overgoten ; flambouwen, lampions en veelkleurige lantaarns schitteren aan de voorpuien van alle woningen en schenken nieuwe tinten aan vlaggen, slingers en bloemenkransen. De grot- weg is aan beide zijden verlicht; het breede plein voor de grot, de houten leuningen en populieren langs de Gave
		R. Amen, amen. Salvos fac servos tuos, Homilie, et beuedic haere- ditati tune; et rege eos et extolle ilios usque in aeternum. Fiat, Fiat! Amen. Amen!

-ocr page 302-

		282
		en de hellingen der bergen gieten een stroom van licht over de juichende menigte heen, en werpen gloeiende spranken en tintelende stralen over de gladde kruinen der bergen en de wiegelende toppen der boomen. Kondom de grot. beschrijven Venetiaansche lantaarns, aan onzichl- bare draden bevestigd, de schoonste lijnen en vormen eene galerij van vuur voor het heiligdom. De Gave kaatst het licht terug in zijn bruisendeu stroom en werpt schitterende diamanten omhoog; terwijl de heldere hemel zijn prachtig sterrekleed rustig over dat alles houdt <-;tge- spreid. En al de duizenden zijn weder uitgegaan, om zich tot afzonderlijke groepen te vormen en, ieder volgens zijn eigen godsdienstig gevoel, den heiligen avond door te brengen. Bijna allen dragen een ontstoken kaars in de hand. Hier knielt eene groep neder en bidt den rozenkrans ; daar staat eene andere en zingt het Magnificat; ginds trekt eene processie om de grotkapel en daalt statig naar de stad af; daar weder zingt men liederen ter eere van de H. Moe- dermaagd of de litanie van O. L. Vrouwe. En dat kruist eu slingert langs de berghellingen, omhoog en omlaag, beneden langs de grot en daar boven langs de Espélugues, in de versierde straten der stad en op de verlichte wegen daar buiten. Allen zijn vol geloof, vol hoop, vol gods- vrucht, vol geestdrift; en allen doen den hemel een heilig geweld aan, om door boetvaardigheid en gebed de redding en het behoud van Frankrijk te verwerven. Omstreeks elf uur trok de juichende menigte Lourdes weder binnen en ging uit een. In alle woningen werden vreemdelingen geherbergd, en de spoorwegmaatschappij had

-ocr page 303-

		283
		hare gebouwen eu treinen beschikbaar gesteld voor degenen, die geen huisvesting konden bekomen. Ues maandags ten acht ure las de bisschop van Agen, die reeds vertrekken ging, de H. Mis in de groten hield eene korte afscheidsrede tot de verzamelde pelgrims, om ze tot volharding op te wekken. „Op den dag," sprak de godvruchtige prelaat, „waarop „gij de ingeving hebt ontvangen om naar Lourdes ter „beevaart op te gaan, op dien da^ zijt gij apostelen ge- „worden. Gaat, onderwijst de natiën.....Gij zijt getuigen „geweest van groote wonderen ; de genaden, die gij ont- „vangen hebt, brengt ze over uaar de vier hoeken van „Frankrijk en van de wereld. Morgen zal men overal „weten, dat gij voor Frankrijk gebeden hebt. O welk „eene verhevene zending ! . . . . Weet gij wat gij zijt ? Gij „zijt de zuurdeesem van het Evangelie, dien eene vrouw „nam en met vele maten meels vermengde. Die vrouw is „Maria ; die zuurdeesem zijt gij, die Maria neemt om de „volkeren te bekeeren. O gezegende zuurdeesem, met mijne „bisschoppelijke handen offer ik u op .aan God !. ... Gaat, „kinderen van Frankrijk, draagt dien goeden zuurdeesem „van Lourdes uaar alle provincies heen; hij zal ze her- „vormen. Leve Jesus Christus ! leve O. L. Vrouwe van „Lourdes !"..... De lucht was betrokken en weldra viel een öjne regen neder, die belette de plechtigheden op het weiland te verrichten. De aartsbisschop zong dus de pontifikale Mis in de kerk op de Massabiel la-rots, en Mgr. de la Bouil- lerie, bisschop van Carcassone, beklom na het evangelie den predikstoel, en hield eene schoone en krachtige redevoering

-ocr page 304-

		284
		over het naturalisme in str ij dmetdeboven na- tuur! ij ke orde. Des middags werd het lof gezongen en trad pater üidou, van de orde der Domiuikanen, op om het woord te voeren. Hij sprak over Maria en F\'rankrij k. Eerst bewees hij door feiten de betrekking tussclien Maria en .Frankrijk ; vervolgens toonde hij aan door de wijsgeerige redenen, welke Frankrijks geschiedenis en het ridderlijk karakter der Franschen aangeven, dat Frankrijk boven alle anderen de natie van Maria moet zijn ; eindelijk de hoop op Maria voor Frankrijk was het besluit, dat door deze verhevene en schitterende beschouwingen werd voorbereid. Vooral de slotrede was treffend en prachtig: de redenaar riep O. L. Vrouwe van Lourdes aan in den naam van Frankrijk, in den naam van Pius IX, in den naam vau haren goddelijken Zoon, en verteederde gausch zijn gehoor. Een triumflied besloot de plechtigheid, als de waardige wederklank vau het gesproken woord. Alleen de afgevaardigden waren in de kerk toegelaten; de overige pelgrims hadden zich verdeeld en eene eigene gods- dieustoefcuing aangevangen. In de cryptkapel voerde weldra een welsprekend priester het woord tot de verzamelde menigte ; terwijl een Frauciskaan in den regen voor de wondergrot aan honderden in gloeiende taal den lof van Maria verkondigde. Waren reeds eenige processies in den loop van dezen dag vertrokken, nieuwe pelgrims waren ook weder aau- gekomen, zooals ouder andereu, 900 van Périgord, ver- gezeld vau vele priesters en aangevoerd door den aarts- priester der kathedraal van Périgueux. Ook 2000 pelgrims van Nantes kwamen terug naar Lourdes om te protesteeren tegen de beleedigingen, die zij ondergaan hadden.

-ocr page 305-

		•285
		Dinsdag was de dag van scheiding. Ue processie van Parijs trok voor de laatste maal de grotkerk in, om de Mis van dankbaarheid bij te wonen. De bisschop van Tarbes wachtte haar reeds op en sprak een hartelijk vaarwel tot de Parijzenaars, die zooveel godsvrucht hebben voor O. L. Vrouwe der Overwinning, en nu door zulk een sterken band ook gehecht zullen zijn aan O. L. Vrouwe van Lourdes. „Ik bemerk", dus luidde zijn laatste woord, „dat het „gevoel mij overmeestert: wij moeten scheiden. Hebt „dank! Vaartwei! Gij vertrekt: ik hoop dat onze gebeden „van God het behoud van Frankrijk zullen verkregen hebben. „Ik hoop het; en dan, als wij wederkomen, dan zal het „geen Parce üomine meer zijn, wat wij doen hooren, „maar het Te Deumlaudamus, het Magnificat, „het Deo gratias, wat wij met juichende harten en „dankende zielen aanheffen. En nu nog eens: hebt dank! „uog eens: vaartwei! Brengt aan O. L. Vrouwe der Over- „winning de oprechte betuiging onzer dankbaarheid. Wij „zijn van elkander verwijderd door den afstand, maar blijven „wij vereend; onze handen en onze gebeden zullen zich „vereenigen over de bergen heen. Ik vrees nog slechte „dagen; alles is nog niet geëindigd: maar wat geeft dat? „Als God met ons is, kan niets inderdaad tegen ons zijn. „Het ergste wat ons kan overkomen, is geofferd te worden, „is te sterven: en sterven is herboren worden, want de „H. Paulus zegt: Jesus Christus is mijn leven, en de „dood is mij een gewin. Maar neen! gij zult leven om „God te zegenen, om een goed voorbeeld te geven; en na „Frankrijk behouden te hebben, zult gij x\\ over Frankrijk,

-ocr page 306-

		280
		„door u behouden, verheugen. Laat mij u zegenen bij uw „vertrek, opdat de zegen van God u vergezelle, en ik den „troost hebbe te vernemen, dat uw terugkeer even voorspoedig „is geweest als uw pelgrimstocht, en dat gij vau hier een „vrede en eeue blijdschap hebt medegenomen, die zich in „u zullen vestigen en u nooit verlaten. Sit nomen Domini „benedictum, etc." Nadat de pelgrims van Parijs vertrokken waren, zong de bisschop van Tarbes de poutifikale Mis, en preekte pater Hippolyte, overste der ongeschoeide Garmelieteu van Waguères, over het S a 1 v e ft e g i n a. Ten slotte zegende de bisschop nogmaals allen, die ver- trekken gingen. Nog een laatsten blik op de standaards geworpen, nog een laatst bezoek aan de eryptkapel en aan de grot gebracht, nog een laatsten dronk vau het wonderwater uit de fontein genomen, nog een laatste groet aan het beeld der Onbevlekte Ontvangenis in de grot ge- geven, en men verlaat noode de bevoorrechte plaats, O. L. Vrouwe van Lourdes, om huiswaarts te keeren. Ziedaar den veldslag, geleverd iu de prachtige valleien van Lourdes. Dit feit is eenig in de geschiedenis van Frankrijk, wellicht iu die der gausche wereld. Een geheel volk, dat gezondigd heeft, dat de straffende hand van God gevoelt, staat op uit zijne zonde en trekt in boete op, om zijne schuld uit te wisschen, om den vergramdeu God te verzoenen, om barmhartigheid en ontferming af te smeeken, om zich te reinigen en te heiligeu, om zich ten geeste- lijkeu strijd aan te gorden, en van bedervers — apostelen der wereld te worden. Heeft dan Frankrijk het eerst en het zwaarst gezondigd; Frankrijk heeft ook het eerst boete

-ocr page 307-

		287
		gepleegd en deu naain des Heeren ingeroepen. Hu voor- zeker zij, die de T o e v 1 u c h t d e r zondaren is, zij in de valleien van Lourdes met zooveel heilige geestdrift, met zooveel innigheid, met zooveel volharding door de dui- zenden en tien-duizenden aangeroepen, zij zal het terug- keerend .Frankrijk aan haren goddelijken Zoon aangeboden, en de verrijzenis van de oudste dochter der H. Roomsche Kerk verkregen hebben. De geest van Jeaniie d\'Arc, van den H. Lodewijk, van Ka^el den Groote en van Clovis zal herleven, en met dien geest ook de glorie dier dagen.

-ocr page 308-

		XIV.
		LOURDES. Wat ligt Lourdes toch schoon ! .... Als de spoortrein, na geheel Frankrijk van het noorden tot het zuiden te zijn doorgestoomd, ophoudt aan den voet der Pyreneeën en niet verder schijnt te kunnen gaan; aan het uiteinde der schoone en rijke vlakte van Bigorre, aan de eerste treden van het trotsch amphiteater der hooge steen- en sneeuwbergen, ziet men een ouden zwaren toren als een reusachtigen adelaar op de punt van een hooge ongenaakbare rots staan. Die rots staat daar als het middelpunt van zeven valleien, die zich aan haren voet ontmoeten ; en het breede sterke kasteel daar boven verdedigt het vruchtbaar leven dier zeven zusters, en overschouwt ze als haar machtige heer en gebieder. Die citadel, zeer zeker reeds tweeduizend jaren oud, was het schoonste sieraad der graaflijke kroon van Bigorre, de sleutel van den Lavedan, de poort der Pyreneeën, \'t is van vreemden of liever van gemengden bouwtrant, \'t is het reuzenwerk der natuur, der Eomeineu, der Saraceenen, der Engelscben en der Franschen. Steil en loodrecht staat de rots, en laat als met weerzin een smal voetpad om zich slingeren, dat naar het kasteel leidt, terwijl breede zware muren de af hellende westzijde omringen en ongenaakbaar

-ocr page 309-

		289
		maken. Aan haar voet rolt en bruist He Gave over een steenen bed, en voert een eeuwigen strijd met de rotsblokken, die hare vaart belemmeren en haar dwingen met een breede bocht van het zuiden naar het westen te stroomen. En aan de drie andere zijden is de rots omgeven door vele woningen langs en op de steunheuvels gemetseld, vroeger met een dubbelen muur omwald, thans van poorten en schansen bevrijd. En daar buiten: aan dé noordzijde groenende heuvels, met boomen en vruchten beplant en met lusthuizen bebouwd, waar tusschen de spoorweg een gevaarlijke baan beschrijft; ten westen de bergstroom, die met klaterend geweld voortrolt naar Pau en den oceaan ; ten zuiden de Espélugues en daar achter de liooge bergen van graniet en marmer, met hun bruine grillige kruinen ; en aan de oostzijde, de Pyreneesche reuzen, die in het verschiet allengs hooger klimmen en met eeuwige sneeuw zijn bedekt. Beueden in de zeven dalen is alles groen en veelkleurig ; daar grazen groote kudden prachtige schapen en klingelt het klokje, dat de ram of de steenbok om den hals draagt; daar staan vrien- delijke bouwhoeven, omringd van goudgele maïsvelden en groene weiden; daar wordt het marmer uit de bergen gekapt en het graniet gehouwen; daar klepperen vele watermolens en zagen het hout en malen het graan; daar trekken honderden ossen de zwaar beladen steenwagens op en af de bergwegen; daar werkt en zwoegt, zingt en leeft een fier en schoon volk, de ontembare montagnards van weleer, de rustige en arbeidzame montagnards van thans. Dat is Lourdes. Wanneer Caesar verhaalt, dat zijn veldheer Crassus in 19

-ocr page 310-

		290
		de valleien van Lavedan een machtigen tegenstand ontmoette van de Sotiaten, die zich terugtrokken en verschansten in eene plaats, Lurda geheeteu, evenzeer door de natuur als door menscheu-arbeid en kunst versterkt, dan spreekt hij van Lourdes. Daar worden ook nog duidelijke sporen buiten de stad gevonden van eene Romeinsche legerplaats en vau een Romeinschen doodenakker. Ofschoon liet zeker is, dat de Vandalen en Gotlieu ook in de Pyreneeën hebben huisgehouden en Novempopulanië ver- woest, zoo heeft de geschiedenis daarvan evenmin zekere bijzonderheden bewaard, als van de Romeinsche overheer- sching. Toen echter in 782 Abderames zelf in Aquitanië viel, toen bemachtigden de zonen van Ismaël, de kinderen der brandende woestijn van Arabië, geholpen door wilde horden van Afrika, de valleien van Bigorre en plantten het vaandel vau het Islamisme ook te Lourdes, hoewel slechts voor korten tijd. Niet ver van Lourdes liggen velden, bekend onder den naam van Lannes-Morines (Landes des Maures). Nu verhaalt de legende : Nadat Karel Martel in de vlakten vau Tours de talrijke benden van den Emir verslagen had, trokken de woeste- lingen zich naar de Pyreneeën terug, bemachtigden vele versterkte punten van Bigorre en beproefden ook het kasteel van Lourdes te bespringen. Maar een priester van Tarbes wist het volk op te wekken ten heiligen krijg, en trok met hen uit, om het land en het geloof hunner vaderen tegen de Saraceenen te verdedigen. De christen-held viel als martelaar onder de slagen der Muzelmannen. Maar zijn bloed was niet vruchteloos vergoten. Van uit den hoogen

-ocr page 311-

		•zn
		hemel scheen hij de Bigorrers in den vreeselijken strijd te steunen, waartoe hij heu vroeger had aangezet. Met woede vielen zij op den vijand aan, om het priesterbloed te wreken, en behaalden zulk een schitterende overwinning, dat Ijourdes voor altijd van de volgelingen van Mahomed verlost werd. ATog worden de schedels der Mooren in Lan- nes-Mouriues gevonden. Nog eene andere sclioone legende wordt er van Lourdes verhaald. In 778 had een zekere Vlirat, een ongeloovige, het sterke kasteel Mirambel (Lourdes) weten te bemachtigen, eu beheerschte met wreed geweld den gauschen omtrek. Karel de (ïroote, koning der Franken en Romeinsch keizer, trok op aan de spits van zijn dapper leger en vermeesterde de stad en het gansche graafschap van Horra, alleen Mirambel uitgezonderd, lleeds sedert langen tijd belegerde hij het kasteel eu omsloot het van drie kanten, van de zijden van Eerragut, van Hyppolyte en van Saiut-Georges ; maar te- vergeefs, het scheen onneembaar. Meermalen had hij Mirat aangeboden, de sterkte over te geven, zich te laten doopeu en ridder van het keizerrijk te worden ; maar altijd ontving hij het fiere antwoord, dat zoolang nog één steen den ver- dediger overbleef, hij zich aan geen mensen ter wereld overgaf. Karel dacht er ernstig aan het beleg op te breken. Maar de Moeder des Heeren, O. L. Vrouwe van Puy in Velay, onophoudelijk door de bewoners van den omtrek ingeroepen, verkreeg een wonder. JBen adelaar vloog over het meer, greep met de klauwen een buitengewoon grooten visch, en bracht dien ongeschonden op een der hoogste torens van het kasteel, welke nog ten huidigen

-ocr page 312-

		292
		dage de Steen des Arends \') heet. Mirat zond den visch aanstonds naar den keizer met de hooghartige bood- schap, dat hij ook niet door den honger tot overgaaf zou gedwongen worden, zoolang zijn vijver hem nog zulke vis- schen schonk. De keizer was verbaasd en ter nedergeslagen ; maar de bisschop van Puy, als bij ingeving begrijpende wat er geschied was, sprak Karel moed in en zeide: —   „Prins! de Moeder van God, O. L. Vrouwe van Puy, begint wonderdadig ons te helpen." En de keizer antwoordde: —   „Amen! dat het zoo gebeure." Toen ging de bisschop, als trouwe dienaar en afgezant van O. L. Vrouwe van Puy, naar het kasteel en vroeg toegang tot den woesteu heer. Toen hij was binnengeleid sprak hij op plechtigen toon : —  „Mirat! wanneer gij u niet wilt overgeven aan Karel den Groote, den doorluchtigsten sterveling van het heelal, wanneer gij geen meester boven u erkennen wilt, erken, dan ten minste eene meesteresse, geef u dan over aan de edelste vrouw die ooit geleefd heeft, aan de Moeder Gods, O. L. Vrouwe van Puy. Ik ben haar dienaar; word gij haar ridder." Mirat, eensklaps door de genade verlicht, boog het hoofd en antwoordde : —    „Ik leg de wapens neer en geef mij met alles wat mij behoort aan de Moeder des Heeren, aan O. L. Vrouwe van Puy ; ik wil ter harer eere gedoopt en haar ridder worden; maar ik wil overigeus vrij blijven en mijn graaf-
		1) Pierre de 1\'Aigle.

-ocr page 313-

		293
		schap alleen van haar verheffen, zoo voor mij als voor mijne volgelingen." De bisschop plukte een handvol gras op de plek, waar hij stond, en vroeg : —  „Zult gij dan niet iets aan de Moeder Gods ten teeken uwer hulde aanbieden ? Offer haar ten minste deze hand- vol gras als een blijk dat gij haar vassal wordt." Doch Mirat antwoordde: —   „Ik behoef van u geeu raad daaromtrent te vragen; ik zal aanbieden wat ik verkies." —  „ Dat het zoo gebeure \\" hernam de prelaat. Toen verliet de bisschop het kasteel, kwam voor den keizer en vroeg wat zijn begeeren was. Karel zijn raad vergaderd hebbende, gaf ten antwoord : —  „Ek wil dat de huldigiug van den leenplicht alleen aan O. L. Vrouwe van Puy geschiede, en ik stem toe dat het aldus gebeure." En de prelaat keerde naar het kasteel terug en bracht het woord des keizers over. Mirat en al zijn soldaten bonden slingers van gras aan het ijzer hunner speren en zwaarden, ten teeken hunner onderwerping, trokken te voet naar O. L. Vrouwe van Puy en offerden daar de groene slingers aan de Moeder des Heeren. Mirat kreeg den titel van ridder voor zich en zijne zonen; hij ontving bij het doopsel den naam van Lorus, behield al zijne goederen en nam weder bezit van het kasteel Mirambel, dat hij nu naar zijn naam Lordum noemde. \') Van dien tijd komt Lourdes voor als de ver- 1) Histoire religieuse de la fiigorre, par G. B. de Lagrèze.

-ocr page 314-

		294
		blijfplaats der graven en gravinnen van Bigorre die het kasteel voortdurend versterkten, zoodat het door de gansche wereld voor onneembaar werd gehouden, en de begeerlijk- heid van alle oorlogvoerende partijen opwekte. \') Ürie ko- iiingen en vele prinsen hebben het dan ook bemachtigd en beheerscht. Uit de tiende en elfde eeuw heeft de geschiedenis ons niets van Lourdes bewaard ; slechts eenmaal wordt het ver- noemd in een charter van 1077. *) Maar toen in de twaalfde eeuw een lange strijd ontstond tusschen de steden, die naar de democratie overhelden, en den adel met zijn rid- dergeest, toen speelde ook het kasteel van Lourdes een voorname rol in het vaak bloedig drama van liet zuiden. Tijdens den kruistocht tegen de Albigensen, sloeg Simou van Montfort het beleg om Lourdes. 3) Na een hardnek- kigen strijd werd hij meester van het kasteel, doch moest het weldra weder overgeven aan Gaston, een ijverig aan- hanger der sekte. De koning van Aragon kwam eindelijk tusschenbeide, verzoende Gaston met den paus, en be- werkte dat hij van den grooteu kerkelijken ban ontheven werd. Maar de inwoners van Lourdes waren zoo gemak- kelijk niet over te halen, om hunne kettersche meening te verlaten; zij wilden zich niet bekeeren noch overgeven, en
		1)   «Levitaniae vice-coraitatus caput est Lurda veteri arce muuitissima insignis," zegt de geleerde historieschrijver der Vasconiërs, Oyhenart. Een oude Italiaausche schrijver noemt: «Lurda piazza d\'incredibile l\'or- tezza." ïroissart getuigt: «Lourdes est uu chastel impossible a preudre," 2)  La Féodalité dans les 1\'yréuées. par G. B. de Lagréze. 3)  Lo ric castel de Lorda me faria hom livrar E Bearne e Bigorra et la terre bailar.

-ocr page 315-

		295
		behielden het kasteel ter veilige schuil- en verdedigings- plaats voor de Albigensen. De dood van de beruchte gravin Petronille veroorzaakte een langen en bloedigen twist, waarin ons kasteel het levendigste aandeel nam. Esquivat IV, kleinzoon van Pe- tronille, had bezit genomen van al hare goedereu. Gaston van Bearn echter, zijn neef, deed zijn rechten gelden op het graafschap van Bigorre. Om zich tegen zijn neef sterker te kunnen verzetten ; verklaarde Esquivat zich vassal van Hendrik III, koning van Engeland, \') en wist den bisschop en het kapittel van Puy te misleiden, om aan Hendrik III hunne rechten op Lourdes te verkoopen voor de som van 3200 livers. l) Hiermede nog niet tevreden, schonk hij aan zijn neef Simon van Montfort, graaf van Leycester, al de landen van zijn graafschap als een gift bij levende hand, echter maar in schijn, daar hij van Simon de ver- klaring vorderde en ook verkreeg, dat deze de schenking slechts voor de leus zou aannemen en niet als werkelijk geschied zou beschouwen. Doch wat de haat en de afgunst hem hadden ingegeven, werd later zijn eigen on- geluk. Toen Simon van Montfort eenmaal den giftbrief in handen had, begreep hij ook als heer en meester het kasteel van Lourdes te kunnen in bezit nemen, en nes- telde er zich in. Esquivat, bedrogen door zijn handlanger, trok op om zijn leengoed te herkrijgen, en ontstak de oorlogstoorts in gansch Bigorre. ïarbes verklaarde zich
		1)   15 Juni 1254. De koninklijke brieven worden bewaard in het ar chief van Pau. 2)  November 1253.

-ocr page 316-

		296
		voor Esquivat, maar Lourdes bleef de zijde van den graaf van Leycester houden. Na vele bloedige gevechten kwam men eindelijk den 2dsi> Oktober 1260 tot een vergelijk, waarbij werd bepaald, dat Simon van Moutfort op Drie- koningen van het volgende jaar de stad en het kasteel van Lourdes zou verlaten. Tegenover Gaston van Beani verbond zich Esquivat plechtig bij geschrifte, dat hij buiten zijne toestemming en die der Staten van Bigorre niets verkoopen of vervreemden zou. Bij den dood van Esquivat in 1283 kwam Laura, burcht- gravin van Turenne als erfgenaam op ; maar ook Gaston van Bearn deed weder zijne rechten gelden ten behoeve zijner dochter Constance; terwijl Simon van Montfort bij zijnen dood in 1265 zijne rechten had overgedragen op Thibaut, koning van Navarre, die dan ook GarcieArnaud de Volente tot slotvoogd van het kasteel te Lourdes had benoemd. De twee princessen riepen de gemeentebesturen der voornaam- ste steden op, om uitspraak in haar geschil te doen; en dezen beslisten ten gunste van Constance. Ook de bis- schoppen bevestigden deze uitspraak. Daar Laura hier niet mede tevreden was, brachten de princessen de zaak voor den koning van Engeland, die de zaak niet beter wist te eindigen, dan met het graafschap van Bigorre verbeurd te verklaren, en zich zelveu het eigendom daarvan toe te wijzen. Intusschen betwistte ook de kerk van Puy de geldigheid van den verkoop aan Engeland gedaan, waarom Jeanne, koningin van Navarre en Frankrijk, de zaak voor het Par- lement bracht, dat eindelijk ten voordeele van den bisschop en het kapittel van Puy vonnis velde. Philips de Scnoone

-ocr page 317-

		297
		nam toen bezit van het kasteel en de stad, als behoorende tot het koninkrijk van Navarre, dat aan zijne vrouw als nicht van Thibaut ten erfdeel was gevallen. Het graafschap Bigorre werd alzoo in 1300 bij Frankrijk ingelijfd. Wanneer koning Jan, door den Zwarten Prins over- wonneu en in de gevangenis was geworpen, werd door het verdrag van Bretigny, 8 Mei 1360, geheel Bigorre met nog andere schoone en rijke provincies den Engelscheu toegewezen; den 19den Juli 1363 legde de stad in de kerk van Sint Andreas te Bordeaux den eed van onderda- nigheid en getrouwheid af aan den koning van Engeland, en verkreeg de koninklijke belofte dat hare voorrechten zouden geëerbiedigd worden. De overheersching der Eugelschen duurde lange jaren, maar werd niet zelden verontrust en gestoord ; \'t was voor den adel een tijdperk van glorie en geweld; voor het volk een tijdperk van ongeluk en jammer. PierreArnaud van Bearn, neef van Gaston-Phoebus was door den Zwarten Prins — dus werd de zoon van koning Eduard van Engeland geheeten — tot slotvoogd van het Lourdessche kasteel aangesteld ; en geen trouwer edelman kon ooit met het bevel over de forteres worden belast. Intusschen hield de Eugelsche prins schandelijk huis in Bigorre, perste en zoog het volk uit en bezwaarde het met ondragelijke lasten. Het volk schreeuwde wraak en riep de hulp van Erankrijks koning in. Eduard, ter ver- antwoording voor het hof der pairs gedaagd, begreep dat het eigenbelang hem gebood een zachteren weg in te slaan, riep zijn zoon terug en zond Jean de Grailly om Bigorre te besturen.

-ocr page 318-

		298
		Intusschen rukten Fransche legertroepen allengs verder het zuiden in, en bedreigden de Engelschen van alle kanten. Amaud van Bearn versterkte zich duchtig en riep eeuigen zijner vrienden op het kasteel, om hem in de verdediging behulpzaam te zijn. Zoo nestelden zich daar zes edellieden, even dapper en onversaagd als woest en roofzuchtig, wier namen alleen de schrik des omtreks waren. Zij noemden zich Jean van Bearn, Pierre d\'Anchin, Ernauton de Sainte- Golombe, Ernauton de Eostero, Le Bourg de Canillac en de gevreesde Mougat de Ste Bazile. Dagelijks trokken zij met hun manschappen uit naar verschillende streken, tot zelfs dertig uren ver; roofden, plunderden en moorden alles wat in hunne handen viel, en dat alles in den naam van den koning van Engeland ; burchten en kasteelen waren voor hen niet gevrijwaard, en ook zelfs menige kleine stad werd door hen overvallen en uitgeplunderd. Toen vereenigden zich langzamerhand eenige edellieden en riepen de weerbare mannen der omliggende steden op, om de gevreesde roovers te gaan bestrijden en, zoo mo- gelijk, het moordhol op de rots van Lourdes te vernietigen. Was het kasteel eenmaal aan de Engelschen ontnomen, dan waren dezen ook uit geheel Bigorre verdreveu. Be hertog van Anjou, broeder van Karel V, vertrok den 14den Juni 1374 van Toulouse, om zich met den cones- tabel Dugueselin te vtreenigen en aan het hoofd van 15000 man tegen Lourdes op te rukken. De gansche adel schaarde zich onder zijne vanen. Na het kasteel van Mauvezin te hebben bemachtigd, sloeg hij het beleg voor Lourdes en nam het kleine stadje na vijftien dagen in. De Eranschen vonden echter niets dan ledige straten en ledige huizen:

-ocr page 319-

		299
		alle inwoners toch waren naar het kasteel gevlucht. Zich gemakkelijk vestigende in de verlaten woningen, beproefde het leger alles oin de sterkte te bemachtigen of tot overgaaf te dwingen ; bedreiging noch beloften, wapenen noch geld werden gespaard ; maar alles tevergeefs. De roovers spotten met de Franschen, eu velden menig krijger neer, die zich te dicht bij het kasteel had gewaagd. De hertog van Anjou, ziende dat hij hier vruchteloos zijn krachten ver- spilde, brak eindelijk het beleg op, maar stak eerst Lourdes aan vier hoeken in brand, en veranderde het stadje in een hoop puin en asch. Wat de hertog niet door geweld van wapenen had kunnen bemeesteren, zocht hij nu door list te verkrijgen. Hij kocht Gaston* Phoebus den oom van Arnaud van Bearnom, en beloofde hem in het graafschap van Bigorre te her- stellen, zoo hij zijn neef wist te bewegen om het kasteel van Lourdes over te geven, of zelf door verraad zicli daarvan meester maakte. Gaston nam het aanbod aan, en de hertog van Anjou trok zich naar Toulouse terug, om daar de verdere gebeurtenissen af te wachten. Gaston verzocht Pierre Arnaud bij zich te Orthez, om over belangrijke familiezaken te spreken. Arnaud, verraad duchtende, gaf het opperbevel aan ziju broeder Jean van Bearu over, hem doende zweren dat hij het kasteel voor den koning van Engeland trouw zou bewaren, en vertrok naar ziju oom. Daar werd hij drie dagen vorstelijk ont- haald, en eindelijk onder de schoonste beloften en aan- biedingen tot de overgave van Lourdes aangespoord ; doch als hij hardnekkig alles vau de hand wees en getrouw bleef aan zijn eed, laaghartig door zijn oom met eene

-ocr page 320-

		800
		dagge in het hart gestoken en vermoord. Zijn broeder Jean werd door den koning van Engeland als siotvoogd van Lourdes bevestigd \') en bleef hem getrouw. Intusschen werd de Engelsche heerschappij in gansch Aquitanië meer en meer bedreigd, en naderde allengs het oogenblik, waarop de Pyreneesche valleien het juk van den vreemdeling zouden afwerpen. Jean de Bourbon, graaf van Clermont viel de Eugelschen aan, en vereenigde zich met den dapperen held Anger Couffitte, die aan het hoofd van den Baregeschen adel den vijand verdreef, zoodat alleen Lourdes nog iu de handen van den vreemdeling overig was. Jean van Bearn verdedigde zich tot het uiterste en verwierf den eertitel van .onoverwinnelijk te zijn. 2) Maar eindelijk moest hij zwichten en het kasteel den Eranschen overgeven op den 26sten Maart 1406. Eenige ge- schiedschrijvers geven deeer der overwinning aan den hertog van Berry, anderen aan Johan, graaf van Eoix. Na het vertrek der Eugelschen mocht Lourdes gedurende eeue eeuw rust en vrede genieten, welke eerst gestoord werden, toen de nieuwe godsdienst leer omstreeks het jaar 1565 in Bigorre doordrong en de vaan des oproers ont- plooide. Een zekere Jean Guillen, smokkelaar van beroep, daagde op uit de bergen van Aure aan het hoofd van eene woeste bende sektarissen, liep de dorpen en kleine steden af, overal de katholieken vervolgende en de kerken plunderende ; de abdij van Lescaledieu uitgemoord hebbende, 1)  20 Januari 1383. 2)   Hij wordt nog altijd beschouwd als eeu held bij uitnemendheid, zoodat de meeste verhalen of legenden van dien ouden tijd beginnen met de woordere : En lo temps de capitaine.

-ocr page 321-

		801
		vestigde hij daar zijn verblijf en werd de schrik der gansche bevolking. Het garnizoen van Lourdes trok tegen hem op onder het bevel van Ourout en den heer van Tillouse, be- legerde Lescaledieu, verdreef de muiters en deed Jean Guillen een schandelijken dood ondergaan op het plein St. George te Toulouse. Weldra echter verschenen in Bigorre drie andere mannen, die, hoewel van verschillenden godsdienst zijnde, liet land niet minder onder hunne wreede slagen deden zuchten : Montgoméry het gevreesde hoofd der hugenooten, ziju tegenstander Tarride, en Montluc, de onverbiddelijke uit- voerder van het arrest van het parlement van Bordeaux, dat al de goederen van Jeanne d\'Albert had verbeurd ver- klaard. Maar tegenover deze drie kon het kasteel van Lourdes drie andere dappere en onversaagde mannen stellen, die getrouw waren gebleven aan het geloof hunner vaderen, het hardnekkig verdedigden, en van uit hun kasteel meer- malen den protestanten op het lijf vielen en gevoelige slagen toebrachten: Frans van Bearn heer van Bonasse, Carrebaque en Poudens bijgenaamd de Griek. De Bearnsohe hugenooten verwoestten Tarbes en sloegen het beleg voor Lourdes in Juni 1573, namen de stad den 8*teii der maand in, verbrandden een twintigtal woningen, plunderden de overige en namen vele burgers gevangen; het kasteel echter konden zij niet bemachtigen. Toen ging er een kreet van ontzetting, een kreet van wraak op én weerklonk door al de diepe valleien. De montagnards van Lavedan wapenden zich ; de heeren van Vieuzac en Arras staken de oorlogstrompet, en Ourout, Estivaire, Ca- saubon en Pontac daagden met sterke benden op, ver-

-ocr page 322-

		302
		volgden onvermoeid den vijand en dwongen den baron d\'Arros met zijn hugenooten naar Bearu de vlucht te nemen. Lourdes bleef dus aan de katholieken toebehooreu maar had verschrikkelijk geleden, en geleek veel meer op een puinhoop dan op eene stad ; zoodat de omliggende plaatsen en valleien moesten bijdragen om haar te herstellen. Koning Hendrik van Navarre verlangde vurig de gods- diensttwisten in zijn rijk te stillen, en de gemoederen zijner onderdanen tot rust te brengen, waarin hij eindelijk na langdurige onderhandelingen slaagde, zoodat Bigorre tot de gehoorzaamheid aan zijne wettige overheid terugkeerde. Den 4\'1\'\'" Juli nam de Moissens bezit van het kasteel van Lourdes, ontving de sleutels uitbanden van de Saint-Mai\'tin, syndicus van den Bigorreschen adel, en stelde Incatnp als kastelein van Lourdes aan. Incamp was even trouw en dapper als zijn voorgangers in hel. bewaren en verdedigen van het kasteel. Immers toen de Ligue het oorlogsvuur weder in den omtrek out- stak, en een duchtig leger naar Lourdes zond om de ci- tadel te bemachtigen, wetende van hoeveel belang het was die sterkte in handen te hebbeu, verdedigde hij zich niet alleen met onbezweken moed, maar zond van tijd tot tijd nog soldaten naar de vlakten, om baron de Bazilhac in zijn strijd tegen de benden der edelen te steunen, üp den eisch des bevelhebbers, den markies Villars, om zich over te geven, zond hij dit schoone antwoord terug: „De „koning, mijn meester, heeft mij deze plaats ter bewaring „toevertrouwd, maar heeft mij niet de macht gegeven om „haar aan zijne vijanden over te leveren." De vijand trok dan ook af. Toen later Hendrik JY zijne dwalingen had

-ocr page 323-

		803
		afgezworen eu tot het katholiek geloof was wedergekeerd, toen de Ligue overwonnen en uit elkander gejaagd was, toen daalde ook de vrede weder over Bigorre neder, kwamen de Staten van dat gewest den 22sten Januari 1594 te Lourdes ter vergadering bijeen met den kreet: „Leve de Koning !" en behoorde het schoone gewest voortaan weder tot de kroon van Frankrijk. In de 17de eeuw nam het kasteel van Lourdes weder een werkdadig deel in den opstand der montagnards, ter ge- Jegeuheid der belasting op het zout, en werd eindelijk in de 18de eeuw van al zijn roem en glorie beroofd, toen het verlaagd werd tot de schande van dienstmaagd der Bastille, en den naam moest dragen van „koninklijke ge- vangenis." \') Van toen af begon voor die oude en eerbied- waardige citadel, die zulk een roemrijk verleden had, eene geschiedenis van bloed en tranen, die met onuitwischbare letters op zijne breede muren staat gegrifta) Wreede slot- voogden, geen vijanden meer op het oorlogsveld te bestrijden hebbende, besteedden vaak al hun tijd aan het pijnigen en martelen der ongelukkigen, die als staatsgevangenen op het kasteel waren gekerkerd. Lu hoevele onschuldigen, slachtoffers van wraak of haat, eu ook wier eenig misdrijf was dat zij een ander, die naar geld of rang haakte, in den weg stonden, hebben daar in ijzeren boeien ge- zucht, hun jeugd eu mannelijken leeftijd zien verwelken, 1)  Les prisons royales de Lourdes. 2)  Chausenque zegt, dat het hem toescheen alsof ei\'op geschreven stuud dicoloreoscuro: Per me si va iiella cittü doleute. Per me si va ueU\' eterno dolore.

-ocr page 324-

		304
		om eindelijk met een vergeten dood het ellendig leveu te eindigen ! Een enkel geheim bevel des konings, door list, bedrog of geld den minister afgetrocheld, was genoeg om iemand geheimzinnig te doen verdwijnen en voor altijd op de kale rots van de Pyreneeën vast te kluisteren. Vele treffende verhalen worden daarvan door de geschiedschrijvers bewaard, of leven nog onder het volk van Lourdes. Gedurende de Fransche revolutie werd het kasteel voor korten tijd als staatsgevangenis opgeheven ; doch de eerste consul Napoleon sloot lord Eldgin daarin weder op, en vulde het gedurende het gansche keizerrijk voortdurend met staatsgevangenen. Bij de herstelling van het koningschap werd Lourdes aan het krijgswezen terug geschonken, en een klein garnizoen bezette weder het oude kasteel. Nog met een kort woord moeten wij gewagen van de vele aardbevingen, die deze stad dikwijls geteisterd hebben. Gregorius van Tours verhaalt dat de bergen der Pyreneeën in 58(i zoo geweldig schudden, dat menschen en vee daarhij omkwamen. Een Spaansch geschiedschrijver verhaalt het- zelfde van het jaar 1378. P. Kircher verzekert, dat in de maand Juli 1661 eene aardbeving een hoogen berg van Bigorre deed verzinken en een meer daarvoor in plaats stelde. Een ander schrijver zegt, dat in 1678 nieuwe aard- bevingen in de Pyreneeën ontstonden, die dezelfde uitwerk - selen hadden. Men meent algemeen dat de berg, waarvan hier sprake is, even buiten Lourdes lag, en men wijst u nog met zekerheid de plaats aan, waar hij zou gestaan hebben. In 1750 werd eeue aardbeving door gansch Frankrijk, en wel niet het minst in de Pyreneeën gevoeld. Den 24st,m
		.

-ocr page 325-

		305
		Mei des avonds ten 9 ure werd een hevig gedruiscl), als van een verren donder, in de vallei van Lavedan vernomen, welke werd gevolgd van een hevigen schok, die een mi- nuut lang aanhield, en van wel dertig kleinere bewegingen. De dieren brulden en loeiden verschrikkelijk, de vogels vlogen krassend en gierend door de lucht en vielen dood ter aarde. De rotsen scheurden en spatten uit een; de zware muur van het kasteel viel om, de stallen van den kommandant stortten in en de kapel werd bijna geheel verwoest. Alle huizen stonden te waggelen en leden groote schade. Een rots rolde tusschen Lourdes en Pont-Neuf in de Gave. Den 278t,i Mei herhaalde de aardbeving zich nogmaals, liet volk bad en kermde, smeekte den hemel om ontferming en stelde eene processie in, om Gods straffende hand ie verbidden. Tot aan de Fransche revolutie bleef deze processie alle jaren uittrekken. DeGazette de France van 20 Maart I 751 vermeldt eene aardbeving in de Pyreneeën op den 12a™ Maart, welke verschrikkelijke uitwerkselen had. De vreeselijke ramp van Allerheiligen-dag te Lissabon liet ook de valleien van Bi- gorre niet ongedeerd. Den 14\'1\'" Februari 1807 had Lourdes nogmaals eene aardbeving door te staan, maar vooral ook den 22sten Mei des jaars 1814. \'t Was zondag, en het volk was ter Hoogmis verzameld in de oude sint Pieter, waaraan men juist groote herstellingen deed. Eensklaps golft de grond, zoodat de muren waggelen, en het steigerwerk met donderend geweld naar beneden stort. De gansche menigte ijlt naar de deuren en verdringt zich om het gebouw te ont- vluchten, dat dreigde in te storten. Velen werden in het gedrang gekwetst, en half verstikt of vertreden weggedragen. 20

-ocr page 326-

		306
		Ziedaar de korte geschiedenis van de stad Lourdes met haar oud kasteel. \') Roemrijke dagen heeft zij beleefd, maar ook dagen vao strijd en van wee ; haar leven was zeer bewogen en eene afwisseling van grootheid en ver- nedering, van rijkdom en armoede, van oorlog en vrede, van droefheid en vreugde. De geschiedenis der wereld is ook hare geschiedenis in het klein. Maar heeft zij in de laatste eeuwen allengs haar roem en grootheid zien vergaan, was zij in de laatste 50 jaren arm en onbekend geworden : zij is weder eensklaps uit hare geringheid opgestaan, toen de vinger Gods haar heeft aangewezen als de plaats, waar Frankrijks redding en heil, iVankrijks overwinning eu grootheid zullen herkregen worden. 1) Kene uitgebreide eu zeer verdienstelijke geschiedenis van Lourdes heeft geschreven de heer G. B. de Lagrèze, couseiller a la Cour d\'appèl de Pau : Chroniquede la ville et du chateau de Lourdes
		i

-ocr page 327-

		XV.
		MIJN PELGRIMSTOCHT. \'t Was November 1872. De Nederlander, die den pelgrimsstaf opneemt, om eene bedevaart te ondernemen naar O. L. Vrouwe van Lourdes, gaat over Brussel naar Parijs en van daar naar Bordeaux, \'t Is een aaneenschakeling vau heiligdommen, beroemd door hun wonderen en voortdurend door pelgrims bezocht, die ge op uwen langen tocht van Parijs tot Bordeaux ontmoet. Gedurende drie of vier uren stoomt gij door de vallei der Seine en het heerlijke dal van Orge; gij trekt voorbij Juvisy, Savigny, Epinay, en ontdekt in de verte een zwaren toren op een kegelvormigen heuvel gebouwd, die nog fier zijn spits ten hemel heft,niettegenstaande dezeven eeuwen, die hij reeds torscht. De H. Lodewijk vond daar weleer een veilige schuilplaats tegen zijne oproerige leenheeren. De legende verhaalt dat in overoude tijden, toen daar niets dan uitgestrekte bosschen waren, waarvan die van de H. Genoveva en van Poutainebleau de laatste overblijfselen zijn, toen het licht des Evangelies nog niet over de aarde was opgegaan, de Druïden daar in eeu geheiligd woud een beeld vereerden van eene maagd met een kind op den arm,
		\\

-ocr page 328-

		30S
		waaronder de voorspellende woorden stonden geschreven : Virgin i pariturae. De H. Dionysitts, apostel der (xalliërs, kwam hun later verklaren wie die Maagd was, en hoe zij had gebaard den Heer en Verlosser der wereld ; zond den H. Yon naar die streken om daar het Evangelie te verkondigen en eene kerk te bouwen, en schonk aan dat heiligdom een gedeelte van den sluier der H. Maagd, dat hij van de apostelen had ontvangen, en dat nog in de oude kerk van Longpont wordt bewaard. De tegen- woordige kerk dagteekent van de elfde eeuw ; immers in \'t jaar 1000 legde koning Robert de Godvruchtige, ver- gezeld van den bisschop van Parijs, den eersten steen. De heeren van Montlhérv droegen de kosten der stichting, en de heilige gravin Hodierna arbeidde zelve mede aan de oprichting van het heiligdom, waarin eenmaal haar over- schot zou rusten. Zij droeg het water aan voor de, smeden en de metselaars. Eens had zij haren emmer aan den ingang eener smidse nedergezet en zich voor eene korte wijle verwijderd. Twee smeden beraamden het helsche plan om de godvruchtige edelvrouwe het werk te doen staken; en zij maak- ten het ijzeren hengsel gloeiend en boorden een wijd gat in den bodem. De gravin kwam terug, vatte het hengsel aan zouder zich te branden, en droeg het water in den emmer alsof hij niet doorboord was ; maar zij voorspelde den snoodaards dat zij nog binnen het jaar zouden sterven, en dat er nooit een smid te Longpont zou kunnen wonen. Tot in de laatste jaren heeft er ook nooit een smid ge- woond, en de eerste,.die er nu onlangs zich heeft gevestigd, is niet in gebreke gebleven zijne smidse en zijn huis eerst. door den pastoor te laten wijden. Toen de kerk was ge-
		s

-ocr page 329-

		309
		bouwd, verzocht Hodierna den abt van Cluny oin religi- euzen en verkreeg er 22, die daar tot aan de revolutie den H. dienst waarnamen. Altijd was dat heiligdom in groore eere, en trok eene menigte van pelgrims. De H. Bernardus kwam daar bidden voor den goeden uitslag van het concilie van Etampes; de H. koning Lodewijk trok er dikwerf heen ; zijn kleinzoon Lodewijk graaf van Evreux nam er het habijt aan; de pausen schonken het vele kostbare reliquieën en richtten er in de twaalfde eeuw een aartsbroederschap op, dat thans met nieuwen luister herleeft. Op Pinkster-dinsdag stoomen er duizenden bede- vaartgangers naar toe, vooral van Parijs, om te bidden tot haar die heeft ontvangen van den H. Geest, die heeft gebaard en toch is Maagd gebleven. De trein is intusschen reeds voortgesloomd tot Orleans, eens bevrijd door Jeanne d\'Arc, en weldra ook tot Tours, zoo beroemd door den H. Martinus. De soldaat van Caesar werd de krijgsknecht van Christus en behaalde zulk een roemrijke overwinning, dat geen vijftien eeuwen in staat zijn geweest er de gevolgen van weg te nemen. Geen heilige wordt in Frankrijk zoo algemeen door het volk vereerd als de H. Martinus: zijn feestdag geeft het tijd- stip aan, waarop de landpacht wordt betaald en nieuwe ver- bintenissen worden aangegaan, en 4000 kerken zijn hem in Frankrijk toegewijd. Gedurende vele eeuwen werd de baziliek van den H. Martinus door de gansche christen- wereld vereerd : na sint Pieter, de kerk van het H. Graf te Jerusalem, en sint Jacobus van Compostella, trok sint Martinus de meeste pelgrims. De revolutie kwam als een doodende stormwind over het heiligdom en wierp het ter

-ocr page 330-

		310
		aarde, maar een engel waakte over liet graf des grooten heiligen en bewaarde het op wondervolle wijze. Wij naderen Poitiers, de stad der heilige Radegonda, koningin, abdis en bovenal eene heilige : de stad van den grooten kerk- vader Hilarius, een der trouwste bewakers van de oufeil- bare leer der Kerk ; eu komen eindelijk aan Ligugé, een der oudste kloosters van Gallië. Wij hebben te Bordeaux vertoefd, en stoomen de kale vlakten van Laudes in. Daar ontmoet gij kleine herders, blootsvoets, met een knapzak op den rug, een bruin vest aau van schapenwol gemaakt en een Biskajer muts op het hoofd, \'t Was een dezer arme kinderen uit de heide, hetwelk de goddelijke Voorzienigheid in de zestiende eeuw uitkoos, om geheel Frankrijk te hervormen en de christelijke liefde niet alleen met het woord maar vooral met de daad te prediken : den H. Vincentius van Paulo. Zoo vervolgt gij uwen pelgrimstocht, en bereikt, al biddende van het eene heiligdom tot het andere, het doel uwer reize, O. L. Vrouwe van Lourdes. \'t Was woensdagochtend half elf, toen de spoortrein mij van Pau langs de Pyreneeën naar Lourdes heenvoerde. Reikhalzend zag ik uit naar het doel van mijn langen pel- grimstocht, en voelde het hart met feller slagen kloppen bij het naderen van de plaats, waar God op zulke wonder- bare wijze zijne onbevlekte Moeder heeft vereerd, en zijne oneindige barmhartigheid heeft getoond. _De trein heeft zijn vaart gematigd en met schel gefluit ons naderen aan het station geboodschapt; het hooge kasteel hebben wij reeds uit de verte begroet, een prachtige toren van wit bergsteen heeft ons oog sinds lang getrokken ; en daar,

-ocr page 331-

		311
		daar zien wij eensklaps aan de overzijde van de Gave de heilige grot, waarin honderden toortsen branden, waarboven het beeld van de Onbevlekte Ontvangenis is geplaatst, en waarvoor eene menigte van pelgrims ligt nedergeknield. Wij inoeten de hand op den boezem drukken, om het on- stuimig kloppen te bedwingen. Maar de trein gaat altijd voort en zet ons weldra af. De hotels hadden hun rij- tuigen aan het station ter opneming der reizigers gezonden: en daar ik verlangde dicht bij de Massabiella-rotsen te logeeren, stapte ik in den omnibus, waarop met groote letters stond te lezen „H ötel de la grott e." \'t Was een nieuw hotel aan het einde van de rue de la Grotte gebouwd en nog niet voltooid, maar kon toch gevoe- gelijk reeds vele gasten herbergen. Ik klom naar mijne kamer, verlangende na een spoorreis van schier 24 uren mij te verfrisschen, en begaf mij naar het venster dat open stond. Wie beschrijft mijne gewaarwording ? wie mijn gevoel ? Daar ontvouwde zich voor mijn gezicht een tafereel als ik nog nooit aanschouwd had. Met klaterend geweld bruiste de bergstroom beneden het venster over zijn oneffen bedding, en tuimelde over steenbrokken en rotsstukken heen ; een breede weg, met een zoom van houten winkels en kleine kraampjes, waarin men allerlei voorwerpen van godsvrucht verkoopt, is met gaanden en komenden als bezaaid en komt, als hij achter een rotsblok is ver- dwenen, daar ginds in de verte weder te voorschijn, om al klimmende eindelijk zich geheel aan het oog te ont- trekken. Rondom bergen, hooge steenbergen, hier en daar begroeid met wilde rozelaren en doornstruiken, maar hooger- op kaal en bruin en met den top in de doorschijnende

-ocr page 332-

		812
		wolken gestokeu. fin daar iu de verte, waar het gezicht stuit op rots en steeuheuvel, daar staat het blanke heilig" dom en heft zijn ranke en fraaie torenspits langs de groe nende heuvels omhoog. Het hart \'erlangt naar de wondergrot. De breede weg voert u met een fraaie steenen brug over de Gave, en langs steengroeven voorbij den molen des heereu de Laffite tot aan de Massabiella-rots. Daar leidt een bergweg u op- waarts naar de grotkerk, of een voetpad naar het missio- narishuis, dat op de helling van den berg is opgetrokken, of eindelijk een tweede breede weg langs den muur, die den afgehouwen berg ontsluit, met een groote bocht naar de plaats, waar de Onbevlekte. Ontvangenis is verschenen. Ziedaar mij aan de grot van O. L. Vrouwe van Lour- des. Vol aandoening kniel ik neder tusscheu de velen, die op het ruime plein ter aarde liggen gebogen, en spreek een vurig dankgebed. De steile rots van blinkend steen heeft drie onregelmatige opeuingen, grillig boven elkander geplaatst, en van achteren in gemeenschap met elkander, op de wijze als de gaten eener spons. De beneden-opening is gelijk met den grond, en beschrijft een grooten vrij regel maligen boog van ongeveer vier meters hoog en van twaalf tot vijftien lang. üe diepte der grot zal bijna gelijk zijn aan haar breedte. Daar boven, meer aan uwe, rechterhand, is een tweede opening smal en hoog, bij wijze van een spitsboog: \'t is de grot, waarin de Onbevlekte Ontvangenis is verschenen, en waarin thans het marmeren beeld prijkt, omgeven van de woorden: „je suis l\'im- macui.ée conception," in zilveren letters. Ter zijde dezer grot, maar weder iets hooger, is de derde kleinere opening.

-ocr page 333-

		:m
		De benedengrot is gesloten met een hoog ijzeren hek ; maar de broeder, die in liet kleine huisje naast de grot verblijft, opent het gaarne voor u, als er niet te veel aaudraug van volk is. Onder het beeld hangt een gouden lamp, omgeven van ontelbare offers, door dankbare handen van herstellen daar opgehangen. Vooral het getal van krukken is verbazend groot. Een ijzeren monsterblaker draagt dag en nacht een vracht van geofferde kaarsen, en wordt, even als de kleinere standaard dieper in de grot, aauhou- dend voorzien uit de tivee groote kisten, die voortdurend door de pelgrims worden gevuld. A.au uwe rechterzijde, diep in de grot, is een soort van hoeknisje door den gril* ligen rotssteen gevormd, en daarin liggen duizenden briefjes, die de beden van smeekeude zielen tot O. L. Vrouwe van Lourdes bevatten. Wat al geheimenissen van diepen rouw en bitter leed, van oudermin en kinderliefde zullen daar niet verborgen liggen ! Wat al tranen en verzuchtingen van verbrijzelde harten en lijdende zielen, van zondaars en rechtvaardigen zullen uit dat verholen hoekje niet opwaarts gaan tot voor Maria\'s troon ! Meer uaar de linkerzijde, achter in de grot waar het gewelf naar den grond duikt, daar is de plek, waar onder Bernadetta\'s vingereu de wonderbron is ontstaan en nog immer haar water blijft geven, \'t Is een smalle goot, van slechts eenige weinige duimen diepte, afgesloten door een klein hekje van gevlochten ijzerdraad. Gij ziet niets op- borrelen, niets stroomen : en toch geeft de fontein, bui- ten het hek geplaatst, meer dan honderd-duizend kannen daags. Aan den hoek van de oostzijde is dit kanaal ook van boven toegemetseld, en leidt het water naar de

-ocr page 334-

		au
		fontein en de twee waterkommen in het huisje daarneven. Buiten het hek staat de fontein van zwart raarmer, en i^eeft uit drie metalen monden het wonderwater aan de vragende menigte. Tinnen kroezen en glazen staan daar altijd ten dienste der pelgrims; eu een ieder drinkt en wascht zich, of vult de blikken bus of de flesch, die hij heeft medegebracht. Een wit marmeren plaat geeft in vergulde letters de woorden te lezen, die de verschijning tot Bernadetta sprak: Allkz boire a la fontaine et vous y laver. fevrier j858. \') Om den hoek van de rots, waar de verkorte molenbeek naar de Gave stroomt, en het breede plein voor de grot en de prachtige accasia-laan beginnen, is een groote steen in den muur gemetseld, waarop te lezen staat: A t/ÉPOQUE DES APPARITIONS LE RUISSEAU Qü\'ON A DÉÏOURNÉ IC1 VERS LE GAVE CONTINUAIT SON COURS JUSQU\' AU DELA DE LA GROTTE. CETTE PRIMITIVE DIRECTION EST ACTUELLEMENT INDIQUEE SUR LE SOL PAR DEUX LIGNES NOIRES ET DES INSCRIPTIONS. 2) 1)   Ga drinken aan de fontein en u daarin wasschen. Februari 1858. 2)  Ten tijde der verschijningen vervolgde de beek, die men hier naai de Gave geleid heeft, haren loop tot voorbij de grot Die eerste richting wordt thans aangeduid door twee zwarte strepen en opschriften.

-ocr page 335-

		:U5
		Ter zijde dier zwarte strepen, zoo wat vlak voor de fon- tein, wijst een wit marmeren steen in den grond u de juiste plaats aan, waar Bernadetta op de knieën lag toen zij de eerste verschijning zag, met de woorden : ICI SE TUOUVA1T BeRNADBTTB LE 11 FKVR1ER 1858, QUAND LA TRES SaINTE VlERGE LUI APPARUT POUR LA PREMIERE POIS. \') Wat men aan de grot gevoelt kan ik niet uitdrukken, veel minder beschrijven, \'t Is of een heilige ademtocht u omgeeft en de tegenwoordigheid van God en zijner onbe- vlekte Moeder doet gevoelen ; bidden moet gij er, en bidden kunt gij er. Vraagt het aan de houderden, die ik daar van den vroegsten morgen tot den laten avond vond ne- dergeknield of gezeten op de banken van liet ruime plein : en zij zullen u getuigen hoe de geest des gebeds u in de ziele vaart en bidden doet, zooals gij nog nooit hebt gedaan. De dag was vaak te kort, en slechts met moeite kon aaen bij het begin van den nactit de helder verlichte grot verlaten en het gebed onderbreken, om een weinig rust te nemen. En wat ziet gij er niet ? Adellijken en armen, aanzienlijken en geringen, pries- ters en religieuzen, soldaten en burgers, mannen en vrouwen, grijsaards en kinderen, zieken en gezonden, allen knielen dooreen en bidden als om strijd en drinken van het water o,f wasschen zich in de hut. Hier zingt men de litanie 1) Hier bevond zich Bernadetta den Uden Februari 1858, toen de Uerheiligste Maagd haar voor de eerste maal verscheen.

-ocr page 336-

		316
		van O. L. Vrouwe daar het Magnificat of eenander •ied ; ginds bidt men den rozenkrans of omgeeft meu de draag- baar, waarop een verlamde edelman ligt uitgestrekt, die hier genezing komt vragen ; daar weder wascht eene moeder haar ziekelijk kind, elders ondersteunt eene arme vrouw haar bleeken en uitgeteerdeu zoon, die zelf eenmaal de steun zijner moeder hoopte te worden ; en hier leunt een gebrekkige op zijn krukken en steekt de dorre handen uit naar liet beeld van haar, die reeds zooveel ongelukkigen heeft getroost en genezen. Als ik op een laten avond in de grot zelve bij het licht der geofferde kaarsen mijn brevier zat te bidden, kwam een bejaard man, dien ik reeds meermalen had opgemerkt zoowel in de kapel daarboven als hier voor het beeld, naar mij toe, greep mijne handen en vroeg weenend : —  „Ik bid u, mijnheer! dank met mij O. L. Vrouwe, want ik ben genezen." Ik vroeg hem welke gunst hij van de heilige Maagd verkregen had. —  „Mijnheer \\" zoo verhaalde hij: „sinds lange jaren leed ik aan een kwaal der ingewanden, en stond schier dagelijks vreeselijke pijnen uit. Geen dokter kon mij helpen of op den duur verzachting geven. Ik ben naar O. L. Vrouwe van Lourdes gekomen, ik heb hier drie dagen gebeden en van het water gedronken : en ziedaar mij genezen; ik gevoel geen pijn meer, ik kan alles gebruiken en heb zelfs voortdurend honger. Wat vermag de H. Maagd toch veel! Wat is zij toch goed en barmhartig!" En daar lag hij weder aan mijne zijde op de knieën, weende overvloedig en sprak zijn dankgebed.

-ocr page 337-

		817
		Van de stad komende gaat gij langs den bergweg opwaarts naar de kerk ; maar ook van de grot kunt gij naar boven klimmen op een voetpad, dat meermalen langs de helling slingert en aan de achterzijde van het terras eindigt. De bovenkerk, die des zondag gebruikt wordt, is altijd geopend. In de crypt gaat ge de H. Mis lezeu ; de middelste kapel is den paters voorbehouden ; de audere vier zijn ten gebruike der vreemde priesters. Da- gelijks gaan daar ontelbaren ter H. Communie; voortdurend is de kapel gevuld met biddenden; altijd zijn de biecht- stoelen bezet. Een prachtig seraphieu-orgel van krachtigen toon staat tusschen de gekoppelde kolommen geplaatst, en wordt meesterlijk bespeeld door een schoonetr jongen man met zwaren baard en van beschaafde manieren ; waarneven eenige paters met welluidende stem de litanie der H. Moeder Gods zingen; en het „O ra pro nobis!" wordt telken male door al de aanwezigen met geestdrift ge- iintwoord. Tegenover het missionarishuis staat een soort van villa, door eene godvruchtige vrouw daar gebouwd en aan den bisschop van Tarbes ten geschenke gegeven. Dan komt men aan een kleine brug over de molenbeek ; zij is van boom- takken gemaakt, en brengt u op de weide, waar het groote pelgrirasfeest van Frankrijk is gevierd. Daar stond de groote galerij of het ronde landelijk gebouw, dat door den heer Henri Lasserre ten behoeve der pelgrims was ge- bouwd, maar voor eeuige jaren door een zwaren stormwind is vernield, \'t Was een cirkel, in vieren afgedeeld om door- gang te geven, gemaakt van boomstammen, die bij wijze van kolommen het rieten dak droegen; \'t was eene open galerij,

-ocr page 338-

		318
		waarin 68 marmeren tafels waren geplaatst, met banken omzet; terwijl aan de oostzijde vier marmeren bladen aaneen gehecht de feesttafel uitmaakte. De geheele ruimte was met een ijzeren hek omsloten. Daar konden zeker duizend pelgrims plaats nemen, om te rusten en hun maaltijd te gebruiken. Op liet groene gras van het middenveld was een fontein uit rotssteen sierlijk aangelegd, uit wier midden een voetstuk van denzelfden rotssteen zich verhief, waarop het beeld der verschijning (% levensgrootte), gebeiteld door den heer Rafel te Parijs, was geplaatst, gekeerd met het gelaat naar de eeretafel. Onder het beeld had men een zwart marmeren blad aangebracht, omlijst weder met rotssteen, waarop in vergulde letters te lezen stoud : Ad majorem Dki gloriam kt lauuem virginus Mariae. Le Donateur de cette rotonde et de ce pont rustiques, de ces tables et de ces bancs, de cette fontain e et de ces ombrages, Ma. fiENRI JjASSERRE A Eü L\'INTKNTION FORMELLE QUE L\'USAGE EN SOIT TOUJOURS ABSOLUMENT GRATUIT POUR LES PÉLÉRINS, ET AUSSI POUR LES MARCHANDS DE COMESTTBLES, LES QUELS, A L\'ABRI DE TOUT MONO POL E, POURONT APPORTËR L1BREMEMT AUTOUR DE CETTE ENCEINTE

-ocr page 339-

		319
		DES PROVISIONS FOtJR LES MULT1TUDES.
		L\'OKDTRE DE NOTRE-DAME DE LotJRDES SE CHARGE D\'ENTRETENIK LA FON DATION DU DONATEUR. *) De parochiekerk, aan den H. Petrus toegewijd, is eene der oudste van den gansenen omtrek. Toen men voor eenige jaren het oude hoofdaltaar afbrak om een nieuw marmeren te stichten, vond men een steen waarop het jaartal 1003 gebeiteld was. \'t Was duidelijk, dat zijoorspronkelijk in Romaanschen stijl is opgebouwd ; maar voortdurend in de rampen des oorlogs moetende deelen, werd zij onophoudelijk hersteld en als eeue forteres meer versterkt dan versierd. Van daar dat zij van binnen van alle beeldhouwwerk beroofd, van buiten met zware konterforteu en eertijds ook met vijf dikke lompe torens voorzien was. De kerk heeft tien kapellen, wier giftbrieven, opklim- mende tot de veertiende eeuw, nog bewaard worden.
		1) Ter meerder eere vau God eu lof van de Maagd Maria. De schenker van dit landelijk, rond gebouw eu van deze brug, van deze tafels en banken, van deze fontein en belommering, de heer Henri Lasserre heeft de bepaalde meening gehad, dat het gebruik daarvan altijd volkomen vrij zal zijn voor de pelgrims, en ook voor de verkoopers van eetwaren die, gevrijwaard voor alle monopolie, vrijelijk rondom dit gebouw hunne waren zullen mogen brengen voor de menigten. — De vereenigiug van O. L. Vrouw van Lonrdes belast zich met de stichting des schenkers te onder- houden.

-ocr page 340-

		o20
		De graven van Bigorre waren gewoon onder den ouden olm, die voor den ingang der kerk stond, recht te preken; daar ontvingen zij ook de jaarlijksche hulde van deuburchtgraaf van Asté, die verplicht was hun een sperwer op een tak zittende, aan te bieden. Het collatie-recht, behoorde aan de gemeente, en het gemeentebestuur had ook recht op de otters der hooge feest- dagen. Kasteel en ziekenhuis bezaten insgelijks hun ka- pellen ; de eerste wordt niet meer gebruikt en is zeer in verval. Het volk schijnt altijd zeer godsdienstig te zijn geweest; immers de pastoor van Lourd.es schreef vóór de Fransche revolutie aan zijn bisschop, dat hij ongeveer 1400 cominu- nicanten in de parochie telde en slechts vijf kende, die hun eerste H. Gommuuie niet gedaan hadden, namelijk drie jongens en twee meisjes, waarvan de jongens echter spoedig zouden aangenomen worden. De bisschop zelf was gehouden een vreemden priester te benoemen, om in Lourdes de vasten te preken; de stad betaalde daaraan 110 livres en 6 stuivers, terwijl hetont- brekende door den bisschop moest aangevuld worden. Buiten de stad ontdekt men hier en daar bouwvallen en overblijfsels van oude kapellen, waarvan eenige zich nog eens in het jaar sieren met groen en bloemen, als de processie der kruisdagen daar heeutrekt. Het waren eertijds de kapellen van Notre-Dame fles Bois, op den weg van Pontacq ; Notre-Dame de Grace, op den weg van Argelés; sint Joseph, ten noordwesten der stad; sint Jan bij de Gave, en sint Felix aan de linkerzijde van den bergstroom. Vele processies kwamen daar eene of andere gedenkwaar-

-ocr page 341-

		.\'321
		dige gebeurtenis vieren, of de dankbaarheid der geredde stad hernieuwen, of ook nieuwe zegeningen over haar af- smeeken. Zoo noemt rneu nog de processie van de HH. Fabianus en Sebastianus, die van Hemelvaartsdag, de pro- cessie van st. Jan, van st. Pieter, van st. Rochus, van Maria-geboorte en eindelijk die van 24 Mei, ter heriu- uering der vreeselijke aardbeving van 1750. De stad voorzag in de kosten dier groote processie en betaalde nog 15 livers, om alle zaterdagen het „S a 1 v e R e g i n a" te doen zingen. De kerk van Lourdes bezit nog drie zeer oude broeder- schappen : die van O. L. Vrouw, welke reeds 23 Januari 1448 bestond, toen Gaston de Foix als graaf van Bigorre, en Roger als bisschop van Tarbes de overeenkomst goed- keurden, die tusschen den pastoor van Lourdes en de broe- dermeesters van O. L. Vrouw gesloten werd, aangaande de offers op kerkwijding en H. Sacraments-dag en die van sint Eutropius en van het H. Kruis, welk eene nieuwe overeenkomst sloten met de stad den 20ste» Augustus 1524.\') Deze drie broederschappen werden later nog met vier ver- meerderd; thans zijn zij nog aanmerkelijk in getal toege- nomen. Bijna alle inwoners zijn lid van een of ander broe- derschap, maar de arbeidende klasse zonder uitzondering. De werklieden stellen hunnen arbeid onder de hoede en bescherming van den patroon der broederschap, en beoe- fenen onderling de christelijke naastenliefde. Wekelijks brengt de gezonde en sterke arbeider een klein offer in
		1) Chronique de la ville et du chateau de Lourdes, par G. R. de Lagrèze. 21

-ocr page 342-

		322
		de algemeene kas, om daarmede den oudeu of ziekeu gil- debroeder in kwade dagen te steunen. Tedere broederschap heeft haar eigen kapel, in wier onderhoud zij voorziet; twee broederschappen deelen zusterlijk het hoog-altaar. De arbeiders hebben Notre-Dame des Graces; de leihakkers O. L. Vrouw van den berg Carmel ; de metselaars O L. "Vrouw van Monsarrat; de kleermakers en naaisters de H. Lucia; de schrijnwerkers de H. .A nna; de steenhouwers de kapel van \'s Heeren Hemelvaart ; de beambten en bedienden der kerken die van het H. Sacrament; en de broederschappen van sint Jan en van sint Jacobus bestaan uit al degenen, die den naam dragen van een dezer heiligen. Het stedelijk ziekenhuis wordt bediend door de zusters van Nevers, die tevens goede scholen hebben en zich geheel aan de verzorging van armen en ongelukkigen wijden. Nog hebben de zusters der onbevlekte Ontvangenis een nieuw en groot landhuis buiten de stad en even voorbij de Massabiella-rots gebouwd, ter herberging van zieke of zwakke vrouwen, die wenschen gedurende eenigen tijd in de nabijheid van O. L. Vrouwe van Lourdes te verblijven.

-ocr page 343-

		XVI.
		MIJN EERSTE BEZOEK. Mijn eerste bezoek in de stad bracht ik aan den waar- digen en ijverigen man, die met zooveel vuur, opofi\'e- ring en volharding de taak heeft volbracht, hem door de Onbevlekte Ontvangenis op de schouderen gelegd; aan den man, die alles heeft beleefd, in de volle beteekeuis des woords, wat er te Lourdes is geschied, en met ijzeren wil heeft voorbereid en uitgewerkt wat er thans gebeurt: — aan pastoor Peyramale. Ik heb u den toen reeds bejaarden en grijzen maar nog altijd sterken en krachtigen deken reeds vroeger geschetst. Hij ontving mij hartelijk en was bereid mij alle inlich- tingen te geven, die ik maar zou wenschen. Zijn huis stond voor mij open, en een altaar werd in de parochie- kerk ter mijner beschikking gesteld. Ik heb dan ook een dankbaar gebruik van zijne goedwilligheid gemaakt en menig uur met den braven priester, soms in gezelschap van een zijner kapelaans, zitten praten over de verschij- ningen, over Bemadetta, over de wonderbare genezingen, over de grotkerk, over de bedevaarten, over de vervolgingen der H. Kerk, over Frankrijk, over godgeleerdheid, met

-ocr page 344-

		324
		één woord ; over alles wat mij belaug inboezemde en de om- standigheden des tijds meebrachten. De Franschman sprak altijd luide in hem, maar deed hem toch volstrekt niet blind zijn voor de groote schuld, die zijn ongelukkig va- derlaiid bij God op zich heeft geladen, üe Pruisen echter mocht ik niet noemen; en zelfs de geleerdste en god- vruchtigste Duitsche godgeleerden verwierp hij beslist. Toen wij eens over Bernadetta spraken, vertelde ik hem dat in Nederland algemeen verzekerd werd, dat de familie van Bernadetta zeer veel voordeel uit die verschijningen getrokken had en thans in zeer goeden doen was. —  „Onwaarheid I" riep pastoor Peyramale verontwaardigd uit: „Schandelijke laster! De Soubirous zijn altijd arm gebleven en hebben nooit iets aangenomen van alles, wat hun is aangeboden. Schatten zijn hun, ik zeg niet aan- geboden, maar opgedrongen : en zij hebben ze altijd vol- standig geweigerd. Daar is niemand ter wereld, die kan getuigen dat ze ooit iets, het geringste ook, hebben aau- genomen." —  „Maar later zijn ze toch in betere omstandigheden gekomen," bracht ik in. —  „Luister!" hernam de waardige man: „ik heb ze acht jaren beproefd. Ik zeg: acht jaren, dat ik ze arm en zeer hulpbehoevend liet, zoo min mogelijk ondersteunde en het deed voorkomen, alsof ik van alle armen mij he.t minst aan hen gelegen liet zijn. Toen ik na die acht jaren beproevens van hunne belangloosheid overtuigd was, toen eerst heb ik den bisschop voorgesteld, om iets ten hunnen behoeve te doen." —  „En gij hebt ze tot goeden staat gebracht?" vroeg ik.

-ocr page 345-

		325
		— „Volstrekt niet. Zij waren doo darm en werden oud : als ik ze derhalve in de gelegenheid stelde, om met hard en voortdurend werken een eigen stuk brood te verdienen, dan deed ik hun een groote weldaad en stopte te-gelijker tijd den lasteraars den mond. Eu zoo heb ik gedaan. Toe- vallig kwam er een oude korenmolen te koop, die niet meer dan 5000 francs kon gelden. De bisschop machtigde mij dien te koopen en aan de oude lieden te geven. Met dien molen hebben zij niet meer dan een zuinig stukje brood verdiend, want de molen was oud en afgewerkt. De zuster van Bernadetta drijft nu den molen en is volstrekt nog niet rijk ; haar man is vrachtrijder, en moet met zijn verdiensten het inkomen van den molen stijven, willen zij niet tot armoede komen. Maar gij gaat ze immers zelf bezoeken ? Ik zeg u dus niets meer; gij zult u met eigen oogen overtuigen.\'" Nog vernam ik uit zijne gesprekken, dat de baron Massy, nadat hij op bevel des keizers zijn verbod had moeten intrekken, niet goed meer aan het hoofd van het departement der Hautes-Pyrénées kon blijven; hij werd dan ook verplaatst, maar helaas ! om prefekt te zijn van het departement, waarin O. L. Vrouwe van Salette was versche- nen. Hij, zoowel als de vrederechter Duprat, de maire Lacadé en de minister Fould hebben de aarde reeds lang verlaten, om daarboven het loon hunner werken te ontvangen. De minister Rouland is uit het ministerie getreden en geplaatst aan de Fransche bank. De procureur Dutour is raadsheer aau het Hof, en de commissaris Jacomet hoofd-commissaris geworden in een der voornaamste steden Tan Frankrijk.

-ocr page 346-

		326
		De waardige Peyramale mocht de voldoening smaken, dat zijn rustelooze ijver voor de verheerlijking der onbe- vlekte Moeder-Maagd door den H. Stoel op hoogen prijs werd gesteld, en dat hij ten blijke daarvan door paus Pius IX tot zijn eerekamerheer werd benoemd. Gausch Lourdes was daarover in vreugde en vereerde hem schier als een heilige, wat vooral bleek na zijnen dood in September 1877. Ongelukkig echter was de ijver van Mgr. Peyramale in de laatste drie jaren al te groot en zijn vertrouwen op de voortdurende offervaardigheid der pelgrims schier onbe- grensd geweest. Immers toen alles, wat het heiligdom op de Massabiel la-rotsen betreft, zoo voorspoedig en zelfs boven de stoutste verwachtingen was uitgevallen, toen meende hij nog verder te kunnen gaan en iets te mogeu ondernemen, waartoe hij geen rechtstreeksche lastgeving des hemels had ontvangen. De parochiekerk was oud, leelijk en bouwvallig. Had hij eene prachtige basiliek ter eere der H. Maagd mogen bouwen, hij wenschte ook eene groote en kostbare parochiekerk te stichten ter eere van den prins der apostelen. Hij kocht den noodigen grond, deed een grootsch en kostbaar ontwerp teekenen en ving met moed den langen arbeid aan. Helaas! de liefde der pelgrims voor het heiligdom van de H. Maagd bleek weldra niet de liefde te zijn voor de parochiekerk van Lourdes. De inkomsten wareu schraal en de inwoners konden de hooge kosten niet dragen. Maar \'t was alsof de moeilijkheden den ijver van den ouden deken nog verhoogden, want met ijzeren wil zette hij het werk voort. De gemeente of de kerkekas wilde hij niet bezwaren, en nam daarom voor eigen rekening groote sommen gelds op,

-ocr page 347-

		327
		niet lettende op het gevaar, dat daaruit noodzakelijk eens moest ontstaan. De crypte mocht hij voltooid zien, ook de bovenbouw bereikte reeds eeue aanmerkelijke hoogte en de marmeren zuilen verhieven zich statig daar binnen ; doch toen bezweek de krachtige man onder de te zware zorgen en drukkende lasten, en legde het moede hoofd voor immer ter ruste neder. Zijn stoffelijk overschot werd in de pas voltooide crypte bijgezet, en aanstonds begonnen eenigen het graf van hunnen ijvervollen herder te bezoeken, niet zoozeer om voor zijne zielerust te bidden, dan wel om hem als een heilige te vereeren en aan te roepen. De bisschop van Tarbes had de laatste onderneming van Mgr. Peyramale nooit goedgekeurd, en het altijd be- treurd dat de oude man zich zoo diep in schulden daar- voor stak. Maar toen nu eene partij zich vormde met het kennelijk doel om den overledenen pastoor bovenmate te verheffen, alleen uit onedele gevoelens jegens de eerwaarde paters aan de grot; toen men een weekblad had opge- richt, waarin processies naar en godsdienstige oefeningen bij het graf van den herder werden aanbevolen, toen ver- hief de kerkvoogd zijne stem en maakte een spoedig einde aan die betreurenswaardige ongeregeldheden. Aanstonds schreef hij aan den tijdelijken deservitor: „Mijnheer de vikaris! — De gedragslijn, die gij te vol- „gen hebt als bestuurder der parochie van Lourdes, tot aan „de benoeming van een nieuwen pastoor, is u reeds aan- „gewezen. Wij hebben echter gemeend de reeds gedane „aanbevelingen nog eens uitdrukkelijker te moeten her- „halen, met het oog op zekere gebeurlijkheden, die dreigen „zich te zullen voordoen.

-ocr page 348-

		828
		„Gij hebt u eeuig en alleen bezig te houden met het „geestelijk bestuur der parochie, waarover gij voorloopig „gesteld zijt. Alles wat betreft de nieuw in aanbouw zijude „kerk moet u volkomen vreemd blijven. „Wij drukken u vooral op het hart alle betrekking te „vermijden met het weekblad, dat te Lourdes verschijnt „onder den titel van L\'Echo des Pélerins. Mis» „schien zullen wij op dat blad nog wel eens moeten terug- „komen; maar in afwachting dat wij daartoe genoodzaakt „worden moeten wij u verklaren, dat wij uitdrukkelijk af- „keuren en verfoeien den geest, de bedoelingen, den niet „christelijken toon van dat blad, zoowel als de meer dan „vreemde handelwijze van hen, die er de ziel van zijn. Wij „kunnen niet toelaten dat religieuzen, die niemand hinde- „ren, volstrekt onbesproken van levenswandel zijn en door „hun deugd en arbeid de algemeene achting verdienen, „aanhoudend wekelijks aan de minachting worden prijsge- „geven door genoemd blad, met een onedel doel dat zeer „licht te begrijpen is. „Wij veroorloven niet dat in de crypte der nieuwe kerk, „of boven dien bouw godsdienstige plechtigheden plaats „grijpen, die tegenstrijdig zouden zijn met de voorschriften „der Kerk in gelijke omstandigheden. „Wij veroorloven evenmin in de aangeduide plaatsen „de viering der heilige geheimen. „Nog verbieden wij elke gemeenschappelijke handeling, „welke het karakter draagt van eeue godsdienstige vereering, „zooals processies of bedevaarten, waarvau het graf van „Mgr. Peyramale het voorwerp zou wezen. „Het zou te wenschen zijn dat men zich te Lourdes

-ocr page 349-

		329
		„vóór alles bezig hield met de zoo aanzienlijke schulden, „welke Mgr. Peyramale uit overdreven ijver en vertrouwen „en alleen in het belang der parochie heeft aangegaan, „buiten ons weten en op zijn eigen naam. Dit is voorze- „ker eene zaak, die alle andere moet doen zwijgen. „Wij meeneu ook een woord te mogen mede spreken „in de keuze van eene begraafplaats voor den overleden „pastoor van Lourdes. Kan het welvoegelijk zijn later we- „der het werkvolk aan den arbeid te zetten boven het „stoffelijk overschot, dat daar in eene eerbiedige stilte be- „hoort te rusten tot den grooteu dag der opstanding ? „Ware het niet verkieselijker geweest eerst de voltooiing „van het gebouw af te wachten? „Wij kennen genoeg, mijnheer de vikaris, uwen geest „van geloof en onderwerping, om de zekerheid te hebben, „dat gij u zult beijveren de voorschriften te doen opvol- „gen, die wij u hebben medegedeeld. „Aanvaard enz. „Tarbes, 12 October 1877.             t Caesar Victor, bisschop van Tarbes." Dit schrijven werd openbaar gemaakt door het J o u r- nal de Lourdes van 8 .November, en gaf tevens den regel aan, die door den nieuwen pastoor zou gevolgd wor- den. De keuze des bisschops viel op een priester van wien de Semaine catholique getuigde dat hij een man is „schitterend door deugd en verstand", den eerw. heer Barrère, hoogleeraar in de H. Schriftuur aan het groot seminarie te Tarbes. De plechtige inhuldiging van den nieuwen pastoor had plaats den 24sten November. Het

-ocr page 350-

		330
		Journal de Lourdes vaii 1 December gaf daar- vau het volgende relaas : „\'t Was groot feest te Lourdes Zondag laatstleden; de parochie ontving haren nieuwen pastoor. Men kende hem reeds als een der uitstekendste leerlingen van \'net klein seminarie van st. Pé en een der geleerdste professoren. Men wist dat het groot seminarie van Tarbes levendig be- treurde het vertrek van een zijner geaclitste leermeesters ; en de stad Lourdes juichte met het gansche kerspel de gelukkige keuze van den bisschop van Tarbes toe. „De gansche bevolking was in de kerk om den nieuwen herder te zien en te ontvangen. Mijnheer Lapeyre, maire van Lourdes, sprak hem het welkom toe met al de vrij- moedigheid van zijn warm en rechtschapen hart. „13e vicaris-generaal van Mgr. den bisschop van Tarbes, mijnheer Lamole verrichtte de plechtigheid der installatie omgeven van talrijke geestelijken, onder welke men op- merkte de priesters der parochie en van de grot, de be- stuurders en vele professoren van het groot en klein seminarie, mijnheer Laffaille, kanunnik der kathedraal van Tarbes en mijnheer Dupas, deken en pastoor van Ossun. „De redevoeringen van den groot» vikaris en den nieuwen pastoor vormden het glanspunt van den dag ; zij maakten een diepen indruk op het zoo godsdienstig volk van Lour- des, dat hen aanhoorde met eene levendigheid van geloof en met een betuiging van eerbied en liefde, welke ieder- een diep moesten treffen." De schoone redevoering van pastoor Barrère begon aldus: „Ik groet de kerk van Lourdes! Het is mij zoet, mijne geliefde broeders ! u den groet te herhalen, dien de apostel

-ocr page 351-

		331
		der natiën aan de geloovigen van Rome zond: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis. üe genade van onzen Heere Jesus Christus is de grootste schat van hemel en van aarde. Ons die genade te verdienen, daar- mede onze zielen te versieren en haar overvloedig in onze harten te storten, ziedaar het doel der menschwording van Gods Zoon, het doel van zijnen bloedigen dood aan het Kruis, en van zijne voortdurende tegenwoordigheid in het H. Sacrament des Altaars. De zichtbare wereld met al de verscheidenheid en rijkdom der ontelbare schepselen, die daarop leven, is geschapen voor den mensch; maar hij zelf, hij is geschapen voor de genade, voor het boven- natuurlijk leven, dat hem tot aangenomen kind van God maakt, bestemd om met Jesus Christus het erfdeel des hemelschen Vaders te bezitten. De katholieke priester heeft de zending dat bovennatuurlijk leven aan de zielen en aan de wereld mede te deelen; en het is daarom dat ik, met de gedachte aan hetgeen ik onder u verrichten kom, u allen, mijne geliefde broeders! de genade van onzen Hei- land Jesus Christus toewensch. „Onder de zaaiers van de genade en de onsterflijkheid, zooals Tertulliaan hen noemt, is de eerwaarde en be- treurde Mgr. Peyramale voor u een der schitterendste geweest. Op buitengewone wijze begiftigd met de gaven der natuur en der genade, bezat hij een innemend en vriendelijk uiterlijk; vlug en helder van geest, warm en edel van hart, was hij altijd bij uitnemendheid een bui- tengewoon werktuig van Gods oneindige goedheid en genade. Hij heeft haar dan ook met grooten moed en onvermoeiden ijver in stroomen over u uitgestort.

-ocr page 352-

		332
		„Mgr. Peyramale was de mail des geloofs, van het levendig en onwrikbaar geloof der oude tijden. Dat sterk geloof legde hem die krachtige uitdrukkingen in den mond, waarmede hij de trage en verdoolde zielen wist op te wekken en tot hare plichten terug te breugen. Zonder gevaar voor de gunst des volks, vervolgde hij metontem- bare kracht het kwaad overal waar zijn doordringend oog het ontdekte. Zijn woord, scherp als een zwaard wanneer hij de ondeugd of het misbruik aanviel, was zacht en zalvend, als hij zich richtte tot de uitverkoreu zielen, die deel uitmaken van uwe godsdienstige vereenigingen en broederschappen. Hij wist zich alles voor allen te maken, om allen voor Jesus Christus te winueu. Hoe groot is niet het getal zielen, welke deze uitstekende priester den hemel heeft ingevoerd! „Voorzeker zijn geloof was groot, maar zijne liefde was niet minder groot, zij was onuitputtelijk. Zoo het mij ge- oorloofd ware, herinneringen te ondervragen, dan zoudt gij allen eenparig antwoorden, dat hij de liefde zelve was. „Doch dit was niet genoeg. De onbevlekte Moedermaagd zich gewaardigd hebbende op den gezegenden grond van Lourdes te verschijnen, was Mgr. Peyramale de pijl, welke God uit zijn koker nam om de vijanden van zijn werk te bestrijden. Die pijl vloog altijd, zonder door iets te kun- nen worden gehinderd of tegengehouden, recht op het doel af en trof het altijd in \'t harte. Deze glorie is inderdaad een der schitterendste in den herder, dien gij met zooveel recht beweeut." (\')
		(l) Journal de Lourdes van 1 December 1877.

-ocr page 353-

		333
		Het werk van Mgr. Peyramale is niet voltooid en de stilte van zijn graf is ongestoord gebleven; want de gel- delijke moeilijkheden zijn nog uiet uit den weg geruimd. Droevig staan daar de brokken muur te vergaan, en te- vergeefs wachten de marmeren zuilen in hun houten ko- kers op de vracht, die zij bestemd zijn te dragen. Het heeft nu reeds al het uiterlijke vau eene groote ruïne.

-ocr page 354-

		XV]].
		ANDERE BEZOEKEN. \'t Was zondag-ochtend na de Hoogmis, toen ik de Sou- birous ging bezoeken. Aan de noordzijde en vlak aan den voet van de rots, waarop het kasteel zich verheft, in het laagste gedeelte der vallei loopt een smalle beek, die met geweld naar de Gave zich spoedt en hier eenige molens iu beweging brengt, waaronder ook den molen dieu ik verlangde binnen te gaan. Voor de kerk op de place du Porche openen zich twee wegen, die naar den molen geleiden. Men kan vlak daar tegenover de r u e d u T r i- b u n a 1 inslaan, vervolgens de tweede straat rechts, aan welker einde gij een rotsachtig en steil afloopend voetpad vindt, dat langs den molen loopt. Gij k unt ook de r u e fiasse kiezen, de kerk aau uwe rechterhand latende. Een weinig verder gaat ge eene brug over, slaat links om, en de tweede kleine straat, die ge dan aan uwe linkerhand ziet, is die van den molen. \'t Is eene zeer nederige woning, breed maar laag, met leien gedekt en met witte kalk bestreken; daar zij allengs bouwvallig begon te worden, is men genoodzaakt er alle jaren wat aan te herstellen, dat — gelijk de jonge eige- naar mij verzekerde — hem ook alle jaren een aardig

-ocr page 355-

		335
		sommetje kostte. Maar de molen wordt er beter door. Ter wederzijde van de deur is één venster, daar boven telt gij er drie, evenals ook drie dakvensters tusschen de schaliën. De eenige deur van deze eenvoudige woning brengt u in den molen zelven, die met zijn raderen twee derden gedeelten van het huis inneemt; dan bemerkt gij aan uwe linkerhand eene deur, en deze openende zijt gij in de woning van vader Soubirous, thans betrokken door zijne dochter Marie, die met Bernadetta hout sprokkelde toen deze de eerste verschijning zag. \'t Is eene kleine, smalle kamer, gelijkvloers, voorzien van eene slaapplaats, een klein houten kastje, eene tafel en vier of vijf stoelen j een groote schoorsteen staat vlak tegenover de deur, en slechts één klein venster geeft uitzicht op het voetpad. Langs den wand zijn vele heiligen-prenten opgehangen, ook eene kleine photographie van Bernadetta als zuster van Nevers, en op het kastje staat een Moeder-Gods- beeldje omringd van eenige bloempotten. Ik vond daar de zuster van Bernadetta — eene vrouw van omstreeks 25 of 26 jaren — gehurkt aan de wieg, waarin haar eenig kindje, eene gezonde frissche meid van 4 jaren, lag te dartelen, de kleine Bernadetta, het peetekind harer tante \'). De echtgenoot is een flink jong man, met een rond en vroolijk gelaat, die maar ééne weelde kent: — zijne vrouw met zijn kind. Wij spraken natuurlijk over de gebeurtenissen der grot, en Marie vertelde mij in kinderlijke eenvoudigheid alles, wat zij had bijgewoond, gezien en beleefd. Haar moeder is overleden den 8ste"
		1) Geboren in October 1868.

-ocr page 356-

		336
		December 1866, haar vader nog slechts kort geleden. Zij heeft twee broeders; de oudste was toen ongeveer 19 jaren oud en is bij de paters missionarissen te Garaison. De jongste was 12 jaren oud, had zijne eerste H. Communie gedaan, en ging nog ter schole hij de broeders van de christelijke leer. Ik mocht niet verzuimen ook de zusters van Nevers l) te bezoeken, bij wie Bernadetta is ter schole gegaan en later zes jaren heeft gewoond, alvorens als novice naar het moederhuis te vertrekken. De waardige overste ontving mij beleefd en minzaam, en toonde zich aanstonds bereid om de weetgierigheid van den Hollandscheu pelgrim te bevre- digeu. Bernadetta is nog twee jaren bij hare ouders ge- bleven, en bezocht de school der zusters. De toevloed van bedevaartgangers, die meest allen ook het bevoorrechte kind wilden zien en spreken, werd allengs zoo groot, dat de pastoor het geraden achtte het arme kind aan de nieuws- gierigheid te onttrekken, en voor de bekoring van ijdelheid en zelfbehagen te behoeden. Zij werd daarom door de zusters opgenomen, en verrichtte bij haar het huiswerk. Zes jaren bleef zij daar, altijd dezelfde kinderlijke een- voudigheid en zedigheid bewarende, maar iederen dag iu teedere godsvrucht, in vurige liefde en in geduld en lijdzaamheid toenemende. De zusters hadden haar lief, bewonderden hare deugd, en verlangden niets vuriger dan dat ook zij eenmaal den sluier zou aannemen. In Juli 1866 vertrok Bernadetta naar Nevers en trad het moederhuis der zusters als novice in.
		1) Dames .ie Nevers.

-ocr page 357-

		337
		De belofte, door de H. Maagd aan Bernadetta gedaan, dat zij het kind gelukkig zou maken in de eeuwigheid maar niet in den tijd, werd ongetwijfeld in haar vervuld: zij leed dikwijls en zeer veel van het asthma en van hart- kloppingen. Den 8ste» April 1867 schreef de overste zelfs: „deze waarde novice is zeer belangwekkend, maar van eene „uiterst zwakke gezondheid. Zij heeft hare professie nog „niet gedaan, en God alleen kent het geheim harer toe- „komst, zoo dikwijls bedreigd door hevige aanvallen van „eene hartkwaal die alle plannen verijdelt." •) Zij heeft toch hare geloften mogen afleggen, is 30 October van hetzelfde jaar geprofest, en droeg den naam van zuster Marie-Hernard. Eene maand geleden — 7 Januari — was zij 29 jaren oud geworden; zij nam de bediening waar van ziekenzuster, en wist zichzelve te vergeten en op te offeren, om — ofschoon zelve dikwijls lijdende — de kranke zusters met liefde en voorkomendheid te verzorgen. Eene zuster schreef over haar : „\'t is altijd een bevallig „kind, godvruchtig als een engel, zacht als een lam en „onschuldig als eene duive. God geve, dat zij ons lang „gespaard blijve: zij doet ons zooveel goed !" *) Den 28sten Juni 1869 schreef eene aanzienlijke vrouw: „ik heb zuster „Marie-Bernard gezien. Dat ging niet gemakkelijk: maar „toch, ik heb ze gezien, ik heb ze gesproken.... en ik „ben voldaan. Welke zoetheid ! welke zachtmoedigheid! 1)   Cette chère novice est fort interessante, mais d\'une santé exeessi- vement faible. Elle n\'a pas ennore fait profeasion, et Dien senl connait Ie secret de sou avenir, compromis souvent par de violentes crises d\'une maladie de coeur, qui empêcbe tont projet. 2)  Annales de N-l). te Lourdes, 30 April 1868. 22

-ocr page 358-

		»38
		„Voeg daarbij de uitdrukking van smart, verspreid over al „hare gelaatstrekken. Goed schepsel, zeide ik bij mij- „zelve haar aanziende, ik heb een groot vertrouwen in uwe „gebeden." \') Als ik aan de eerwaarde moeder mijn voornemen te kennen gaf, op de terugreis naar Nevers te gaan en zuster Maiie-Bernard te bezoeken, begon zij te glimlachen eu raadde mij aan, dien grooten omweg niet te maken, \'t Zou toch tevergeefs zijn. Als de overste al eene uit- zondering voor mij wilde toestaan op den algemeenen en strengen regel, dan zou zij misschien in de verte naar eene zuster heenwijzen en zeggen: dat is zuster Marie-Beruard; maar tot haar toegelaten worden of haar spreken zou mij niet veroorloofd worden. Als ik naar de reden daarvan vroeg, antwoordde zij: — „Bernadetta heeft hare gewichtige zending volbracht, zij heeft hare openbare taak afgewerkt, en zich nu terug- getrokken en de eenzaamheid, de verwijdering der wereld opgezocht. Eerbiedigen wij die rust en die stille verbor- genheid; ontnemen wij haar niet het beste deel dat zij verkozen heeft; en vooral, stellen wij ons nooit bloot aan het gevaar van hare zedigheid, hare nederigheid en hare onschuldige eenvoudigheid te kwetsen. Zij is er innig van overtuigd, dat de onbevlekte Moeder-Maagd door de ge- beurtenissen van Lourdes moet grooter, maar zij, hare nederige dienstmaagd, moet kleiner worden." Niemand zal tegen deze redenen iets kunnen inbrengen, maar allen zullen den maatregel, door de algemeene overste van
		1) Ëugène Boyer, une visite a Bernadette.

-ocr page 359-

		339
		Nevers op aanraden des bisschops genomen, moeten goedkeu- ren. Te meer is het noodzakelijk geworden Bernadetta buiten allen omgang te stellen, omdat God vaak op wonderdadige wijze zijn welbehagen in deze brave religieuse openbaarde en van haar een wonderkracht deed uitgaan, waarvan zij zich niet het minste was bewust. Mij werd onder anderen het volgende te Lourdes verhaald en als waarheid verzekerd. Eene vrouw in de nabijheid van Nevers had een meisje van vier jaren, dat na eene hevige hersen-ontsteking vol- strekt niet meer sprak, zij was ontroostbaar en wendde alle middelen aan, die genezing konden geven, maar vruchteloos. Eensklaps komt in haar de gedachte op : „als Bernadetta het kind aanraakt dan zal het genezen zijn;" en deze gedachte vestigde zich zoo sterk in haar, dat zij weldra eene zekere overtuiging werd. De vrouw ging dan ook, welgemoed en als verzekerd van de genezing, met het meisje naar Nevers en meldde zich aan het zusterhuis aan. De overste echter wilde er niets van weten, en weigerde bepaald zuster Marie-Bernard te laten roepen. — „Zuster Marie-Bernard heeft volstrekt niet de gave van wonderen te doen," zeide zij: „en waarom zullen wij hare stille verborgenheid storen of hare nederigheid in bekoring breDgen ? En als zij uw kind heeft aangeraakt en het is niet genezen, dan is uw godsdienstig vertrouwen geschokt en de goede zuster misschien in opspraak ge- bracht. Hoe wijs dit woord der overste ook was, de moeder wilde het volstrekt niet aannemen, en bleef met innige overtuiging verzekeren dat het kind zeer stellig zou genezen, als Bernadetta het maar even aanraakte; wat de eerste

-ocr page 360-

		340
		daar tegen ook inbracht, \'t was alles vruchteloos. Daar de vrouw maar niet vertrekken wilde, bedacht de verstan- dige overste eene list, om der vrouw genoegen te geven en toch zuster Marie-Bernard te sparen. Zij ging met het kind de kamer uit, riep Bernadetta en zeide tot haar: —  „Zuster, ga eens even in den tuin wandelen met ilit kind, terwijl ik de moeder ga spreken." Bernadetta nam het meisje bij de hand en vroeg, niet wetende dat het kind niet sprak: —   „Kom, lieve! willen wij in den tuin wat gaan spelen ?" —  „Als \'t u belieft," antwoordde het kind en bleef met Bernadetta spreken. De overste was weder in de spreekkamer teruggekeerd, zag door het venster naar den tuin en bemerkte terstond dat de zekere verwachting der moeder was vervuld. Zij verborg echter hare ontroering, stond op en zeide kortaf dat de vrouw niet langer blijven mocht, maar verzocht werd dadelijk te vertrekken. Verstomd van smart en met gebroken ziel volgde haar de weenende vrouw tot aan de huis- deur. Toen riep de overste aan de zuster in den tuin, dat zij het meisje zou terug brengen, en duwde moeder en kind zacht de deur uit. De moeder wist niet dat Ber- nadette haar kind had gebracht, en Bernadetta wist niet dat het kind sprakeloos was : maar van dat oogenblik sprak het kind. Thans weet de moeder dat Bernadetta met het jonge meisje in den tuin heeft gewandeld, en verhaalt het aan iedereen; Bernadetta echter heeft nooit geweten, dat God door haar zulke buitengewone zegeningen schonk. De missionarissen, aan wie de bediening der grotkerk door den bisschop van Tarbes is opgedragen, zijn leden

-ocr page 361-

		841
		van de congregatie der Onbevlekte Ontvangenis, eene con- gregatie, welke sinds lange jaren in de stad Tarbes heeft bestaan en nu te Garaison gevestigd is en vooral in de laatste jaren zeer in bloei en aanzien is toegenomen. Zij was nog niet goedgekeurd te Rome, maar toch meermalen in apostolische brieven met lof vermeld; bestaat bijna uit- sluitend uit priesters van het bisdom, en geeft missiën in de dorpen en kleine steden. Zeven paters bewoonden het huis, dat voorloopig op de helling van de Massabiella-rots was gebouwd ; thans hebben een twintigtal het nieuwe klooster betrokken, waarbinnen evenzeer als vroeger de deugd van gastvrijheid volkomen wordt beoefend. De weinige tijd, die hun van de geestelijke verzorging der tallooze pelgrims overschiet, wordt besteed aan de studie en het uitgeven der annalen van O. L. Vrouw van Lour- des, tot welker verzameling zij eene zeer drukke en zeer uitgebreide briefwisseling moeten onderhouden. Ik had de eer meermalen aan hun gullen disch aan te zitten, en veel van den overste te vernemen aangaande de wouderen, die nog dagelijks door de voorspraak van de H. Moeder- Maagd verkregen worden. — „Bijna geen dag gaat er voorbij," verzekerde hij mij, „of ik krijg kennis van een of ander wonder.\'5 Ook belasten zij zich volgaarne met het zenden van water uit de wonderbron, en rekenen het zich tot eene eer, als zij u naar de grotten der Espélugues mogen ver- gezellen, of aanwijzen wat er nog op de rotsen moet ge- bouwd worden, en noemen het eene uitspanning, wan- neer zij met u de Pyreneeën ingaan, om als echte montagnards de bergen op te klimmen en onverschrokken

-ocr page 362-

		34-2
		in de diepten af te dalen. Juist was daar ook de alge- meene overste der congregatie uit Garaison, dien ik heb leeren kennen als een zeer verstandig voorzichtig en ernstig man, die met veel kennis van zaken over den toestand van Europa en vooral van Frankrijk sprak. Louis Bourriette was de eerste, die de wonderkracht der bron van Lourdes mocht ondervinden, hij leefde nog: hem moest ik bezoeken. Ter zijde de Beestenmarkt in eene achterbuurt woonde de oude man, die toen zeventig jaren telde. Ik trof hem te huis met zijne vrouw, zijne gehuwde dochter en haar kinderen, \'t Was er niet rijk, maar net en vriendelijk. Bourriette was nog een krasse, opgeruimde man, die alle dagen hard werkte in de steenhouwerij om een schamel stuk brood te verdienen, terwijl de oude vrouw nog eenen kleinen handel in kaas dreef. Zoodra ik over zijne wondervolle genezing begon, kwam de zuidelijke Franschman boven, en vol leven, vol vuur, vol gebaren verhaalde hij mij omstandig de gebeurtenis. —  „En hebt gij later nooit weder hinder aan het oog gehad ?" vroeg ik. —   „Nooit, mijnheer!" antwoordde hij schielijk en sloeg zich met de platte hand op het oog. „Zie maar eens, het is gezond en sterk, geen haartje ontbreekt er aan. En dat is gelukkig ook, want ik heb beide mijne oogen nog hard noodig om mijn brood te verdienen." —  „Gij zult dan wel veel van O. L. Vrouwe houden?" hernam ik weder. —  „Sterven voor O. L. Vrouwe van Lourdes!" riep hij uit en onderdrukte een paar groote tranen, die in het genezen oog opwelden.

-ocr page 363-

		343
		Ook Justus Bouhohorst heb ik opgezocht, \'t Was daar wel arm in die achterbuurt. Maar dat ziekelijk, dat mis- maakt en stervend kind van twee jaren oud zag ik daar voor mij staan als een Hinken, gezonden, sterken jonkman van 17 jaren, wien levensvreugd uit de donkere oogen straalde en een glans van vergenoegen eu gezondheid op het gelaat lag verspreid. Men ziet het hem aan, dat het der H. Maagd niet berouwen kan, aan hem een wonder te hebben gewrocht, want hij is braaf, hij is godsdienstig, hij is arbeidzaam ; voor zijne ouders is hij een steun en een troost, voor zijne zuster een liefhebbende broeder, en voor O. L. Vrouwe van de grot een ijverig vereerder. Geen wonder dan ook, dat zijne moeder, met de haar eigene voortvarendheid en levendigheid, niet genoeg ver- tellen kon van haren Justus, dien zij, schier waanzinnig, een kwartier lang in het koude water van de bron ge- dompeld hield, en als verrezen uit den dood naar huis mocht dragen. En de inwoners van Lourdes ? Zij bezitten de goede hoedanigheden en ook de gebreken der montagnards. Zij zijn eenvoudig, rechtschapen, godsdienstig en zeer trouwe buren; maar ook fier, ruw en vaak onverzettelijk zoowel in haat als in vriendschap. De oude zeden echter en de nationale kleederdracht beginnen allengs te verdwijnen, om plaats te maken voor de hedendaagsche fijnere manie- ren. Een uitstekend onderwijs wordt er gegeven; en des zondags ten half negen zijn de onderwijzers met al de schooljongens in het koorgestoelte achter het hoogaltaar der parochiekerk gezeten, en zingen de Hoogmis. Men spreekt daar het patois der Pyreneeën, dat is Eransche woorden

-ocr page 364-

		344
		met Spaansche uitgangeu ; met de vreemdelingen spreken zij echter hunne zuivere moedertaal. Godsdienstig is Lourdes altijd geweest. Wanneer in vroegere tijden de donder tusschen de bergen ratelde, dan werd de klok geluid, en de pastoor was verplicht, zoowel in het holle van den nacht als bij dag, naar de parochie- kerk te gaan en eene processie te houden, om het even of er volk opdaagde of dat hij met den klokluider alleen bleef. Tot aan de Fransche revolutie, gingen de monniken van de Ermitage alle vrijdag-nachten door de straten van Lourdes, op langzamen en treurigen toon uitoepende : Vous qui dormez, ne dormsz pas si fort, Que plus ne vous souvieune de la mort! \') Bij het ten doop dragen der kinderen heeft niets bijzon- ders plaats; alleen ziet men een troep jongens en meisjes de doopborgen volgen naar de kerk, verschrikkelijk hard schreeuwende in een onverstaanbaar patois. Werpt men echter een zak met suikergoed of wat koperen munt onder het kleine volkje, dan ligt het terstond op de straat te grabbelen en vergeet den doopeliug. "Van ketelmuziek bij het trouwen hielden de inwoners van Lourdes buitensporig veel. Huwde iemand voor de tweede maal of buiten zijn stand, was het een of ander aan te merken op bruidegom of bruid, men was er van ver- I) Gij die slaapt, slaapt uiet zoo hard, dat niets u meer herinnert aan den dood! Ook in Toulouse had men in de zestiende eeuw nacht- wakers, die des nachts riepen: Kéveillez vous, vous qui dormez ! 1\'riez Dieu pour les tréprassés.

-ocr page 365-

		845
		zekerd dat de ketelmuziek niet zou achterblijven, al gold het zelfs den aanzienlijkste der stad. Nog ten huidigen dage, als een vreemdeling, hetzij man of vrouw, met iemand van Lourdes huwt en zich daar met ter woon gaat vestigen, dan vereenigen zich aanstonds de buren, om bij zijne aankomst de zoogenaamde Hegge (Sègue) te vormen. Een roode band wordt dan voor de deur der nieuwe echtgenoo- teu vastgehecht. Twee rijen van jongelieden scharen zich aan beide zijdeu van de deur, om doortocht te verleenen aan de bruiloftsgasten. Zoodra bruid en bruidegom aankomen, worden hun bloemruikers aangeboden, en eindelijk voor de deur een blad, waarop een flesch wijn en een glas staan. Vfanneer nu de bruidegom den eerewijn drinkt, en volgens zijn stand een goede gift op het blad legt, waarvoor de nieuwe buren zich een vroolijken avond kunnen verschaffen, dan wordt het roode lint weggenomen, en kan hij vrijelijk binnen treden. Terwijl hij dan aan de bruiloftstafel met zijn gasten is gezeten, houden ook de buren feest en drinken op het geluk zijns echts. Maar wee hem, als hij zich gierig of karig betoont of ook maar wil onderhandelen met de jongelieden van de hegge : dan wordt hij vereerd met een verschrikkelijk ketelmuziek, en vindt nooit een goeden of vriendelijken buur. Een buur, zegt men te Lourdes, is bijna een aanver- want; en in den regel zal men meer dienst en hulp van een goeden buur ontvangen, dan van een lid der familie, vooral in tijd van nood. \'t fs daarom niet meer dan billijk, meenen zij, dat een nieuwe buur zijn goeden wil toont en lid wordt van het groote gezin, dat de buurt vormt. Men zal dan ook zelden eene stad aantreffen, waar buren-

-ocr page 366-

		346
		plicht zoo hoog staat aangeschreven en met zooveel ge- weten wordt vervuld, als te Lourdes. Eindelijk de inwoners gedoogen niet dat iemand, die te Lourdes overleden is, op eene andere plaats begraven wordt. Waar men geleefd en gewerkt heeft, moet men ook rusten. Zelfs de vreemdeling, die toevallig daar komt te sterven, mag niet vervoerd worden j en meermalen is de gansche stad in oproer gekomen, als men daarop inbreuk wilde maken. Ik ben zes dagen te Lourdes verbleven, en heb het stadje lief gekregen, om de bijzondere genaden en wei- daden, welke de Onbevlekte Ontvangenis daar aan zooveel duizenden en ook aan mij heeft geschoukeu ; om het levendig geloof, het onwrikbaar vertrouwen, de innige godsvrucht, de hooge deugd, de heilige opoffering, die ik daar aan- schouwd heb ; en ook om de brave, oprechte en godvruchtige inwoners van Lourdes, die allen ijverige kinderen en ver- eerders zijn van O. L. Vrouwe van de Grot. Te Lourdes gaat ge bezoeken de wonderschoone grotten der Espélugues, met haar onderaardsche gangen en zalen, en vooral de merkwaardige grot du Loup; zij zijn dicht bij de Massabiella-rots gelegen. Ook het oude kasteel is de beklimming overwaardig, en een vriendelijke gids ge- leidt u naar de merkwaardigste punten van die eeuwenoude sterkte. Ook mag ik u aanraden een klein spoorreisje door de Pyreneeën te maken; bijvoorbeeld : naar Pierre- fitte, waar ge de sneeuwbergen kunt beklimmen, Agos met zijn marmergroeven, Vidalos, vooral Argelés, een prachtig schoon dorp, welks witte huizen meestal van kleine en grillige torentjes zijn voorzien, en eindelijk het

-ocr page 367-

		347
		heerlijke lustoord Cauterets met zijn heilbronnen en warme baden. Gij zult u den dag, dien gij daaraan besteedt, niet beklagen. Zijt gij een minnaar van wandelen, ga dan den bergweg op, die langs de grotkerk loopt, en waag er een paar uren aan : gij zult genieten het prach- tigste landschap, dat door hooge steenbergen en diepe smalle dalen, door vruchtbare valleien en groenende steen- rotsen kan gevormd worden. Nog moet ge het meer van Lourdes gaan zien, dat boven op het plat van een berg gevonden wordt. Het heeft een omtrek van 6 kilometers en een diepte van 9 meters, levert des zomers een kostbaar vischwater en des winters een heerlijke jacht. De inwo- ners van Lourdes verhalen u dat daar eertijds eene stad heeft gestaan, die om hare goddeloosheid en gruwelen door God is verwoest en in de diepte gezonken ; en vroeger gingen er op sint Jansavond velen heen, om te luisteren naar de kerkklokken der verdronken stad, die dan onder het water nog de eerste vespers luidden.

-ocr page 368-

		XVIII.
		DE VELE WONDEREN TE LOURDES. Gods wondermacht wordt teu stelligste door de H. Schriftuur geleerd, zoowel in de boeken des Ouden als des Nieuwen Verbonds, en alle christen-volkeren hebben haar altijd erkend en gehuldigd. De waarheid dezer stelling is zoo overtuigend, dat zelfs een der felste bestrijders vau het christendom, J. J. Rousseau schreef: „kan God won- deren doen? Dat is zooveel alsof men vroeg: kan Hij eene uitzondering maken op de wetten, die Hij zelf gesteld heeft? Deze vraag, in ernst gedaan, zou goddeloos zijn zoo zij niet ongerijmd ware; en zoo iemand haar ont- kennend beantwoordde, dan zou men hem te veel eer he- wijzen met hem als een goddelooze te straffen j het was voldoende hem als een krankzinnige achter slot te brengen. Men moet een Hebreër zijn om te kunnen betwijfelen of God zijn volk kon spijzigen in de woestijn." \') Voortdurend zijn er wonderen geschied bij het volk Gods; zij waren noodig als tastbare bewijzen voor de stand- vastige waarheid der heilige schriften, der afgezanten Gods,
		1) Lettres de la Montagne, 1, 3.

-ocr page 369-

		349
		en der profeten. Maar ook in de H. Kerk van Christus zijn voortdurend wonderen geschied, ten teeken dat de goddelijke belofte aanhoudend vervuld wordt: „zie 1 k ben met u al de dagen tot aan de voleinding der wereld." \') De Heilige Geest verwijdert zich nooit van zijne bruid, maar stort zonder ophouden zijne in- en uitwendige gaven over haar uit; en Hij wrocht wonderen in haren schoot, om door zinnelijke, waarneembare feiten voortdurend de onschendbare heiligheid der katholieke Kerk te toonen en bewijzen. Doch daar breken tijden aan in de geschiedenis der wereld, waarin die uiterlijke gaven des H. Geestes, waarin de wonderen glansrijker en veelvuldiger geschonken worden aan de Kerk; waarin zij zich vertoonen slag op slag, met meer luister en in een overvloed als in vooraf- gaande of volgende eeuwen niet worden waargenomen. Het tijdvak van Moyses, de verlossing der Israëlieten uit de slavernij van Egypte mag hier in de eerste plaats genoemd worden. Wij zien Moyses, bekleed met de almacht Gods, het gansche rijk van Pharao slaan en tot tien malen slaan met de vreeselijkste plagen, zooals de aarde nog niet kende, om eindelijk al die voortdurende wonderen te be- kronen met het grootste wonder, dat ooit gewrocht is. Op een teeken van zijnen wil verdeelt zich de Roode-Zee, bewogen tot in hare diepste afgronden, in tweeën; hare wateren, van een gescheiden, vormen twee sidderende maar ijzervaste reuzenmuren, waar tusschen een volk van zesmaal honderdduizend strijdbare mannen droogvoets heentrekt, gevolgd van even zooveel vrouwen en kinderen, met de
		1) Matth. XXVIII, 20.

-ocr page 370-

		350
		lastdieren en de reisbehoeften, welke voor een geheel volk noodig zijn. Op dit wonder, eenig in de geschiedenis, volgt onmiddellijk een ander, niet minder ontzettend en zelfs nog van veel meer beteekenis. Pharao verhardt zich tegenover al de wondervolle plagen; hij trekt met zijn leger uit om het volk te achterhalen, dat hem ontsnapt; hij zit den Israëlieten reeds op de hielen en zal ze ver- pletteren en vernielen in de Koode-Zee. Op dat verschrik» kelijk oogenblik plaatst zich een wolkzuil, licht aan de voorzijde en donker aan de achterzijde tusschen de Israë- lieten en de Egyptenaren. Met hare lichtzijde verhelderde zij voor het volk Gods den weg door de diepten der geopende zee en doet het veilig den tegenovergestelden oever bereiken. Met hare donkere zijde spreidt zij een duisteren nacht achter zich uit, waardoor de Egyptenaren zich in dezelfde diepten der weder neergevallen wateren werpen om een ellendigen dood te sterven. De vestiging en eerste verbreiding van het christendom vroegen een tweede tijdvak van tallooze en schitterende wonderen. Het geheele leven van den Godmensch op aarde was een voortdurend wonder; de leerlingen ontvingen de bovennatuurlijke macht om in den naam van den Heere Jesus Christus overal wonderen te verrichten, en de leer- lingeu der apostelen ontleenden van hen dezelfde godde- lijke kracht; zoodat het van den eersten Pinksterdag te Jeruzalem gedurende drie eeuwen wonderen geregend heeft over al de werelddeelen der aarde. Toen in de 15de eeuw de heidensche kunst en letter- kunde allengs begonnen te herleven; toen de kinderlijke gehoorzaamheid der natiën aan het goddelijk gezag der

-ocr page 371-

		351
		Kerk begon te verflauwen; toen de eerbied der vorsten voor het pausdom begon te\' verzwakken, en er eene alge- meene neiging ontstond om zich aan de voogdij van Ohris- tus\' stedehouder te onttrekken; toen het noodlottig tijdstip allengs naderde, waarop het Katholieke Credo, tot dus- verre in Europa van noord tot zuid eenstemmig gezongen, dreigde zijne verhevene eenheid te verliezen en wellicht voor altijd verbroken te zien: toen verwekte de Heer der Kerk een wonderdoener, zooals de wereld nog nooit aanschouwd had, in den onsterflijken Spaanschen Domini- kaan den heiligen Vincentius Eerrerius. De gaaf der talen, de gaaf van voorspelling, de gaaf van genezing der zieken, de gaaf van opwekking der dooden, al de gaven, aan de apostelen medegedeeld, waren hem geschonken. Met dezelfde kalme gemakkelijkheid, waarmede de kleine beek uit haren oorsprong vloeit, ontvloden de wonderen aan zijne hand. Hij deed ze niet in het geheim maar in de tegenwoordig- heid van groote scharen, zelfs van meer dan twintigdui- zend getuigen, die hem vaak van de eene stad tot de andere volgden. Was hij vermoeid, dan zond hij een ander uit om ze in zijne plaats te verrichten. Het getal zijner wonderen — verhalen de geschiedschrijvers — was zoo verbazend groot, dat het onmogelijk is ze te tellen veel minder er eene nauwkeurige lijst van te geven. De bulle zijner heiligverklaring kent hem 860 wonderen van de hoogste klasse toe. Daar is geen stad iu Europa door hem bezocht, geen heerlijkheid of dorp waar hij verbleef, die niet getuige was van zijn wonderdoende macht. Een zijner geschiedschrijvers noemt het een wonder, als hij in het openbaar verscheen en geen wonder wrochtte. Gedurende

-ocr page 372-

		35 i
		veertig jaren doorkruiste dit wandelend wonder onvermoeid al de gewesten van Europa, dat sidderde onder zijn mach- tig woord. En thans, thans is het vierde tijdvak aangebroken, waarin God een overvloed van groote en schitterende won- deren aan zijne Kerk schenkt op de voorbede van Haar, die zich aan de Massabialla-rotsen geopenbaard heeft als de Onbevlekte Ontvangenis. Eeeds 80 jaren lang schit- tert een zichtbaar wonder als de regenboog aan den horizon van Europa, zonder ooit te verdwijnen, en brengt een oneindig getal van andere wonderen voort. Het is een wonder zonder wederga en van een aard, dat het ongelooflijk moet schijnen. Een klein, onwetend, arm kind uit de valleien der Pyreneeën verklaart dat de H. Maagd haar is versche- nen en haar heeft toegesproken. En ziet: op dat kinder- woord stroomen duizenden en tienduizenden van eiken ouderdom, van alle standen, van allé landen, van alle gewesten der oude en nieuwe wereld, niettegeustaande groote vermoeienissen en kosten, naar de plaats der verschijning ; en allen keeren huiswaarts overtuigd, genezen of bekeerd. Die bedevaart duurt reeds 30 jaren voort en groeit immer met schitterenden luister aan. Het wonder van Lourdes is als eene vruchtbare moeder geworden en baart aanhoudend ontelbare wonderen. Immers onder den vingerdruk van dat kleine, onwetende, arme kind, aangetrokken door de Moe- der Gods, ontspringt eensklaps uit eeu rots van graniet een bron van water, die altijd vloeit en meer dan honderd- duizend kannen dagelijks geeft. Van het eerste oogenblik afaan is die bron een onuitputtelijke fontein van wonder- bare genezingen geworden, die bij duizenden geteld wor-

-ocr page 373-

		853
		den ; en wel verre dat zij hare bovennatuurlijke heilkracht verliest, verdubbelt zij, gewoon natuurlijk water als zij is, hare oogenblikkelijke geneeskracht, trekt dagelijks ontelbare zieken tot zich, om hun de gezondheid weder te schenken. Van 21 tot 23 Augustus 1873 werden tachtig kranken aan de bron oogenblikkelijk genezen. Vragen wij naar de reden, waarom God van tijd tot tijd zulk een macht van wonderen aan zijn uitverkoren volk schenkt, dan vinden wij in het wonder der Roode-zee het antwoord gegeven. De goddelijke Voorzienigheid weifelt nooit; alles wat gebeurt, geschiedt op zijn tijd ; alles wat God doet is wijsheid en liefde, is barmhartigheid en ge- rechtigheid. De wolkzuil aan de Roode-zee was ten heil der Israëlieten, ten verderf der Egyptenaren. Jesus Christus, de Godmensch was ten val en ter opstanding vau velen; Vinceutius Ferrerius was ten schrik der halfgeloovigen en ter bevestiging der trouwe kinderen van de Kerk ; de bron van Lourdes is ter beschaming der ongeloovige wereld en ter opwekking en verlevendiging vau het katholiek geloof. De groote dwaling der zestiende eeuw is gekomen tot hare laatste gevolgtrekking: — het volslagen ongeloof; en zoo zijn zij, die buiten de Kerk staan, tot het heidendom teruggekeerd. Ja, tot het heidendom : maar tot een heiden- dom zonder persoonlijken God of goddelijke geesten ; zon- der onsterfelijke ziel en eeuwige straf of belooning ; zonder dogma, bepaalde zedeleer of eeredienst; zonder afhankelijk- heid van goddelijk of menschelijk gezag; een heidendom, dat zooveel goden telt als er hoovaardige warhoofden op de aarde leven; dat het geweld van den sterkste als 23

-ocr page 374-

		354
		hoogste recht erkent, dat het volk op den troon plaatst en de vorsten tot zijn slaven maakt ; dat het hoogste ge- luk des stervelings stelt in het voldoen aan alle begeerten der bedorvene natuur, en daarom niets zoozeer haat als het Christendom, hetwelk de verloochening dier begeerlijkheden predikt; een heidendom, dat de meuschelijke. rede met on- feübaarheid omkleedt, alle geloof als waanzinnigheid bespot, met zedigheid en deugd den draak steekt en de edelste neigingen van \'s menschen hart vermoordt. Over de gansche breedte der aarde trekken die vijanden van het Christendom met hunne ontzaglijke legerdroramen tegen de Kerk op. Alles kan hun dienstbaar zijn en alles is in hunne rijen opgenomen. Wij treffen daarin keizers en koningen aan ; vorsten, prinsen en edelen ; staatsdiena- ren en ambtenaren, afgevaardigden en burgers; vrouwen, maagden en zelfs kinderen ; armen en bedelaars, hande- laars en werklieden; geleerden en onwetenden, fatsoenlijken en misdadigers , alles is soldaat tegen de Kerk van Chris- tus. En ook alles, wat \'s menschen brein ooit heeft kuu- nen uitvinden om den eventnensch met onfeilbare zekerheid te overwiuuen en te vernietigen, is bij groote hoeveelheden in dat wereld-leger aanwezig en wordt met het uiterste beleid in werking gebracht. Stoffelijke kracht en geld, ze delijke macht en invloed, haat, leugen, laster eu bedrog, revolutie en oproer, oorlog en vrede, armoede en misdaad, moord en diefstal, alles, alles levert wapenen, vernielende wapenen aan het leger der wereld. Eu \'t zijn duchtige aanvoerders, die het tegen Rome leiden; aanvoerders ver- grijsd in haat tegen de Kerk, volleerd in de school vau den opstand en die het gezworen hebben, het rijk vau den Chris»

-ocr page 375-

		355
		tus van de aarde te zullen verdelgen. Ziedaar het leger der Egypteuaren. Eu het uitverkoren volk Gods trekt door de Roode Zee naar het beloofJ.e land. De Moyses van het Nieuwe Ver- bond treedt voorop met den standaard des kruises, vol moed en vertrouwen, verzekerd van de overwinning, want de Kerk van Christus zal niet vergaan en de poorten der hel zullen haar niet overweldigen. Gelijk de goddelijke Meester in kruis en lijden de verlossing der wereld vol- trok, zoo moet ook de Kerk in kruis en lijden die ver- lossing aan de wereld mededeeleu. Dat is een groot geheim : een geheim van almachtige kracht verborgen onder den schijn van zwakheid, van goddelijke zegepraal verscholen onder menschelijke vernedering, van verrijzenis ten eeuwi- gen leven bij het ingaan van den tijdelijken dood. Dat is een geheim, hetwelk aanving met den Godmensch zelven, die door lijden en kruis hel, wereld en dood heeft over- wonnen; een geheim, dat opuieuw plaats greep in de heiligen, apostelen en martelaren en in de bloedige ver- volgingen der eerste eeuwen, dat voortdurend in de Kerk zal terugkeeren, zoolang de aarde bestaat. Gelijk het leger der wereld zijn oorlogskreet heeft: „Dood aan den Christus!" zoo heeft ook het le- ger van God zijn wachtwoord: „waakt en bidt!" De wondervolle afkondiging van het leerstuk der pauselijke onfeilbaarheid heeft eeu vuurbaak ontstoken, wier licht- stralen niet kunnen gedoofd worden en met onbetwistbare zekerheid den weg naar het beloofde land aanwijzen. En om de zegepraal van het heilig leger nog schitterender te doen zijn, sluit hij, die het in den naam van God aan-

-ocr page 376-

		356
		voert, een verbond met de hemelsche machten. i)e vorsten sluiten bondgenootschap met elkander, rijken en vorsten* dommeu insgelijks, ten einde sterker te zijn in den strijd; en de paus sluit een verbond met de machtige Koningin der engelen en der menschen, met haar die niemand bo- ven zich kent dan God alleen, met haar die ons ter moe- der is gegeven onder het kruis, en wier maagdelijke voet den kop van het serpent heeft verplet. Door haar, onder de daverende toejuiching der gansche katholieke wereld, onbevlekt in hare ontvangenis te verklaren, heeft hij het laatste loover aan hare kroon gehecht en haar aan de strijdende Kerk verplicht. Nog roept hij den man ter hulp, die eens op aarde met vaderlijk gezag was bekleed over den Zoon van God, en huldigt den H. Joseph als den be- schermer van Jesus\' Kerk op aarde. Eu nu, nu alles ziju weg bedorven heeft, nu de verwar- ring der hel over lauden en volkeren nedergedaald is, nu de ongeloovige wereld zich werpt op het volk van God; nu verschijnt te Lourdes de lichtzuil andermaal, die den geloovigen bij het helder licht der goddelijke openbaring den weg naar het beloofde land onfeilbaar aanwijst, die hen bemoedigt en versterkt door de openbaring van de zekere hulp des hemels ; maar aan de andere zijde duis- tereu nacht verspreidt over het leger der ongeloovigeu eu ze aan hun eigen bedorven zin overlevert. De regen van wonderen te Lourdes heeft waschdom en vruchtbaarheid gegeven aan de uitgestrekte akkers der Kerk, maar de velden van die buiten haar zijn vernield en verpletterd en met onvruchtbaarheid geslagen. Evenals in de vorige drie- tijdvakken kondigt de tegenwoordige overvloed van won-

-ocr page 377-

		357
		deren te Lourdes een strijd aaii, die grooter, algenieener, vreeselijker eii hardnekkiger is dan in gewone tijden ; eene maatschappelijke afscheiding tusschen de kinderen des lichts en die der duisternis, welke volkomener en scherper is dan anders wordt opgemerkt, \'t Is weder de wolkzuil der woestijn, lichtend en helder voor Israël uitgaande, en de verharde vijanden in een diepereu nacht van onge- loof dompelende. En wat zal de uitkomst zijn van dien strijd op leven en dood tusschen de Kerk en de wereld ? Dezelfde van de drie vorige tijdvakken. De Kerk zal uit deze nieuwe en vreeselijke beproeving te voorschijn treden, zooals zij te voorschijn trad na vroegeren strijd, met den palm der overwinning. Zij moge soldaten verliezen, geld, bedrog en verraad mogen hare gelederen dunnen: maar van zichzelve zal zij niets verliezen, dat wil zeggen : van het goddelijk erfdeel, waarvan zij de draagster, de bewaarster is. Zij zal niets verliezen : noch een enkel harer leerstukkeu, noch een enkel harer sacramenten, noch een enkele schakel in hare hiërarchie, noch het geringste van haar goddelijk gezag. Onfeilbaar is haar zegepraal; zegevierende voor zichzelve, zal zij zegevieren voor hare trouwe en strijdende kinde- ren. De vervolgers daarentegen zullen in de duisternis hoe langer hoe rneer afdwalen en eindelijk omkomen in de diepe afgronden, welke zij zichzelven gegraven hebben. De geschiedenis leert dat dit laatste even onfeilbaar volgen zal als het eerste. Maar als de overwinning voor de Kerk zeker is, dan moeten wij ook, ieder voor zich zelven, zorgen iu die ze- gepraal te deelen. Zijn derhalve de vele wonderen van

-ocr page 378-

		358
		Lourdes het teeken van de bijzondere hulp des hemels in deze dagen van Moedigen strijd, zij geven dan ook tevens de groote en zware plichten aan, die wij te vervullen hebben. Immers, indien God toelaat, dat wij vervolgd worden, dan is dat niet omdat wij christenen zijn, maar omdat wij niet genoeg christen zijn. Onze eerste plicht is bijgevolg, dat wij in deze dagen van algemeen ongeloof meer christen moeten zijn dan ooit. Dit is voor ieder onzer eene vraag van leven of dood. Geen zelfmisleiding: gewone moed, gewone deugd zijn niet voldoende in den huidigen strijd tusschen God en de wereld. Tegenover al de godslasterin- gen, verloocheningen, ergernissen, verleidingen, bedreigingen en algemeene zedeloosheid moet met vaste hand het wapen worden gehanteerd, dat de wereld overwint, — het geloof. \') Maar het moet \'t geloof zijn der eerste christenen. Die bewonderingswaardige kindereu van de Kerk der Catacom- ben leefden in dezelfde omstandigheden, waarin wij ver- keeren; te midden eeuer wereld die niet christen was, die niet wilde christen worden ; die ten bloede vervolgde allen die christen waren of het wilden worden, die geen anderen oorlogskreet kende dan : „de christenen voor de wilde dieren !" Christianos ad leones. En wij, wij leven te mid- den eener wereld, die zichtbaar ophoudt christen te zijn, die niet langer christen wil zijn, die ook op alle mogelijke wijzen de geloovigeu zoekt te verleiden en ontrouw te ma- ken, zoowel door beloften als door bedreiging; die insge- lijks vervolgt, nu eens in het geheim dan weder in het
		1) 1 Joan. V 4.

-ocr page 379-

		359
		openbaar, die de katholieke Kerk aanwijst als de oorzaak van alle rampen en ongelukken, welke het menschdom treffen, en als oorlogskreet heeft aangenomen: „dood aan de Kerk en haar volgelingen!\'\' Het geloof onzer vaderen moet ons geloof zijn: een geloof dat bidt, een geloof dat spreekt, een geloof dat han- delt; bijgevolg een geloof, sterk en eenvoudig als het hunne, verlicht en levendig als het hunne. Een sterk geloof: onwrikbaar als de steenrots, die tevergeefs gebeukt wordt door de woedende baren; ïjzervast als het „non possumus" van den Opperherder, dat alle aanslagen der niet-christelijke wereld verijdelt; onkwets- baar als dat der martelaren, die juichend hun bloed ver- goten voor den Heer der heerscharen. Een eenvoudig geloof, als dat van het kind, dat niet twijfelt, niet redetwist; een geloof, hetwelk met onder- werping het woord der Kerk aanhoort en rechtstreeks op het doel afgaat, dat door haar is aangewezen. Een verlicht geloof, dat de wetenschap niet schuwt maar ijverig raadpleegt, de natuur, den hemel en de aarde ondervraagt, om te beter de geheimen van Gods almacht en wijsheid en liefde te kennen en te begrijpen. Helder licht als de middagzon zal het de schaduwen van mensche- lijke dwaling en waanwijsheid verdrijven, om met een stalen griffel de eeuwige grondwaarheden van den gods- dienst in onze zielen te schrijven. Een levendig geloof: het geloof dat niet handelt is dood. Als de vlam in een bussel stroo was het geloof onzer vaderen, dat hen geheel verteerde. Leven wij geheel door het geloof; dat al onze gedachten, begeerten, gevoe- lens, woorden en gesprekken het geloof ademen, hetwelk 24

-ocr page 380-

		360
		ons bezielt; dat wij als mannen des geloofs handelen, werken, arbeiden, strijden, lijden en sterven. Eendracht maakt macht. Verre van ons alles wat verdeelt: partij - schap, eigenbelang, onverschilligheid, gemakzucht, vrees voor gevaar of nadeel, persoonlijke voor- of tegeningeno- menheid, zij mogen onder ons niet aangetroffen worden. Eén van hart en één van geest, vol moed en offervaardig- heid, vormen wij het leger, dat door God is ten strijde geroepen, door den Koning van Golgotha wordt aange- voerd, door de onbevlekte Moedermaagd wordt verlicht en versterkt en door den Voedstervader van den Godmensch wordt beschermd; het leger, waaraan door den onfeilbaren mond van Jesus Christus de overwinning is verzekerd.

-ocr page 381-

		EERSTE HOOFDSTUK.
		Bernadette. Het is onmiskenbaar de leiding der Goddelijke Voorzienig- heid, dat van af de eerste verschijning van O. L. Vrouw aan Bernadette, deze zelve en verder alle verschijningen, genezingen en wondervolle voorvallen onder toezicht hebben gestaan van geneeskundigen. De geneesheeren hebben altijd en overal Bernadette ge- volgd en nagegaan tot in do kleinste bijzonderheden. Hare familie, kindschheid, opvoeding: alles is uitgevorscht en aan den dag gebracht; geen uur van haar leven, dat niet onderzocht en streng beoordeeld is. Zou iemand tot in de kleinste bijzonderheden zóó bestudeerd zijn als dit kind? En hoe verschillend zijn de oordeelvellingen? Dr. Diday van Lyon verklaart, dat zjj lijdt aan zinsbegoochelingen; Dr. Voisin van de Salpetrière \') te Parijs vertelt dat zij in een krankzinnigengesticht is opgesloten; aan Dr. Dozous van Lourdes is het een genot al haar gaven en goede hoedanig- heden van verstand en hart te beschrijven. Deze verwerpt
		\') Eene groote instelling voor zenuwziekten.

-ocr page 382-

		362
		alle onderstellingen, welke gemaakt worden, of hare geest- vermogens wel in orde zijn. Daarin wordt hij ondersteund door Dr. Vergez. Zonder eenige afspraak komen tallooze geneeskundigen van verschil- lende landen en godsdiensten getuigen zijn van de eerste wondervolle gebeurtenissen en verhalen de buitengewone genezingen, welke bij hunne zieken hebben plaats gehad. En deze wetenschap der geneeskunde, zoo prat op hare overwinningen, die meent met alle kwalen ook het geneesmiddel daarvoor te kunnen aanwijzen, — zij moet het aanzien, dat feiten gebeuren, ziektegevallen genezen worden buiten haar, en dat op eene wijze, welke spot met hare waarnemingen en bevindingen, welke lijnrecht staat tegenover al wat zij leert en doet. Juist aan deze wetenschap heeft Lourdes het grootst succes te danken. Want van de eerste verschijningen af, toen geen sprake meer kon zijn van bedrog of van tus- schenkomst des duivels, hadden de „geleerden" van Lourdes, de verlichte mannen van den Lavedan de ver- klaring van alle wondere voorvallen gegeven, dat n.1. Berna- dette leed aan vallende ziekte, hallucinaties (zinsbedrog). Toen deze verzinselen onwaarheid bleken te zijn, werd door de geleerde wereld gesproken van hysterie, hypnotisme, suggestie, auto-suggestie, waardoor dezelfde verschijnselen van ziekten konden worden voortgebracht, dezelfde gene- zingen bewerkt. Maar die tegenspraak en strijd tegen Lourdes, en dat klakkeloos beweren van eenigen in die wetenschappen in- gewijden, leidde er toe, dat meer algemeen en ernstiger studiën werden gedaan over hypnotisme, suggestie enz., dat ook de meest onverschilligen van nabij die vraagstukken

-ocr page 383-

		363
		bestudeerden, alle verschijnselen nagingen, dte met elkander vergeleken, dat allen met eigen oogen wilden zien, en niet partijdig doch naar bevinding wenschten te oordeelen. We zullen in het verloop dezer bladzijden zien , hoe de wetenschappelijke mannen, ongeloovigen en geloovigen beiden, luide of zwijgend hebben moeten erkennen, dat noch bij Bernadette, noch bij de wonderdadig genezenen sprake was van zenuwkwalen onder welken vorm ook, en dat noch de wonderlijke voorvallen der verschijningen, van het ontstaan der bron, enz , noch de genezingen, toen en later geschied, aan hypnotisme, suggestie enz. zijn toe te schrijven I. Moet men , vraagt Dr. Boissarie, de gestrengheid betrearen, waarmede door de overheid, justitie en politie, tijdens en na de verschijningen is opgetreden ? Volmondig antwoordt hij : neen. Want, zegt hij, dan zouden we gemist hebben het onwraak- baar getuigenis van velen, die door hunne gestrengheid meen- den een goed werk te doen, en dat ook werkelijk hebben gedaan, terwijl bovendien aan hunne eerlijkheid niet te twijfelen valt. Dezelfde commissaris van politie, die tot Bernadette sprak van gevangenis, en aan haar verbood naar de grot te gaan, hij , de wakkere politieman, die allerminst geloofde in de ver- schijningen, maar van deze zaak eene flinke bevordering tot be- looning verhoopte, hij moest later, alreeds den 5 October van hetzelfde jaar, zijne verontschuldigingen aanbieden wegens de moeielijkheden en den last, door hem veroorzaakt. De vereerders van O. L. Vrouw, ja de geheele Katholieke wereld zou gemist hebben de verklaring van den Keizer- lijken procureur Dutour: „Met de middelen, waarover wij

-ocr page 384-

		3G4
		rto beschikken hebben zouden wij al den eersten dag het rgeheim der verschijningen gevonden hebben, evenals de „beweegredenen, die dat kind en hare familie deden han- rdelen, indien die beweegreden en dat geheim in de „hand van menschen waren geweest." En zou het onderzoek naar hare geestvermogens hebben plaats gehad, en de waarnemingen en naspeuringen tot in de kleinste bijzonderheden van een, tot dan ongeloovigen dokter Dozous, van eene commissie doktoren? Dit alles, deze allen hebben aan Lourdes de grootst moge- lijke zekerheid gegeven. • De verschijningen waren voorbij, de wondere bron vloeide; dagelijks kwamen genezingen voor, en alle vragen, allo twijfelingen werden door de mannen der wetenschap beant- woord met het een enkel woord: zinsbedrog (hallucinatie). Hallucinatie (zinsbedrog of zinsbegoocheling) is een soort van droom in wakenden toestand: een ziekelijk verschijnsel van de hersenen. De verschijningen, de woorden der H. Maagd, hare bevelen: het waren niet anders dan dr oom en van Ber- nadette! Inderdaad, die aan hallucinatie lijdt ziet beelden, hoort klanken, zonder dat eenig voorwerp aanwezig is, waardoor die worden voortgebracht. Doch geene andere woorden, klanken, beelden kunnen door den lijder gezien, • gehoord, geene andere gevoelens worden waargenomen, dan die hij vroeger heeft gezien, gehoord, ge- voel d, enz. Nimmer, nooit kan dergelijk, aan zinsbe- goocheling lijdend persoon iets zien, hooren, enz., wat hij vroeger nooit gezien, gehoord heeft. Vandaar dat een blindgeborene nooit zinsbegoochelingen kan hebben door iets te zien; noch een doofstomme door

-ocr page 385-

		365
		iets te hoor en. En zij, die aan zinsbegoocheling lijden, die b.v. meenen God, O. L. Vrouw, Heiligen te zien, zullen die altijd zien in de gedaante, den vorm, waarin zij die elders hebben voorgesteld gezien; b.v. in de kerk, in boeken, beelden, platen. Toetsen wij nu hieraan de verschijningen van Bernadette. De voorstellingen, welke zij geeft, zijn geheel ongewoon en ongekend: het ongeleerd kind geeft eene juiste voorstelling van de Verschijning, beschrijft die tot in de geringste bijzonderheden; duizende malen ondervraagd, blijft zij immer bij dezelfde beschrijving; eene ongekende schoonheid, reinheid, zoetheid openbaart zij aan Frankrijks grootsten kunstenaar Fabisch, belast met het beeld der Verschijning te maken. Hoe kon het begrip van een kind zoo hoog stijgen, dat het een zoo rein ideaal beschreef, dat de uitstekende kunstenaar hot niet in beeld kon brengen; hoe, als dat kind niet met haar 1 i c h a- melijk oog gezien had,, wat het geestesoog des kun- stenaars niet vermocht te vatten!\'\' Zinsbegoocheling zal nimmer de gevolgen hebben, welke de Verschijningen aan Bernadette gehad hebben. De woordon der H. Maagd heeft zij kort en bondig en juist overgebracht, en de bevelen welke die woorden bevatten zijn nagekomen. Bernadette herhaalt de woorden, die zij niet verstaat, om die aan den pastoor over te brengen. Zóó weinig begrip heeft zij van het pas uitgesproken geloofspunt der Onbevlekte Ontvangenis van Maria, dat zij het woord: „Conception" slecht uitspreekt en het blijft herhalen om het niet te vergeten. Want die naam der H. Maagd: „ik ben de Onbevlekte Ontvangenis", was nog nimmer uitgesproken.

-ocr page 386-

		366
		Het alles: Zinsbedrog!\'t verkondigt de zoogenaamde geleerde wereld. Maar dan de prachtige basiliek, welke op de Massabielle- rots verrees; de ontzaggelijke beweging onder de katho- lieken der geheele wereld, gelijk sints de Kruistochten niet meer gezien was; — de m i 11 i o e n e n, welke daar elkander verdringen; — de talloozen, daarheen getogen om redding en genezing van afzichtelijke en doodelijke, ongeneeslijke kwalen; — de talrijke processies, welke van alle oorden naar Lourdes komen; — dit alles volgens de woorden der Zienster; — wèl eene wonderbare zinsbegoocheling, die zulke uitwerkselen heeft, die plotseling een arm kind overvalt en na zes weken verdwijnt om nim- mer terug te keeren!! Waar vindt men bij deze zinsbegoocheling de op- gewektheid, welke haar gewoonlijk, zelfs in gewone droomen vergezelt. De geestverrukking van Bernadette bij de verschij- ningen ontnam haar noch hare persoonlijkheid. nooh haren wil, noch hare gemoedsrust. Wanneer Bernadette opstond na de verschijning, dan was haar pols normaal, dan was geen spoor van zenuwachtigheid, vermoeidheid of afge- matheid bij haar te bespeuren. De verschijningen hadden niet plaats waar en wanneer zij wilde. Dikwijls kwam zij bij de grot om te bidden, tweemalen zelfs was zij uit- genoodigd door de Verschijning, zondor dat deze ver- scheen. Binnen twee maanden heeft zij achttien verschij- ningen, na dien houdt alles op en Bernadette treedt in het gewone leven terug: nooit meer, zoolang zij leeft, heeft zij nog verschijningen. Van ziekelijke geestverrukking, gewaande verschijningen

-ocr page 387-

		367
		kan geen sprake zijn; evenmin van begoocheling van al hare zintuigen: zeker niet van haar gehoor of gezicht, zooals blijkt uit de wijze waarop, en de omstandigheden waarin zij de bron wel vond. Als toch begoocheling plaats had van haar gehoor, zoodat dus haar gehoor scherper was dan in gewonen toe- stand , dan had zij het murmelen van het onderaardsch water gehoord, en zou zij zich dus gewend hebben naar dien kant, waar zij dit hoorde. Het tegendeel gebeurde. De Verschijning zeide haar te gaan drinken en zich te wasschen aan de bron. Bernadette, volgens het getuigenis van Dr. Dozous, stond op en begaf zich naar de rivier de Gave, die juist aan den anderen kant ligt. Hadde dus Bernadette iets gehoord van eene opborrelende bron, dan zou zij zich niet zoo erg vergist hebben. Het was dus, om aan het gegeven bevel te gehoorzamen, dat zij vol verbazing naar het binnenst gedeelte der grot, iets naar de bovenzijde zich moest begeven Noch ook kan hier gedacht worden aan een versterkt gezicht, gelijk dat meer voorkomt bij geestverrukkingen. Aan eiken bewoner van Lourdes was het bekend, dat in de Massabielle-rots geen water te vinden was, allerminst eene bron. Dit kon ook niet onbekend blijven aan de tienduizen- den, welke voortdurend tijdens de Verschijningen als het ware de wacht hielden bij de grot. De politie had drie nachten de grot doen bewaken en onderzoeken. Dr. Dozous had zelf den grond doorzocht en verklaard: dat de grot overal droog was, behalve daar, waar Bernadette een kuiltje had gemaakt. — Hoe dan ook in geestverrukking, kon Ber- nadette onmogelijk de plaats zien, waar de bronwei ontstond; terwijl van den anderen kant haar oog ook niet

-ocr page 388-

		368
		de bron kon zien, daar deze ontstond diep-binnen, dus in een duister gedeelte der grot. De wetenschap heeft dus niets verklaard door zinsbedrog, begoocheling aan te geven als oorzaak van de gebeurtenissen, welke door bemiddeling van Bernadette Soubirous te Lourdes plaats hadden. Maar ook, wanneer al de zintuigen van Bernadette aan zinsbegoocheling ten prooi waren geweest, dan had haar geest daarvan de sporen moeten vertoonen, daar zij dan noodzakelijk krankzinnig had moeten worden. II. „Dit kind is krankzinnig, lijdt aan vallende ziekte; eer eene maand voorbij is, zal zij haar verstand geheel verloren hebben." Bij deze uitspraak bleven de meeste ambtsbroeders van Dr. Dozous. Door deze voorbarige voorspelling komt het bovennatuurlijke van Bernadette\'s geestverrukkingen en der verschijningen aan haar te meer uit. Immers n a t u u r- lijke verschijnselen van dezen aard hadden haar nood- x akelijk krankzinnig moeten maken. Overigens is gebleken, dat Bernadette nimmer krankzin- nig was, daar zij tijdens en na de verschijningen eene een- voudigheid, bescheidenheid , vooral wijsheid en bevattelijkheid aan den dag legde, welke niet overeenkwamen met hare jaren, noch met hare geestvermogens of opvoeding. Dr. Do- zous, die Bernadette overal volgde en bestudeerde, heeft dan ook de verklaring afgelegd, dat nimmer eenige storing van geestvermogens bij haar viel waar te nemen. Dit getui- genis wordt bevestigd en versterkt door het verslag, dat eene commissie van drie doktoren over haar uitbracht. Deze commissie was aangesteld door den Prefekt van het departo-

-ocr page 389-

		369
		ment of der provincie, waarin Lourdes ligt, met het uitge- sproken doel, om Bernadette in een krankzinnigengesticht te plaatsen. Welnu; dit verslag, door drie ongeloovige dokters geteekend, erkent, dat de geestestoestand van Ber- nadette gezond en normaal is. Gedurende acht jaren blijft Bernadotto nog te Lourdes. Men ziet, men hoort haar alle dagen; tallooze vreemdelingen komen haar hooren en zien en ondervragen, doch nimmer kwam het woord krank* zinnigheid bij iemand in de gedachte, veel minder op de lippen. Bat was, naar het scheen, weggelegd voor de man- nen der „wetenschap". Zonder ooit Bernadette gezien of gehoord, of eenig onderzoek aangaande haar ingesteld te hebben, komt in Juni 1872 Dr. Voisin van de Salpetrière te Parijs ver- zekeren, dat Bernadette in het Krankzinnigen- gesticht te Nevers wordt verpleegd. — De dokter had zeker niet bedoeld, nieuwe bewijzen bij te brengen voor de waarheid der gebeurtenissen te Lourdes, toch deed hij het zijns ondanks. De stelling immers, welke hij aan zijne hoorders voorhield, en voor welker waarheid hij Ber- nadette ten bewijze aanvoerde, was: dat alle hallu- einaties uitloopen op krankzinnigheid. Maar Bernadette was niet krankzinnig: maar dan waren hare geestverrukkingen, verschijningen ook niet natu urlijk. De Bisschop van Nevers richtte in deUnivers een open brief aan Dr. Voisin, waarin hij 1° ontkent, dat Bernadette Soubirous zich bevindt in het krankzinnigengesticht, door de Urse 1 inen bestuurd 2° zegt, dat zij lid is van de Congregatie der Zusters van Liefde, en zich in genoemde stad en klooster be-

-ocr page 390-

		370
		vindt, doch niet opgesloten, maar geheel vrij, zich wijdend aan het onderwijs der jeugd en het verplegen van zieken; 3°, dat zij, wel verre van in hare geestvermogens gekrenkt te zijn, iemand is, die uitmunt door wijsheid en kalmte. De Bisschop noodigt verder Dr. Voisin uit, zelf te komen zien en onderzoeken, en belooft, hem daarbij te vergezellen en alle diensten te bewijzen De bisschop ontving geen antwoord! Inmiddels had zekere heer Artus verschillende brochures in het licht gegeven tegen allen, die het bovennatuurlijke en het wonder niet aannamen. In eene dezer, die tot titel had: „Publieke uitdaging\'" en welke aan Dr. Voisin gericht was, schrijft Artus: Ik heb 10.000 franken bij mijn notaris ter beschikking gesteld voor hem, die kan bewijzen, dat Bernadette ooit bij de Urselinen te Nevers werd verpleegd. Dan vervolgt hij: ik zal u niet met rust laten; ik eisch van u: of eene bekentenis; öf een z wijg en, dat ge 1 ijk staat met bekennen; of een onderzoek, dat u beschamen zal. Deze brief werd in de grootste bladen van Frankrijk opgenomen, doch Dr. Voisin zweeg. Dan richtte Artus een tweede brief tot den dokter, met dezelfde uitdaging, doch de dokter bleef zwijgen. Nu richtte Artus de volgende strenge woorden tot Dr. Voisin: Duld, Mijnheer, dat ik ten slotte eene opmerking richt tot u en tot allen, die evenals gij door woord of schrift spreekt tot het publiek. Elk, die in deze omstandigheden feiten van zoo groot belang erkent of loochent, z o n d er ze gezien of bestudeerd te hebben, begaat eene mis-

-ocr page 391-

		371
		daad jegens de maatschappij, want hij vervalscht of brengt in verwarring het geweten van tallooze menschen, die noch den tijd, noch de bekwaamheid hebben om zelf een onder- zoek in te stellen, en die zich moeten verlaten op hen, die zich opwerpen als hunne voorlichters." Zou dit z w ij g e n van den Dokter niet minstens evenveel kracht van bewijs hebben, als eeno schriftelijke herroeping van zijn beweren ? De president van den geneeskundigen Kring van het departement der Ome, richtte een schrijven tot den president van denzelfden Kring der Nièvre te Nevers, van wien hij omtrent Bernadette deze inlichtingen ontving. Nevers, den 3 Sept. 1872. Geachte Collega, Ge hadt geen beter adres kunnen kiezen, om inlichtingen te hebben omtrent het jonge meisje van Lourdes, thans Zuster Maria Bernarda geheeten. Ik ben de geneesheer van het m o e der h u i s, en als dusdanig heb ik al lang mijne zorgen aan de jonge Zuster besteed, wier zwakke gezondheid ons vaak bezorgdheid inboezemde. Thans is haar toestand veel verbeterd, zoodat zij van mijn zieke mijne ziekenoppaster is geworden, die zich met ijver van hare taak kwijt. Zij is niet groot, met een ziekelijk uiterlijk en 27 jaar oud. Van nature kalm en zacht verzorgt zij hare zieken met verstand, zonder ooit eenige voorschriften te verzuimen; zij is zeer gezien en geniet van mijn kant het grootste vertrouwen. Gij ziet dus, waarde Collega, dat deze jonge Zuster ver van krankzinnig is: ik zeg meer: haar zachte, een-

-ocr page 392-

		372
		voudige en bedaarde aard toonen niet den minsten aan- leg daartoe. Ik acht het een voorrecht met u over deze zaak te hebben kunnen spreken, en u een dienst te bewijzen, door u deze inlichtingen te verstrekken. (was geteekend) ROBERT SaINT-CyK. President van den geneeskundigen kring der jtfièvre. Wat schitterend getuigenis omtrent Bernadette\'s verstand en hart en edele hoedanigheden wordt in dezen brief ge- geven door hem, die haar kende, met haar omging, hare diensten genoot! Hoe verdwijnt daarbij in het niet het zeggen en be- weren van zoovelen, die haar niet kenden, zelfs niet zagen, veel minder haar bestudeerden! En toch dit laatste wordt door de „groote wereld" als verlicht en wetenschappelijk gehuldigd. — Hoe moet het dan wel met de geestvermogens dier „groote wereld" uitzien ? Maar allen, die met Bernadette in aanraking kwamen, al hare tijd- en stadgenooten, alle ontwikkelde mannen hebben haar den tol moeten betalen van deze hulde, dat zij, die daar zoo eensklaps een eerste rol vervulde in de wereld, en het voorwerp was, waarmede elk zich bezighield, dat zij in de hoogste volmaaktheid heeft weten te behouden de zoo moeielijke en zeldzame deugden van eenvoud en belange- loosheid. De doktoren gaan uit van het beginsel, of liever: zij zetten de stelling voorop, dat alle of althans zeer vele uitingen en beoefeningen van godsdienstig leven moeten toege-

-ocr page 393-

		373
		schreven worden aan zenuwkwalen, en wèl aan zoo ernstig en hardnekkig zenuwlijden, dat het gewone leven er in opgaat; — en dit zenuwlijden heerscht vooral in de kloos- ters en wordt vaak verward met hysterie. Bij zulke vooropgezette stellingen, is het wonder dat zij, die deze aanhangen of voorop stellen, naar de oorzaak der gebeurtenissen te Lourdes zoeken en blijven zoeken; — in naam der wetenschap allerlei oorzaken aangeven; maar daarbij gezond verstand, oordeel en de wetenschap zelve verliezen ? Want, om van dit laatste alleen één staaltje en één bewijs te geven: Prof. Imbert-Gourbeyre verdedigt tegen de boven aangehaalde stelling: dat hysterie zeer zelden optreedt bij een waarlijk godsdienstig leven, hetzij dat geleid wordt in een klooster of daarbuiten. III. Evenmin als de geestverrukkingen en verschijningen van Bernadette kunnen toegeschreven worden aan zinsbedrog (hallucinatie); evenmin zijn zij het gevolg van hysterie. Hysterie is eene vrouwenziekte, ofschoon ze ook wel eens bij mannen voorkomt, die moeielijker in haren aard te beschrijven, dan uit de haar vergezellende teekens te onderkennen is. Vele en zeer vele geneesheeren hebben Bernadette onder- zocht, nagegaan, bestudeerd, doch — allen erkennen het volmondig — geen enkel spoor of teeken van deze ziekte, hysterie, bij haar waargenomen. Hysterische personen zijn eigenzinnig, grillig en wónder-vreemd. Het leven echter van Bernadette en haar karakter geven

-ocr page 394-

		*
		374 juist het tegendeel te zien: namelijk het meest kalme en geregelde leven. Nog acht jaren na de verschijningen bleef Bernadette te Lourdes; en niettegenstaande zij zoozeer bekend was en duizende land- en stadgenooten en vreemdelingen zich om haar verdrongen, en haar naam op de lippen was van de geheele geloovige en ongeloovige wereld, is zij even een- v o u d i g gebleven, was geen spoor van ij delheid bij haar te zien. Als kloosterlinge was zij een voorbeeld van zachtzinnigheid en gehoorzaamheid. Bedenkt men daarbij de beproevingen, welke zij onderstaan heeft, dan moet men haar karakter bewonderen. Zij wordt bedreigd en geplaagd door de politie, voortdurend lastig gevallen door tallooze bezoekers, die haar ondervragen, en er op uit zijn, haar in hare antwoorden te vangen; — en toch, geen klacht komt over hare lippen over den last en de vermoeidheid, welke men haar aandoet — hetgeen toch niet meer dan natuurlijk zou geweest zijn. Duizendmalen herhaalt zij hetzelfde verhaal, zonder ooit hare bedaardheid te verliezen, of aan de boleefd- heid te kort te doen. Alle belangrijke daden uit het leven van Bernadette dragen den stempel van ernst en wijsheid. Ten einde toe heeft zij deze haar ernst en wijsheid doorgevoerd, als zij Lourdes en de wereld verliet, en daarmede aan alle ijdelheid vaarwel zeide, en zich in een klooster aan het gebed en liefdadige werken wijdde voor haar geheel leven. Geen enkel teeken van hysterie is in het karakter of in de daden van Bernadette waar te nemen, waardoor het onwraakbaar getuigenis geleverd is, dat zij niet aan hysterie leed.

-ocr page 395-

		375
		Hiermede is dan ook bewezen, dat de geestvervoe- r in gen van Bernadette niet aan die ziekte kunnen worden toegeschreven. De beroemde Dr. Charcot der Salpetrière zegt te dezer zake: ^Geestvervoering, voortkomende uit hysterie heeft geen enkel bijzonder teeken, waardoor men ze van andere soorten van geestvervoeringen kan onderscheiden. Om de hysterische extasen te kennen moet men de persoon, die deze heeft, bestudeeren tijdens zij die niet heeft; en vervolgens de verschijnselen nagaan, welke zich voordoen vóór en na de geestvervoering. Als men dan teekenen van hysterie waarneemt en verschijnselen, welke bij hevige aanvallen van vervoering plaats hebben, dan eerst is men zeker omtrent den waren aard — want het u i t e r- lijke der gelaatstrekken bewijst niets omtrent den aard. Dewijl echter bij Bernadette nimmer teekenen van hysterie vielen waar te nemen, en dewijl zij die hevige aanvallen nimmer had, zijn wij door Dr. Charcot ver- zekerd, en kunnen wij het dus luide verkondigen, dat de geestvervoeringen van Bernadette niet van hysterischen aard waren. Toch hebben de belagers en vijanden van Lourdes getracht munt te slaan uit de opzienbarende proeven en bevindingen, welke genomen en ondervonden zijn van het hypnotisme. Hierdoor tracht men de geestverrukkingen van Bernadette te verklaren. Men meent vele punten van overeenkomst te bespeuren tusschen hypnotische (slaap-wandelende) personen en de verschijningen van Lourdes. Doch die „punten van overeenkomst" leveren juist het 25

-ocr page 396-

		376
		bewijs van het tegenovergestelde. De persoon, die in slaap gemaakt is (in hypnotischen slaap verkeert) is geen meester meer over zijne persoonlijkheid of over zijnen wil; hij is in de macht van hem, die hem in slaap gemaakt heeft; hij is iemand, van wien een ander zich naar willekeur kan bedienen. Ber- nadette nu, wij zeiden het boven reeds, had vrije beschik king over haren wil, had het gebruik van al hare zintuigen; tal van daden, welke zij tijdens de Verschijningen verrichtte, toonden, dat zij meesteres van zich zelve was. Bij den gehypnotiseerde (in slaap gebrachte) doen zich dezelfde verschijnselen voor als bij gehallucineerden (aan zinsbegoocheling lijdenden) nl. steeds dezelfde, als zij in dezelfde omstandigheden verkeeren. Tot recht verstand voegen we hier een geval van hypnotisme in, door Dr. Boissarie medegedeeld, waaruit het groote verschil zal blijken tusschen een gehypnotiseerden persoon en Bernadette. De gehypnotiseerde persoon geraakte in geestvervoering als men hare handen vouwde tot het gebed, en toonde dan ook godsvrucht en aandacht. Dit verschijnsel had niets opvallends, maar als men haar den blik deed richten op zekeren hoek van de zoldering, dan aanschouwde zij aan- stonds O. L. Vrouw van Lourdes, die zij, behoudens eenige afwijkingen, juist beschreef: o. a. gaf zij Haar een blauw kleed aan in plaats van een wit. Dit was eene geestvervoering, welke aangeleerd was, met zinsbegoochelingen, welke haar waren voorgezegd. Deze vrouw zei eene les op; bij haar ging alles werktuigelijk, gekunsteld of opgelegd. Op hare gelaatstrekken was wel een weerschijn van innerlijke gemoedsbeweging te zien; doch dat had niets natuurlijks, was niet ongedwongen, niet vrijwillig: als zij

-ocr page 397-

		377
		ontwaakte, wist zij van niets. Die hoek aan de zoldering gaf immer O. L. Vrouw van Lourdes te zion; tijdens hare\' vervoering was de hypnotische slaap duidelijk. Zij was dan aan de wereld onttogen: en al hare uitingen werden door derden uitgevorscht of waren van buiten geleerd. Men behoefde deze zieke maar bij haren hoek van de zoldering te brengen , om haar naar believen verschijningen te doen hebben. Zooals wij boven zeiden: de gehypnotiseerde zal, in dezelfde omstandigheden geplaatst, ook dezelfde verschijnselen doen plaats hebben. Hoe geheel anders bij Bernadette! Zij heeft in twee maanden achttien verschijningen. Meer dan achttien malen ja dagelijks ging zij naar de grot; en toch had zij dikwijls geene verschijningen. Tweemaal was zjj door de Verschijning gedrongen om naar de grot te gaan: en toch verscheen deze niet. En als Bernadette in het gewone leven is teruggekeerd, dan blijft zij naar de grot gaan, en toch heeft ze nimmer meer geest verrukkingen noch verschijningen. De bovengenoemde slaapster zegt een les op, ziet en beschrijft dingen, die zij vroeger meermalen aanschouwde. Maar Bernadette openbaart aan de verbaasde wereld het toonbeeld eener Maagd, die onder den naam: ,,I k ben de Onbevlekte Ontvangenis", tot dusver geheel onbekend is; — brengt de woorden dier Maagd over, en deze dragen den stempel, dat ze van God komen. IV. Wetenschappelijk kunnen de verschijningen en geestvervoeringen van Bernadette niet verklaard worden.

-ocr page 398-

		378
		Kan men met grond twijfelen aan hare waarheids- liefde; kan Bernadette niet geveinsd, voorgewend hebben bovennatuurlijke dingen te zien? Indien dit het geval kon zijn, dan heeft Bernadette de geheele geschiedenis van Lourdes 1 ° zelve verzonnen, of 2" vertelt zij wat haar voorgezegd was. Noch het een, noch het ander is geschied: een derde is on- mogelijk. Bernadette was niet bekwaam, om dergelijk comedie- spel uittedenken. Zij was een kind van middelmatigen aanleg, nauwelijks dertien jaren oud, kon lezen noch schrijven, sprak zelfs het fransch slecht, kende niets dan de volkstaal. En in godsdienstige zaken was zij al even weinig onderwezen als in maatschappelijke. Onmogelijk dus, dat iemand, die zoo geringe opvoeding en onderwijs genoten had, in staat was een tooneelstuk samen te stellen, dat zoo ordelijk in elkander zat en zoo geregeld afliep, om dan te eindigen in het tot dan toe ongewone en onbekende: „ik ben de Onbevlekte On Wangen is.\'\' Een weinig bekendheid met de menschelijke natuur doet inzien, dat hier onmogelijk sprake kan zijn, alsof Bernadette eene van buiten geleerde les zou opgezegd, of eene opgelegde ro 1 zou gespeeld hebben. Zij was een kind, zij werd bedreigd en schrik aan- gejaagd door een commissaris van politie; zij vond geen de minste hulp of steun bij hare ouders, noch bij de geeste- lijkheid; en zoo zou zij dus niet lang hare rol hebben kunnen spelen zonder de eene of andere onvoorzichtigheid

-ocr page 399-

		379
		te begaan, of zich versproken te hebben — en zij zou dus weldra hare bedrieger ij hebben moeten bekennen. Bovendien, Bernadette was arm; als zij dus hare rol gespeeld had, had zij er ook voordeelen van moeten behalen; want goud en eer worden toch door niemand versmaad, dan door.... Bernadette. Gedurende de acht jaren, dat zij nog in Lourdes gebleven is, hebben tallooze bezoekers haar goud en eer aangeboden, doch zij heeft standvastig alles geweigerd. Indien dit arm kind rijk had willen zijn, zegt haar levensbeschrijver Dr. Dozous, rijker dan zij, die haar lasterden, dan had zij slechts de goudstukken behoe- ven aan te nemen, die rijke familien haar schonken, en die gelukkig zouden geweest zijn, als zij iets hadden kunnen bijbrengen, om den armoedigen toestand van Bernadette en de haren te verbeteren. Zelfs geene voortbrengselen der natuur wilde zij als geschenken aannemen. Het was treffend, zegt dezelfde, de smart te zien der eenvoudige menschen, die allerlei natuur-voortbrengselen in hunne korven medebrachten en aan Bernadette en hare ouders aanboden; — als geen enkel daarvan werd aangenomen. Deze hare onbaatzuchtigheid werd geëvenaard, misschien overtroffen door hare eenvoudigheid en door haar wars-zijn van alle ij d e 1 h e i d. Zij, die haar ondervragen en haar bewonderen, worden door haar beantwoord in duidelijke en juiste bewoordingen; zoo noodig herhaalt zij hetzelfde, zonder ooit eenige ver- stoordheid te toonen, maar nimmer spreekt zij een woord over haar zelve.

-ocr page 400-

		380
		Hare persoonlijkheid verdwijnt in \'t niet Lij de schoon- heden der Vrouwe. Het zachtzinnig meisje toont dan slechts eenige levendig- heid, als iets wordt gezegd, dat geheel in strijd is met do waarheid; en dan nog komt zij daartegen op met slechts een enkel krachtig woord Zelfs in godsdienstige voorwerpen had zij eene zekere voorliefde voor de eenvoudigste. Het volgend voorval wordt daaromtrent medegedeeld door Dr. üozous. Een edelman, Kafaël Ginnasi was opgetogen over de manieren van Ber- nadette: over hare onschuld , oprechtheid, bescheidenheid, vooral over de flinkheid, waarmede zij antwoordde, als de juistheid van haar verhaal in twijfel werd getrokken. Hij bood dan haar een rijken rozenkrans aan, die door den Paus gewijd was, en verzocht haar dien aan te nemen als eene hulde aan de Onbevlekte Ontvangenis bij gelegenheid dezer verschijningen — en hem in ruil daarvoor te geven den rozenkrans , welke zij gebruikte, toen zij tegenover de Verschijning zat. Bernadette beschouwde tamelijk onverschillig den schoonen rozenkrans, en weigerde hem aan te nemen, want zeide zij, hij is te schoon voor m ij; en ook: zij wilde zich niet ontdoen van dien, welken zij in tegenwoordigheid der Hooge Vrouwe in handen had, doch zij wilde dien zorgvuldig bewaren, daar niemand en niets haar zoo levendig konden herinneren aan de gunsten, welke zij van de H. Maagd ontvangen had, en aan de plichten, welke haar waren opgelegd Zoo was Bernadette gedurende acht jaren de Apostel der H. Maagd, offerde zich geheel aan die taak, ging daarin op, begaf zich in alle jaargetijden, soms meer dan

-ocr page 401-

		381
		oens daags naar de vochtige oevers der Gave, waar zij de kiemen opdeed van de ziekte, welke haar ten grave voerde. Hierbij bepaalde zij zich niet, maar, om haar leven ge- heel aan gebed en afzondering te wijden besloot zij hare verdere levensdagen in een klooster door te brengen, wer- waarts zij dan ook uit vrije beweging en met een vreugdevol hart henentoog. En nooit, nimmer heeft Zuster Maria Bernarda ook slechts voor één oogenblik haar klooster willen verlaten, om de groote dingen te zien, welke in Lourdes zijn tot stand ge- komen , of om den luister te aanschouwen van den grootschen tempel, opgericht ter plaatse, waar zij eenmaal zoo vurig bad. Evenmin als de genezingen te Lourdes is Bernadette in hare zinsvervoeringen en verschijningen een we ten- schappelijk vraagstuk; — men vindt het mirakel overal. Geen verstand of wetenschap vermag aan Lourdes het geheimzinnige en bovennatuur^ 1 ij k e te ontnemen.

-ocr page 402-

		TWEEDE HOOFDSTUK.
		De wonderbare genezingen te Lourdes. Veertig jaren regeerde de eerediensé van het stof opper- machtig: alles is zinsbedrog behalve hetgeen gemeten, ge- wogen , geteld kan worden; behalve feiten en cijfers. De wetenschap zou alle vraagstukken oplossen: natuur- lijke, bovennatuurlijke, die van gene zijde des grafs, ver- dichtsels, sprookjes, die men het arme menschdom op den mouw had gespeld. — Aldus de groote mannen der weten- schap , Littré, Berthelot, Charcot. Met een schaterlach werden dan ook de „vertelsels\'\', de „sprookjes" van en over Lourdes ontvangen, en de eerste pelgrims met hoon en smaad en verachting bejegend. Na eenige jaren slechts staan mannen op als Claude- Bernard, Pasteur, Gourbeyre, Dubois-Keymond en anderen. Zij verklaren, dat er in de natuur veel is, wat \'s men- schen bevatting te boven gaat, ja dat er vraagstukken bestaan, waarvan wij de oplossing niet weten, noch ook zullen weten. En zij, die beweerden slechts oog en oor te hebben voor feiten, zijn het juist, die deze ont- kennen.

-ocr page 403- -ocr page 404-

		383
		Geloofden zij al niet aan de beweringen van Bernadette of aan de Verschijningen: zij moesten toch geloof slaan aan hetgeen daarop gevolgd is. Bij deze feiten en cijfers kunnen geloof en geestdrift ter zijde worden gesteld; ver- stand en wetenschap zullen uitspraak doen. Want de eischen van geloovig-wetenschappelijke mannen zijn veel hooger gesteld dan van de ongeloovigen. Gene deelen slechts de feiten mede, gelijk ze z ij n, zonder van won- deren te spreken of eenige verklaring te geven; — deze willen alles uitleggen door- en toeschrijven aan sugges- tie; — gene onderzoeken en werken in het volle daglicht, ten aansehouwe en ten aanhoore der geheele wereld; — deze doen uitspraak, oordeelen en veroordeelen, zonder zelve gezien of onderzocht te hebben. Zoo hebben Charcot en de mannen der Salpetrière van Parijs en Nancy en der ongeloovige Universiteiten gehandeld. Maar de wetenschap is gedwongen, om rekening te houden met Lourdes. En de aanraking van Lourdes met allerlei wetenschappelijke menschen, heeft haar er toe gebracht, om op de hoogte te zijn van alle vorderingen, bevindingen en uitvindingen der nieuwere wetenschap. Groot is het getal beoefenaars der geneeskundige wetenschap, die naar Lourdes gaan; de groote menigte kan nog niet besluiten, maar is geschokt; er komt beweging in. — Blijft over eene vijandige minderheid, die in staatkunde en godsdienst onverzoenlijk is, die niet te genaken zijn, omdat zij alles onder denzelfden hoek zien; en daarin is nu eenmaal geene wijziging te brengen; want deze ge- neesheeren, zegt Brunétière terecht, matigen zich aan, dat zij alleen een juist inzicht hebben: zij hebben niets vergeten, maar ook niets geleerd. Hun uurwerk staat nog

-ocr page 405-

		384 op hetzelfde uur als voor dertig jaren, onschokbaar als zij zijn in hunne onverdraagzaamheid en vooroordeelen. I. De genezingen te Lourdes zijn onbetwistbaar zeker. Heden ten dage kan niet meer betwijfeld worden, of er te Lourdes genezingen gebeuren. Alle geneesheeren zijn het over de waarheid der genezingen eens. Niet echter zijn zij het eens over de verklaring dier genezingen, doch wèl getuigen zij eenparig, dat te Lourdes genezingen kunnen gebeuren. De geheele wereld trouwens kan dat getuigen; en bij gelegenheid der nationale bedevaart van Frankrijk in 1897, moesten de verslaggevers der groote ongeloovige Couranten : der Gaulois, van den Figaro, Gil Bias, enz., luide dit feit verkondigen. * * * Ook omtrent de echtheid der zieken is alle twijfel onmogelijk, daar deze voor het grootste gedeelte afkomstig zijn uit de gasthuizen van Parijs of der provinciën. Niet ook zijn deze zieken uitgezocht, om den tocht naar Lourdes te maken, en daar genezing te vinden; — want, ofschoon in gering getal, er zijn zieken, die te Lourdes sterven. De bedevaarten van zieken zijn allen aan denzelfden regel onderworpen. Het eenig verschil is het grooter of kleiner getal zieken.

-ocr page 406-

		385
		Ah voorbeeld stellen wij de groote fransche nationale bedevaart. Elk jaar voert deze in de maand Augustus ongeveer 1000 zieken aan van allen leeftijd, kunne, aan allerlei ziekten lijdenden. Al deze zieken hebben een getuigschrift bij zich omtrent de ziekten waaraan zij lijden, onderteekend door vakmannen. Bij hunne aankomst worden de zieken aanstonds ver- voerd naar de gasthuizen, welke te Lourdes zijn. Daar heeft elk geneesheer, geloovig of ongeloovig, vrijen toegang op vertoon van zijn kaartje, en kan de zieken zien, onderzoeken en bestudeeren. Op sommige uren van den dag worden zij overgebracht naar de badplaats bij de grot. Ook daar kan elk hen zien en nagaan. Zij, die do zieken naar de grot dragen en hen bij het baden helpen, zijn mannen, uitmuntend door liefde en opofferingsgezindheid, en komen voort uit alle standen. Geen andere eisch wordt hun gesteld dan goeden wil en toewijding aan hunne vrijwillig op zich genomen taak. Door deze dragers derwaarts gevoerd, worden de zieken op betamelijke wijze ontkleed door hen, die zich als bad- bedienden aangeboden hebben, en onder voortdurend toezicht van een of meer geneesheeren in het bad gelaten. Gelijk in de gasthuizen, zoo hebben de geneesheeren ook vrijen toegang tot de badplaats. Dagelijks ook, gewoonlijk in den namiddag, heeft er

-ocr page 407-

		386
		eene processie met het H. Sacrament plaats. Die processie wordt gehouden tusschen de zieken door, die in twee rijen meest vóór de Rozenkrans Kerk geschaard zijn, omringd van eene groote menigte biddende bedevaartgangers en tal van nieuwsgierigen. Uit het gezegde begrijpt een ieder, dat de zieken voort- durend gezien en gadegeslagen kunnen worden, en er dus geen sprake kan zijn van bedrog. Dewijl nu de meeste genezingen gebeuren bij de grot, in de badplaats of bij de processie, zijn ook deze open- bare feiten, waarover elk kan oordeelen, die door een ieder nagegaan kunnen worden. II. Wat is liet geneeskundig bureau te Lourdes.\' Sommige menschen meenen, dat dit bureau als het waro eene fabriek is, waar jaarlijks de buitengewone genezingen worden uitgegeven, voorzien met het zegel van geloovige dokters, die daarom al reeds van overdrijving verdacht zijn. Grooter dwaling is wel niet mogelijk, daar dit bureau eigenlijk niets anders is, dan een inschrij vings-bureau. Het bestaat uit den voorzitter, Dr. Boissarie, en alle aanwezige geneesheeren. Deze voorzitter, bij alle doktoren der wereld gekend, was eertijds geneesheer in een der gasthuizen van Parijs, is allezins op de hoogte der weten- schap en heeft als geneesheer een grooten naam gemaakt. Hij is het toonbeeld van een geneesheer, kalm, berekend en beredeneerd, ontoegankelijk voor theoretische begrippen.

-ocr page 408-

		387
		Van nature afkeerig van al wat op zenuwziekte gelijkt, weet hij zich gauw van dergelijken lijder af te maken. Sommige geneesheeren vinden, dat hij de angstvalligheid wel wat ver drijft. Dr. Boissarie ontvangt vriendelijk en hartelijk de vreemde geneeskundigen, want het is hem een genot, tal van ambtsbroeders rondom zich vereenigd te zien, vooral als de meeste ongeloovig zijn. Zeker is, dat dit bureau altijd open staat voor eiken geneesheer, en dat allen er met open armen ontvangen worden. Welk is de taak van het geneeskundig bureau? Vooraf moeten wij bemerken, dat geen enkel genezene verplicht is, zich op dat bureau aan te melden. Daarom worden er nog al aangetroffen, die daar niet komen, hetzij dan dat zij zich niet willen onderwerpen aan de soms on- bescheiden navorschingen van vreemde geneesheeren, of wel dat ze liever onopgemerkt blijven en daarmede hunne vrijheid behouden om hun innerlijk geluk te smaken en hunne dankbaarheid te uiten. Wanneer een zieke, die beweert genezen te zijn, op het geneeskundig bureau komt, wordt hij aanstonds in het publiek ondervraagd, waarbij alle geneesheeren het woord kunnen voeren. Het door hem medegebracht getuigschrift, onderteekend door zijn geneesheer, wordt insgelijks publiek voorgelezen. Nu wordt een verslag opgemaakt, waarin de verklaringen van den zieke en het medegebrachte getuigschrift zijn op- genomen, en al wederom in het publiek. Als er reden toe is, gaat de zieke in eene kleinere

-ocr page 409-

		388
		kamer, waar elke geneesheer hem kan bestudeeren en den toestand kan staven, waarin de zieke zich op dat oogen- blik bevindt. Deze bevindingen des geneesheers worden bij het boven- vermeldo verslag gevoegd. De zieke wordt vervolgens ontslagen en, als het ziekte- geval nog al merkwaardig is, of als de een of andere dokter hem gaarne nog eens zou zien, verzocht terug te komen Hieruit ziet men, dat het geneeskundig bureau eigenlijk slechts inschrijvingswerk verricht. Het heeft slechts te boeken het getuigschrift, af- gegeven door den geneesheer des zieken, dezes ver- klaringen en bevindingen alsmede die der aanwezige geneesheeren omtrent den huidigen toestand, waarin de zieke is. De taak van het bureau is dus juist omschreven en daarom is alle betwisting uitgesloten. De bespreking en uitlegging van het feit (der genezing) kunnen eerst dan geschieden, als de dokter, die het eerste getuigschrift heeft afgegeven, den zieke terug- ziet. Dan eerst, als deze geneesheer zijn gevoelen heeft uitgesproken, wordt de genezing opgenomen onder de ge- beurtenissen van Lourdes: mirakel wordt het nimmer genoemd, als zijnde dit geen woord, in de geneeskunde bekend. III. Wat wordt verstaan door buitengewone genezing? Hiertoe wordt vereischt: 1°. Dat de genezen zieke gezien, onderzocht en verzorgd

-ocr page 410-

		389
		is geworden door den geneesheer, die het eerste getuig- schrift heeft geteekend; 2°. Dat zijne genezing gestaafd is door de geneesheeren van het geneeskundig bureau vau Lourdes; 3°. Dat de eerste geneesheer bevestigt, dat de toestand van den zieke bij zijn terugkeer van Lourdes geheel ver- anderd is; 4\'1. Dat hij een behoorlijke proeftijd onderga, zoodat het onmogelijk is, dat hij weder instorte. 5°. Bovenal, dat de genezing niet kunne verklaard worden door de gegevens der geneeskunde. Deze punten staan vast voor alle gevallen. Wij zullen nu de genezingen daaraan toetsen, en doen zien en bewijzen, dat al de aangevoerde opwerpingen tegen de genezingen niet vermogen ze te loochenen. 1 De genezingen te Lourdes kunnen niet worden toege- schreven aan de delfstoffelijke (minerale) eigenschappek van het water der grot, noch aan de geneeskundige behandeling met koud water. Ten tijde der Verschijningen was er te Lourdes een apotheker, die beweerde, dat het water der grot d e 1 f- stoffen bevatte. (Zie bladz. 97 en 122). Ook later hebben zich enkelen opgedaan, die hetzelfde beweerden, omdat zij er een handels-artikel van wilden maken.

-ocr page 411-

		390
		Aan deze bedriegerij werd al dra een einde gemaakt door de rechtbank, daar de ontleedkundige Filhol het water met de grootste zorg en nauwkeurigheid ontleedde en getuigde, dat er geen het minst verschil was tusschen het water der grot en dat der Gave. Eene eenvoudige bemerking zal de waarheid hiervan doen inzien. Wateren, die delfstoffen bevatten, hebben hunne eigen samenstelling, en zijn dan slechts geschikt voor een bepaald soort zieken, aan wie de geneeskunde die voorschrijft. De genezing nu van verschillend soort zieken bewijst dus, dat die niet kan zijn uitgewerkt door de delfstoffelijke eigenschappen van het gebruikte water. 2 De behasdeling der zieken met het koud water der grot kan al evenmin deze genezingen verklaren. Het is toch een bewezen feit, dat vele zieken genezen zijn buiten de badplaatsen. Sommige herkregen de gezondheid in hunne kamer, andereu vóór de grot, of bij de processie met het H. Sacrament; tehuis, in hun hotel, op de terugreis, enz. Men mag dus vrij besluiten, dat de geneeskundige behandeling met het koude water der grot hier niets afdoet, dat dus de genezingen te Lourdes niet kunnen verklaard of toegeschreven worden aan de gewaarwording, welke men ondervindt bij de plotselinge indompeling in het koude water.

-ocr page 412-

		391
		3. Suggestie \') geeft ook geexe verklaring vax de buiten- gewone gexezixgex Wij zagen alreeds, hoe slecht het de suggestie er afbracht, om de verschijningen, welke Bernadette had, te verklaren. Deze leer was inderdaad onmachtig om een wetenschappe- lijken uitleg daarvan te geven. Wij gaan nu aantoonen, dat door haar al evenmin kunnen verklaard worden de zeldzame genezingen, welke te Lourdes gebeuren. Professor Charcot \') wist bij ondervinding, dat de genezingen te Lourdes waar waren ; zijn geheel leven is hij bezig geweest, om die te verklaren. Zijn wetenschappelijke geest verzette zich tegen die uitin- gen van het boventuurlijke, en hij zou, kostte wat \'t koste, er de verklaring van vinden en geven uit de natuurwetten. Toen hij, de fijne kenner van zenuwziekten, niets beters vond, legde hij de verklaring er van neer in een volzin, die er op berekend was, om veel beweging te veroorzaken, en daardoor hare ledigheid, en niets beteekenende te verber- gen: het gel o of geneest hen. Ziedaar nu al den uitleg, dien de wetenschap met Charcot aan \'t hoofd weet te geven.
		l) Suggestie, niet uit te drukken met een hollandscli woord, bestaat hierin, dat invloed uitgeoefend wordt op de hersens van een ander, die niet gehypnotiseerd (in slapenden toe- stand gebracht) is, hetzij door woorden, bevelen, gevoeligen indruk enz. \') Bestuurder van de Salpetrière te Parijs. 20

-ocr page 413-

		392
		En deze ontdekking is nog slechts de gevolgtrekking uit de leer der suggestie. Op twee manieren geneest het geloof de zieken te Lourdes. lu. Zij worden genezen, omdat zij onder sterken i n- vloed verkeeren, die op hen uitgeoefend wordt door de openbare gebeden, de zangen, de smeekingen, toespraken, indrukwekkende plechtigheden, de geestdriftige menigte volks — hetwelk alles eigenlijk slechts middelen zijn, om de zieken te suggereeren (onder den indruk te brengen). 2". De zieken genezen, omdat zij zich opwekken tot een vast en onwrikbaar vertrouwen; en ziedaar de a u t o-s u g- gestie (sterke inbeelding, voortkomende uit het onwrik- liaar vertrouwen, waarin zij meen en genezen te zijn). Deze vernuftige leer heeft werkelijk verklaring gegeven der genezing van zenuwlijders; maar daartoe is zij niet in staat, ja zij stelt zich kinderachtig aan, als het, gaat over lichamelijke verwondingen, die een ieder kan zien. Charcot voelde zelf\', dat zijn leerstelsel in deze niet op- ging ; en daarom gaf hij voor den vorm een voorbeeld, dat eenige overeenkomst vertoonde met de genezingen van Lourdes. Na veel zoeken vond hij één enkel geval, dat nl. van Mej. Coirin, die vijftien jaren leed aan eene wonde in de borst, en genezen werd door er een weinig aarde aan te te doen, welke genomen was van het graf van den diaken Paris. Voorzeker is dit een belangrijk geval, want het bewijst, dat de zenuwen eene groote rol kunnen spelen bij het al- ofniet genezen eener wond; doch men merke wel op, dat dit slechts kan .voorkomen bij personen,

-ocr page 414-

		393
		die duidelijke kenteekenen van zenuwziekte vertoonen. Dit was het geval met Mej. Coirin , bij wie alle mogelijke zenuwziekten zijn waargenomen. Overigens is het zeldzaam, dat bij eene zenuwkwaal eene wond ontstaat; —ja, zeer zeldzaam, zegt Dr. Boissarie, daar Prof. Charcot, om één geval te kunnen aanhalen genoodzaakt was, om 150 jaren terug te gaan in de jaarboeken (1731). Dan nog; dit é é n e geval, dat gebruikt wordt, om het tegenover de t a 1 r ij k e genezingen van Lourdes te stellen, heeft niets buitengewoons, want de wetenschap weet zeer goed er de verklaring van te geven. Want om dit geval van Dr Charcot op zijn juiste waarde te schatten, moet er bij- gevoegd, dat de wonde van Mej. Coirin eerst na twintig- dagen genezen was, en zij zelve eerst na vier en veertig dagen het gasthuis mocht verlaten. Van geheel anderen aard zijn de genezingen te Lourdes, daar deze plotselings gebeuren en bij personen, die geen enkel teeken van zenuwlijden vertoonen. De gelijkenis is dus oogenschijnlijk, en met de haren er bijgetrokken om eigen zaak en hardnekkig vastgehouden meening s c h ij n van waarheid te geven. De leer der suggestie komt slechts van pas bij zenuw- lijders. Genezing op plotselinge wijze verkregen van wonden, gezwellen enz. blijven onverklaarbaar, als de lijder geen teekenen van zenuwziekten vertoont. Wij zullen daarvan eenige voorbeelden geven. Eerst moeten we eene vraag beantwoorden, die in be- trekking staat tot de leer der suggestie. Opdat de suggestie gunstig werke, moet hij, op wien

-ocr page 415-

		394
		die wordt toegepast, in staat zijn om te begrijpen wat hij doet, en wat aan hem gedaan wordt. Uit het volgend voorbeeld blijkt, dat dit niet altijd opgaat. Den 24 Juni 1896 werd naar Lourdes gebracht de kleine Yvonne Aumaitre. Dit kind, 22 maanden oud, was lichame- lijk goed gevormd en van gezond gestel, gelijk zijne ouders. Dr. Aumaitre, een der meest bekende geneesheeren van Nantes zag, dat zijn kind sporen van eene bekende ziekte vertoonde. De verklaring, door Dr. Aumaitre zelf in het register geschreven, behelsde, dat zijn dochtertje een d u b- belen horrelvoet had. Zij had op dat oogenblik leelijk uitziende beenen en hare voeten kronkelden onder haar ineen. Ook de knieën stonden buiten verband en geleken hans- worst-knieën, die heen en weer bewogen konden worden. Al de middelen, welke de geneeskunde voor dergelijke kwalen aan de hand doet, werden aangewend; de wond- heelkunde beproefde ook het hare en nam de inlatingen van de stekers der beide buikstukken weg. Doch ook deze behandeling was te vergeefs. De genees- heeren gaven dan aan Dr. Aumaitre te verstaan, dat, als Yvonne ooit zou kunnen loopen, het toch eerst na zeer langen tijd zou zijn. De vader besloot zijn kind te voorzien van een toestel, dat bij misvormde voeten gebruikt wordt; en wachtte inmiddels op de geringe kans, welke op beter- schap bestond. In die omstandigheden werd besloten naar Lourdes te reizen. Dr. Aumaitre, ofschoon een geloovig man, had slechts op aandrang van zijne familie er in toegestemd naar Lourdes te gaan, doch verwachtte geene genezing. Yvonne werd dan door haar vader naar het geneeskundig

-ocr page 416-

		395
		bureau gebracht, en de toen daar aanwezige geneesheeren zullen zich nog wel het aanvallig kindje herinneren, dat onder alle opzichten zoozeer de belangstelling wekte. De kleine Yvonne werd den 25 Juni, vóór zij nog een bad genomen had, door de geneesheeren onderzocht, en allen getuigden, dat de verklaringen van Dr. Aumaitre juist waren. Eiken dag werd zij in het ijskoude water der grot ge- dompeld en — om van suggestie te spreken — zij had een afschrik van dat koud bad. Dat duidde genoeg het schreeu- wen aan, als men met haar bij de badplaatsen kwam. Zoo nam Yvonne eenige baden, zonder dat iets bijzonders viel waar te nemen. Na het derde bad werd zij, als gewoonlijk naar hare kamer in het hotel teruggebracht. De kindermeid, die met hare verzorging belast was, nam haar op om ze te kleeden, en zonder zich rekenschap te geven van wat zij deed, zette zij haar rechtop in het bed. Hoe verbaasd stond ze, als zij zag , dat de kleine rechtop bleef staan. Geheel van haar stuk door hetgeen zij zag, leidde de meid het kind naar de kamer van haar grootvader, den Heer Pergeline, oud-president van de Kamer van Koophandel, die vol verbazing zijn kleinkind naar zich zag toeloopen. Yvonne deed daar hare eerste schreden. Van dit oogenblik af ging en liep dit kind alsof het zulks altijd gedaan had en behield zelfs in de moeielijkste be- wegingen het evenwicht. Toch had de vader uit voorzichtig- heid nog niet het zwaar en hinderend toestel aan de beonen durven wegnemen. Twee zaken vallen hierbij vooral op te merken.

-ocr page 417-

		396
		1 °. Yvonne Aumaitre is plotselings beginnen te loopen, hetgeen anders slechts langzamerhand kan aangeleerd worden. 2°. Dit kind was nog te jong om te beseffen wat het deed, of wat het gedaan werd; en toch, na een koud bad heeft het eensklaps geloopen, zonder dat het zich zelf er rekenschap van kon geven, zonder ook dat het kan verklaard worden. Dit is wel de onherroepelijke veroordeeling van de leer der suggestie. 4. De Genezingen te Lourdes zijn bewezen door overtui- oende bewijsstukken. Joachima Dehant, wonende te Velaine in België, was al twaalf jaren ziek, toen zij besloot naar Lourdes te gaan. Haar geneesheer, Dr. Froidbise, gaf haar een getuigschrift, waarin hij verklaarde, dat zij leed aan eene verettering, welke voor tweederde het uitwendige van het rechterbeen had aangetast. Joachima neemt plaats in den trein. Wij kunnen haar voet voor voet volgen tot aan hare genezing, dank het on- derzoek, dat ingesteld is door Dr. Koyen en Simon Deploige, professor aan de Universiteit van Leuven. Aan de fransche grenzen kwam een beambte der inkomende rechten in den wagon, om hare reiskoffers na te zien, maar de vreeselijke lucht, welke het been uitwasemde, deed hem terugdeinzen en den wagen verlaten. Degene, die de ongelukkige Joachima vergezelden op hare reis, ondervonden ook weldra de gevolgen van den ondragelijken stank: zij werden ziek en misselijk.

-ocr page 418-

		3D7
		Een priester te Parijs raadde haar aan, de reis niet voort te zetten. Te Paray-le-monial maakte zij van de gelegenheid, dat de trein eenigen tijd ophield, gebruik om het been te ver- binden. Iemand, die toen de wonde zag, verklaarde, dat het haar onmogelijk werd Joachima langer te verplegen, dewijl zij ziek werd van de besmettelijke lucht, welke het been afgaf. Te Agen moest een nieuw verband gelegd worden. Onder de andere reizigers, die op het perron vóór het station er bij stonden, kon men inmiddels de volgende gesprekken hoo- ren: die persoon moet wel onnatuurlijke ouders hebben, dat ze haar in zulken toestand naar Lourdes laten gaan! Bij zulken stank zullen wij nog de cholera in den trein krijgen. Joachima laat te Agen tastbare bewijzen van haren door- tocht achter in den vorm van stinkende doeken, vol stukken rottend vleesch, van welke zij zich ontdoet. Dit is het eerste bewijsstuk. De zieke plek aan het been is door de reis geheel ont- stoken: een doek, zestigmaal om het been gewonden, is in één uur zoo doortrokken, dat het vuil er uit druppelt. Eindelijk komt ze te Lourdes aan en neemt haar intrek in het hotel Latapie, No. 35 aan den weg naar Pau. Twee personen zijn er bij, toen des avonds te 10 ure het laatste verband gelegd werd. De ongelukkige begeeft zich ter ruste, en de hotelhoud- ster verklaart, dat des nachts de beddelakens doortrokken waren en door andere moesten worden vervangen.
		Tweede bewijsstuk.

-ocr page 419-

		398
		Joachima kon niet slapen, stond daarom vroeg op, om aan de grot een bad te gaan nemen. Dit eerste bad had geen de minste uitwerking; omtrent 9 ure\'nam zij een tweede. Tijdens deze tweede indompeling was hare pijn zoo hevig, dat Joachima op de tanden knarste en zich op de tong beet. De vriendin, welke haar hielp aankleeden, bemerkte dat bij het verlaten van het bad alle pijn verdwenen was. Maar Joachima, zeide zij, het schijnt dat gij geen pijn meer hebt aan het been. Wat dunkt u, willen we de zwachtels er af doen? Zij deden het en zagen tot hunne verbazing, dat de wonde dicht was; het been was blauw en rood; later werd het langzamerhand bleek. De arme zieke, buiten zich zelve van vreugde, roept uit: Leve O. L. Vrouw van Lourdes! Zij heeft niet alleen nieuwe huid aan mijn been teruggegeven, maar zelfs vleesch en de kuit. De tijding dezer genezing was weldra verspreid; talrijke pelgrims verdrongen zich rondom Joachima, om de buiten- gewone gebeurtenis te zien en te bespreken. Zij begaf zich naar het hotel, waar talrijke getuigen de volkomen genezing konden staven. Onder hen waren de twee, die \'s avonds te voren er bij waren geweest, toen het laatste verband om het been gedaan werd. Joachima kon nog in een hoek der kamer laten zien de stukken dood vleesch, die zij er \'s morgens afgetrokken had. 2iedaar het derde bewijsstuk. Geheel genezen keert Joachima naar België terug. Bij hare tehuiskomst onderzoekt Dr. Froidbise het been, en ver- klaart dat de wond geheel genezen is.

-ocr page 420-

		399
		Na het onderzoek wordt hem gevraagd, of hij dacht, dat die wonde op natuurlijke wijze had kunnen genezen? Neen, antwoordt hij: den 6 Sept. was het enkel vleesch, en den 19 bedekte de huid de geheele oppervlakte der wonde; en die huid was droog en gezond. Tien jaren daarna schrijft Dr. Marique: Omstreeks het jaar 1880 heb ik mij in Velaine gevestigd en gedurende al dien tijd ben ik de huisdokter geweest der familie Dehant. Toen ik daar kwam, was het reeds enkele maanden geleden, dat Joachima genezen was, — hiervan ben ik dus geen getuige geweest; maar wèl kan ik verzekeren, dat zij voort - durend de beste gezondheid geniet. Deze opzienbarende genezing, die zeker wel onder de schitterendste van Lourdes mag gerekend worden, biedt een nieuw soort van bewijsgronden. Het zijn stomme getuigen, die hier optreden: s t o f- felijke bewijzen, maar die onafwijsbaar zijn ter be- vestiging der genezing. IV. De genezingen te Lourdes kunnen niet veroorzaakt zijn door de natuurlijke eigenschappen van het water der bron. Een Parijsche dame, Joanna Gasteau, is ter behandeling geweest bij drie geneesheeren, en alle drie hebben op dezelfde wijze de ziekte onderkend. Gedurende vijf jaren hebben de geneesheer van Neuilly, Thuvien, en de Parijsche dokters Mennessier en Chateaubourg getracht, om door eene bijzondere geneeswijze de jammerlijke gevolgen der vreeselijke ziekte tegen te houden of te genezen.

-ocr page 421-

		400
		IJdele pogingen! De ruggegraat wijkt af en er vormt zich weldra eene verzwering, een duidelijk teeken van verettering der wervelbeenderen. Dit gezwel, ontstaan ter hoogte van het lendengedeelte der wervelkolom, ter hoogte van de nieren, zakt rechts af, waar het een grooten buil vormt. Hier is de klank volkomen gedempt, de wand van het gezwel is ver- dikt, het gezwel zelve gevuld met eene vochtige massa. De geneesheeren wilden dit gezwel doorsteken, doch de toestand van de zieke is zoo ellendig, dat zij de familie aanraden, haar naar het St. Jozefsgasthuis te laten over- brengen, om daar de operatie te doen. In dit gewichtig en beslissend oogenblik aanvaardt Joanna de reis naar Lourdes, en komt daar aan na drie dagen reizens, terwijl zij niets genuttigd had dan een halve liter bouillon. Des middags neemt zij een bad, doch wordt zoo mogelijk nog zieker. Op dat oogenblik vangt de processie met het 11. Sacrament aan. Op een matras, met het gelaat wit als was, dat nog sterker uitkomt bij het blauw kleed, waarover het lint als Congreganiste, ligt zij daar neer, onbewegelijk, sprakeloos; en wacht aldus haar Redder af. Het H. Sacrament nadert. Toen, zeide zij, hoorde ik eene stem in mijn binnenste, die me toesprak: sta op, sta op! een gekriewel doorliep als een vlam mijne leden en daarna gevoelde ik niets meer. De pijn, die ik zonder ophouden in de zijde voelde, is eensklaps verdwenen; deze zijde zoo gespannen en oj>- gezet, is op eens ingezonken; — ik richt mij van mijne matras op, ik stap door al de rijen van ziekendragers die vóór mij waren, en ga recht naar de grot.

-ocr page 422-

		401
		Mijne moeder had.een oogenblik naar den anderen kant uitgezien; als zij nu de oogen werpt op mijne matras, ziet zij die verlaten, en een onuitsprekelijk gevoel maakt zich van haar meester. Weldra krijgt ze mij in het oog en ziet mij tusschen de zieken gaan onbelemmerd, vlug met los- hangende kleederen; dicht bij de grot haalt zij mij in. De armen over elkaar gekruist, blijf ik daar een half uur op mijne knieën zitten bidden, zonder dat ik eenige ver- moeienis gewaar word; en toch: ik had gedurende die driedaagsche reis geen rust gehad en nauwelijks eenigen bouillon gebruikt. Joanna Gasteau begaf zich nu naar het Geneeskundig bureau, waar al de aanwezige geneesheeren haar met de grootste nauwkeurigheid onderzochten. Dr. Serres drukt met alle macht op hare schouders, doch hij kan niet merken dat zij pijn heeft. Dr. Mennessier, die haar het eerste getuigschrift mede- gegeven heeft, ziet haar te Parijs terug en erkent dat zij genezen is. In een langdurig onderhoud, dat hij met Dr. Boissarie had, legde hij vooral nadruk op de etterige verzwering, die hij zoo goed met zijn vinger gevoeld had, en waarnaar hij nu herhaalde malen te vergeefs zocht. Van dien tijd af is Joanna altijd gezond geweest; ver- scheidene jaren nog kwam zij op het geneeskundig bureau; en thans is zij kloosterling bij de Dominicanessen. Ziedaar nu een voorbeeld van die genezingen, welke het H. Sacrament bewerkstelligt, zonder dat het gebruik van het water van Lourdes iets daartoe heeft bijgebracht.

-ocr page 423-

		402
		V. Al wat er tijdens de pelgrimstochten bij de Grot gebeurt doet niets af bij de buitengewone genezingen, die te Lourdes gebeuren. Drie geneesheeren hebben onderzocht en in behandeling gehad Petrus de Rudder. Een vierde heeft dit belangrijk geval slechts onderzocht, doch allen geven het ziektegeval op dezelfde wijze aan. Ziehier de bijzonderheden. Petrus de Rudder, schrijft Dr. Van Hoestenberghe, ge- neesheer te Stalhille in België, is bij zijn werk door den val van een boomstam , die op hem viel, het scheen- en kuitbeen vermorzeld. De stukjes waren zoo talrijk, dat als men dat lichaams- deel bewoog, men de beenderen hoorde rammelen als een zak noten. Zij zijn nooit meer vast geworden, ofschoon hij op kosten van den gruaf Dubus zes maanden in behandeling is gebleven. De man voelde zich veroordeeld en verlaten, en was wanhopig; als wanneer ik de gelegenheid kreeg, het been te onderzoeken. Een langdradige beschrijving is onnoodig: de onderste helft van het been bengelde aan het boveneinde van het been, zoo- dat ik met den voet meer dan één cirkel kon beschrijven op de loodrechte as van het been; deze beweging werd alleen beperkt door de weeke deelen. In dien droevigen toestand besloot de Rudder naar Lourdes- Oostacker, eene Belgische bedevaartplaats, dicht bij Gent, te gaan, waar ook eene grot is, naar die van Lourdes gemaakt.

-ocr page 424-

		403
		Op zijn goheele bedevaart werd de man letterlijk voet voor voet gevolgd en nagegaan. Te vergeefs had Dr. Royen, die dit onderzoek ingesteld heeft, Dr. Mottard van Haunut, een volslagen ongeloovig geneesheer, uitgenoodigd en verwacht; eindelijk vond hij een getuige in een ongeloovigen koopman. Aldus waren de getuigenissen omtrent het been van de Rudder, zooals dat door Dr. Van Hoestenberghe beschreven was, eensluidend. Hiermede stemmen nog in de tolgaarder, bij wien de Rudder uitrustte, alvorens hij naar het station ging, en de spoorwegbeambten, die hem in den trein hielpen. De laatste getuige is de koetsier, die den ongelukkige van Gent naar Oostacker vervoerde en die hem het rijtuig in en uit hielp, zeggende: „Ziedaar iemand , die zijn been verliest." Petrus de Rudder dronk een weinig water, zette zich dan neder voor het beeld der H. Maagd en bad Haar hem de gezondheid terug te geven, om voor zijn huisgezin den kost te kunnen verdienen. Hij verloor het bewustzijn, en dan, verhaalt hij, ben ik opgestaan, heb mij op de knieën gezet, zonder te denken wat ik deed of naar mijne krukken om te zien. Als ik dan op mijne knieën zat, begon ik er erg in te krijgen, dat ik genezen was; ik ben toen weer opgestaan en liep zonder krukken. De talrijke getuigen, die bij het onderzoek ondervraagd werden, hebben eenstemmig de verklaringen van De Rudder bevestigd. De geneesheeren, die den ongelukkigen werkman behan- deld hebben, legden hetzelfde getuigenis af. Een dezer, het been onderzoekende, liet er een paar dikke tranen op vallen en riep uit: ja, gij zijt volslagen genezen; uw been is als van een pasgeboren kind. Geene menschelijke middelen waren

-ocr page 425-

		404
		bij machte; maar wat de dokters niet konden, dat kon Maria! Deze geestdriftige verklaring werd ook onderteekend door Dr. Van Hoestenberghe, iemand veel minder bevooroordeeld dan zijn ambtsbroeder. Het zal goed zijn , hier in herinnering te brengen, dat Dr. Yan Hoestenbergho de onderteekenaar was van het eerste getuigschrift. Toen Petrus de Eudder, schreef deze, ter bedevaart toog, sleepte hij al acht jaren zijn been achterna, terwijl hij zeer moeilijk met krukken kon gaan. IJ et derde deel van het been hing er als een vod bij. Denzelfden avond is de Rudder zonder krukken en dansende teruggekomen; van dien dag af, maakt hij verscheidene mijlen te voet, gelukkig dat hij zich weer kon oefenen in het loopen, dat hij zoo langen tijd niet meer had kunnen doen. Ik ben hem gaan bezoeken, en ik wil wel bekennen, dat ik aan die genezing niet geloofde. En wat heb ik bevonden ? Een been, waaraan niet het minste letsel; en als ik het te voren niet onderzocht had, zou ik niet geloofd hebben, dat er ooit eenig letsel aan geweest was. Inderdaad, als men met de vingers over het vleesch van de kuit strijkt, kan men niet de minste onregelmatigheid gewaar worden; men kan van boven naar beneden over de oppervlakte strijken; alleen ontwaart men lichte lit- teekens op de huid. Deze plotselinge genezing van een in acht jaren niet gezette breuk, is geheel onverklaarbaar onder geneeskundig opzicht. Na verloop van tijd is ze ook niet gtlogenstraft, want de Rudder is tuinman en bleef steeds werkzaam.

-ocr page 426-

		405
		De genezing van de Rudder bewijst kort en goed dit: De oorzaak der genezingen te Lourdes moet niet gezocht worden in het water, noch in hare ligging, noch in de plechtigheden welke daar plaats hebben. Besluit. Als we nu een terugblik werpen op het gezegde over de genezingen te Lourdes, dan komen wij tot deze gevolg- trekkingen: 1°. Elk erkent de waarheid en werkelijkheid, dat te Lourdes merkwaardige genezingen plaats grijpen. 2°. De wetenschap is niet bij machte die te verklaren. 3°. De leer der suggestie kan niet meer ter verklaring gebruikt, na do genezing van Yvonne Aumaitre. 4°. Die genezingen zijn bevestigd door officieele en over- tuigende bewijsstukken. 5°. Het water noch de ligging van Lourdes, noch de daar plaats hebbende plechtigheden kunnen de oorzaak der genezingen zijn. . 6°. Do oorzaak dier buitengewone feiten ligt dus bij eene ongekende, maar met verstand begaafde kracht, die zijne macht openbaart door ongeneeslijken te genezen, tot wier herstel een vurig gebed, smeekingen, baden, was- schingen op zichzelve niets vermochten. Als die onbekende macht kunnen wij dus geen andere aannemen dan die van de Kracht der Krachten, van God. Het is dus geheel overeenkomstig het gezond verstand, dat zij erkennen, dat die God de God der Christenen is, die de gebeden zijner geloovigen verhoort. In die zooveel opspraak makende genezingen te Lourdes,

-ocr page 427-

		406
		waarbij de natuurwetten als buiten werking gesteld worden, erkennen wij de Almacht van God. Dien alraachtigen God, den Eeuwigen Vader, Schepper der wereld aanbidden wij. "Wij erkennen Gods goedheid en barmhartigheid, waarmede Hij in deze teekenen zijne zorg voor den mensch openbaart aan allen die ge- looven, maar ook aan allen die door de bevindingen en den vooruitgang der wetenschap op een dwaalspoor zijn gebracht. Heft dan, Katholieken, de hoofden omhoog, juicht en jubelt. Want het moge verdienstelijk zijn en heldhaftig, pal te staan in het geloof tegenover de bespottingen der weten- schap in onzen tijd; — het is allervertroostends, dat ons Credo steunt op zichtbare teekens, die door de Wetenschap en de Rede nog bevestigd en versterkt worden. Gij, die ter goeder trouw twijfelt; gij allen die u aftobt over de vraag, wat buiten en boven deze wereld is;— komt te Lourdes dit alles bestudeeren; gij zult er troost, vrede en waarheid vinden. Weg daaren- tegen met u allen, partijmannen, die uit vooroordeel of op een wachtwoord uw kracht zoekt in alles te o n t k e n- nen; — noch wetenschap, noch gezond ver- stand zijn uw deel.

-ocr page 428-

		DERDE HOOFDSTUK.
		L o u r d e s in 18 9 8. Wat is er in- en om Lourdes veel veranderd, sinds Pastoor Van der Horst vóór 25 jaren in zijn: „ O. L. V r o u w van Lourdes" eenige bijzonderheden inlaschte omtrent de stad, hare bewoners, onz. Hoe zou een inwoner van Lourdes opzien, en nauwelijks zijne geboorte- en woonplaats herkennen, als hij nu, na 50 of 25 jaren daar terugkeerde, en de trotsche stichtingen en de bijna algeheele omwenteling aanschouwde, welke daar plaats heeft gehad! Hij zou zijne oogen niet geloo- ven, als hij de verandering aanstaarde, welke Lourdes heeft ondergaan, en waardoor stad en landstreek schooner zjjn geworden dan misschien eenige ter wereld. De tallooze pelgrims, welke volgens het verlangen der H. Maagd, op de stem der arme Bernadette Soubirous naar Lourdes zijn heengetogen, en die nog dagelijks van de uiteinden der aarde derwaarts trekken, hebben niet alleen aan de stad een . geheel ander aanzien gegeven, maar als \'t ware eene nieuwe stad doen verrijzen. In die eertijds woeste, onbekende en eenzame streken 27

-ocr page 429-

		408
		heerseht thans levendigheid en bedrijvigheid; daar, waar vroeger slechts de stem van den herder en het dof geloei der Gave gehoord werden, weerklinken thans de beden en zangen in alle talen en tongvallen. Tevens zijn reusachtige werken uitgevoerd, die aan den geheelen omtrek een uiterlijk hebben gegeven van natuur- en kunstsehoon, zooals men te vergeefsch elders zoekt. De Gave is verlegd en ingedijkt, verbeterd of regelmatiger gemaakt; wegen zijn aangelegd, van andere de richting veran- derd; — kleine beken zijn overwelfd; — heuvelen lager en effen gemaakt; — dalen opgehoogd, ravijnen gevuld;— galerijen en tunnels in de rotsen uitgehouwen , deze geëffend, om tot voetstuk aan gedenkteekenen te dienen. De eertijds sombere bergen zijn met groen en loover gesierd; paleizen van marmer en hardsteen hebben de plaats der vroegere hutten ingenomen; bloeiende kloosters vormen als een krans rondom de Basiliek, die den geheelen omtrek beheerscht als een fiere koningin , de kroon in top der spits van haren ranken toren. \') Ofschoon de Grot en haar uitgestrekt terrein het middel- punt van alle godsvruchtoefeningen is, en derwaarts de bedevaartganger het eerst en het meest zich getrokken ge- \'( Aanmerking. De ontkenners en bestrijders van liet bovennatuurlijke in de Verschijningen en genezingen te Lourdes, kunnen onmogelijk de hierboven gemelde feiten ontkennen. Maar als dit alles is tot stand gekomen op de stem van een arm, onwetend kind, welke verklaring geven zij hiervan? Nemen zij zelve dan niet een grooter wonder aan dan do Katholieken, die daarin Gods hand en inwerking zien, zonder welke dit alles kortweg onmogelijk zou zijn.

-ocr page 430-

		409
		voelt; — zullen we toch, om wille der orde, eerst eene beschrijving geven: I.  van de stad L o u r d e s, hare bevolking, bestuur, nijverheid, merkwaardigheden enz.; — vervolgens den lezer begeleiden naar II.   de Grot en de haar omringende hei- ligdommen en andere gebouwen; — waar we dan tevens III.  de geestelijke oefeningen bijwonen en de geschiedenis er van vermelden. I. Lonrdcs. De stad Lourdes is gelegen op eene hoogte van 400 meters boven de oppervlakte der zee, tien meter lager dan het punt van aankomst, het station. Niet ver van Lourdes bevindt zich de golf van Gaseogne. De Gave-vallei baant een gemakkelijken doortocht voor de uit zee stijgende dampen; bovendien, de bergen, waarvan Lourdes omgeven is, trekken de wolken aan. Daarbij kruisen verscheidene dalen elkander te Lourdes, dat daardoor vaak tegenovergestelde luchtstroomingên krijgt; vandaar dat de luchtgesteldheid dikwijls en plotselings ver- andert, dat er vele stortregens voorkomen en vreeselijke onweders. Van den anderen kant echter maken de vele regens en winden de lucht frisch en zuiver, zeer ten gerieve en voordeele der bewoners. "Want het klimaat is er zeer gezond; de thermometer daalt gewoonlijk slechts tot 2 graden onder- en stijgt zelden hooger dan 28 graden boven nul. Dat het klimaat er gezond is blijkt wel hieruit, dat slechts

-ocr page 431-

		410
		zelden aanstekende ziekten daar heersenen, bebalve een enkele maal mazelen en pokken. Gevallen van koorts, kroep enz. zijn toevallig en zelden. Lourdes telt dan ook eene menigte bewoners van hoogen ouderdom: talrijk zijn de t a ch ti g jarigen; niet zelden die van negentig en hooger. * * * De bevolking van Lourdes, die in 1856 bedroog 4282, is gostegen tot bijna 10,000 zielen. Die aanwas is heel natuurlijk. Behalve eene menigte vreemdelingen, die zich sinds 1864 aldaar gevestigd hebben, hebben de bewoners over het algemeen hunne aartsvaderlijke zeden behouden. De grootste eer der gehuwden is, zich omringd te zien van een talrijk kroost. Zeer vele huisgezinnen tellen 9, 10 tot 15 kinderen. Vijf tot acht is het gewone getal, vooral onder den werk- mansstand. De bevolking is hoofdzakelijk in vijf standen te ver- deelen: in burgers, kooplieden, ambachtslieden, landbouwers en arbeiders. Adelijke famillën bezit Lourdes weinige of geene: daarvoor zijn vreemdelingen in de plaats gekomen. Ook weinige zijn de burgergezinnen, n.1. van renteniers en dergelijken, die geen bepaald vak of stiel uitoefenen. Zij zijn zeer eenvoudig, behulpzaam, voorkomend. Door de be- volking worden zij en vooral hunne vrouwen zeer geacht, daar zij aan het hoofd van alle werken van liefdadigheid staan, en zich in de liefde der armen mogen verheugen. Het aantal kooplieden, industrieelen, en ambachtslieden is in de laatste jaren zoozeer toegenomen, dat deze de meest overwegende standen zijn.

-ocr page 432-

		411
		Daarvan komen op de eerste plaats de herbergiers en logement- of hotelhouders. Vóór 1858 bestonden er in Lourdes 2 herbergen en 30 koffiehuizen. Thans zijn er 28 herbergen en 158 kottie-, \\vijn- en andere dergelijke huizen. Hehalve deze kan men in vele bijzondere huizen ook ka- mers huren; men kan daar ook ontbijt, middag* en avond- maal krijgen tegen zeer matige prijzen, terwijl bij sommige families het bepalen der spijzen aan de gasten wordt overgelaten, en deze dan door de keuken goed worden bereid. De herbergen of hotels Ie klas zijn zeer geriefelijk en schoon, soms prachtig en weelderig ingericht. Toch zijn de prijzen niet bovenmate hoog. Gewoonlijk betaalt men per dag 10 tot 13 franken; in die der 2e klas: 7 ;\\ 8 franken. De meeste hotels zijns tevens restaurant, alwaar men tegen matige prijzen zich allerlei spijzen kan verstrekken. Bakkers en slagers zijn in gelijke verhouding als de be- volking sterk toegenomen. De eersten zijn evenzeer als de tweeden gebonden aan een vasten prijs, welke alle veertien dagen, na afloop der markt te Tarbes, wordt vastgesteld. De veemarkten, welke te Lourdes gehouden worden zijn druk bezocht, daar Lourdes, op een kruispunt van vier dalen gelegen, als de stapelplaats is van het geheele haar om- gevend gebergte. Het talrijkst zijn wel de winkels , vooral die godsdienstige voorwerpen verkoopen. De meesten vindt men op den Bou- levard en in de Avenue de la Grotte. Daaronder zijn wel eenige, die in het eigen huis gehouden worden; de meesten echter zijn op stadsgronden gevestigd, worden
		5)

-ocr page 433-

		412
		verhuurd door de stad, en brengen haar jaarlijks eene som op van 45,000 tot 60,000 franken. Een andere tak van handel is die in kaarsen, welke veelal te koop worden geboden door vrouwen en kinderen. Is het al, dat deze wel wat al te druk en opdringend hunne waar venten, toch is het geld, dat men dezulken laat verdienen, goed besteed, daar zij meestal hulpbehoe- vende moeders zijn, die de schrale inkomsten van het huis- gezin op deze manier trachten te vermeerderen. * * * In de stad Lourdes worden weinigen aangetroffen, die zich met landbouw bezig houden. Die daartoe gerekend worden, zijn eigenlijk groenten-, vruchten- en wijnver- bouwers. Het land is daartoe wel geschikt, doch de eigendom is er, alsook in den omtrek, zeer verbrokkeld. Het zijn meestal stukken van een tot vier journalen \'). Niet dus op groote schaal kan de landbouw uitgeoefend worden. Maar ziedaar ook de reden waarom hot land duur is, men betaalt: 5000 tot 6000 franken per bunder voor goeden grond, welke prijs stijgt naar gelang de grond dichter bij de stad gelegen is. Want voor den tuingrond, waartoe bijna alles gebruikt wordt, betaalt men 300 franken huur per journaal. De weinige bouwboeren hebben hunne landerijen buiten de stad tegen de bergen en heuvels. Tarwe, maïs, gerst en aardappelen zijn wel de voor-
		") Naam eener landmaat, in Frankrijk nog gebruikelijk Ruim 5 journalen is één bunder.

-ocr page 434-

		413
		iiaamste veldvruchten, want vlas wordt niet dan tot eigen gebruik geteeld. De veestapel der boeren staat hiermee gelijk. Tien, twaalf koeien, die meestal voor de melkerij dienen, daarbij een of twee paar ossen als lastdieren en eene kleine kudde schapen maken den veestapel eener groote boerderij uit. Van paardenfokkerij wordt bijna geen werk gemaakt. Be- halve van ossen, maken de boeren het meest gebruik van muilezels tot het vervoer van lasten, terwijl de ezels het meest geschikt zijn om de bergen te bestijgen. Toch worden voor deze dieren nog betrekkelijk hooge sommen betaald: voor een paar ossen 800—1000 franken: voor een schoonen muilezel 400, voor schapen tot 65 franken het stuk. Wel een teeken van voorspoed of welstand is, dat de arbeidsbevolking even als de boeren zich toelegt op het mesten van varkens, waarvan er niet zelden twee of drie in één gezin geslacht worden. Het gevogelte: kippen, duiven, eenden, ganzen enz., als ook het wild, dat in den omtrek van Lourdes in menigte gevonden wordt, dient \'t meest, om op de markt verkocht te worden. Men zou niet denken, te Lourdes veel visch te vinden; toch is het zoo. De Gave is vischrijk, als ook de zijriviertjes de Nez en de Capaca: vooral echter het meer van Lourdes. Zalm , paling. voorn, snoek en forellen zijn de bewoners dier wateren. Leveren de bergen en heuvels veelal een goeden teelgrond aan de oppervlakte; van binnen zijn zij niet minder winst- gevend. Mjjnen en groeven, in de bergen gegraven, leveren een schoon soort marmer, leien, marmerkalk en schilfersteen.

-ocr page 435-

		414
		Alle gebouwen, welke men op het terrein der grot en in de stad ziet, zijn opgetrokken van marmer, uit de nabij- zijnde bergen gegraven. Dit marmer is moeielijk te bewerken en daardoor zeer duur, 80 tot 150 fr. per Q meter. De meeste groeven van marmer en leien behooren aan de stad, die, door deze te verhuren eene rijke bron van inkomsten bezit. Meer dan 300 mijnwerkers vinden er een ruim bestaan , daar zij 3 tot 7 franken per dag kunnen verdienen. Boven deze bezittingen heeft de stad nog in eigendom twee groote wouden, 516 en 404 bunders groot. Het hout dezer bosschen, meest eik en olm, wordt vooral als brand- hout uitgevoerd en levert der stad een jaarlijksch inkomen van 8 tot 10,000 franken. * * * Het bestuur der stad Lourdes bestaat uit een burge- meester (maire) en twee wethouders (adjuncten), die aan het hoofd staan van den gemeenteraad. Deze wordt bij alge- meen stemrecht gekozen ten getale van drie en twintig, die om de vier jaren aftreden. De andere beambten der gemeente zijn: de secretaris, bijgestaan door een onder-secretaris en een politieagent; — de gemeente-ontvanger, — de stadsarchitect; — de keurmees- ter van vleesch en andere eetwaren; — de commissaris van politie, die zes agenten en twee veldwachters ter zijner beschikking heeft. De inkomsten en uitgaven der stad zijn ten gevolge der bedevaarten ontzettend gestegen. In 1858 bedroegen de inkomsten 34,000 franken, terwijl ze thans 150,000 bedragen,

-ocr page 436-

		415
		waartegenover staat eene uitgave van 140,000 franken. Als men van den eenen kant bedenkt de bronnen van inkomsten , welke wij boven vermeldden, en de veranderingen, verbeteringen, welke zijn aangebracht en nog jaarlijks aan- gebracht worden , kan men zich over deze hooge cijfers aller- minst verbazen, te minder daar het in Frankrijk geoorloofd is, van wege de gemeente bijdragen te verleenen tot gods- dienstige doeleinden. Bovendien bezit Lourdes als hoofdplaats van een arron- dissement eene rechtbank, bestaande uit een president, twee rechters, een plaatsvervangend rechter, een procureur der Republiek, een griffier en een commies-griffier. Van de negen vrederechters, welke het Kanton Lourdes vroeger bezat, is er thans nog één overig. Vermelden we nog, dat er te Lourdes gevestigd zijn twee notaris-kantoren en twee bankinrichtingen, welke laatste den vreemdeling groote gerieven bieden voor het innen van wissels en wisselen van geld, enz. tegen kleine winsten. Het o n d e r w ij s te Lourdes wordt gegeven van wege den Staat en der Kerk. Het eerste omvat twee scholen, ééne voor jongens en ééne voor meisjes , aan wier hoofd een onderwijzer en onder- wijzeres met vijf hulponderwijzers en hulponderwijzeressen staan. Het vnje- of katholiek onderwijs wordt gegeven voor de jongens door de Broeders van den H. Jozef. De waarlijk grootsche stichting, aan alle eischen van onderwijs, opvoed- kunde en gezondheidsleer beantwoordende, dankt de stad aan den Bisschop Mgr. Billière van Tarbes.

-ocr page 437-

		416
		De meisjes der stad worden op de katholieke scholen onderwezen door de Zusters van het moederhuis te Kevers. Bovendien besturen deze zusters nog eene kostschool en een weeshuis. De Zusters van den H. Jozef besturen eene school voor vrouwelijke handwerken, alsmede kostschool, waaraan eene klas voor behoeftige kinderen is toegevoegd en nemen, als het noodig is, ook de verpleging van zieken op zich. De Zusters Assomptionisten hebben tegenover de Grot eene prachtige inrichting van onderwijs en opvoeding voor gegoede families. De ligging van dit huis is zeker de meest schilderachtige van Lourdes, en de inrichting geheel naar de eischen des tij ds. Bij alle onderwijzers en onderwijzeressen bestaat heden nog het oud gebruik, de kinderen hunner scholen op Zon- en feestdagen te geleiden naar de Hoogmis en naar de Vespers , welke ten 2 ure gezongen worden. Vandaar dat de kerken op die dagen en tijden steeds goed gevuld zijn. Liefhebbers van lezen vinden daartoe te Lourdes gelegen- heid in de drie bibliotheken: 1°. der parochiekerk, welke 1728 deelen telt; 2°. in die der stad, bestaande uit 740 boekwerken; terwijl 3°. de leekenschool er eene volksbiblio- theek op nahoudt van 116 boeken. Verder genieten de bewoners van Lourdes uitspanning, en voor de jongelieden afleiding en bezigheid in de beide muziekgezelschappen: de fanfare en het strijkorkest, die alle veertien dagen uitvoeringen geven op het Marcadal-plein of dor Promenades. *

-ocr page 438-

		417
		Voor den vreemdeling zal niets nuttiger zijn dan te weten, hoe te Lourdes het p o s t - en telegraaf* wezen is ingericht. Het post- en telegraaf kantoor, nabij de oude kerk gele- gen, is het belangrijkste van geheel Zuid-Frankrijk. Niet minder dan twee millioen wordt er omgezet; dagelijks wor- den 700 tot 800 telegrammen verzonden; 300 tot 400 ont- vangen. Het post- en telegraafkantoor levert in den zomer mis- schien de grootste verscheidenheid van Europa: alle talen hoort men er spreken; alle kleederdrachten aanschouwt men er. Van den morgen tot den avond worden alle loketten belegerd, alle tafels bezet. Overal en op alle wijzen wordt ge- schreven ; op banken, tafels, tegen den muur, op de knieën; men vecht om papier, pennen, inkt: een onbeschrjj- felijk tooneel. Het personeel bestaat uit een directeur, die twee ontvangers onder zich heeft: een op het kantoor en een aan het station. De ontvanger aan het hoofdkantoor heeft ter zijner be- schikking in den winter een hoofd-commies met vijf com- miesen, die in den zomer met acht helpers versterkt worden. Bovendien zjjn er vijf telegram- en vijf brief bezorgers voor binnen de stad; tien voor buiten, een chef-brievengaarder en een bezorger voor don dienst der treinen aan het station. In de voornaamste en drukste straten en pleinen der stad zijn bussen geplaatst; — o a. aan de Basiliek: een hulpbureau, dat telephonisch verbonden is met het hoofdkantoor. De voornaamste hotels hebben in het hoofdkantoor afzon- dorlijke bussen voor de brieven enz. hunner gasten, die bij aankomst van eiken trein gelicht worden.

-ocr page 439-

		418
		Het post- en telegraafkantoor is geopend van des morgens 7 tot \'s avonds 9 ure, ook op Zon- en feestdagen. De brieven worden dagelijks acht- tot tienmaal verzonden van het hoofdkantoor; — de bussen in de stad vier a vijf- maal geledigd. De verzending in de richting Parijs — Nederland geschiedt tweemaal daags, omtrent 11 ure voormiddag en 3 ure namiddag. E ene tweede zaak van belang voor den vreemdeling , zijn wel de vervoermiddelen: het spoor en de r ij t u i g e n. De spoorweg omringt Lourdes, en doorsnijdt bijna alle wegen. Het station ligt ongeveer tien minuten gaans van de stad, bestaat uit een hoofdgebouw met twee vleugels; aan het einde van den oostelijken vleugel is de uitgang voor bedevaartgangers. Overgroot is de drukte, die hier vooral in de zomer- maanden heerscht. Een, tot tien, zelfs vijftien speciale treinen komen hier per week aan. Het bedevaartsjaar van Lourdes begint Mei en eindigt October. Gedurende de jaren 1886—1892 kwamen te Lourdes aan 101, 107, 97, 139, 161, 175, 192 expres-treinen. Zeer veel gemakken en voordeelen zijn door de spoorweg- maatschappijen aan de pelgrims en pelgrimstochten naar Lourdes toegestaan; verschillend naar de afstanden en het getal pelgrims. Een tiïnk plein vóór het station is bestemd voor rijtuigen, die bij aankomst van alle, maar bijzonder van expres-treinen

-ocr page 440-

		419
		in grootc getale daar aanwezig zijn. Lourdes zelve telt 140 rijtuigverhuurders, die 200 a 300 rijtuigen ter beschik- king der reizigers kunnen stellen. Daarenboven komen in de maanden Mei tot October vele vreemde verhuurders, vooral van Pau en Tarbes. Voor een vreemdeling zal het moeielijk te onderscheiden zijn, of hij met een Lourdschen dan wel met een vreemde rijtuig- verhuurder en koetsier te doen heeft. Allen echter zijn onderworpen aan, en hebben zich te gedragen naar de ge- meentelijke verordening, waarvan de voornaamste bepalingen hier volgen. Elk koetsier moet op aanvrage het tarief toonen, en heeft geen aanspraak op fooien: alleen op de aangegeven prijzen: 1". Van het station naar de stad; 2°. van hier naar de grot; elke reis 0.30 fr.; 3°. van het station naar de Grot: 0 60 fr. Hoedendoozen en reiszakken behoeven niet betaald te worden; alle goederen zijn onderworpen aan een tarief van 0.15 fr. Een rijtuig, dat onderweg genomen wordt, moet be- taald worden per uur; binnen Lourdes en een kleinen omtrek 2 fr. voor een calèche; — 3 fr. voor een landauer. 12 kilometers buiten dien omtrek 3 fr. voor een calèche; — 4 fr. voor een landauer. Het uur is echter verdeeld in 4 kwartieren; het eerste uur moet men altijd geheel betalen, al maakt men ook minder dan een uur gebruik van het rijtuig. Voor de vol- gende uren kan men per kwartier volgens bovenstaand tarief rekening houden. * *

-ocr page 441-

		420
		Wil men een reisje maken naar verder afgelegen plaat- sen, bv. Cauterets, Gavernie; dan moet men daarvoor trachten overeen te komen met de koetsiers, dewijl voor dergelijke tochten geen tarief bestaat, Gewoonlijk wordt voor een rijtuig met 2 paarden 20 ïi 25 fr., met 4 paarden 40 a 50 franken gevraagd, waarop men echter kan afdingen. II. De Grot en du linar omringende heiligdommen. Lourdes! Aan wien over de geheele wereld is het niet bekend ? Maar gekend is : geliefd! Doet deze naam niet onwillekeurig in ons trillen een gevoel van verlangen, maar ook van genegenheid. De Grot, de Basiliek niet alleen zijn eiken Katholiek dierbaar; de stad zelve, hare bewoners, hare instellingen , gebruiken, leefwijze wekken onze belangstelling; niet het minst zeker de godsdienstige toestand. Want in dit opzicht zijn we, omdat het Franschen geldt, minstens achterdochtig. Er is reden voor. Doch vergeten wij daarbij niet, dat we Frankrijk al te lichtvaardig beoordeelen naar hetgeen we van Parijs, Lyon en dergelijke groote steden te hooren krijgen, en dan nog slechts over de toonaangevende kringen; terwijl toch in Frankrijk, onder de bevolking der groote steden zelfs veel goeds, vooral veel heldhaftigs gevonden wordt, waaraan wij Nederlanders niet durven denken. Tot bewijs behoef ik mij hier niet te bepalen tot de om hun geloof geroemde bewoners van Bretagne en de Vendée. Wie in het afgeloopen jaar 1898 te Lourdes mocht ontmoeten

-ocr page 442-

		421
		de bedevaart van het bisdom Rhodez, zal daar aanschouwd hebben 8000 mannen en vrouwen in even grooten getale, onder leiding van 400 priesters en hun Bisschop. Voorzeker een hartverheffend schouwspel. En als men van hen hoorde, hoe in de bergstreken over het algemeen er slechts weinigen gevonden worden, die met Paschen en op de Zon- en feest- dagen hunne christelijke plichten verzuimen, dan moet men tot het besluit komen, dat in meer dan eene streek van Frankrijk nog veel goeds is; — en voor ons vaderland bidden: „die staat zie toe dat hij niet va 11 e." Het vervult ons hart van vreugde en verhoogt onze hartelijke genegenheid voor Lourdes, waar we van hare bewoners onder dit opzicht veel goeds kunnen mededeelen. * * * De bevolking van Lourdes en aangrenzende dorpen is zeer gehecht aan hun geloof en zeer godsdienstig. Dewjjl de parochiekerk te klein is \'), maken de meesten gebruik van de Basiliek, de Rozenkranskerk, en de Krypto om Mis te hooren op de Zon- en feestdagen, aan welke ver- plichting bijna allen voldoen, evenzeer als aan den Paasch- plicht; op den eersten Paaschdag b. v. telt men gewoonlijk 1000 tot 1200 communiën, alleen van mannen 5; — 300
		\') Ik was in de gelegenheid oj> te merken, dat op verscheidene plaatsen in Frankrijk Missen, preken, communiën plaats hadden alleen voor mannen. Of dit gebruik algemeen is, durf ik niet zeggen. 2) "Weldra zullen de bouwwerken aan de nieuwe Kerk, door

-ocr page 443-

		422
		ii 400 op het feest der Eeuwigdurende Aanbidding (6 Januari); zeer velen op de groote feesten door het jaar. Ook den eersten Zondag van elke maand gaan vele mannen en kinderen ter H. Tafel, en dit getal groeit immer aan. Van de vrouwen zijn er bijna geene die hare plichten verzuimen: op de Zon- en feestdagen gaan zij bij honderden te Communie, terwijl vele wekelijks en ook op dagen in de week ter H. Tafel naderen. Aan het hoofd dor parochie Lourdes, dus der oude Kerk staat de Zeereerw. Heer Deken en Pastoor Barrère, bijgestaan door één Onderpastoor en twee Kapelaans, terwijl over het gasthuis en de gevangenis een Aalmoezenier is aangesteld. Wel een bewijs voor den godsdienstzin der Lourdsche bevolking is , dat dagelijks in de kerk het rozenhoedje wordt gebeden en de zegen mot het H. Sacrament gegeven. Boven- dien wordt alle dagen der maanden Maart, Mei, Juni en October eene preek of eene geestelijke lezing onder het Lof gehouden. De Missen beginnen des Zondags ten 5,7,8},10 en 11} ure. \'s Namiddags der Zon- en feestdagen worden de Vespers gezongen, als wanneer de kerk meestal vol, soms overvol is. Hiertoe brengt niet weinig bij , zooals we elders vermeldden, dat de onderwijzers hunne kinderen derwaarts begeleiden en met deze de vespers zingen, waartoe zij van een der geestelijken en van den organist onderricht ontvangen.
		Pastoor Peyramale begonnen, hervat worden, daar onlangs door Henri Lasserre daarvoor is geschonken 100,000 franken, waarbjj de stad eene gelijke soin heeft gevoegd. Zie bl. 3\'26.

-ocr page 444-

		423
		De wijze, waarop in Frankrijk de groote feesten des Hee- ren, van Maria, der Heiligen gevierd worden, wijzen op een Katholiek land, waar de feestviering der Kerk is door- gedrongen tot- en vereenzelvigd met het volk: een kerkelijk feest is daar een volksfeest, gelijk ten onzent het kerkelijk feest een huiselijk feest. Het feest der feesten voor de bevolking van Lourdes wordt den 8 December gevierd: het feest der Onbevlekte Ont- vangenis. Dit zoete woord, die liefelijke benaming is op deze plaats van de lippen der Onbevlekte gevloeid: geen wonder, dat dit feest met zooveel geestdrift gevierd wordt. De geheele bevolking spoedt zich dien dag van \'s morgens vroeg naar de Basiliek, woont de H. Diensten bij, welke gewoonlijk door den Bisschop van Tarbes worden gevierd. Dien dag ver- zuimt niemand een bezoek te brengen aan de Grot en van het bronwater te drinken. Verscheidene broederschap- pen , die den naam van Maria dragen, begeven zich dan met muziek en ontplooide vanen naar de Grot, waar voor hen de H. Mis wordt opgedragen. Den avond van dien dag zijn alle gebouwen aan de Grot en alle openbare gebouwen en bijzondere huizen verlicht. Dien dag komt te Lourdes van heinde en verre zooveel volk als ooit in den zomer. Evenveel luister worden aan de andere feesten des jaars bijgezet: klokkenspel, muziek en zang, versiering en ver- lichting. Aldus op Paschen, als wanneer men zich van \'s morgens vroeg verdringt aan de Biechtstoelen en Communiebank. Vooral geliefd bij de bergbewoners is het Kerstfeest, als wanneer zoovele mannen als met Paschen de H. Com-
		28

-ocr page 445-

		424
		munie ontvangen. Na het Kerstfeest komt elk dorp op zijno beurt jaarlijks den priester een wit lam aanbieden, dat daartoe met groen en bloemen uitgedoscht is. Omtrent de viering van H. Sacramentsdag bevatte de Revue Catholique van Tarbes de volgende mededee- Hng: ,De processie op H. Sacramentsdag was te Lourdes schitterend. Tusschen de onafzienbare rijen van kinderen, leden van Congregaties en broederschappen werden pracht- tige vaandels gedragen, speelde de fanfare hare schoonste stukken. Op de openbare pleinen waren smaakvolle eere- \'iogen en rustaltaren opgericht, terwijl het volk de grootst mogelijke ingetogenheid en godsvrucht aan den dag legde." De viering van het Patroonsfeest, was eenigszins in verval geraakt, doch sints eenige jaren is het weer in eere hersteld. De gemeenteraad woont gezamenlijk de Hoogmis bij op St. Petrus feestdag, alsmede de pompiers in arabts- gewaad. Aan de armen worden brood en vleesch uitgedeeld; er hebben muziekuitvoeringen en volksspelen plaats, zoodat dit Kerkfeest gevierd wordt zooals het behoort: ook als volksfeest. Op het feest der Ten-hemelopneming van Maria wordt allen luister bijgezet. De terreinen der Basiliek zijn ver- sierd; de geheele bevolking begeeft zich in processie biddend naar de Grot. De zangen der Congreganisten in hunne een- voudige kleederdracht (blauw kleed met witten sluier) worden begeleid door de muziekgezelschappen; des avonds is alles schitterend verlicht; het volk viert feest, juicht en jubelt: Gaudeamus omnes: laten wij ons allen verblijden! Juichen met de Kerk maar ook met haar treuren: dat

-ocr page 446-

		425
		was weleer, dat moest nog de geest des volks zijn, gelijk deze te Lourdes heerscht. Is Allerheiligen in vreugde doorgebracht, dan zingen allen de Vespers voorde Overledenen meê, waarna alle aanwezigen onder het luiden aller klokken in processie naar het kerkhof trekken. Allen, van het kind tot den grijsaard nemen er deel aan; allen, mannen en kinderen, ernstig gestemd, treurig, bid- dend. Daarop volgen de geestelijken en de vrouwen met hare zwarte kappen bekleed (een soort van falie) den rozen- krans biddend. De geestelijken zingen onderweg de M i s e r e r e en de Profundis met de zangers. Op het kerkhof aangekomen wordt eerst gezamenlijk ge- beden vóór het groote Kruisbeeld; dan verspreiden de aan- wezigen zich over de graven. Ook de geestelijken gaan het kerkhof rond, hier en daar biddende bij en met de familie- leden , die zich bij het een of ander graf hunner afgestor- venen vereenigd hebben. In den avond noodigen de klokken wederom ter kerke, waar tot laat voor de overledenen gebeden wordt. Op den dag van Allerzielen beijvert een ieder zich om de plechtige Mis bij te wonen en ofschoon geene open- openbare godsdienstoefeningen meer plaats hebben, gaan toch velen het kerkhof bezoeken, voor de overledenen bidden, troost zoeken en zoete hoop opwekken. * * * Het grootst bewijs voor den godsdienstigen geest in, en om Lourdes is wel de bloei van het vereenigingsleven op godsdienstigen grondslag. De ambachtslieden, werklieden , arbeiders, zoowel mannen

-ocr page 447-

		426
		als vrouwen, a\'.len hebben hunne vereeniging, waarvan sommige een eigen altaar van hun Patroon, terwijl allen het jaar- of Patroonsfeest vieren en bij die gelegenheid gezamenlijk ter kerke trekken met ontplooide banieren, niet zelden de muziek aan het hoofd. Al die vereenigingen en broederschappen op te sommen is niet wel doenlijk; het zou van geen nut zijn, alle 22 burgerlijke, godsdienstige en gemengde genootschappen te noemen. Eenige bijzonderheden toonen den goeden, christelijken en liefdadigen geest der bevolking, Op St. Jozefsdag is het feest bij de Zusters-Assomptio- nisten. Alsdan wordt aan den arme een maaltijd aange- boden door de deftige dames der stad, die dan zelve de armen aan tafel dienen. Wanneer een man of Trouw op sterven ligt worden zes of vijf kort-afgebroken slagen op de groote klok gegeven. Elk lid van eene vereeniging wordt door zijne medeleden ten grave geleid, ontvangt van de vereeniging een of meer Missen voor de rust zijner ziel, waarbij ook alle medeleden moeten tegenwoordig zijn. Van daar dat de begrafenissen van zoo groote menigte, ten getale van 300 tot 1000 en 1200 personen vergezeld zijn. Dit alles toont een geest van liefdadigheid en vereering jegens levenden en dooden; het toont een geest van geloof, waaruit dit alles voortkomt. Voor alle vrienden van Lourdes eene reden tot ware vreugde. * - * *

-ocr page 448-

		427
		Als de pelgrim of reiziger voor den eersten maal aan het station te Lourdes afstapt, staat hij verbaasd over het prach- tige landschap, dat nu voor hem ligt. Aan zijne voeten is de stad verborgen; niets is er te zien dan de grijze daken en het oude kasteel. Daar- a\'chter rijst de ranke toren der Basiliek op tegen den don- keren achtergrond der Pyreneën, wier toppen sneeuw en ijs, wier voet groene velden zijn. Verrukkend is het schouwspel, dat natuur en kunst bieden, als men, de stad doorgewandeld, gekomen is op de brug du Boulevard. Een ontzaggelijk groot en toch zoo lief park doet zich dan aan het oog voor. De Gave vormt aan twee zijden de natuurlijke grenzen van dit bedevaartterrein. Niets kan eene gedachte geven van de drie als boven elkander gestapelde kerken: de Krypte of onderkerk op de oude rots; daarboven de Basiliek van witten steen, wier ranken toren met de bergen wedijvert in hoogte, — daarvóór de prachtige Rozenkranskerk, waarvan de koepels tot aan de onderkerk der Basiliek reiken. Alleen een kunstenaar, een genie kon dit plan opvatten, waarvan de grootsche uit- voering de bewondering aller eeuwen zal wekken. Tot nu toe had enkel de Basiliek Massabielle\'s rots bekroond. Doch de steeds grooter wordende menigte pelgrims eischte meer ruimte, maakte een grooter heiligdom noodzakelijk. Ten andere moest men van de Grot tot de Basiliek eene hoogte beklimmen van 40 tot 50 meters, bijna 200 trappen. Dan nog gevoelde men behoefte aan een uitgestrekt plein, die de ontzaggelijke menigte kon bevatten, en waarop de processies zich konden ontwikkelen. Door het verleggen der Gave had men alreeds een uitgestrekt terrein verkregen vóór de Basiliek, hetwelk toeliet de Rozenkranskerk in den

-ocr page 449-

		u V •/ \'J> 6 ö \\ !h v Ü « <D N O
		d) c a ^ Ou cd

-ocr page 450-

		428
		vorm van een grieksch kruis op te richten. De toegang tot de Basiliek, eerst slechts langs trappen te bereiken, bestaat in twee half-cirkelvormige zeer breede wegen, gebouwd op achtereenvolgens hooger wordende gewelven. Deze reiken tot aan de koepels der Rozenkranskerk, loopon er rondom heen, en vormen een grootsch balkon. Het St. Pieterplein te Kome geeft eenig gedacht van dezen reusachtigen bouw: alleen de afmetingen zijn grooter. Binnen in de kerk meent men nog te Rome te zijn, doch niet meer in St. Pieter, doch in het Pantheon. Gelijk daar. valt ook hier het licht door de koepels, hetzelfde zacht, stemmend licht, dat de kerk tot een vroom heiligdom maakt , en tot bidden opwekt, \'t Is dan ook, na de grot, de meest geliefkoosde bedeplaats der pelgrims, en is er als de voor- zaal van. Want van de badplaatsen aan de grot kan men langs een trap van slechts eenige treden zich begeven naar dit heiligdom, zoodat het verblijf van Jezus in Zijn H. Sacrament en van Maria aan de Grot maar één uitmaken. Dient de Rozenkranskerk aldus tot schuilplaats der zielen bij Jezus en Maria; zij biedt die ook aan de lichamen der pelgrims. Immers, bij regen, onweder bezit zij ruimte genoeg, om gansche bedevaarten te bevatten, die dan daar hunne gebeden of oefeningen kunnen voortzetten. Wat den bouw dezer kerk betreft; de bouwstijl is een mengsel van alle bouwstijlen: alle groote gedenkstukken van den ouden en nieuwen tijd hebben motieven geleverd aan dezen reuzenbouw. Toch kan men niet genoeg bewonderen de schoonheid der koepels , die met zulke eenvoudige lijnen verkregen zijn, de ruimte der kruisbcuken, de welgelukte plaatsing der 15 kapellen bezijden en rond het hoogaltaar, de schoone in-

-ocr page 451-

		429
		richting van het priesterkoor, met zijne in eikenhout ver- vaardigde koor- en preekstoelon. Allerprachtigst is het hoofdaltaar dezer kerk: alle be- staande marmer- en inetaalsoorten zijn er aan gebruikt; het geheel is ééne zinnebeeldige voorstelling der 11. Maagd, harer deugden en voorrechten, van den Rozenkrans, enz. De beschrijving van dit altaar blijft altijd beneden de \\ver- kelijkheid. Van meer belang is het te weten, dat dit altaar is op- gericht tot eerherstel aan de H. Maagd voor den smaad en hoon, Haar aangedaan door een man , wiens naam te noemen in een boek over O. L. V. van Lourdes alreeds eene beleediging aan de Onbevlekte zou zijn De inschrijving werd door de 1\'aters der Onbevlekte Ontvangenis geopend voor het hoofdaltaar en voor het orgel op het einde van 1894 Binnen het jaar bedroeg zij 128,000 franken, waarvan de Belgen 5000 franken bijdroegen. In de 15 kapellen, welke het hoogaltaar omgeven zullen de Geheimen van den Rozenkrans in beeld en mosaiek worden voorgesteld. Nog weinigen zijn voltooid; doch het korte tijdsbestek in aanmerking genomen, alsmede de gods- vrucht en de mildadigheid jegens O. L. Vrouw van Lourdes, mag men verwachten, dat ook deze krans van kunstschoon binnen weinige jaren aan O. L. Vrouw zal aangeboden zijn. Eene prachtige bloem in dien krans is het altaar der Geese- ling, het 7e Geheim , door de mildadigheid en godsvrucht der Hollanders aan Maria geschonken. Dit altaar uit verschillende marmersoorten, verguld koper en mozaïek opgetrokken, koste 11,500 franken en werd in Mei 1897 in gebruik ge- nomen. Ongetwijfeld zal ook de kapel niet lang op hare voltooing behoeven te wachten.

-ocr page 452-

		430
		Den 7\'le" Augustus 1889 werd de Rozenkranskerk inge- wijd door den Aartsbisschop van Auch, in tegenwoordigheid van den Kardinaal-Aartsbisschop \'van Parijs en 16 andere Bisschoppen. In 1883 was de eerste steen gelegd van dit grootsch werk, dat in betrekkelijk korten tijd is voltooid, en waaraan niet minder dan 3\' } millioen is ten koste gelegd. Dat aan zulken grootschen tempel de meubels gelijk- vormig moeten zijn, spreekt wel van zelfs. Het eerste en tweede meubel, het orgel en het hoofdaltaar, zijn der kerk waardig. Het orgel is even als hot altaar een meesterstuk van den Parijseben orgelmaker Cavaille—Coll; maar kost dan ook 80,000 franken. Vóór nog het altaar voltooid was, wijdde de Bisschop van Tarbes het orgel aan den dienst van God op Zondag den 30 Mei 1897. Reeds 4 maanden zong het orgel Jezus en Maria ter eere, als ook zijn gezel, het altaar, zich daarbij voegde, om samen een verheven loflied op de Onbevlekte aan te heffen. Rozenkrans-Zondag van het 25sl(\' jaar der Verschijning van O. L Vrouw met den Rozenkrans was wel de meest geëigende dag voor dit feest. De groote toevloed van pelgrims liet niet toe, het altaar te consacreeren. Mgr. de Bisschop van Monaco zegende het altaar, het Kruis, het beeld der H. Maagd, waarna de pontificale Mis eene aanvang nam \'). Het orgel hief nu een blijden lofzang aan als om het altaar te be- groeten, dat even als hij zou dienen om „de barmhartig- heden des Heeren in eeuwigheid te verkonden\'\'. Het laat zich aanzien, dat het overige der Rozenkrans- \') Annalen 1*97, üct., bl. 23 7.

-ocr page 453-

		431
		kerk in overeenstemming zal komen met deze twee, de voornaamste meubels. Trouwens daarvoor spreken borg de koorbanken, welke het altaar omgeven; gelijk ook de 15 kapellen, welke nu reeds van een prachtig marmeren altaar voorzien zijn, en waarin het Geheim van den Rozenkrans, dat ze voorstellen , in mozaïek bewerkt is. Treden we de Rozenkranskerk uit, het gezicht naar de stad gekeerd, dan hebben we tusschen de half-cirkelvormige opgangen naar de Basiliek een ontzaggelijk groot plein, waarop 35,000 menschen plaats vinden, en in de verlenging daarvan het grootsche park tot aan de l\'ont du B o u 1 e- v a r d De ingang hiervan wordt als \'t ware bewaakt door den Aartsengel Michaül, wiens beeltenis in brons naast het monumentale Kruis der Bretagners in een perk zich verheft. Aan het einde van het park, vlak vóór het plein der Rozenkranskerk staat het door Z. H. Pius IX gekroonde beeld van O. L. Vrouw, omgeven van een kunstig gesmeed hekwerk in een smaakvol aangelegden bloementuin. * * * Begeeft men zich van de Rozenkranskerk naar de Grot, dan heeft men links de kade op te gaan, welke tusschen de bruischende Gave en de Massabielle-rots is aangelegd. Zich omkeerende naar die zijde, krijgt men aanstonds in het oog een kolossaal groot gebouw van drie verdie- pingen, waarin gewoonlijk eene menigte menschen zijn. Het is de „abri des pélérins"; eene schuil- en ver- blijfplaats voor alle pelgrims. Dit gebouw is opgericht ter vervanging van dat hetwelk in ronden vorm eertijds door Henri Lasserre werd geschonken. De onderverdieping be-

-ocr page 454-

		432
		staat bijna geheel uit céne groote zaal, waarin tafels en banken geplaatst zijn ten gerieve en gebruike van een ieder. Vooral in de dagen der bedevaarten wordt veelvuldig gebruik hiervan gemaakt, en biedt het dag en nacht huisvesting aan talrijken, daar een ieder er gratis kan zijn en blijven. Ter zijde van dit pelgrimsgebouw bevindt zich een kan- toor, dat dient tot gemak der pelgrims. Van 8 tot 11 ure vóórmiddag en des namiddags van 2 tot 7 ure zijn hier altijd aanwezig twee Paters en andere geestelijke wier taak is, aan de pelgrims inlichtingen te verschaffen omtrent gevonden voorwerpen, aangekomen brieven, waarvan het adres moeielijk te vinden is. Het Journal en de Annalen van Lourdes zijn in 13,000 exemplaren de twee spreekbuizen, waardoor Maria\'s lof tot aan de uiteinden der aarde verkondigd wordt. Zij worden geschreven door de Paters. Het Journal bevat korte en eerste berichten omtrent al wat merkwaardigs te Lourdes gebeurt. Het tweede, de Annalen, bevatten de ofh\'- cieele tijdingen en berichten over de bedevaarten, zieken, genezingen, — deze laatste met de echte stukken, getuig- schriften enz. Het Journal kost buiten Frankrijk 8 frs; de Annalen 3 frs. per jaar. In ditzelfde vertrek kan men zich doen inschrijven in de Broederschappen der Onbevlekte Ontvangenis en van den Rozenkrans. Aan dit gebouwtje is ook eene brievenbus gehecht, welke dagelijks zooveel malen gelicht wordt door het hoofd- postkantoor als de andere brievenbussen in de stad. Ook is dit kantoor telegraphisch met dat dor stad ver-

-ocr page 455-

		433
		bonden, zoodat men aan de Basiliek telegrammen kan afgeven, welke van daar aan het hoofdbureau worden over- geseind.
		Ofschoon de op bogen gebouwde opgangen naar de Ba- siliek verscheidene doorgangen hebben, zoo worden de achterste benuttigd voor verschillende doeleinden. In eene dier bogen is het geneeskundig bureau gevestigd. Het gebouw, daartoe ingericht volgens alle eischen, welke redelijkerwijze kunnen gesteld worden. is in den laatsten tijd nog met een laboratorium begiftigd. Het doel van dit geneeskundig bureau hebben we vroeger uiteengezet, alsook de middelen, waarover het be- schikt en welke aan elk ten dienste staan. Boven alle3 wordt door vriend en vijand of tegenstander geroemd de groote vrijheid, waarmede elk geneesheer de onderzoekingen kan nagaan, woordenstrijd daarover inleiden of er aan deelnemen. De geschiedenis van deze instelling vermeldt Dr. Boissarie in de November-attevering 1898 der Annalen van Lourdes. In den beginne hielden de Paters de registers der zieken en genezenen aan de Grot. Hunne taak bepaalde zich tot het inschrijven der getuigschriften, welke de zieken mede- brachten van de dokters, onder wier geneeskundige behan- deling zij waren en geweest waren; waaraan dan later werd toegevoegd het getuigschrift dierzelfde geneesheeren na hunne genezing. Dit alles bewerkstelligden zij onder toe-

-ocr page 456-

		434
		zicht en met medewerking der geneesheeren Dozous en Vergez te Lourdes. Geen de minste verdenking kan vallen op de gedurende 15 tot 20 jaren ingeschreven genezingen. Want die getuig- schriften zijn afgegeven door geneeskundigen van de meest uiteenloopende richtingen, vaak tegen hunne bedoeling, van alle landen en volken der aarde, die eensklaps zich geplaatst zagen voor uitkomsten, welke zij niet verwacht, laat staan voorzien hadden. Het was eerst bij gelegenheid der nationale fransche bedevaart van 1883, dat 5 geneesheeren eenigen bijstand verleenden aan de Paters bij het opmaken van de verslagen der genezenen. In 1884 richtte de Belgische dokter St. Maclou het eigenlijk gezegd geneeskundig bureau op, gelijk het thans nog bestaat. Tot 1891 bleef hij aan het hoofd daarvan en werd toen opgevolgd door den tegen woord igen bestuurder Dr. Boissarie. Van 1884—1891 werden slechts 50 verslagen per jaar opgemaakt; dit getal is gestegen tot 230 in 1887—88. Terwijl het getal geneesheeren in 1891 hoogstens 35 bedroeg, die het geneeskundig bureau bezochten, plaatsten in 1897 — 98 230 doktoren hun naam op de lijsten van het bureau. Eer- tjjds was hun werkkring beperkt tot den tijd dat pelgrims- tochten te Lourdes aanwezig waren; nu heeft het bureau zitting van den 15 April tot 15 October. Soms zijn 60 tot 80 dokters tegelijk aanwezig en volgen met de grootste belangstelling de onderzoekingen. Deze onderzoekingen strek - ken zich uit over 25 tot 30,000 getuigschriften, welke de zieken medebrengen, — over 12 tot 15,000 geneesheeren, welke die afgegeven hebben; — bjjna alle doktoren der wereld zijn er

-ocr page 457-

		435
		bij betrokken; — meer algemeen, minder verdacht en partjjdig kan geen onderzoek zijn, dan hier te Lourdes plaats heeft. Bovendien worden deze onderzoekingen nagegaan door des- kundigen van allerlei volk en geloofsbelijdenis; openbaar gemaakt door nieuwsbladen van elke richting; zoodat onmogelijk eenige redelijke verdenking of mistrouwen er op vallen kan. In de laatste jaren is dan ook een nieuwe geest ontstaan onder de geneesheeren: zij zijn niet meer zóó bevoor • oordeeld als weleer; — niet alleen uit nieuwsgierigheid gaan zij derwaarts, of als mannen der wetenschap; z ij z e 1 v e zijn er gekomen als zieken, hebben er hunne lijders, niet zelden hunne dierbaarste betrekkingen heengezonden en zijn al3 genezenen, naar lichaam en ziel beiden, teruggekeerd. Wat langen en moeielijken weg is in die jaren bewandeld en doorloopen. Het was alles:....- ingeving, aandoening, zenuw- ziekten. En thans P Leeraars en leerlingen der Universiteiten moeten gelijkelijk erkennen, dat er eene grens is aan hunne vooropgezette stellingen, eene grens, die te Lourdes alleen overschreden wordt. Voor een niet gering gedeelte beeft dit geneeskundig bureau zijn naam te danken aan den tegenwoordigen be- stuurder Dr. Boissarie. Deze dokter, heden door de geheele wereld bekend, wordt beurtelings toegejuicht, aangerand; ondervindt nu eens goedkeuring dan afkeuring, wordt geacht en veracht, bewonderd en gesmaad, besproken en geëerd. Een onpartijdige beoordeelaar zal hem volgen in de rustige studiën, waar- mede hij de Annalen vult, in de onderzoekingen en bewijs- voeringen van zijn bureau, in de voordrachten, welke hij jaarlijks in de eene of andere groote stad van Frankrijk houdt. Want hij is inderdaad eene groote twijfelaar, %             s

-ocr page 458-

		436
		zooals deze groote geloovige terecht wordt bijgenaamd. Deze man, die de geneeskunde kent als geen tweede, die woord en pen tot zijn dienst heeft, wiens patiënten over de geheele wereld verspreid zijn, begint altijd met t w ij f e 1 e n. Terughoudendheid, aarzeling, stilzwijgendheid, ziedaar zijne voorname eigenschappen maar ook zijne groote kracht. Maar. als na jaren van studie en proeven zijne overtuiging gevestigd is, dan spreekt hij die kloekmoedig uit, verdedigt ze tegen alle aanvallen: feiten en omstandigheden ver- halende, daarmee den vijand in de engte drijvend, hem dwingend tot den terugtocht of tot bekentenis zijner onmacht. *     * * Verder gaande in de richting der Grot, ziet men een gebouwtje naast het bureau, dat dient tot magazijn of winkel van alle soort godsdienstige voorwerpen als: rozen- kransen, kruisjes, beelden, prenten, platen, boeken enz. Deze winkel wordt bediend door, en is het eigendom der Paters, die de Grot en hare heiligdommen bedienen. De winsten, welke zij daarmede behalen strekken ten voordeele van de werken der Grot, voor welke groote sommen be- noodigd zijn, om ze te onderhouden, en om aan de al grooter wordende behoeften te gemoet te komen. *     * * Achter de linkerzijde der grot, onder de Basiliek zijn de rotsen verborgen achter de gebouwen van het bureau, het magazijn en der piscinen of badplaatsen. Korten tijd na de Verschijningen werd door de steen-

-ocr page 459-

		437
		werkers het water der bron, die onder Barnadetta\'s hand ontsprongen was, opgevangen in een bak, gehouwen uit den rotsgrond. Weldra werd deze vervangen door de zwart- marmeren fontein, welke door drie kranen het water aan de vragende menigte schenkt. O. L. Vrouw had echter ge- zegd: dat „men zich wasschen zou aan de bron." Hoe dit op te volgen? Wel had men daarneven twee water- kommen in eene hut gemaakt, doch voor de duizende zieken welke naar Lourdes stroomden, bleken deze alras onvoldoende te zijn. Nog in 1892 heeft men er toe moeten overgaan, om de badplaatsen te vergrooten en in te richten gelijk ze thans zijn. De badplaats bestaat nu uit drie kamers of zalen: eene voor mannen, eene voor vrouwen; de derde, voor kinderen, is ook ingericht om zit- en voetbaden te nemen. In de twee eerste kamers zijn drie badkuipen ge- plaatst ; en deze kamers zijn verbonden met twee kleinere voor hen en haar, die belast zijn of zich belast hebben met het baden der zieken. Het geheele gebouw is tegen de rotsen, waarop de Basiliek prijkt, opgetrokken in Lourdschen steen. Op den voorgevel van den middenbouw zijn de woorden in gulden letters gehouwen, welke de H. Maagd tot Berna- dette sprak: „Ga drinken en u wasschen aan de bron." * •* * De verzorging der zieken is aan goede handen toevertrouwd, n 1. aan hen en haar, die zich vrijwillig daarvoor aanbieden. En geene gemakkelijke of eeretaak nemen deze daarmee op zich, maar eene moeielijke en moeizame. Van het oogen- blik af, dat zij de reis naar Lourdes aanvaarden tot dat zij hen weder teruggevoerd hebben naar huis, zijn de ver-

-ocr page 460-

		438
		plegers en verpleegsters in het gareel; geen oogenblik laten zij de ongelukkigen alleen, aan wier dienst zij zich gewijd hebben. Behalve de vermoeiende diensten, welke zij bewijzen; wie zal zeggen hoevele ontberingen, opofferingen van allerlei aard zij zich moeten opleggen of getroosten? Wat veelvoudige taak! Bij het instijgen, of liever, bij het indragen der zieken in den trein zijn het voornamelijk de verplegers, die hunne krachtige hand leenen. Op reis zijn het allereerst de verpleegsters, die de arme zieken van alles voorzien, hen bij het kleeden, wasschen, eten, drin- ken behulpzaam zijn, voor behoorlijke en gemakkelijke ligging zorgen evenals voor de verpleging, reiniging hunner wonden. Doch daarmede hebben de verpl egers geen rust, want hunne hulp kan maar zelden ontbeerd worden. Te Lourdes aankomende spannen zij zich letterlijk in. Op bedden en stoelen worden de zieken uit de wagens getild, op draagbaren gelegd, in kleine rijtuigjes geplaatst. Verplegers en verpleegsters voorzien zich van draag- of trekbanden en nu begint een voortdurende en onophoudelijke tocht naar het Gasthuis der Zusters van Nevers, ook wel dat der Zeven Smarten genaamd. Van hieruit naar de Grot, de Bron; vanwaar de zieken weer terugkeeren naar het Gasthuis, om spijs en drank te nemen, uit te rusten, en onder allerlei opzicht verzorgd te worden. Dan keeren zij straks terug naar de Grot, de Eozenkranskerk, om de processie met het H. Sacrament bij te wonen, den zegen te ontvangen; of om in de H. Mis tegenwoordig te zijn, gebaad te worden enz., om met hunne landgenooten en medepelgrims te bidden. "Wie die een weinig nadenkt, is niet vol bewondering voor zooveel opofferende liefde, voor de bereidvaardigheid, waar-

-ocr page 461-

		439
		modo zij die zieken bijstaan en verzorgen, en zichzelven daardoor veel geestelijk en lichamelijk genot ontzeggen. Te Lourdes bestaat voor de ziekenverplegers en ver- pleegsters eene soort broederschap, hetwelk de Belgische bedevaartgangers aldra nagevolgd hebben. In het Belgisch Tijdschrift over O. L. Vrouw van Lourdes (jaarg. 1895—96 bladz. 38) vindt men de Regels van den Hospi- taaldienst. Deze vereeniging is ontsproten aan het Genootschap van O. L. V. van het Kruis, dat een eigen ziekenwagen te zijner beschikking heeft, waarin alle ge- makken zijn aangebracht, welke men in het best inge- richte gasthuis nauwelijks zal aantreffen. Behalve rust- en slaapplaatsen voor de zieken bevat de zoogenaamde witte wagon keuken, kapel, apotheek met toebehooren. Ofschoon de Hollandsche bedevaart naar Lourdes nog niet zoo gelukkig is , zoo wekt de verpleging hunner zieken toch de bewondering van landgenoot en vreemdeling. Alleszins verdiend zijn de loftuitingen, welke bovenstaand Belgisch Tijdschrift daarover bevat (jaargang 1896—97): „Eene bijzondere melding moet hier gemaakt worden ten voordeele der Hollandsche dames. Immers zij waren van \'s morgens vroeg tot \'s avonds laat bij de zieken, om hen te kleeden, te voeden, op te passen in het gasthuis, en hen verder aan de grot en de badplaatsen te verzorgen. De geest- drift en christelijke liefde voor hare lijdende medepelgrims stegen met den dag; en toen na het vertrek der Belgen eene oproeping gedaan werd om de talrijke zieken der bedevaart van Angers te gemoet te gaan, te helpen uitstappen aan het station en te vervoeren naar het gasthuis, boden tal van dames zich aan om, bij gebrek aan genoegzaam man- nolijk personeel, de zieken te vervoeren en de ontbre- 29

-ocr page 462-

		440
		kende berriedragers en rij tuig vervoerders te vervangen." „Dit feit strekt der Nederlandsche vrouwen tot eer, terwi;l het den lof van alle aanwezige Franschen en andere vreem- delingen inoogste.\'\' En niet de vrouwen alleen. Vele Nederlanders, zegt het- zelfde Tijdschrift, maakten zich verdienstelijk bij het baden der zieken, terwijl vele jongelieden hen hielpen ver- voeren en verzorgen. Zoo was \'t; — zóó is \'t nog — zal elk deelnemer aan den Nederlandschen pelgrimstocht naar Lourdes getuigen en bevestigen. * * Alvorens de Grot te bereiken, gaan we een gebouwtje voorbjj, dat in twee afdeelingen verdeeld is. Het eene daar- van is bestemd tot verkoop van kaarsen en blikken kruiken , om daarin het water der bron mede te nemen; het andere ingericht tot Sacristie ten behoeve van het altaar der Grot. Nu gaan wij het groote waterbekken met zijne 13 kranen, waarin het water der bron zich uitstort, voorbij en bevinden we ons vóór de Grot. Zij is ongeveer dezelfde gebleven, gelijk ze was in l<38f>. \'t Is hetzelfde beeld met zijne zoo ernstige uitdrukking, in wit Cararisch marmer uitgehouwen onder Bernadette\'s oogen. De nis der Verschijning is donkerder geworden. Aan den voet staat nog altijd de vermaarde witte rozelaar, die men in het leven houdt door de toegevoegde, achter een traliehek verborgen aarde. De bovenste wanden der rots zijn zwart geworden even als de reien van duizende krukken,

-ocr page 463-

		441 banden, hulpmiddelen, ex-voto\'s, door de genezenen als zoovele lof- en dankbetuigingen aan Gods barmhartigheid en Maria\'s machtige hulp daar achtergelaten. De oorzaak is niet ver te zoeken, als men den blik slaat op de tallooze kaarsen, welke daar dagelijks branden. Twee zaken zijn binnen de Grot veranderd. Het vroegere altaar is vervangen door een zilveren, dat in zijn kleinen omvang niets wegneemt van de schoonheid der Grot. Binnen het gesmeed ijzeren hek, dat de Grot in de geheele breedte afsluit, is ter zijde de oude preekstoel vervangen door een prachtigen nieuwen, uit Lourdsch marmer vervaardigd. De Grot en haar uitgestrekt plein; ziedaar het midden- punt van alle godsvrucht te Lourdes! Daarheen wordt elke pelgrim als door eene onzichtbare macht gedreven, derwaarts keert hij telkens terug 5 \'t is van daar dat hij niet dan noode scheidt: de hoop, daar weder terug te keeren bemoedigt hem, blijft hem immer bij! Ten westen der Grot bevindt zich de weg, welke in den vorm eener M tegen de rotsen is aangelegd en achter het priesterkoor der Basiliek heenloopt om aan de andere zijde neer te dalen. Ook deze is dezelfde gebleven: de weelderige plantengroei der Pyreneën heeft de vroegere struiken bijna tot boomen doen groeien, tot een boschje gevormd. De vorm der M, welke zoo bevallig van onder naar boven de Basiliek omslingert, is alleen nog van boven af te zien, en komt nog uit bij de tallooze lichten van eene fakkelprocessie, welke langs dezen weg door groote bede- vaarten gehouden wordt. Dezen weg volgende om de Basiliek te bereiken, slaan

-ocr page 464-

		442
		we eerst den weg naar de Spelonken in, om het Huis der Paters te bezoeken en eenige bijzonderheden omtrent de, bewoners te vernemen. Een twintigtal Paters der Onbevlekte Ontvangenis van Ga- raison zijn de bestuurders der Grot en harer heiligdommen. De Congregatie dezer Paters werd gesticht door Mgr. Laurence van Tarbes. Zij heeft ten taak het geven van missiën. Bovendien werd zij geroepen om aan het hoofd te staan en de leiding te hebben van alle werken, welke God zou wrochten door de hand Zijner Moeder. Alle godsdienstige werken, welke ook, worden door deze Paters geleid; en al hot aangename en schoone wat men op- en om de terreinen der Grot bewondert is door hen tot stand gebracht. Hun werkkring is groot; grooter misschien hunne werk- kracht. Want zij zijn en blijven bij al hunne werkzaamheden tijdens de bedevaartsmaanden, de Missionarissen van stad en land, waar zij, nu meest in den wintertijd, hunne mis- sies, triduüms enz. geven. Verscheidene werkzaamheden hebben we bereids vermeld, als: de bediening der heiligdommen van de Grot, der Krypte, der Basiliek en Rozenkranskerk, en dat niet slechts voor het geestelijk, maar ook voor het stoffelijk gedeelte; — de uitgave van het Journal en der Annalen; — bedie- ning der magazijnen en verschillende kantoren, ten nutte der pelgrims. Hier bij hun klooster zijn tal van werkplaat- sen, waar bijna alle ambachten worden uitgeoefend onder medewerking of toezicht der Paters en Broeders, daarbij geholpen door werk- en ambachtslieden. Er zijn daar werkplaatsen voor smeden, voor beeld- en steenhouwers, voor schilders, moziiiekwerkers; zelfs eene kistenmakerij

-ocr page 465-

		443
		treft men daar aan. De plaats, waar deze kistjes vervaar- digd worden om daarin rlesschen, kruiken, bussen met water van Lourdes te verzenden, is tevens het expeditie- kantoor, vanwaar dit naar alle streken verzonden wordt. Voorzeker kan elk zich aan de Grot van zooveel water voorzien als hij verkiest, doch niet ieder is zoo gelukkig het zelf aan de bron te kunnen nemen. De Paters be- lasten zich tegen vergoeding der kosten met de verzen- ding van het water. Voor eene kist met 12 Hesschen water b. v. betaalt men 3,50 frs.; met 20 Hesschen 5,50 frs.; alles aan het station te Lourdes; zoodat men buitendien de vracht naar, b. v. Nederland te zijnen koste krijgt. Men mag in deze zaak wel voorzichtig zijn, daar de Paters geen depot hebben waar ter wereld ook: noch van water der bron, noch van gewijde voorwerpen (medailles enz.), noch van zoogenaamde relieken der Grot. Elk wachte zich dus voor bedrog en schade! Een gebouw met het opschrift: bureau, vlak bij het klooster gelegen, dient om aanvragen of bestellingen van water op te nemen, giften en intenties te ontvangen De schoono Spélugues (Spelonken), waarover we reeds gesproken hebben, zijn in kapellen veranderd en maken deel uit der andere Heiligdommen van O. L. Vrouw van Lourdes. De toegangen zijn afgesloten; en een bewaker is er over aangesteld. De grondslag of vloer is lager en gelijk gemaakt; men heeft buizen aangebracht, waar langs het water uit de gewelven kan wegvloeien: geene beenderen of versteeningen worden er meer aangetroffen ; deze zijn allen naar museums overgebracht. i

-ocr page 466-

		444
		In de kapel links, de grootste, is een altaar opgericht, waarop de Afdoening van het Kruis prijkt; verder ziet men er de Kruisiging met Maria en Joannes onder het Kruis. Buiten deze grot heeft men in de vooruitstekende rotsen een preekstoel uitgehouwen, waarvan bij groote processies gebruik wordt gemaakt. In de Spelonk of grot daarnaast verrijst een beeld van de boetvaardige Maria Magdalena. Als groote pelgrims- tochten te Lourdes aanwezig zijn, worden hier wel eens godsdienstoefeningen gehouden. Verder op aanschouwt men op het hoogste punt het beeld van den Gekruiste, waar- onder de beelden van Maria en Joannes Deze groep draagt den naam van: „Frankrijks Christu s." Moge Hij genadig op Frankrijk nederzien! Zooals vroeger is gezegd, heeft elke pelgrimstocht zijne eigene ziekenverzorgers en dragers. Behalve dezen be- staat er te Lourdes eene vereeniging van mannen en vrouwen, die zich edelmoedig ter beschikking van de directeurs der pelgrimstochten stellen. Onderafdeelingen van deze H o s- pitaliers en Hospitalières bestaan door geheel Frankrijk en België. Deze ziekenverzorgers en dragers voegen zich bij elke bedevaart, die zieken medebrengt. Bij de aankomst van den trein zijn zij op hun post aan het station, aan het Gasthuis en aan de Grot. Dan nog, als geene bijzondere bedevaarten te Lourdes zijn, komen eenige dezer verplegers naar de badplaatsen en verblijven daar van \'s morgens 8 ure tot 11, en \'s middags van 2 tot 5 ure, om hunne diensten te bewijzen aan wie ze noodig heeft. Deze vereeniging heeft haar bureau in eenige vertrekken

-ocr page 467-

		445
		onder de bogen der Rozenkranskerk, welke tot opschrift hebben: „ H o s p i t a 1 i t é ", Daar komen de ziekenverzor^ gers samen, bespreken de maatregelen, welke het belang der zieken eischt. Kan men zich eene meer uitgestrekte en algemeene liefde denken \'t — het is wel die, welke de H. Paulus beschrijft: „de liefde is geduldig, welwillend.....niet trotsch..... zoekt niet haar eigen belang.....zij duldt alles, zij onder- staat alles..... de liefde kent geen einde: omvat alles en allen.\'\' * # * Zoo zijn we teruggekeerd tot ons punt van uitgang: het plein vóór de Rozenkranskerk, aan den zuidelijken opgang naar de Basiliek. Geen pelgrim verzuime van hieruit den Kalvarieberg te beklimmen, (eene hoogte van honderd meters), al was het slechts om hier te genieten van het prachtige overzicht en vergezicht, dat men van de stad en het land van Lourdes geniet Van den weg bij de Basiliek leidt een voetpad, deels in de rotsen uitgehouwen, deels op bogen aangolegd naar boven. Daar splitst de weg zich in tweeën, die in tegen- overgestelde richting den buitenkant des heuvels volgen; daar waar ze bijeenkomen, vormen ze als \'t ware een krans, te midden waarvan zich op het hoogste punt verheft een kolossaal kruis, waartegen een cederhouten kruis uit Jeru- zalem vastgemaakt is. De Kruisweg, welke hier aangelegd is, bestaat nog slechts uit houten kruisen, waarbij de num- mers en opschriften der Staties op planken zijn aangebracht.

-ocr page 468-

		446
		Het geheel wordt beheerscht door een reusachtig kruisbeeld. Tusschen dit kruisbeeld en het boven gemelde kruis van Jeruzalem zijn de 14 Staties aangelegd, terwijl ter zijde van het laatste kruis een altaar van steen is opgericht, waarop slechts éénmaal de rJ. Mis werd opgedragen. Slaan we nu hier den blik rondom, dan zien we de geheele heilige stede omgeven van eene kroon, uit godsvrucht en liefdadigheid gevlochten: het Klooster der blauwe Zusters of der Onbevlekte Ontvangenis, in wier kapel de Eeuwig- durende Aanbidding van het II. Sacrament des Altaars ge- vestigd is; — dat der Karmelitessen, der Assumptionisten, der Dominicanessen met hare werken van onderwijs en opvoe- ding der jeugd, der geheele verzorging van weezen; — met hare werken van boete, gebed en overweging. En aan deze Maria\'s sluiten wonderwel de Martha\'s der leiders en bestierders van do levende en niet levende tempels van den H. Geest: de Paters der Onbevlekte Ontvangenis van Garaison.
		VIERDE HOOFDSTUK. De Geestelijke Oefeningen. Vraagt men den pelgrim, waar hij te Lourdes zijne dagen doorbrengt, hij zal het niet juist kunnen zeggen. Ik heb gebeden, zal hij zeggen, ik ben aan de Grot geweest, in de Basiliek, in de Rozenkranskerk, aan de badplaatsen, bij de processie.... Ziedaar alles. Hoe snel vliedt hier de tijd voorbij. Bidden is de groote zaak te Lourdes.

-ocr page 469-

		447
		Men bekommert zich gedurende de dagen, die men daar vertoeft, al weinig over de wereld. Al het tijdelijke heeft men aan kant gezet, om met de belangen zijner ziel bezig te zijn: \'t is eene ware geestelijke afzondering. \'t Is een onbekend leven, het aardsche leven zonder de hindernissen en bekommeringen des lichaams: een hemelsch leven, dat men ten volle tracht te genieten Het gebed vervult de ziel met genaden en vertroosting. De H. Maagd verrukt den geest door haar beeld en de geheimzinnige en vrome herinnering aan Hare ver- schijningen. De Grot bezit de aantrekkingskracht van den magneet. Men gaat er heen, men is, men blijft er, gedreven door eene geheimzinnige macht. Men blijft er uren lang geknield in het gebed, de oogen gericht op het witte beeld, gelijk Bernadette op diezelfde plaats geknield bleef liggen in verrukking, de schoone Vrouwe aanschouwend. Allen bidden en leeren elkander bidden. De ongeloovige vindt er het geloof weder; de lauwe ziel ijver, de ijverige wordt apostel. Geene onverschilligheid is bestand tegen de geweldige kracht van Gods overvloedige genade, welke daar werkt op de weerbarstigste harten. Hoe vele harten werden en worden daar getroffen; hoevele wonderen van bekeering er gewrocht! * * * Ontzagljjk groot is het getal priesters, die naar Lourdes hunne geloovigen vergezellen of daar ten tijde der pelgrims- tochten aanwezig zijn. Niet zelden gebeurt het dan ook, dat zij na 12 ure des

-ocr page 470-

		446
		nachts reeds beginnen de H. Mis te lezen aan de ruim 40 altaren der Basiliek, Rozenkranskerk en Krypte: in het jaar 1898 b. v. werden 35,500 Missen opgedragen. Maar ga ook in den vroegsten morgenstond naar de Grot, gij zult deze reeds ingenomen zien door de pelgrims; de kerken opgepropt van volk, de biechtstoelen belegerd. Op de knieën neerliggend of staande met ontblooten hoofde, de handen samengevouwen zijn zij daar, aan de Grot, biddend, zingend, luisterend, hetzij dan de zon de volheid harer stralen over hen uitgiet, hen bijna blakert, hetzij de regen neervalt en den grond doorweekt, waarop ze staan. Tien- en honderdtallen reppen en spoeden zich naar de Grot, naar de kerken, om daar te bidden, de H. Mis bij te wonen, de H. Communie te ontvangen: het is een stroom van menschen, welke tegen de Massabiellerots aan- dringt, om door de Moeder tot den Zoon te naderen , om de voorbede der Moeder krachtiger te doen zijn; om zich eerst met den Zoon te vereenigen en dan de Moeder tot voor- sprekeres te hebben. Wordt de kracht van het Offer des Zoons, het H. Misoffer wel ergens beter gevoeld dan hier, om zoo te zeggen onder de oogen der Moeder? Wordt wel ooit gesmaakt: „hoe zoet de Heer is" als in de H. Communie, herinnering aan de Eerste H. Communie, hier onder Moeders oog ontvangen? Hier voelt men in al hare uitgestrektheid de kostbare gave, welke Jezus schonk op Kalvarië, als Hij van de hoogte des Kruises de troostvolle woorden deed hooren: Ziedaar uwe Moeder — Ziedaar uw Zoon.
		* *

-ocr page 471-

		449
		Te Lourdes beter dan elders roept het lijden de 1 i e f d a d i g- heid in. Deze werkt te Lourdes in alle vormen: de geringste en verhevenste; de schranderste en meest werkdadige. Zagen we elders, hoe de zieken en gebrekkigen op reis zich in do voorliefde hunner medereizigers mogen verheu- gen; hoe onder dezen een geheele hospitaaldienst is ingericht ten bate hunner lijdende medebroeders; — zelfs personen, aan wie volgens de regels van den hospitaaldienst verboden is zware diensten te verrichten, weten in vindingrijke liefde toch iets er op te vinden om de liefdadigheid te beoefenen. Zij leiden de blinden en hen, die nog in staat zijn te gaan, halen water voor de zieken aan de Grot, dienen hen aan tafel, zijn voor dag en dauw reeds aan het Gasthuis der Zeven Smarten, om behulpzaam te zijn in het kleeden en wasschen der ongelukkigen; zij nemen den dienst van schrijver waar voor de ongeletterde, gebrekkige zieken; — op reis en te Lourdes beijveren zij zich de zieken ter wille te zijn, hun zelfs versnaperingen te brengen: „de liefde is vindingrijk, is medelijdend." Dat medelijden strekt zich zoowel uit tot de geestelijke als tot de lichamelijke behoeften der ongelukkigen. Geen enkele behoeft te klagen, dat hij „geen mensch" heeft om hem in het heilzame water van dit Bethsaida te dragen; maar evenmin, dat hij de geestelijke spijze van het gebed, het Woord Gods, het Heilig offer, der H. Com- munie moet missen. Terwijl toch in het vroegste morgen- uur de gezonden zich reppen, hebben ook de Engelen van liefde hunne vleugelen aangebonden , om zich te spoeden naar de dierbare zieken en dezen deelachtig te doen zijn aan het hemelsch Manna, dat ook voor hen van den hemel daalt, — om hen gereed te maken voor de bruiloft des Lams.

-ocr page 472-

		450
		De optocht, soms als zonder einde, der rijtuigjes met opgetrokken zwarte kappen begint. Daarbij sluiten zich aan de berries, dan de blinden, kreupelen, door edele heeren en dames getrokken, gedragen, geleid , vergezeld. Men zou zeggen, dat deze processie van menschelijke ellenden afkeer moest wekken. Die aangezichten vermagerd en bleek, de oogen half gesloten, de hoofden kwijnend naar den schouder gebogen, alles teekent smart en lijden. En toch, hunne oogen, ten hemel gericht, onverschillig voor de nieuwsgierige blikken der menigte, drukken ver- trouwen uit. Tevredenheid ligt over die gelaatstrekken, door lupus verwoest, door vallende ziekte vertrokken, — over het vermagerd en ingevallen gelaat dier teringlijders. Zij weten echter, dat zij allen niet zullen genezen, al zetelt de hoop in hunne ziel en ligt die over hun wezen verspreid. Maar, wat God ook beschikke; zedelijke kracht zullen zij zeker verkrijgen: overgeving aan Gods H. Wil, geduld in het verdragen hunner smarten. De ziekenbedienden plaatsen hunne lijders op zijde voor de Grot: de banken worden ingenomen, de berries neer- gezet, de rijtuigjes daarachter opgesteld; daarnaast staan of knielen de verplegers. Aan het zilveren altaar in de Grot begint de H. Mis. Met wat vurigheid wordt door en voor hen gebeden! Velen zijn voor den eersten keer te Lourdes; ontroe- ring maakt zich van hen meester: zij hebben moeite om hunne tranen te weerhouden. De H. Mis wordt voortgezet, terwijl godsdienstige gc- zangen weerklinken. De H. Communie nadert. Elke zieke ontvangt de H. Hostie, die hij weet dat is het Brood des levens, de kracht voor lichaam en ziel. Eene wereld van

-ocr page 473-

		451
		geneugten, de zoete aandoening zijner eerste H. Com- munie vervullen zijne ziel. Hij aanbidt den God zijns harten, legt Hem zijne kwalen bloot, den dringenden nood, waarin hij zich bevindt: hij smeekt Hem om genezing, om hulp: „Heer, indien Gij wilt, kunt Gij mij genezen"; hij vraagt Hem de noodige genaden voor de ziel, als het den godde- lijken wil niet behaagt hem de gezondheid des lichaams te verleenen: „Uw wil geschiede"! * * Niet zelden zijn aan de Grot en hare heiligdommen honderde, soms meer dan duizend zieken aanwezig. De fransche nationale bedevaart voerde in 1898 alleen 961 zieken aan; terwijl er bijna geene enkele processie meer komt. zonder dat een kleiner of grooter getal zieken daarvan deel uitmaakt. Hoever Nederland ook verwijderd zij, nam toch de Hol- landsche bedevaart van 1898 een zestigtal zieken mede naar Lourdes; België in ditzelfde jaar 487. Telt men nu daarbij de tienduizende pelgrims, die zoo groot getal zieken vergezellen, en waarvan niet één van Lourdes terugkeert zonder tot de HH. Sacramenten der Biecht en Communie genaderd te zijn, dan kan men zich een denkbeeld vormen van de drukten, welke in den mor- genstond aan Biechtstoel en Communiebank heerschen. De druktste maanden zijn Mei, Augustus en September, waarin 53, 80 en 120 duizend H. Communiën werden uitgereikt; terwijl dit getal in het geheele jaar 1898, 390,000 bedroeg. Er zijn dan ook in 1898 te Lourdes gedurende de bede- vaartsmaanden, dat is van April tot October officieel aan- gegeven 130,000 pelgrims.

-ocr page 474-

		452
		Na eenige uren van rust en ontbijt is de tijd daar, waarop de zieken ter badplaats gevoerd, en in het wonderwater neergelaten worden. Honderde , duizende personen bewegen zich op het plein voor de grot en de badplaatsen. De njtuig- en berriebedienaars houden de menigte terug, sluiten de rijen der ongelukkigen af met een koord. Daarbuiten wisselen onder het volk gebed en zang elkander af. Gewoonlijk worden gebed en zang geleid door een priester, die zich daartoe op een predikstoel bij de Grot plaatst, het volk toespreekt, opwekt tot vertrouwen on den Rozenkrans voorbidt. Vaak wordt dit laatste gebed onderbroken door teedere, geloof- en hoopvolle uitroepen als: „Jezus, Zoon van David, ontferm U mijner"; — „Behoud der zieken, bid voor ons". „Heer, indien Gij wilt, kunt Ge mij genezen." Treffend zijn de uitingen van geloof en hoop, welke men daar aanschouwt als groote bedevaarten aanwezig zijn. Dan worden gebed en zang herhaaldelijk onderbroken door het bevel: „de armen gekruist, ten hemel geheven"; — „op de knieën"; — „Kust den grond" — en als waren zij allen slechts één, heffen ze de handen ten hemel, werpen zich ter aarde, en kussen den grond. Biddend en smeekend, koortsachtig, smachtend richt de blik der ontzaggeljjke menigte zich op het wit-marmeren beeld, dat van zjjn rozentroon op hen neerziet. Inmiddels beginnen de verplegers en verpleegsters der zieken dezen de badkamers binnen te voeren en te ont- kleeden, waarna deze in het ijskoude water der wonder- bron worden neergelaten. Tijdens dat baden blijven de pelgrims bidden, warmer, vuriger, luider, alsof zij den hemel willen dwingen een wonder te wrochten.

-ocr page 475-

		453
		Aan het gaan en komen schijnt bij groote bedevaarten geen einde. Blinden met een oogenschijnlijk ongevoelig voorkomen trekken voorbij, geleid door jeugdige meisjes of kinderen, naijverig op de liefdediensten, welke hunne oudere en sterkere medepelgrims beoefenen. Zieken keeren gelaten naar hun rijtuigjo terug, reeds gebaad, doch niet genezen; maar ook niet ontmoedigd, want vurig bidden zij met de menigte mee. Daar draagt men eene berrie weg, waarop de ongelukkige de handen hoopvol ten hemel heft en zóó betrouwvol Maria aanroept, dat allen er door bewogen zijn. In de badplaats aanschouwt men de treffendste tooneelen. Het wonder is daar immer; is het niet van lichamelijken, dan van geestelijken aard. Al die lijders laten zich in het water neer met een vertrouwen, dat den toeschouwer soms vrees inboezemt, en hem eer aan roekeloosheid doet denken. Zij treden in het water, zij bidden, zij voegen de handen samen. Het water is ijskoud, het veroorzaakt pijnlijke trekkingen, scherpe steken als het in de wonden dringt. Zij blijven er onge- voelig voor, vol verwachting als ze zijn, of hunne leden zich niet uitrekken, of hunne wonden zich niet sluiten, of hunne oogen zich niet openen: of aan hen geen wonder gewrocht wordt. Niets! .... Heilige Maagd, is het mogelijk ?! Die man had zooveel geloof, — vertrouwen! De arme zieke komt uit het water.... in wanhoop.... of moedeloos? Wonder! Hij hoopt meer dan ooit.... hij gevoelt zich sterker in het lijden, geheel onderworpen aan den goddelijken Wil, volkomen tevreden. Wat geestdrift en vervoering heerscht er, wanneer een

-ocr page 476-

		454
		zieke, de krukken in de hoogten heffend de badplaats ver- laat, of een stomme uitroept: „ik ben genezen." Dan is het volk als krankzinnig van vreugde; uitgelaten vallen vreemde- lingen elkander om den hals; men dringt aan en op, om den] gelukkige te zien , te hooren; men begeleidt hem naar het geneeskundig bureau.... en in vervoering heffen die vaak duizende kelen in onbeschrijfelijke vreugde, geestdrift en dankbaarheid het Magnificat aan. „Verhef, juich, jubel, mijne ziel den Heer\'\', die daar op de nederige beden van deze Zijne dienaren en dienaressen heeft neergezien, „Die den zwakke heeft verheven".... ,den hulpelooze uit het slijk heeft opgenomen". Machtig indrukwekkend, ontzettend grootsch klinkt en davert de juichtoon van het kunstvol orgel der mensche- lijke stem, door duizenden bespeeld. Heuvels en bergen vangen die klanken op, geven ze weer; de geluidsgolvin- gen, eerst weerhouden, verwijden zich, stijgen immer hooger tot boven de hoogste toppen der Pyreneeën, die daarom schijnen tot den hemel te reiken, opdat Gods Engelen te gemakkelijker de vertolking van ontelbare dankbare, jube- lende harten zouden aannemen en neerleggen voor den troon van den Algoeden Hemelvader en Zijne Onbevlekte Dochter. * * * De meest aangrijpende godsdienstoefening bij de bede- vaarten te Lourdes gehouden, is de processie met het H. Sacrament, waaronder of waarna de zegening der zieken plaats heeft. De processie met het H. Sacrament herinnert aan, brengt

-ocr page 477-

		455
		het tafereel voor den geest, dat zoo menigmaal uit het Evangelie vernomen is. Jezus, bij eene stad komende, vindt daar aan de poort, langs den weg eene menigte kwijnenden, gebrekkigen, be- zetenen, blinden. Allen wachtten den Wonderdoener, den Profeet vanNazareth; allen weten, dat Hij goed, liefderijk, medelijdend is, maar ook allen zijn overtuigd, dat Hij kan genezen. De processie met het H. Sacrament levert misschien het krachtigst bewijs, dat niet het water, noch zijne natuurlijke kracht genezing aanbrengt; maar dat de ge- nezingen te Lourdes uitgewerkt, het werk zijn van God zelven, den Heer van leven en dood, die het geloof en vertrouwen der Zijnen ter eere der Onbevlekt-Ontvangen Moeder-maagd beloont naar Zijn goddelijk welbehagen. Hieraan dankt deze processie haren oorsprong \'). In Augustus 1888 had slechts zelden de Magnificat weerklonken "•). Een godvruchtig Geestelijke opperde het denkbeeld, van Jezus in het H. Sacrament te midden der zieken te brengen en vervolgens in processie rond te dragen. "Waarom zou men Hem niet de beden toestieren, welke de Joden tot Hem richtten, toen Hij in hun midden was? Het denkbeeld werd door den Z.E.W. Pater Picard gunstig opgenomen; die aanroepingen werden in der haast gedrukt, rondgedeeld; en des namiddags van den 2lsten Augustus zou de eerste processie plaats hebben. Te 4 ure verliet het \') De volgende bijzonderheden zijn mij door eene vrienden- hand verstrekt. \') Het zingen van dezen Lofzang is een teeken, dat eene wonderbare genezing heeft plaats gehad. 30

-ocr page 478-

		456
		H. Sacrament het Tabernakel der Basiliek. Nadat het Lol aan de Grot gehouden was, begonnen de aanroepingen. Inmiddels zette de processie zich in beweging; 5 a 6000 menschen namen er aan deel en riepen met hart en mond: „Hosanna den Zoon van David\'\'.... „Heer om de verheer- lijking van uwen Naam, genees ons".... Eéne wonderbare genezing had er plaats.... Het volk was vol geestdrift. Den 22 zag men het schouwspel van Judea vernieuwd: honderde zieken lagen geschaard langs den weg, dien Jezus van Nazareth volgen zou. Jezus verschijnt: het H. Sacrament wordt langs de zieken gedragen: twee van hen staan van hun smartleger op en volgen den goddelijken Meester, die Zijn triomftocht vervolgt tot aan de Grot, en daar worden op eens verscheidene zieken genezen: zij staan op uit hunne rijtuigjes, voegen zich bij de biddende, juichende, jubelende menigte. Ziedaar de korte, eenvoudige geschiedenis van het ontstaan der indrukwekkende en aandoenlijke plechtigheid, der Pro- cessie en Zegening met het H. Sacrament. \'t Is twee uur in den namiddag. Van alle kanten dagen zieken en gezonden op: allen richten zich met opgewekt gevoel en versnelden stap naar de Rozenkranskerk; een leven- dig geloof en vast vertrouwen bezielt hen allen. Plechtige stilte heerscht onder de tallooze menigte. Elk is in stille overdenking, bezig met God, met God alleen. Verwan- ten , vrienden, vreemdelingen, Kerk .... niets bestaat meer! Oog en hart zijn op God alleen gevestigd, Wiens barmhar- tigheid evenmin einde heeft als Zijne macht. Tot Hem worden de liefdepijlen der evangelische aanroepingen ge- richt, herhaald door duizende harten, blakend van liefde tot Hem.

-ocr page 479-

		457
		Hoe zou het mogelijk zijn, dat Zijn liefderijk Hart niet werd getroffen, of\' door het aanschouwen der menschelijke ellende niet werd bewogen? Aangrijpend is het, de zieken te zien geschaard op het groote plein in het halfrond der bogen. Tering- en kankerlijders; lammen, kreupelen, blinden; ziet men hier bijeen. Mannen, vrouwen uit de hoogste en laagste standen; kinderen, nauwelijks voor het leven ontwaakt. De meesten van hen, — zij zijn het zich bewust, — gaan sterven. En toch; nooit kwam het leven hun zoo aantrekkelijk voor als nu; — zij allen leven op door de hoop van te genezen. Zij hebben ouders, echtgenooten, dierbare betrekkingen , vrien- den; zij hebben illusies, plannen ontworpen, werken begon- nen; — hoe heerlijk koestert hen nu de zon; wat zijn de bloemen schoon; wat genot en genoegen bereidt hun nog de komende lente! Leven, leven willen zij, zullen zij; doch daartoe is een wonder noodig; want alle menschelijke weten- schap moet voor hen zwijgen.....maar ook, dat wonder, allen verwachten het met stellige, onwrikbare hoop; want Jezus van Nazareth zal voorbijgaan en hen zegenen. De processie stelt zich in beweging: van de hoogten der Basiliek of uit de Rozenkranskerk daalt zij af, Kardinalen, Bisschoppen, alle aanwezige priesters in koorkleed, mannen , bidden vurig en smeeken voor de dierbare zieken. En de zieken; zij hebben oor noch oog voor al den luister, waarmede de Kerk haren goddelijken Stichter omringt: hun zwak, kwijnend oog tuurt, speurt tusschen die duizenden lichten, door de pelgrims gedragen, naar den éénen drager van het Licht der wereld. Daar nadert hij, de Bisschop, Prelaat, priester, dragende in zjjne handen Hem, die het lot aller menschen in Zijne
		v

-ocr page 480-

		458
		hand heeft; — Hem, voor Wien een wonder slechts kinder- spel is, die op Zijn wenk de zieken geneest, de dooden doet oprijzen uit het graf. En nauwelijks hebben zij Hem bespeurd, of onbeschrij- felijke hoop ontvoert als \'t ware hunne ziel aan het lichaam. Met den priester bidden, smeeken, herhalen zij: „Heer, genees onze zieken!": „Jezus, Zoon van David, ontferm U mijner.\'\' — „Indien Gij wilt, kunt Gij mij ge- nezen."— „Hosanna, den Zoon van David, Gij zijtdeVer- rijzenis en het Leven"! juichen zij den Verlosser toe — verbidden Hem: „Heer, maak dat ik zie! Heer, spreek slechts één woord en ik zal genezen zijn"! Heer, red ons, wij vergaan"! „Onze lieve Yrouw van Lourdes", wenden zij zich nu weer tot de Moeder des Heeren, „heb medelijden met ons..... bid voor ons"! Op het oogenblik dat de priester met het Allerheiligste eiken zieke in het bijzonder zegent, verdubbelt de menigte hare aanroepingen: de zieke zelf hijgt, smachtend van ver- langen en bange hoop, naar het zoozeer begeerde wonder; hij strekt de handen uit naar Jezus, tracht de monstrans te omvatten, wringt de handen tot de H. Hostie, die onbe- wegelijk schijnt, en toch Hem onder hare gedaante verbergt, die zijn droom tot werkelijkheid kan maken, die zijne kwalen kan doen verdwijnen, die hen allen genezen kan doen oprij- zen—zij die misschien al zoovele jaren het leven als aflegden. De menigte ligt inmiddels aanbiddend neergeknield, maar neigt gretig en reikhalzend om te zien: vóór, achter, be- zijden.....houdt niet op immer onvermoeid en altijd vuriger, te bidden, te smeeken, te dringen: „Jezus, Zoon van David,

-ocr page 481-

		459
		ontferm U mijner"; — „Heer, indien Gij wilt, kunt Gij mij genezen." * Een schitterend mirakel werd door het H. Sacrament bekomen den 8 Sept. 1897. Het is opgenomen in de Annalen van Sept. \'98, omdat op\' dien dag de genezene zich vertoond heeft op het Geneeskundig Bureau, hetwelk andermaal heeft verklaard, dat na de genezing van verleden jaar, geen spoor van ziekte bij haar aanwezig is. Het was Mejuffrouw Jeannette Tulasne van Tours, 20 jaren oud, lijdende aan eene ongeneeslijke ziekte (verrotting der wervelbeenderen of Pottkwaal der beenderen) welke in zoo hevige mate verergerd was, dat genezing onmogelijk voorkwam aan de vijf dokters, die haar behandeld hadden. Met de grootste moeite en op levensgevaar af was genoemd meisje naar Lourdes gevoerd. Zij stelde zich immer levendig voor, dat O. L Vrouw haar zou genezen. Tot viermalen in het wonderwater der bron gebaad, was geen de minste verandering te bespeuren. Toch behield zij haar onwrikbaar geloof en vertrouwen. Des namiddags van dien dag voor de Rozenkranskerk neergelegd met 150 harer lotgenooten, wachtte zij biddend de komst van den goddelijken Meester af. De Aartsbisschop van Tours droeg het Hoogwaardig; de zieke kennende en innig medelijden met haar gevoelende, verwijlde Z. D. H. eenigszins langer bij het geven van den zegen. Aller oogen,\' aller genegenheid en medelijden had de arme zieke op zich vereenigd. Men wachtte, dat de Almachtige het woord spreken zou: sta op en wandel!.... te vergeefs:

-ocr page 482-

		460
		„Zijn uur was nog niet gekomen\'\'. Het H. Sacrament verwij- derde zich. De Aartsbisschop wendde zich tot den tweeden en derden zieke, terwijl hij haar op hartverscheurende wijze hoorde roepen: „Jezus, indien Gij wilt, kunt Gij mij gene- zen, ja, Gij kunt mij genezen! — Heer, geef dat ik wan- del ....." Bijna uitgeput, riep ze nog met vuur en klem: dat ik wandel! De Aartsbisschop keerde bij den derden zieke zich ander- maal naar haar, en zegende haar nog eens. En zie! op hetzelfde oogenblik voelt zij zich genezen, zij wil opstaan en zich voor Jezus\' voeten werpen. Men belette dit, doch naar het Gasthuis overgebracht liep zij naar de Kapel om God te danken, en vertoonde zich aanstonds daarna aan meer dan 2000 menschen, die haar derwaarts gevolgd waren. Geloofd zij Jezus Christus in het hoogheilig en aanbiddelijk Sacrament des Altaars. In eeuwigheid, Amen. Alleluja!!
		Als de avond gevallen is en de sterren zich aan het uit- spansel vertoonen, in de zomermaanden omstreeks 9 uren, trekken wederom gansche scharen pelgrims naar de hei- ligdommen van O. L. Vrouw. Een priester bestijgt den preekstoel bij de Grot, spreekt eenige woorden tot Maria\'s lof aan de menigte, noodigt hen uit tot, en geeft de richting aan voor de fiambouwenprocessie, begint den rozen- krans of heft het welbekende lied aan van O. L. Vrouw van Lourdes. De menigte groeit aan, de kaarsen, waarvan elk zich voorzien heeft, worden ontstoken; de pelgrims scharen zich

-ocr page 483-

		461
		bijoen, de processie wordt geregeld, en weldra weerkaatsen duizende lichten in de wateren der Gave en tegen den don- keren hemel. De pelgrims beklimmen nu de Mvormige wegen tot boven bij de Basiliek, dalen langs den zuidelijken boog der Rozenkranskerk, vervolgen dien nog in zijne verlen- ging door het park tot aan het standbeeld van den Aarts- engel Michaël, en keeren dan terug langs den oever der Gave, van waar zij zijn uitgegaan. Was in den beginne het gezang geregeld en ordelijk; al dra is het verdeeld over verscheidene groepen: sommigen beginnen, anderen eindigen hunlied; de stemmen kruisen elkander; toch levert het geheel geen wanklanken: het is het ontzaggelijk geroep van een volk, dat op alle mogelijke wijzen bidt en zingt. Liederen in alle talen der be- schaafde wereld mengen zich ondereen, smelten ineen en brengen een grootsche hulde aan God en Zijne Moeder. Heerlijk is de aanblik, welken men over de flambouwenpro- cessie geniet van de hoogten, welke de terreinen der Grot omgeven. Het is alsof men twee lijnen van vuur ziet, welke door het park heen als eene kroon vlechten om het Krui s der Bretagners en welke voor het Gekroonde Beeld van O L. V. als eene zee van vuur vormt, waaruit de Maagd van Lourdes oprijst. Na de flambouwenprocessie verspreiden zich de pelgrims: de eene naar de stad; anderen blijven nog eenigen tijd aan de Grot; de meesten echter begeven zich naar de Basiliek of Rozenkranskerk, waar men gewoonlijk ten 10 ure aan- vangt met

-ocr page 484-

		462
		De Nachtelijke Aanbidding. Deze godsvruchtoefening is sedert weinige jaren te Lourdes in zwang gekomen en wordt aan bijna eiken pelgrimstocht toegestaan. Het komt daarbij op aan, dat de bedevaart, die eene nachtelijke Aanbidding aanvraagt, genoeg leden telt r die bij het H. Sacrament verwijlen. Toen in Mei van het vorig jaar (1898) de Hollandsche bedevaart te Lourdes vertoefde, werd deze gunst ook aan haar toegestaan. Als men de ernstigste zieken uitzon- dert, dan waren het slechts eenige zeer zwakke personen, die er geen deel aan namen. De Nachtelijke Aanbidding bestaat, gelijk de naam alreeds te kennen geeft, in do Aanbidding van het H. Sacrament gedurende eenige uren van den nacht. Het H. Sacrament werd dan voor de Hollanders uitge- steld in de Eozenkranskerk des avonds ten 10 ure, terwijl bepaald was, dat de Aanbidding zou duren tot 2 ure na middernacht. Omgeven van bloemen en licht prijkte het Hoogheilig Sacrament op den troon van het tabernakel des Hoogaltaars; terwijl de geheele kerk verlicht was als bij dag. Alle pel- grims waren ten bepaalden ure aanwezig. Al aanstonds betrad de Z. Eerw. Heer Deken van Maastricht den preek- stoel en leidde de Aanbidding in door een opwekkend en het geloof sterkend woord. Bezijden het Hoogaltaar had zich een koor van dames en heeren opgesteld, die het gebed afwisselden door hun keurigen, maar vooral stich- tenden zang. Zóó vlogen in godsdienstige zangen, in gebed en overweging de twee uren vóór middernacht voorbij. Daar kondigde het klokkenspel der Basiliek het naderen

-ocr page 485-

		463
		van middernacht; en daarop dreunden twaalf zware slagen door de stilte van den nacht. Als bij tooverslag waren de kaarsen aan alle altaren der Rozenkranskerk ontstoken, en tegelijk met de H. Mis aan het Hoogaltaar werd door 15 priesters het Misoffer aange- vangen Zelden zal men zoo groot geloof en liefde gevoelen; zoo groote vurigheid; zoo innig aandoenlijke herinnerin- gen; zoo zoete vreugde smaken als bij deze nachtelijke Mis. Het genot der nachtelijke Kerst-Mis kan niet daarbij halen; onwillekeurig komen de herinneringen en aandoeningen der eerste H. Mis den priester voor den geest. En de innige godsvrucht en diepe ingetogenheid der pel- grims toont, wat in hun hart omgaat bij deze middernach- telijke Communie. Want ook de overige pelgrims hebben het voorrecht aan- stonds na 12 ure te mogen communiceeren, op deze ééne voor- waarde , dat zij (gelijk ook de priesters) na 8 ure geen spijs of drank meer genut hebben \'). Werden die mannen, vrouwen op gevorderden leeftijd, die jongelieden niet teruggevoerd tot den onvergetelijken dag hunner eerste H. Communie? Nauwelijks was de H. Communie uitgedeeld of van uit het hart tot het hart sprak Mgr. Lans van den preekstoel de dankzegging uit. Niemand en niets werd vergeten; geen nood, geene behoefte, of Warmond\'s President legde ze neer aan de voeten van het genuttigde Lam Gods; geene
		\') Het voorschrift of de wet van nuchter te zijn bij het ontvangen der H. Communie is eene kerkelijke wet, welke door den Paus kan gewijzigd, opgeheven worden, zooals ze b.v. opgeheven wordt voor zieken, in doodsgevaar verkeerend.

-ocr page 486-

		464
		gevoelens konden die harten bezielen, welke hij niet in eenvoudig-verheven taal den goddelijken Bruidegom aanbood. En als dan de eene H. Mis door de andere gevolgd werd, zang en gebed elkander afwisselden, waren ook deze laatste twee uren van geestelijk genot weldra vervlogen, en verlieten de pelgrims niet dan noode de liefelijke tabernakelen, en na eerst den zegen des goddelijken Meesters ontvangen te hebben. Zij hebben gezien en geproefd, „hoe zoet de Heer is " — „Zij hebben het gesmaakt, hoe één dag doorgebracht in \'s Heeren woontenten te verkiezen is boven duizende jaren.\'" AANHANG. i. De Xederlandsche Bedevaart naar Lourdes. Onder leiding van den Zeereerw. Pater Reuser S. J. had in September 1883 de eerste bedevaart uit Holland plaats naar O. L Vrouw van Lourdes. Deze reis werd genomen over Rheims, waar de pelgrims zeer hartelijk ontvangen werden door den Aartsbisschop dier stad, den tegenwoordigen Kardinaal Langénieux. Bij de Franschen moest het bewondering wekken, dat uit het in hun oogen protestantsche Nederland 500 pelgrims zoo groote, moeielijke en kostbare reis durfden ondernemen. In de heenreis werd overnacht te Limoges, gelijk ook later meermalen gebeurde. Op deze eerste reis deed men inmiddels eene tweede bedevaart naar Paray-le-Monial, ge-

-ocr page 487-

		465
		heiligd door de verschijningen van Jezus\' H. Hart aan de Zalige Kloosterzuster Maria Margaretha Alacoque. Na een verblijf van 5 dagen bij Maria\'s heiligdommen, aanvaardde de exprestrein de terugreis over Tours. Niet alleen om te overnachten werd deze stad van Midden- Frankrijk bezocht, doch tevens om het H. Aanschijn te vereeren. Al aanstonds zag men in, hoe de taak, door Pater Reuser ondernomen, bij alle hulp, welken hij had van medepelgrims, toch te zwaar was voor zijne reuzenschouders. Men dacht er dus aan, de werkzaamheden over meer personen te ver- deelen en eene vaste Commissie samen te stellen. Te Paray-le-Monial kwam deze tot stand en bestond uit den Z. Eerw. Pater Eeuser, de Z. Eerw. Heeren vanRooy, Pastoor te St. Willibrord en Sarton, Kapelaan te Maas- tricht; — alsmede uit de W.Ed. Heeren Hermans van Ant- werpen, Kersten van Tilburg, en Hollman van Maastricht. Deze eerste Commissie is in den loop van jaren aangevuld geworden door eenige leden, terwijl sommigen door anderen vervangen zijn, waaronder Pater Reuser zeker het meest gemist en betreurd wordt. Heden ten dage maken deel uit van de Commissie der Nederlandsche Bedevaart naar Lourdes: De Zeereerw. Pater M. H. Reuser, als eerelid. President: Mgr. J. A. van Rooy, Eerekamerheer van Z. H. den Paus, Pastoor te St. Willibrord. Directeur: Leon. Hermans te Antwerpen. Secretaris-Penningmeester: Ch. Hollman te Maastricht. Directeur der Ziekenverpleging: Ernest Laane te Rosendaal. Leden: De Zeereerw. Heer J. Th. Wouters, Deken te Ravestein.

-ocr page 488-

		466
		De Hoogeerw. Heer A. Schellekens, Plebaan te Breda. De Zeereerw. Heer L. Sevriens, Deken te Maastricht. Mgr. M. J. A. Lans, President van het Groot-Seminarie te Warmond. De "Weleerw. Heer P. B. Yismans, Pastoor te Nederhorst- den-Berg. De Weleerw. Heer J. R. van Groeningen, Pastoor te Hasselt. De Heer J. Kerstens van Leeuwen te Tilburg. De Heer W. Diepenbrock te Amsterdam. Door de goede bemoeiingen dezer Commissie zijn de kosten en de duur der reis zeer ingekrompen. Bij een ver- blijf van 5 dagen te Lourdes moest gevoegd de tijd voor de heen- en terugreis benoodigd, die den eersten keer be- droeg 7 dagen: 4 dagen ter heenreis, ongeveer 3 dagen om terug te keeren ; terwijl de kosten beliepen 85, 60, en 35 gulden voor de drie klassen. Na een jaar tusschenpoozen ondernam de Commissie in het voorjaar van 1885 hare tweede bedevaart. Een zelfde succes als de eerste maal genoot zij voor hare moeiten en zorgen. Het daarop volgende jaar 1886 ondernam de Commissie eene bedevaart naar de Graven der HH. Apostelen Petrus en Paulus te Rome. Aan haren oproep beantwoordden 150 Nederlanders. Dit oogenschijnlijk klein getal werd ruim- schoots vergoed, doordat onder de pelgrims hadden plaats genomen H.H. D D. H.H. de Bisschop van Breda, Mgr. Leijten, de Bisschop van Roermond, Mgr. Boermans, Mgr. Hoefnagels, President van het Groot-Seminarie te Roermond en andere hooggeplaatste Geestelijken en Leeken. In de daarop volgende jaren 1887 en 1888 hadden zich

-ocr page 489-

		467
		in Zuid- en Midden-Europa, ja zelfs in ons noordelijk gelegen vaderland gevallen van cholera voorgedaan. De vreeselijke ziekte weerhield velen om zich van huis te begeven; ook vrees voor besmetting elders hield hen terug. Daardoor namen niet zoovelen deel aan den ontworpen pelgrimstocht en moest men afzien van een exprestrein, en zich de meerdere moeite getroosten, welke een gewone trein met vele personen noodzakelijk meebrengt. In 1892 weerklonk weer de oproep der Commissie ter bedevaart naar Lourdes. De reis werd nu gedaan over Tours en Poitiers; bij welke gelegenheid zij de beroemde bedevaart- plaats bezochten, waar zich het huis bevindt van den H. Vincentius a Paulo. Op verzoek van Nederland\'s Doorluchtig Episcopaat onder • nam de Commissie eene tweede bedevaart naar Kome. Het was bij gelegenheid van het gouden Bisschopsjubilé van onzen H. Vader Leo XIII, in 1893. De langdurigheid en kostbaarheid der reis in aanmerking genomen, werd door velen van deze gelegenheid gebruik gemaakt, waaronder H.H. D.D. H.H. de Bisschoppen van \'s Bosch, Mgr. van de Ven — van Breda, Mgr. Leijten — terwijl zich bij de pelgrims te Rome aansloten Mgr. Suickers, de Aartsbisschop van Utrecht met zijn Secretaris, thans Mgr. van de Wetering. De kosten dezer reis bedroegen voor de Ie klas f 300, voor de tweede f 250. Zeer velen, die gaarne eene bedevaart naar O. L. Vrouw van Lourdes deden, werden afgeschrikt door den langen tijd, dien zij van hunne familie, zaken, betrekkingen moesten afwezig zijn. Nauwelijks was aan de Commissie

-ocr page 490-

		468
		dit bezwaar bekend gemaakt of zij zon op middelen om hieraan te gemoet te komen. In 1894 werd dan voor \'t eerst den tocht rechtstreeks naar Lourdes aanvaard. Den eenen dag van Roosendaal vertrokken, kwamen de pelgrims des anderdaags reeds te Lourdes. Deze reis, welke natuurlijk ook zijne ongemakken heeft, is echter over het algemeen zoo goed bevallen dat de Com- missie besloten heeft, niet meer om de twee of meerjaren, maar telken jare een pelgrimstocht haar Lourdes samen te stellen. Het beste bewijs, dat do Commissie hierdoor handelt in het belang van het algemeen, is wel, dat sints deze regeling, het getal pelgrims jaarlijks is toegenomen. Omdat in 1897 het derde eeuwfeest van Nederland\'s grooten H. Petrus Canisius te Freiburg in Zwitserland ge- vierd werd, en vele Nederlanders gaarne hunnen heiligen landgenoot wilden huldigen, besloot de Commissie een drie- dubbelen pelgrimstocht te houden: eene rechtstreeks naar Lourdes, een dergelijke naar Freiburg, een derde over Freiburg naar Lourdes. Het groot getal deelnemers heeft aan de Commissie een even groot getal dankbare harten bezorgd. In 1898 namen 460 pelgrims deel aan de bedevaart. Telken jare werden door de Commissie zieken aangenomen, en zorg gedragen, dat ook arme zieken konden worden medegenomen. Dank zeker de mildadigheid van de Neder- landsche Katholieken, konden dit jaar 60 zieken de reis aan- vaarden. Elders beschreef ik reeds de liefderijke behandeling der zieken op reis en te Lourdes door de aanzienlijkste Dames-

-ocr page 491-

		469
		en Heeren-pelgrims, ook in het buitenland gekend en geroemd. Op het voorbeeld der Franschen, hebben deze nu onder elkander een vasten gasthuis- of ziekendienst ingericht. En dat deze goed is ingericht en de bediening niets te wen- schen overlaat, kunnen behalve de 60 zieken van 1898, zoovelen getuigen, als onder het getal pelgrims van dat jaar hebben behoord. Behoefde de Commissie geen zorg te dragen voor de ver- pleging der zieken; erger was het voor haar een geschikt vervoermiddel te krijgen. Hare liefde was echter vindingrijk: voor \'t eerst legde zij een ambulance-wagen in den trein, waarin de zwaarste zieken werden vervoerd, die de reis in liggende houding moesten afleggen. Zou de tijd wel nog verre zijn, dat wij aan onze Belgische Broeders hun zieken-wagen moeten benijden? Zullen ook de Nederlandsche Katholieken niet bereid gevonden worden „om hunne geringe geldstukjes, hunne zilverstukjes, hunne tientjes, hunne briefjes en brieven te doen omzetten in sterke planken, snelle wielen, machtige assen, zachtwerkende veeren, mollige legersteden, om de lijdende ledematen van Jezus Christus op te nemen en te voeren aan de voeten der Machtige Maagd van Lourdes\' Grot? De slaap- en restauratiewagens in de huidige treinen voeren de weelde, macht en rijkdom door de wereld; — maar deze zieken-wagen voert door België en Frankrijk — zal voeren eenmaal ook van Holland uit — de smart en het lijden, geleid door de christelijke liefdadigheid. — Zóó zij het in niet te lang tijdsverloop!! Voor dit jaar, 1899, is de oproeping reeds geschied, de reis en de kosten daarvan aangegeven, zijn alle hetzelfde als in 1898, behalve de dagen van vertrek en terugkomst.

-ocr page 492-

		470
		Deze zijn voor dit jaar bepaald op 1 en 9 Mei, terwijl de pelgrims wederom acht dagen te Lourdes vertoeven. Ook is de gelegenheid opengesteld om voor arme zieken eene kleinere, grootere of geheele bijdrage (/ 60) te storten, opdat ook dezen deel kunnen nemen aan den pelgrimstocht, en zoo al niet de gezondheid des lichaams, dan toch bevestiging en versterking in het geloof, onderwerping en overgeving aan den wil van God te erlangen. Mogen de arbeid en zorgen der Commissie beloond worden door eene talrijke deelneming aan deze elfde Neder- landsche Bedevaart naar Lourdes! II Wij mogen niet nalaten gewag te maken van eene tweede Commissie, welke zich in ons vaderland heeft samengesteld, om de bedevaarten nog meer te vergemakkelijken. Deze tweede Commissie voor goedkoope bedevaarten bestaat uit de W.Eerw. Heeren, President: L E. A. Dekkers, Kapelaan te Teteringen, bij Breda. De Z.Eerw. Pater Am. Claesen, Prior te Utrecht, be- stuurslid. De W.Eerw. Zeergel. Heer Dr. J. v. d. Brink, Kapelaan te Nispen bij Rosendaal, bestuurslid. De Heer G. L. Derksen, te Tilburg, bestuurslid. De Heer P. N. Brouns, te Tilburg, Secretaris. De W.Ed. Heer Charles Kieckens, Ridder der Piusorde, Directeur, eveneens te Tilburg ,). Deze Commissie beijvert zich vooral om aan het verlangen
		\') De zetel dezer Commissie is gevestigd te Tilburg.

-ocr page 493-

		471
		van den Paus te voldoen: „dat jaarlijks een groot getal Zijner Hollandsche kinderen zich om Zijn troon zou scharen\'\'. Het moet gezegd, dat de leden dezer Commissie geene moeiten ontzien, om deze bedevaart naar Kome zoo aan- trekkehjk en goedkoop mogelijk te maken. Want niet slechts zorgt zij voor de gewone reis, maar alle behoeften: eten, drinken, nachtverblijf, zelfs uitstapjes neemt zij ten haren laste, en wel tegen zoo geringen prijs, dat men de kosten voor eigen rekening nemende, veel meer zou betalen. De Commissie mocht dan ook hare bemoeiingen met een goeden uitslag bekroond zien, ja zelfs van Z. H. den Paus en Zijner Heiligheids Vertegenwoordiger in Nederland, Z. E. Fr. Tarnassi, de aanmoediging ontvangen om op den inge- slagen weg voort te gaan. Betrekkelijk talrijk was de deelneming voor de eerste \'Bedevaart naar Eome, van 3—14 Mei 1897 gehouden, n.1. 78 pelgrims, die zoo heerlijke reis konden maken voor de luttele som van f 185. Ten tweeden male deed de Commissie eene oproeping ter bedevaart naar Rome in 1898. Voor slechts f 200 voorzag zij in alle geestelijke en lichamelijke behoeften der 67 deelnemers. Aangemoedigd door dit succes ondernam de Commissie in September van hetzelfde jaar eene bedevaart naar Lourdes. En ook deze slaagde naar wensch. Want als men bedenkt, dat in Mei reeds 480 personen hunne hulde hadden gebracht aan O. L. Vrouw te Lourdes, dan moet gezegd, dat het getal 198, die hieraan deelnamen groot, en de som van f 75, waarvoor de Commissie in de reis- en verblijfkosten voorzag, zeer gering was, te meer daar zij hun nog een kijkje in en om Parijs verschafte.

-ocr page 494-

		472
		Ieder, die het wèl meent met de zaak der bede- vaarten zal het toejuichen, dat zoovele ijverige en edele mannen alle middelen aanwenden, om aan den wensch der H. Maagd te voldoen: „ik wensch dat hier veel volk kome".... dat er processies worden ge- houden" En wio zal niet van harte toejuichen, dat de Vader der Christenheid getroost worde door de liefde Zijner kinderen, die van zoo verre komen om Hem hunne hulde, hunnen eerbied en aanhankelijkheid te betuigen. Eere en dank aan de leden der beide Commissien, die zoo zware lasten op zich nemen, zoovele moeiten zich getroos- ten, zichzelven zooveel moeten ontzeggen, om de aloude godsvrucht tot Maria en aanhankelijkheid aan den Paus levendig te houden, te bevorderen. Het groot getal deelnemers aan hunne ontworpen bede- vaarten getuigt het beste, hoe zij beiden hunne taak glansrijk volbracht hebben \'). Maria\'s en \'s Pausen zegen zij hun deel! III. Naar Lourdes! Naar Lourdes! is de kreet, die sedert 40 jaren eerst door Frankrijk weerklonk, door geheel Europa weergalmde,
		\') Omdat dit werk over de bedevaarten naar Lourdes handelt vermelden we hier slechts in het voorbijgaan, dat de derde jaar- lijksche bedevaart naar Rome zal gehouden wor-

-ocr page 495-

		473
		ook in ons vaderland werd vernomen. En van den opgang der zon tot den ondergang, van het Noorden tot het Zuiden, maakten millioenen zich op om gevolg te geven aan den wensch der H. Maagd, door Haar aan Bernadette uitge- drukt: vik wil dat hier veel volk home.\'1 Is die wensch geen bevel, geen gebod, door onze Moeder gegeven niet aan dezen of genen, maar aan allen die zich hare kinderen noemen en zijn? Zij allen zijn uitgenoodigd, om vereenigd door ééne gedachte van geloof en godsvrucht Haar openbare hulde te brengen, toen de H. Maagd tot Bernadette zeide: „ik wil, dat hier volk in processie kome". Hadde Onze Lieve Vrouwe niet zoo uitdrukkelijk deze uitnoodiging gedaan, dan bleef nog het feit der herhaalde Verschijningen en der talrijke wonderen reden genoeg , om zich op te maken ter bedevaart naar Lourdes. De Vader der Christenheid, onze roemrijk regeerende Paus Leo XIII spreekt in Zijn Algemeenen Zendbrief over den Rozenkrans over het houden van bedevaarten. Drin- gend beveelt de H. Vader aan, bedevaarten te houden naar vermaarde heiligdommen. En als men nu het onderwerp van zijn rondschrijven, alsmede het doel (in het openbaar voor elkander te bidden) en zelfs de eigen woorden des Pausen vergelijkt met de woorden en het verlangen der H. Maagd, moet men dan niet zeggen, dat Christus\' Plaatsbekleeder,
		den van 9 tot 24 April. Kosten van reis en verblijf, rijtoeren enz. alles inbegrepen, bedragen Ie klas ƒ280; He klas f 237. En voor het jaar 1900 zal dezelfde Commissie eene werklieden- bedevaart samenstellen Ille klas, aan welke men voor ƒ 90 kan deelnemen; terwijl deze 5 dagen in het Vaticaan zullen ver- blijven.

-ocr page 496-

		474
		toen Hij die woorden richtte tot de wereld, daarbij vooral Lourdes op het oog had? Heeft ook de H. Vader niet aan het beeld der zooge- naamd „gekroonde Maagd" de kostbare kroongeschon- ken , welke het siert ? En om niet te spreken van den schat der aflaten, welke de Paus geopend houdt voor hen, die eene bedevaart naar Lourdes ondernemen; — hoe menig gunstbewijs is aan Lourdes, aan de bedevaarten en pelgrims geschonken, welke geene bedevaartplaats ter wereld bezit. "Wij willen hier slechts melding maken van het kostbare borstkruis, dat Pius IX z. g. aan O. L. Vrouw van Lourdes vermaakte; van de kostbare kroon, welke de H. Vader schonk, terwijl hij een Kardinaal afvaardigde om daarmede het Beeld namens Hem te tooien Van algemeene bekend- heid is het, hoe aan de door Maria gevraagde „Kapel" weldra den titel van Basiliek ten deel viel. De Processie en Zegening met het H. Sacrament, de nachtelijke Aan- bidding, het Mis-lezen, het Communiceeren aanstonds na middernacht; het zijn zoovele zeldzame gunsten, aan Lourdes alléén toegestaan. Waarom deze, nog niet eens volledige optelling? Om te doen zien, hoe geliefd deze plaats, waar Maria in 1858 de uitspraak van hare Onbevlekte Ontvangenis kwam be- vestigen; hoe geliefd en dierbaar aan den Plaatsbekleeder van Christus deze bedevaartplaats is. En zouden we in deze daden en woorden niet den wil van God erkennen ? Duidelijk is het, dat God deze plaats heeft uitgekozen, om Zijne barmhartigheid aan de menschen naar ziel en lichaam te bewijzen. Verkeerdelijk zien zij, die het geluk niet hadden het

-ocr page 497-

		475
		gezegend Heiligdom van Lourdes te bezoeken, in deze bede• vaart niets dan wondere genezingen en buitengewone be- keeringen. Het ontgaat hun vaak, dat het gesteld is met de wonderen te Lourdes als met die welke de goddelijke Verlosser wrochtte in het Joodsche land. „Ik heb dien man genezen", sprak de Zaligmaker, „opdat gij overtuigd zoudt zijn van Mijne macht, opdat gij zoudt weten, dat Ik ook macht heb, om de zonden te vergeven." Daar worden te Lourdes misschien meer, zeker grootere wonderen gewrocht aan de ziel dan aan het lichaam. Want de H. Maagd heeft gewild, dat er veel volk zou komen. Voorzeker, om te bidden en veel boetvaardigheid te doen. De pelgrimstocht naar Lourdes moet zijn, en is ook inderdaad een zekere geestelijke afzondering. De geheele bedevaart naar O. L. Vrouw van Lourdes be- staat in overwoging en gebed, in Mis-hooren, biechten en de H. Communie ontvangen. Moet men daarom de oogen sluiten voor de prachtige gezichten, vooral in het Zuiden van Frankrijk, voor de schilderachtige helling der bergen, met hunne steden, dorpen, kerken, oude kasteelen ? Wie of wat verbiedt u, de vermakelijke gevallen gade te slaan, die altijd voorkomen op eene langdurige reis met talrijke mede- reizigers. De bedevaart kan toch godvruchtig zijn. En allen, die het geluk hadden, eene bedevaart naar Lourdes te doen; zij getuigen het: van het oogenblik, dat de pelgrimstocht begint, gevoelt een ieder zich bezield met de innigste godsvrucht, het hart vervuld van vreugde. Immers zij gaan daarheen op uitnoodiging der H. Maagd: „i k wil, dat hier veel volk kome..... ik wil, dat men in processie kome;" opdat die velen even als Ber-

-ocr page 498-

		476
		nadette: „zouden gaan drinken, en zich wasschen aan de bron", waardoor zinnebeeldig is gezegd, dat men veelvuldig biechten en Cotnmuniceeren zou, dat men zich zou zuiveren en versterken. Gaan wij verder de woorden na, die de Onbevlekte Ont- vangenis tot het arme kind richtte, dan zien wij deze bewering bevestigd Boetvaardigheid beval de Hemelkoningin tot drie- maal aan; — zeker wel de boetvaardigheid bij uitstek: het H. Sacrament van boete, berouw en vergeving, die Zij toezegt aan de zondaars: bid voor de bekeering der zondaars. Een feit is bovendien, dat niet slechts bekeeringen van groote zondaars voorkomen; maar dat nie- mand er van terugkeert, die niet beter geworden is in geloof, godsdienstigheid; die zich niet sterker gevoelt in de deugd, in het vervullen zijner plichten. Niet het minst dankt hij dit voorzeker aan het H. Sacrament der Biecht en des Altaars. „Ga tot de priesters zeggen", gelaste O L. Vrouw, „dat men mij hier eene kapel bouw e". Waartoe eene Kapel of Kerk, tenzij opdat daar het H Sacra- ment zou zijn als dank-, smeek- en zoenoffer; tenzij opdat het H. Sacrament daar zou zijn op zijn troon van genade; opdat Het zou zijn de spijs der zielen in de H. Communie. De verloopen 40 jaren hebben door de tallooze daar op- gedragen H. Missen en ontvangen Communiën alleszins be- antwoord aan den wil en wensch der H. Maagd en van haren Goddelijken Zoon. Wie kwam ooit te Lourdes, zonder tot de HH. Sacramenten der Biecht en Communie genaderd te zijn? En aan God alleen is het getal bekend van hen, die hierdoor tot het

-ocr page 499-

		477
		christelijk, godsdienstig leven en de beoefening der deugd zijn teruggekeerd. „Eene Kapel"! "Waartoe, tenzij tot prediking van het Woord Gods? Nergens ter wereld misschien, waar dit "Woord zoo grooten indruk maakt als aan den voet der Massabielle-rots, van welker hooge nis de H. Maagd zoo luide tot het hart spreekt door den mond des priesters. „Wij zijn te Lourdes", zeide de Hoogeerw. Heer Lans tot de Nederlandsche pelgrims van 1898, „om te bidden niet alleen, maar ook om te 1 e e r e n\'\'. En hij gaf hun door Maria les in onthechting van de wereld. Een ander prediker, de "W.Eerw. Heer Mutsaers, gaf enkele lessen ten beste, door Maria hier gegeven: De wereld stelt zich tegen het gezag: Maria kwam hier de uit• spraak des Pausen omtrent Hare Onbevlekte Ontvangenis bevestigen. — Genot en weelde jagen de menschen na. — Maria zegt tot driemalen toe: boetvaardigheid! — Geld, eer, geluk, aanzien zijn heden de grootste goederen: Maria kiest een arm kind, belooft het geluk, niet in deze maar in de andere wereld. Hoe zou zulk woord, als \'t ware van de H. Maagd zelve, kunnen nalaten indruk te maken? En tot bevordering der godsvrucht van den Rozenkrans is de bedevaart naar Lourdes zeker het allermeest geschikt en geëigend Van het oogenblik dat men ter bedevaart vertrekt, ja te voren reeds, gedurende de voorafgaande Noveen is de Kozenkrans het gebed van allen, voor allen. Op reis naar Lourdes en naar huis; aan de Grot en bij de badplaatsen; in de kerken en op wegen en pleinen — \'t is immer het gebed, aan Maria zoo dierbaar, het gebed

-ocr page 500-

478                                          V

dat zij zelve bad en Bernadette deed bidden, het ge jj? van den Rozenkrans, waarmede versierd zij aan het ki.p§ verscheen, dat niets kende dan het zoo eenvoudige Roz(\'|| kransgebed.

Naar Lourdes dan. derwaarts do(l Maria genoodigd!                                         i Naar Lourdes, de verzamelplaats va? alle kinderen der Katholieke Kerk ove\' den geheelen aardbol! Naar Lourdes, de oefenschool van ge- looi\' e.n godsvrucht, van deugden en» bidden! Naar Lourdes, waar elk mensch zich! verheft met te knielen; waar elk, die! knielt opstaat, groot er in liefde tot M aria,? in getrouwheid aan haren Goddel ij kenl Zoon, in moedig en onverschrokken be-;\', lijden en beoefenen van het II. Geloof.

Einde.

IMPRIMATUR.

P. A. DE BRUIJN, | Libr. Cens.

Loosduinen , die 28 Februarii 1899.