-ocr page 1-

-ocr page 2-




		*

-ocr page 3-

-ocr page 4-



		s
		S


		i

		s

-ocr page 5-

-ocr page 6-



		/

-ocr page 7-



		GRIEKSCHE SPRAAKKUNST.

-ocr page 8-

-ocr page 9-



		>

		GRIEKSCHE SPRAAKKUNST DOOK W. JASPAR, LEERAAR AAN HET SEMINARIE TE ROLDUC. BIBL. CO NV. O. F. fvl. W IJ CHENS

		Uitgave van N. ALBERTS, Boekhandelaar, Kerkrade.

-ocr page 10-



		Gedrukt bij Gebroeders Hoitsema, te Groningen.

-ocr page 11-



		Doceo quod didici, non a meipso, id est, a praesumptione, pessimo praeceptoi* sed ab illustribus viris. S. Hiehonïmus. Tu yap afiapravav avSpióirotii; óvtuq ni/iïii\' oi/Kii Savfiatróv. Xen. Cyr. V. 4, 19.

-ocr page 12-

CORRIGENDA.


N°.	30.	*ahXijil lees.*	m	eestal echter regelmatig A$i\\$i.
bl.	21.	ovpavoe	Ol	*\'pavnc;.*
bl.	22.	Ttjv A$(o* _M	tov "A3w.
bl.	23.	fïirXouc .,	fïiwXouf.
N».	17.	6 \\f\\iS(óv	\'Il	Y^fXl^faiv.
N".	CO.	Aanm. 1. De	monosyllaba op v en f te?s: v en p.
		2. op	r/c en u>q lees: rip en top.
X".	08.	WWÏOt\'	*lees:*	*7rwof.**
N».	!)ö.	*w\\aKOVVT*	»i	*TrXltKOVVTt.*
N°.	97.	*b. itvq*	n	*irvp.*
N".	99.	y»vr\\	11	*yuvri.*
	I	*m. viotv*	11	*VWÏV.*
bl.	50.	*ayaSoQ*	.1	*ayaSÓQ*
N».	114.	*aicov*	,.	*atov*
N".	Hó.	a!,toxpK>>C tvyripwc;	11	*IvyifpcjQ.*
X".	11S.	Dualis. (i\\i\|.5i/	1«	ó\\i)5et.
X".	119.	(iSptas) .	tl	*(UpiVf).*
X".	123.	*TÓTOV*	11	*TUTOV.*
N«.	132.	*{>(ht>v*	11	*pifldV.*
X".	134.	wr zamen	11	w samen.
X".	136.	*paWov*	11	*imKXov.*
bl.	63 laatste regel: tVcoirt	,.	*UKOOl.*
X".	143.	*oi/Stvi*	11	*oitSspL*
X».	145.	*rhpaq*	11	Terpót\'.
X".	147.	Ace. ifis	11	Ifü en jué.
X».	150.	i\'plrpoe	11	*ri/iéripoc:.*
X".	160.	*oiïrai*	11	*OVTOl.*
X".	163.	A. 1. ovroai	11	*ovroai.*
X".	174.	*ijt*	1»	*rJQ.*
X».	196.	Cyr. I. 4, 6	,,	II. 4, 5.
X".	189.	oü<ra	11	oürru.
Vóór X°.	230.	*(u Trtjrpiiyii het gaat mij goed: lees:* het is mij \|**
		terwijl Tréjrpcry	K ook de transitieve beteekenis ik he
		hebben. Bijv.	Xen	. Heil. I. 4, 2.
X".	260.	II. Bij de S verba:	lees: Bij de verba.
X".	343.	*waar? lees:* wanneer**	f

-ocr page 13-

GRIEKSCHE VORMLEER.

§ i.


				Al	p h a b e t.
A	a	"AX^ia	alpha	a.	N	V	NS	°y	n.
B	0	Bijra	bèta	b.		l	sr	xi	X.
r	7	Vafifia	gamma	g-	0	o	"0 /XtKpÓV	o-micron	0.
A	8	Ac\'Xra	delta	d.	n	n	nr	Pi	p-
E	£	"E \\pi\\6v	e-psilon	6.	?	0	\'pü	rho	r.
Z	K	Zijra	zêta	ds.	2	a c	St-y/ua	sigma	f 8.
H	n	^THra	êta	A . e.	T	r	TaD	tau	t.
e	&	Gf/ra	thêta	th.	Y	V	^rY xptXóv	y-psilon	u.
i	i	\'Iwra	iota	i.	4>	*	<ï>ï	phi	ph.
K	K	KÓ7TTa	kappa	k.	X	X	XT	chi	ch.
A	X	Aa/jtfièa	lambda	1.	^P	4>	¥ï	psi	ps.
M	M	Mü	my	m.	£2	*.10*	£2 /itya	o-mëga	ö.
Aanm.	1. De fi	guur o staat in	het bei	[in en	in het midden der woorden ; de

c op het einde der woorden, of van een samenstellend deel, wanneer
dit ook buiten samenstelling kan voorkomen: bijv. icóff/Joc, versiering;
wpocQipi», ik breng bij, van wpÓQ en psput.

2. Vóór de keelletters c, y, x > ï > wordt de y als » uitgesproken;
üyicüpa , anker.

3. Het teeken c is gelijk aan ar.

4. De oude Grieksche alphabetten , uitgenomen het Attische en Ionische,
hadden nog twee letters, wier invloed wij in de vorming en buiging
der woorden, vooral ook bij de Homerische gedichten bespeuren:
1) F, F, de digamma genoemd , omdat zij den vorm heeft van een
dubbele r, en aeolicum, omdat zij het langst bij de Aeoliërs bleef
voortbestaan. Zij werd als tv uitgesproken: bijv. .rolroc - vinum -
wijn. 2) J,j, de jod genoemd, die nooit geschreven werd.

§ 2.
Verdeeling der letters.
\' 1. De letters zijn vocalen (klinkers) en consonanten (mede- 2
klinkers).

2. De vocalen zijn: o, *, ri, i, o, u, <<>.

-ocr page 14-

2 KLANKLEER. [N°. 24.

3. Door de verbinding dezer vocalen ontstaan de diphthongen
of tweeklanken: ai, tt, oi, av, tv, ov, vi, rjv en ft, y, cj>.

De iota der laatste drie heet iota subscriptum (ondergeschre-
vene iota), en wordt, wanneer het woord met een hoofdletter
begint, daarnaast geschreven, iota adscriptum.

Bijv. \'UiSri = ifSti gezang.

De tweeklanken ai, n, oi, av , iv , ov, worden eigenlijke, ui , jju , a , y on t_t>,
oneigenlijke diphthongen genoemd.

Een diphthong wordt in twee lettergrepen verdeeld door de diaeresie , zoodat
iedere klinker afzonderlijk moet worden uitgesproken, bijv. jrpoftjfti, ik zend vooruit.

4. De consonanten worden verdeeld:

A. In mutae of stomme, liquidae of vloeiende, duplices of
dubbele.

1) De mutae of stomme worden verdeeld in:
labiales of lipletters: ir, {3, $
linguales of tongletters: r, 8, &.
gutturales of keelletters: k, y, x-

2) De liquidae of vloeiende zjjn: X, p, v, p.

3) De duplices of dubbele zijn: £ (voor 70 *e of xc)>
^ (voor wc, /3c of r/>c), en £ (= dz).

B. In tenues (harde), ir, k, r; mediae (zachte) /3, 7, 8,
en adspiratae (aangeblazene) r/>, x> &-

De volgende tafel geeft een overzicht van al de consonanten
volgens hare verdeeling:


Tenues. TC	Mutae. Mediae. 0	Adspiratae. 4>	Duplices.
K T	7	X

Labiales.

Gutturales.

Linguales.

\\, v, p

Aanm. De Liquidae X, /\', v, p , alsmede de sisletter (littera sibilans) c , worden
ook semivoeales of halfklinkers genoemd.

§ 3.
Leesteekens.
Punt en komma zijn gelijk aan de onze. In de plaats der
kommapunt en dubbele punt treedt een punt boven aan den

-ocr page 15-



		N°. 46.] KLANKLEER. 3 regel gezet. Voor vraagteeken gebruikt men een teeken gelijk aan onze kommapunt. §4. Spiritus. 1. Er zijn in het Grieksch twee teekens, \' de spiritus asper, gelijk aan onze nederlandsche h, en \' de spiritus lenis, die geen invloed heeft op de uitspraak. Bijv. ïv één , iv in ; tlf één , j(\'j naar ; s\'£ zes, IX uit. 2. De spiritus staat bij kleine letters boven de vocaal, doch bij hoofdletters vóór de vocaal: "E£, ?£. Bij de eigenlijke diphthongen staat de spiritus boven de tweede vocaal ook wanneer de eerste een hoofdletter is, doch bij de oneigenlijke diphthongen q, q, q staat de spiritus vóór de eerste vocaal, zoo deze een hoofdletter is: Bijv. Ei\'c , doch "Hidr) = ySri, ik wist, "Aidijc = #St)t; Eades, \'QiSli = <p8i), gezang. 3. Alle woorden die met p of een klinker beginnen , hebben een spiritus. Die met p of de vocaal v beginnen hebben alle den spiritus asper, terwijl het gebruik en het woordenboek ons den weg moeten wijzen voor de woorden, die met andere vocalen beginnen. §5- Quantiteit. 1. De tijd, die vereischt wordt tot het uitspreken eener vocaal of syllabe heet quantiteit. Volgens deze quantiteit worden de vocalen verdeeld in breves of korte, e en o, longae of lange, y) en w, en ancipites of tweeslachtige, o, i, v, die in sommige woorden kort, in andere lang zijn. 2. Een lettergreep is kort, wanneer zij een korte vocaal bevat: O W W V t, o , oi a, i, v. Bijv. iSiro, 3. Een lettergreep is lang:

-ocr page 16-



		4 KLANKLEER. [N°. 69. a) van nature, waaneer zij een lange vocaal bevat: ij, &», ö, 7, v, of eeae diphthong. Bijv. m.\'iZio , ySn, %i!>pUQ , ïarr\\v , \\vato , fSov\\iifiv. Aanm. Een boven een vocaal duidt aan , dat deze lang, een ^, dat zij kort moet worden uitgesproken: ayxvpa , jroXirrjc burger, ipv/ia bescher- ming, IXlirov ik verliet, Xiirtïv verlaten. b) door positie (stelling), wanneer op eene van nature korte vocaal twee of meer consonanten of een duplex volgen. Bijv. jrpöffraSavref. "Wanneer de twee consonanten echter zijn een muta gevolgd door een liquida, dan maken deze de voorgaande syllabe niet door positie lang. Bijv. riepïicAiic Pericles, ariicvoc kinderloos, SiSp&x/ioc twee drachmen waard, HairÖTfiOQ ongelukkig. D.och de mediae j3, y, S vóór A, n, v (niet voor de p) maken weerom positie. Bijv. fitfiXoc boek, iriirXlynai ik ben gevlochten, \'AptdSvri Ariadne, maar jko\\5- \|3póc bedelaar, MtXéaypoc, Meleager, ^ap&Spa diepte. Aanm. 1. Ook zijn van nature lang alle syllaben door samentrekking of crasis ontstaan: zoo m/ia voor èriftat, hij eerde, rd\\ri$sQ voor t!> a\\n$ic, het ware. Zie No. 11 en 20. 2. De diphthongen ot en ai zijn als uitgangen der woorden kort voor het accent, behalve 1) in den 3 pers. sing. van den optativus; 2) in o\'ikoi te huis (doch ol oikoi de huizen); 3) in de samenstellingen met encliticae bijv. i\\toi gewis. 3, De quantiteit der a, i, v in de uitgangen wordt bij de verschillende declinaties en het verbum gegeven. Hunne quantiteit in de stammen der woorden moet hoofdzakelijk door het accent, het gebruik, bij de dichters en in het woordenboek geleerd worden. §6. Accenten. 1. Er zijn drie accenten of toonteekens, de acutus \', de gravis \\ en de circumflexus ". Ieder Grieksch woord draagt een dezer accenten, al wordt het niet altijd geschreven. Zie No. 12 en 13. 2. De acutus kan op één der drie laatste lettergrepen van een woord staan, de circumflexus slechts op één der twee laatste,

-ocr page 17-



		N°. 9 , 10.] KLANKLEER. 5

		terwijl de gravis op alle syllaben, die geen acutus of circum- flexus hebben, gedacht maar niet geschreven wordt. Bijv. KÓiTovTpov spiegel, Bor\\>uuj ik raad aan, avijp man, iïüpnv geschenk, tf/vx\'is van de ziel. 3. Deze accenten worden boven de vocalen geschreven en bij eene eigenlijke diphthong boven de tweede vocaal: Bijv. rüx°C »nuur , xai en. Komen spiritus en accent op een en dezelfde vocaal zamen, dan staat de acutus altijd rechts naast, de circumflexus boven den spiritus: Bijv. Aï welke, "Aiflijc, "Hpa Juno, \'Ipic Iris, alfia bloed, aïXoupoc kat. 4. Volgens het accent wordt een woord genoemd: Oxytonon, wanneer de acutus op de laatste lettergreep staat: aya&ug goed. Paroxytonon, met den acutus op de voorlaatste: Si\'ktj recht. Propar\'oxytonon, met den acutus op de derde van achter: avSpwirog mensch. Perispomenon, met een circumflexus op do laatste: ipvx>ig. Properispomenon, met een circumflexus op de voorlaatste: Btópov. Barytonon, zonder accent op de laatste, zoodat alle woorden, behalve de oxytona en perispomena, barytona zijn. 5. Wanneer een oxytonon onmiddelijk, dat is, zonder door eenig leesteeken gescheiden te zijn, gevolgd is van een ander woord, wordt de acutus in den vorm van een gravis geschreven: Bijv. Thucyd. I, 40, 1. <if ftiv ovv oiit piaini Kat irXtoviicrai tiai, SeHiXwraC ütQ 5\' oOk av êiKaiwQ aüroin; SexoirrSe , paSilv \\pïl. 6. De acutus kan zoowel op een korte als op een lange, doch de circumflexus alleen op een van natuur lange vocaal staan: **ayaSÓQ , ayaHo&S , av^ptiiirov , icaróirrpov , »j\\ïoj , ïpvfia, iSipov , ayaSüv. § 7.** Algemeene regels voor de plaatsing der Accenten in de Declinaties. 1. Het accent van den Nominativus der Nomina moet groo- 10 tendeels door het gebruik geleerd worden. Voor zoover doel-

-ocr page 18-



		[N°. 10.
		6
		KLANKLEER.



		matige regels mogelijk zijn, worden die bij de verschillende declinaties gegeven. 2. Hoofdregel. Dezelfde syllabe, die in den Nominativus het accent draagt, behoudt dit ook in de overige naamvallen, voor zoover de nog volgende regels dit toelaten. Bijv. N. flieij, het recht. G. $Ui)Q. D. Hkij. Ac. i\'tVrjv. Vandaar dat de circumflexus dikwijls in een acutus moet ver- anderd worden, en omgekeerd, om het accent op dezelfde syllabe te kunnen behouden. Bijv. X. cüipov geschenk. G. Sdpov. D. Zü>pi,>. Ace. tiüpov. N. al/ia bloed. G. aï/iaroc. D. a\'t\'/zan. Ac. <ii/<<<. Kan het accent echter, wegens de nog volgende regels niet op dezelfde syllabe blijven, dan komt het toch zoo dicht mogelijk bij die lettergreep, welke het accent in den Nominativus had. Bijv. N. avSiptiiiroQ, mennch. G. avSpóiirov. D. avdpwirft. Ac. av$t ptowov. Aanm. Voor het plaatsen der accenten geeft men geen acht op de lengte door positie: zoo lpi\|3c3\\«E met vetten grond, iBóvrot van een tand. 3. Een woord mag slechts dan proparoxytonon of properispo- menon zijn, wanneer de laatste syllabe kort is. Wordt deze laatste syllabe nu in de declinatie lang, dan ver- anderen volgens den hoofdregel een proparoxytonon en properis- pomenon in paroxytona. N. avSpwroc G. avSpiinov. D. avSpüirtp. Ace. avSpunrov. N. Süpov. G. Siïipou. D. Swpip. Ace. Süpov. 4. Wordt aan een properispomenon in de declinatie een let- tergreep toegevoegd, dan verandert de circumflexus in een acutus. Zie § 6, 2. N. ai/ia. G. «ï/mrof. D. aïplari. Ace. alfla. 5. Wanneer 1) de laatste syllabe kort, 2) de voorlaatste van nature lang is, en 3) deze van natuur lange voorlaatste het accent volgens den hoofdregel vereischt, dan moet het woord properispomenon zijn. Bijv. N.S. yi\'ufin meening. N.P. yviifiai. Z,ó)vr\\ . gordel. Züvat. 6. In den Genitivus en Dativus van alle numeri en alle declinaties komt op de eindsyllabe de circumflexus, zoo 1) deze uitgang lang is, en 2) het accent vereischt.

-ocr page 19-



		N°. 1013.] KLANKLEER. 7

		Bijv. N. tyvxh zicl- G- ^»x5c- D. «^"XV* Ace. ty^vX0^v- ®- ^. \'J"\'X^a"\' Plur. Dat. if/v^a7(. 7. Bij samentrekking krijgt in hot algemeen de samengetrok- 11 ken syllade 1) een circumflexus, wanneer de eerste der samenge- trokken vocalen een acutus had: tap = JJp lente, aeSXov = aSXov prijskamp, rsi\\êti)v = re<xwv t>cw rZe muren; 2) een (ick(hs, wan- neer de laatste een acutus had, zoo tdv = tJv indien; 3) </eeM accent, wanneer geen van beide vocalen geaccentueerd was: tü)(oq muur, Gen. Tel\\tog = rfi\'^oup. Uitzonderingen hierop worden bij de declinaties gegeven. Aanm. Uit het accent kan men tevens voor de uitspraak de quantiteit der ancipites in vele woorden leeren : zoo tafttvot kreeft, {S&Sipov grondslag, ïpifia sterkte, rrüpa proef, gwpS landstreek, aulroc (van ó oirot;) nuchter, 5o0ï\\t)c (van <pi\\ne.) door de godheid geliefd, öSïicoq* (van liien-ltieat) onrechtvaardig. § 8. A t o n a. 1. Atona of Procliticae zijn éénsylbiye woordjes, die met het 12 volgende woord als één woord beschouwd (niet geschreven) worden en geen accent dragen. 2. Atona zijn: ó, ?j, ot, al (doch geen andere vormen) van het lidwoord; de voorzetsels iv in, tig naar, i£ uit, wg naar; de voegwoorden tl indien, wg evenals, en de negatie oï> (oiik, ov\\) niet. 3. Zij hebben alleen dan een accent, wanneer zij aan het einde van een zin of voor een enclitica (zie No. 13) staan. Bijv. Soph. O. C. 24. rhv di x<3pov oü^-maar de plaats niet. Xen. Cyr. I. 3. \'2. ünirtp av li ric ira\\ai nwvré^pa^/jivof, zooals indien men lang met iemand omging. Xen. An. IV. 6. 2. iir^ai i\'oü\' doch hij boeide hem niet. Soms ook wanneer zij achter het woord staan, waarbij zij behooren: Hom. II. V. 78. 3eÓ£ 5\' óic rara <i >;/";), hij werd door het volk als een god gëeerd, doch Soph. Phil. 260. <5 iraï Trarpöc èl \' AxiMéwc, o kind uit een vader Achilles. §9. Encliticae. 1. Encliticae zijn éên- en tiveesylbige woordjes, die met het 13 voorgaande woord als één woord beschouwd (niet geschreven) worden en daardoor dikwijls hun accent verliezen.

-ocr page 20-



		8 KLANKLEER. [N°. 13 , 14.

		2. Het zijn de volgende: 1) het Praesens Indicativi van ilpi ik ben, en <ptifii ik zeg, behalve de 2 pers. sing. iï gij zijt en 0tjc gij zegt. 2) van de pronomina personalia, de vormen : fiov van mij ; aov van u; oh van zich ; lioi aan mij ; (Tot aan u ; 61 aan zich ; fiè mij; <rs u; \'s zich etc. 3) het onbepaalde voornaamwoord rif, rf iemand, iets, in al zijn naamvallen. 4) de onbepaalde bijwoorden: irt) \\ op eenige rroSiv ergens vandaan, iroi ergens heen. wiis ) ivijze. Trori eindelijk eens. iroi (iroSri) ergens. 6) de Particulae: yé ten minste, ré en (= \'t lat. que). vvv nu. roi voorzeker, waarlijk. wip zeer. wi!> nog (gew. met negaties : oüjtoi , \\ir\\ttm nog niet.) 6) Verder nog het onafscheidbare achtervoegsel Si, wat daarom, schijnbaar tegen No. 10. 5, een acutus der voorafgaande lange vocaal of diphthong niet in den circumflexus doet overgaan: Bijv. öfc, ijtie, rófc, deze, die, dat. N. PI. o\'ili, uïfii. N. A. Dualis rtiSi. Aanm. Men verwissele het onbepaalde voornaamwoord n\'c niet met het vragende tic ï tI ; wie ? wat ? welke ? noch de onbepaalde bijwoorden met de vraag- woorden n-ij ; hoe? irwc ; hoe? wó^iv; vanwaar? iroï; waarheen? rroxi; waar ? itóri; wanneer ? § io. Accent der Encliticae. 14 1. Daar de Enclitica als één woord met het voorgaande be- schouwd wordt, moet het accent van dit voorafgaande woord ook voor de enclitica voldoende zijn. Het accent mag dus met inbegrip van de syllaben der enclitica niet verder dan op de derde van achteren staan, (zie N°. 9 . 2). Is dit niet het geval dan wordt nog een tweede accent op de laatste lettergreep ge- schreven, ook voldoende voor de enclitica, of wel de enclitica ontvangt het haar eigen accent. 2. Men lette echter op de volgende eigenaardigheden: a) Alle eindsyllaben der Encliticae gelden als kort ten opzichte van het accent. b) De circumflexus van een perispomenon is voldoende voor een tweesylbige enclitica. c) geen twee achtereenvolgende syllaben mogen ieder een acutus dragen.

-ocr page 21-



		IS⁰. 1416]. KLANKLEER. 9 d) Is het woord, dat een enclitica voorafgaat oxytonon, dan wordt het accent in den vorm van den acntus geschreven. 3. Hieruit volgt: a) dat na een oxytonon en na een perispomenon elke enclitica zonder verdere accentuatie kan volgen, daar geen enclitica meer dan tweesylbig is: zie N°. 13. Bijv. Xen. Cyr. 1, 1 , 2 : apxovnc piv tioi, zij zijn aanvoerders. I, 1, 1 : lög <ro0oi Ti rai fvrv\\t~iQ, als wijzen en verstandigen. I, 2 , 5 : <ipx«vrig tüv uipüv «ïirt aónica , er zijn twaalf gezagvoerders over de a/deelingen. I, 3,9: ixjSaXw ai Ik rijt njurjc > & ^z"l ^u ^uiL ^w ambt verdringen. b) dat na een paroxytonon* de eensylbige enclitica zonder verder accent\' volgt, doch een tweesylbige volgens 2 . c. haar accent behoudt. Bijv. Xen. Cyr. I, 1, 4 : üv ovi\' üv ra èvópara fj^oi r<c liiriiv , wier namen men zelfs niet zou kunnen opnoemen. I, 1 , 5 : Kat dii\\$üv fpyov iariv, alleen het doorloopen is moeielijk. c) dat op de laatste syllabe eener proparoxytonon en prope- rispomenon nog een acutus geplaatst wordt: Bijv. Xen. Cyr. I, 1,2: noptvovrai re yap ai ayiXai, want de kudden gaan; I , 3, 6: ij xai SiSotc; iravra ravra uot ra. icpéo; geeft gij mij ook al deze vleesch- spijzen ? 4. Indien verschillende encliticae elkander volyen verliest alleen de laatste haar accent, terwijl alle voorgaande een acutus dragen. Bijv. Hom. II. I, 521: Kul t\'s pi 0ijiti paxv TpdttotriV apiiyiiv: en zegt ook dat ik de Trojanen in den kamp begunstig. Xen. An. VII, 7, 24 : yv ré rif\' rt inri- axvüvrai indien zij iemand iets beloven. 5. Wanneer een enclitica met nadruk of vooraan in een zin staat, behoudt zij haar accent. Bijv. Xen. Cyr. I, 3, 5: dX\\a «at ai opü pvaarrópcvov, maar ik zie, dat ook gif alkeer hebt. I, 3, 7: (rot ptv roüro, dit is voor u. 6. Zijn niet enclitisch: a) het Praesens Indicativi van tiftt wanneer het: 1°. meer is dan eenvoudig koppelwoord in de beteekenis van bestaan , werkelijk zijn, in tegenstelling met schijnen : Bijv. Xen. Cyr. VIII, 1, 41: «ui yap ra viroc\'ripara rotavra ixovaiv iv otc paXiara XaSnv ion rai vironSipivove; rt, wan SokiIv utlZovc, iivai ïj tiai\' «i üïroYpffff^at Si rovf oip\'iaXpov^ wpoaifTo,* wf euotp\'iaXpÓTipoi ipuivoivTo >/ ftVt\'. En ook hebben zij zoodanige schoenen, waaronder men iets kan aanbrengen , terwijl het ge- heel en al verborgen blijft, zoodat zij grooter schijnen dan zij werkelijk zijn: ook voerde

-ocr page 22-



		[N°. 16, 17.
		10
		KLANKLEER.



		hg het hlanketicn der oogen in, opdat zij er schooner zouden uitzien dan zij werke- lijh zijn. 2°. op een woord volgt, wat door de apostrophc (no. 17) het accent verloren heeft. Bijv. Cyr. IV, 6, 2: ön-aic f\' liui appÉvutv iraiSwv ik heb geen mannelijke afstammelingen. b) de voornaamwoorden na voorzetsels. In dit geval moe- ten voor den eersten persoon altijd de langere vormen tfxov, t/uoi, ifxê gebruikt worden: Xen. Cyr. I, 3, 14: & waï, rjv fiïvys irap\' ffioi, irpürov ftiv tïjq irap\' l/ti tioóSov ooi oi Sacac apE«, a\\\\\' èirórav f}oi\\y tiaiivat uiq ifti, liri ooi iaraf Kal Xap\'V oot tiooftat \'óftp üv ir\\toraKi£ tioiyc we iuê. Wanneer gij bij mij blijft, mijn kind, zal vooreerst Sacas u den toegang tot mij niet beletten, maar het zal u vrijstaan naar mij toe te komen , wanneer gij wilt: en ik zal er u dankbaar voor zijn hoe meer gij naar mij toekomt. Aanm. Bij den 3. p. lort heeft in de heide gevallen onder a) gewoonlijk ana- strophe plaats. Zie n^u. 17. § IL Anastrophe. 17 1. Door anastrophe verstaat men de terugtrekking van den acutus naar de eerste syllabe van het woord. 2. Dit gebeurt gewoonlijk: I. Bij den 3. p. iari zoodra hij meer is dan een gewoon koppelwoord en eenigen nadruk heeft. Zoo: a) in de beteekenis van hebben, bezitten, bestaan, werkelijk zijn, (zie n°. 10), of van ïliart, het is geoorloofd, b) wanneer het in het begin van een zin of bij een infinitivus staat. c) na de particulae a\\\\\' maar, ei indien, ovk niet, fiij niet, <ic dat, koï en, alsmede dikwijls na yap want, vïiv nu, en de pronomina tovt\' en toot\' dit, dal, wier eindvocaal geëlideerd is, en na een apostrophe in het algemeen , vooral bij vragen. Bijv. Xen. Cyr. I, 2, 3: "Effr»\' auroïc iXivSipa ayopti KaKov/tivn, zij **hebben een zoogenaamde vrije markt. Plato, Phaedo, XV: <iic tori Ti >; ijsvxr) airoHavóvroc; roïi av^póiirov, dat de ziel van den afgestorven mensch blijft voortbestaan. XIV : 7r«\\ai<5c fiiv ovv tan rif Xóvoc ouroc, er bestaat nu vol-** gende oude meening. Dem. Phil. IV, 63 : oü yap itrriv, ovk ion tüv ïlw ri/c iróXiwc é\'x$(>(5i\' cparijirui k. t. X., het is toch niet mogelijk, het is onmogelijk **den vijand van buiten te overwinnen. Xen. Cyr. IV, 2,8: Kat vvv ioriv tri iiïitv, en ook nu nog kan men zien. V, 29: saf ri tovt\' iartv; en wat beleekent dit f Aanm. Niet zelden schijnt de anastrophe willekeurig in de uitgaven : Zoo Soph. O. C. 62: ravr\' loriv. 263: tovt\' iortv. 1586: tovt\' iariv. Gewoon-** lijk: ri b" ion rovro; doch 1459: ri S\' tart. (Ed. Nauck. Berlin 1870.)

-ocr page 23-



		N°. 1719.]
		11
		KLANKLEER.



		*II. Bij de praeposities wipt, vwó, \'ftira, ctwó, iwi,* wanneer zij achter haren** casus of in tmesi, van hun verbum gescheiden, achter het werkwoord staan. Soph. Phil. 7 : rax&tic r<55\' tpêttv rutv ctvaaaovrwv vwo, door de legeraanvoerders gelast dit te doen. 343: t/\\dov pi vt)i woiKt\\ooTÓ\\tü ultra, zij kwamen naar mij op een bont- versierd sehip. 553: aavrov w\'ept, aangaande u zelf en. 647: ov wo\\A<3v awo, niet uil vele dingen. 648: vetos yi rijc f\'/\'ijc ïwt, op mijn schip. Hom. Od. IX, 17: tjivywv vwo vi)\\eèc »;/iap, den dag des onheils ontvloden. Aasm. 1) Men verwarre deze anastrophe niet met wapa, vwo, fiira voor wap- lartv, nériartv, vwiartv. 2) Wat de anastrophe bij substantiva en adjectiva betreft, wordt bij de declinaties gegeven. § 12. H i a t u s. 1. "Wanneer twee woorden elkander volgen, waarvan het eerste op een vocaal eindigt en het tweede met een vocaal be- gint, ontstaat er een zwarigheid in de uitspraak, daar men tusschen de beide woorden even moet ophouden, wil men ze duidelijk uitspreken. Deze gaping nu noemt men hiatus. 2. Ofschoon de hiatus lang niet altijd vermeden wordt kan men hem toch in sommige gevallen wegnemen, of door elisio, of door crasis, of door inlassching eener consonant. 3. Door Elisio verstaat men de uitstooting der laatste korte vocaal van het eerste woord. Ten teeken dat er eene vocaal weggevallen is schrijft men dan boven aan de laatste consonant of klinker de ayostrophe \'. Men mag van de elisio gebruik maken: a) bij de tweesylbige praeposities, uitgenomen n-ept om, a\\pt en /xi\\pi tot aan. Xen. An. I , 8, 27: óicrw oi apiarot rüv wfpi aiirbv Ïkuvto Iw\'avrtp acht der voornaamsten van zijn gevolg bedekten hem. b) bij vele andere particulae: aWct maar , apa dus, apa = \'t lat. num , dra vervolgens, upa te gelijk, irt nog , ïva opdat , Sé maar , ré en , yi ten minste , met haar composita wart zoodat, róre = \'t lat. tum , \'Art = lat. quum toen, ovKiri niet meer etc. Nooit echter heeft elisio plaats bij ör« omdat, e) Soms bij den uitgang a van het onzijdig meervoud der substantiva, bij de pronomina en het verbum. Doch de Dativi singularis en Tluralis op i en at worden in proza niet ge- elideerd.

-ocr page 24-



		12 KLANKLEER. [N°. 1921.

		Aanm. 1) Niet geëlideerd worden de korte v, noch de a, t, o, in woorden van één syllabe. 2) Wanneer de vocaal, die geëlideerd wordt, het accent droeg, valt dit niet bij de particulae (zie ra. en b.) weg, doch bij de pronomina en het verbum verspringt het dan naar de voorgaande syllabe. Soph. Phil. 261: \'ó$\' tl/t\' iyiïi, ik hier ben. 4. Door crasis worden twee woorden tot één woord samen- getrokken, terwijl ten teeken hiervan de coronis \' boven de aldus ontstane vocaal geschreven wordt. Zij heeft plaats bij het lidwoord en bij Kal met de vocaal van het volgende woord. Stond bij samentrekking met kul op de vocaal van het vol- gende woord een spiritus asper, dan wordt deze veelal geschre- ven en blijft de coronis weg. Zoo ook wordt de coronis niet geschreven wanneer de nominativi ó, 17, oé, ai van het lidwoord met een volgend woord samentrekken, daar de spiritus asper dan den voorrang behoudt. Bijv. o avrjp wordt avinp. tov avlpóg wordt rivtpég. Tiji aviïpi ravipi. ru avSpi ravSpt. ra a\\\\a raUfl. ró ai/TÓ ,, raüró. Kal iyii icayói. ical 6 x<i. Kal ai x^al- ^ai "» \'i X\'h* Kai ouroc _n X°"^ro£^- ^Ka "\'"\' i kowb. gai av* küv en indien, Kat Iv Kav en in. Aanm. Is in de eerste der samengetrokken syllaben een t, dan valt zij weg, is zij echter in de tweede, dan wordt zij bij een lange vocaal 1 subsrciptum, bijv. : kiü Utï wordt kokiÏ en aldaar. Kat tirura ,. Kaïrfira en vervolgen». xai ti til en indien. Kal lira Kgra en vervolgens. 5. Ten derde kan de hiatus vermeden worden door het in- lasschen eener consonant. Zoo wordt I. De v i<j)e\\Kv<TTiKÓv gevoegd: a) achter den uitgang ai van den Dativus Pluralis der derde declinatie. b) achter de derde personen van het werkwoord, die op t of e eindigen: lariv hij is, ÏXtyev hij zeide, Xéyovaiv zij zeggen. c) achter sommige adverbia en particulae: vépvrti voor eenjaar, vixnpi be- halve, wavrairaat geheel en al, irpórrSi voor, ómaSt achter, vv nu ete.

-ocr page 25-



		N°. 21, 22.]
		13
		KLANKLEER.



		II. 0\'vtü) zoo, voor een vocaal, oStw?. \'Ek uit, voor vocalen è£. III. Ou niet, voor vocalen met den spiritus lenis ovk, voor vocalen met den spiritus asper ov\\. Bijv. oü waptariv hij is niet aanwezig, obx tviariv hij is er niet in, oii\\ \'iimoTiv hij is er niet onder. Aanm. Deze v en c worden ook regelmatig geschreven voor leesteekens en aan het einde der zinnen. Ou blijft echter onveranderd maar wordt geaccen- tueerd oü, en wordt dan slechts oük wanneer het in nauw verband staat met den volgenden zin.

		OVER DE NOMINA. § 13. Over het geslacht der zelfstandige Naamwoorden. 1. De zelfstandige naamwoorden of substantiva zjjn mannelijk 22 masculina, vrouwelijk feminina of onzijdig neutra naar gelang van hun beteekenis en van hun uitgang. 2. Naar hun beteekenis zijn: I. Masculina, de namen van mannelijke personen, volken, rivieren (ó trorafióq de rivier), maanden (ó firiv de maand) en winden (ó avtfxos de wind). Bijv. b irarrip de vader, ot Sicu&ai de Scythen, b Titjvuós de Penëus, b 9apyi\|- \\ibiv elfde maand van het Attische jaar , half April en Mei, b Zi<pijpot de zephyr, westenwind, b jSoppaj de noordenwind. Uitgezonderd zijn de deminutiva of verkleiningswoordjes op -ov, die onzijdig zijn: zooals rb fiupaiüov de jongeling, rb iraiitov het knaapje ; verder rb avSpaitoBov mancipium, slaaf, rb tckvov en ró t-Ijcoï het kind, alsmede het plurale ré iraiSixa de lieveling. II. Feminina, de namen van vrouwelijke personen, van boomen, steden, landen en eilanden. Bijv. i) fiirlip de moeder, 17 Swyarqp de dochter, ry <pn,y6c de beuk, ri irirvs de

-ocr page 26-



		14 OVER DE NOMINA. [N°. 22, 23. pijnboom , y) Kópiv^of Corinthe, r) Aïyvwroc, Aegypti (doch ó Aïyujrrof de Nijl), y AaKiSaipuv Laeedemonïè, i; Aiajioc Lesbos. Uitgezonderd zijn: 1°. van de vrouwelijke personen, de verkleiningswoordjes op -ov, die onzijdig zijn, bijv. rb ylivaiov vrouwtje (van v yuvr) de vrouw). 2°. van namen van boomen de mannelijke: ó ipivióg wilde vijgenboom, o ^oi\'vi? de olijfboom; de mannelijke en vrouwelijke ó, il xépaaos de kerseboom, b, »; lórivof wilde olijfboom , ó , >; irairvpoc, de papierplant. 3°. van de namen van steden de Pluralia op -oi (lat. i-orum) en die op -tüc, welke mannelijk zijn evenals de meeste op -owj Gen. -o\\>vtoq en op -aj Gen. -avTOQ. Bijv. ol i\\urn-o( Phi/ippi, ó avo7rfi/c Panopeus , ó Tapaj- avros Tarente; van die op -oe zijn \'Oy^ij<rróf altijd, \'Opxopivóc, iTüXoc, \'EiriSavpoc , \'AXi\'aproc gewoonlijk Masculina. Die op -of Gen. -o»c, die op -ov en de Pluralia op -a zij zonder uitzon- dering neutra: bijv. t\'o Apaicuvov , ra Apéirava , rd \'EejSóravn , ró "Apyoc Gen. "ApyovQ. i". Sommige benamingen van personen zijn Communia, d. i. hebben denzelfden uitgang voor de twee geslachten: bijv. b, y avSptawoc, de mensch, 6, >/ tpii\\a& wachter en waehtsler, ó, iï rpo^óc opvoeder en opvoedster , ó, t\'i, Seój i/e</ e» godin, ofschoon ook nog een afzonderlijke uitgang bestaat »; Stó. 5. Neutra zijn de Indeclinabilia, bijv. de Infinitivi der werk- woorden. Bijv. Plato Phaedo II: tal yap rb ptfivijoSat SWparouc ip-otyi ati iravroiv ijSiarov : want het gedenken van Socrales is mij altijd het aangenaamste van alles. 6. Bij de verschillende declinaties zal verder het geslacht der substantiva naar hun uitgang worden aangegeven. § 14. Algemeene opmerkingen over de Declinaties. 23 1. Door verbuiging of declinatie verstaat men het achtervoe- gen der uitgangen van de verschillende naamvallen of casus aan den stam van een woord. 2. Er zijn vijf naamvallen, de Nominativus, Genitivus, Dati- vus, Accusativus en Vocativus. Wat hun beteekenis en vertaling aangaat komen zij overeen met het latjjn, terwijl de Dativus tevens den Ablativus vervangt. 3. Er zijn drie getallen: Singularis, Enkelvoud; Dualis, Tweevoud, en Pluralis, Meervoud. De Dualis wordt gebruikt wanneer er van een paar, slechts van twee gesproken wordt, en heeft maar twee vormen, een

-ocr page 27-



		N°. 23, 24.] OVER DE NOMINA. 15 voor Nominativus, Accusativus en Yocativus; een ander voor Genitivus en Dativus. 4. Bij de onzijdige woorden zijn evenals in het latijn Nomi- nativus, Accusativus en Vocativus altijd aan elkander gelijk zoowel in Singularis en Pluralis als Dualis, en gaan in het Pluralis altijd uit op a. 5. Bij de adjectiva, participia en pronomina, die voor ieder der drie geslachten een afzonderlijken uitgang hebben, wordt toch in den Dualis, algemeene regel, slechts de vorm van het mannelijk voor de drie geslachten aangenomen. 6. Men onderscheidt drie declinaties naar den uitgang van den stam der verschillende substantiva. In de eerste en tweede declinatie heeft de Nominativus den zuiveren stam, doch reeds een uitgang. Bijv. Ti/iii, avSpwirot stam n/4-, afipuir-, terwijl r\\ en oc uitgangen van den Nominativus zijn. In de derde declinatie echter heeft de stam in den Nomina- tivus geen afzonderlijken uitgang, doch heeft meestal verande- ringen ondergaan, zooals ter plaatse verder zal verklaard worden ¹). 7. Bij een onderwerp in het Onzijdig Meervoud komt het werkwoord gewoonlijk in het Enkelvoud. § 15. Het Lidwoord. 1. Ofschoon het onbepaalde lidwoord een ook in het Grieksch soms wordt weergegeven , blijft het meestal onvertaald.

		\') Ofschoon deze onderscheiding der declinaties thans misschien vreemd schijnt, meen ik ze toch naar Buttmann\'s Griech. Grannn." omgewerkt door Alex. Butt- mann, 1869, bl. 51,6, ook heden nog te mogen houden. Eveneens heb ik in de derde declinatie als stam van ieder woord aangenomen, wat overblijft na weglating van den uitgang -oc der Genitivi. Zoo ontstaat er een algemeene regel voor alle woorden, waardoor de leerling, naar mijn bescheiden meening, de declinatie ge- makkelijker zal aanleeren. De dwaling waarin hij dientengevolge verkeert, zal na de kennis der vormen, in § 241, 244, 446 enz. zonder moeite verdwijnen.

-ocr page 28-

16 OVER DE NOMINA. [N°. 24 26.

2. Het bepalend lidwoord, de, de, het, is als volgt:


Dualis			Pluralis.
3 geslachten.		Masc.	Femin.	Neutr.
	Nom.	t 01	r (Il	ra.
N. A. ré.	Gen.	tQ>v	*Th)V*	*TWV.*
Gr. D. to\'iv.	Dat.	Tvilq	*TO.ÏQ*	rotf.
	Ace.	rovg	rag	r ra.

Singularis.

Masc. Femin. Neutr.

Nom. <> i) tó.

Gen. TOV TlIC TOV.
Dat. T<j7 TIJ Ttj".

ACC. TOV Tl\'lV TO.

3. Het bepalend lidwoord had oorspronkelijk aanwijzende be-
teekenis , zooals nog blijkt uit de spreekwijzen ó yuó> ó St,
deze gene, de een de andere; ol niv oï 8é dezen genen,
sommigen anderen; ó Zé hij nu, maar hij; rbv Kal tóv , dezen
en genen; rb nai ró, ra kuI ra, dit en dat; npb tov voor dezen;
terwijl de oorspronkelijke vorm van den Nominativus nog ge-
vonden wordt in: Kat oe en deze; 7) 8\' öe zei hij; oe «ai oe
deze en gene. Bij Homerus heeft het nog overal deze beteekenis.

4. Het gebruik van het lidwoord in het Grieksch komt in
het algemeen met het Nederlandsch overeen.

In het bijzonder worde hier aangemerkt (zie verder N°. 319
enz.), dat:

a) waar wij in het Nederlandsch het onbepaalde lidwoord gebrui-
ken, dit algemeene regel in het Grieksch onvertaald blijft.

b) bijna nooit wordt het lidwoord gebruikt bij een praedi-
caatsnomen, d. i. bij het substantivum, wat met een
werkwoord het gezegde of praedicaat vormt; vooral,
afwijkend van het Nederlandsch , wanneer een superlati-
vus, die den hoogst mogelijken graad uitdrukt, praedi-
caatsnomen is.

Bij Xen. An. 1,9,5: Kvpos aiSt)jiovi«raTOQ rüv i)\\iicio)tu>v êiïóitu tlvai
Cl/rus bleek de zcdigste van al zijn makkers te zijn.

c) Bij eigennamen kan het lidwoord geplaatst of weggelaten
worden, tenzij men door het lidwoord wil uitdrukken hij ,
van wien reeds boven gesproken is, de bekende" etc.

Aanm. 1) Uit het voorgaande volgt dus dat men «innen als deze, Xen. An. III,
1, 21: ayuvoSikTai $\' ol Sioi üaiv moet vertalen: maar de goden zijn
rechten (en niet: de rechter» zijn goden).

-ocr page 29-



		N°. 2628.] EERSTE DECLINATIE. 17 2) Wanneer in het Grieksch bij een appellativum geen lidwoord staat kan men er in het Nederlandsch het onbepaalde lidwoord een voor plaatsen, somtijds het bepaalde lidwoord zooals uit den zin zelf moet blijken. 3) Meermalen moet men het Griqksche lidwoord door hel bezittelijk voornaamwoord vertalen, daar dit, wanneer de duidelijkheid het toelaat, in het Grieksch wordt weggelaten. 4) Voor de namen van rivieren en volken plaatsen wij altijd het lidwoord, doch laten het weg voor namen van personen, sleden, landen en eilanden, tenzij deze eene nadere bepaling bij zich hebben. Bijv. Xen. An. 1, 1 , 1 : \'Eiret S\' JjaSiévu Aapeïoj «ai virojirrevi ri\\ivrr)v rov /3iou, t[iov\\iro tui waXSi aj«0wrép(<) wapüvai. Toen nu Darius ziek geworden was en het einde van zijn leven voelde naderen, wilde hij dat zijn beide kinderen aan- wezig waren. I, 2, 22: \'Evrtvütv Si Kipof Karefiaivtv tïf iribtbv fitya\' ... öpoQ b" avrb irtpiéyee bxvpóv .... i)\\a<ri lig Tapoobt rf/c KiXi/ciaj iróXiv . Sta fi.iaov rijt wóXfios ptl irorafibi; KvSvot övofxa. Vandaar daalde Cyrus in een groote vlakte neer . . . een steile berg sloot ze in . . . hij trok naar Tarsus, een stad van Cilieïi .... midden door de stad stroomt een rivier de Cydnus genaamd.

		§ 16. Eerste Declinatie. 1. De woorden der eerste declinatie gaan in den Nominativus Singularis uit op a, ij, ae, vc- Die op a en rj zijn vrouwelijk, die op ae en ij? zijn mannelijk. 2. Voor quantiteit en accent vergelijke men N°. 610. I. In de eerste declinatie is slechts ééne vocaal de a anceps. In den Accusativus en Vocativus Singularis heeft zij dezelfde quantiteit als in den Nominativus, zoodat het accent dezer drie\' naamvallen hetzelfde is. In alle overige gevallen is zij lang, be- halve in den Voc. der woorden op i)£. Vandaar N. en Ace. Dualis TToXlra, Voc. Sing. 7roAïra. II. De Genitivus Pluralis der sübstantiva is perispomenon, daar de uitgang wv samengetrokken is uit au>v. Zie N°. 11. Aaxm. Hierop zijn uitgezonderd de sübstantiva X9V"^T1li woekeraar, aipvi) ansjovis, ol Irrjaiat passaatwinden: \\pi)aT(av , a<pv<ov, trnaiuv. Aldus wordt de Gen. Plur. van XPI\'^ÓC nuttig ^prjffrwv, van a<j>viis dom a<pvüv, van de genoemde subst. onder- scheiden , terwijl irtiaiuv overeenkomt met den Gen. Plur. van het adjectivum Irtjaioc jaarlijkseh. III. De sübstantiva perispomena dezer declinatie zijn alle 2

-ocr page 30-

18 EERSTE DECLINATIE.. [N°. 28, 29. .

contracta en behouden daarom den circumflexus in alle naam-
vallen.

Bijv. ya\\ij (uit yoXét)) wezel, Nom. Plur. yakaï, daar namelijk at, ofschoon
op het einde van een woord, hier toch lang is, als zijnde samengetrokken uit
yaXiaf. N^u. 8 en N°. 11.

IV. Het woord 5«rwór>)e heer, heeft anastrophe in den Vocativus en wordt dus
proparoxytonon: Séanora.

3. De uitgangen voor de verschillende naamvallen kan men
uit het volgende voorbeeld leeren.

N. t) yvuifxt). N. ai yviü/iai. (N°. 10,5.)

G. Tï\\g yvw(xr\\q. N. A. V. rw yvwfia. Gr. rdiv yvuifxwv.

D. ry yvtófiy. D. ralt; yvw/iaiq.

A. rfjv yvw/xriv. Gr. D. rotv yvdifiaiv. A. rag yvdj/xag.

V. u> yvw/x rj. V. S) yvwfi a i.

4. Dualis en Pluralis hebben voor alle woorden dezelfde uit-
gangen. Voor de uitgangen van het Singularis valt aan te
merken:

a) dat de woorden op a, deze a voor Genitivus en Dativus
in »j veranderen, en alleen dan de a in alle naamvallen behou-
den, wanneer zij van eene p of van eenen klinker is vooraf-
gegaan.

Bijv. S\'aAarra de zee. i] ootyia de wijsheid. 17 x^P^a de landstreek.

Singularis.


Nom.	fj Sakarr-a.	ao(j)i-a.	_Xwp-a.
Gen.	rijg S\'aXarr-t/e.	ao(f>i-ag.	Xwp-ac.
Dat.	ry S\'aAarr-y.	ao<pi-q.	X<i>p-u.
Ace.	rr)v SaXarr-av.	ao(pi-av.	\\<óp-av,
Voc	3> iaXarr-a.	aotyi-a.	Xwp-a.

b) dat de woorden, die in den Nom. Sing. den circumflexus op de a dragen,
deze a in de gehecle declinatie behouden , ook al is zij niet van een p of een klinker
voorafgegaan. Bijv. \' k^r\\va Minerva. G. \'AS\'ijvnc. D. \'A$i]i>p. Ace. \'ASijvav.

Zoo ook vele vrouwennamen op a, alhoewel zij niet perispomenon zijn, bijv.
Ariiïa, Gen. Aryfac.

c) dat de woorden op »/e en ae in den Genitivus ov hebben.
Bijv. ó 7roXirijc burger, ó veaviag de jongeling.

Gen. ttoXit-ov veavi-ov.
Dat. TToXir-n veav(-q.

-ocr page 31-

No. 29.]

EERSTE DECLINATIE.

Ace. iroXir-rtv
Voc.

veavi-av.
vtavla.

Doch van de woorden op af hebhen den zoogenanmden Dorisch*» Oenitivus op a :
1°. de pcrispomena op Sc, bijv. fSoppac. , Noordenwind, Gen. /3oppö. 2». eenige
andere woorden, zooals ópviSo&>;pac vogelvanger , irar paXoiac vadermoordenaar,
finrpaXoiai: moedermoordenaar. 3°. sommige eigennamen op ac, zooals \'Opói/raj.
G. \'Opóvra (Xen. An. 1, 6, 8); *oi/3iiaj, Phocbidas. G. QotpiSa (Xen. Heil.
V.4,46).

d) De Accusativus en Vocativus hebben dezelfde vocaal als

de Nominativus, doch de woorden op tj? hebben in den Voca-

tivus meestal u. Zie c) TroXirrig.

Aanm. Een klein aantal op nc, behoudt de n in den Vocativus: zooals bijv.
aSoXiaxVC babbelaar en de geslachtsnamen (patronymica) op tfijc, zooals \'ArpiiSnc. ,
Voc. \'ArpiiSn.

Voorbeelden ter oefening:


aSiXipi) zuster.	kóm	haar.	pmux\\	kracht.
dptri) deugd.	KW/"/	dorp.	ffra0ui	Kt) druif.
cipXW begin.	KV\\J/6A.I)	bijenkorf.	réx>"1	kunst.
Spaxp>v drachme.	\\virn	smart.	rifiii	eer.
SiKaioavvr) rechtvaardigheid. vikï]	overwinning.	Tpo<j>r)	voedsel.
ilprivt) vrede.	öpyn	toorn.	rpvipii	weelde.
lirtarii/xn wetenschap.	vnyn	bron.	TVX1	lot, noodlot.
X,i>vi\\ gordel.	irvXt)	poort, deur.	TJ/v_Xri	ziel.
t)Sovt) vermaak.
atria oorzaak.	ïnuLiciia billijkheid.	olxia	woning, huis.
avSpiia dapperheid.	liiSaiuovia geluk	, icelvaart.	öfióvoia	eensgezindheid.
apovpa akker.	liwoopia bescheidenheid.	iratStia	opvoeding.
daSivita zwakheid.	ii)TV\\ia voors,	ooed.	iravovpyia	list.
arv\\ia tegenspoed.	t\\tSva adder		piZa	wortel.
airwXna verderf.	T//tcpa dag.		atta	schaduw.
fiaaiXua koningin.	Siioasfitia godsvrucht.	aotpia	wijsheid.
(iaotXiia heerschappij.	«cnjcfa ondeugd.	aroa	gaanderij.
yiipvpa brug.	KoXaKiia vleierij.	(HJHupa	bol, spheer.
yi(i>pyia akkerbouw.	Xaiipa straat.	apvpa	hamer.
yXSirra tong.	piXiTTa bij.		ipiXapyvpia	geldzucht.
5<S?ct roem.	fikpiftva zorg.		QiXapx\'a	hcerschzucht.
UiiXnoia vergadering.	vavfiax\'a zeestr	ij\'l.	tjiiXia	vriendschap.

Aanm. De a van den Nominativus en derhave
Vocativus Singularis is meestal lang, wanneer zij
voorafgegaan. De uitzonderingen, voornamelijk bij
men gemakkelijk aan het accent kennen.

aSoXiaxit babbelaar. IpirnQ roeier,

avraytoviarric, mededinger. liipiTtis vinder.

Svvaarris vorst, »\'/\\i«:iwrj/c makker.

ook van den Acciuativus en
van eene p of eene vocaal is
woorden op -tia en -ota, kan

iicértjc smeekeling.

KXéirTt]t dief.
tcvptpviiTnc, stuurman.

-ocr page 32-

[N°. 29, 30.

TWEEDE DECLINATIE.

irpoQriTtic. pro/eet.
(rrpariiirtjc soldaat.
irii(co0óvri)c valsche beschut\'

diger.
rixvtrtic kunstenaar.

caicïac noordoostenwind.
ra/iiaj waarnemer, opzichter.

KpiTTis rechter.

\\yori\\Q roover.

fta$t)T)ic leerling.

liiptlivriTric, bezorgde.

vavTrtQ schipper.

ftiag nachtuil.
()w/(f!c Thomas.

rpvipnTTic, weelderige,
tyiornc, leugenaar.
\'Iwavvris Johannes.
népujjc P«r».

Kox^iat, slak.

Ttapaq tiaar, tulband.

\'Epfiriq Mercurius.

pva mina {muntstuk). yaXij wezel.

\'A^nvci Minerva. yq aarde.

adi\\<pi$i) nicht. Xtovrij leeuwenhuid.

a/ivySaXij amandelboom. avtij vijgenboom.

N.B. Deze woorden zijn gekozen volgens het themaboek van Dübner, zoodat de
leerling in zijn Spraakkunst alle woorden voor de themata vindt, en geen tijd met
aanhoudend zoeken in de woordenlijst verloren gaat.

§ 17.
Tweede Declinatie.
30 1. De woorden dezer declinatie worden in drie soorten
verdeeld:

I. de woorden op -oe en -ov.

II. de woorden op -wg of tweede Attische Declinatie.
III. de woorden op -ovq en -ow, die de tweede samenge-
trokken declinatie uitmaken.

I. Woorden op -oe en -ov.

2. De woorden op og zijn voor het grootste gedeelte manne-
lijk, die op ov zijn alle onzijdig.

Van de vrouwelijke op oe zijn, behalve die welke volgens hun
beteekenis vrouwelijk zijn (N°. 22), zooals r\\ irapStvoe de maagd,
fi aftirtXog de toijnstok etc, de volgende de voornaamste:
ri atXovpog de kat. f) kéAeu&oc, de weg. r\\ TCKpgog de gracht,
v j3i/3Xoe het boek. y\\ vüjaog, het eiland, jj vaXog het glas.
ti Spoo-oe de dauw. 17 vóo-oe, de ziekte. ij \\pri<poQ het scherf,
v KtpKog de staart. t) óSó?, de weg.

3. De uitgang a is in deze woorden kort. \'ASeX^ó? heeft in
den Voc. de anastrophe: aBe\\$e broeder.

4. Bij de woorden op 05 is de Voc. dikwijls gelijk aan den
Nominativus. 4-<UJLi, Jte^^\'-1^M-

-ocr page 33-

N°. 30.] TWEEDE DECLINATIE. 21

5. De uitgangen dezer declinatie kan men uit de volgende
voorbeelden leeren.

ó av&pwTroe de mensch.
Dualis.
N. A. V. ro) av§p<ï>ir-to.

G. D.

Singularis.
N. ó avSptüv-ot;.
G. toÏ) avSpwir-ou.

D. T([" aV$plï)TT-(i>,

A. rbv nvSptotr-ov.
V. w av&fHDir-t.

ro otvk-oi>.
G. toD avK-ov.

D. T(J» aUK"<().
A. TO (TÜK-OV.

V. 5) aïiK-ov.

Pluralis.
N. ol av^pwTT-oi.
G. tCjv avSpwTT-wv.
D. Toïc avSpwir-oiG.

A. TOUf avSptoTf-OWe.

V. w av&pwTT-oi.
N. ra <rwK-a.

G. TWV (TVK-IOV.

D. rotc <tuk-ojc
A. to crvK-a.

V. W (JVK-U.

ro ovkov de vijg.

N. A. V. rei aU-u

G. D.

TOIV (TUK-OJV.

Voorbeelden ter oefening.

ïiriroq paard.
ó kukoq de booze, slechte.
KÏ)itoq tuin.
KtvSvvoQ gevaar.
KÓrtpLoc, sieraad.
Xi/ióï hongersnood.
Xóyof rede, woord,

gesprek, spraak.
Xni/ióï pest.
X<50oc heuvel.
\\vkoc, wolf.
vopóe, weide,
vópoc, wet.
bdriyóc, gids.
ó»rXojro«5!: zwaardveger.

b ayaSóc. de goede, welgezinde.

aiïi\\<j>óc. broeder.

a/xvós \'""

b avairiot de onschuldige.

apyvpoQ zilver.

/3toc leven.

tfij/uof volk.

8tiïa(tKa\\o£ leermeester.

&i6vvnoQ Bacchus.

ffouXoc slnaf {van geboorte).

ïiraivoc, lofprijzing.

iX$P°C vijand.

j/Xioc zon.

$r)(ravp6e schat, schatkist.

i&rpóc, geneesheer.

ovpavog hemel.

wXovtoc. rijkdom.

iróXtfioQ oorlog.

iróvroc. zee.

irorafióc, rivier.

TtTo>\\ÓQ bedelaar.

b TrovT]póc, de booze, slechte.

TavpoQ stier.

vióc, zoon.

</ii\\o£ vriend.

^ó/3of vrees.

Xpvaóc, goud.

\'A$qvtuoc Athener.

Xïoc bewoner van Chios.

AvSpawoSov {krijgsgevangene)

slaaf.
aoTpov ster.

[iaSpov grondslag,

pa/crriptov stok.
Süpov geschenk.

lUtaXov beeld, afbeeldsel,
ipyov werk.

ópyavov werktuig,
irpófiarov schaap, meerv.

kudde.
póSov roos.

gToixfïov beginsel.
t\'skvov kind.

tpwv

l/idnov
ïov

O Hf

Kp\'tVOV

KÜ\\0V

tvol.

kleed.

viooltje.

vergif.

lelie.

been.

fiéraWov mijn.
öirXov wapen.

-ocr page 34-



		22 TWEEDE DECLINATIE. [N°. 31, 32.

		II. Attische Declinatie op -ujq. 1. Tot deze declinatie behooren eenige weinige woorden op -wg, die door de heele declinatie de w behouden en er de i subscriptum bijvoegen, zoo dikwijls er in den uitgang der woor- den op -og eene i voorkomt. 2. Accent. Deze woorden behouden tegen den regel van N°. 10, 6 in alle naamvallen het accent\' van den Nominativus Sin- gularis ¹). Is de uitgang wq onmiddelijk van eene e voorafgegaan, of slechts door de liquidae A of p van de £ gescheiden, dan wordt de uitgang w? voor het accent als kort beschouwd. Bijv. MêvéXewc Menelaus, nj)i>É\\fwc Peneleus. Deze regel komt voornamelijk ter toepassing bij de Adjectiva op <uf, N°. 115. Bijv. ó At wc volk. Singularis. Dualis. Pluralis. N. G. roü Atoj. Q". twv Xitov. D. rif Asw. G. D. toIv Xéyv. D. to7c Aew£. A. tov Xtu)v. A. roiig XétoQ. 3. De woorden dezer declinatie hebben ook den Ace. Sing. op u>, welke bij sommige de eenig gebruikelijke is. Zoo "ASwt; de berg Athos, Ace. t^v "ASw en "A^w^, 17 swq de dageraad, ttjv ïut, ó Xaywg de haas, tov Xaywv en Aa-val, aAwc dorschvloer, Ace. ti)v aXiü. Weinig substantiva gaan geheel naar deze declinatie, de meeste nemen ook nog andere uitgangen aan, voornamelijk van de derde declinatie. 4. Tot deze declinatie behooren verder nog ó /cdXwr het kabeltouw, 6 rawc de pauw, ó rt>0<ic de orkaan , met het onzijdige to aviïtyioiv zolder (alleen Xen. An. V, 4, 29) en XiirTÓyttov onvruchtbare streek, welke beide laatste eigenlijk adjectiva zijn, waarvan het eerste alleen bij Xenophon, het laatste alleen bij Thucydides en lateren voorkomt. III. Samengetrokken Declinatie. 1. Hiertoe behooren de substantiva op -ovg en -ovv, samen- getrokken uit -foe of -ooe en -eov. Die op -owe zijn mannelijk, die op -ovv onzijdig.

		\') Aldus naar de laatste uitgaven van Curtius, Koch , Van Den Es, Fritsche , Van Leeuwen en Mendes Da Costa en anderen.

-ocr page 35-

N°. 32, 33.] TWEEDE DECLINATIE. 23

De meest voorkomende zijn: (Spóoe) Spoïig geraas, (vóop) vovq
geest, (jrXóuc:) nXuvg vaart, {poog) poïig stroom, (aSsXfiSeóc;) aSeX-
0(8oü? neef, (avtif/taStóg) avtipiuBovg neef, [ZvyaTpihtóg) Su-yarpt-
Soïig kleinzoon, (oot(ov) ootovv been, (kóveov) wavovv korf, en
sommige eigennamen, bijv. (llavSooe) IlavSoue Panthus, {Uu-
q\'&ooq) ïïztpiSovQ Perithous.

Komen bijna niet voor /xvovc dons, yvovt baard, tvovq adem.

2. Accent, a) De appellativa simplicia dezer declinatie zijn
na de samentrekking alle perispomena, ook al waren zij voor de
samentrekking proparoxytona of oxytona (tegen N°. 11), zooals
Kavovv, avnpiaiïovt;.

De composita echter en de Eigennamen zijn paroxytona ó mpi-
ttXovq de omvaart, zeereis, ó iÏttXovq (tairXovg) de ingang (eener
haven).

b) De Nom. Ace. en Voc. Dualis is oxytonon , ofschoon uit
een paroxytonon samengetrokken, irXw uit ttXóüi tegen N°. 11.

c) Door samentrekking worden oo en to ov ; ta wordt a, terwijl
a en o voor de lange w of voor eene diphthong wegvallen.

Bijv. ó vovq de geest, rè> Kavovv de korf.
Singularis. Dualis. Pluralis.

N. o! voï.

G. TWV VWV.
D. ToTq VOlg.
A. TOl>C VOÜC\'

ra Kava.

G. TWV KÜVlZv.

D. toiq Kavoig.
A. ra Kava.

N. O VOVQ.
(jr. roü vov.

D. t$ v<{,.

A. TOV Voï>V.

N. TO KÜVOVV.
G. TOV KOVOV.
D. TiZ KaVlö.

A. to Kavovv.

N. A. rw vw.
G. D. toïv voïv.

N. A. tw Kavitt.

G. D. TOÏV KUVÓlV.

§ 18.
Verandering der Consonanten.

Aasm. Men vergelijke eerst nogmaals de verdeeling der letters N°. 3. Door

verwante letters verstaat men die, welke tot eenzelfde spraakdeel behooren. Zoo

zijn 7r, (3, 0 verwante lipletters , labiales ; de ir is de verwante tenuis van j8 en

^; /3 de verwante media van ir en </>; <j> de verwante adspirala van ir en /3. Zoo
ook voor de linguales r, J, S en de gutturales k , y, %

-ocr page 36-



		24 VERANDERING DER [N°. 3337. 1. Voor een tenuis moet een tenuis, voor een media een media, voor een adspirata een adspirata staan, en waar dit oor- spronkclijk niet het geval is, wordt de eerste der twee consonan- ten in de verwante tenuis, media of adspirata veranderd. Zoo wordt: {it\'nr\\(K-Sov) Tr\'nr\\fx$ov\\ (yéKpa<p-rai) yiypairrai; (ypaip-Sriv) ypa/3- flijv; (frpi\|3-9i)i>) ïrpi<pSr]v; (*\\k\\ty-rui) \\i\\acTaf*, (mtr\\iK-Sai) irtir\\ix$ai; (XéXéy Srai) \\i\\ix^("\'> (/3f/3ajr-9«i) Pe(3a<pSai. 2. De spiritus asper wordt ook als adspirata beschouwd, zoodat de voorafgaande tennis, niet de media , in de adspirata moet veranderd worden. Vandaar wordt na elisio : {uirb ov) a(f>\' ov; (ore ai irvXat) 85\' al irvXai; (vvKra iiXrjv) vOxS\' iiXijv; {ovk ovraie) ovx o\'vtioq (N". 21, III). Zoo ook in samenstellin- gen (aw!> aipiia) capaipiia; (dvri ïrrrtj/ii) avSiarrifit. Doch (ó iïè vjré<r\\;fro) i i\' viriaxfro ; (oi/Si eic) overig. Aanm. De praepositie e\'? welke voor consonanten Ik wordt. (N°. 21) behoudt de k onveranderd: Ik Siov , iKypafuv, USüvat, i«r?oïivat. 3. Dezelfde adspirata wordt nooit verdubbeld, doch dan wordt de eerste in de verwante tenuis veranderd: Zoo Sairfw (voor 2a00w), BdeY/>C (voor haxx°i) > MirSeuc (voor HiSSivq). 4. a) Indien in één woord twee achtereenvolgende lettergrepen ieder met een adspirata beginnen, wordt de adspirata der eerste lettergreep in de verwante tenuis veranderd. Zoo irtfiXtiKa (voor **(pscplXrjKa), rÉS\'pajU/xat (voor ^t^pa/ufiat).** b) Slechts dan wordt de tweede adspirata in de verwante tenuis veranderd, wan- neer zij volgt na de henletter in den Imperativus van den Aor. I Passivi: f5ov\\iv- Si\\ti (voor QovXii 5t\|3i). Vandaar dat zoodra de kenletter in de tempora secunda verdwijnt weerom Si geschreven wordt, bijv. ipavrjSi. Vandaar ook dat de uitgang Si in andere vormen blijft waar de 3 niet als kenletter aanwezig is, al gaat ook eene adspirata vooraf: bijv. QaSi, rcSvaSi. c) De S oefent geen invloed uit op de voorgaande adspirata zoo deze & de eerste *letter is van een buigings- of a/leidingsuitgang.* Zoo heeft ook in samenstelling de tweede adspirata geen invloed op de adspirata der voorgaande lettergreep, bijv. <pav- Stig, navraxóStv, KoptvSóSi, XiSofyópoe.** Slechts de verba 5 v ia ik offer en rlSruii ik stel maken een uitzondering hierop en hebben den Aoristus l\'assivi IriSriv en M$x)v (van de stammen Sv en Si) ofschoon Sqv hier een buigingsuitgang is. d) Sommige woorden hebben in hun stam eigenlijk twee adspi- ratae, waarvan de eerste volgens den gegeven regel in de tenuis veranderd is. Deze adspirata van den stam keert echter weer terug in de declinatie of conjugatie zoodra de tweede adspirata ver- dwijnt. Zoo ravve snel (stam %a\\) comparativus Sarrwi/.

-ocr page 37-



		N°. 3740.] CONSONANTEN. 25 TpÉ^w ik voed {SpêQ) Fut. Sptyw. Perf. P. rê^pu/ifiai (rpéVw heeft Tirpafifiat). Tpt\'xw ?\'& Joop , Fut. èptKo/nai: rvtfno ik rook, Fut. Srut/iw. Perf. rs\'Su/u/wt. Spón-rw t& verbreek, Aor. P. iTpv<j>r)v: ^an-rw, «1* begraaf, Aor. II, P. Ii-a^oi/. Hiertoe kan ook l^w (³\'\' \') \'^u- \'S"" teruggebracht worden. Bpi? haar (st. öpix) Gen. rpt^c. Dat. PI. &piiji. 5. 1) De o wordt in de conjugatie tusschen twee consonanten uitgestooten. Bijv. {iriir\\iK-o$ov) iriirXix^ov, (yêypcup-oSrov) yéypafSov. 2) Wordt de a niet uitgestooten, dan vallen vóór de o de linguales r, 8, Sr, alsook de v weg; met een volgende o- gaan de labiales n, j3 , 0 over iii u/, de gutturales k , y , \\ in £. Zoo wordt de Dativ. Pluralis van den stam <T(üyua(r) lichaam, door achtervoeging van o-t, aüfxaai; van ju>\'/i/ maand ^al; van KijpuS heraut (st. Krjpu/c) K>/pu£c; van ^Ati// slagader (st. ^Xe/3) <(>\\t\\pi; Batfitov geest (st. Saijuov) Bai/jtotri. Aanm. 1. Daar de £ bij de werkwoorden dikwijls een versterking is der lingua- les r, J, 3, valt deze alsdan ook voor de g weg, en ondergaat dezelfde veranderin- gen als de linguales of gutturales , wier versterking zij is. «riju ik sticht, Fut. Kriooi; <ra\\iri?w ik trompet (st. ffaXiri-vy) , Fut. ooi\\wiy%u>. 2. Se v valt niet weg voor de uitgangen aai en o o der verba op aivo> en vvio, bijv. 7rs0av<rai, yaxvvoo. 3. S u v verandert in samenstellingen de v in c voor eene enkele c i wanneer echter nog een andere consonant op de c volgt, of voor een £ gaat de v van ovv geheel verloren, bijv. ra avaniria gemeenschappelijke maaltijd, t) ovaairia het m- meneten (van avv en atrlov), rrvaaw^ü} (van ovv-rrióZtu) te gelijk redden, rrvawovSaZtü (avv-irnovS.) zich mede beijveren , avTKtvaZai {auv-aKtva^io) bijeenpa&ken ; <*svX.au> (<r£v- X,aui) samenleven, avZivyvt\'iit (avvZti>yvvfii) bijeenxpannen.* \'Ev in, behoudt de v altijd voor de c, bijv. lvaKivaZ,opai, ik wapen, ivomiptiv inzaaien. Tlav behoudt gewoonlijk de v voor de c, bijv. iravoiiticpoc. zeer klein, iravaoijioQ zeer leijs (doch ook TraaooQot). Voor andere letters dan de c volgt de v dezer woordjes de gewone nog volgende regels. 3) Wanneer vr, vS, v$ voor eene e zijn weggevallen, wordt de voorgaande vocaal verlengd: o, ï,.v worden lange ü, 7, ü; e wordt ti en o wordt ov. Bijv. y\'inuiv grijsaard (st. yipovr) , Dat. Plur. yipovm, awivSoj, fut. (trwivS-tito) awiiiTüi, ((iov\\tv$ivTC,) /3oi)Xeii3ï«c , (tirra-vrt) iirras; , {SuKvi-vrg) iïtucvüc,. Uitgezonderd zijn de adjectiva op -tcc , -iaan-, tv , die in den Dativus Pluralis na uitwerping van vr de korte t behouden, bijv. x^aP\'^l\'S (⁸t. x^aP"^VT) > Dat. Pluralis Xapiiat, als van een stam ^apur.

-ocr page 38-



		26 VERANDERING DER CONSONANTEN. [N°. 4044. Aanm. Daar de a in irac van nature kort is, zooals uit het neutrum der com- posita iiirav, nufijtav, irap&Trav blijkt, heeft iraQ (st. iravr) alleen de lange a in die naamvallen, waar vr is weggevallen, derhalve iravra , navrfg, jruvr«s;, doch iraaa , :raTij>. 41 6. Foor de /i* veranderen de linguales r, B, & in c\'; de labia- les 7r , j3, f in ju; de gutturale» k, y, \\ ^m 7- Bijv. (iriirii$-fiat) ïrtiritTuai ; (TrifpaS-pai) wétypaa/iat; (yiypa^/tai) yiypapiiai ; (j\'irpair-pat) riTpajipai; {ïfraXi)/3-^«i) «rl/caXv^/iat; (thtW-jjoh) 7rf7r\\fyp;<ii; (lih\\- /iat) SiSty/iai; (rérpi/3-/4ai) Térpi/tfiat. 42 7. a) Fdifr rfe henletter van het Perfectum Activi k vallen de linguales r, S, 9 weg. Bijv. iriiSoi, Perf. (7rl)rft5-«:o) irsirtdca. i) Fo\'oV eene lingualis gaat een andere Unguaüs over in q. Bijv. jreiSio Aor. Pass. (iiriiV$i\|i<) sTriitr-^nv, \'ifiofiai (J/J-Jiji\') ffffdqp, 43 8. De v blijft voor de linguales r, 8, & onveranderd; voorde labiales ir, (5, <j> gaat zij over in ft; voor de gutturales k, j, \\ in y; terwijl zij voor een liquida in dezelfde liquida veranderd of geassimileerd (similis, gelijk gemaakt) wordt. Bijv. avvraTTUv samcnscharen, ovvriKiTv tegelijk eindigen , avvSawruv te samen begraven ; auvSiSufii tegelijk geven, IvrlfioQ geëerd. \'EpjïaWuv in iets werpen, IfiiroSiZuv in den weg zijn, ijnpavriQ zichtbaar. \'Eyypa^fiv schilderen, iyicaXiïv manen, lyx^f~\'V ingieten. \'EWtiirttv over/aten, i/tftivuv in iets blijven, svvoêlv overwegen, IppvSpoc, in de maat, èfi/tiXiiQ welluidend. ITayicaXoc zeer schoon, ir&iirroXvc, zeer veel, itavÜKOQ zeer rechtvaardig , jraXXtucoc geheel wit, wa/ipkyac zeer groot, iravvi>x>-OQ gedurende den gansehen nacht bezig, 7rappr)aia vrijmoedigheid. 44 9. De p wordt in de vervoeging en bij samenstelling achter een korte vocaal verdubbeld. Bijv. piVrw ik werp, Impf. tppurrov ik wierp; wipippovQ door water omringd (van jrtpt en poüc). Somtijds zet men dan op de eerste p den spiritus lenis, op de tweede den spiritus asper: ippiirrov , irtpippovc,. 10. Geen Grieksch woord mag op t eindigen. Vandaar dat de t wordt weggeworpen, zoo dikwijls zij op het einde van een woord zou komen. Zoo is de stam van aiófxa lichaam (aw/iuT), het neutrum van het Participium /SouAevov (voor fiovXtvovT) _lfiouXsvSêv (voor fiovXtvSêvt) , (5ov\\ivaav (voor /3ouAtü<ravr).

-ocr page 39-



		N°. 45 , 46.] DERDE DECLINATIE. 27 § 19- Derde Declinatie. 1. Men verbuigt een woord dezer declinatie door voor de ver- schillende naamvallen de volgende uitgangen achter den stam te zetten. Singularis. Dualis. Pluralis. G. -oq. N. A. V. -. N. -ec. Onzijdig -a.* D. -i. G. D. -oiv. G. -wi/. A. -a(v). D. -ai. A. -ac- -a. 2. De woorden dezer declinatie gaan in den Nominativus uit op de consonanten v, p, e W* of £), of de vocalen a, t, u, w, welke uitgangen allen gevonden worden in het woord awaipw. 3. Slechts zelden is de Nominativus gelijk aan den stam, bij de meeste icoorden is de stam in den Nominativus versterkt. Den zuiveren stam vindt men, evenals in het latijn, door den uit- gang van den Genitivus teeg te laten, zoodat men om een woord van deze declinatie te kunnen verbuigen, zijn Nominativus en Genitivus moet kennen. Deze naamvallen nu moet in de meeste gevallen het gebruik leeren. Voorbeelden van Declinatie. 1) Woorden met den zuiveren stam in den Nominativus. ó Kpar//p mengvat, ó "EAAjjv de Griek, ó xitu>v het kleed, ó /v\'iv de maand. Singularis. N. ó icparrjp. "EAAijv. \\itu>v. fii\'iv. (N°. 53.) G. rov KpaTtjp-og. "EAAiji/-og. \\itü>v-oq. fitfv-óg. D. r(£ Kparf/p-i. EAAt)k-«. \\itiZv-i. fir\\v-i. A. rov Kparijp-a. "EAArjv-a. yiTiZv-a. /uijv-a. V. & Kparjjp. "EAAjjv. \\itwv. ju?\'/v Dualis. V. A. N. ra» Kparrip-e. "EAArjv-E. Y/Tiiïv-f. /lijv-t. G. D. roti» KpaTi\'ip-oiv. \'EAAr\'/v-oiv. \\itu>v-oiv. fir\\v-oiv.

-ocr page 40-



		28 DERDE DECLINATIE. [N°. 4649.

		Pluralis. N. ol tcparrip-tg. "E\\\\i}v-tg. xirwv-tg. /xrjv-eg. G. twv Kparr\'ip-wv. "JL\\\\t)vwv. yirwv-wv. /uiji\'-wv. D. r<ng KparJjp-fft. "EXAn-ci (n°. 38).yirw-ai. /xr/-ai. A. Toiip Kparïip-ag. "ÉWriv-ag. X\'^T(\'\'^v"^aC /ir/v-ag. Aldus gaan onder anderen ook: ó triorfip redder (N°. 74), ^pairrffp wegwijzer, o n>iv maand (N°. 58), ó X\'<^v 9^ans, ö Si)p wild dier, è k\\<!>v tak, 6 ayiov strijd, o xu/iütv storm, ö aiiav leeftijd, 6 nfiirtXwv wijngaard, b fo>p dief, 6 Xiifiióv weide. 47 2) Woorden wier stamklinker in den Nominativus uit e en o verlengd is tot ij en w. 6 itoifinv de herder, ó riyt/iwv de gids , aanvoerder. Singularis. Dualis. Pluralis» N. Troifir\'iv. riye/xojv. iroi/iiv-s. riytfxóv-e. troifiivtg. riye/ióveg. G. Troi/iêvog. rtyefióv-og. iroifiiv oiv. yyifióvoiv. iroifitv-ujv. tiyt/xóvaiv. D. Troifitvu riye/ióv-t. voi/jt-at. riyt/jió-ai. Ac. Troi/xtv-a. rjytfióv-a. noifjiêv-ag. riysfióv-ag. V. ttoi/xi\'iv. riye/iióv. rroi/jilv-tg. riyeftóv eg. Zoo worden ook gedeclineerd : 6 YtXï&iv zwaluw, ó ar\\$tbv nachtegaal, 6 aXaZüv snoever, 6 Ki/iiiv haven, ö aixyv nek, y 0ptji» geest, ziel, r; x^^v aarde, ó pijrwp de redenaar (N°. 74). 48 3) De woorden op na hebben de r van den stam weggewor- pen (N°. 44), zijn onzijdig, met het accent zoover mogelijk naar voren. Zij worden verbogen als volgt: rö o-<öjua (st. aü/jtar) het lichaam. Singularis. Dualis. Pluralis. N. rb a<~>/ia. ~N. A. V. T(ï> awfiar-i. N. ra auifiar-a. GK rov aw/xar-og. G. D. toïv awfiar-oiv. G. rüv o-w/uar wv. D. rw awfxar-i. D. rotp awfia-at. A. to aüifjiu. A. ra awfiar-a. "V. w (TÜifiu. V. w (TU>nar-a. Eveneens worden verbogen: rö iri>t5p;a <fe jees<, rö aró/ia mond, bek, tö xpüp<* de kleur, rö övofia de naam, rö tppóvtjfia moed, rö Khj.ui golf, rö iroiti/ia het gedicht, rö wlX/ia voetzool, rö a/jiaprrina de zonde, misslag, rö aïviyfta /i«< raadsel. 49 . 4) Woorden wier Nominativus de r #arc dew sfajw weggewor~ \' pen , en tevens de stamvocaal verlengd heeft. Bijv. ó AÉwv (st. Aeovt) de ZeeM«\\

-ocr page 41-

N°. 49 , 50]. DERDE DECLINATIE. 29

Singularis.

Dualis.

Pluralis.

N. ó Xiwv. N. A. V. tw AtW-e. N. oi Xêovr-cg.

G. TOV XlOVT-OQ. G. D. To\'lV XlOVT OIV. G. TWV XiOVT-OJV.

D. ry XiovT-i. D. roig Xtov m (N°. 40).

A. tov XéovT-a. A. Toiig Xiovr-ag.

V. el Xiov (No. 74). V. & XêovT-t<;.

Declineer evenzoo : ó apx<fv aanvoerder , ö yipotv grijsaard, 6 ipaxoiv draak, slang,
è Sipanmv dienaar.

5) Woorden wier nominativus den stam door een q versterkt
heeft, a) voor welke r, 8, 3 en v zijn weggevallen, b) en met
welke de k, y, \\ tot £, c) de ir, j3, (p tot \\p zijn overgegaan ,
volgens N°. 38, 2.

A. Bijv. iï plg de neus, jj Ki>»jju7e ^e scheenplaat, ij Stp/uorrie
de warmte, ó 7470? cfe rews.

Singularis.


	N.	r/ S\'ep/uor»}?.
	GK	tï/c SeppórriT-og,
	D.	r» ^rtp/nórijr-i.
	A.	tjjv S\'cpyuórjjr-a.
	V.	(1 S\'ïp^órije.


*Kvtin\'ie.*	*pÏQ.*	0	*yiyaq.*
KVtlfüS OC\'	*p\'ivóg.*	TOÜ	*yiyavr-og.*
*KVtlfÜO-l.*	*p\'iv-i.*	^rV	*ylyavT-t.*
*Kvri/xic-a.*	*ptv-a.*	rov	*yiyavr-a.*
*Kvrifüg.*	*pÏQ.*	* O)	*yiyav.*
Dualis.
KVt)fï!è £.	*pïvi.*		*ylyavT-t.*
*Kvt)niS-oiv.*	*pivoiv.*		*yiyavT-oiv.*
Pluralis.
KvrifüS Eg.	/OÏV-Ef.	Ot	*yiyavr ig.*
*KvrifjilS-uiv.*	*piv-Cov.*	T(TlV	*yiyavT-wv.*
*KVT)\'fÜ-(Tl.*	*pi-ai.*	roTf	*yiya-ai.*

N. A. Y. to» Srfp^uorrjr-É.

G. D. TOt» 3\'EpjUOr/jT-Otl\'.

N. V. at, w &fpjuoTrjr-ec.

Q-. TWV Stp/lOTllT-tOV.

Kvrj/uïS-a?. ptvag. roiig yiyavr-ag.

A. rag vEpjUorijr-ac.

Ter oefening:
a) met r tot eindconsonant van den stam. »; ipvSpórtic, roodheid, >; ramtvórnc;
nederigheid, >/ pirpiórnt; matigheid, ii toSjjc A«< i\'e.d, ») >/Wrijc zoetheid , 1) «rutórrji;
slechtheid, »; iroiiAórijc onbestendigheid, j) ri;0\\ór»JC blindheid, 1\'; Ao/iirp«5rijc glans,
ij viiirnc jeugd, rb 0<5j ^e< frcA<, u 0ilc <fe ma».

4) met 5 tot eindconsonant van den stam. 1) Xa/in-ac de fakkel, 6 <j>vya<; de bal-
ling, 17 x^^a/*^i\' * mantel, r; AttIJj a*« Aoop, t) <J<rjr£c ra^a* schild, >) rvpavvtc; alleen-
heerschappij , 1) Kptintc, de grondslag, r; 7rarp*c vaderland, è 1) »raïc £»\'«<* (N°. 63).

-ocr page 42-



		30 DERDE DECLINATIE. [N°. 5052. c) met & tot eindconsonant van den stam. 7) xépvQ de helm (N°. 72). ó 1) ipvl{ de vogel. d) met v tot eindconsonant van den stam. ó Si\\<t>ts de dolfijn. e) met vr tot eindconsonanten van den stam. ó l\\(<pas de olifant. B. ó K»\'(pü5 de heraut, 6 rtrrt£, de krekel, ó oi>S£, de klauw, V <paXay£ de slagorde. Singularis. N. V. ó, <u Ki\'ipvZ. TtTTtfi. ovv£. 1? ^aAayl;. G. rov Ki\'ipvKOg. rirrlyog. 6vv\\-oq. rijc $aAayy-o£. D. rql Ki\'ipvic-i. rtrriyu ovv\\-i. rijï 0aAayy-t. A. tov Kr\'ipvK-a. riTTiya. 6vv\\-a. *rrjv <pdXayy-a.* Dualis. N. A. V. TW, 5) Ki\'ipvK-e. TtTTÏye. *ovv\\-e.* *tpaXayy-f.* G. D. Pluralis. N. V. oi, (1 Ki\'ipvK-f^. TtTTiyiq. ovv\\-f.Q. al tpaXayyig. G. *twv Kt)p{>K-u>v. TtTTtywv. 6vv\\-ti>v. twv <j>aXayywv.* D. *roTg Kripv^l.* *t(tt1£i.* *ovv^t.* *raït; faXayZi.* A. **rovg Ki\'ipvK-ag. rtrrly-af. ow^-ac\' rag (paXayy-aQ.** Ter oefening: n) met eindconsonant e. 17 ctipl vlcesch, fwpinit mier, ó rópnï run f, ó k<>\\ii£ tffete/^-, 17 jct/\\ 1E ieiw, ö düpsg harnas, ó 0ü\\a£ wachter, 7) a\\«T>]£ vo* (Gen. a\\<i- ir«oc). 4) met eindconsonant y. ó ij nïï yet\'<, 17 nrlpui; vleugel, 1) tp\\i,l vlam, >) pcuTTïZ zweep. e) met eindconsonant x- v $P\'l haar (N°. 37) , 1} ttt6Z plooi. d) met dubbel y. 7) Xapvyi de keel. C. ó yvip de gier, 7) <pXê\\p de ader, 77 icarSjAj^ de trap. Singularis. N. V. ó yvip. *t) (pXiip.* *KaTrjXap.* G. tov yvir-óg. rije 0Ae/3-oC" KarTjAi^-Of. D. t<£ yvir-t. Ttj ^Xs/3-t. *KariiXi^\'i.* A. rov yün-a. rryv <j>Xi(S-a. *KaTt\'iXiQ-a.* Dualis. N. A. V. TW yvw-e. *$Xif5-t.* *KUTr)Xi(p-e.* G. D. roti\' ywTT-otv. *<f>XsfS-oiv.* *KaTr>Xt<jt-oiv.*

-ocr page 43-



		N°. 5254.] DERDE DECLINATIE. 31 Pluralis. N. V. oi yvir-tr;. al <j>\\i(3 eg. icarY/Ai^-te. Q. rüv yvtr-üv. tüv <p\\efi-üv. kotijX/^-wv. D. to\'iq yvipt. Talg (pXiipi. KarriXixpi. A. rovg yvir-ag. rat; <j>\\é(5-ag. Kari\'iXtijt-ag. Ter oefening. a) met ir. 6 ypity de grijpvogel, b kvkXio^ de cycloop, b) met /?. ó ^aXu^ het staal. § 20. Accent en Quantiteit. I. Accent. 1) De monosylldba der derde declinatie hebben in Geniti- vus en Dativus van alle numeri het accent op den uitgang, in de andere naamvallen op de stamvocaal. Bijv. pfiy. N°. 46. Zijn de uitgangen van den Genitivus lang, zooals in het Plu- ralis, dan moet het accent de circumflezus zijn volgens N°. 10. 6. 2) Zijn van dezen regel uitgezonderd: a) de woorden ü waïc. het kind, ri oi\'c het oor, rb <f>üc het licht, r; Sqc de fakkel, b Tpwc de Trojaan, die in den Genitivus Dualis en Pluralis paroxytona zijn: iraidÓQ, wróc, <pwróc., doiSóc., Tpatóe, maar iraiêwv, üruf, tpürtav, SoiSuv , Tpwtuv. b) rröc, ieder, geheel, en tic. e\'en , in de samenstelling obliic. (voor oitfl «Ij) en /uji\'fi\'f (voor /iritfè tij) niemand, geen , die den regel slechts in het enkelvoud volgen: ffavróc;, oiJej/óc, doch wavrwv, oiiSfvuiv. c) de eensylbige participia en het vragend voornaamwoord rif wie, welke, die het accent in alle naamvallen op de stamsyllabe behouden : bijv. rivuiv; iivrmv G. PI. van Stip Part. Aor. II. Act. van riSij^e , ik stel. d) Een schijnbare uitzondering maken verder sommige bijna enkel bij dichters voorkomende monosyllaba, die door samentrekking uit tweesylbige woorden ontstaan zijn : rb >}p (uit tap) lente, Gen. i/poc , u Xac (uit Xflac) ^slee/l > Gen. Xaof, rö e>}p (uit ciap) hart , Gen. i)pof, \'o irptav* (uit irpijüf) heuvel, Gen. jrpdvoc.. II. Quantiteit. 1) In de uitgangen dezer declinatie zijn de ancipites kort, behalve de a van den Ace. Sing. en de uitgang ag van den Ace. Plur. in de woorden op tig, die lang zijn. (Zie N°. 241. b.) 2) Als stamvocalen zijn de a, i lang, bij stamvormen op av , tv , ty en &. Bijv. SiXipic. dolfijn Gen. JiX^tvoj, waiav loflied Gen. iratavoc,, tïttiï, krekel Gen. rcrrïyoc, öpviQ vogel ópviSoc. De quantiteit bij andere stammen moet het gebruik leeren.

-ocr page 44-



		32 DERDE DECLINATIE. [N°. 5557. § 21. Geslacht. 1. Mannelijk zijn alle woorden op tic , r)v, 7)p, av, uv, rwp, de woorden wier Genitivus op vtoq uitgaat, en de woorden op wc die niet oxytona zijn. Uitgezonderd zijn: i) yaarifp de buik, maag, »} r;p de dood,* r) 0prjv het gemoed, de geest, ró Qwc, het licht. 2. Vrouwelijk zijn de oxytona op i en wc, de woorden op a5c, ttjc en de meeste op ij. Doch die op i)c zijn mannelijk, uitgenomen »; ;<i3i\';c /»7 kleed, Gen. rijf foS\'/jroc. 3. Onzijdig zijn de woorden op « , i, v , ap , oc en de pluraüa op i). Verder nog rö irüp A<< v«ac , rö ov{ het oor, rb vSwp het water etc. Uitgezonderd is : het dichterlijke ó i//óp de spreeuw. 4. De woorden op -u>v Gen -uvoc zijn mannelijk, die op -uv Oen. -ovoc vrouwelijk, uitgezonderd de masculina alwv as, kóvuiv regel, iVijiwi\' geest. De woorden op -aQ Gen. -a Soc zijn vrouwelijk, die met den Gen. -aoc en -aroc onzijdig, behalve het dichterlijke ó Xnc Gen. Xflot de steen. Aaxm. Wat er verder nog aangaande het geslacht valt op te merken, zal het gebruik leeren. § 22. Over het vormen van den Nominativus. 1. In § 19 hebbeu wij gezien hoe een woord van de derde declinatie moet verbogen worden wanneer men eens zijn Nomi- nativus en Genitivus kent. Hier nu wordt geleerd hoe men den JSTominativus kan vinden van vormen, die ter vertaling ge- geven zijn. 2. Te dien einde moeten wij de woorden dezer declinatie in twee klassen verdeelen. Eerste klas: Woorden wier stam op een consonant eindigt. Tweede klas: Woorden wier stam op een vocaal eindigt. A. Eerste Klas. "Woorden wier stam op een consonant eindigt. 3. De consonanten waarop de stam kan eindigen zijn: 1) de liquidae v of p. 2) de mutae, zoowel de linguales r, §, § als labiales n, (5, <f> en gutturales k , y , x- 4. Om nu van een gegeven consonantstam den Nominativus te kunnen vinden, lette men op de volgende regels. Gegeven zijn bijv.: a) jroi/ifwc - xi\\ilóv(DV - pfiropaQ - a/poc. - iraiavot. b) aiojiuTi XapiraSa öpviïoc - Sip/iórnra - avaxTts - vvktü - &pxovro{ Xlovri - yiyavra - ipura - «répiiroc.

-ocr page 45-



		N°. 5762.] DERDE DECI.IXATIE. 33 e) XaiXairof - 0Xê/3<Sc - Kari]XitpoQ. d) Kopaxuiv - TtTTiyiQ övv\\a - tpaXayyaQ. 5. I. Hoofdregel. Men laat de uitgangen der verschillende 58 naamvallen weg en houdt dan den stam over. De gegeven vormen worden dan : a) Trnifuv \\i\\idov - pt)rop afp - vaiav. b) aiuftar - Xa/uiaS - ipw; - Stp/uorijr - üvukt vvcr - dp\\ovr - \\tovr yiyavr Ipiar - xipar. c) XatXair 0X(\|3 - KaTt)Xi<p. d) KOpaK TiTTiy 6vv\\ - ipaXayy. 6. II. Eegel. Volgens N°. 45 , 2 mag de Nominativus nooit 59 op eene t eindigen. III. Kegel. Men versterke den stam om den Nominativus te vinden op de volgende wijze. I. Stammen eindigende op de liquida v en p. 7. Alle stammen op v en p hebben in den Nominativus de 60 lange vocaal. Zoo worden dus de Nominativi der boven aange- geven stammen onder a). wotfiriv - xiXiBwv - pjjrwp - aijp - waiav. Aanh. 1) De monosyllaben op v en j hebben alle, behalve ») 0p>/v Gen. ippivóc, geest en i) jjw Gen. xJovóv tutrde, reeds in den Nominalims den zuiveren stam : bijv. ó fu)v Gen. /irjvóc de maand, b 9rjp G. Sijpóc het wild dier, u «Xwv G. cXwvpc de tak, b </>wp G. fyiapóq de dief. 2) De woorden op -i\'jc zijn oxytona, die op -wc van meer dan een lettergreep paroxytona, die van een lettergreep oxytona. II. Stammen eindigende op een muta. a. Stammen op r. 8. De woorden wier stam op r eindigt bestaan uit twee klassen. 61 Tot de eerste klas behooren: 1) de woorden wier stam op fiar eindigt. Deze werpen de r van den zuiveren stam in den Nominativus weg zonder verdere verandering. Zoo wordt awfinr in den Nominativus oüfia. Aa.nm. Alle woorden op -pa zijn onzijdig en hebben het accent zoover mogelijk naar voren, terwijl de paenultima of voorlaatste lettergreep lang is, uitgenomen in tTTÓfia mond en ipv/ia bolwerk. 2) de woorden wier stam eindigt op -ovt, bijv. ap\\ovr, \\iovr. 62 Deze werpen eveneens de t weg, doch verlengen vervolgens, 3

-ocr page 46-



		34 DERDE DECLINATIE. [N°. 6266. gelijk de stammen op v, de o tot w. Zoo zijn de Nominativi van aQXpvTOQ en Xiovri , ap^iov en Xioiv. Alleen is uitgezonderd oSouc tand, Gen. HBovrog, wat den regel der overige mutae volgt; zie N°. 64. 63 9. Tot de tweede klas behoor en alle andere ivoorden wier stam op t uitgaat, hetzij deze van een jj of u> of van een consonant is voorafgegaan. Deze nu volgen denzelfden regel als al de andere mutaestammen. Zie /3. /3. Overige mutaestammen. 64 10. Alle overige mutaestammen vormen hun Nominativus door bijvoeging eener e, waarvoor volgens N°. 38, 2 de lingnales r, 8, & wegvallen , met welke de labiales ir, /3, # tot \\p, de gut- turales k, y, ^ \'°\' ^ overgaan, terwijl na wegvalling van vr (bij andere stammen dan die op -ovt) de a , t, v lang worden, en de e tot et verlengd wordt. Zoo wordt de Nominativus der voorbeelden onder: b) Xa/^wag - opvig - ^ep/iÓTï)g - avas, - vvs, - yiyac - 6pw<; - Kipac;. c) XaïXaip - <f>Xt\\p - KarïjXiip. d) KÓpaS, - t£tti% - ovu£ - (jtaXayli. (>5 Aanm. 1) Hiertoe behooren ook eenige v stammen, welke in den Nominativus een s aannemen en de v uitstooten: bijv. SiKjif, Gen. SiXfiivoc dolfijn, arïc-ïi\'oc straal, Sïg* - Siïvóc strand, pig - pivóc, neus etc. 2) De woorden op -rijc zijn vrouwelijk, paroxytona en hebben den Gen. op rrjroc; zie N°. 50, a. Doch uitgezonderd zijn de Mannennamen op -tijc zooals SWparrjc, die tot de Vocaalstammen behooren : N°. 83. De woorden op -rnq die mannelijke bedieningen of personen uitdrukken zijn van de eerste declinatie: bijv. Ti\\viri\\z kunstenaar, iro\\£rr\|c burger, vavrng schipper, terwijl die woorden op -rr)i,^-, welke afgetrokken denkbeelden beteekenen, tot de derde declinatie behooren, zooals Stp/iórrjc warmte, ipvSpórris roodheid, TairtivÓTj)c. nederigheid, pirptórrig matigheid: N". 60, a. 3) y & X (!> v r) l vos ontvangt de c en verlengt tevens de vocaal. Gen. aXanrticoc: irove voet heeft tot stam jrotf, Gen. woS6c- B. Tweede Klas. Woorden wier stam op een vocaal eindigt. 66 11. De vocaalstammen gaan uit op e , v , o , a of w. a) De vocaalstammen op u, w en a vormen den Nominativus

-ocr page 47-



		N°. 6672.] DERDE DECLINATIE. 35 door achtervoeging eener e, bijv. Ix&v-oq st. lx%v, Nomin. 1\\Svq visch, rjpw-oe st. fipio, Nomin. rjpwe /ïeW, aêXa-og st. aeXa, Nomin. aiXag glans. b) De vocaalstammen op e versterken deze in den Nominativus 67 tot ig , oe, £we- Hoe nu bij een bepaalden vorm de e in den Nomimitivus versterkt is, kan alleen het gebruik leeren, bijv. (5aaiXi-a st. fiaoiXe, Nom. fiaatXtvs koning. iróXt-cri st. ttoAe , Nom. nóXi^ stad. Ttixt-<»v st. TEt^e, Nom. teÏ^oc muur. Aanm. 1) De e wordt slechts «\'» twee substantiva tot «c en in slechts twee andere 68 <o£ u versterkt: nl. in Trrjyvi onderarm, el, m\\irvi; bijl, irüv kudde en airru «<«<?, wier Gen. zijn: irr/xewc, irAés-wc, «rcüt-oc, airrt-of. Verder hij alle adjectiva op ic-iïa-i:* zie N°. 111. 2) De t wordt slechts tot jjc versterkt bij Mannennamm, hijv. ArijUo<T5éi/i)c Gen. 69 A)jfto<r9ive-oc, SwrpÓTijc Gen. Sw/cpare oc- Verder bij de adjectiva op -»je C N°. 117, alsmede bij rpir/ptjc, yafa\', wat eigenlijk een adjectivum is, rpt^lpijc va5c ee« schip met drie rijen roeibanken.* De volksnamen op -rjff zooals ó Srü&ric rftf Scyth, b IIfp<Ti)e rfe P«\'s, gaan naar de eeiste Declinatie. 3) De £ is ook eindvocaal van den stam bij eenige bijna niet voorkomende onzijdige 70 substantiva, zooals rb iréwipt peper, icófifii gom, Gen. Trtiriptot;, rófjjutoc. c) De o wordt in den Nominativus verlengd tot w of wc, bijv. 71 ri\\ó-og, Nom. rj^^w ec/iö, atSó-oc, Nom. cuSwe, schaamte. § 23. Over den Accusativus Singularis. 1. De Accusativus Singularis wordt in het algemeen gevormd 72 door -a achter den stam te voegen, bijv. yipwv grijsaard, Gen. yêpovr-oQ , Ace. ylpovr-a. 2. Doch de woorden oj) «e ew vp vormen den Ace. door de ? ï>a» den Nominativus in v te veranderen. Zoo ook ypaïig oude vroïiw, /3oü<; rwnd en vavg schip. Bijv. ;róA<e sto^, Ace. iróXtv, irrrxye onderarm, el, Ace. irr/xw, fiovv, ypaïiv, vaïiv. Hiervan zijn echter die woorden op -ig en -vg uitgezonderd, die en 1) oxytona zijn èn wier stam 2) op een consonant eindigt. Bijv. è\\ric , Gen. iAiriS-oc , Ace. è\\wi$a hoop ; itarpiQ , Gen. irarpiiï-ot;, Ace. jra- rplia vaderland. Doch épij twist, Gen. IpiS-og, Ace. êpiv; cópuc /i«ta, Gen. kó- pvd-o£, Ace. cópuv ; ix^wfi w\'»«A , Gen. ix$v-oc , Ace. i\\&iv. , 3*

-ocr page 48-



		36 DERDE DECUNATIE. [N°. 7277. 3. Do neutra hebben volgens N°. 23, 4 den Ace. gelijk aan den Nomin. en gaan in het meervoud uit op a. § 24. Over den Vocativus Singularis. 73 I< Bij de meeste substantiva en bij alle participia is de Vocativus gelijk aan den Nominativus. Doch : 2. de woorden die in den Ace. v hebben, maken hun Vocativus door wegwerping dezer v, bijv. jróXt, irijxv, /3oD , ypav , Ipi, jcópo, i)(M, Ook rvpavvie, alleenheer- schappij Gen. rvpawtS oc heeft in den Vocativus rvpavvi. 74 3. De barylona, die in den Nominativus de i of o van den stam tot n of <o ver- lengd hebben, ontvangen de korte vocaal in den Vocativus. Bijv. ó Saiuwv geest. Gen. Sai)io-voc,. Voc. Saiftov. u pijTinp redenaar. ,, prjrop oc. ,. pijrop. Swcparqc Socrates, Swjcpürïoc. * EwKpanc. >\'( /ilirtip moeder. ,, (pjjrépoc). ftyrtp. Aanm. De mannennamen op -i/c hebben in den Voc. anastrophe. Wanneer de stam op eene t eindigt wordt deze hier evenals in den Nominativus N°. 59 weggeworpen, daar geen Grieksch woord op eene r eindigt, bij v. yspwv grijsaard Gen. ypnvr-oc, Voc. y\'tpov.* Draagt echter de verlengde vocaal in den Nominativus het accent dan is de Voc. gelijk aan den Xomin., bijv. iroi/i»;y herder Gen. voipiv - oc, Voc. iroiuiiv. 4. Zijn uitgezonderd: 1) ofschoon zij oxytona zijn: irari/p vader, Gen. (jrarépoc) Voc. irartp; aw7p ma« , Gen. (ai4poc) Voc. avtp ; Saiip zwager, Gen. (^aj-poj) Voc. iïaip. 2) ofschoon <fc vocaal ook in den stam lang is: \'AttóXXwv Apollo Gen. \'A7TÓX- \\uvoQ Xoc.\'AttoWov; TlorraSüv Neptunus Gen. HoimSiZvoc, Voc. nóneijov; aoin\'ip redder Gen. irwrijpoc Voc. ircDrep. Men bemerke tevens dat deze zes woorden in den Voc. het accent zoover mogelijk naar voren trekken. Hjfr 5. De woorden op ivq werpen in den Voc. de j van den Nomin. weg en zijn dan perispomena, bijv. fiaotXtvc. koning Voc. \|3a<TAf5. Zoo ook wuïc £i»rf Voc. iraï en vaOc .vc/u\'/j Voc. vaü. \'J\'g 6. De vrouwelijke woorden op <J e» wc hebhen in den Voc. ol, perispomenon, bijv. »;x<4 wAo Voc. i)\\oï, aiSüe, schaamte Voc. aiSoi. § 25. Syncope. 77 1. Door syncope verstaat men de uitstooting eener vocaal midden in een woord. 2. Zij heeft plaats a) in den Genitivus Singularis en in den Dativus Singularis en Pluralis der volgende vijf woorden, die den korten stam hebben: ó nariip de vader, 17 ju?ir»jp de moeder,

-ocr page 49-

N°. 77 , 78.] DERDE DECLINATIE. 37

7) Svyarrip de dochter, ij yaoTi\'ip de buik, maag, en A»jju//r?jp
Ceres.

In genoemde naamvallen wordt de t uitgestooten, terwijl in
den Dativus Pluralis na het verdwjjnen der e eene a wordt
ingelascht.

3. Accent. Bij deze woorden staat in de verbogen naam-
vallen het accent op de t en in den Dativus Pluralis op de a.
In Genitivus en Dativus Singularis komt het accent op den uit-
gang, terwijl deze woorden in den Vocativus het accent zoover
mogelijk naar voren trekken. Zie N°. 74.

A?|/ir;rijp echter is overal proparoxytonon en heeft ook in den Accusativus de
syncope Ati/itiTpa.

Bijv. ó nari\'ip de vader.

Singularis. Dualis.

N. ó irari\'ip. N. A. V. to) irarÉpe.
G. toÏ) irarpóg. G. D. to\'iv irartpoiv.

Pluralis,
ot TrartptQ.
G. tÜv irarlpwv.
D. toÏq rrarpaai.

A. TOtig TTUTtpaQ.

V. Si itariptQ.

D. tu7 Trarpl.

A. TOV TTUTSpa.

V. ui irarsp.

b) In alle naamvallen van het tvoord avi\'ip man , wat verder
voor de welluidendheid een B in de plaats der uitgestooten t
aanneemt. De Dativus Pluralis heeft tevens de a en het accent
der woorden onder a).

\'Av/jp volgt in de Genitivi en Dativi het accent der monosyl-
laba, terwijl het in de overige naamvallen paroxytonon is.

Dualis.
N. A. V. tü> avSpt.
D. D. to\'iv avBpoïv.

Pluralis.
N. ol avSpfg.
Gt. rwi» avèpüw.
D.

A. tovq avSpag.
V. 2> avènctj.

Singularis.
N. ó «i\'//p.
G. tov ai\'Spoe.
D. rai avBpi.
A. tov avSpa.

Vt v
. w avep.

Aanm. Hierbij behoort ook de Dativus Pluralis aarpaai van aariip ster, Gen.
iaripot j en de Gen. apvóc Dat. apvi Ace. apva , Nom, Plur. apvtc. Dat. Plur.
apvamv, die door Syncope gevormd zijn van een niet voorkomenden Nominativus
Apijv lam.

-ocr page 50-

38 DERDE DECLINATIE. [N°. 79 81.

§ 26.
Dativus Pluralis.

1. De Dativus Pluralis wordt gevormd door den uitgang ai
achter den stam te voegen.

Eindigt de stam op een der labiales ir , /3, <j>, dan gaan deze
met de e ^over tot i//, of op een der gutturales k, 7, \\ ^^anveranderen deze met de g tot £, terwijl de linguales t, 8, $
en de liquida v voor de e wegvallen.

Staan voor den uitgang ai de vr, vB, v$, dan vallen deze
beide weg en wordt de stam vocaal zoo mogelijk verlengd: a, T, 5,
worden lang, e wordt e< en o wordt ov. Zie N". 38 en 40.

Bijv. XaïXaiJ\' stormwind. Gen. X«iXct7roc. Dat. Plur. X<m\\<hI/-i.

tpXty vlam.
KaTÏjXnf/ (rap, zolder,
nópal raaf.
rérrij krekel.
övvK klauw*
fyaXayï, slagorde.
rruj/ia lichaam.
Xafnrac, fakkel,
opvis vogel.
in)v maand.
Xiinv leeuw.
yiyBQ reus.

0\\»/3óf. <p\\i4/i.

jcnri/X(0oc. n n »ar^X«|t.

KipuKng. ,, /ciipnHi.

Tfrriync. WrnSt.

^a\'Xayyof. ., f. <pQ.\\ay^t,

Xapura^of. ,, Xa/iiraiTi.

ópvïdof. ,. Spvim.

pnvóc.. ur)<ti.

Xiovrof. Xiovai.

yiyavroc,. yiySffi.

2. De woorden die in den Nominativus Singularis eene diph-
thong hebben, behouden deze in den Dativus Pluralis.

Bijv. P^aiXivc, koning. Gen. paatXiwc..
ypavQ oude vrouw.  ypaóf.

/3o5f rund. /3oóf.

va&f schip. rfwt;.

D. Plur. fiaaiXivat.
ypavtti.
n n fiovoi.

1. n

va vat.

Uitgezonderd is n-ovc «>e<, Gen. 7roSóc, Dat. Plur. itoai.

Aanm. 1) De t blijft kort in den Dat. Plur. der adjectiva op ciq (zie N°. 112),
bijv. x"P\'^f|c bevallig, Gen. ^apitiToc, Dat. Plur. ^apiicri (van een stam \\apttr), doch
bij de participia wordt zij verlengd , bijv. jiovXivSiic, , Gen. fSovXcvSivToc., Dat. Plur.
fSovXiv&tm.

2) Men herinnere zich wat N°. 21. a. over de v ephelcusticon gezegd is.

§ 27.
Samengetrokken derde Declinatie.
De woorden der derde declinatie , wier stam op eene vocaal
uitgaat, ondergaan of in alle of in sommige naamvallen, waar

-ocr page 51-



		N°. 81 , 82.] DERDE DECUNATIE. 39

		de uitgang eveneens met een klinker begint, samentrekking. Deze woorden kan men in drie klassen verdeelen. Doch: 1. De woorden op -v<; met den stam op -u ondergaan geen samentrekking. 2. De Dativus Pluralis kan nooit samengetrokken worden, daar zijn uitgang met de consonant e begint. 3. De Ace. Plur. ging oorspronkeljjk bij mannelijke en vrou- welijke woorden uit op -i\'c, welke v na stammen, die op een consonant eindigen tot « moest overgaan. Bij vocaalstammen is de v weggevallen met verlenging der vocaal: zoo \\pv\\a^ (voor \\pv\\avs\\ avSpioTTovQ (voor avSpivTrovg), iróXetq (voor iróXivs), t\\^vg (voor Ix$vi>g)- Hier heeft dus geen samentrekking plaats. 4. De wijze waarop de verschillende vocalen samengetrokken worden, leert men het gemakkelijkst uit de voorbeelden. Alleen lette men er op, dat de vocalen -in, die gewoonlijk tot »j worden samengetrokken, wanneer voor f« nog een klinker staat, tot d samensmelten , bijv. lltpneXhia wordt IlfpirAfa , doch Tli%ta wordt riix>l- Scêünc gereedschap heeft ff/ctüi/. § 28. Eerste klas van samentrekking. De woorden op oe, nc, w en mq worden in alle naamvallen samen- 82 getrokken, uitgenomen in den Dativus Pluralis, volgens N°. 81,2. 1. De substantiva op -oc, die naar de derde declinatie gaan, zijn onzijdig en hebben het accent zoover mogelijk naar voren , terwijl de mannelijke en vrouwelijke op -oe naar de tweede decli- natie verbogen worden. Bijv. to TtTxoc, de muur. Singularis. Dualis. Pluralis. N. V. to TÜ\\og. N. V. ra (rei\'xe-a) Tti\'^rj. *G. TOV* (rflYéoc) Tt\'l\\OVQ. N.A.V. TW (rél^é-t) T((\\H \').** G. TU)V (rtiyt-wi\') Tll\\ü)V. D. Tljj (rflx\'-i) Tlt\\ei. G. D. TOÏV {ruxi-Olv) Tlt\\OÏV. D. TOT? TU\\tai. A. TO TÜ\\OQ. A. TU (r«l\'x«-o) Ttl\\1f. ^l) Ttt^oc : st. Tfi^ec. Gen. TtT^t-ff-of , reiene > w\'xoi\'C ^: N°. 244. Von den -c-Stiimmen in Handschriften der Attiker uncontrahierte Formen wie yiva, die eirre Neubildung sind ; altes yivtt mussle zu yévn werden; yivr) das man als daraus contrahiert ansieht, ist die auch dualisch verwendete 1\'luralform. Gust. Meyer.\' N°. 381. Zie ook Meisterhans Gramm. der Att. Inschr.² p. 103 en 162.

-ocr page 52-



		40 DERDE DECLINATIE. [~N°. 82 85. Aanm. 1) Voor het accent vergelijke men N°. 11. 2) In het attisch worden deze woorden altijd samengetrokken, doch den Gen. Plur. vindt men dikwijls niet samengetrokken, bijv. bpiüv, Xen, An. IV. 1. 7\'). Voorbeelden ter oefening: tü ytvoc het geslacht, rb TrXiy&nc de menigte, rb tros het jaar, rb lïboQ de ge- daanle, rb Wpdoc de winst, rb iriXayoc de zee, rb üi\'Soc de bloem, rb öpoQ de berg, rb rifiivoc het heilig stuk land, rb tjroc hit woord, gedicht, rb «Xfoc, de roem, rb ft\'-yi$o£ de grootte, rb icüXXnc de schoonheid, rb fiapoc, de last, zwaarte, rb a\\$oc. de last, rb x^é\'X°C &^e IP* > ^T<> »*Xi>C been, poot.* 83 2) Van de substantiva gaan alleen de mannennamen op -rj? naar deze declinatie, zooals S&ncparrje, A n\|uoo-$évqg enz. Verder gaan slechts de adjectiva op -»/c (N°. 118) naar het voorbeeld Tpt>\'jp»)5, wat eigenlijk ook een adjectivum is. Zie N°. 69. Aanm. Men lette voor het accent op den Gen. Dualis en Plur. ^^ie tegen N". 11 paroxytonon is, en men verwarre deze woorden op -«ic niet met de substantiva op -ri)C van N». 60 en N°. 65. 2. Singularis. Dualis. Pluralis. N. 17 rp/jpjjc, de galei. N. al (rptiipi-ic) Tpifiptig. Q. rijf (rpiypt-oc) rpriipovg. N.A.V. rtti (rperjpe-«) rpiljpst. G. rüiv (rptijpt-oii\') rpifipiov. D. rij (rpiiipt-ï) Tpn\'ipet. G.D. rolv (rptrjpi-oiv) Tptt\'ipoiv. D. Talg Tpi()pt-at. A. Tl/l» (rptripf-a) Tpi//pj). A. TÜQ (rpi^pe-vf) rptrjpMf. V. 5> TpirtpiQ. V. Si (rpiripi-it) rpiripug. N. Stütcpartjc ²) Socrates, G. \'Eiwicparovg , D. \'SiWKpard , A. Sb)Kpar>), V. Sci.cpar£_C (N°. 74). 84 3) De mannennamen op -«A>je hebben in den Nominativus reeds een samentrekking ondergaan uit -K\\ir\\g, vandaar dat in den Dativus een dubbele samentrekking plaats heeft, bijv. N. (\'Hpaexjijc) \'HpaicA»ie Hercules. G. (\'Hpa\\«-oc) \'HpaicA! ovg.* D. (BpacXtC-ï, \'HpaeXi (,) \'HpaicAtï. A. ("HpaX«-a) HpaicAf\' a (N°.* 81 , 4.) V. (\'HpaVxt-Jï) \'HpaicAïte. 85 4) Slechts de vrouwelijke op &> en uig behooren tot deze sa- mengetrokken declinatie. De meeste dezer woorden hebben uit den aard hunner beteekenis geen dualis en pluralis ; mochten zjj echter in deze numeri voorkomen, dan worden zij naar de tweede declinatie verbogen (N°. 30). \') Der Genitiv PI. hat immer -wv, niemals -éu>v. Meisterhans, p. 103. ²) SWpariic st. \'SuiKpartt Gen. £wcparc-(r-oc , Storpartoc, Soncparovc etc. Zoo ook rpii/ptï etc. N". 244. Vandaar het accent op den zuiveren stam in den Vocativus.

-ocr page 53-



		41
		N°. 85-88.]
		DERDE DECLINATIE.



		De Ace. Sing. dezer woorden is oxytonon tegen N°. 11 , doch alStóg schaamte heeft ook aiSö>. Bijv. N. 17 ri\\ió de echo, Gen. rik (ijxo-oe) \')X⁰"C > Dat. ^rV (rjx6-t) j?x°\' > Ace. tj)v (ji\\ó-a) ri\\(ó , Voc. w i?x«? (N°. 76). Hiertoe behooren dus niet de masculina op -<«c zoonis zijn: ó f/pwc de held, ó TpcJc de Trojaan, MivMf Minos, welke geen samentrekking ondergaan. Alleen »/pu»ï kan den Ace. Sing. i)pt»a tot ijpw en den Ace. Plur. j/pwuc tot f/p«c samentrekken. Ove- rigens is de declinatie regelmatig. Gen. fjpw-oc, Dat. »/pw-ï, Plur. Nom. >jpw-tc, Gr. i\'ipui\'htv, D. ?/pw-<7i. § 29. Tweede klas van samentrekking. Tot deze klas behooren die woorden, welke in den Dativus Singularis en in den Nominativus en Vocativus Pluralis samen- getrokken worden. Deze zijn 1) de substantia op -<e, wier stam op £ eindigt. 2) de substantiva nt\\\\^vQ onderarm, el, iriXtKvc bijl en atrrv stad, wier stam eveneens op t eindigt. 3) subst. op -ac Gen. -aoe *,"sïife\'** ró o-e\'Aae ^r^aws , to StVac te&er, rb oKtiras beschutting. Substantiva op -tg met stamvocaal op t. 1) Bij welke substantiva op -ic de stam op t uitgaat, kan men slechts volledig leeren door het gebruik. Men lette echter op de volgende opmerkingen: **De stam op c hebben** a) de appellativa, die op -<tic, -<\|/ic en -£ic uitgaan, bijv. v raïiQ de plaatsing, r; irpat\'Q de handeling, >\'/ 0ü<rif de natuur, »; üX<i<j<ic het zalven, »; ü-^ic /(e< gezicht. b) ook eenige andere appellativa die niet op eric uitgaan , waarvan de meest alle- daagsche zijn: 6 fiAvric, de wiehelaar, r; jróXie de stad (met zijn compositum <irpó- iroXif burcht), r\'i Uva/tic, de macht, »/ C/3p\'C de overmoed, ó 50iC de slang, ») nioric, de trouw, y tnravic, het gebrek, y iravliyvpic, de volksverzameling, ö é^\'C ^ adder, y rónc het stol\'. Daarentegen hebben den stam op t de eigennamen op -if, alsmede eenige adjectiva op -if, zie N°. 119; bijv. \'Svivv\'toic,, Gen. 2i>fi>vivt-oc> Wpic bekwaam, Gen. Wpt-oc. 2) Deze woorden op -ic zijn meestal vrouwe\'ijk (N^u. 65) en hebben alle het accent zoo ver mogelijk naar voren. Aanm. Ook nog het woord irüv kudde heeft den stam op i, doch komt alleen bij dichters niet samengetrokken voor. Gen. ïr<i»"-oc. Zoo ook de onzijdige subst. op -i, bijv. aita-iri, G. oivawi-oc, etc. Zie N^u. 70. Zie de Voorbeelden in § 30.

-ocr page 54-



		42 DERDE DECMNAT1E. [N°. 89.

		§ 30. Attische Genitivus. 89 1. De appellativa op -ig met den stam e, alsmede aorv, Trï)\\vQ en TTtXtKvg hebben den zoogenaamden Attischen Genitivus in Sin- gularis en Pluralis. In het Singularis onderscheidt hjj zich door den uitgang -iw{ en het accent, terwijl alleen het accent hem in het Pluralis doet kennen. Deze naamvallen zijn namelijk proparoxytona, ofschoon de uitgangen w^ en wv lang zijn. De Eigennamen en Adjectiva hebben dus volgens N°. 88 geen Attischen Genitivus. Aanm. Wat den Accusativus dezer woorden aangaat, weet men dat zij volgens . N°. 72, in dien naamval de c van den Nominativus in v veranderen, terwijl zij deze v in den Vocativus eenvoudig afwerpen, en in beide naamvallen de vocaal van den Nominativus behouden. N°. 73. Bijv. r/ jnSXic de stad, o tfijv.i\'C de onderarm , el, rö <r«\\ac de glans. Singularis. N. q iróXtQ. ó 7rï)\\vQ, *otXac.* Gr. rijg iróXt-wt;. *tov Tri\'i\\t-(i)^.* *aêXa-og.* D. rri (jtoM-ï) wóXct. T<jji {vl\\\\i-\'i) Tr>i\\ei. *(«Xo-ï) ffiXai* \').** A. rrjv ttÓXi-v. rov 7rij^i;v. o-Aap. V. S) wóXi. *w Trï\\\\y.* *olXaq.* Dualis. *N. A. V. rw, & nóXi-t* ).* *ir)\'i\\(-t.* *trtXa-t.* G. D TÓlV TToXt-OlV. 7T»7^É OIV. *(TtXa\'OtV.* Pluralis. N V. ai, 3) (jróXf-ff) irnXtiq. oi (t//^«-fc) wr)\\tiq. (<r«\\a-«) otXa. *G. toïv nóXt-wv. VTi\\f-lt>v.* *otXa-tov.* D. ralq nóXe-at. ro7c Trif^t-ot. *aiXa-ai.* A. rag (TÓXe-i/f) iróXeig tovq (t^x\'-\'c) t»\'(\\ïiC\' (<rl\\o-n) atXa. "Aorv Stad (Athene). G. **aoTti.it;. D. aam. P.N.** aart). G. aarnov. D. a<jTiai(y).

		\') Formen wie i>ip<f d. i. yiipüi in attischen Texten werden allerdings durch (Choirob.) Herod. 2. 316, 10 ff. geschützt, sind aber lautgesetzlich nicht zu recbt- fertigen. Gust. Meyer. ⁸. N". 347. ²) n<5\\ét en 7tóXt\|. Beitr. zur hist. Synt. von Schanz. Keek. I. p. 172. Zie vóór den stam van TnSXif N°. 241 en N°. 449.

-ocr page 55-



		N°. 8991.] DERDE DECLINATIE. 43

		Voorbeelden ter oefening op if. Zie N°. 87. Verder nog: »\'; jióSijiric het onderwijs, de kennis, r; aaicriaic, de oefening, t) «rqffij de bezitting, n XP^\'t het gebruik, v altrSrirrtc het zintuig, r; öo^pi/irif de reuk) V yevaic, de smaak, »\'/ loü>rr\\aiQ de vraag, »/ ^pórijiric hit verstand, v fjraXEif de wat. 2. De tvoorden op -t v g hebben den Attischen Genitivus op 90 -wq alleen in het enkelvoud. Zie voorb. in § 31. § 31. Derde klas van samentrekking. Tot deze klas behooren de woorden op -tvq die alleen in den 91 Dativus Singularis en in den Nominativus Pluralis samengotrok- ken worden. Deze woorden zijn alle oxytona en mannelijk. In den Nominati- vus Pluralis worden zij tot -jje of -üt; samengetrokken. ⁱ). Bijv. ó fiaatXtvc de koning. Singularis. Dualis. Pluralis. N. ó (iatrtXevg. N. oi {fiaai\\é-n) (5aai\\ï)G-\\ti<;- G. toÜ l3om\\ê-o.s (N°. 90). N.A.V. r£> f5am\\(-t. G. rüv fia<n\\l-(ov. *D. T([" ((3affiXi-ï) (5aat\\ü.* G. D. tihv (3aoi\\ê-oiv. D. rolg (5aai\\tv-ai (N°. 80).** A. rov j3aat\\é-a. A. roiig [3a<n\\t-ac. *V. w (iaaiXiv* (N°. 75).** V. 5> (/W.XÏ-fc) fiaoiXw-XÜQ. Ter oefening: o avyypatpiin; de geschiedschrijver, !> tipafuif de pottebakker, ó yvufyivQ de volder, 6 üi\'$pitKft><; de kolenbrander, b voutvc, de herder, b èpunvtvc, de tolk, 6 yovf\'c de vader, Plur. ouders, ó Upivc, de priester, ó [Spaf3ivc, de scheidsrechter, ó \'nrvfiic, de ruiter, b Qoviuq de moordenaar, ó dpofttic, de renbode, \' Ax\'XXiic, Achilles, \'Otivaotbc. Ulysses. Aanm. Gaat een vocaal den uitgang -ivc, vooraf, dan is er in alle naamvalten samen- trekking. Uitgezonderd is aXifüc visscher, wat slechts de gewone samentrekking heeft. Bijv. ó TlXarativc, de Plateer. Singularis. Pluralis. N. ó IlXaraifis. N. ot (üXarau\'-ec) ITXaraiijs; of TlXaTatiïc,. G. toD (YlXarmi\'-iDc) TlXaraiüe. G. rüv (IlXarciië\'-wv) ÏWaratüv. D. Tip (TïXaraif\'-i) HXaraiit. D. roïc UXaraitvai. A. rbv (TlXarati\'-a) üXaruia. A. rovc, (üXaraiê\'-af) nXaratüf. V. w nXaronD. (N°. 81, 3). V. Si (IUaraié^J-tc) nXaraii/c of IIXarauTc.

		\') lm Nominativ Pluralis begegnen vereinzelt die aufgelösten Formen -itiC (-1C kommt nicht mehr vor), -«c (yec)- Sonst wird gewöhnlich kontrahiert und zwar: ») in -»jc, vorherrschend bis 350 v. Ch., vereinzelt bis 325 v. Ch. 4) in -i!g* nach- weisbar seit 378 v. Ch., hiiufig seit 350, ausnahmslos seit 324 v. Ch. Meisterhans. Gramm. d. Att. Inschr.^s bl. 110. *Stam van fiaatXiüc,, fiamXiF* of fiaoiXn,?. G. ffasiXéfoc; of paoiXijfoc. Hom. \|3a-** iriXfjoc. Att. fiaoiXiojc. etc. N». 241 en N°. 449.

-ocr page 56-



		44 DERDE DECLINATIE. [N°. 9193.

		Zoo ook ö \'Kperpiti/c de Eretrienser, o <Piok8ivc de Phocaëêr, ó llupativt de Pi- raeus, x^nl^t [eene maat). De woorden op -ue Gen. -voq worden als volgt verbogen: De Ace. Pluralis der Oxytoiia is perispoinenon \'). Sing. Dualis. Plur. N. 6 ix^"c de visch. N. ol lx^v-ig. G. toÏ) })(§v-oq. N.A.V. rw lx§v-e. G. rüv l\\^v-u>v. D. Tt£ l\\ü-i. G.D. roiv Ix&v-oiv. D. róig l\\Stv-<ri. A. top 2x^"- ^A- ^Toi>e \'X^S5c (^N°- ⁸¹> ³)- V. S> lypv. Aanm. 1. Algemeene regel hebben de woorden op -t;c den Gen. -woc. Hiervan zijn uitgezonderd 7n"j^t>c, triXiKVQ en eenige consonantstammen, zooals 17 x^Aa/<^C de mantel, Gen. xXa/uüê\'oc, / \'poxic vlok.* Gen. «porü^-oc, »; icóptif <fr helm, G. icópuS-oc (zie N°. 50) en eenige adjectiva van een uitgang, bijv. ó ïirnXvQ, G. coq de vreemdeling. 2. Worden als volgt verbogen: ö, 1\'; /3oü<; rund, G. j3o6s , D. /3oi, A. 0o5v, V. j3oD, Dual. N. A. /3ót, G. /3ooïi», PI. N. /3ó(£ , G. fioüv, D. /3ou<r«, A. /3o5c. rpaüc ^0M* vrouw, G. ypaóc, D. yfim , A. ypaüv , V. ypav , PI. N. ypat£ , G. ypaüv , D. ypuvai, A. ypaüf. § 32. Op zicA 2^/* staaw : 1. de substantiva op -ac Gen. -aroe, waarvan sommige zoowel iu de samengetrokken vormen, na uitstooting der r, als in de niet samengetrokken vormen voorkomen. Zoo komt to KÏpag de hoorn in beide vormen voor; to rêpag het wonder wordt in het enkelvoud niet samengetrokken; to Kpêag het vleesch, evenals to yijpat; de ouderdom en to yipag het geschenk (welke beide laatste in den Gen. op -aog uilgaan) worden ge- woonlijk slechts in de samengetrokken vormen aangetroffen. Bijv. to Kipag de hoorn. Singularis. Pluralis. N. to Ktpat;. N. ra Ktpar-a (eipa-a) icêpa. G. toÏ) Kipar-og («spa-of) Kipiog. G. t£jv Ktpar-wv («pa-aiv) KipCov. D. T<ïj Kipar-t (lpa-ï) Ktpat. D. rotj nipüat.* A. to Ktpag. A. ra Kspar-a {ipa-a)* Kt pa. Dualis. N. A. V. ra», & KtpaT-f. («po-O Kfpa. G. D. TOTv KtpÓ.T-OlV («pd-Otv) Ktptï.V. \') Hoc quidem i\'x^\'~\'l\' quoniam perperam contractum babebatur, cum falso accentu scribitur, rectum habes in t6i>c-tovc Menrad. De contr. et Sjniz. Usu Homerico. p. 56.

-ocr page 57-

N°. 9498.] DERDE DECLINATIE. 45

04
95

2. \' XrróWiov en Tloitiilwv hebben in den Ace. na de woordjes vi\\ ja lij-, en
(ia (meestal) neen bij-, den vorm \'AtóXXco en TloauSü.

3. Sommige woorden hebben in den Nominativus reeds een samentrekking onder-
gaan , die echter op de verdere declinatie geen invloed uitoefent. Zoo bijv. >}p lente
etc., zie N°. 53 d, zoo ook ó TrXaicoüc koek uit TrXaicóttc etc. Bijv.

Singularis.
N. ó 7r\\aicov{.
G. roü ir\\aicovvT-oQ.
D. T\'ji wXatcovvT\'i.
A. tov w\\aicovvT-a.
V. w irXaicouc.

Dualis.

N. A. V. rut, w wXaroivr-f.
G. D. ro\'iv irXoKOvvr-otv.

Pluralis.
N. oi irXaicoüyr-fc.
G. rw 7r\\uicot/i\'r-wv.
D. roïc 7r\\njcoD-Tt.
A. roiiQ irXa/coüvr-af.
V. u jrXacoDvr-tc.

§ 33.
Afwijkingen in de derde Declinatie.

I. Sommige substantiva, die slechts één vorm hebben voor den Nominativus,
worden, althans voor sommige naamvallen, naar twee declinaties verbogen; deze
noemt men hetcroclita.

Zoo wordt r) OiJtTouc in Genit. en Ace. naar de 2^e en 3^e declin. als volgt ver-
bogen: N. Otti*ov{, G. O(oïjro£oc en OiSiirov, D. OlSixott, Ace. Ottiiiroda en
Oliiirovv, Voc. Oi\'ftirou.

o) ó hkótoi; duisternis, naar de 2« en 3^e declin. Gen. tov okótov en okótovq ,
Dat. rip aKÓTip en okótu, Ace. ril\' okótov.

e) t) rtypic tijyer, Gen. riypioc en riypio\'oc, Nom. Plur. riypuc.

rf) de Eigennamen van mannen op -?jc, die voorul den Ace. naar de eerste en
de derde declin. vormen, bijv. Ace. Swrpórni\' en i\'wrpar»; (N". 83).

e) "Opvïc vogel, Gen. üpvïSoc heeft het Pluralis regelmatig öpvlSjc en tevens den
vorm öpvtiQ.

II. Andere woorden nemen in sommige naamvallen uitgangen aan, die naar een
niet bestaanden Xominativus gevormd zijn. Dit noemt men ntetaplasmits. De voor-
naamste woorden zijn :

a) tó SsvSpov de boom , Dat. Plur. SévSpniQ en meer gebruikelijke Shtipioi als
van (rö déviïpoc).

b) tó irvc het vuur, Plur. N. A. ré »rüpa , Gen. tüv wvp&v, Dat. roïc irvpoÏQ.

c) i> Sio-/io<; band, gevangenschap heeft in het Plur. oi Siauot en rd Sia/ia.

d) b (TTa9/JÓc, deurstijl, weegschaal, verblijf, dagreis heeft in het Plur. ol ara$uoi
en ra oraSy/a.

e) rü araSiov, stadie (lengtemaat) heeft in het meervoud ol araStoi en ra araSta.
(Zie Thucydides 8, 78.)

/) ó fftroc koom, meerv. meestal ra atra.

ff) (lóaavv toren, G. fi6aavvaQ, Dat. Plur. /loaavvoic.

Aanm. Hierbij kan men ook eenige subst. op -wv rekenen, die sommige naam-
vallen hebben als van een niet bestaanden Nominativus op <i, bijv. iikióv beeld,
Gen. tiicoi\'oc en cürovc, Ace. iUu>, Ace. Plur. iikovq; atib\'wv nachtegaal, Gen.
atidóvoi; en dncuvt;, Voc. aijdot; ^(Xiiiiii zwaluw, Gen. \\t\\iihvoc, Voc. ytKiloi.

III. Andere subst. hebben twee Nominativi, en deze worden Abundantia ge-
noemd, bijv.

a) tö Saiepvov en (r6 Saicpv) traan, met den Dat. Plur. roïc SaKpvoic en Saxpvai.

b) v rapa^i\') en 6 rapaxoc, onrust, verwarring.

c) & wóroc de drank en rb itotóv (Neutr. van \'t Adj. Verb. van wivtit ik drink).

!)«

-ocr page 58-



		[N°. 99.
		46
		DERDE DECLINATIE.



		IV. Geheel op zich zelf staan de volgende woorden: a) to ydXa melk, Gen ydXaKTog. b) to yów de knie, Gen. yóvarog. c) to Sópv de lans, Gen. êóparo^ en Sopó^, Dat. Sópan en Sopt (Supn bij dichters). De vormen yoiivaroq, Soi/pams zijn Jonisch. d) to vBu>p het water, Gen. tov ilSarog. e) ro (Titwp drek, Gen. o-Karóe. f) ri yvvri de VrOUW , G. yvvaiKÓg , D. yvvaiKi , Ace. yuvaïica , Voc. yvvai. Plur. N. -yin>aticEe, G. yvvaiKwv, D. yuvatlit, Ace. yuvaiKag. Het accent als bij de Monosyllaba. g) Ze^c Jupiter, G. Aióg, D. Aa\', Ace. Ata, Voc. Ztü (bij Dichters G. Ztjvóf, D. Zrp\'i\', Ace. Zrjva). &) 17 icXtiQ de sleutel, Gen. icAetSoej Ace. kAhSci en kXeÏv. Ace. Plur. icXiïSat,\' en kAeÏc. (Oud Attisch «Xy\'c, G. K\\ydóg.) i) kvwv hond, heeft de syncope der o in alle naamvallen, behalve in den Voc, die den zuiveren stam heeft. G. kwóq, D. Kwt, Ace. k-i\'i\'ft, Voc. kvov. Plur. N. Kvveg, G. kmhöv, D. Kvrti , AcC Kvvaq. Het accent volgens de Monosyllaba. j) fiapTvs getuige, G. fiaprvpoQ, Ace. fiaprvpa. Dat. Plur. /uapruo-t(v). &) ij vo«c het schip, G. vewc, D. vut, Ace. vawv. Dualis G. en D. vtoïv. Plur. N. vritg, G. veoii/, D. yavai, A. vaut;. Z) rooJc /ie* oor, G. wro_c. G. Plur. &ru>v (N°. 53. 2.). m) vlóg zoon, gaat regelmatig naar de 2^e declin., doch neemt tevens sommige naamvallen aan als van een niet bestaan- den Nominativus (ut\'suc). Singularis. Dualis. Pluralis. N. vlóg. N. vloi en vitïc. G. vlov en w«oe. N. A. V. vlw en vlie. G. utwv en tuéW. D. vlijt en i»J«. G. D. vloiv en vHutv. D. wtotc en vUai. A. utov. A. wtoucen ut£t£.

-ocr page 59-

N°. 99101.] DREDE DECLINATIE. 47

n) ij x^£\'P de hand, G. x*<poe, D. x^s\'P^l\' ^-^cc> X^llC^a- ^^u"
alis N. A. V. x^£\'P^£) Q"- D. x^£P°\'" Pl^ur- N. x^£\'P^£s, G. x^£\'P"-^v>
D. x^rP^ff\'> -^-^cc* X^£*P^ac*

o) ro /ii\\ i de honing, Gen. roü fiiXiToc.

p) kt tic kam, Gen. ktivóq ; >\'( ITvi/| rfe i>«y.r (vergaderplaats te Athene),
G. üuicvóc; rö fpiaf put, Gen. <ppïaroc, ; ró »; jt a p lever, G. ?;<rarof ; ?\'i SXc
rfe ï«e, Gen. ri)c a\\óc komt in het enkelvoud slechts bij dichters voor; het meervoud
ai üVfc beteekent zout; "Apqc Mars, G. \'Apfwj, D. "Ap« , Ace. \'Apqv en \'Apq ,
Voc. "Aptf.

j) npéff(3uc beteekent in het enkelvoud <fc owfc, in het meervoud de ge-
zanten , terwijl irpt<r/3(urqc Gen. -tov gezant beteekent. Hierbij komt verder
ó 7rpt<r/3ï5rijc do oude. Uit deze drie woorden kan men de volgende declinatie
samenstellen:


ó irpcafivc, de oude.	0 5T\|	jj<j(3«ut>;c <fe gezant.
Singularis.		Singularis.
N. ó irpl(rj3uc.	N.	ó jrp«(T/3e«rqc.
G. roü wpiafivTov.	ü.	roü irp{ff/3twroü.
D. rif TTpiafibry.	IJ.	r»/< irptafievry.
A. röv irpirrfïvv.	A.	*tóv irpiafiivriiv.*
V. <J Trpiafiv.	V.	*ut irpMffitvTa.*
Pluralis.		Pluralis.
N. oi wptofivrat.	X.	oi Trpiofïuc,.
G. rwv TTpeafivTtov.	G.	*tüiv Trpsafittüv.*
D. rotc 7rpfff\|8i/ratc.	D.	*toïq irpioj3t<Jt.*
A. tovq irpiajiürac,.	A,	*rovc irpi<yf3iic.* **
)e naamvallen, die niet	uitdrukkelijk i	langegeven zijn, worden regel

Aanm.

matig gevormd naar den Genitivus Singularis.

V. De\'ecliva zijn woorden die slechts in eenige naamvallen voorkomen, zooals
rö óvap hel droomgezicht, ró vwap de verschijning, rè öijitXoc, het nut, alleen in
Nominativus en Accusativus Singularis.

OVER DE AD.TECTIVA.

§ 34.
Algemeene bemerkingen.

1. De Adjectiva zijn in het Grieksch, evenals in het latijn,
van drie, van twee of van eenen uitgang.

2. Zooals reeds N⁰ 23. 5. gezegd is, hebben de Adjectiva in

-ocr page 60-



		OVER DE ADJECTIVA. [N°. 101 103.
		48


		den Dualis slechts één vorm, namelijk dien van het mannelijk, voor de drie geslachten. 3. Het neutrum der Adjectiva heeft in den Nominativus Sin- gularis en Pluralis, waaraan de Accusativus en de Vocativus steeds gelijk zijn, een afzonderlijken uitgang; doch is in de andore naamvallen gelijk aan het mannelijk. Het neutrum plu- rale gaat altijd uit op -a. Adjectiva van drie Uitgangen. Declinatie en Accent van het Vrouwelijk. 1. Het vrouwelijk der Adjectiva van drie uitgangen wordt naar de eerste declinatie verbogen. 2. Quantiteit. De anceps a is in den Nominativus, Accusa* tivus en Vocativus Singularis vrouwelijk altijd kort, behalve bij de adjectiva, wier manneljjk op -oe uitgaat, waar de a lang is. Overigens geldt hier dezelfde regel als bij de substantiva N°. 28. 3. Accent, a) De adjectiva nemen, voor zoover dit niet met de algemeene regels strijdt, in alle naamvallen en alle geslachten het accent aan van den Nominativus Singularis mannelijk. b) De Genitivus Pluralis van het vrouwelijk der Adjectiva heeft evenals bij de substantiva der eerste declinatie een circum- flexus op den uitgang uv, behalve bjj de adjectiva op -oc , waar zich het accent ook in dien naamval naar den Nomin. Sing. Masc. richt. Bijv. t)SvQ. ïi$iï-a. r/tv, \\apaii;. \\apUaaa. x^aP\'^tv- Gen. Flur. t\'iSu-üv. xapif<r<ra»v. SiicaiOQ. SiKai-a. SiKaiov. Noni. Flur. Siicaioi. Sixai-ai. SiKaia. Gen. Flur. iïiicaidtr. <W<<i\'-<«jj<. êucaitov. Aansi. Wat voor Mannelijk en Onzijdig valt op te merken zal bij de verschil» lende soorten worden aangegeven. 4. De Adjectiva, die voor ieder geslacht een verschillenden vorm hebben, gaan uit op: M. -oc, Vr. -»j of -a, Onz. -ov. -owe, -»j -a, -ovv. *-VQ ,* -6ÏO , *-V.* -«C, -eaaa, -«v.

-ocr page 61-



		N°. 104107.] OVER DE ADJECTIVA. 49

		§ 35. Adjectiva op -o?. 1. Deze adjectiva zijn het talrijkst en hebben in het vrouwe- 104 lijk t), doch wanneer voor den uitgang -oc eene klinker of eene p staat, a. Bijv. <j>l\\oQ, 0/Xjj, (pi\\ov geliefd, <j>iXiog, <j>iX(a, iftlkiov bevriend. Aanm. De adjectiva op -ooc hebben in het vrouwelijk -ón, doch die op -pnoc hebben -póa, bijv. öyiïoog de achtste byiïbn, d$póoc verzameld a\'ïpóü. Het mannelijk en onzijdig wordt regelmatig naar de tweede declinatie verbogen als volgt: N. tpiXioq iptXia <j>!Xiov. N. (piXiot (piXtat <f>iXia. GK (ptXiov <piXlag tyiXiov. N.A.V. 0/Xiw. Q-. qjiXicov 0<Atti»v (jtiXibJV. D. tpiXtq QtXiq <jii\\l(ij. G. D. tpiXiotv. D. <j>iXiotg (piXiatg (jtiXloig. A. ip\'tXiov tpiXtav QiXimi. Ac. (piXlovQ tj)iXiag (piXia. V. <j>(Xte tpiXla (jttXiov. V. tplXtoi (piXiai <j>lXta. 2. Niet alle adjectiva op -oe zijn van drie uitgangen , vele 105 hebben slechts twee uitgangen, zoodat dezelfde uitgang oe voor het mannelijk en het vrouwelijk dient. 3. Of een adjectivum op -oe van twee of van drie uitgangen is, moet voornamelijk het gebruik en het woordenboek leeren, vooral daar de regels, die daarvoor gegeven worden , reeds een niet geringe kennis der taal vooronderstellen. I. Communia of van twee uitgangen zijn: 1) alle samengestelde adjectiva, die 106 zonder bijzonderen ajleidingsuitgang op oc eindigen. Bijv. linfxovoc. welluidend (van tu wel en <pti>vi\\ geluid), aiïnXoi; onze/eer (van a privativum en SrjXoQ duidelijk), apyóf lui (van a privans en ipyov tceik), üSikoC onrechtvaardig (van a privans en $iiij recht), auaxoQ onbedwingbaar (van a privans en ixa\\n strijd) , iia<popo<; verschillend (van Siaiptpw ik ben verschillend). 2) Slechts weinige niet afgeleide stamadjeetiva, zooals: /5apj3apoc vreemd, f»"X⁰f rustig, ijfiipoe zacht,* Xd\\oc snapachlig, Xoiiïopoc. lasterend etc. II. Van drie uitgangen zijn de meeste stamadjeetiva op -oc, alsook die welke 107 door bijzondere afleidingsuitgangen van andere woorden gevormd zijn. Zoodanige uit- gangen zijn koq , Xoc, voc , poe etc, bijv. pavrikóq profetisch (van uóvtiq ziener, wichelaar), iuXÓQ lafhartig (van hiöi,< ik vrees), oiuvóe eerbiedivaardig (van oéjïouai ik vereer), ipavtpóc blijkbaar (van paivüt ik blijk). III. Sommige adjectiva op -o£ van drie uitgangen worden tevens ook vooral door dichters als adjectiva van twee uitgangen gebruikt, bijv. /3f/3aioc stevig, IXiiSipoe vrij, \'éroiuoe bereid, apyos lui. 4

-ocr page 62-

50 OVER DE ADJECTIVA. [N°. 107 , 108.

Ter oefening:

1) van drie uitgangen :
ayaSroQ goed.

üSXtoc ongelukkig,
aloxpót schandelijk,
aiiiviot eeuwig.
aXriStvóe. waar.
aWórpioe, vreemd.
livöpiini; dapper.
/3é/3aioc vast, bestendig,
yvfivóc naakt.
Sttvóe. verschrikkelijk.

2) van tivee uilgangen:

iTicutoc rechtvaardig.
IpiQuoQ van bokken.
KaSapéi zuiver, rein.
Kaïeóg slecht.
ciiXói; schoon.
coïXoc hol.
Kotvóe gemeen.
icwrJXoc snaterend.
öpviStuoc, van vogelt.
wavroioQ

mrpóc bitter.
iriirróf getrouw.
ironipnt; slecht.
jri/pivoc van tarwe,
oiicx&t keurig.
ri/iioc kostbaar.
0awXoc slecht, gemeen.
iftavratTTiKÓQ uitgedacht,
ippóvtjioc, verstandig.
Xpriotfioc nuttig.

tvirpóowiroQ schoon.
ilifópot; vruchtbaar.
ySiipwvoQ aangenaam van
stem.

a^i\'/iijroc onnavolgbaar.
airpoaSóci)T0Q onverwacht,
yvtüptpoc, bekend.
Siatpopoe, verschillend.
tvcaipoc geschikt, gunstig.

dyewpyijrof onbebouwd.
altajiaTOQ ondoordringbaar
aévaoQ onuitputtelijk.
aSavaroc. onsterfelijk.
ativSvvos gevaarloos.

rptywvot driehoekig.

0(\\ai\'5pimroc menschlievend.

§ 36.

Adjectiva op -ovq.

108 1. Er zijn twee soorten van adjectiva op oüe > die van drie
uitgangen zijn, wier mannelijk en onzijdig naar de tweede sa-
mengetrokken declinatie verbogen wordt, a) de multiplicativa,
b) de stoffelijke.

2. Zij zijn in den Nominativus perispomena en blijven dit in
alle naamvallen, behalve in den N. A. V. Dualis, waar zij oxytona
zijn. Zie N°. 32.

A. Multiplicativa op -irXoïig , -jr\\tj, irXoïiv.

3. Multiplicativa worden die adjectiva genoemd, welke een
veelvoud te kennen geven, zooals an-Aoüe eenvoudig, ook in over-
drachtelijken zin openhartig , BiwXovq tweevoudig , dubbelhartig ,
rpiirXovQ drievoudig, 7roXAa7rAo5e veelvoudig etc.

4. Deze adjectiva gaan oorspronkelijk uit op -irXóoe, 7rAói/-,
irXóov, doch trekken deze uitgangen zamen tot -jrAof>e, irXrj,
irXovv.

Het neutrum pluraio irXóa trekt zamen tot -7rAö.

-ocr page 63-

N°. 108110.] OVER DE ADJECTIVA. 51

Pluralis.
N. ÓjtXoï airXciï airXa.
G. inrXiuv anXüv airXwv.
D. uttXcüq inrXaïc; liwXoig.
A. anXovqcnrXag anXa.

Bijv. Singularis. Dualis.

N. anXovg airXïi airXovv.
G. awXov airAFjg üirXov. N.A.V. asrXii.
D. anXi^ airXy tnrXtji. G. D. air\\oï>:

A. airXovv cnrXriv cnrXovv.

B. Stoffelijke adjectiva op -ov$, -i/ of -ö , -ovv.
5. De stoffelijke adjectiva trekken -e o e en -eov samen tot 109
oüc en -oï/v. Het vrouwelijke -ta wordt -a, wanneer voor den
uitgang -éog eene p of eene vocaal staat, in andere gevallen -»j.

Bijv. (xpÜTfoc xP^vttia " XP""\'⁰") gouden van ó XP¹""^ /i«< goud, wordt xpixroüc,
Ypi""l > xpwoüi\', doch (apyupfo; zilveren, apyvpïa , apyvptov) van ó apyvpos het
zilver, apyvpoïiQ, apyvpa, apyvpovv.

De declinatie is als volgt:

Singularis.

\\pvaovg XP¹""\' xP^va0VV\'
Xpvaoï) xpvarig %pvoov.

XP¹"⁷\'!\' XP^U<TÏ\' XP^vaV-
Xpvaoïiv xpvaïfv xpuo-oüv.

Dualis. Pluralis.

N. xpvsroï xpvoaï xpvoa.

N.A.V. xp"<rü- G. xpvoujv xpvaüv \\pvaü)V.

G. D. xpfcol»\'. D. ^pixroïe xpuo-at? XP¹"⁷⁰\'?\'

A xpvaovg xpuaac ^puffa.

6. Eéne soort van adjectiva op -ovg is van twee uitgangen. 110
Het zijn de adjectiva, welke gevormd worden door samenstelling
met substantiva der ticeede samengetrokken declinatie.

Deze worden evenals de voorgaande twee soorten naar de tweede
samengetrokken declinatie verbogen, doch zijn paroxytona, terwijl
verder 1) de uitgang -o i van den Nominativus Pluralis mannelijk
en vrouwelijk kort is voor het accent en 2) het neutrum plurale
-oa niet samengetrokken wordt. Bijv. tvvovg evvovv goedgezind,
welwillend (van eï> en vovg).

Singularis. Dualis. Pluralis.


N.	evvovQ - tvvovv.		N.	evvot tvvoa.
G.	tvvov	N.A.V. ivvw.	Gh	*iVVOJV.*
D.	*tVVtf)*	G. D. fïivoiv.	D.	avvotg.
Ac.	tïivovv tvvovv.		A.	(ïivoug ivvoa.

Voorbeelden ter oefening:

1) Multiplicativa. airXovg eenvoudig, JcrXoüf tweevoudig, jroXXrurXoDf veelvoudig.

2) Stoffelijke. 7rop0upoüf purperen, ^aXicoDc koperen (ü x"Xic<Sc koper), tri Jr)pov£
ijzeren (ó oilnpos ijzer), \\tvovc linnen (rè Xivoi\' i\'Jas), tpeove wollen (ró tpiov jpo/).

-ocr page 64-

[N°. 110-112.

OVER DE ADJECTIVA.

3) Samengestelde. ait\\ovQ onbevaarbaar, üüavovc, slecht gezind, misnoegd, tvirvovQ
gemakkelijk ademend, goed om in ie ademen, welriekend, tvpnvc, weistroomend, fia^up\'
po«£ diep stroomend, diep, ïfiirvav^ ademend, lerend.

N.B. Men zie verder de adjectiva op -oSc, smgtr. uit -ów; N°. 113, en de
composita van »u£c N". 120.

§ 37.
Adjectiva op -vg, -üa, -v.

1. De Adjectiva op -{>g , üa, -6 worden voor mannelijk en
onzijdig volgens de derde samengetrokken declinatie verbogen
naar de voorbeelden ir$x^vC ^en "^aTV (^°- 89), doch zij hebben
geen Attischen Genitivus (No. 88, 89) en trekken het onzijdig
pluralis -ta niet samen.

2. Deze adjectiva zijn alle oxytona, uitgenomen SijAuc vrouwe-
lijk, nptafivg oud (No. 99, 9) en ij/uio-ve half; zij hebben verder
tot eindvocaal* den stam s, en vormen dus volgens N°. 72 den
Accusativus door de g van den Nominativus in v te veranderen,
terwijl zij deze v volgens N°. 73 in den Vocativus verliezen.

Bijv. ïjSi»c» ylüa , r)$v zoet, aangenaam

Singularis. Dualis. Pluralis.

N. fidvg r)Büa ficv. N. riBtïg riBtiai rjêta.

Gh riBtog fiBtiag riBêog.
D. fi$tï r\'iBeit} rjBeï.
Ac. i)Bvv f)Btiav r/Bv.

N. A. V. Wit.
G. D. rfSiotv.

. r)ötwv rioeiuiv riotwv.
D. fiBêat ijBtlatg ï)Bi<ji.
A. riBeig rjBelag r)B(a.

Voorbeelden ter oefening:

fiaSvc; diep. Spifiót doordringend, scherp. iraxvc, dik.

Ppaiit langzaam. ivSiic techt, rechtschapen. irXarvQ breed.

fipaxvQ kort, kortstondig. lüpvQ breed. Tn^i/C snel.

yXuicvc zoet. Spaave, koen. rpaxvQ ruw.

Saaie dicht, ruw. ó$ic, scherp. incÜQ snel.

§ 38.

Adjectiva op -ug , -taau , -tv.

1) Deze adjectiva, waarbij de uitgang -ttg ontstaan is door

wegwerping van vr voor de g van den Nominativus (N°. 40),

worden voor het mannelijk en onzijdig regelmatig naar de derde

declinatie verbogen. Alleen lette men op N°. 40, waar gezegd

-ocr page 65-

N°. 112114.]

OVEU DE ADJECTIVA.

is, dat de t in den Dativus Pluralis niet verlengd wordt, of-
schoon vt voor den uitgang -ai is weggevallen. In den Vocativus
hebben zij den zuiveren stam met wegwerping der r.
Bijv. \\ap!ttg bevalliy.

Pluralis.
\\aplivng \\apitaaai \\aphvra.
^apitvTwv \\apttaauv %apitvTit)V.
Xapitai \\apii<raaig \\apleat.
^apnvrae; \\apiirraag \\apitvra.
G. D. %aptivrtHv.

Singularis.
\\apttic; \\apisaaa \\apttv.
\\ap(tvTO(; ^apuaatfg \\aplevrof;.
\\apltvrt \\apti<T(jy ^upiivTi.
\\apiivra \\apii<muv \\apltv.

Dualis. N. A. V. x^aP\'"\'^T(-

N.
O.
1).
A.

2) In proza komt bijna alleen x^aP\'^f"! ^voor> doch bij dichters vindt men ook
vele andere adjectiva op -tic. Deze zijn alle paroxytona en geven een overvloed,
een rijkdom aan van hetgeen het stam woord beteekent. Bijv.:

ffcióeic, schaduwrijk (»/ ir/ció srh\'idun:), fri>?p7Jnc boomrijk (c\'svfpov boom), irirpiiitg
rnlsig (rrlrpa steen), vujióitc, besneeuwd (vi0ac - ai\'oc sneeuwvlok), éwviiiu; klinkend
(0ui\'i7 geluid), vM/hq bo.sc/irijk {v\\r) bisc/t), aifiitTÓiic, bloedig (ui/ia bloed), a/iireXóêig
rijk aan wijnstokken (a/t?re\\oc wijnstok) etc.

3) Deze adjectiva komen ook in samengetrokken vormen voor, zoodat »;«ic,
ilHttra, ytv overgaan tot ïjc, tyfftrct, yt> en ófic _f óeffrra , 6tv tot oüc » oüffffa , oüv.
Meestal echter vindt men de niet samengetrokken vormen.

Na de samentrekking worden zij regelmatig verbogen naar de derde deelinatie,
zooals bijv. wkucovc N". 95.

Bijv. ri/iriiiQ geëerd (van 77 rifii] de eer).


			Singularis.
	Mann		Vrou	w.	Onzijdig.
N.	n/iqfic;	*Tinne*	*Tifitifaaa*	*TlfUitTtTa.*	rififJEv	*tihïjv.*
G.	*TlfliltVTOQ*	*Ttni)VTOQ.*	*TipiT\\i<ranQ*	ri^r/irrrni\'.	ri/iqtvrof	*TtlitlVTOQ.*
1).	*TlflilSt\'Tl*	*TljlT)VTl.*	*TlflTI\'ITTy*	*Tifii\'itrny.*	TlftijtVTt .	rijuf/vri.
A.	*rt/iijfvra*	*Tiuijvrct.*	*rifiiiKraav*	*riujatrav.*	r//i»j<i\'	*Ttfttjv.*
V.	*TlflijlV*	*Ttflrjv.*	*Tl^.illfTO\'tl*	*Tiftijaau.*	*Ttftijtv*	rc/x^v.
			Pluralis.
N.	*riixi]ivTtq*	*ripT)vriQ.*	*Tiftiifnaai*	*rifiTiffffut,*	Ti/ijjevra	*Tin\'lVTU.*
G.	*Ttfin\'&VTlOV*	*rifiiivnov.*	*Tt\\ir\\ta<iö>v*	*Ti/irjaaüv.*	T»jUtjÉvrwi\'	*TlflilVTOIV.*
1).	r</ir/f<r(	*ri/iijnt.*	*TifinéimaiQ*	*rifiiiutraii;.*	*Tipi)l<ll*	*TlflTjITl.*
A.	*TtpijtvTat;*	n/i/jiraf.	*Ttnniaaas*	*Tifiiiaaac;.*	*Tipiiivra*	*Ttfi\'lVTa.*
			Dualis.
	N. A. V.	*TlflijfVTl*	*TlflijVTl.*	G. D. TI/lt)ivTOlV TlflilVTOIV.

§ 39.
Op zich zelf staan de volgende adjectiva, die voor mann.
onzijdig regelmatig naar de derde deelinatie verbogen worden.

-ocr page 66-

54 OVER DE ADJECTIVA. [N°. 114116.

/ïlXag /itXaiva fjiéXav zwart. raXag raXatva raXav ongelukkig.
G. [ntXavog /itAai\'vrjt; fiéXavog. rdXavog raXuivtfg T&Xavog.

tK(H)v tKovaa \'tKi\'tv gewillig, ükwv aKovaa ükov onwillig.

G. \'ikovtoq \'iKovar\\Q tKÓvrog. aKOvrog aieovarig aKOvrog.

ripriv Tiptiva ripiv teeder. irag iratra irav geheel, ieder.

G. ripivog ripüvr\\g Ttpsvog. iravróg iraar\\g iravrug.

Aanm. 1) Voor het accent van iröc zie men N°. 53. 2 b) en N°. 40. Aanm.

2) In het enkelvoud kan iraq ieder, elk en geheel beteekenen: iraQ ieder
(= ficairroc) staat zonder lidwoord, ir«c avr/p, ieder man, irana 7róXi(; elke stad:
iras geheel (= ISXoc), staat met het lidwoord, iraaa ?/ jtóXic of r) iró\\t£ itaaa of r/<
iratra iróXic de gehecle stad.

In het meervoud heteekent het alle en wordt zoowel zelfstandig als bijvoegelijk
gebruikt: itaaai ai jróXtic alle de steden, iraaai iróXnc alle steden, elxov iïl navriQ
Kpavt) gaXirif ^m allen hadden koperen helmen, waaai (iróXitc) afiariiKioav zij waren
alle afgevallen.

§ 40.
Adjectiva van twee uitgangen.

1) De adjectiva van twee uitgangen gaan uit op:

-og -ov , -ovg -ovv , -tvg -wv, -wv -ov , -r\\g -tg , -ig -i.
Verder zijn er nog adjectiva van twee uitgangen gevormd door
samenstelling met substantiva.

2) Over de adjectiva op -oc en -oi»c is reeds gesproken N°.
105, 106 en N». 110.

3) De adjectiva op ~o>g -wv worden naar de tweede Attische
declinatie verbogen, alwaar reeds over hun accent gesproken is.
Zie N°. 32. Bijv. "tXtwg medelijdend, genadig.


	Si	;ngularis		Dualis.		Pluralis.
N.	ïXtiog.		\'iXtwv.	N.A.V. ÏX«j.	N.	\'iXtto.
G.		\'IXiü).		G. J). ïXitpv.	G.	(Af(.)i\'.
D.		ïAé<[>.			D.	\'iXeqg.
A.		\'iXtuiv.			A.	ïXewg.

ÏAm

"Xeti).

Ter oefening diene: ayripwc, onvergankelijk (van a privans en yijpac, ouder-
dom), üh»xpna\\ bruikbaar, ivyiiptuc; van een gelukkigen ouderdom.

Zoo worden ook eenige composita van yé\\a>Q gelach en /ciporc hoorn verbogen,
bijv. ^iXóytXwï gaarne lachend, SiKipiat tweehoornig, irXarvufpioc, met breede hoornen.

Aanm. UXéwf vol is van drie uitgangen, wXiwc TrXla ir\\ititv, Nora. 1\'lur. irXéy
wXfui TrXéö. Doch de composita zijn weer van twee uitgangen, zooals avairXiuc

-ocr page 67-



		N». 116118.] OVER DE ADJECTIVA. 55 avanXiwv vol (wat echter ook een vrouwelijk avair\\ia heeft, Plato Phaed. XXIII, 40 of 83 d), éc7r\\fwv Ïktt\\uov genoegzaam, ffufjiirXtitiC, oufiirXiatv en i[ï7r\\ttoc t/iTrXcüjv opgevuld. 4) De adjectiva op -tov -ov zijn meest alle paroxytona en wor- 117 den regelmatig naar de derde declinatie verbogen. Behalve die op -<ppwv hebben zij meestal het accent zoover mogelijk naar voren, terwijl alle den zuiveren stam tot Vocativus hebben. Bijv. tvSatfiw tvBai/jiov gelukkig. Singularis. Dualis. Pluralis. N. tvcatfu.iv. tvèatfiov. N. tvSalfiovtq. (vêaifxova. G. tvSalfiovoc. N.A.V. luSaifiovi. G. tvBai/uóvwv. D. tvSatfiovi. G. D. ivSntiinvoiv. D. fvSal/xoai. A. tviïalfjiova. tvSai/iOv. A.. cvSal/xovag iv$ai/xova. V. tvBui/jiov. V. tvSalfiovt^. ivSat/wva. 5) De adjectiva op ?}? £? worden naar de eerste klas der 118 derde samengetrokken declinatie verbogen. Zjj hebben de korte vocaal in den Vocativus en de barytona zijn in den Genitivus Dualis en Pluralis paroxytona, evenals rpi/iprje N°. 83. Bijv. vvvifiric; Gen. Plur. ouviftwv. Bijv. aXri^fig -t\'e waar. Singularis. Dualis. Pluralis. N. aXjj&i/p. akrfStQ. N. aXr/^tt?. aXrjSfj. G. aXrfiovg. M.A.V. a\\n9\|fi G. aXijSüi/. D. aXriSti. M. D. a\\t,$olv. D. aAtj&\'aj. A. dXrjSi). aAjjStc. A. aXjjStïe. aXr/Sfj. V. aXi/Ste. V. aXi/S\'stf. aXrjSïj\' Voorbeelden ter oefening: 1) Op -üiv, -ov, afivriituiv ongedachtig. * aQptov onverstandig. yüruiv naburig. itviifiutv indachtig. i\\tilfitijv medelijdend. 5(irrtSuifitov bijgeloovig. öfioyvwptav eensgezind. liriSTiifitav kundig. ivyvwpiav billijk, welwillend. trw<pp<,>v ivys, verstandig. iripoyi\'ióiuov oneenig. iripptov opgeruimd. <pt\\6<pp(ov goedgezind. 2) Op -ifc, ff. meestal oxytona. ai\\ii]q onaangenaam. tvptvïit welwillend. ito\\vr\\xiic, klotsend. aiStviiQ ziek, zwak. cvjur/ict\|c reusachtig. 7roXur«Vi/c duur. afiXrit eenvoudig. jurt\\ï;c goedkoop. avvii^ns samenlevend, gewoon. Svaxip\'li knorrig. lirvx^lt gelukkig. by\'IC gezond. ïii»/S»\|C goedgezind. irivTairrit vijfjarig. <pi\\nfia5>n leergierig.

-ocr page 68-

56 OVER DE ADJECTIVA. [NV 119122.

119 6. Vijf niet samengestelde, bijna alleen bij dichters voorkomende adjectiva op
-«C zijn van twee uitgangen: iêptc. kundig, vrforie, nuchter, rpóQtc, gevoed, «ivij be-
roofd, ijvic eenjarig. Zij worden in den Dativus Singularis en Nom., Ace. en Voc.
Pluralis samengetrokken volgens N". 86. Zij hebben den Ace. op v en den Voc. op
i, en hebben de i tot stamvocaal, N°. 88. Bijv. ttfpie, ÏSpi kundig.


Singularis.	Dualis.		Pluralis.
Wptf ISpi.		N.	(ïfipiéï) i\'öpij; ïfipiti.
*"liïpiOQ.*	N. A. V. Upit.	G.	*iSpiutv.*
(fópit) t#pï.	G. D. iSpioiv.	D.	*Idpiai.*
Wpiv ÏSpi.		A.	*(ISpiac,) ISpig ISpia.*

N.
G.
D.
A.

120 7. Eindelijk zijn nog vele adjectiva van twee uitgangen gevormd door samenstel-
ling met substantiva. Deze behouden de declinatie van het Substantivum , waarmee
zij zijn samengesteld, doch: 1) de met wó\\ig samengestelde hebben in den Gen.
ilog, bijv. dwoXfC, balling, Gen. diróhdoc,.

2) de met ttovq samengestelde hebben in den Ace. -irovv en -iroSa, bijv. rerpa-
wovq viervoetig, onz. Tirpairovv , Gen. TfTpairoSoe,, Ace. Tirpawovv en rirpairoiïa.

3) de met ?ri/x«ï sammgestilde hebben volgens N°. 85 geen Attischen Oenitivus,
bijv. SiirinxvQ twee ellen lang, Gen. Biiriixiot;.

Bijv. ivx«pis, «üx^aP\' bevallig, van t\'i x^P\'C» bevalligheid.
Gen. n/yupiTnc. Zoo .ïyapii; onbevallig, iirixaptg bevallig.

ivtKtriQ vol goede hoop, van v è\\jrif <fe hoop, Gen. eftéXjridoc.
Tpiirr\\x^vQ ^van d^r>^e ellen, ï^jtr}xvt van zes ellen, ijjuiVijxuc van eert halve el.
0e\\Ó7rarpie vaderlandslievend, Gen. 0i\\o7rarpi$os,\', Ace. <jtt\\óiraTpiv (van r)
jrarptf het vaderland, Ace. irorpï^a).

/iorÓTrouc met een voet, iïixovQ met twee voeten, rirpairovc met vier voeten,
voXinrovQ veelvoelig, airovc zonder voeten.

<pi\\6iro\\t£ de stad beminnend, vaderlandslievend.

§ 41.
Adjectiva van een uitgang.

121 De adjectiva van één uitgang bestaan niet in het onzijdig. Sommige zijn voor
mannelijk en vrouwelijk, andere slechts voor één dezer geslachten in gebruik. Veelal
zijn het substantiva, die als adjectiva gebruikt worden. Hunne verbuiging is dezelfde
als die der substantiva.

Ziehier eenige voorbeelden: ayvwi; - wroc onbekend, 6£óxup x^ltP°S behendig, iwr)-
Av\'C - vioe vreemdeling, vreemd, airrr/v - rjvos vederloos, yvpvrie - ijrof lichtgewapend,
y\\il - «of van gelijken leeftijd, üpwa$ - yof roofzuchtig, jrévtie - ijroi; arm, ir\\iovU-
Tilt ov gierig, hebzuchtig, ftiïvvZ - vxoe, eenhoevig, «XlirriJC - ov diefachtig, vj}pt<i-
rr;c - oü overmoedig.

§ 42.

Afwijkende Adjectiva.

122 1. 7roAóe veel en niyas groot, worden, behalve in den Ace.
Sing., mannelijk en onzijdig, verbogen en geaccentueerd als waren
hunne Nomininativi (iroXXóg en fxeyaXog).

-ocr page 69-



		N°. 122124.] TRAPPEN VAN VERGELIJKING.
		57


		Singularis. N. 7roAóe iroWii woXv. *A\'7^aC fuyaXi) fitya. G. noXXov ttoAXF/c 7roAAoü. fieyaXov [isyaXtit; fiiyóXov.** D. woAAtj) iroXXy ttoAA(j>. jUfyaAw /utyaA^ //eyaAty. *A. ttoXvv* 7roAA//v 7roAi). fityav fityaXtiv fitya.** V. jUÉ-yaAt (/ityag) fjnyaXt) jue-ya. Pluralis. N. iroAAot\' TToXXai noXXd. *fieyaXoi* *fityaXai fityóXa.* G. iroXXwv 7roAAwi> ttoXXüv. */utyaXwv fuyaXwv fityaXwv.* D. iroXXóig iroXXaTg noXXoic. *fityóXotg fieyaXaiQ fityaXoig.* A. TroXXovg noXXag TroXXd. *fizyaXovr; fityaXag fityaXa.* Dualis. N. A. piyaXu. G. D. /ufyaXoiv. Aanm. Het Compositum -rranvo\\vQ zeer veel, trekt het accent zoover mogelijk naar voren. Noro. Plur. irafiiroWot. 2. 2<if behouden, heeft in het Onzijdig en in den Ace. Sing. mannelijk aüv. Verder bestaan nog de vormen ?\'i en ra. aa. Ook vindt men nog den Nom. Plur. af (Xen. Anab. V. 2. 32. Cyrop. IV. 5. 2.) ITpaof zacht, tam, neemt geheel het vrouwelijk en het onzijdig meervoud van den vorm irpaie - irpaeïa aan, terwijl het mannelijk meervoud ook naar dezen Nomina- tivus kau gevormd worden. Overigens is de declinatie regelmatig volgens piXioc en Wie, N°. 104 en 111. §43. Trappen van Vergelijking. De meest voorkomende uitgang van den Comparativus is rtpoc Tipa. repof en van den Superlativus tütoq tótij rarov. Zij worden verbogen gelijk de adjectiva op -oe (N° 104). Het accent staat zoover mogelijk naar voren. De a van den vrouwelijken uitgang rlpa is lang. I. Adjectiva op -og. 1) De meeste werpen de e weg en zetten die uitgangen achter de o , welke tot w verlengd wordt, indien de syllabe , die den uitgang -«e voorafgaat noch van nature , noch door positie lang is. In dit geval maken muta cum liquida ook positie. Zie N°. 6 en 7. Bijv. oo<pó<; wijs , ao(j)WTtpoQ ao$<l>taToq. (ptXórl/iog eergierig , (piXon/xÓTtpOQ <f>iXorifiÓTaTO;. /3é/3atoc stevig, *(Sefiaiórtpog fitfiainTaTOQ.*

-ocr page 70-



		58
		TRAPPEN VAN VERGELIJKING. [N°. 124130.


		atfivóg eerwaardig , atfivórtpog rrtnvóraTog. \'ivSo^oQ beroemd, ivBo^órtpog ivBo^órarog. fwcpóg klein , /jUKpórtpoe fiiKpórarog. Aanm. Om de quantiteit der voorlaatste anceps te kennen, lette men er op, dat zij lang is in de composita van rïfiri eer, övfinQ gemoed, leivSvims gevaar; doch kort in de uitgangen -wq, -ikoq, i/tot, -ivoc; vandaar: örï^of ongïeerd aripiÓTipoc., ïrpóUvnot bereidwillig fióripoi, iirJicivlvvnc, geraarvol verfpot, jSairiXïcóf koninklijk -i(irarof, iïïioc waardig «liwrépof, aüiwraroj, av SpiKÓQ dapper -»wraro£. Ook is de v lang in irr\\vpÓQ sterk, i(t\\vpórtpoz, lrr\\vp6raroQ- 125 2) Sommige adjectiva op -oc vormen hun Comp. en Superl. op ahipoq -a\'tTaroQ. De voornaamste zijn ïo-oc gelijk, loairtpoq, laaiTUTOQ , j}(Ti»^oe rustig , ^«ru^airfpoc , riav\\a\'tTaTo^ , Evêiog , hei- der , EvSiaiTtpot; , tvSiairaTOQ , 6\\ptog laat, oxpialrtpog , oxpialraTOQ , TrXi\'imog nabij, TrXr}(TiatTtpog, 7rAr)<T(airaroc. 126 3) De adjectiva tfx\'Aoc bevriend, ytpaióq oud, iraXcuó$ oud, oxokaïoQ ledig, langzaam, stooten gewoonlijk de o uit, bijv. 0/A- repoQ fiXrarog ; yspairepog yipaharoq ; TraXairepog naXuiraTOg; a\\oXaiTepog (T^oXairarog. 127 II. De adjectiva op -o v e hebben in het algemeen ovampoQ , ovaraTOQ , bijv. anXoïig eenvoudig , anXodarcpog , airXovaTaToq. 128 III. De meeste adjectiva op vq, -tTa, -v en -rjg -e$ vormen hun Comparativus en Superlativus door «poe en rarog achter het onzijdig te voegen: bijv. tvSvc recht, tvSu-rtpog ivSv-raroe, (piXofiuZi\'ic; leergierig, 0tAo/ua$£<x-r£po£ (piXo/na^ta-Taro^. 129 IV. De adjectiva op -wv -ov maken Comp. en Superl. door achter het neutrum -éoTepo£ -tararoQ te plaatsen, bijv. cvêalixwv gelukkig , tiiSai/jioviaTtpog ibBai/iovéaTaroQ. Ook x«pfee bevallig, heeft xapiêaTtpog x^aP\'^f\'^{ff^aro}C 130 V. De adjectiva raxv^snel, tiSvq aangenaam, alaxpóg schandelijk, Ix&póg vijandig, hebben de volgende Comp. en Superlativi. ra\\VQ Sarrwv (N°.37) Ta\\iaruq , r)$vg fiSiwv rjBiarof, alaxpóg ala\\7t»v atoxioTot; , t^&póc ix^^lu,v £X^"^TroC* OÏKTpóg deerniswaardig, Comp. oiKTpórtpog , Superl. oJicrpó- roroj en oÜKTiarog.

-ocr page 71-

N°. 131 133.] TRAPPEN VAN VERGELIJKING.

Aaxm. 1) Vele onregelmatigheden bij de vorming van Compar. en Superl., die 131
hier niet zijn aangestipt, moet het gebruik en het woordenboek leeren. Zoo vormt
aa/uvoc blijde, den Comp. en Superl. regelmatig als Adjectivum, terwijl men als
Superlativus van het Adverbium (N°. 140) a<r/ifvcurnra en aayaviarara vindt.

2) Enkele adjectiva (bijna niet dan in themaboeken voorkomende) vormen hun
Comp. en Superl. op -i<mpoc -wtutoc; zoo onder anderen: üpirnS roofzuchtig,
\\a\\og snapachtig, 7rrwx<Sc, arm, \\ayvoc, tvulpsch, eXén-rtjc diefachtig, wXtoviicTnc,
hebzuchtig, ^ivlijs leugenachtig etc.

"A*pSroc onvermengd, heeft atparitTTipoc, itiiruv rijp, iriirainpoc,, irnrairaToc,
irliav vet, irtóripoc wwTaroc (II. 9. 577.), imXiidfuov vergeetachtig, lwiXr)a\\iÓTaToc.

3) De meest voorkomende onregelmatigheden worden in het volgend nummer
aangegeven.

§ 44.

I. Van dagelijksch gebruik zijn de volgende Comp. en Superl.: 132

f a/iaviov. I apiaroq.

) ptXrlwv. 1 fiiXrioTOg.

Kpeirrwv. j Kpariaroq.

KUKltoV. [ KCtKMTTOS.

\\eipwv. (\\ttptaTog.

[r\'iTTwv. [riKiaTa (adverbium geenszins).

{fiaKpórepog. I /xtucporaroe.

(Xen. Cyr. II, 4,27).
fiiyiaroq.
oXiyiarog.
(XdxiaTOQ.
TrXeïaroq.

1. ayaSós goed.

slecht.

KOKOQ

1. fiaKpnqlang.

4. filyag groot.

5. oXiyoq wei-

nig.

6. voXvq veel.

Gen. irXeiovog.

KaXXiarog.
\' paaroQ.

la\\yitvóraTi>£.
\\ aXyiffroc,.

133

2. ipputnévoc sterk

3. vjjptorric onbeschoft

Ippw/iivfaraToc. Xen. Cyr. III. 3. 31.
vj3piOTÓTa.TOf;.  V. 6. 41.

Bij Homerus is flaaiKivc, koning nog adjectivum en heeft dan tot Comp. f}aoi\\ii-
ripoc en tot Superl. paatXivTaroc,.

-ocr page 72-



		60 TRAPPEN VAN VERGELIJKING. [N°. 134136.

		§ 45. 1) Declinatie der Comparativi op -wi>. De Comparativi op wi> worden regelmatig naar de derde declinatie verbogen gelijk de adjectiva op -wv N°. 117. Gewoon- ljjk echter trekken zij de uitgangen -ovte en .ovaj tot -oi#c, den uitgang -ova tot -w% /amen, en hebben in het onzijdig het accent zoover mogelijk naar voren. Bijv. Singularis. Pluralis. N. fitXrlbiv plXriov. N.V. (pfXrioMc) (itXrtuve (\|3<\\7-ir».<i) fitXritt). *TtOVOQ.* *TIOVIVV.* D. ptXrtovi. D. /3tXr(0(Tj. A. ifiAriova) ^eXti\'w (3t\\Ttov. A. (/3fXr(ovuc) fitXriovc (/JtXrfovo) (BiXrltv. V. fitXnov. Dualis. N.A.V. 0_£Ar/ow. GK D. jSfAr/ovoiv. 2) Van eenige Comparativi en Superlativi beslaat geen Positivus, zooals zijn : {irpó voor _t praep.) Trpórfpoe, eerder irpuirac, eerste (üjró onder) vrrrtpoc, later vararoc, laatste, (it, uit) fV^aroe uiterste, (iiwip boven) virkpripoq hooger üirrprarof j . , . *VTTCtTOC,* S 3) Se beteekenis van den Superlativut is tweevoudig; hij geeft een zeer /wogen of den hoogsten trap aan. Men lette dus op het zinsverband om te weten hoe de Superla- tivus in een voorkomend geval moet vertaald worden. Bijv. Xen. Anab. I. 9. 9. KDpoc ai&nuivfetfaroii piv wpwrov ru>v qXiciturwv ISókh llvat r»?c re 7rp«<r/3urs- poic, Kai Tuiv tavTflü virtidtttTTtptoV ftaWnv frcidcir^ui, tirfira fc tyiXiTTirnraroQ rui roï( ïniroif, apttrra xP~l"^^al\' \'Vpnov iï\'aiirbv rni rüiv Ji{ Tav rróXtjiov ïpyiov <pi\\o- [laSÊtTTarov flvat Kui uiXirnpórarnv Itrti êt rij IjXikui tirp&irt Kut (piXoSnpóruroi; yv Kat TTpoQ ra Snpia pévroi tptXoKn\'Suvóraroc,. Cgrns bleek nu vooreerst de beseheidenste onder zijne makkers te zijn tn beter naar de ouderen in jaren te luisteren dan zij die van geringeren stand waren dun hij; vervolgens ook was hij een zeer groot liefhebber van paarden en een uitmuntend paar denmenner. Men oordeelde verder dat hij liet leer- gierigste was voor al wat de krijgskunst betrof en zich het ijverigste daarop toelegde. En toen het aan zijn leiftijd paste u\'as hij ook een zeer groot liefhebber tan de jacht en zeer onversaagd ten opzichte der wilde dieren. 4) Men kan den Comparativus en den Superlativus omschrijven of versterken door p,aXa, aaXXov, fiaXtara zeer, meer, meest (magil, maxime) door ïri nog, rravv en aipóiïpa zier, ttoXv ver, verreweg door voorvoeging van irav, N". 39 etc. Van deze omschrijving moet men zich bedienen bij woorden, die geen vergelij- kingstrappen toelaten, zooals bijv. participia. Bijv. Xen. Cyr. I. 3. 2. ITfpfr.ii\' prjv iroXi taWiaroQ o Ip\'oc, irariip, mijn vadtr is verreweg de schoonste van alle Perzen.

-ocr page 73-



		N°. 136140.] ADVERBIA. 61 Ibid. 4. ov ydp iroXv aoi SokiX rfvat kóXKiov tó$i t\'o Stïirvov; schijnt u deze maaltijd niet veel schooner te zijn. An. I. 1. 4. QtXovo-n ai/rbv ftaWov hem meer beminnende, ó. ünri abnp itaXXov (fiiXori; livat zoodat zij hem meer bevriend waren. IV. 8. 20. opóSpa piSiovmv lipxi- aav zij waren ah zeer bedronken mentenen. 5. Wanneer de Superlativus den hoogst mogelijken graad aanduidt, wordt hij dik. 137 wijls versterkt door \'órt, <üc of \'óirinQ, soms in verbinding met diva/iat, ik kan, gelijk aan het latijnsche quam possum. Xen. An. I. 1. 6. Tiqv 81 \'EWnvtKyv Hvafiiv i)5pot£iv <ic uaXiara fiïvvaro lirt- Kpvirrófifvoc, ottioq oti aTrapaaicivnrarov Xafioi fta.\'itXfa\' wapiiyyuXt roïc tppovpdpxoiQ Xapfiavuv (ivêpac, \'órt irXfiarove, xai fliXrinrovc.. Hij verzamelde verder zijn Grieksche macht zoo geheim mogelijk, opdat hij den koning zoo onvoorbereid mogelijk {op \'t onver\' wachtst) zou overvallen. Hij beval zijn legerhoofden zoovelcn mogelijk van de beste man- tchappen te verzamelen. Ibid. I. 3. 14. üiq Ta\\i(tTa zoo spoedig mogelijk. 15. y Sóvarov paXtara zoo goed alt de beste. I. 2. 5. y ISvvaro rax\'OTa qua maxima poterat celeritate, zoo snel mogelijk. 6. Het woordje dan wordt na een Comparativus door j; vertaald. Dit >; kan , 138 evenals het lat. quam, weggelaten worden, indien het tweede lid der vergelijking in den Xom. of Accus. staat, en dan zet men den Genitivus, gelijk in het latijn den Ablativus. Bijv. Xen. Cyr. I. 3. 4. nu ydp iro\\ó <rot SoKtl iivai KaXXtov ró 8è ró ïtlirvov toö (fofjri\'oti) tv népaaic;. Schijnt u deze maaltijd niet schooner toe, dan de maaltijd bij de Ptrzen ? Nonne haec tibi videtur coena multo elegantior quam Persica of Per- sica. Toü Iv Tlipoatc, voor »; ró ilïirvov iv ïïipaaiQ. 7. Evenals in het Latijn wordt ook in het Grieksch de Nederlandsehe overtref- 139 fende trap door den Comparativus weergegeven, wanneer er slechts van twee sprake is. Bijv. Xen. Anab. I. 1. 1. Aapilov ylyvovrai irtüb\'ic; ivo irpfirfiiripoc. uïv \'Apra- Ef/iEiK\', viwripoe Si KDpoc. Darius had twee kinderen, de oudste {major natu) tvat Artaxerxes, de jongste {minor natu) Cyrus. § 46. Adverbia. 1. De Adverbia, Bijwoorden zijn of afgeleid.e- of stamadverbia. 140 Hier wordt alleen gesproken over de adverbia in zoover zij van adjectiva afgeleid worden. 2. Van de adjectiva worden adverbia gevormd door de v van den Genitivus Pluralis mannelijk te veranderen in c, terwijl hetzelfde accent blijft. Bijv. rroipÓG wijs. Gen. Plur. <jo<j>ü>v. Adverb. ao^üg. auxpptvv verstandig. aw(ppnvu)v. ertiMppóvwc;. 17SUC aangenaam. rjêïwv. fi&wg. a»jS»)c onaangenaam. aijSüv. a»)8wc.

		s

-ocr page 74-

[N°. 140, 141.

NUMERALIA.

3. De Comparativus der Adverbia is gelijk aan het Neutrum
Singulare van den Comparativus der adjectiva, en de Superla-
tivus der Adverbia aan het neutrum plurale van den Superlativus
der Adjectiva.

BjjV. Adj. (TO(j>ÓQ (TO<j>(jJTepOQ (TOtfttVTaTOQ.

Adv. mxjx\'ixj oo<j>iï)rtpov aotpórara.

Adj. ai\'icpixoi\' awfpovéoTepoQ ato^povigraroq.

Adv. aitxjipóvtiJQ a(ö<f>povioTipov obHppovêaTara.

Adj. 7]§U£ ?)8lü>V ï\\$lOTO£.

Adv. rjStwg S\'iöiov rJStora.

Adj. aj/8C;c atjSfWfpoe atjSto-raroe.

Adv. ariBüg ariStartpov anStorara.

Somtijds echter wordt de Comparativus van het Adverbium gemaakt door den
uitgang r*poc in ripuc of den uitgang uv in óvüiq te veranderen.

4. Het adverbium van ayaSóg goed, is tv wel, goed, Comp.
iifutvi)» beter, Superl. apio-ra best.

Aanm. De Comparativus en Superlativus der Adverbia kan ook versterkt wor-
den, gelijk in N°. 136 van de Adjectiva aangegeven is.

§ 47.
Telwoorden. Numeralia.

Cardinalia. Ordinalia.


1.	t a	eiQ , ftta , tv.	irpwrog, t), ov.
2.	p<	Svo.	ètvTtpog , a, ov.
3.	7	rpt7g Tpia.	TpiTO£ , t) , OV.
4.	g\'	Tirrapts, a.	Ttraprog.
5.	f	irtvre.	*irt/lTTTOQ.*
6.	t	?\'	*tKTOQ.*
7.	*l\'*	tirra.	t(3SofJ.OQ.
8.	V	*OKTW.*	ojSooq.
9.	y	fvvta.	ïvaro$.
10.	f t	èiica.	Séicoroe.
11.	ia	svSlKa.	tvSticaroe.
12.	,/3\'	BuiSfKll.	StoSiicaTOQ.
13.		rpiaicaiêsKa.	TptaKaiBtKaTog.
14.	*3\'*	TtTTapta-aKaiStKa.	TiTTapaKaiBiicaTO£.
15.		niVTtKaiBeica.	irtvTknaiBiKUTOt;.

-ocr page 75-

^_J^//L^iie^^cJi^ ^^t^

ffl~

\'a-o.

(f (7 /

1S6^rf*- isirU~^ f(7°(f<rf ft/f** , ^^f\\ <=|

ét J W\' fc/- - \' \' \' ^!

-ocr page 76-

N°. 141.] NUMERALIA. 63


	Card	i n a 1 i a.
16.		*tKKaiStKa.*
17.	il\'	*tTTTOKaiSeKa.*
18.	t	*OKTWKalêsKa.*
19.	&	*èvvtaKaiceKa.*
20.	t K	eiKoat (»).
30.	A\'	*rpiaKOvra.*
40.		*TtTTapaKOvra.*
50.	t V	*irevT))icovTa.*
60.	r	*ï^1)KOVTa.*
70.	0	*i^êo/ll\'lKDVTa.*
80.	7T	öyooZ/KOvra.
90.	?	**iveviiKovra. i4***
100.	9	*ikcltÓv.*
200.	f	*SiaKÓaioi.*
300.	f T	*rpiaicótTioi.*
400.	f V	*Terpaicóaioi.*
\'500.	¥	*nevTUKÓaioi.*
600.	X	t\'s«k-d(T«)(.
700.	f	*tTTTUKÓatOl.*
800.	/	*oKTaicóaiot.*
900.	^	**tvvaKÓmoi. f***
1000.	,"	*\\lXioi. II***
2000.	fi	*êia\\iXiot.*
3000.	,i	*Tpia\\iXiot.*
4000.	,8	*TCTpaKl(T)(iXtOl.*
5000.	t	*iravraKitT\\lXioi*
6000.	/C	*tJZaKiaxiXioi.*
7000.	£	*\'nrTaKi(T\\iXioi.*
8000.	,^}ï	*ÖKraKia-)(iXioi.*
9000.	,a	*ivvaKia\\iXtoi.*
10,000.	/	*fivpioi.*
20,000.	/^k	*èiafidpioi.*
100,000.	,p	*SiKUKKTfWplOl.*

Ordinalia.
tKKcuStKaTog.
EiTTaicaiBtKaTOg.
OKTiDKaiStKaroQ.
IvvcaKatBtKaTog.

£1KO(TTOC\'

rptaicooroC\'
T£TrapaKO(TTü5

t^rjKOaróg.

lj3Soju?)ico(Tro<:.

ö-ySojjKogróc.

** *y<?\'

£l>£VJ)(CO<TrÓc.

tlCaTO(TTOC.

SiaKoaioaTOQ.
TpiaKoatooróg.

TiTpOLKOaiOOTÓQ.

irtvraKoaioaTÓg.

£^aKO(TtO(TTOC-

iirraKoaiooTOQ.

OKTaKoatoaróg.

ivvaKOaioarog.

\\i\\io(ttÓ{;.

Sia\\iXioaróg.

TpiayiXiooTÓc.

TErpaKia\\i\\ioaTÓQ.

irivTaKi<j\\iXioaTÓq.

t^aKi<r\\iXioaTog.

ÉTTTaKiaxiXioaTOQ.

oKraKicr^iXioijTÓg.

tvvaKta^iXioaróg.

fiVplCHTTÓg.

CKTflVpiOOTOQ.

SEKaKltTflVplOffTOQ.

Iftf

1. Afzonderlijke getallen worden door Kat en aan elkander
verbonden, zoodat gewoonlijk het kleinste voorop staat, de groo-
tere volgen en met het grootste geëindigd wordt, bijv.: 121
schepen /j.(a Kal fiKoai aai ticarov vijsc.

-ocr page 77-



		\' **Crrirri) / (Jt«)* </^ JÊtirry\\** (Crtm-o J M/i 7T/7r,<?._t 7?7//r^. J,o. 4(4/_} 4/,\'; 41\'3} 4tt£f,/t_} A7r.fr; A/r-r,d- A7T////.fp i4,£>; 444 io, A/iad, £ (TT, ra_} lil4.6* Jiï\\ fl, Ut^>_;* ffliïnMmxxxxm zjrxHmii ma irr//r, /<^ /fffrirv. \\sd ICÜ X f (ritere c^-/\'-fNtÜ7rtrO . ï . VJt flj

-ocr page 78-

64 NUMERALIA. [N°. 142146.

142. 2. De Ordinalia zijn alle adjectiva van drie uitgangen, de
Cardinalia zijn van en met nivre tot en met warov onverbuig-
baar, doch de honderdtallen en hoogere getallen zijn pluralia
tantum en worden verbogen volgens het meervoud der adjectiva
op -of.

De vier eerste Cardinalia worden als volgt verbogen:

Nf /w tl

. ui; fjiia tv.

Q. kvÓQ juiöe tvóg. N.A V. Svo. N.A. rptic; rpla. N. TtTTaptg rirrapa.

D. tvi iita tvt. G. ü. Bvoïv. G. Tpiiiiv. G. rerraptov.

A. tva fiiav tv. D. rpiai (v). D. Tirrapai (v).

A. Ttrrapaf TtVrapa.

Aakm. Men lette op het accent van fiia en SvoTv.

Naar Siio gaat ook ü/i^m beide, G. D. ap^oTv, A. ap<pa>.

143. 3. Volgens «c gaan de composita ovStic en /ujjStt\'c. die
als substantiva niemand, niets, als adjectiva </eera beteekenen.
Zij zijn ontstaan uit oiièi tig en /ujjSI etc zelfs niet één. N°. 34.

Singularis. Pluralis. Mannelijk.


	X.	ovêtig
	G.	ovotvóg
	1).	ovBtvi
	A.	ovStva

ovStfita oviïtv N. ovotvtg.

ovBtfiiag ovBtvóg. G. óvSivwv.

ovSt/iuj ovStvi. D. oiiSêat (v).

ovStfiïav ovBtv. A. oï/Sti>a£.

OüSfif en /xrjStic volgen het accent der monosyllaba slechts in het Enkelvoud,
volgens N°. 53. 6.

144. 4. Adverbia numeralia op de vraag hoe dikwijls, zijn: ixvai eenmaal, Hq, twee-
maal, rpic, driemaal, rirpaKie, viermaal, vivtókiq vijfmaal, Igaictc zesmaal, iirraKig
zevenmaal, iicraric achlmaal, ivaicic negenmaal, liK&ntQ tienmaal enz.

Deze worden gebruikt om de duizendtallen te vormen. De tienduizendtallen wor-
den uitgedrukt door het Substantivum numerale /luptaj.

Hiertoe kan men ook rekenen ttoXAóicic dikwijls, AXiyaeic zelden,

145. \' De vrouwelijke Substantiva numeralia, die een hoeveelheid aanduiden en op
aQ, Gen. aioQ, uitgaan, zijn: ivac, en novae de eenheid, Svuc, de koppel, rptae drie-
tal, rirpaQ viertal, irifiirac, (irfiiirrae, of jrtvrac) vijftal, (si-af zestal), IfHo/t&S zeven-
tal, (óvfloae achttal), (èvvtae. negental), Sucac, tiental, tUae twintigtal, rpiStac.
dertigtal, iearovróc honderdtal, X\'Xiac duizendtal, /xvptae tienduizendtal etc.

146. 6. De Adjectiva multipticaliva op de vraag hoeveelvoudig zijn reeds, wat decli-
natie en accent aangaat, in N°. 108 behandeld. Doch er bestaan ook nog adjectiva
pp -irXomoc, bijv. SiirKaoioc, tweemaal zooveel of zoo groot, rpiirXaaioc. driemaal zoo
groot etc, jroXXnjrXóirioc zeer groot, ontelbaar.

Aa.vm. Om de met acht en negen samengestelde getallen uit te drukken, wordt

-ocr page 79-

N°. 146149.] PRONOMINA.

ook eene omschrijving gebruikt met het werkwoord Sim ik mis, ik heb gebrek, wat
den Gen. regeert. Zoo bijv. Xen. ïïell. I. 1. 5: lAX««/3«i5i)c iirittrirXtï Svnïv Siob-
oatQ ÜKotri vavaiv. Alcibiadts vaart nog daarheen met 18 schepen (met 20, gebrek
hebbende aan twee = min twee).

PRONOMINA.

§ 48.
Persoonlijke Voornaamwoorden. Pronomina

147


		personalia Substantiva.
	1* Persoon.		2\' Persoon. Singularis.	3" Persoo
N.	È-y&> ik.		ai gij.
G.	i/ioï) en /iov van	t mij.	aov van u.	[ov van hem.
D.	ifioi en fioi aan	mij.	aoi aan u.	ol aan hem.
A.	tfii mij. en/(ct		at u.	\'i hem.]

Dualis.

a<j>m gij, u beiden,
oftpv van , aan u beiden.

Pluralis.

N.A.V. vit wij, ons beiden.
G.D. vifv van, aan ons beiden.

afymi hen beiden.

aijnüiv van, aan hen beiden.


	N.	i7iueïe wij.
	G.	rifiióv van ons.
	D.	fifüv aan ons.
	A.	i\\Haq ons.

v/iüq gijlieden.
vfitóv van ulieden.
v/iïv aan ulieden.
ifiag ulieden.

o<j>tÏQ zij.
a<j>ü>v van hen.
a<piai{v) aan hen.
a<j>ag hen].

1) De vormen /iov, fioï, pi, aov, aoi, ai en ov, ol, \'i zijn enclitisch (N°. 13).
Na voorzetsels gebruikt men voor den eersten persoon steeds de langere vormen
Ifioü, Ifioi, ini (N°. 16. «.).

2) Het pronomen van den derden persoon is tusschen haakjes geplaatst, daar het 148
in proza minder voorkomt en veelal vervangen wordt door Iciivoc en avróc,. Bijv.

Xen. An. I. 2. 15: ilx¹ ^T<> f^iv SiZtov Mivmv aai ol aiiv avrif, tó St tbilivvfiov
KXiapxoc xai ol iiceivov. Menon vormde met de zijnen den rechter-, Clearchus met de
zijnen den linkervleugel.

3) \'V.yói kan als volgt versterkt worden: iymyt, ipovyt, l/toiyt, ï/tfyi.

§ 49.
Terugwijzende Voornaamwoorden.
1. Deze voornaamwoorden worden terugwijzende genoemd, 149
omdat zij dan in de plaats der persoonlijke voornaamwoorden

-ocr page 80-



		66 PRONOMINA. [N°. 4951.

		gebruikt worden , wanneer zij op het subject van den zin terug- wijzen. Bjjv. 7raj8tii(i> IfiavTÓv ik onderwijs mij zelven, doch iraiBiveiQ i/xt gij onderwijst mij; hij deed het kind een kleed van zich aan, tov iraiSa ri/iipuae rbv /ulv tavrov \\trüjva; toen de grootvader ziek was verliet Cyrus hem geen oogenblik: aoStvri- aavroq aïiroü ov^iiron cnrlXtnre (Küpog) tov ttcutttov. Stond in dit laatste voorbeeld avrov , dan zou Cyrus zelf ziek zijn geweest, en stond in het eerste avrov , dan zou het een kleed van het kind geweest zijn. 2. Deze pronomina zijn gevormd door samenstelling van de personalia met avróq, waarmee zij in het enkelvoud tot één woord samentrekken. Zij worden als volgt verbogen: Singularis. 1\' pers. van mij %elven. 2^e pers. van u zelven. 3\' p. van %ich zelven (mi, sibi, se) G. t/iauroü-fjc. atavTOV-riQ of (xauroü-ijg savrov-ïJQ of auroü-ijc. D. èfiavTiji-y. asavTty-rj of aavTty-ij ÈavTty-rj of avTty-y. A. fnavrówyv. trtavróv-riv of aavTÓv-r\\v kavróv-i\'iv-ó of avróv-riv-ó. Pluralis. G. r\\iiü>v avTtöv vfxwv avrwv tavriöv of avrüv of <r<piSv avrwv. D. ïi/üv avToÏQ-aïq vfüv avróïg-aÏQ savrolg of avroïg of aQiaiv avróï^-aÏQ A. ijjuac avTOv^-ag vfjiag avrovg-ag tavrovg of avrovq of crrpïu; avrovg-ag § 50. Bezittelijke Voornaamwoorden. 150 1. De bezittelijke voornaamwoorden, pronomina possessiva, gevormd van den Genitivus der personalia, zijn: (van tfjiov) 1/jióq ifiri tfióv meus (van S)(i<Zv) r\\(iir^o^-a-ov noster. (van aov) aóq ai\'i aóv tuus (von vfxüjv) vfiêrepog-a-ov vester. Gebruik der bezittelijke\' voornaamwoorden. 151 l) Wanneer de bezitter onderwerp van den zin is, zoodat er geen onduidelijkheid kan bestaan, worden de bezittelijke voornaamwoorden in het Grieksch niet vertaald, doch wordt alleen het lidwoord gebruikt. Zie N°. 26. Bijv. Xen. An. I. 2. 18. t; KiXiiffii ïifivylv iwi rqf apftafia^ni; xai oï Ik Trji óynpaj /caraXi7róiTec rd üvia Ipvyov\' oi H "EWnvtc aiv yéXuiri lirl tüq deijvdc t/Xdov. De Cilicische koningin vluchtte op haar wagen en de kooplieden vluchtten met achterlating van hun waren ; de Grieken echter gingen lachend naar hun tenten.

-ocr page 81-



		N°. 153157.] pronomina. 67 Zoo vertaalt men, ik waseh mijn handen, vi^o/iai rdc xtïpaQ. Wil men met nadruk spreken zooals wij in-het Nederlandsen mijn eigen, uw eigen, 153 zijn eigen gebruiken, dan worden in het Enkelvoud de terugwijzende voornaamwoorden Ifiawfov, aavrov, iavrov bij het artikel gevoegd, terwijl in het Meervoud de prono- mina possessiva met avrüv verbonden worden. Deze bepalingen staan gewoonlijk tusschen het artikel en het substantivum: bijv. Demosth. Phil. I. Et\' iXt7r»roc *rabrnv ïfx^l ^Tl^v yvüftnv <1>Q* \\a\\iitov** iroXiueïv lariv \'ASnvaiotg ixovai roaavra iiriritxiiuara TWS aiirov x<\'>P"£ n.r.X. indien Philippus gemeend had, dat het voor hem moeielijk was de Atheners te beoorlogen, die zoovele versterkingen tegen zijn eigen land hadden enz. Zoo zegt Demosthenes telkens rei v/iértp\' aiirüv Krintara ma eigen bezittingen. Zoo Hom. Od. a. 7. avrüv yap oQirkpyoiv araaSaXiyaiv óXovto, zij kwamen om door hun eigen vermetelheid, sua ipsorum temeritale perierunt. 2) Is de bezitter echter niet subject van den zin dan moet men de pronomina 154 possessiva gebruiken of, zooals veelal gebeurt, ze door de pronomina personalia omschrijven. De pronomina possessiva van den derden persoon öc, »/, ov en aipiripoc., -a, -ov» die in proza niet gebruikt worden, moet men altijd omschrijven door avroü of Uiivov pan hem. Gewoonlijk staan deze Genitivi achter het Substantivum. 3) Het geheele kan uit de volgende voorbeelden blijken : 155 I. b irarijp uov en b lubt irariip mijn vader. ó irariip aov ó abc irariip uw vader. ó irariip aiirov of 6 Ikuvov irariip zijn vader. b irariip yfiüv en ó i\'ipiripoc, irariip onze vader. ó irariip bfiüv ö vuiripoc. irariip uw vader. b irariip aürüv of ó imivinv irariip hun vader. II, rbv Iftavrov iraripa mijn eigen vader, rbv aiavrov irarépa uw eigen vader, rbv iavrov iraripa zijn eigen vader, rbv imirtpov aiirüv iraripa ons eigen vader, rbv iuiripov aiirüv irarépa uw eigen vader. rbv iavrüv iraripa of zelden rbv o<pirepov aiirüv iraripa hun eigen vader. 4) Tusschen ó irariip iiov en ó iubs irariip is dit verschil, dat in het eerste 156 geval het pronomen geen nadruk heeft, noch terugwijzend is, terwijl men het bezittelijk voornaamwoord gebruikt wanneer de klem op het voornaamwoord gelegd wordt, zooals in tegenstellingen. De terugwijzende voornaamivoorden worden gebruikt wanneer de bezitter subject is en nadruk op het pronomen valt. Bijv. aripyu rbv iraripa jiou oö/c ix^aipft, hij bemint mijn vader en haat hem niet; aripyu rbv lubv iraripa oii rbv aóv, hij bemint mijn vader niet den uwen; aripyio rbv iuavrov iraripa ov rbv aóv, ik bemin mijn eigen vader niet den uwen; aripyu rbv iraripa ik bemin mijn vader. Aanm. Men lette er op dat b teetvoc irariip beteekent die, gene vader, en lutivot dan aanwijzend voornaamwoord is. Zie N°. 163. 5) Staat het pronomen possessivum bij het subject zelf van den zin, zoo wordt 157 het slechts dan vertaald wanneer de duidelijkheid dit vereischt, bijv. Xen. Cyr. I. 3. 2. **Tlipaüv jiïv iroXb naWiaroc, b l/ibt irariip, Mrjflwv /tivrot iroXii ovrog b iftbe iraw** 5*

-ocr page 82-

68 pronomina. [N°. 157161.

noQ KaWttTroc* avTatma^ófitvoQ H 6 wairnoc, avrbv aro\\t)v ku\\i)v ivkiïvm. Mijn
vader is wel verreweg de schoonste dtr Petzen, maar onder de Meden is deze mijn groot-
vader verreweg de schoonste: en zijn grootvader groette tegen en trok hem ecu schoon
kleed aan.

§ 51.
Het wederkeerig voornaamwoord.

158 Het reciprocum aXXyXw elkander kan als dualis en als pluralis
verbogen worden, gelijk volgt: A. aXXyXto. G. D. (iAA>)Aoiv(-n<v).
Plur. G. aAA/;A(ui>. D. aWi\'iXoiQ-aiQ. A. aXXi\'iXovg ttAA/;Aac; uXXrjXa.

§ 52.
Aanwijzende voornaamwoorden.

159 De pronomina demonstrativa zijn:

1. Voor den eersten persoon, wat betrekking heeft op den
persoon die spreekt: <"Se fiSe róBe, deze deze dit, gelijk aan het
latijnsche hic haec hoc. Het wordt verbogen als volgt:


	Singularis.	Dualis.		Pluralis.
N.	tl $ W ^ / ^ OC£ 7)OE TOÖE.		N.	o\'iBe oïoe	raêe.
G.	TovBt tFj<t§£ Toïide.	N.A. riiiSe.	G.	*TUWCi.*
D.	roïot" rtjBs r<»j§£.	G. D. roivSt.	D.	toTctSé rdiercc	roTaSs.
A.	róvBs ti\'ivSe toBs.		A.	TovctSe rdace	raSt.

160 2. Voor den tweeden persoon, wat betrekking heeft op don
persoon tot wien gesproken wordt, outoc oDnj tovto , die die dat,
gelijk aan het lat. iste ista istud. Het wordt regelmatig naar
de eerste en tweede declinatie verbogen , doch neemt een t aan
waar het lidwoord de r heeft en verandert de o in a waar het

lidwoord a of r\\ heeft.

Singularis.
N. ovto$ avTr\\ tovto.
G. tovtov raurtjc tovtov.
D. rovrij) ravry tovti^i.

A. TOVTOV TaVTtJV TOVTO.


Dualis.		n Pluralis.
	N.	oïirmi altrat	Tavra.
N. A. TOVTUl.	G.	*TOVTWV.*
G. D. rovTotv.	D.	Tovroig Tavraig	*TOVTOIQ.*
	A.	*TOVTOVQ TÜVTCIQ*	raïira.

1(J1 Aanm. 1. Volgens ohroc, worden ook de pronomina correlativa, onderling betrek-

kelijke voornaamwoorden, roiroDroc roaairn Toaovro, zooveel als, zoo groot als,
tantus, toiovtos roiavrtf roioüro zoodanig als, talis, en tï)\\ikovtoc, rij\\«air»| r»j\\i-

-ocr page 83-



		N°. 161 166.] PRONOMINA.
		(59


		kovto zoo groot, zoo oud als, verbogen. Het onzijdige dezer pronomina neemt voor een volgenden klinker de v aan, roaovrov, toioutov. 2. "OSi evenals de correlativa roïoc roióirh, rÓToc. ronnofi en het adverbium 162 w(5« hebben betrekking op hetgeen in het verhaal volgt, en kunnen dus vertaald wor- den : op de volgende wijze, zooali volgt: bijv. ï\\iyi raSi, rota, Totale, uiSi hij sprak als volgt, hij zeide het volgende. Qutoc daarentegen evenals de correlativa 7-n<Tnüroe, roiot\'roc. en het adv. oïrwc. hebben betrekking op hetgeen in het verhaal voorafgaat, en staan dus op het einde of na het sluiten eener redevoering: oftrwc, ravra etc. ïktytv : zoo sprak hij, dit zeide hij. 3. Voor den derden persoon, wat betrekking heeft op den 163 persoon over wien gesproken wordt: èictTvoc, tKtivti licttvo, die, die, dat, gene, gelijk hot lat. Me, illa, Mud. Het wordt regel- matig naar de eerste en tweede declinatie verbogen, doch men lette er op dat het onzijdig op o uitgaat, evenals bij ovrog , aXAo\'e en ovtÓq , zie N°. 167 en 168. Aanm. 1. Achter de pronomina \'ó\'i, o5roc en èiceïvoc vindt men dikwijls een t gevoegd waarvoor de korte klinkers wegvallen, om den nadruk aan te geven, die op het pronomen valt, bijv. o\'vroai, óSi, Ikiivoi\'i, die daar, deze hier, gene daar, gelijk aan het lat. illicine, hice (hicci). Deze jota heeft dan altijd den acutus en doet de voorgaande syllabe kort uitspreken. 2. \'Exüvot; is niet alleen aanwijzend voornaamwoord, doch dient tevens als pron. 164 pers. van den derden persoon, evenals aiiróc, en beteekent dan, hij, van hem, aan hem, hem. Vooral dient het bij redenaars om de tegenpartij eenigszins met verach- ting aan te wijzen. iJoo bijv. spreekt Demosthenes tot de Atheners over Philippus > Phil. I. 8. /ui; yup «f Stip voftiltr\' ÏKitvta rd TTapóvra Xlirnyivai irpayuara a$a- vaTa, aWd utaiï tic, Ik(Ïvov , Kat iïéêttv Kat tpSovn , Kal tuiv Ttavv vvv doKnvvTtov oUiiioQ ix^l,v aiirtf kt.\\. Meent toch niet, dit de veroveringen, die hij nu gemaakt heeft, hem evenals een god onvervreemdbaar eigen zijn, maar weet, dot menigeen hem haat en vreest en benijdt, ook van hen die hem nu het incest genegen schijnen. 3. Men lette er op dat de pronomina demonstrativa evenals é\'rnirrof, (Kanoot > 165 üiitpio, afKfiÓTtpot (zie N°. 171 en 172) bij verbinding met substantiva steeds vergezeld zijn van het lidwoord, terwijl het pronomen dan vóór het lidwoord of achter het substantivum geplaatst wordt: bijv. ó avi)p o&roc. of ovroe ö avrjp deze man, rii iraïêe ctutporépio of afjtpojépu) rtl> naïef de beide kinderen. 4. Het pronomen avróg wordt voornamelijk in vier beteeke- 166 nissen gebruikt: 1) Bij een zelfstandig naamwoord herft het de beteekenis van zelf: bijv. Xen. An. I, 8, 27, Küpoe S\' avrug airêSave Kal oktü) o? uptffToi twv irept avrbv tKtivro t7r\' avT(£. Cyrus zelf nu sneuvelde en acid der voornaamsten uit zijn gevolg lagen bij hem. 2) Op zich zelf staande heeft het de beteekenis van het latijnsche ipse, ipsa, ipsum, ik zelf, gij zelf, hij zelf of zij

-ocr page 84-



		70 pronomina. [N°. 166, 167. zelf, terwijl de persoon door het zinsverband uit het werkwoord moet worden opgemaakt. Xen. Cyr. 1, 3 , 10. "A ovk tart tjjuöc rovg nalSag iroiüv, ravra avroi iroiiirt, wat gij ons kinderen niet toestaat te doen, dat deedt gij zelf. Zoo zal beteekenen avrbg voitj ik doe het zelf, avrbg irotüg gij doet het zelf, ai/rog noieï hij doet het zelf, avroi iroiovfiiv wij doen het zelf, avroi iroiovatv zij doen het zelf. 3) In de verbogen naamvallen heeft het de beteekenis van hem, aan hem etc. en wordt gebruikt in de plaats van het pron. pers. van den derden persoon of ter vervanging van het pron. possessivum van den derden persoon , gelijk het lat. is ea id. Zie N°. 148 en 154 en het voorbeeld onder 1). 4) Het heeft de beteekenis van het lat. idem eadem idem, dezelfde hetzelfde, wanneer het onmiddellijk door het lidivoord is voorafgegaan. In dit geval heeft er gewoonlijk crasis plaats bij de vormen van het lidwoord die op eene vocaal eindigen. Alzoo beteekent 6 airoe of avrbg av//p dezelfde man, doch avróg ó óvïjp of ó avrip avróg de man zelf. Singularis. . o avrog avrog. tj avnj aurtj. *ro avro ravro.* *Gt. rov avroïi ravroïi. rijg abrrig.* *rov ahrov ravroï).* D. rt£ avrt^ raïirtjï. ry avry ravry. rep avrtp raiiTtji. A. rov ahróv. *rrjv aiirr)v.* *rb avró ravró.* Dualis. N. A. tui abri!) ravrii. Q. D. toïv avroïv. Pluralis. . oi avroi avroi. *ai avral avrai.* *ra avra ravra.* *Gr. twv avrwv.* *tÜv avrwv.* rwv avrwv. D. roig avrolg. *Talg avrdïg.* *roig avroïg.* A. rovg avrovg. *rag avrag.* *ra avra ravra.* Bijv. Xen. An. I. 1. 7. TiaaaijiépvnQ irpoaeirSó/uevoc ra aiira ravra j3ouXtt;o- fiivovq. Daar Tiasophernes bemerkte dat zij ditzelfde beraamden. Cyr. I. 3. 4. hjxu^ ei\'c iiiv rb abrb >iutv omvfori, gij streeft met ons naar hetzelfde. Aanm. Voor ecnen klinker neemt het onzijdig soms de v aan ai/róv of rairbv.

-ocr page 85-

N°. 168174.] pronomina. 71

5. "AXXoe ZMr, &X\\o ) ,. , 168

, > amjs , ee» ander.

irtpoc; trimt trepov )

\'O trtpoc, n f répa ro tVfpov (zelden ó aAXoe) e?e tmrfer (van twee) alter.

"AXXoi anderen, ot a\'XXot de anderen, ceteri en gelijk o< trtpoi

de andere yartij , de vreemdelingen , de vijanden.

\'0 öXXoc drukt een geheel uit in tegenoverstelling met zijn deelen, bijv. Xen. Cyr. II.
1. 5. 6 tik \' Aoiitpinc, ó B-f/3aXuii\'& re lx^MV *"\' ^Tt)^v fiAAfl>" \'bvavpiav _t de Assyriër
die Bahylon in zijn macht heeft en geheel het ovrrige Assyrië, rè a\\Xo ffrpartu/ta
geheet het overige leger, of het volgende in betrekking met het voorafgaande: ry a\\\\y
il/iintf den volgenden dng , r<jj iiWtp Int liet volgend jaar.

Aanm. Wanneer trtpet met het lidwoord verbonden is, heeft er dikwijls oroêit 16a
plaats, en dan gaat de e over in u, terwijl de tenuis r van het lidwoord voor den
spiritus asper van é\'repoc in S verandert, volgens N°. 34. bijv. i \'irtpog wordt arepnf,
rov tr\'tpov Sdrtpov , tcl ïripa Sartpa.

6. Door voorvoeging der negatie zijn van jfrtpoc gevormd 170

. geen van beiden, neuter.
(xtiotTipoQ -a -ov )

7. "Eicao-roe -r; -ov elk (van meerderen) quisque. 171

\'E/curfpoc -a -ov elk van beiden, uterque.

8. "An<t>w G. D. bn<t>oïv Ac. afii>u> (N°. 142) j 172

afupóripoi -at -a )

Het enkelvoud a/x^órtpog komt gewoonlijk slechts voor als
adverbiale Accusativus: afxfyórtpov beide, utrumque.

9. ó 17 to Sfïi>a cfce, gene, wordt of niet verbogen of Gen. 173
Süvog, Ace. Süva, Plur. N. Sttwc, G. Stiw». (Demosth. 01. II,

31, ó êeïva ^ ó Stiva deze of gene).

§ 53.
Het betrekkelijk voornaamwoord.

Het pronomen relativum ö_c tj o , cfo\'e, efo\'e, rfa£, qui, quae, quod, 174
wordt regelmatig verbogen als volgt :

Singularis. Dualis. Pluralis.


N.	OQ	*»i**	ti O.		N.	« » « ot <u a.
G.	T	f\'	OU.	N. A. ói.	G.	T (UV.
D.	r \'f	T V	T	0. D. oZv.	D.	oïe al? oTc-
A.	ff uv	f\'	0.		A.	w « ff ovc a$ a.

Het pronomen kan versterkt worden tot ö<T7T£p, ijn-ep , oirep.

-ocr page 86-



		72 pronomina. [N°. 175179.

		Gebruik van het pronomen relativum. 175 1. Het relativum komt in geslacht en getal overeen met zijn antecedens, dat is met het woord waarop het betrekking heeft, doch zijn naamval hangt af van den zin waarin het staat, bijv. Ntavi\'ae, uq rrjv /3i\'j3Xoi/ <ro< ïèwicsv, jnvenis qui tibi librum dedit. ov rov irarêpa yiyviïxricw , cujus patrem nosco. * $ rrjv* /3//3Xov iScuKac, » cui librum dedisti. ov tlStg, * quem vidisti.* 176 2. Wanneer het pronomen relativum in den Accusativus moet staan en terugslaat op een nomen , wat in den Oenitivus of Dativns staat , dan wordt het relativum ge- woonlijk door dit nomen aangetrokken en neemt er den casus van over. Dit heet men atlractio : hijv. Xen. An. I. 1. 8. ó KDpoc airéirtUTri tovq iiafiove fiatriXfï ir tüv iróXtu/v uiv Tiaaaipt pvovc. tTvy\\avtv ixwv. Cyrus zond den koning de belastingen uit de steden, die hij van Tissaphernes in bezit had: Ik twv iróXfutv &v Wvy\\avtv t\\uv staat dus door attractie voor Ie rüv iróXtiav üc. lTvy\\avtv t\\6>v. Ib. I. 3. 17. poj3oiunv- av Tip r/ytuóvi <p Snin ïwiaSai, ik zou vreezen den gids te volgen, dien hij oi<s mocht geven : Tip iiytuóvi ip iïoin voor T<p i\'iytuóvt öv Soin. 177 8- Deze attractie heeft geregeld plaats wanneer het relativum in den Accusativus **op een demonstrativum in den Oenitivus of Dativus slaat, terwijl dan het demonstra-** tivum verder geheel verdwijnt, zooals ook in het Nederlandsen kan geschieden: bijv Xen. An. I. 3. 4. \'iva w$t\\oii\\v abrbv av3\' &v tb tiraSuv vir\' èictivov = avri rov- riitv u tv liraSov, opdat ik hem zou van nut zijn voor {datgene) wat ik in weldaden van hem ontving. Xen. Heil. III. 5. 18. AiaavipoQ avv oïc ii\\^lv V^H ^wpAc t& tiïxoc. = avv ro«- roif oiij \'ïxiv. Lysander naderde den muur met (deze troepen) die hij had. 178 * Iⁿ ^net Grieksch wordt de constructie Tan den relatieven zin dikwijls afge- broken en komt een nieuwe hoofdzin , waar wij in het Nederlandsch den relatieven zin doorzetten : bijv. Xen. An. I. 1. 2. Kïipoi; utraTTtfiirtrat airb rtje ap\\niQ \'K avrbv aarpannv Inoinat, Kat arparnybv 8t abrbv atrtSttZt iravrojv ötroi tic, Kaaroj\\ov iriêiov iSpoiZovrat, Cyrus ontbiedt hij uit de provincie waarover hij hem ah satraap had aangesteld; en ook had hij hem tot opperbevelhebber benoemd over allen, die in de vlakte.van Kastolus gekampeerd zijn. 179 De reden ligt hierin , dat de Grieken de pronomina zooveel de duidelijkheid dit toelaat vermijden, daar zij den stijl hard maken en toch reeds zoo veelvuldig zijn. Vandaar ook dat zij het relativum niet twee- of meermalen op hetzelfde antecedens laten terugslaan , en wanneer een tweede relatieve zin een anderen naamval van het pronomen zou vorderen, het pronomen eenvoudig weglaten, zoodat het door den lezer moet worden aangevuld, bijv. Xen. An. III. 2. S. \'Apiaïoc öv tfuuc rjüikoixtv jïaatXia KaSiardvat Kai ISiiwautv Kal IXaflouiv iriirra ui) wpoSuiirtiv a\\Xij\\oi;c vuac kuküs irottïv iruparai. Ariaeus dien wij koning wilden maken en ivitn wij ons woord gaven, en van wien wij het ontvingen van elkander niet te verraden , is er op uil ons kwaad te doen. Volledig zou de zin zijn: jcai ip kiütKautv Kai wap\' pv iXafioptv.

-ocr page 87-

N°. 180182.] PRONOMINA.

§ 54.
Het Onbepaald en Vragend Voornaamwoord. Pronomen

Indefinitum et Interrogativum.
1) Het vragend voornaamwoord, dat als substantivum quis, 180
quid, wie, wat, en als adjectivum qui, quod, welke, welk betee-
kent, wordt als volgt verbogen:


	Singularis.	Dualis.		Pluralis.
N.	*Tig rt.*		N.	*Tiveg*
G.	Tivog of TOV.	N. A. rivt.	G.	*TIVIOV.*
D.	**rlvi of rq.**	G. D. rivoiv.	D.	*Tiai.*
A.	*riva t(.*		L.	*TIVOLQ*

Tiva.

riva.

Het lat. uter, wie van beiden, is itÓTtpog -o -ov, en in indi-
recte vragen óirÓTtpoq -Ttpu -rtpov, wie, wat van beiden ook,
uterlïbet.

Als adverbiale Ace. beteekent rf hoe, u-aartoe, waarom, in u-elk opzicht ?

2) Het onbepaalde voornaamwoord, dat als subst. aliquis, ali- 181
quid, iemand, iets, als adjectivum eenig, een zeker, quidam
beteekent, wordt verbogen als volgt:

Singularis. Dualis. Pluralis.


N.	*Tig Th*			N.	*TIVIQ*
G.	of TOV.	N. A.	*TIVÏ.*	G.	*TIVÜJV,*
D.	**TIVÏ Of Tl$.**	G. D.	*TIVÓÏV.*	D.	*Tiai.*
A.	*TlVtt TÏ.*			A.	*rivac*

m of

UTTQ.

-a of

Aanm. 1. Het\' pronomen indefinitum verschilt van het prono-
men interrogativum doordat het pronomen indefinitum in al zijn
vormen, uitgenomen üttü, enclitisch is, of, zoo het accent ver-
eischt wordt, dit altijd op de laatste syllabe komt. Het pron.
interrogativum daarentegen draagt altijd zijn accent en wel op
de i der eerste syllabe.

De nominativns van het interrogativum rtg - t\'i heeft altijd den
acutus, ook al is hij niet door eenig leesteeken van het volgend
woord gescheiden. Het indefinitum heeft echter in dit geval
zoo het moet geaccenteerd worden den gravis, tenzij een andere
enclitica volge.

182

-ocr page 88-



		74 pronomina. [N°. 182186. Bijv. r\'tq tJk«; wie is gekomen? Tig vku iemand is gekomen, Tig avrjp i)K«<; welke man is gekomen? r<e avrjp yicu een zeker man is gekomen. Aiyuv ti tivi iemand iets zeggen. Gewoonlijk echter zal het onbep. ng op de tweede plaats staan: r\'iKti ng en avi\'ip ng ")ku iemand is gekomen. 183 2. Het pronomen indefinitum rit staat dikwijls voor het Nederl. onbepaald lid- woord een , voor men of menigeen , gelijk het latijnsche qitis, bijv. ne guls dir.at men zegge niet, hic qnaerat quüpiam hier zou men kunnen vragen. Zoo beteekent 7r5f rij een ieder. Zoo Demosth. PhiL I. 1. tl uïv irtpi tatvoü rtvof irpayuaTOQ TrpoÜTiStro Xêyttv , indien er over een nieuw onderwerp woe.it gesproken worden. Ibid. 8. ptatï tiq Ikiïvov menigeen haat hem. Xen. An. I. 4. 12. oir/c i/paauv iivai lav /ir; nc auroij Xnijuara iïititfi , zij weigerden vooruit te trekken , indien men hun geen geld gaf. 184 3. Na adjectiva, pronomina, telwoorden en adverbia beteekent het ongeveer : Xen. Heil. IV. 2. 44. ax\'Sóv ti zoo ten naaste bij. Cyr. II. 1. 2. iróaoi rivie,; hoe- veel ongeveer? Ibid. V. 4. 25. óXiyoi rivtj tamelijk weinigen, betrekkelijk weinigen. Thuc. 7. 34. \'èitra Si rtvfc (vfjec) an\\oi lyivovro, doch ongeveer zeven schepen wer- den onbruikbaar. 4. Als Adverbium beteekent het onbepaalde ri in eenig opzicht. 185 3) Door samenstelling van het pron. relat. 6g, ij , fi met het pron. indefin. rlg is ontstaan het onbepaald betrekkelijk voornaam- woord, het pronomen relativum. indefinitum Hartg, wig, on. Het heeft de beteekenis van het lat. quicumque, alwie, wie ook, of wordt in de onrechtstreeksche vraag voor het vragende pronomen r\'ig wie, gebruikt. Zijn declinatie volgt: Singularis. Pluralis. *. ootiq* TjTtc o ti. JN. oiTivtg airivtg (ariva 01) arra.** GL (pvrivog) rjaTivog (ovnvog). G. wvrivwv. *D. (yrivi) yrivi* («jirtvt).** D. oiariai aiariai óioTiai. A. övriva r\\vTiva o Ti. A.. oïiartvag aarivag (aTiva of) arra. Dualis. N. A. ütivi. G. D. olvrti\'oiv. jgg A.anm. 1. Voor de vormen olnvog en i^tivi zijn de korte vormen lirov en öt<j> meer in gebruik. Het neutrum o ti wordt of zooals hier van elkander gesehre- ven, óf door de diastole ti, ti gescheiden, ter onderscheiding van de conjunctie fin dat. Men verwissele het neutrum ar ra (spir. asper) niet met het onbepaalde arra (spir. lenis).

-ocr page 89-



		N°. 186189.] pronomina. 75

		Wsit het accent aangaat, lette men er op dat r«c , ofschoon met o; in één woord geschreven, als enclitica beschouwd wordt en 8c alleen zijn accent behoudt. Zie N°. 14 en 15. 2. Het pronomen <><rric verschilt van het eenvoudig pron. relat, oc, ij, o in 187 zoover, dat dit laatste op een bepaalden persoon of een bepaalde zaak betrekking heeft, terwijl birric algemeen is, op onbepaalde personen of zaken betrekking heeft, op een geheele klasse of soort wijst en daardoor niet zelden op een meervoud terugslaat, dikwijls te vertalen door: van dien aard dat, geschikt om. Zoo vertaalt men, niemand die oiJtf \'6ari{, een ieder oiio\'tic ö<rnc ov. Bijv. Xen. An. I. 3. 14. Eïc Si lij llw ijytpóva airiiv KDpov öotic diragft. Een nu zeide van Cyrus een gids te vragen, die hen zou wegvoeren. De persoon is niet bepaald vandaar ftytp&va zonder lidwoord en ö<mc. Ibid. 16. ei Si «ai T<ji ijytfióvi ittOTiiaoiiiv ov av KSpof Sip ic.r.X. en indien wij ook op den gids, dien Cyrus ons mocht geven vertrouwen kunnen enz. Ilier is de gids bepaald dien Cyrus ons mocht geven", vandaar r<p en ov. Ibid. I. 1. ö. ötrne o" d^ucvoïro r<5v irapa /3aoi- X«<>C it.r.X. zoo dikwijls nu iemand uit de omgeving des konings kwam enz.* 3. "Oitj-ic kan versterkt worden door de achtervoegsels ovv wat dan altijd den 188 circumflexus heeft en door Sifirori bijv. \'óotiqovv , iarioSriiroTi, overeenkomende met het lat. quicumgue en quilibet. 4. "O rt beteekent als Ace. adverb. waarom. § 55. Onderling betrekkelijke Voornaamwoorden. Pronomina Correlativa. 189 Interrogativa. Demonstrativa. Relativa. I. 7i\'.> roe " 1 " OV j (róaoQ - rj - ov) quantus ? quot ? (roaovrog - avrr\\ - oüro hoe groot ? hoe veel ? \\ roaóaSs - o>i$e - tróvBt tantus - tot quantus quot zoo groot, zoo veel. als. i óyróaof - r\\ - ov zoo groot, zoo veel quantus. II. Trotoe * a - ov]* (toïoc - a ov) qualis ? hoedanig ? i roiovrog - avrri ovro _T \\ , « \'S \' S ^ot°C ""OV (roioaot - ï]b& - «voe talis, zoodanig. qualis, als. óttoïoc » a ov qualis, welkdanig. III. Trt)\\licog ti - ov; [ tti\\(koq hoe oud? hoe machtig? i TjjXiicoüroe . t/Aikoc (TtiXiKÓaBe zoo oud, zoo machtig. als £* /~n * .. Jioe machtig, hoe groot, O.\'F.M. " wu.chens

-ocr page 90-



		76 pronomina. [N°. 190194. J90 ! Deze pronomina worden correlativa, onderling betrekkelijke genoemd, omdat zij volgens hun beteekenis en vorm in onderlinge betrekking tot elkander staan , evenals de bijgevoegde latijnscbe woorden. 2. Hun verbuiging is regelmatig naar de eerste en tweede declinatie. Voor Toaovroq, toiovtos en rnXttovroc zie men N". 161 en 162. 3. Deze pronomina hebben alle het accent op de voorlaatste syllabe. 4. Evenals het relativum öc ij o kunnen ook deze relativa door wtp en evenals önnc door obv en Srirron versterkt worden, bijv. o-iomrtp , bo~oaSr)iroT(, dikwijls in twee woorden geschreven oïoc Sr), oïoc ovv, oïoc SiiiroTi, oliSe Trip etc. Gebruik en beteekenis. 191 1. De vormen róans en roioc komen bijna alleen bij dichters vnor. 2. De vormen óiróffoc iróffoc Ó7roïoc jrolof zijn èn relativa èn dienen tevens, evenals tic en \'ótns, ter inleiding van rechtstreeksche of zijdelingsche vrugen : bijv. Xen. Cyr. II. 1. 2. ïirura Sé vpirn rbv Kiipov b Kvalapqs iranov ayoi rö irrpa- nvfia .... iróaoi tivss ; ïtpr\\ b \\L.vu%,apr\\q. Vervolgens nu vroeg Cgaxares Cgrus hoe groot leger hij medebracht .... Hoeveil ongeveer f\' zei Cgaxares. An. V. 5. 15. IptoTare Sé aurovc, biroiuiv Tivotv iijiStv Itv\\ov. Ondervraagt hen nu (hocdanige zaken) wat zij door ons verkregen. Cyr. I. 1. 6. laici\\f/aiiiSta iroiav riva <püGiv ixttiv Kal nota. tivi iratSiiq. iraiSivSiis rotrovrov SiijVtyicfv k.t.X. wij gingen na hoedanig zijn karakter was en op hoedanige wijze opgevoed hij zoozeer uitstak in het beheersehtn der mensehen, 192 3. Wanneer de relativa niet van hun demonstrativum zijn voorafgegaan, worden in de plaats van B<rnc en oloc gewoonlijk de vormen bvóaog en óttoÏoc gebruikt. Vandaar dat otoc, wat dikwijls zonder voorafgaand demonstrativum staat, door weg- lating van roffoürof wordt uitgelegd, en dan beteekent: zoo groot als, zooveel als. Het Pluralis ö-roi beteekent allen die, zooveel als. Zoo iravriQ oaoi allen welke, iravSi\' \'óaa al wat. Bijv. Xen. An. I. 1. 6. óiróo-ac ilx¹ tpvXaicac, iv ratc wóXiat zooveel bezettingen hij in de steden had. Ibid. I. 2. 1. Kal Stvioi i)Kltv cmayyiXXit Xafióvra toAc (ïWowc 7r\\j\'/v óttóitoi \'iKai\'oi i/trav rag atpowóXiis ipv^ÓTTitv en hij beveelt Xenias met alle anderen te komen behalve zoovelen als noodig waren om de burchten te bewaken. 193 * Evenals in het latijn als na tantus door quantus, na talis door qualis vertaald wordt, zoo volgt ook in het Grieksch op roToüroc, Toaó-rSt het relativum Ötoc , op roiowroc rotóah het relativum oïoc , op rrjXUos , TijXiicoOroc , rnXiKÓirSi het relativum i/Xïcnc; bijv. Demosth. Phil. I. 11. oiiSk yap toiXtiriros irapa riyv avrou pó>pn\\v Toauvrov iVni/?>)rui oaov irapït rr)v hfiiripav ti/uXliuv. Want Philippw is volstrekt niet door zijn eigen kracht zooveel als door onze zorgeloosheid in macht toegenomen. Olynth. I. 9. fyiXimrov KaTiarriaafifv rnXticovrov, t/Xicoc ovSfis ttoj flaatXfis yéyovt MctKiboviac,. Wij hebben i\'hilippus zoo machtig gemaakt ah nooit eenig koning van Macedonië was. 194 / 5. Dikwijls moet het relativum niet door als maar door dat vertaald worden, / hetgeen dan ook dikwijls door Hort vervangen wordt, gelijk het lat. tantus . . ut. Bijv. Xen. Cyr. I. 1. ö. Küpoc J\' dvnpriiaaTo Tortavra QvXa \'b-a «roti SifXSüv ïpyov ioriv. Cgrus verbond zoovele volken aan zich dat zelfs ze te doorreizen reeds moeielijk is; ISvvavSri Si kTTiSvpiav èfifiaXeïv Tonuiirnv Tov Travras avrip xapifyoSai ÜVTI au ry ai>Toïi yvói/iy aXtovv icvfifpvaaSai, en hij wist allen een zoodanige begeerte in te boezemen om hem welgevallig te zijn, dut zij altijd volgens zijn guedvinden wenschten bestuurd te worden. Voornamelijk is dit het geval bij toiovtos - oloc met volgenden Infinitivus, te

-ocr page 91-



		N°. 194197.] pronomina. 77 vertalen door: zoodanig dat, van dien aard dat, in staat zijn om enz., bijv. Xen. Cyr. I.. 2. 3. o\'i vóuoi ijrifttXovTat, \'óirtoQ ri)v dp\\i)v ui) roioïïroi ïtrnvraio\'; iroXÏTttt oïoi vovnpoü ni/os Ipynv ItyiioSat. De wetten zorgen, dal de burgen van af Iiiih jeugd niet in staat zullen zijn om naar cenige slechte daad te streven. 6. Bij Comparativi beteekenen bnu> - ronovTip, hoe - des te. Demostb. Olyntb. II. 3. QiXnrirot; uèv yup öffip irXtiov\' üjrtp n)v aiiuv imroinKi ti)v aürov , roiourip &au- patjTÓTtpog TTopii naam vouiZtrar ü/«ïc St biip \\iipov r) irpntriJKfv ti\\pna^( roïf wpdyuairt, roaoiiTip wXtiov ai^x^uuii^v öi-p\\i]Kart. Hoe meer toch Philippus boven verwachting verricht heeft, des te bewonderenswaardiger wordt hij door allen gehouden : maar gij hebt, hoe minder betamelijk gij uw zaken bestuurd hebt , des te meer schande op n geladen. Een voorbeeld van 5 en 6 geeft Xen. Cyr. V. 5. 25. I<t3i \'6ri ravra rdyaid roiaïird ètrrtv ola \'ó<toj wXliova tpaivtrat, Toaolirip uaXXov lui j3apvvtt. Weet dut deze weldaden zoodanig zijn, dal zij naar mate zij grooter schijnen, mij des te meer bezwaren. Aaxm. Wat verder gebruik en beteekenis aangaat, moet men voornamelijk in de schrijvers zelven leeren. Zoo wordt het relativum oloc dikwijls in vragende zinnen voor jrnioc gebruikt, evenals ook het relativum ot i) o* soms in vragende zinnen afwisselt met \'óaric,, bijv. Lysias, icard \'Ayopdron, 4. &ei S\' vfiac, w dvSptQ \'ASnraïot, tt apx\'lc ruv irpayudrojv tnrdvrwv dtcovaai, \'tv ttSi}rt Trpwrov pïv ip TpÓTrip vuiv y) Snuotcparia KariXvSn. rcii vip\' orov, tirura ip rpcnrtp oi dvSptc. v-jr\' \' Ayopiirov d-TrèSavov, Kal Si) o rt diro^vijTKtiv uéXXovrtc èiréffKtj^av. Gij moet nu, mannen Atheners, de geheele zaak van het begin af vernemen, opdat gij wetet vooreerst op welke wijze uwe volkstcgeering werd omvergeworpen, en door wien ; vervolgens op welke wijze de mannen door Agoralas zijn omgebracht en daarbij nog wat zij op het punt van te sterven ons oplegden. Xen. Cyr. I. 4. 5. oïov 7re7roii)«a!,\'; wat hebt gij gedaan ? 7. In het bijzonder lette men nog op de volgende spreekwijzen : a) oïóg re met tlvat of yiyviaSoi beteekent van personen gesproken: in staat [tot iets) zijn, van zaken: mogelijk, bijv. Xen. Cyr. I. 4. 12. oiiS\'t yup olóf n tifti Xéytiv tyioyt k.t.X., want ik voor mij ben volstrekt niet meer in staat om ie spreken. Ibid. 11. vwo ri}c wXari/rtjroc otilt duaprtiv oïóv rt ï/v rwv icdirpuiv, wegens hun bretdte was het volstrekt niet mogelijk de wilde zwijnen (te missen) niet te treffen. b) De neutra oïov en ola worden als adverbia gebruikt, dikwijls versterkt door Sy of 7T«p, olóvwtp en beteekenen: 1) als het u-are, evenals; 2) bij een participium daar namelijk: art en het latijnsche ouippe, bijv. Xen. Cyr. I. 3. 2. ó Küpoj rbv \'Aarvaynv tuMj ola Si) 7raïf <j>uatt ipiXóaropyoc, S>v fidvaZtro, daar Cyrus een van nature minzaam kind was, groette hij Astyagcs aansttnds. Ibid. 3. art wals S>v Kal 0i\\ó«ra\\oc k.t.X. e) oiiSiv oïov, niets is daarmee te vergelijken, niets is beter dan, il n\'y a rien de tel que. d) Bij Homerus staat oloc dikwijls in afhankelijke zinnen in de plaats van ört rotoc, daar, dewijl, nadat zoodanig: bijv. II. XXII. 347. ola u" ïopyaq, daar gij zoo tegen mij gehandeld hebt. II. XVIII. 262. oloj intivov Svptöc, ujrépjSioc, dewijl hij zoo ontembaar van gemoed is. Aaxm. Van deze pronomina bestaan ook indefinita, die oxytona zijn: irooós - f) - 6v aliquantus, van zekere grootte, iroiói - d óv aliqualis, van zekere hoedanigheid.

-ocr page 92-

78 verbum. [N°. 198, 199.

198 Tot de pronomina correlativa kan men ook nog rekenen:

1°. xóirroc = óiróoTOQ; quotus? de hoeveelste? birooTKiovv, quotuscumque, de hoe-
veelste ook.

2^a. de pronomina gentililia: woiïairóg ówoSairÓQ ; uit welk land ? cujas ? >//«(5a-
w&c nostras, een landsman van ons, ifiiSairóc vestras, een landsman van u, aWoluirót
alienus, een vreemdeling.

O e f e nin g.

Bepaal en geef de beleekenis der volgende Tormen:

ow(2), ro5(2)rou - ol, oï, ói-tp, ry(2)ry - rèv. öv, 6, 8-<5i», rüv - avrov,
aürov, rabrov, toOtov, ravró, tovto, abri/, abri), abri], rairp - iirra, <irra-r«f,
rif, ri, rivtov, Tiai-rfiv, r\\v, rijs, ijs , ;, jj, ij.

Bemerk tevens de partikel j} of, na een negatie en een comparativus dan, -r/
inderdaad, voorwaar of als vraagwoord = \'t lat. tie - y , ik was, l^e p. Impf. van ei\'/ii
ik ben f/ = t$»j hij zeide - r)v indien, samengetrokken uit iav - ijv hij was of ik
zeidc = «0i)v.

HET VERBUM.


			§	56.
199			Het hulpwerkwoord slfii, ik ben. Praesens.
		Indic.	Conjunct.	Imperat. Infinit. Partic.
Sing. Dual.	1. 2. 3.	tqu , ik ben, tl. tan.	5>, dat ik zij. v-	tlvai, zijn. wv oïiaa ov. ïaSi, wees. GK ovroc-ovatiQ , ffo-rw. zijnde.
	2.	iarov.	*%TOV.*	iarov.
	3.	laróv.	ijrov.	*tOTOV.*
Plur.	1. 2.	lafiiv. EOTE.	«5/UEV.	* tart.
	3.	elai(y).	(Lat.	övrtov.

Imperfectum.

Indic. Optativus.

Sing. 1. %, ik was^»tfV.Qïr)v, dat ik ware.

2. faïu. Lffl\' JtïnC\'

3. %v. ut).
Dual.

. t)Ti\\v. tirr\\v [eijjtijv.

. jjTrjv. urriv strjrijv.

Plur. 1. l//tEl\'. (IfltV IUI/UV.

2. ^T£. EtrE EtJJTE.

3. i/aai/. eTev Etrjffav.]

-ocr page 93-

N°. 199201.] verbum. 79

Futurum.
Indic. Optativus.

Infinit. Partic.

tatrriat, taófxtvog-ti-ov

te zullen zullende zijn.
zijn.


Sing.	1.	taofiai i	ik zal zijn.	laoi/uiriv ,	dat ik zal zijn.
	2.	tast, i\' 4	t ï\'tf.	taoio.
	3.	tarai.	taoiro.
Dual.
	2.	tcnaSov.		looioSiriv.
	3.	tataSov.		laoiaSriv.
Plur.	1.	taó/x&a.		laoi/uiSa.
	2.	tattrSe.		taoioSt.
	3.	ïaovTai.		taotvro.

Aanm. 1. Het geheele Praesens Indicativi behalve de 2 pers. «7 is enclitisch
volgens N°. 13 en 16 , en de 3^e p. iari heeft de anastrophe volgens N°. 17.

2. De composita van tifti behouden overal het accent van het Simplex , uitge-
nomen in den Indicativus en in den Imperativus van het Praesens, waar zij het
accent zoover mogelijk naar voren schuiven, bijv. wafiarai, iraprjv, irapiïtv, doch
irapian , irapiore.

§ 57.

Over het werkwoord in het algemeen.

Aanm. Hier worden slechts die zaken besproken, welke noodzakelijk zijn om
het paradeigma (voorbeeld) iraili&u met vrucht te kunnen leeren, terwijl de ver-
schillende deelen in het bijzonder later meer uitgebreid zullen behandeld worden.

1. Het Grieksche werkwoord heeft drie geslachten of soorten 200
(genera) het Activum , het Medium en het Passivum.

Het Activum en Passivum komen in beteekenis met het la-
tijnsche verbum overeen en met den bedrijvenden en lijdenden
vorm in het Nederlandsen , iraiBevo> educo ik voed op, iraiSevonai
educor ik word opgevoed.

Het Medium heeft gewoonlijk een reflexieve, wederkeerige be-
teekenis, bijv. iratBeiofiai ik voed mij zelven op, ik onderwijs mij
zelven, of ik laat (voor mij) onderivijzen, doch heeft, uitgenomen
den Aoristus en het Futurum, dezelfde vormen als het Passivum.

2. De tempora of tjjden zijn dezelfde als bij het latijnsche 201
werkwoord. Het Grieksche werkwoord heeft echter ook nog een
Aoristus, die, wat den Indicativus aangaat, met het latijnsche
Perfectum historicum en het Fransche Passé défini overeenkomt.

-ocr page 94-



		80 verbum. [N°. 201-205. De tijden hebben evenals wij bij de declinatie zagen drie ge- tallen : Singularis, Dualis en Pluralis. Voor ieder getal zijn drie personen, doch in plaats van den eersten persoon Dualis wordt altijd de eerste persoon Pluralis gebruikt, terwijl de tweede en derde persoon steeds denzelfden vorm hebben. 202 3. Deze tijden worden verdeeld : I. in hoofdtijden : het Praesens , Futurum , Perfectum en Futurum Exactum ook Futurum tertium of Futurum Perfecti genoemd ; en in historische tijden: het Imperfectum, de Aoristus en het Plusquamperfectum. II. in stamtijden: de Indicativus 1) Praesentis activi, 2) Futuri Activi, 3) Perfecti Activi, 4) Perfecti op -/xai, 5) Aoristi Passivi, waarvan de overige als afgeleide tijden gevormd worden. 203 4. De historische tijden hebben in den Indicativus (niet in de overige modi) een augment (vermeerdering) wat bij de werk- woorden, die met één consonant beginnen, in de voorvoeging eener e bestaat, bijv. naiStvw, Imperfectum tTraiBevov. 204 5. Het Perfectum, Plusquamperfectum en Futurum Exactum hebben zoowel in het Activum als in den vorm op -/iat eene redu- plicatie, die bij verba welke met ééne consonant (uitgenomen de duplices) aanvangen bestaat in de herhaling der consonant, waar- mede het werkwoord begint met tusschenlassching eener t. In het Plusquamperfectum staat het augment vóór de reduplicatie. Bijv.: iraiStvuj. Perf. Act. 7te - iraiiïevica. Plusqpf. è - tte - jratSeuioj. Perf. op fiat. ire - iraiSev/iai. è - wt - ncuSev/xtiv. Fut. Exact. Aanm. Slechts weinig werkwoorden hebben een Futurum Exactum in het Activum, doch bij zeer vele wordt het in het Passivum gevonden. 205 6. De Modi of Wijzen zijn de Indicativus, de Conjunctivus, de Optativus en de Imperativus; verder zijn er in het Grieksch drie nominaalvormen, evenals in het Latijn, de Infinitivus en het Participium, en nog de adjectiva verbalia.

-ocr page 95-



		N°. 205208.] verbum. 81 Het zij voldoende hier aan te merken dat zij in gebruik en beteekenis overeenkomen met die vormen van het werkwoord in het Latijn en Nederlandsch. Over de adjectiva verbalia zal later gesproken worden. De Optativus (van optare wenschen) dient om een wensch uit te drukken, bijv. iratSevotfxi, moge ik opvoeden. Evenals de Con- junctivus wordt hij echter het meest in afhankelijke zinnen ge- bruikt, zoodat na een hoofdtijd gewoonlijk de Conjunctivus, na een historischen tijd de Optativus volgt. De verschillende vormen van den Aoristus komen in beteeke- nis overeen met diezelfde vormen van het Praesens uitgenomen de Indicativus, zie N°. 201, en het Participium, dat wij ge- woonlijk als verleden moeten vertalen. 7. Men vindt den stam van een werkwoord zooals naiSevu) 206 door de «u weg te laten: dus iraiStv. Deze stam blijft door het geheele werkwoord onveranderd. 8. Drie stamtijden met hun afgeleide tijden hebben een ken- 207 letter, waardoor zij van de overige tijden onderscheiden en on- middellijk herkend worden. Deze kenletter blijft in alle vormen en staat onmiddellijk achter den stam, vóór verbindingsvocaal en uitgang. Deze tijden zijn: a) het Futurum Activi met zijn afgeleide tijden de Aoristus Activi, het Futurum en de Aoristus Medii en het Futurum Exactum of Tertium met de kenletter g. Fut. Act. iraiSiv-a-w. Aor. Act. tiraièsv-a-a. Fut. Med. TratStv-CF-o/xai. Aor. Med. iTratBiva-afitiv. Fut. Tert. TrsTrmSev-a-ofjiai. b) het Perfectum Activi met zijn afgeleiden tijd het Plus- quamperfectum Activi met de kenletter k: Perf. irsiratBtv-K-a. Plusqpf. IntTraiBtv-K-t). c) de Aoristus Passivi met de kenletter S: tnaiSev-S-riv. Het Futurum Passivi heeft twee kenletters: de c van het Fu- turum en de & van den Aoristus Passivi: iraiSev-S-i\'i-o-oiLiai. 9. Wat de uitgangen, waardoor de verschillende personen 208 6

-ocr page 96-

82 verbum. [N°. 208, 209.

onderscheiden worden , aangaat, bemerke men, dat de l^c pers.
Indicativi van het Praesens, Futurum, Aoristus en Perfectum
en de l^e persoon der Conjunctivi in het Activum geen afzonder-
lijken uitgang heeft, doch op de verbindingsvocaal eindigt, ter-
wijl de 3" persoon enkelvoud van het Activum alleen in den Im-
perativus een afzonderlijken uitgang heeft.
De uitgangen zijn dan als volgt:

I. Voor het Activum.


Indicativus der Hoofd tij den en Con- junctivus.	Indicativus der his- torische tijden en Optativus.	Imperativu
Singularis. 1 p. - 2 p. - c. 3p. -		1 2 3	Singularis, p. - v - ut. p. -_c. P- ~	Singularis 2p. - 3 p. TU).
Dualis.			Dualis.	Dualis.
2 p. - rov. 3 p. - rov.		2 3	p. - TT/V. p. - TTfV.	2 p. - tov. 3 p. - rov.
Pluralis.			Pluralis.	Pluralis.
1 p. - fliV. 2 p. -T£. 3 p. - vti.		1 2 3	p. - fitv. p. - te. p. - v - aav sv.	2 p. -T£. 3 p.,- vtwv

209 Aanm. 1) De 3^e p. op -vti wordt -<it met verlenging der voorgaande vocaal als

was de uitgang -vrai: bijv. waiStv-ov-ai (voor iraitiiv-o-vTi).

2) Het Imperfectum en Plusquamperfectum gaan in den eersten persoon uit op
v, ofschoon voor het plusquamperfectum gewoonlijk een kortere vorm gebruikt wordt;
de Optativus gaat uit op -/u.

3) Het Imperfectum en de Aor. gaan in den derden persoon Pluralis uit op -v,
de Optativi op -tv en het Plusquamperfectum op -aav.

i) De tweede persoon Singularis van den Imperativus Aoristi is onregelmatig
gevormd, iraihva-o-v.

-ocr page 97-

N°. 209212.] verbum. 83


il ^ Indicativus der	T oor Indic
Hoofdtijden en junctivus.	Con-	tori
Singularis.
1 p. - jxai. 2 p. - aai.		1 2
3 p. - tui.		3
Dualis.
2 p. - a§ov.		2
3 p. aSov.		3
Pluralis.
1 p. - /ut$a. 2 p. -<X&£.		1 2
3 p. - vrat.		3

den vorm op
ativus der his-
torische tijden en
Optativus.
Singularis.
p. - firtv.
p. - ao.
p. - to.
Dualis,
p. - ffSt/v.

p. aSrriv.
Pluralis.

p. - n&a.

\' fiat.

Imperativus.
Singularis.

p. - <ro.

p. - ffSw.

Dualis,
p. - a$ov.
p. - a$ov.

Pluralis.

a&e.
oSrwv.

p. - aSrt.

p. - vro.

210

Aanm. 1) De optativus stoot altijd de c van den tweeden persoon uit: bijv.
|3oti\\ëi/-<r-o»-o (voor fiovXii-o-oi-ao). Ook in de andere modi wordt de c van den
tweeden persoon uitgestooten en heeft vervolgens samentrekking plaats met de ver-
bindingsvocaal , zoo die aanwezig is (dus niet in het Perfectum en Plusquamperfec-
tum op -f>ai zie no. 215). Bijv. (iraiSii-t-aai wordt waiSiv-i-at en verder) irailiv-u,
(iratêii-t-ao wordt n-aifow-e-o en verder) 7raihv-ov, (irathv-ri-aai wordt iraiSti-ii-ai
en verder) iratSivp.

2) De 2^e p. sing. van den Imperativus Aoristi Medii verlengt de verbindings-
vocaal tot -ai en heeft geen afzonderlijken uitgang.

3) Onder de historische tijden moet de Aoristus Passivi niet gerekend worden,
die geheel op zich zelf staat: zie N". 216.

10. De aangegeven uitgangen worden in alle tijden, behalve

in het Perfectutn en het Plusquamperfectum van den vorm op

-fxai, door een verbindings- of bindvocaal met den stam verbonden.

Deze bindvocaal is voor den Indicativus.

I. In het Praesens, Imperfectum, Futurum en Futurum

Exactum , zoowel in het Activum als in den vorm op -/iai.

vóór de n en de v eene o,

vóór de andere consonanten eene e.

Hierbij valt echter op te merken , dat de £ in de 2" en 3^e pers.

Sing. van het Praesens en Futurum Activi tot ti verlengd is.

Deze tijden worden dus met toepassing van het voorgaande

aldus vervoegd:

211

212

-ocr page 98-

[N°. 212, 213.

VERBUM.

Activum.
Indicativus.
Imperfectum.

Futurum.

Praesens.

S. waiSev-to ik voed op. l-waiBev-o-v ik voedde op. iraiBev-a-tj ik zal opvoeden.

irai$ev-Ei-£ i-iraiBev-t-g waiStv-o-tt-Q

voeBev-ei è"ira($tv-t iratBev-a-ei

D
P

rratStv-i-rov i-iraiStv-é-rriv 7taiSti-a-t-TOv

waiBiv-E-rov t-Tratêtv-t-Ttiv iraiBEv-a-E-rov

natStv-o-fjitv i-Traidtv-o-fxtv naiBtv-a-o-ntv

Bev-e-te i-TraiBtv-e-n watBev-a-t-re

iraiBev-ov-ai.

ffaiBev-o-ov-m.

i-iraiBtv-O\'V.

Vorm op -/im.
Indicativus.
Praesens. Imperfectum. Futurum. Futurum Exactum.

Pass. ik word opgevoed, ik werd opgevoed. ik stal opgevoed %ijn.

Med. ik laat opvoeden, ik liet opvoeden, ik zal laten opvoeden.
S. iraiBii-o-fitti t-TTaiBev-ó-/iiriv irmBev-a-o-fiat irtiraiBtv-a-o-fiat

TraiBev-eifa 210,1) t-rraiBev-ov (i-oo) TraiBev-a-ti (aE-aaï) 7r£-7ra<§£u-<x-£t (<re-<xm)

irt-TraiBtv-a-i-Tcu

ne-iraiBtv-a-e-a^rov

ire-TraiBtu-aó-fiESa

iri-naiBtv-o-E-aZlE

iTE-waiBEV-cr-o-VTai.

è-TraiBsv-e-ro

iratBev-a-ETCu

iraiBev-ar-t-aSov

iraiBtv(T-ó-fjie^a

iraiBev-a-e-aSe

iratBev-a-o-vrai.

D. TratBtv-t-oSov

P. TrcuBivó-fi&a

ircuBtv-t-aSe

vaiBev\'o-vrai.

È-iraiBevi-oSirtv
È-iraiBev-ó-n&a
s-iraiBev\'f-aSe
è-TraiBev-o-VTO.

Aanm. Sommigen trekken -t-aat samen tot y zooals dit in den Conjunctivus
met t)-aat geschiedt, zie N°. 210, doch dat is niet navolgenswaardig.

213 II. De Aoristus Activi en Medii en het Perfectum Activi heb-
ben tot bindvocaal de a.

Aoristus Activi.
S. È-iralBEV-ff-a ik voedde
liraiBEva-a-q {op.

l-7TOtS«l(-(T-£

D. E-iraiBEV<J-a-T7\\v

1-itaiBEV-a-a-Tiqv

P. E-iraiBEv-a-a-fiEv

È-TTaiBEV-ff\'tfTE

È-TralBtv-o-a-v.

Aoristus Medii. Perfectum Activi.
È-iraiBEv-o-a-fxiiv ik liet opvoe- irE-iraiBEv-K-a ik heb opgevoed.

È-naiBEv-o-ii) (aa-ao) {den. TTE-iralBEV-ic-a-g

È^miraiBEv-o-a-TO irE-iratBEv-K-E

È-n-aiSfu-er-ó-ffS\'ijv WE-iraiBEv-K-a-rov

È-TraiBEv-tr-a-o&riv WE-naiBev-K-a-TOv

È-natBEv-<r-a-/iE^a irE-rraiBEv-Kra-fiEV

È-iratBEv-a-a-oSe iTE-iraiBEv-K-a-TE

è-iraiBEv-a-a-vro. iTE-TratBEv-iea-oi

-ocr page 99-



		N°. 218217.]
		85
		VERBUM.


		Aanm. Men merke op dat de verbindingsvocaal in de 3" p. Sing. Activi in t is overgegaan. III. Het Plusquamperfectum Activi heeft tot bindvocaal «, 214 doch in den eersten en tweeden persoon enkelvoud zijn verkorte vormen met r\\ meer in gebruik, terwijl in den derden persoon meervoud de e in de plaats van a komt, zooals volgt: S. i-rrt-watSiv-K-T) (k-u-v) ik had opgevoed. PI. i-ire-iraiStv-K ti-fttv. i-Tre-iraiBtv-K-ï}-g (k-h-c). D. i-Tri-TratStv-K-ti-Tt)v. i-Trt-TraiStv-K-ei-TE. È-ire-rraiStv-K-ei. È-7r£-7rai§fi»-ic-et-T?ji>. è-irt-Traiiïtv-K-i-oav. IV. Het Perfectum en Plusquamperfectum van den vorm op 215 fiat heeft noch kenletter, noch verbindingsvocaal en zet de uit- gangen dus onmiddellijk achter den stam. Perfectum. Plusquamperfectum. Medii. ik heb laten opvoeden. *ik had laten opvoeden.* Passivi. ik ben opgevoed geworden, ik ivas opgevoed geworden. S. irt-rraiiiv-fiai *i-irt-irmBsv-nriv* *ire-iraiBev-am* *è-irt-TraiSevcro* *ire-Trafèiv-rai* *l-ire-Trafèev-TO* D. Tre-tralBev-oSov *è-ire-natdev-tr^rfv* *irt-ffu($tv-o%ov* *t-irt-Trat$tv-<j%r)v* P. TT£-Trai$tv-fi.&a *t-TrriraiBtv-fji&a* *ire-iraiBiv-a&e* *t-Tre-TraiBtv-aSt* *ir£-ira($EVVTai.* *k-ns-iralBtv-VTO.* V. De Aoristus Passivi heeft de verbindingsvocaal jj en de 216 uitgangen van het Plusquamperfectum Activi. S. è-TraiStv-S-ri-v ik werd opgevoed. P. t-jrat$iv-§-Ti-(iev *È\'iraiSiv-^-ifc* D. i-TraiBtvS-tiTtfv *l-TraiStvS-q-rt* *i-irai?>Ev-S~i}.* *l-irai$ivS-i\'ri">lv* *t-iratSiv-Sr-ri-oav.* VI. Het Futurum Passivi heeft de kenletters en de verbin- 217 dingsvocalen zoowel van den Aoristus Passivi als van het Futurum Medii, met de uitgangen van den vorm op -ftat. S. Trai$evS-!i-<r-o-uat ik zal opgevoed worden. P. irai$tv-S-ri-(r-ó\'-uE$a Traiiïtv-§-i\'r<j-ei (a-i-aai) D. iraiSev-S-i\'ro-t-oSuv 7raiStu-9^p-»}-o^,-£-<r&s 7raiBsv-§-ri-o-E-Tcu *iraiStvS-i\'ro-t-oSov iraiStv-^-fi-a-o-vrat.*

-ocr page 100-



		86 verbum. [N°. 218, 219.

		218 11. De bindvocaal wordt ook modnsrocaal genoemd, omdat zij de modi van elkander doet onderscheiden, daar de uitgangen, althans voor de meeste personen, in de verschillende modi de- zelfde zijn. De bindvocaal voor den Conjnnctivns is gevormd door verlen- ging derzelfde vocaal van den Indicativus, zoodat *voor n en v de t»* **voor andere consonanten de »j staat.** Conjunctivus. Activum. Praesentis. Aoristi. Perfecti. S. irai$Ev-iD dat ik op- iraiBev-a-w dat ik opvoede *irs-iraiStv-K-w dat ik opgevoed* iratSev-tjs (voede. naiBtv-a-y^ (N°. 205. *irB-iratBtv-K-ye {hebbe.* *TraiSev-y.* *iraiStv-a-y.* *ne-iratStv-K-y.* D. iratSeiJ-rj-TOv *iratciv-a-rj-Tov* *Tre-TraiSiv-K-if-rov* *iraiBti-ri-TOV.* *natctv-a-ri-TOv.* *Trs-Tratcev-K-ifTov.* P. TTaiSEv-(i)-/xEV *iratStv-o-ui-fiev* *TTfiratStv-ietD-fiiv* *TraiStv-ri-TB* *7ratSev-a-n-Te* *Tre-TratStv-K-rfTi* *iratBtv-u)-ai.* *7raiSiv-a-wac.* *irt-naiBtv-ic-woi.* Vorm op fiat. Praesentis. Aoristi Medii. *S. iratStv u)-fiat dat ik opgevoed ivorde,* *iratSsv-aivfiat dat ik laat opvoeden.* *irai$tv-y (i\\-aai) (dat ik laat opvoeden. natStv-a-tj {a-r\\-aut)* *itatBiv-xi-rai.* *iratBtv-a-n-rat.* D. irai$tv-Ti-oSov *TratStv-a-ii-a^ov* Trai$tv-T}-oSov. 7ratSfu-<T-»j-<r$ov. P. iraicEV-w-fit^a *iraiBev-o-ui-fi&a* *rrai$iv-T)-<T%E* *iratSiv-a-ij-aZte* *iraiBtv-io-VTat.* *iraiBtv-ff-w-vrat.* 219 12. De Optativus heeft tot verbindingsvocaal de diphthong ot, en in den Aoristus Activi en Medii at.

-ocr page 101-

N°. 219, 220.] verbum. 87

Optativus.
Activum.
Futuri. Plusquamperfecti.

dat ik zal opvoeden, dat ik opgevoed had.

Impcrfecti

dat ik opv

Aoristi.

dat ik opvoedde.

8. iraictv-oi-fxi
naiStv-oi-Q
iraiStv-ot.

D. TTUlSlV-ol-TTIV.

P. natosv-oi-fitv
TratSiv-ofTe
iraiotv-oi-Ev.

TratBev-a-oi\'fii

iratciv-a-oi-i;

TratBtv-cr-oi.

TraiStv-o-oi-Tijv.

7ra(C£v-<x-o<-jUEi>

waiêtv-a-ot-Tt

TraictV\'(T-oi-sv.

TrE-natStv-K-oi-fii iraiStv-o-at-fii

ne-TratBtv-K-oi-g irai$Ev- (o-at-c) a-ei-ag

iTE-irai$iv-K-oi. iraiBtv- {a-aï) a-u-t.

TTt-naiStv-K-oi-Ttiv. TraiStv-iT-at-Triv.

Trc-irai$tv-K-oi-/Aev natdiv-a-ai-fjiav

irs-natSti-K-ot-Te naiSev-a-ai-re

Tre-7rai$iv-K-oi-EV. iraidev- (a-m-ev) a-u-av.

Vorm op -/iat.
Futuri. Fut. Exacti.

Imperfecti.

M. dat ik liet opvoeden.
P. dat ik opgevoed werd.

S. rraiSivoi-fj.T)v
TraiSev\'Oi-o
iraiiïw-ot-ro.

D. Trai$tv-ol-a§ï}v
Trat$£vol-o%r)v.

P. iraiBev-oi-/x(^a
iraiSev-oi-aSi
natSiv-ot-vTO.

Fut. Passivi.

dut ik zal laten opvoeden.

iraièiv-a-oro

iruiêtv-a-ofTO.

nai$t:V-<T-o[-<j§r)V

Troiêtv-o-oi-aStiv.

Traicev-a-oi\'fxtSa

iratStu-cr-ot-tT&t

Traicev-a-vi-VTO.

ik zou opgevoed zijn. dat ik zal opgevoed worden.

irt-iratSev-a-oi-iuiiv Trai$ev-S-ri-<T-oi-fitiv

ire-iraiStv-o-oro iratStvS-i\'ro-oi-o

ire-TraiSiv-a-oi-TO. iraiiïev-S-ii-cF-oi-TO.

7rt-7raiStv-a-oi-aSrt)v rrai$EvS-ii-<T-oi-<j%rt)V
TTfnaiStvo-oi-aSriv. iraictv-$-ri-cr-oi-o&t)v.

ire-TraiSiva-oi-ii&a TraiStv-S-rrcr-oi-fi&a

TTt-TTaiStv-a-oi-aStE irai$tvS-{)-a-oi-<T%E

irt-iratSiv-o-ofvro. TraiSev-S-ïra-oi-vro.

13. De Conjimctivus en Optativus van den Aoristus Passivi 220

hebben de uitgangen en het accent van deze modi bij het werkw.
tl/ui ik ben.

Conjunctivus. Optativus.
S. iraiSev-S-ü dat ik opgevoed iraiBiv-S-tiiiv dat ik opgevoed iverd.

TrmStvS\'TiQ (worde. TraiStvS-uqg

TraioEt/S\'-rj. iratBtvS-eiti.

D. iraiBtv-Sr-ïj-Tov iraiStu-S\'-Eirijv

iraidevS-ri-Tov. ira<Stu-3\'-6<\'rrjv.

P. waiSevS-üftcv naidev-b-s7fjiev

iraiSsv^-tiTi TratSevS-tÏTe

iraiiïevS-ÜHTi. iratStv-Sr-eïev.

-ocr page 102-

[N°. 221, 222.

VERBUM.

14. De Imperativus heeft de verbindingsvocaal van den Indi-
cativus, daar de uitgangen in de meeste personen genoegzaam
verschil geven.

Activum.
Praesens. Aoristus.

S. 2 p. iraiStv-e voed op.

iratSev-i-rw.
D. 2-3 p. iraiSti-E-TOv.
P. 2 p. iraiBev\'E-re

irmBev-ó-vTwv.

naiBtv-a-ov voed op.

iraiStv-o-a-Th)

waiêiv-o-a-Tov.

Trai$ei-a-a-TE

iraièiv-o-a-vrwv.

Vorm op  fiat.

Aoristus. Perfectum.

laat opvoeden. M. heb laten opvoeden.
P. zij opgevoed.

Praesens.
M. laat opvoeden.
P. word opgevoed.

S. 2 p. natStv-ov (e-ao) naiStv-a-ai

irai$tv-É-<rSw. iraiSiv-O\'a-oSrto.
D. 2-3 p. iraiSev-t-aSov. TruiSev-o-a-oSov.
P. 2 p. Trat$tv-t-(T%s naiSev-a-a-aSe

TraiSev-ê-oSwv. iraiiïeva-a-a&wv.

7rE-natSiv-(TO

Trt-iraiBtv-a^u)

irt-naiètv-oSov.

irt-iratèev-tr^t

npffaiBev-oSrwv.

Aanm. Men lette op de vormen naiBtvaov en iraiStvoai: in
den Imperativus Perfecti is noch kenletter, noch verbindingsvo-
caal volgens N°. 215.

15. De Infinitivi en de Participia zijn in het Activum onre-
gelmatig gevormd zooals volgt:

Praesentis. Futuri. Aoristi.

op te voeden. te tullen opvoeden, op te voeden of opgev. te hebben,

Infinit. Traiiïtv-tiv

iraiiïtv-a-tiv iratStü-d-at

zullende opvoeden. opgevoed hebbende.
iraiStv-a-wv naiSei-a-ag

Partic. naiStv-wv
iraiiïtv-ovou
iraiiïtïi-ov
Gen. iraiBtv-o-VTOQ

naiStv-a-ovaa
iraiBtv-o-ov
iraiètvaovTOQ.

iraiöev-a-aaa
7raidev-a-av.
iraiSivaavTOC.

-ocr page 103-



		N°. 222, 223.] verbum. 89 Perfecti. Infinit. iraraiBiv-K-é-vai opgevoed te hebben. Partic. 7rE7reu§{i/-K-fc>e opgevoed hebbende. ir&raiSev-K-vïa irerraioev-K-óg Geil. TTtWalBtVKOTOQ. In den vorm op -fiai worden de Infinitivi gevormd door achter de verbindingsvocaal van den Indicativus en achter de kenletter van den tijd, zoo deze aanwezig zijn, den uitgang -o$atte zet- ten, en de Participia den uitgang -/nvog. Praesentis. Futuri Medii. Aoristi. M. te laten opvoeden, te zullen laten opvoeden. te laten opvoeden. P. opgevoed te worden. Infinit. iratSev-s-oSai naiBev-a-E-aSai 7rai8iv-a-a-aSai M. latende opvoeden. zullende laten opvoeden, hebbende laten opvoeden. P. opgevoed wordende. Partic. iraiêev-6-fj.evog 7rai^tv-a-ó-fj.tvog iratSev-a-a-iJievos fiivri -fitvri -(iêvr) /xevov. -fxtvov. \'nevov. Perfecti. Futuri Passivi. Futuri Exacti. M. te hebben laten opvoeden, te tullen opgevoed P. opgevoed te zijn. worden. te zullen opgevoed zijn. Infinit. ne-iraiStv-oSai naiStvS-i\'ro-foSai irt-naiSiv-o-e-oSai P. opgevoed. zullende opgevoed wor- zullende opgevoed zijn. M. hebbende laten opvoeden. den. Partic. ire-naiêtv-fiévos jrajSeu-3^,-i}-(7-ó-juevoe (we-naiêtV\'(T-ó-fisvoQ-) fxivr] -fj.ivi} *fltVOV.* -/UEVOV. Aanm. De participia worden als adjectiva van drie uitgangen verbogen; het mannelijk op -uv en -ag is ontstaan uit -ovt en avr, zoodat zij verbogen worden volgens N°. 49 en 50, naar Xêwv en yiyag. 16. Imperativus, Infinitivus en Participium van den Aor. Passivi zijn als volgt:

-ocr page 104-



		90 verbum. [N°. 223225.

		Imperativus. Infinitivus. Participium. S. 2 p. iraiStv-S-ti-Ti word opgevoed. iraiBev-^l-ri-vai jratStu-S-ci\'c Trm$tv-S-{,-T<D opgevoed te worden waiSevS-iïoa D. Trai$tv-S-T)-rov of te %ijn. TraiBevS-(v P. 2p. natBevS-ii-TE Gen. iratStuS-tvTog. TraiStv-Sr-ê-vTiDv. opgevoed zijnde. 17. 1) De Conjunctivus Perfecti en de Optativus Plusquam- perfecti op -ftat worden gevormd door omschrijving met het Participium Perfecti op -/j.ai en den Conjunctivus en Optativus van tl/jii ik ben. Conjunctivus Perfecti. Optativus Plusquamperfecti. M. dat ik hebbe laten opvoeden. M. dat ik hadde laten opvoeden. P. dat ik opgevoed zij. P. dat ik opgevoed ware. ne-waiBev-ixivog ( 3) l uriv ( r\|c irtTraiêiVfxtvoG ( ur}g [ y etc. ( elt) etc. 2) Doch k run i< ai ik bezit, fii/tvii n tot ik breng te binnen, kiiShiiihi ik zit, hebben in den Conjunctivus, KiKTÜfiai-ry ; uiprüiiat-vy ; Kaèü/iat-Sy etc. in den Optativus , KiKTyfir\\v-Tyo; puftvyiitjv-vtjo ; Ka§ynt)vSijo etc. BaXXw ik werp, en eaXéw ik noem hebben in den Optativus Plusquamperfecti f3tfi\\yHTlv-y"o ; «rucXjiftijv-icXj/o etc. 3) De Conj. en Optat. van Perfect, en Plusquamperfectum kunnen ook in het Activum op dezelfde wijze omschreven worden. Conj. Optativus. . ( <1 dat ik opgevoed heb. « , i ilnv dat ik opgevoed had. wiiraiciVKiac \\ _T ^r" imratitvKioc )

		via -6c }_yr -via -oc (₍» _etc 4) Zooals N°. 204 gezegd is, hebben slechts weinig werkwoorden een afzonder- lijken vorm voor het Futurum Exactum in het Activum. Wanneer de tijd echter voorkomt, wordt hij gevormd door omschrijving met het participium Perfecti Activi en het Futurum iao/iai, bijv. TruraifouiciOc-uïa-óc ttrofiai, ïaet, ëirrai etc. ik zal op- gevoed hebben. 18. Quantiteit. De Ancipites in de uitgangen van het werk- woord zijn kort. Ook hier zijn -o< en -at op het einde der woor- den kort, behalve in den Optativus, waar zij lang zijn : iratStv- taSai, TTaiBeiaat, waiStvaai, iratStvoat, iraiSevoi. Men lette op de vormen , die alleen door het accent onderscheiden worden , zooals TratSttHrai. De uitgang -ag van het Participium Aoristi Activi is lang als zijnde ontstaan uit avrg, zoodat naiStvoag paroxytonon is.

-ocr page 105-



		N°. 225, 226.]
		91
		VERBUM.



		Het Accent staat bij de verschillende vormen van het werk- woord zoover mogelijk naar voren. Zijn echter uitgezonderd: a) de Infinitivi op -vm , die het accent op de voorlaatste heb- ben : irtnaiStvKivai, TratiïtvSrivai. b) de Infinitivus Aoristi Activi, de Infinitivus en het Parti- cipium van het Perfectum op -/iai, die eveneens het accent op de voorlaatste hebben : TraiBevaai, iwraiSEvaSat, TriiraiStv/itvog. c) het participium van het Perfectum Activi, wat oxijtonon is, neTraiBevKwg -i»ia -óf. d) de Aoristus passivi die in Conjunctivus en Optativus met de vormen van eïfii als uitgang, tevens het accent dier vormen heeft, terwijl het Participium oxytonon is, waiBevSü , iraiStvStiriv, *iratiïtvStïfjitv , iraiStvSe\'t<;-§ü(ja-%iv.* § 58. Kenmerken der tijden. 1. Uit al het voorgaande blijkt, dat men bij een gegeven vorm 226 onmiddelijk den tijd kan terugkennen, waartoe hij behoort. Daarom volgt hier nogmaals een overzicht der kenmerken van ieder tijd. I. Het Praesens heeft de verbindingsvocaal: irat8ti-w, iraiBiv-o-fiai. II. Het Imperfectum heeft 1) de bindvocaal, 2) het augment: **t-nalBsv-o-v , i-irai$ev-ó-iutiv.** III. Het Futurum Activi en Medii heeft 1) de verbindingsvo- caal , 2) de kenletter e : iraiSev-cr-to, iraiSti-a-o-iuai. IV. De Aoristus Activi en Medii heeft 1) de bindvocaal a , 2) de kenletter g, 3) het augment: è-iralSiva-a , i-naiBev-a-a-fxrjv. V. Het Perfectum Activi heeft 1) de reduplicatie, 2) de kenletter k , 3) de bindvocaal a : nt-n-alStu-K-a. VI. Het Plusquamperfectum Activi heeft 1) het augment, 2) de reduplicatie, 3) de kenletter k, 4) de bindvocaal et: B-Trt-rraiSev-K-st. VII. Het Perfectum en Plusquamperfectum Passivi of Medii zijn onmiddelijk te kennen 1) aan de reduplicatie, 2) aan het ontbreken der bindvocaal, terwijl het Plusquamperfectum gewoon-

-ocr page 106-



		[N°. 226.
		92
		VERBUM.


		lijk door het augment van het Perfectum te onderscheiden is: m-iraiStv-fiai, i-ne-irai$t{i-fi.i)v. VIII. De Aoristus Passivi onderscheidt zich door 1) het augment, 2) de kenletter &, 3) de bindvocaal »/: t-ire-iraiSev-$-ii-v. IX. Het Futurum Passivi heeft twee henletters & e« c, niet de twee bindvocalen van den Aoristus Passivi en het Futurum Medium : iraiStv-5-i\'i-a-o-fj.ai. X. Het Futurum Exactum heeft de kenmerken van het Fu- turum Medii, doch onderscheidt zich door de reduplicatie: w *iraiZiv-a-o-fiai.* 2. De verschillende modi zijn te onderscheiden of door de bindvocaal die in den Indicativus kort e of o , in den Conjunctivus lang n of w en in den Optativus de diphthong oi of voor den Aoristus at is, óf door den uitgang, zooals in sommige personen van den Imperativus. 3. Het genus of de soort en de persoon van iederen vorm zijn duidelijk te kennen aan de uitgangen. 4. a) Alle historische tijden hébben een Optativus, alle hoofd- tijden een Conjunctivus. Alleen het Futurum heeft geen Conjunc- tivus, doch een Optativus, terwijl de Aoristus alle modi heeft. b) Alle tijden hebben een Infinitivus en een Participium, behalve het Imperfectum en Plusquamperfectum, waarvoor die vormen van Praesens en Perfectum gebruikt worden c) Alleen het Praesens en de Aoristus met het Perfectum op -fiat hebben een Imperativus. Dit alles zal duidelijk worden uit het overzicht van het geheele werkwoord in het paradeigma. § 59. Afleiding der tijden. Aanm. Ofschoon deze paragraaf eigenlijk overbodig is na al hetgeen wij over het vormen van iederen tijd in het bijzonder gezien hebben, kan zij toch voor eerstbeginnenden haar nut hebben, vooral bij de onregelmatige werkwoorden waar alleen de stamtijden worden aangegeven. Het werkwoord heeft vijf stamtijden, waarvan de overige tijden als volgt kunnen worden afgeleid.

-ocr page 107-



		N°. 226.]
		93
		VERBUM.



		Na voorvoeging van augment en reduplicatie voor zoover de verschillende tijden dit vorderen komt: I. Van het Praesens Indicativi w a il iv 10 1) het Imperfectum Indicativi Activi door u> te veranderen in ov: Inalliv - ov; 2) het Praesens op pai door w te veranderen in -o/mi: iraiSii - opat; 3) het Imperfectum Medii of Passivi door <a te veranderen in -o/ii)v: l-vatdiv - «/iijv. II. Van het Futurum iratStv a w 1) het Futurum Medii door <tia te veranderen in aopat: rmSti aopai; 2) de Aoristus Activi door w te veranderen in « : l - waifav - oa ; 3) de Aoristus Medii door « te veranderen in afuiv. I - iratStv - nannv ; 4) het Futurum Exactum door <rw te veranderen in ooftat: iriiratiïiv oouat. III. Van het Perfectum Activi ir ttt aiS tv k a het Plusquamperfectum Activi door a te veranderen in »): iiwraiSivieri. IV. Van het Perfectum op -\|iai, wiiraiStvfiai het Plusquamperfectum Medii of Passivi door -/»a« te veranderen in -fuiv : i - iriiratSiv - /xtjv. V. Van den Aoristus Passivi I - iraiSi63))v het Futurum Passivi door -S)jj» te veranderen in -diiaoftai: TtaiStv^rjaofiai.

-ocr page 108-

VERBUM.


^
"e		iv>	4»	v>
voeden (OV	I	.1	1	o K ft O i
o¹ uj	-=	lS>
UI	<u
«icsw n
		** ïï
e	s	go
s
"ü
^e
ï)
<s
s>
ft
« _w
*"a o**
va
o* co
e
t)
§* ,		ft	I	ft 3
oed	UI	ij	1
»	s	ft«»		vft ft
	w	uj UJ		UJ UJ
	focow		SO CO

	e	s «		e ?
	fc	fc fc		fc fc
		V
	j-	\\
.
*>
V \'
<£
^S
§
$
i-s				/~«v
*1.**		ft	s	a
	in 6.	o S5- B"	1	fc 1 c- 3
^VS	vs	va vft	VS	vft vft
td o	ui	UJ UJ	MJ	UJ UJ
e co &o c« co cü c© £>o
^s s	H	"* ~J	Vf.
e	5	e c	=	e o
N	fc	fc fc	fc	fc 1=
&				,
^		&	ft	^
^ö 3		«t	1	LU 0
.JJ, ^VS	vs	VS va	*5	S -S
i~* c	ui	UI UJ	UJ	UJ Vj
-* co co co co co co co
		"J ~		««1 1
e	0	B O	0	e e
fc	fc	tc 1=	fc	fc fc
>-h cn eó t	-5 <n\' cc
fcb		\'ÖS	H
Sin		flpH

.3
\'3<

(j. v« v»

O F O

i- b i-

I § »

3 o o

ft SS

"5=

e o

b b b

vft vft ü

UJ UJ UI .

co coco j3

8 3 5 2

fc fc fcO


3	»	s
h	§^
3	S
- ^»	Cs	£. ^a
3	^	S" w ui ^
Ph
^vi	o o o ^vo o o c
	N	to b b b b to b *"5 » ^S> S ^» >P vs*
	f44	Ui uy m uj UJ w vu
	*	co co co co co co co

	5	c e e b c ö c
	si	ts 1= 1= N: t: J= 1=

IlljIJlJ

OS
Pm

o e s e e b o
tc I: |t fc fc k fc

3
\'- S

«H*

«I

§<

ft ft

ft r. > P S ^

O UJ uj vuj O uj O

ft ft ft ft vft vft ft

uj uj ui uj uj uj uj

CO CO CO &Ö CO CO i?0

5 b 5 S S a S

O ïi w

~. ~ «, c 3-1.

O uj uj ui O ui

b b b b b b

vft vft vft vs vft vft

LU UU UJ **\'J W «U

co co co co co co t
£25555
fc fc^- fc N fc fc

fiU ">A

k N JU fc fc

*»w« "W *>W \'JÜ

i-h oï CO ii Oi CC

H CM CÖ i-H Cv] CO

OPh

-ocr page 109-


				VERBUM					95
^			i
a			E
joed hebbe	o « o 3 e f? S £ 2 i è-§ 5 ^ >S iS		1	Ullf!
opga	<-j -\'j o , 5 3 S j» . b fc NO		1	Illl
s\'			ï
\|			3	a
	*		.2	^xs
«ü	8		\'vi	P
-«	b		§	co
§"	CO 44 0 N		1	1
	»
&	-, » ³
©	*l .. 3 O i t**
	a i i- t- -
i o ve e \' e ^vs
^	b e b b b					0
^	s a va >s »
	W M 4 UU UU					3
	CO^O^} CO CO						s
	*3 3 3 SS					O		3
QQ	N 1= k t= 1=	s -UJ	----			o O Ph	il .,	M
aa u?
	u,»^Y	cm				2	ji\|_tt Hk s	3 s
Ao opv. of	? ^i. F ï « > 3" 2 ï\'»fc ~ b 5	h 9					3
3 uu hj 3 3 6 uu b b b b b b b ^s <b «.a 3 >s va va	Ph				cc	*--** 3 Pu
~g	VJ VJ vj W o ^U vj fo to w<Jo fo fo co					^"=«3 0-303
1	S S s 3 S S 5					X\' t^WU/WWWW
fc t= k N 1. N fc						" fct-t-NNkl=
		^	------v, 2
			<S	d
ïi			i	C-l
\'S			i	o" ^ ^
woe	» £		1		B
&	O w UU uj 3 Bh ss. sr 3 p 3			3 5» jsti s? 3 ff*	3
	~a	2 «^ S ^ ^ S	a
dat ik		S	\\2 \\S vj vj _vn ^VS	va
b b b b b b b 3 »a vs va va va va uu uu >u uu uu uu uu			1111111 ë ë !5 fe ^h b ^fc
	3 S 5 S 3 S S fe k N Is N \|t tl		1		ë
.*	O¹ ff" «J UI	1	- A		1 _?i\|_s\|	il
,S		\|i	(4 i- 3» K»	b			ui
*Ö	1.^^ s. K s> e o »-e s s s		&	3 C w S 6 3	3		^H \'£ \'-£ "-t \'~i \'£.* 1^ \'-£.
T3		Q	\'£. \'-£ \'£. \'-£ ü i^	^		** vp \\^ vp p vp vp vp
	b b b b b b b		»Q	*S 2 2 £ ^N2 "2**	\'S		*\'S e£ &o c%* cS co to c©**		*
b	a a a a va va 3 uu uu uu uu uu uu uu CO CO CO CO Co CO CO *V. Uw V^ B X S VM 3 3 ö 3 3 O 3**		1	1111111		5 1 1 1 I I 1 1
IL	f fi SL.J5 ts 6 B <t -\\U r-VJ ««J "W ^r<U* **MI		«»	i Ii B i s	i-U		" ^ JS ^j\|:A<i. j		8 £
	i oï eo i< Ovi có		^3 ei eö i-h c4 oó	i-5 oi oö <-h c4 «5	ü
i * ij , .S OS			1 II			1 II		!
l!	(				t	V¹

-ocr page 110-


	oeden.
	K w		i
	8" o	p	o
	_ a	»	a
	i 3.	^Ui	Ui
	f	f
	«1 ~ ui _S co H 3 ^§ b
	\| S 8-3 I\'S R e

s

s	É
~i	\'S
	& & a		I^iSo
0	a ?		o dj °£ <n g
1 §	c	h b 3. b a
Pu
S o	o	o o o o o
	s <»	b	b b b b b
		-=	*^ S 3« »**

	«cococococococo

	-~ 3	B	B 8 B 8 b
	8 h	t=	b N b 1: N
	oetfe».
	*a		_aMi*
	B g 3.		illii
	S o		Ui i NO 5 O
	S b	b	b b b b b
	-^ "»	vS	v» \'» » va v_S
	Sco
	s\\j CO CO CO Co CO

	^ B	B	B 8 8 8 8
	" Is	fc	b b b ts i
	,	.	.
	ii	N W ^h cq m

VERBUM.


8
il
S v.
[is	C-	1
«V S	a	s
*1 rs.1
S5>8	i	1
§ »p
i IS
co

Sft °.
*
il
\'S o
S §
&
§.2 J
M
latt gevo
» SJS
a «co
spJ_
.i
II,		3 §	- 1 u 3
§<^		<J> <J?	0?<>?
«	a	b b	b b
11	o	vS S	ui vui
>3	s VS	vS S
Ui	Ui Ui	Ui Ui
	soco co	CO CO
i_ï
sph	e	s e	B B
o°	b	b b	b b
a
CD
00	-
0)	5
ei ^	5.	\\
M	i>	\\
fc	\\
	:
voeden, worde.
*i		tk	B J
9 §> ï		_u O £?? Ui 8
33 3	_etl	*m\\*
^ ~^v»	*»	va o	S SS v_S
1-gcScS :,.,:
^	-*	v* «i	-vj vvj
j ^B	a	e s	B B B
SPh b	b	b 1=	b b b
eden. evoed.
**x <>***
1*		a	B J
^ "« S		,, och =
III	S	11	f IJ
^^t^v»	>g	v» si	» v_S v₌
*; w	ui	«41 UI	Ui Ui Ui
. «BlCfo^r.u\', - .
. *. .		M -w
S^ o	e	e e	SBB
b	b	b b	t= 1= t=
,	_#	i»	*
l-H	<M	CO	^ CM CO
1		11

PL,

a
te
o

* 8

a J~a? jf> o

!= o oj m oi u

.3-2 t vS x3- S £
"S o o o "5 o o

S v» vs s S vs vs

Ui Ui Ui Ui Ui Ui Ui

co co co co co co co

5 B B S S 3 5
b b b b b b b

sp;

>
*^
o

\'ff

3
>

© <*? ïï e»?

sitJJMlJ

mmm

HNffl h tM CO

-ocr page 111-

VERBUM.

o. ft

o * o

5 3 3

< ui v^j «J

S lil

^ *2

i ?
* is

Sü, 1=

a? <>?

b b

e ^vs
b b

vs s

_w ui
CO CO

3 3
b Iï

3
JU ³

b b

s vs

UJ UJ

CO CO

*S 3
fc: iï

vj uu

b Iï

s i

- b b

b b b

3 S vs

UW UI UI

\'5 3 3

fc b b

b b b

3 vs 3

ui ui _uj

CO CO *©

V«J C V-l

SBB
Iï Iï Iï

VU UJ UU

Iï Iï Iï

1-1

09
0
CT¹

SPh

3 o

3 S

3 3

vui vul

3. 3.
S 3

.=s. 2

h _b .3. b

5 S

^BCBBBBB

~bbbbbbb

^ s>s>a 3 a va vs

" UJ UJ UJ uj UJ UJ uj
CO CO CO CO CO CO CO

-§3b33333
N k k h k is ii

8 B

b b

VJ UJ

b b

a 3

vv £ 3. £ «5

o 3 o

3 3 3

vui vui vui

3. s, 3.

3 SS

iu B f; ui UJ RB

SI
s I

3 3 J

 S . pif? e

§ - b b ?- b ^
3 s». sr c-^v3 s- 3
b b b b b b b

3 >S >S vs s va va

UJ UJ UJ UJ UJ UJ UI

CO Co Co CO CO Co CO

8 3 3 8 3 3 3

Iï Iï b b b |ï b

co co

8 B

Iï Iï

Ui uu

Iï b

; v»
.\'S

6 "*s

3 sr .)^ ui 5

sr O _s &f °Z d? it

3. b i. b 3. b 3

vs 3 S vs vs 3 3

W UJ UJ UI UJ UJ UJ

CO Co Co CO CO CO CO

3 5 ^v5 3 3 5 *3

b b b b b b fc

UJ UJ VJ UU UJ UU U

b b b b b fc b

"*> "UU "U> "UU "UU "UU "UU

b b

3 vs

3 §

f i

JRo,

^:jjjjf

V« V«J

imui

BBS
Iï b b

IW U UJ

b b b

fc * B

JW III VJ

b b b

Sfü


i-5 Cvi eó	r-5 l	ri oó
13 i-i	Dual. Plur.

rH (M có ,-i Cv| 03

r* tN «3 r-iNcij

-ocr page 112-

VERBUM.


fi o>		ft
is o	ff	O
§ ft	ft	ft
VUJ	Ui
w 3.	5.	3.
§ ^vO	1	i
? to
S, ff
Ift
° 3
=tt Ui
is co

Si 8
\'s B

e o

5a W W v^ ^^

^ S i i


	.i
	:»
	t»	w
	1	i
	2	b
	Si	Ui
	1	b v3
		Ui
	?	CO
	-i
	5	Q
	1	B
		WJ
	S	B

:=>

3
\'S

3 B

§ IC
I d?

- 3 I
t- i- i-

ffv~ sr
d? d? d?

vï 3 *3

Ui Ui Ui

CO CO CO

5 5 5
b 1= b

<-XJ

ff* v_wd? d?

^3 3

Ui Ui

CO CO
O 5
B B

0)
CU


O
ei
y,	4
K
S	1	h				3	«o	ó
S	="		O	rf?	wu	C»?	l-
3	\|	-5- c	0J0	1- O	O	o		3
i-I		t	t	t	fc	t>	te	te
3	\'S	z.	s	-3	=	s	-a	-=>
	N	*£	<--	C	<z	\'i	^.	*2

3	%	S	3	3	s	c	5	a
	^	fe	b	N		fc	fc
&H	1	^	£	£	È	* £	£

3
b,

ui d?

b a. b

ft
ff

3. O

\' ft Ü B- w u» a

V~. ^V~ ^ * lv*^ ,v f*

Ut Ut Ui Ui UI Ui Ui

3 3 3 a a a a

<£ Ui Ui UI ut UI Ui Ui

\'S s b 3 3 3 s 3
"«bbbbbbb

o ö
b b

O O o O

b b b b

ff^^r ff ffv~
fr> frl &> oï &} &i

3 3 3 3 3 3

Ui UJ Ui Ui UI Ui

CO CO CO CO CO CO

3 3 3 3 3 3

B B I? B B B

CL,

3
3

\'S⁹

i3 i=>.\'=t.i£-i3 isr\'3

d> d? &l &>&>&> &}

3 3 3 3 3 3 3
ib UI wu faü tu wu h\'j

co co co co co co co

5 5 5 5 3 5b

N B B B B B B

lllJJ

ft ft ft

* ff S w B

i, ft o> k a. t: b

ff ff ff *ff ff ff ff
d? d? d? d? d, &> d?

>-3 «\'S -3 3 va »a va

Uf Ui UU U* W U| kW

co co co co co co co
5 5 5 5 5 5 5
.!= _k _!* Jï Js b b

B B B B È 6

i^-1 oi eö r-ï c4 eo

h ncö i-i tM eó

i-i cm oó hnm

a s.

1 ^

te
o

 II

-ocr page 113-

N°. 227228.] verbum. 99

§ 60.

Over de beteekenis en de Genera van het Verbum
in het algemeen.

1. Volgens hun beteekenis zijn de verba overgankelijk, 227
transitiva of onovergankelijk, intransitiva of neutra.

Zij zijn overgankelijk of transitiva, wanneer zij een recht-
streeksch voorwerp in den Accusativus bij zich hebben:

Bijv. virwirrtvi Ti\\tvrr)v tov /3iou, hij vermoedde het einde van zijn leven.

Zij zijn onovergankelijk, intransitiva of neutra, wanneer zij,
of 1) een werking aanduiden, die zich bepaalt bij den persoon
of de zaak, die de werking verricht.

Bijv. fiaivut, ïpxouai, ik ga, rp«x<« *\'* loop.

of 2) een werking, die uitgeoefend wordt met betrekking tot
een verwijderd voorwerp, dat in den Genitivus of Dativus staat.

Bijv. /ZE/ivrjtr^ut rn»oc» tneminisse alicujus, aan iemand denken, ap\\nv tivóc, over
iemand heerschen, \\vaiTi\\iiv tivi, prodesse alieui, iemand voordeelig zijn.

2. Veelal zijn de werkwoorden, die in het Nederlandsch over-
gankelijk of onovergankelijk zijn, eveneens in het Grieksch transi-
tiva of intransitiva. De afwijkingen in het Grieksche spraak-
gebruik worden in de Casusleer aangegeven.

3. Naar den vorm wordt het Grieksche werkwoord verdeeld: 228
in twee vormen, den vorm op -w of -fxi, en den vorm op -fxat,

en in drie genera, geslachten of soorten: 1) het Activum, gelijk
aan den vorm op -w of -/u, 2) het Medium, 3) het Passivum,
welke beide laatste tot den vorm op -/iac behooren.

4. Het Medium en Passivum hebben in Praesens, Imperfec-

tum, Perfectum en Plusquamperfectum dezelfde vormen, doch

die vormen hebben een andere beteekenis naar gelang zij tot het

Medium of Passivum behooren, bijv.:

Passivum.
ik word bekranst,
ik word opgevoed,
ik werd opgevoed,
ik ben opgevoed geworden,
ik was opgevoed geworden.

Medium.
areQavoviiai ik bekrans mij.
iratSivofiai ik voed mij op of laat opvoeden.
lirat$ivófir)v ik voedde mij op of liet opvoeden,
wnraiiivuai ik heb mij opgevoed of heb laten opvoeden.
iiriiraiSiiiiriv ik had mij opgevoed of had laten opvoeden

-ocr page 114-



		100 BETEEKENIS [N°. 228, 229.

		Of een gegeven vorm van genoemde tijden nu als Medium of als Passivum moet vertaald worden, kan men uit de constructie, uit de beteekenis van het verbum of uit den samenhang opmaken. Zoo zal 7ratSipoftai rrc niets anders kunnen beteekenen dan: ik laat u opvoeden, daar het Passivum geen Accusativus kan bij zich hebben. Het Medium en Passivum hebben echter ieder een verschil\' lenden Aoristus: Medium op -oa/ir}v, Passivum op -&tjv. Verder is er een Futurum Passivum op -&/;o-o^a(, doch bij vele verba heeft het Futurum Medii passieve beteekenis, bijv.: aBiKi\'iao/xat, ik zal beleedigd worden, av^aofiai, ik zal vermeer- derd worden, (j>v\\a%o[iat, ik zal bewaakt worden, rtfiriaofuu, ik zal gëeerd worden. Bijv. Xen. Cyr. V, 4, 34: «ai atiroi ljn/3ou\\fu(r<S/ië$a «cat ó ofcoc öXoc, en wij zelven en geheel ons huis zullen belaagd worden. Aanm. Het Futurum Passivum bestond zelfs niet in het oude Grieksch. Zoo vinden wij bij Homerus slechts drie plaatsen, II. X, 365, Od. III, 187 en XIX 325, waar hij een Futurum II Passivum gebruikt, terwijl er geen enkel voorbeeld is van een Futurum op -$<i<iapai.

		OVER DE BETEEKENIS DER GENERA IN HET BIJZONDER. § 61. Over het Activum. 229 1- Het Activum duidt aan, dat het subject de handeling ver- richt, hetzij deze 1) op een rechtstreeksch voorwerp, dat in den Accusativus staat, overgaat, transitief is, bijv.: iroiQ t£?x^oCj ik bouw een muur ; of 2) op een middelijk voorwerp overgaat, dat in den Geniti- vus of Dativus staat, bijv.: è7T(/3ouA£uw nvt, ik belaag iemand; upx^w Ttvóg, ik heersch over iemand; of 3) hetzij deze handeling niet op een ander overgaat en zich bij het subject bepaalt, bijv.: fiatvto, ik ga, rp^w, ik loop. In de beide laatste gevallen is het werkwoord intransitief, neutraal of onzijdig. 2. Een werkwoord is nu regelmatig naar zijn beteekenis, wanneer het in het activum één dezer beteekenissen heeft.

-ocr page 115-



		N°. 229231.] DER GENERA. 101

		Onregelmatig, wanneer het: I. In den actieven vorm twee dezer beteekenissen vereenigt. Zoo zijn transitiva t\\u) acnr\'tSa, ik heb een schild, irparrw óSóv, ik leg een weg af, terwjjl zij tevens de intransitieve beteekenis kunnen hebben van zich bevinden, in een toestand zijn, in ver- binding met adverbia of adjectiva die den toestand uitdrukken. Bijv. Xen. An. 1, 1, 5: KOpoc tüv f3apflap<av i-niuXiïro <if fuyoïicwc. ixoiiv avrip, Cyrus zorgde er voor, dat de b trbaren hem yenegen waren. An. VI, 4, 8: \'Xkovovtiq xai tovq aWovg robe, Trapa Ki/pip TroXXd Kal aynSa irparrtiv, daar zij vernomen hadden, dat ook de anderen, die Cyrus volgde», rijk en welgesteld waren. Zoo ook bijv. dirayopióttv verbieden en afgemat worden. UXtinuv verlaten * verslappen, sterven.* hayuv voortdurend doen in een toestand zijn. $n\\oï>v openbaar maken\', openbaar zijn. oIkiÏv bewonen ,, wonen. aiyav, aiunrav verzwijgen ,, zwijgen. rt\'tvuv spannen zich uitstrekken. Hiertoe behooren vele werkwoorden, wier intransitieve beteekenis ontstaan is door weglating van het objict, bijv. iXuivuv drijven (iipfia, ïirirov, vavv) rijden, varen. avayuv opvoeren {vavv) uit zeilen. iicfiaWnv uitwerpen ( ,_, . . , o-\\. .. i (vomp) uitslroomen, zich on/lasten. IfijiaXKiiv in iets werpen l * \' TiXivrav voleindigen (\|8<o>\') sterven. II. In eenige tijden overgankelijke, in andere onoverganke- lijke beteekenis heeft. Dit is voornameljjk het geval bij \\verk- woorden, die tempora secunda hebben (zie N°. 263. 2). Bijv. itkitpaxa ik heb gedaan , iv jréwpaya het gaat mij goed. 3. Niet zelden heeft bet Activum causatieve beteekenis, wanneer het subject niet 230 zelf de handeling verricht, maar ze door anderen laat verrichten. Bijv. Xen. An. I, 1, 3: \'Apraliplng iri&irat Kut avWafiParti Küpov <Jc ójtojc- Ttvüv, Artaxerxes wordt overreed in laat Cyrus gevangen nemen. 1, 4, 10: Küpoc o" airbv (napatinaov) i%iieo\\f/f, Cyrus liet het park verwoesten. Zoo ook in het latijn : Nepos, Miltiades III, 1: Darius pontem fecit in Histro flumine, hij liet een brug slaan. 4. Verba transitiva worden dikwijls bij samenstelling « intransitiva, en omgekeerd, bijv. /3u\\,\\(u>, werpen, lufiaWnv een inval doen, jtV/3a\\\\«v uitmonden; üvat \'zendin Ittévai uitslroomen; flaivitv gaan, iiapahu» doortrekken, oversteken, itapafiaiviiv overtreden. § 62. Over het Medium. Het Medium heeft een tweevoudige beteekenis, of ten eerste: 231 eene indirect reflexieve, onrechtstreeks wederkeer end e, wanneer het

-ocr page 116-

1*02

[N°. 231.

BETEEKENIS

beteekent, dat het subject iets verricht ten zijnen behoeve, in zijn
belang, en dit is de gewone beteekenis.

Bijv. \'hrrifii ik plaats, \'inruiiai rpovalov ik richt een zegeteeken voor mij op.
Xen. Cyr. I, 2, 8: $!pwrui b" olroSiv airov fiiv aprov . . . nWura wc, dwb roü
irorafiov apuauaim, en zij brengen voor zich als spijs brood van huis mede .... een
kruik om water voor zich uit de rivier te scheppen.

of ten tweede: een direct reflexieve, rechtstreeks wederkee-
rende, wanneer het subject de handeling niet alleen ten zijnen
behoeve, maar tevens aan zich zelven verricht.

Bijv. ïarapnt ik plaats mij zelven, d. i. ik ga staan; utipai scheren, minaa^ai zich
scheren ; aieivaJuv gereed maken, nmrd\'ifi\'iui zich gereed maken.

Vandaar het Medium directe of indirecte reflezivum.

2. Uit het Medium directe reflexivum ontstaat bij verschil-
lende werkwoorden of a) een intransitieve beteekenis:

Bijv. airoWvvat in het verderf storten Med. awbWvaSai omkomen,
yfuftv doen, laten proeven  ytviaSai proeven.

bvtv&vai bevoordeelen bvivaaSai voordeel hebben,

iravtiv doen ophouden wautaSat ophouden.

wtlduv overreden  irtiSuiSat gehoorzamen,

(paivitv toonen QaiviaSai verschijnen.

öf b) een transitieve beteekenis:

Bijv. iripatovv riva iemand overzetten, irepatovoSai irorapóv een rivier oversteken
ripuapiiv tivi iemand helpen, njuwptïirSaï riva zich op iemand wreken <pv\\aTTUv
riva iemand bewaken, <pv\\aTTia$ai rivet zich zelf voor iemand bewaken, d. i. zich voor
iemand wachten, op zijn hoede zijn.

In de plaats van het medium directe reflexivum staat echter
veelal het activum, soms zelfs het medium met een terugwijzend
of persoonlijk voornaamwoord, vooral bij tegenstellingen.

Bijv. Xen. An. 1, 9 , 7 : Küpoc iwifatZiv avrbv Sri 7repi jrXfiTrou jroeoïro unflv

A tyivbioSai I, 8, 29: xai oi fiiv Qairi j3aat\\éa Ki\\iüaai riva lirtaQaïat avrbv

Kvp<<>, oi 5\' tavrov lirtatpaKairSat mrarra^iivov rbv dKivdtcijv, en eenigen zegtjen , dat

de koning iemand beval hem te dooden, anderen dat hij zijn dolk trok en zich zelven

doodde. Zie ook I, 3, 3: KareSéunv luoi.

Vele verba deponentia hebben deze direct reflexieve beteeke-
nis in het Passivum, zie N°. 237.

3. Het medium indirecte reflexivum kunnen wij in het Ne-
derlandsch dikwijls goed weergeven met het voorzetsel voor:

Bijv. airiiv vorderen, aLruaSai voor zich vorderen aipéïv nemen, a\'ipiloStai voor
zich nemen, kiezen ibpioKiiv vinden, iupioicio$ai voor zich vinden, verwerven
\\iiiv riva iemand vrij laten, XitoSai riva iemand voor zich vrijlaten, rrijkoopen
wopiZuv verschaffen, iropiZio&ai zich verschaffen.

t-*i/t*u4

-ocr page 117-



		N°. 231234.] DER GENERA. 103 Zoo zegt men van hem, die door het volk geroepen wordt om wetten te maken, ypaifiu , Tt9i)ffi vnuovc,; doch ó Sij/toc, ypiiftrai, T&tTat vó/Joiif Ae< fo/i maakt zijn wette» (voor zich). Dikwijls verricht het subject iets in zijn belang door iets van zich, uit zijn nabijheid Ie verwijderen. Bijv. afivvtiv riva iemand afweren, anvvitf^ai riva iemand van zich afweren, zich verdedigen, een gevaar afwenden annSiSuvai Ti iets weggeven, diroc~ó<T$at ri iets veikoopcn airoirifnrtiv riva iemand wegzenden, airoirifiiriaSat iemand van zich weg- zenden, laten gaan. 4. Bij de meeste werkwoorden heeft het medium slechts één dezer twee beteekenissen, doch somtijds zijn ook beide in één werkwoord vereenigd. Zoo \'iarrtm, zie 1, zoo ook hijv. rpéirw ik wend, keer, Med. reflex, dir. rpsiro/iai met den Aor. II irpairifinv, ik wend mij, ik vlucht Med. reflex, indir. rpéiro/<<n met den Aor. I irpftfra/tqi>, ik wend tan mij af, ik jaag op de vlucht. Pass. met de Aoristi irpiipSnv en irpan^v, zich tot iets wenden, op de vlucht geslagen worden. 5. Het Medium heeft dikwijls evenals het Activum (N°. 230) 232 causatieve beteekenis, dat men iets ten zjjnen behoeve door een ander doen laat: iratStvo/iai, SiSaoieo/jiat, ik laat onderwijzen. Bijv. Xen. Cyr. I, 6,2: lyw yap ai ravra iirirnc\'fc. (SiSaXófinv, want met opzet heb ik « daarin laten, onderwijzen. 6. Het Medium kan verder aanduiden, dat het subject iets 233 uit eigen krachten, uit eigen middelen verricht, en wordt dan energisch, dynamisch of subjectief medium genoemd. Bijv. airotpaivitv vertonnen, airotpaivtaSai iets van zich hekend maken, bijv. rqv yvdfiijv zijn meening iróXijtov, iipi\\vi}v rotiïv vrede, oorlog bewerken, helium movere iroifïirS.it, vrede sluiten , zelf oorlog voeren, helium gei et e irapixuv verschaffm , icap- i\\ia^ai, uit eigen middelen, zelf verschaffen , aanbrengen. Bij intransitiva drukt bet de handeling uit als gevolg van den toestand, dien het Activum aangeeft, bijv. arpanvuv een veldtocht ondernemen, arparfiietiai krijgsdienst verrichten Tro\\irtvuv burger zijn, wo\\irfutrr$at zich met staatszaken bezig houden. 7. Nog kan het Medium eene wederkeerige handeling uitdrukken, bijv. avu{$ov- Xiimdai met elkander beraadslagen, Siavt/uoSat onder elkander verdeelen. Plato. Gorgias. 523, a. § 63. Over het Passivum. 1. De vorm op -/uai is Passivum, wanneer hij zuiver lijdende 234 beteekenis heeft, wanneer het subject de handeling ondergaat, bijv.: TraiBtvo/xat ik word opgevoed.

-ocr page 118-



		[N°. 234.
		104
		BETEEKENIS



		2. Het Passivum heeft steeds een van het Medium verschil- lenden Aoristus op Sujv, bijv: i-n-aiStvSriv ik werd opgevoed. Niet zelden ook wordt dan van dezen Aoristus een Futurum Passivi op -%i\\<TOfiai afgeleid, bijv.: TratStv^iitjo/xat ik zal opgevoed worden. Doch, zooals reeds N°. 228 is gezegd, heeft bij vele werkwoorden het Futurum Medii passieve beteekenis , terwijl hec Futurum op -S)\'/<ro/uat in de oude Grieksche dialecten zelfs niet bestond Het Futurum op -$ï)o-o/ia< heeft, behalve bij de deponentia, N°. 236 en 237, altijd zuiver passieve beteekenis en nooit reflexieve mediale beteekenis, die aan het Futurum Medium eigen is. 3. Eigenlijk kunnen slechts verba transitiva een persoonlijk Passivum vormen. Om nu een actieven zin in het Passivum om te zetten, wordt het object van het Activum, subject van het Passivum, terwijl het subject van den actieven zin in den Genitivus komt, ge- woonlijk met de praepositie ün-o. Bijv. ó warijp irttiSiiu vióv de vader voedt zijn zoon op, b t\'iój wathvirai liirb tov irarpÓQ de zoon wordt door zijn vader opgevoed. Aanm. In plaats van vitó komt ook irapa, jrpóc of de enkele Dativus voor. Bij de Passiva van geven, ook IS. 4. Doch ook sommige verba intransitiva hebben een persoon- lijk passivum: Bijv. apx\'tv Ttvós over iemand heersenen, Pass. apx«<7$ai beheerscht worden, gehoor- zamen KaraytXav tivoc. iemand uitlachen, KarayiXaoSat uitgelachen worden iriartinv rivi iemand vertrouwen, iriOTtvwSat vertrouwd worden lirijiovXivnv r«vt iemand belagen, liriliovXtvinhai belaagd worden. Xen. An. 1, 3, 15 : apx^ia$^al iirieTafMu ik weet beheerscht te worden {te gehoor- zamen) VII, 6, 33: Iwiarivófinv ii iiirb AaKiSatuoviuiv, ik werd door de Lacede- moni\'érs vertrouwd Cyr. V, 4, 34: <tai uvroi iiri(ïov\\ ivaóuiSa «of ó oïroc b\\oc, en wij zelven en geheel ons huis zullen belaagd worden. 5. Als Passiva worden wegens hun beteekenis ook sommige Activa beschouwd. Bijv. Si\'j/dtuv (= teriiviaSai) omkomen, gedood worden, licir\'ïirTiiv, ipiiyuv ver- bannen worden, aangeklaagd worden, iu waaxuv goed behandeld worden (act. tv iroiiiv wel doen), tv atoiuv geprezen worden (act. tv \\iyuv prijzen). Vergelijk in het latijn perire, interire, crescere (= augeri). Bijv. "Ekto>p a-iriSavtv virb toü \'AxiXXfwc , Hector periit ab Achille, Hector werd door Achillts gedood. Xen. An. I, 3, 4: \'V.itapfvöui\\v ïva i!)0e\\oï>ji> abrbv avS\'ttfu T wi\' iv ïiraüov vir\' Iküvov, ik trok op om hem ten dienste te staan voor de weldaden ,

-ocr page 119-



		N°. 234236.]
		105
		DER GENERA.



		die ik van hem ontving. Heil. 1, 1 , 27: iJyysXS\'n roïc arparnyott iiri (piiyntiv virb rov Squov, den bevelhebbers werd bekend gemaakt, dat zij door het volk verbannen

		§ 64. Verwisseling van de Genera. A. Deponentia. 1. Evenals in het latijn zijn er ook in het Grieksch vele 235 werkwoorden , die bij passieven of medialen vorm een actieve be- teekenis hebben. 2. Deze worden deponentia genoemd, en wel eigenlijke, wan- neer zij niet in actieven vorm op -w of -/n bestaan, oneigenlijke, f wanneer zij tevens in het Activum met dezelfde of met een andere beteekenis voorkomen. De deponentia worden media genoemd, wanneer zij den Aoris- tus uit het medium op -afir\\v, passiva , wanneer zij den Aoristus uit het Passivum op -r\\v hebben. Sommige deponentia hebben beide Aoristi, doch dan is gewoonlijk een van beide minder gebruikelijk of dichterlijk, of de eene heeft mediale, de andere passieve be- teekenis. Zie Aanm. 2) van N°. 237. De meeste deponentia Passiva hebben het Futurum uit het Medium, sommige daarbij nog het Futurum Passivi, terwijl andere geheel passiva zijn. De deponentia media zijn het talrijkst en eigenlijke deponentia, wier actieve vorm of verouderd of niet gebruikelijk is. De voornaamste deponentia passiva zijn: I. Eigenlijke deponentia 236 a) met Futurum Medii en Aoristus Passsivi. aliiWri\'i\'li\'iii wedijveren. Ivavriaiijvat zich verzetten. ayaaSrjvai beicondercn. iv^VfinSiivai behartigen. ax$i<rSiivat zich ergeren. ImortiSiivat weten. Pov\\n5ijvai willen. lirtiit\\n§ï)vai zorgen. SinSijvai verzoeken. oi>fir)vai meenen. iïiavonSriivai voornemens zijn. fiavijvat woeden. dvvrfSnvai kunnen. b) met Futurum Medii en Passivi, Aoristus Passivi. airovon.$ijvai wanhopig zijn. (TupirpoüufiriSiivai bevorderen. tvKapriiijvai zich wachten. r)rrii^qvai bezwijken. wpoSvpnSijvai geneigd zijn.

-ocr page 120-



		106 BETEEKENIS [N°. 236, 237.

		c) met Aoristus Medii en Passivi. *aiitaSijvai zich schamen.* *rmvoXoyn$i)vat bespreken.* *airo\\oyrf5!}pai zich verdedigen,* */iifiipüijvai Serispen.* *apvijSijvai ontkennen.* *ifnXoTiunSiivat eerzuchtig zijn.* *av\\ta$rjvat overnachten.* 0i\\o$poi<T)9i)i>fu welwillend bejegenen. d) met Futurum en Aoristus uit het Passivum , zuiver Passiva. *ijSoftai ik verheug mij.* Fut. vaSiioofiai Aor. ijitünv. (ïpctfxat ik heb lief dicht. IpaaSiiao/iai) rjpaaSriv. II. De oneigenlijke deponentia passiva meestal met het Futurum Medii hebben of a) dezelfde beteekenis als hun activa, bijv : **cnropnv = curopnSrivai in verlegenheid zijn. lairavav = SairavnSiivai verkwisten. Ivvoiïv = ivvotitSai overwegen, iirtvoiïaSai overdenken, irpovoiioSai zorg dragen. ififiptiv = intp$ï)vai verlangen. XotSoptïv = \\ot8opn$ïir»ai beschimpen, lasteren.** of b) eene mediale, direct reflexieve beteekenis van het transi- tieve Activum (zie N°. 231), mediale Passiva. De meest alledaagsche zijn: 1. aioxivitv mishandelen. *aioxwSijvat zich schamen.* 2. aXt\'Cnv verzamelen. *aXiaSrivtu zich verzamelen.* *3. avvaWctTTiiv vereenigen.* *auvaXXayiivat zich verzoenen.* Zoo ook airaWayijvat zich terugtrekken, SiaXXayijvai zich verzoenen, KaraXXa- yijvai zich verzoenen. F. P. 4. fuioxfh\' goed onthnlen. *ttiuxq^ïjvai zich te goed doen.* *5. KaraxMvuv neerbuigen.* **KaraicXtvrjvai of K\\&qvai zich nederleggen.** 6. riviiv beioegen. *Ktvti^ijvat zich bewegen.* *7. (noijtriv doen inslapen* dicht.).** icoi/ii/3ijvai zich te slapen leggen, slapen. 8. bpuüv aandrijven. óp/irjSiJi\'ai zich in beweging zetten, optrekken. 9. iropiitiv doen gaan. *iroptvSïjvai zich op marsch begeven, gaan, op-* *trekken.* 10. avXXtytiv verzamelen. *avXXiyijvai zich verzamelen.* 11. oii)^rav, redden. *ami\'ivai zich redden.* 12. T&TTiiv rangschikken. *Ta\\dijvai zich schare».* 13. pojSélv vrees aanjagen. *^ofJijJijjxu zich angstig maken, vreezen.* F.M.enP. Verder nog: ASpoiZttv verzamelen. aSpntoSijvat zich verzamelen. (iKiivnv doen toenemen. avinSijvai {zich doen) toenemen. Sifrav voeden. $io}rri$ï)vat zich ophouden, wonen. ItaXiyiiv uitleggen. 8taXtx$fjvaiof-Xtyïivat zich onderhouden, redetwisten. lKir\\riTTUv schrik aanjagen. licirXaytjvai (zich beangstigen) schrikken. liriiyuv voortdrijven. lirttx$>jvai zich haasten. iariav onthalen. loTiaSijvai zich vergasten. ibépaivuv verheugen. iv<ppav$rjvat zich verheugen.**

-ocr page 121-



		N°. 237.] DER GENERA. 107

		Su/iovv toornig maken. Sv/toiSijvai zich boos maken. KaToiieiZuv doen wonen, bevolken. KaroiKtttiïjvai wonen, zich nederzetten. XvTtiïv bedroeven. Au7rt)5i)vai zich bedroeven, treuren. oir\\i%tiv wapenen. óir\\ta$>jvat zich uitrusten. èpyi&iv toornig maken. ópy«r9ijvai zich driftig maken. bpplZuv voor anker leggen. ópfn<r$i)vai voor anker liggen. irXavav doen dwalen. irXavriSijvat dwalen, zich vergissen. TpfQtiv voeden. rpatpijvat zich voeden. ariWuv zenden. araKijvai zich reisvaardig maken, arpifyuv keeren. OTpaQrjvcu zich keeren. F. P. tt<l>u\\\\nv doen wanketen. oQnXijvai wankelen. F. P. fïfipfw verderven. ij>$apijvai te gronde gaan. Aanm. 1) Vele dezer werkwoorden komen ook in zuiver passieve beteekenis hunner activa voor, bijv. Xen. An. II, 4, 3: litfiv Si iraXiv a\\io$y avriji r; arparia, doch wanneer zijn leger wederom verzameld is. Men lette nog op: 1) fiaivofiai ik raas, woed. Fut. fiavovfxat (juavrjffojuat). Aor. t/ua- vr\\v. Perf. fxêfxriva ik ben razend. 2) fju/iviioKtti. Act. Fut. fivi\'iaw. Aor. tfivr\\aa ik breng te binnen. Dep. Med. fivriaotxai Aor. tuvnaaunv. Perf. /xt/ivrtfiai. Fut. III. /xtfivrioofiai zich herinneren. Dep. Pass. Aor. invi)o%r)v- Fut. /uvria^vaofiai. Perf. ixiixvt\\fiai. iemand herdenken, van iemand of iets melding maken. 3) ntföt» ik overreed. Fut. ndaw. Aor. «rtio-a. Perf. nêiruKa. Pass. nttöonai ik word overreed. Aor. lirria&nv. Fut. irttaSr\'r aofiai. Perf. 7rinei(Tfiai. Med. irtiSo/iat ik gehoorzaam, ik geloof. Fut. iretao/xai. Perf. iriiruanai. Aor. iirtl<t^m\\v. Aor. II. f^Só/Kijv. Perf. II. TrtTTo&a ik vertrouw. 4) o-/y7rw ik doe verrotten. P. ar\'iirofiat ik verrot. Fut. oairfoonai. Aor. toantiv. Perf. II. ^. Act. aiamra ik ben verrot. 5) rr)K(» ik doe smelten. Fut. t»j5<ü. Aor. irrfca. P. TiiKOfiat ik smelt. Fut. raicijao/ucu. Aor. ïraKiji;. Perf. II. Act. TirriKa ik ben gesmolten. 6) tpaiviü Tr. ï& toow aan, openbaar. Fut. 0avü. Aor. è\'^tjva. Perf. 7rÉ0iiy«r<i. M. ipalvofiai Intr. «\'& schijn, blijk (videor), ik verschijn, ik

-ocr page 122-



		108		BETEEKENIS DER GENERA. [N°. 237, 233.


		vertoon wij. Fut. (pavïiaofiai en <j>uvov/xai. Aor. II. l<j>a- **vnv. Perf. Tri<t>aar/Liai en Perf. II. n((pr)va-** Deze beteekenis kan ook het Act. in Praesens en Imperf. hebben. P. fj>n!va/uu ik word getoond. Perf. irifao/uai. Aor. i<p&v$i)v. Fut. tpavSfoofiai. In samenstellingen beteekent het Medium iets van zich openbaren met den Aor. tfriva/iriv, bijv. aTro<j>i\'ivaoSai rtjv yvwftnv zijn gevoelen uitspreken. 7) xptvèo) Act. beliegen, bedriegen. Med. xptvSonm. Fut. iptvsoixai. Aor. tytuo-n/uijv, liegen, ver- breken. Pass. iptvSofiai. Perf. ïxpivo/xat. Aor. iipivaSijv. Fut. \\piva$Si\'r aofiat belogen, bedrogen worden en zich bedriegen. Aanm. 2) Niet zelden vormen de Grieken ook van een eigenlijk deponens werkwoord tijden met passieve beteekenis. Dit geschiedt voornamelijk 1) in het Per- fectum, bijv. ilpyaarai het is verricht geworden; 2) in den Aoristus Passivi, wan- neer het deponens tevens een Aoristus Medii heeft, bijv. fita\'ouai ik dwing, If&iaeiaiinv ik dwong, IfitaoSqv ik werd gedwongen. Zoo IxptiaSn het weid gebruikt (Herod. VII , 144) , i\'ao/uai ik genres , taaa/itiv ik genas, ii^nv ik werd genezen. 3) Meerdere onregelmatigheden in de beteekenis van werkwoorden zullen verder bij ieder werkwoord afzonderlijk gegeven worden. B. Futurum Medium bij Verba Activa. 238 Vele Verba Activa, die niet in het Medium voorkomen, vor- men het Futurum op -aofiai, terwijl de Aoristus en verdere tij- den de gewone actieve uitgangen behouden. Men kan ze als volgt rangschikken: I. Verba die een geluid uitdrukken, of zwijgen beteekenen. *$c~io ik zing.* *fluaio ik roep.* *yt\\aio ik lach.* *oifiióZto ik weeklaag.* *poQéto ik slurp.* *ovpiï,to ik Jluit.* *Tpiitybi ik knaag.* **aiyata en atwirata ik zwijg.** Die op -£<o hebben het Futurum op -$o/ai volgens N°. 253, c. II. Verba van beweging.* *iiravraü) ik ontmoet.* **Snpaüi en Snpilno ik jaag. \\topho ik wijk. flaivii), PaSiZw ik ga. irnlata ik spring. SiwKW ik vervolg. </>fvyw ik vlucht.** III. Verba van prijzen en het tegendeel. iyituipia^ia i coXa£ci> ik kastijd, kitaiviü) \\ " \'" *entinrrht ik spot.* *SavuaZio ik bewonder.* *T<n$aZ<a ik hoon.*

-ocr page 123-



		N°. 238241.] sibilantes. 109 IV. Verba van stelen. óp?ró?w ik roof. *ie\\éirTu) ik steel.* V. *nyvolia ik weet niet.* *fiióai ik leef.* *BtrovSaZu) ik ijver,* *atovia ik hoor.* *fi\\éiru> ik zie.* **diroXavu) ik heb aandeel, geniet, ficnióo» ik houd voor recht.** Verder zijn er nog verschillende andere werkwoorden, zooala $«w ik loop, viui ik zwem, vX\'toi ik vaar, irvito ik waai, en een groot getal anomala , die het Futurum op sofiai hebben en later zullen gegeven worden. Aanm. 1) Van deze werkwoorden komt echter ook somtijds, ofschoon zelden en meestal bij latere schrijvers, een Futurum Activum voor, hetgeen wij niet moeten navolgen, bijv. Xen. An. 1, 4, 8: Siwtui. Andere werkwoorden hebben naast het Futurum Activum het Futurum Medium in dezelfde beteekenis, zooals u\\a\\aO» ik iuich, óKoXvZu) ik jubel, iir topictw ik doe een valsehen eed. § 65. De Sibilantes F, J en 2. Daar het voor het beter begrip van sommige schijnbaar onregelmatige vormen bij het werkwoord, althans voor meergevorderden, zijn nut kan hebben op de ^,jenc te letten, geven wij hier eenige aanwijzingen aangaande hun verdwijnen en de spo- ren, die zij in de taal hebben achtergelaten. Bij de behandeling der verschillende werkwoorden zal telkens hierheen verwezen worden. A. De digamma. I. In het begin der woorden is de F gewoonlijk in den Spiritus leni\' overgegaan, bijv. Fiap ver, iap = i/p lente: Fspyov, ïpynv werk; Folvoc, , oli\'oc wijn; zelden in den Spiritus asper, zooals Fiairipa, tairipa vesper, avond; fihSt/c, , IffSr/c, veslis, vest; met de sibilans g is zij dikwijls in den Spiritus asper overgegaan, bijv. aFtidic. suavis, t/Sic; aangenaam, *alhoewel aFtH^ia tii\'iio* werd.** II. In het midden der woorden : *1) Foor consonanten en ook aan het einde der woorden gaal de F in v over, zoodat* men in het algemeen kan zeggen, dat de diphthongen au, tv, ov uit aF, tF, of ontstaan zijn. Zoo zijn de Nominativi der woorden op -tvc (N°. 91) gevormd door achtervoeging eener c aan den stam op -cf , bijv. (iaaiXtvc. st. fiatriXiF; zoo de Nominativus \|3o5c rund van den stam {Sof, Gen. {(ioFoc,) \|8o<5c, gelijk het lat. bos, bovis, het Futurum van raio ik brand, van den stam kuF , (KaFaui) Kaóou , het Fu- turum van vim ik zwem, (ï\'t^iro^ai) vtiianfiai. Vandaar de Vocativi f3aoiXiv, /3oü. Voor een p wordt een F geassimileerd. Vandaar dikwijls de dubbele p bij het aug- ment, bijv. Fpiyéto, frigeo, ik huiver Impf. ÏFp\'iyovv, Ippiyovv ; Fpt)yvvp.i, fraugo, ik breek, Aor. é^pnja, ïppnla. Somtijds gaat de F voor eene vocaal in v over, doch dan heeft er tevens metathesis plaats, bijv. vtpFov, nervus, nerf, (vipvov) viöpov : irapFOQ, parvus, klein, (irapvoc) navpoc,. Zoo krijgt men van den stam apiF van het werkw. piio ik vloei, (ptu) pui, waarvan het Futurum puqcropai etc. regelmatig gevormd is. 2) Tusschen twee vocalen wordt de F uilgeslooten, bijv. ó/"ic, ótc on\'», ooi, schaap; ai.-iuv, aiüv, aevum, eeuw; byiïoFoQ, oetarus, Cyiïooi;. In dit geval heeft er in de declinatie en bij het augment dikwijls 6f a) samen-

-ocr page 124-



		110 SIBILANTES. [N°. 241243. trekking plaats, öf b) schadeloosstelling, waardoor de eerste vocaal verlengd wordt. Na die verlenging heeft er echter in het Attisch verder metathesis guantitatis plaats, waardoor de eerste vocaal weder kort, doch de tweede in hare plaats verlengd wordt. Bijv. a) fiaa-iXtvq koning, Dat. f}amXijti-fSaaiXiï-[iaaiXit: Nom. Plur. fiaoiKifit- \|3a<rt\\fec-/3a<TiXe!c. FipyaX,opai ik werk, Inipf. iFipyaZnitijvifpyaZófittviipya^\'fttiv : Aor. bij ipaio ik zie, van den stam FiS {videre) lftlov, tlêov: FuKiaKOfiat , Aor. iF&Kuv, ïa\\uiv (zie b) ti\\o/u. b) fiaotXfvc, Gen. (3airi\\ifos, fiaatXfjoc, (nog bij Homerus), \|3a<TtXiwc. Van- daar dat de uitgangen o en «c van den Ace. Sing. en Pluralis der woorden op -tuc *lang zijn (N°. 54), jiaaiXifa, fiaaiXiïae,* worden eerst fiaittXija, fiaaiXijac, en dan** fiaaiXia , j3a<riX«3c. Deze regel geldt in het algemeen ook bij het wegvallen der andere sibilantes ,; en c. Zoo iróXtc stad, st. iroXy Gen. 7roXyoc 7róX>joc-)róV(wc; iitriXaa wordt ïaruXa etc. Zie N°. 244. Dikwijls ook is de v tustchen twee klinkers in F overgegaan en dan verdwenen: zoo is \\ivta, x^,F<° ^en verder xéw ik giet, geworden. Vandaar nog bij Homerus Aor. I^cva, i\\ivafxnv en het Perf. iclxuca, (i^v/iai, l^v^ijv. B. De Jod 242 De J, die oorspronkelijk in de stammen van vele woorden aanwezig was, is als volgt verdwenen : I. In het begin der woorden is zij öf door eene X, bijv. ?iyov, jugum, juk, óf door een spiritus asper bijv. 7/irap jeeur, lever, óf door een jota iairro), jacio, ik werp, vervangen. *II. In het midden der woorden* is zij : a) nu eens tot « dan tot e overgegaan, bijv. (ia.ai\\tFja. j3aai\\ua , irarpjot TtarpioQ , viri(TxvJop\\at vmixvwf"¹» /3wiyw /3ui\'fw.* b) tuuehm twee vocalen uitgevallen óf zonder spoor achter te laten, bijv. piXiu, Ttjiaui, StfXótn voor QiX\\)u>, ri/iajui, Sj]Xóju>, öf met verlenging der voorgaande vocaal en metathesis quantitatis in het Attisch, bijv. iróXts stad, st. n-oXy; Gen. **iróXtjoc, iróXrjnc, - wóXtwe,.** c) na v en p in i overgegaan, en door metathesis verplaatst, bijv. <pavjui 0otrw , ijiHpjui ipSriipui, ftiXavJa n\'tKaiva. d) na de X geassimileerd aXjoc,, aXjofiai, iiaXjov worden üAXoc, aXXo/tai, fiaXXov. **e) met de tenues k, t, en met de adspiratae ^, & tol aa of tt overgegaan:** <jivXaeJii> (pvXaTTU) : T&xJiav - Harrutv. /liXiTja /iêXtTra : tcopvSjw KopiiTTw. f) met vr tot c overgegaan, met verlenging der voorgaande vocaal (zie N°. 40): iravrja, Sivrja, Xsyovrja worden iraaa , Stioa , Xéyovoa. g) met y en S gewoonlijk £ geworden, Kpayjia pa£ta, \'éojoftai* t?o/ai, iXirioju èXiri^iti.* C. De Sigma. 243 ! De sibilans f in het begin der woorden door eene vocaal gevolgd is gewoonlijk in den Spiritus asper overgegaan, bijv. atpiria serpo, ik kruip, \'ipir<o; aiwonat seguor èVo/iat ik volg; oaXjopai salio aXXo/iat ik spring, aiSjopat scdeo, s£o/»ai ik zit.

-ocr page 125-



		N°. 243145.] AUGMENT. 111

		Somtijds in den Spiritus lenis , vooral bij een volgende adspirata (N°. 37) aèx^w > *lyta ik heb; aótppa o<ppa , zoolang als.* Waar de sigma in het begin der woorden voor eene vocaal gebleven is kan zij voor vf staan, bijv. astyaoj, aiyaia, zwijgen (dikwijls echter zijn beide weggevaU len, zie N°. 239) of zij kan een verzachting der r zijn, bijv. ai voor tv, Xiovai voor Xiovri (N°. 209, 1.). II. Ia het middea der woorden 244 *1) valt de* c weg: a) tusschen twee consonanten wanneer zij de uitspraak lastig** maakt (zie N°. 38). Vandaar wordt ïl = irc voor consonanten Ik. b) bijna altijd tusschen twee roealen, als wanneer er geregeld samentrekking der vocalen plaats heeft. Vandaar watciCiocu, iratSiviat, iraiBiiu (N^u. 210). Zoo is de stam der substantiva op -of en -t\|f der 3^e declinatie eigenlijk op -ec, bijv. yévoc st. yfvic» Gen. yivt~o~oc, , yivtoQ , vfvouc ; 2wicpari;c st. (oKpurtc, Gen. 2<u/cpaT«-(r-oc, Swicpareoc, Swicparouc. Zoo bij het augment, bijv. ïarritii = iriffj-ti/j» (zie I.). Plusquamperf. van den stam <rra : iffmrrjcij, eiurijici) : ïij/ut stam «. Per- fectum iréfftea , tljca. c) Vóór en achter X, v, p doch »ic< verlenging der vocaal, die vooraf gaat: Bijv. errlXXw (voor rrréX^w) l\'A »»(i, Aor. ïariXoa , iaruXa. **<p$iipa> (<p$ip}ta) ik verderf, Aor. ïtpStptra , ïfóupa.** Ook achter en soms vóór de /»: bij v. vt/iu ik weid, Aor. (?vifioa), tvttpa: h\'/« voor (lo/ii), doch Plur. 1 p. la/iiv, bij Homerus nog liftiv. In Homerus vindt men nog bij .FéXXw ik dring samen, ~\'fppio ik ga weg, iceipoj ik scheer af, en anderen de Aoristi IffXaa, ïrtpaa , Ixtpita, evenals de Futura Sipao/iai, opa ui, (p^rpaio van &ipo/iut ik ivord warm, öpw/ti ik wek op, tpSiiput ik verderf. 2) wordt de c evenals de f soms geassimileerd, bijv. apïFu» (plu ik vloei), Imperf. ïapifov, ïppiov, ovsfu (vtw ik zwem), Imperf. tnvtfov, Ivvtov. § 66. Augment. 1. Het augment, dat alleen in den Jndicativus (niet in de 245 overige modi) der historische tijden voorkomt, is tweevoudig, syllabicum of temporale. 2. Het augmentum syllabicum, aldus genoemd omdat het een syllabe aan den verhaalvorm toevoegt, wordt gebruikt bij werk- woorden, die met een consonant beginnen en bestaat in een e, die voor den stam van het werkwoord geplaatst wordt. Bijv. wmïtino. Impf. liraiiivov. Aor. liruiiïivaa. In het Plusquamperfectum staat het augment vóór de redu- plicatie. Bijv. I - irt - iratfavKtj. Is de consonant waarmede een werkwoord begint de p, dan wordt deze achter het augment verdubbeld.

-ocr page 126-



		112 augment. [N°. 245247. Bijv. piirrta ik werp. Impf. ïppiirrov. Stam Fpiir: zie N°. 240. Aanm. Bij de drie werkwoorden finuXofiai ik wil, iïvvapcu ik kan en pÉXXw ik zal, vindt men ofschoon zelden in plaats der i de tj als augment, bijv. ijiovXófitiv of t}/3oi>Xó/ii/v. 3. Het augmentum temporale, aldus genoemd omdat de tem- pus der vocaal, de quantiteit, gewoonlijk verandert, vindt plaats bij werkwoorden, die met een vocaal beginnen en bestaat in de verlenging dier vocaal. De a en i worden ij, de o wordt a», ook dan wanneer zij de eerste klinker van een tweeklank zijn. ai en a worden dus y; av en tv worden rjii , oi wordt <j). Korte ï en S worden lange 7 en v, terwijl de andere lange klinkers onveranderd blijven. Bijv. alrtui ik vraag. Impf. yriov: fiïia ik zing. Impf. y$ov. aiiMio ik speel fluit. rjüXfov : tu\\n\\m\\ ik bid. >\|ü^njuqv. oiKfu) ik woon. i\'iKtnv : iKtTtOto ik smeek. \\kItivov. h/iviui ik zing. \'v/iviov : ta\\iu) ik ben sterk. laxvov. yrraopai ik doe onder. ^TTaófii\\v: (\'<)<pt\\\'no ik help. _n uxpiXtov. Dit augmentum temporale dient tevens als reduplicatie bij de Perfecta en Plusquamperfecta dezer verba, doch blijft dan bij deze tijden in alle modi. Aanm. De werkwoorden, die met de diphthongen tt en ov beginnen, hebben ge- woonlijk geen angment, bijv.: i\'ipyot ik sluit in, Imperf. üpyov. oura\'-w, ik wond, Impf. oürajov. Die met tv beginnen vindt men ook zonder augment, bijv.: ivp\'utKut ik vind, Aor. P. ivp\'&riv en r\\i>phSnv. ^: t«>?7« 4. a) Eenige werkwoorden, die met i beginnen, hebben tot augment et, namelijk: idio ik laat toe, èSï\'^&j ik gewen, éAh-rw ik wentel, ?Xkw ik sleep, \' tirofiat ik volg, tpya^ofiat ik werk, tpjrw »v4. ik kruip, to-rtaw ik onthaal, ïx^w ^ héb.* tfirJ* Imperf. ilwv, tïStZov, Aor. i\'iXtfüa, etc. Samengetrokken uit Muv, iirfldtZov, If\'tXiTTOV, ïftXnov, hiirófitfv, lFipyaZ,6- pnv, Itrtpmv, Ipiariwv, tacxov, N°. 241, 244. 4) Ditzelfde geschiedt bij het werkwoord ïqpe ik zend. Perf. ilta. P. tl/iai. Aor. fï9)\|v en in het Plusquamperfectum van frrq/ii, ihrr^cq. Ontstaan uit aéaiica, ahipat en iaKirrfti], N°. 244. e) Nog vinden wij het augment Et in ftXoe ik nam. Aor. II bij aipiu ik neem; i

-ocr page 127-



		N°. 247, 248.] reduplicatie. 113 **dSov ik zag. Aor. II bij bpaui ik zie, alsmede in het Perf. Autia \') ik ben gewoon,** bij fSw ik pleeg. Over tlitov zie N<\\ 249. 4. Ontstaan uit ïfiXov (stam FtX), ïFifov. *5. De werkwoorden ayvv^u ik breek, Méta ik sloot,* üvéo/iat ik koop, hebben het** Augmenttim Syllabicum. Impt\'. ItóSovv, H.ji\'ni/ii\|r. Aor. tnS\'i. Voor IfwSovv, iFutvovfttiv, t.-a$a, N». 241. 6. Beide augmenten hebben : aXioKopai ik word gevangen, avoiyia (avoiyvvfii) ik open en opato ik zie. Aor. laXojv, av\'upZo. Impf. Uóptov. Het Perfectum van aXiaKo/iai is echter iaXuiea, terwijl opaoi in de Perfecta iópaica, iópa/iai en ióipaica, Idpa/iai heeft. \' K<i\\«i> en iaXwica worden verder dik- wijls samengetrokken tot i\'iXoiv en i;\\«n. Ontstaan uit de stammen FaX, Foty en fop. Eenige verba die met de F begin- nen , schijnen r\\ tot augment gehad te hebben, zoodat: \'uopuv ontstaan is uit i/FÓpuiv , terwijl vervolgens metathesis quantitatis plaats had. Zoo ook ittpata etc. 7. \'EopraZu) ik vier feest heeft het Imperf. iüpraZov. Zoo vindt men van de *dichterlijke perfecta toXira ik hoop* bij i\\irta ik doe hopen, topya ik doe van den stam** EPr, éotxa ik gelijk Perf. II. bij üku>, de Plusquamperfecta: ItaXirq, iüpyrt, tyVrj. Ontstaan uit h.-opra\'C<o, FeFoXwa, FtFopya, FcFotKa²). § 67. Reduplicatie. 1. Het Perfectum en Plusquamperfectum hebben eene redu- 248 plicatie, ivelke in alle modi blijft. 2. Bij werkwoorden, die met ééne consonant beginnen (be- halve de p en de duplices) bestaat de reduplicatie in de verdub- beling der eerste consonant van den stam met tusschenlassching eener e. Bijv. iraiitvia: Perf. irtvaifovica. Plusquamperfectum iiwrcutiivKr). Is de eerste consonant een adspirata, dan wordt volgens N°. 35 de reduplicatie met de tennis gevormd. \') "EtaSa 8 408 und bei üerodot. èciSti Hymn. auf Hermes 305 aus FtFtaSa Wz. nFqS (»/Soc), sonst bei Homcr und im Attischen ttuSa lióSiiv mit unerkliir- tem K ). ) fi im Plusquamperfect kann alt sein = 1-fi-fó>$hv , und von da ins Perfec- tum gedrungen. (O. Meyer, N°. 655.) ) lm Perfect von ópaia* brauchte die Komüdie iópata, für die Att. Proza scheint iiópaxa gesicherter zu sein. Einige entsprechende Homerische Formen sind unsicher, weil sie bloss auf falscher Transscription des alten Alphabetes beruhen kunnen: für ïi_;n>(>xón A. 3. v 255 wird iotvoxóti {cFotvox"¹\') einzusetzen sein . . . sicherer ióXirii $ 96 (FfFóXwn) für iüXieu , ioixn S 474 (FiFoica) fürly\'rei, liópyit oder tFiFópytt i 289 für das mit einem metrisch Fehler behaftete iüpyn, wie S 693 avSpa FiFópyu. (Griech. Grumm. v. G. Meyer, n". 477.) 8

-ocr page 128-



		[N°. 248.
		114
		REDUPLICATIE.



		Bijv. <pt\\éto ik bemin. Perf. irnpi\\r)iia. ; SavpaSw ik bewonder. Perf. redav/iaica ; \\afiZ,nfiai ik ben we/gevallig. Perf. Ktxaptaptai. 3. De reduplicatie is gelijk aan het augmentum temporale bij werkwoorden, die met een vocaal beginnen, doch dit blijft dan in alle modi. Bijv. dXijStüw ik ben oprecht. Perf. rjXriSiviea. Inf. r)\\nilvtcvai. aiplui ik neem. Perf. jfpi)/tai, part. ypt)fiivoQ. Act. ypijra. Inf. jprjcsvai. IpuratD ik vraag. Perf. >)p<urT)a. Pass. i/pwrij/uii, part. riptarnfiivoQ. IpyaZoftai ik werk.* *Perf. Pass. lïpyuirpai, part. lipyaapivot* (N°. 247).** ó/uXÉw ii verteer. Perf. v/iiXijra , part. tvfiiXntctie,. oi\'ictw i\'A woon. Perf. tpKt\\p.at. Inf. fj<qir3ac. **ijdopat ik verheug mij. Perf. tiofiat.** 4. De reduplicatie is gelijk aan het augmentum syllabicum, wat dan eveneens in alle modi blijft: . a) bij de werkwoorden, d/e met een p beginnen, tt>eZfcc ac/i- fer /«e£ augment verdubbeld icordt. Bijv. pin-roi ik werp. Perf. ipptQa. St. ^piir No. 240. 6) bij de werkwoorden, die beginnen met een duplex of met twee consonanten die positie maken, zooals twee mutae of yv. (N°. 7.) *Bijv. KTiZ,a> ik sticht.* Perf. pass. I una pat : tpSiipu ik verder/. Pass. tQïapica ;** aittipto ik zaai. Perf. P. ïairapfiat; Jtjréw «A zoek. Perf. è£?jri)ica; yvwptjw ik ken. P. iyvtbpiKa , êypiiptaiiat. Doch daar wtwte cww liquida (uitgez. /3, 7, 8 vóór X, /u, v) </ee« positie maken, hebben de werkwoorden, die met twee zulke consonanten beginnen, de reduplicatie op de gewone manier. Bijv. KpiiTf.to ik heersch. Perf. rtcparijica : ypatfta ik schrijf. Perf, yiypafa. ((pajij l\'A schreeuw) Perf. icéicpBya *tcKivto ik buig.* cÉcXtca. 7ri\'fw i\'A adem. jréjrveuica. 7rXj)rrw ik sla. wiirXnyftat. Aanm. 1) Werkwoorden, die met yX en /3x beginnen, zijn zeer zeldzaam en nemen nu eens de gewone reduplicatie, dan alleen het augmentum svllabicum aan, bijv. p\\awrw ik benadeel. Perf. fiifiXatpa (Dem. XIX, 180); /3é/3x«^ai (Plato Protag. 314, b); jiXaardvto ik ontkiem. Perf. i/3Xd<rri)ita (Eurip. Iph. in Aul. 595). Plusqpf. ipipXaoriiicri (Thuc. III, 26). 2) Bij de werkwoorden, die het augm. temp. of syll. tot reduplicatie hebben , neemt het Plusqpf. geen verder augment aan, bijv. tppi0o. Plusqpf. .èppitpti : ypr\\ta. Plusqpf. yptitcn. Uitgezonderd is «<rr»;ci) ik stond van ï<»ri//ii ik plaats. Perf. ïarnta ik sta *uit alartiKa* en {attTTiinn X°. 244.** 3) Vormen hun reduplicatie op de gewone manier, ofschoon de twee eerste con- sonanten positie maken: mnviitricio ik breng te binnen. (st. pvct). Perf. p.ifivnfiat memiiii, ik herinner mij en Krao/iai ik verwerf. Perf. Kttcrnpat ik bezit. Echter ook tKrnitai (Plato Meno. 97, e).

		I

-ocr page 129-



		N°. 248, 249.] REDUPLICATIE. 115

		4. Eenige werkwoorden, die met een liquida beginnen, hebben tot reduplicatie t«: Xa/lfiavw ik neem, ii\\i\|fi, f ï\\r)/(/mi , Xayxóvia ik verkrijg door hel lot, fiX>\|\\<<( (tïXtjy/iai). Zoo ook bij Xéyw ik zeg van den stam piai. Perf. üpijica, fïpij/ifu en in de Composita -iiXox;a i -fïXjy/ia«5 <^»4 ft-ufo/"<t- Over lotita, tïiuSa , toXira, fopya zie N". 247, 7. § 68. Attische Reduplicatie. 1. Sommige werkwoorden, die met a, t of o beginnen, vor- 249 men in Perfectum en Plusquamperfectum de reduplicatie door herhaling der twee eerste letters van den stam vóór het angmen- tum temporale. Zij komt voornamelijk voor bij de werkwoorden aicouw ik hoor, iXavvw ik drijf, t\\tyx"> ik overtuig, ip\\ofiai ik ga, toS!ü> ik eet, 6\\Xv/it ik verderf, i\'mwui ik zweer, opvrrw ik graaf. Zelden of alleen bij dichters vindt men ze van de verba aXéto ik maal, óXütpu) ik zalf, ayüpu) ik verzamel, lytipoi ik wek, apóui, ik ploeg, ipiiiïu) ik steun , iijrn ik riek. Bij ïpxoiiai, ö\'m, óWvfu bestaat slechts het Perf. Activi, terwijl bij acoiui het Perf. Passivi wel bestaat, doch zonder Att. Red. gevormd wordt. \'AXiw, apóui, l\\ky\\<0 hebben alleen het Perf. op -fiai. 2. De tweede lettergreep dezer Perfecta wordt, indien zij lang is, kort gemaakt: u wordt i, ov wordt o, behalve bij tpifèu, Pf. ipi)piiKa , ipitpuaflai. Bijv. ÓKovia (korte st. óeo, uitg. Perf. dro-a. Augm. wroa). Att. Red. derjicoa. IXavvoj l\\a, ÈXaica. ,, r/Xaica). iX>;Xaca-fin(. ,l\\éyXO> ,, &yX>* 11 iXiy/iat. yXty/iat). Ai/Xeypat. ipiiTTi» ipvx> «1 èpvx«- « üp^vX<)-* « óptópvxa-vyfiat. Zie voor tpx°/«" N°. 281, i<r3iw N°. 298. 1., öXXuju N«. 278. 3., önvvm N°. 278. 4. Meerdere onregelmatigheden dezer verba zullen later behandeld worden. 3. Het Plusquamperfectum van aicouw is ^kijkÓij, van ópvrrw Aanm. Attische reduplicatie hebben ook nog Ivitvoxd, lvï}viyiiai, van den stam EXKK bij <pipu>, zie N°. 285. 3. en de vorm fyprtyopa Perf. bij iyfipia, waar de stam tyip verdubbeld en gesyncopeerd is: iytp - ftyopa - iypriyopa. 4. Ook twee Aoristi II hebben deze Attische reduplicatie, doch met dit verschil, dat zij eerst de Attische reduplicatie plaat- sen en daarvoor het augment. Zij zijn ïiyayov van ayu> ik voer, en rtvsyicov. Aor. II. bij 0tpu>, zie N°. 285. 3. Zoo ook wordt dikwijls ilirov ik zeide, Aor. II bij \\iyai (N°. 282.) verklaard als ontstaan uit l.\'eFiirov of l.-t^irov (f). 8*

-ocr page 130-



		116 REDUPLICATIE. [N°. 249, 250. Aanm. Bij Homerus komt de Att. reduplicatie zoowel in het Perfeetum als in den Aoristus nog bij vele andere werkwoorden voor. § 69. Augment en Reduplicatie bij Verba Composita. 250 De werkwoorden kunnen op twee wijzen samengesteld zijn, óf 1) met praeposities of voorzetsels, of 2) met andere woorden. Do voorzetsels zijn: *an$i om.* * tif naar.* *fitra niet.* *avv met.* *ava naar boven.* *Iv in.* *irapa bij.* *virtp boven,* *avri in plaats van.* *t% uit.* jrepi om. *vwó onder,* *airó van af.* *iiri op.* *irpó voor.* *Sta tusschen.* *kutci naar beneden.* Trpóf bij. I. 1) Bij verba, die met een der praeposities samengesteld zijn, komen augment en reduplicatie achter de praepositie. De vocaal der tweesylbige praeposities wordt geëlideerd, be- halve bij irept (N°. 19), terwijl de praepositie npó dikwijls met het augment (gewoonlijk niet met de reduplicatie) door crasis tot oii samensmelt. De praeposities lv,. t£ en avv worden voor het augment weer in dezen hun oorspronkelijken vorm geschreven (zie N°. 39 en 43). Bijv. wpoaipipta ik breng bij. Impf. irpoaitpipov. airodvto ik\'Jrek uit. Aor. airib\'vaa. Perf. airoiïiSvica. TrtpijSaXXoi ik werp om. Impf. n^,fpif(3a\\Xov: 7rpojrép;jrto ik zend vooruit. Aor. npoü-irf/iif/a. avWiyut ik verzamel. *Impf. awiXtyov.* Aor. avvhX&a, doch Conj. avWéZw. Inf. <Tv\\\\e%ai.** lH<j>i(t> ik plant in. Aor. IviQvv. Perf. èfiiriipVKa. Plusqpf. iviiriQvKti. ovaKivaZii) ik puk bijeen. Impf. avvtaictvaZ,ov. IWtiirui ik schiet tekort. Impf. tvéXwrov: lyypéupot ik schrijf in. Imp. Iviypatpov. Upa\\\\u> ik werp uit. Impf. ÈZéfiaWov. Aor. s%ij3a\\ov, doch Inf. lic\|8aXfïv. Bij samenstelling met twee praeposities komen augment en reduplicatie na de tweede. Bijv. irpoetTroiriuiroiiai ik zend vooruit weg. Aor. irpoa7re7re^i\|/afi)jv. avyKaraXa/ijiavo) ik neem te zamen weg. Perf. avyKarüXnipa. Aanm. Men merke hier reeds op, dat het accent bij samenstelling nooit over de syllabe van het augment mag gaan. *bijv. virapx<a ik begin.* Imp. ójrijp^ov, üiri)px«C>** iïirijpxi. Zoo kan men, waar het anders onzichtbaar is, hét augment in sommige vormen aan het accent kennen, bijv. KaStiJKi 3. p. s. Impf. van «t&rjuw ik kom af. (ica$i)ict zou Imperativus Praesens zijn.) De reden hiervan is, dat het augmentum temporale eigenlijk niets anders is dan het syllabicuni, wat met de eerste vocaal van het werkwoord is samengetrokken: **virijpxov (= viriapxnv), jcaSijef (=: Ka$ïr)Ki).**

-ocr page 131-



		N°. 250252.] VERDEELING DER VERHA. 117 2) Worden als samcngetleldcn betchouwd en hebben het augment in het midden, ofschoon het werkwoord als fimplex, buiten samenstelling niet bestaat: airo\\avu> ik heb aandeel, cnro\\oyiauat ik verdedig mij, iystaui&lia ik prijs, ivtêpliu) ik belaag, ItnroiïiZio ik sta in den weg, iiriopKiio ik doe een valschen eed, èiri^tipfw ik leg de hand aan, v-jrairTtvto ik heb argwaan, iraparofifut ik handel wederrechtelijk, Trpo$v- fiiouai ik ben geneigd, vpotivim ik ben gastrritnd etc. 1__ 3) Hebben het augment vóór de praeposilie : auipuvvvfii ik trek aan. Aor. i\\u$ii«a, fintpiiaapnv\', liriaTauat ik weet. Aor. riirtarri^nv. 4) Hebben augment vóór en achter de praeposilie: ivnx\\éu> ik hinder, avi\\anai ik hond uit, irapntvkta ik ben dronken, dpipMifiriTéw ik weerspreek. i_ 5) \'Ainrix<» & d°^e aan, aufiyvoéu) ik weifel,* en andere hebben öf dubbel aug- ment, öf enkel vóór de praepositie. II. Bij samenstellingen met andere woorden komt het augment 251 van voren. Bijv. iii\'/cm\'n/it\'w ik bouw een huis. Aor. ipicoBófinaa, ir\\niiui\\éti) ik misdoe. Perf. vtirXnfipéXtjica. Doch wanneer in samenstellingen op de voorvoegsels Sve;- (kwalijk) en iv (wel) eene vocaal volgt, komen augment en redu- plicatie achter deze woordjes. Volgt echter een consonant, dan hebben zjj augment en reduplicatie van voren (hetgeen dan voor e? soms geen verandering te weeg brengt, volgens N°. 246. A.) Bijv. Svaapiariu) ik ben misnoegd. Impf. êva-iipêarovv; ibepyiTtuj ik doe wel. Impf. (b-r\\py6Tovv. Perf. tbrjpyiriifiai. Doch Ivrt-Tvxio) ik ben ongelukkig. Aor. i$vaTvxr]tTa. Perf. iït&oarvxnKa , ibSo- Kiuito ik word geroemd. Aor. Moiciftriaa. Perf. ibioKifit\\Ka. § 70. Verdeeling der Verba. 1. De verba worden naar den uitgang van den Indicativus 252 Praesentis verdeeld in verba op -io en verba op -/ui. 2. De verba op -u> worden naar den uitgang van den stam (na het weglaten der -w) verdeeld in verba pura, wanneer de stam op een vocaal of diphthong eindigt, en verba impura, wan- neer de stam op een consonant eindigt. Zoo zijn iraiSivu ik roed op, \\vu> ik maak los, irpita ik zaag, otito ik schud, airoXalm ik geniet, rifiau) ik eer, 0i\\rw ik bemin, /iiaSóu ik verhuur, verba pura. De verba pura, die voor den uitgang eene a, t of o hebben, worden verba contracta genoemd, dewijl zij in Praesens en Im- perfectum zoowel van den vorm op -w als van dien op -ftai

-ocr page 132-



		VERDEELWG DER VERBA. [N°. 252, 253.
		118


		samengetrokken worden. Alle anderen zijn non contracta, daar zij geen samentrekking ondergaan. Derhalve zijn riuato, <pt\\iio, uiaióio verba pura contracta. 3. De verba impura zijn öf muta öf liquida, naar gelang de eindconsonant van den stam een muta of een liquida is. *Liquida zijn dus irréXXw ik zend, v\'tfiia ik ureid, fiivui ik blijf, aniipuj ik zaai* etc.** De muta zijn derhalve öf labialia öf gutturalia öf lingualia. Bijv. Labialia : Xéiirw ik verlaat, rpifiw ik wrijf, ypacjnü ik schrijf. Gutturalia: jrXérw ik vlecht, *\\iyia* ik zeg, s\'Xfyxw \'* overtuig. Lingualia : t/Soi ik zing, retiSto ik overreed. 253 4. Tot de verba muta worden ook teruggebracht die werk- woorden, wier eindconsonant versterkt is tot vr , rr en £. o) De werkwoorden op 7tt zijn alle labialia, wier zuivere stamconsonant eone ir, /3 of $ is. Bijv. tvwtio ik sla, Bt.rvir; ku\\vittu) ik bedek , Bt ica\\i>\|3 ; pónrrto ik naai, \'st. pap. Aanm. IïiVrw i\'A !>«/, maakt geen uitzondering daar het uit wiiriru ontstaan en dus zuiver lingua/e is; N°. 283. &) De werkwoorden op rr zijn gutturalia met k, y of x tot eindconsonant. Bijv. Tarra, ik orden, st. ro»; ppirroi ik huiver, st. 0puc; ipvrrto ik graaf, st. èpvjf; a<parria , ik slacht, st. tnpay ; raparru ik verwar, st. rapa\\. Omslaan uit rarjoi, <ppiicju>, ópvrjw, rapayxJia, volgens N". 242. Linguale is irXarTw ik vorm. Fut. ttXaato. Aor. tirXaaa. Perf. virrXaafiai. Aor. èttXóo-S\'ijv. Lingualia die minder voorkomen zijn de dichterlijke ipirria, ik roei, \\p\\arria ik geesel, topvam» ik wapen, irarrw ik bestrooi, fi\\irroj ik lees honig, irr\'ussot ik stamp. Ontstaan uit wXarjui, ipkrjiu etc. Zie N°. 242. Labiale is (n-érriu) ik kook, Fut. iriipt», Perf. irkirtiifiai, iréjr«//<u. c) De werkwoorden op £ zijn meerendeels lingualia. Bijv. ctKÜ-tü ik spreek recht, Ajri\'Jw ik hoop, BavpaZia ik bewonder. Ontstaan uit SiKÓljut, iXwlfytt etc. ; No. 242. Gutturalia met y tot stamletter zijn die verba, welke een ge- luid of geroep uitdrukken, zooals aXaXaZto ik hef een krijgs- geschreeuw aan, icpaZu> ik schreeuw (st. Kpay, dicht.), oifiióZto ik weeklaag (st. oi/uwy). Ook <rra£<u ik druip (st. aray). Ontstaan uit rpayjio etc. ; N°. 242. De volgende twee hebben yy tot stamletter: ffaXjriJu ik trompet en het dicht. irXd?<o ik drijf rond. X/ta^w . \\A. Kki^ " Futurum «raXsriyEw, 7rXayEw uit <TaX7riyy;(i» etc. (Ni£w) ik wasch heeft het Fut. viipw. In Praesens minder gebruikelijk viitru.

		\\

-ocr page 133-



		N°. 253255.] verba pitra. 119 5. Naar het accent zijn de verba barytona, zonder accent, of perispomena met een cireumflexus op de laatste lettergreep, zooals de contracta. *Bijv. watStuw,* § 71. Verba op -w. Vroeger zagen wij hoe de verschillende tijden van het werkwoord gevormd wor- den en hoe de stam bij iratiïivui steeds onveranderd blijft. Dit is echter niet bij alle weikwoorden aldus. Wat er nu bijzonders plaats heeft öf in de verandering der stamvocaal öf in de vorming der tijden en personen, zullen wij bij de verschillende klassen van werkwoorden nagaan. Steeds zal de vorming der Stamtijden met den Aorietus Activi, voor zoover deze bestaan , worden aangegeven , zoodat de overige tijden des te gemakkelijker volgens § 59 kunnen worden afgeleid. Verba Pura. 1. De verba pura vormen hun stamtijden door, met inacht- 254 neming van augment en reduplicatie voor de verschillende tijden , de uitgangen -<rw -ko -ftai -&rjv achter den langen stam te zetten. De i en v zijn bij deze werkwoorden reeds in het Praesens lang, evenals de diphthongen, doch a en £ worden »j; o wordt verlengd tot w. Bijv. TraiStvu) iiaiStvtTd) iiralStvaa imraièevKa ntTralSevfiai tVaiottóriv. Ttfiato *rtfMi\'iatii* *hifjiriaa* *rtTt/xt^Ka* *Tirt/irifiai* *iTt/urftriv.* *<pi\\la>* *(juXi\'imii* *tylXiimi* *TTfipiXriKa* 7T£0(Ajj;ueu *i<j>iXiftr)V.* fuoSóu) fuaSwow tfilaSwaa fte/xia^wKa fiifxiaSwfiai t/iio-3\'wSiji\'. Aanm. 1) rtia ik schat en iitSuw ik ben dronken hebben in het Praesens een korte vocaal. 2) irruo) ik spuw heeft wrüata , iitrvaa. *3) Uw ik hul in,* $#«> ik offer, Xiu> ik maak los hebben in het Perfectum op** fiat en in den Aoristus Passivi de korte v, terwijl $i<o en \\vm ook reeds in het Perf. Activi de korte vocaal krijgen. *$vu> Svaui SéSïiKa BiSvfiai* *èSv&riv.* *&va> 3tüo(i> t&voa TtSvica Tt&vfxai* hvSriv (N°. 36. c). *Xïitt) Xvoii) tXvaa XtXvKa XïXv/xai* ëASSrjv. 2. Staat voor de stamvocaal a eene t, i of p, dan wordt de 255 a niet tot i_t, maar tot lange a verlengd. Bijv. Spaw ik doe. *Bpaoto tSpFura êtSpaita* IfipaoStiv. N°. 259.5. èaai ik laat toe. taato ilaoa i\'Iuku uü/iai eiüSiji». (No. 247.) ipvSpiaw ik bloos. IpvSpiaaw i)pv&pia<ja.

-ocr page 134-



		120 verba pura. [N°. 255, 256.

		Uitgezonderd zijn: 1) \\pau> ik geef orakel en xpóopm ik gebruik. Xpaw Xf>i\')tTo> e\\pt)<ra Kt\\ptjKa Kt\\pt)aTai Èxp\'/ad!\' (N°. 259. 2). Xpaopat xpiiaofxat* è\\pr)o-u/Uijv Ki\'xp»j/ua< lxph«$iv. (N°. 259. 3.) 2) \'Aïpoüo/tot ik aanhoor, Fut. ÓKpoaaoftai. 3) De twee verba kóuj ik brand en k\\üw ik ween verlengen de a tot uv: Kc\'tw navaii) ïicavoa KCKavica kikuv/uu tKiii\'ri/i\'. kX«<« icXaiHTOfiai en «XauffoD^ai N". 260- tnXavoa KtKXavpai. Regelmatig van de stammen icaF en icXaJ^. Zie N°. 240. 4. De verba Séw «A; Zoop, vtw J& zivem, nvtw ik adem, nXtio ik vaar, verlengen de t tot tv. Qtu>, Fut. Sevao/juti, komt alleen voor in Praesens en Futu- rum, het overige wordt van rpixi» & ^⁰⁰i^J genomen. N°. 298. 9. nXtto, rrXivoofxat en nXtvoovfiat N°. 260, iirXtvaa, ninXtvxa (iréirXfvaiiai, l7r\\ivo$r]v.) Ntw vtvaofiai (en nvtroüpat) tvtvaa vivtvna. Ylviu) irvtvaopai (en nvivnoviiat) itrvtvaa TrtirvtVKa {iirviüaSnv.) 5. Geheel onregelmatig zijn de stamtijden van pito ik vloei en x«t> ik giet. Pto». Fut. pui\'ioofwi Aor. (\'opi\'i/i\'. Perf. èppiW/ica. Xtw. Fut. A. x\'^w- M. x\'⁰^^04, Aor. A. £x^£a- ^* \'X^e"/ⁱ\'\'¹\'^-Perf. Ktxuica, Ktxvpai. Aor. P. tx\'\'^»)^l\'- Vergelijk voor deze werkw. alsook voor die onder 4 N°. 240 en 241. § 72. 256 1* Sommige verba pura behouden de korte vocaal in al hun stamtijden. De voornaamste zijn : I. Op atv = ü. a) alle op Xatu = Xü. Bijv. kvW.i ik breek, kXóo-cu ï\'kXao-a KttcXaofiai licXaoSiiv. ytXaw ik lach, yeXao-ojuai tytXaaa tytXavStqv. Uitgezonderd zijn: a/uMiinai ik kamp, óiiiMiiaoftat; noWaio ik lijm, Ko\\\\i)(tu>; nv\\at,i ik beroof, av\\i\\aw, alsmede jcXau ik ween N°. 255, 3. Aanm. Hiertoe kan ook teruggebracht worden IXavvw (ver- lenging van èXów). Fut. ïXü (N°. 261. A.). Aor. ï,Xaaa. Perf. iX^Xaica, IXi\'iXafxai (N°. 249.). Aor. P. ^Xa$w

-ocr page 135-



		N°. 256259.] verba pura. 121 b) ipatt) ik bemin (wat alleen in Praesens en Imper- fectum Act. en Pass., in den Aor. Pass. fipaaSriv en het Fut. Pass. ipaoSi\'ioo/jiai voorkomt) en airaw ik trek, onaow, tairaaa , ïairaKn, ïairaaftai, i(nraa%r)v. c) de verba op -avvvfti, verlenging van aio ; No. 279. II. Op lw = w. 257 a) TeXiui ik voleindig, reXüi (N°. 261. B.), trtXioa rtriXtica rsTtAtff/uat tTeXlaSijv. Atcio/uu ik ontzie, atêtaofxat ySKta/iriv yhapiat yètaStiv. \'ApKt\'w ik weer af, apKtrrw ïipKtrru. \' IC/it ci) ik spuw , \'TJ/itaa, Zéu ik zied, \'C.iaio, ifyaa. Tpjw ik beef, rplaio , trpéffa. J) De verba op -tvvu/ii, verlenging van -<?w ; N". 279. III. Op ei = oiü : apóin ik ploeg. Fut. apóaoj (Perf. ap^po/»at). Aor. ijpddqi». 2. Sommige verba pura verlengen de vocaal in eenige tijden, 258 terwijl zij in andere tijden kort blijft. De voornaamste zijn: (Alvtto) wat slechts in samenstellingen voorkomt, bijv. lir-aivii» ik prijs, liraiviaofim, iir-yviaa , iir-jvua, lir-yvtiftat, tir-yvfètiv. A\'tpêw A. Iets nemen, iemand gevangen nemen, een stad in- nemen , iets met zijn verstand vatten, begrijpen. M. voor zich, nemen, kiezen. P. gekozen worden, zelden genomen, gevangen worden, waarvoor men gewoonlijk aXioicofiai, N°. 287. 1., gebruikt. aïpi\'iaw , ypr)KU, yprjjuat , ijpêStiv, Aor. II. Act. tïXov (8t. iX). Asw ik bind, Br/out, s\'Sjjo-a , StêiKa , èictfuu , têéSriv. Aanm. 1) Hiertoe behooren ook de anomala evpioicio ik vind, N°. 292. 3., ofiivwui ik blusch, N°. 279. 6. 2) De reden waarom de verba in N". 256 en 257 de korte vocaal behouden is, dat zij eigenlijk sigmastammen zijn, welke sigma volgens N°. 244 verdwenen is, en derhalve verba impura, die de stam vocaal niet veranderen. Zoo is de stam van yiXaui yt\\a{. De verba van N°. 258 vormen hun tijden deels van een sigmastam , deels van een stam op -s. §. 73. Perfectum op -/xut en Aoristus P. met £. 1. Alle verba op ü> = aw en de meeste op w = iw, welke in 259 de stamtijden de a en e kort laten (No. 256, 257), benevens

-ocr page 136-



		122 VERBA CONTRACTA. [N°. 259, 260. eenige verba pura non contracta maken het Perfectum op -ftai en den Aoristus Passivi op -a/iai en -o-S»\|i>. Bijv. cXaio ik breek, uUKaofuu, U\\aa$r\\v. *TiXiu ik voleindig, TiriXiauat, IrtKifStiv.* Van de verba pura non contracta zijn de meest voorkomende UKOvtti ik hoor, uKOviru/iat, iJkovctu, oktjkoo (ynovafioi, r/icovoStiv.) KtXtiat ik beveel, KtKtXtvafiai, tKt\\tvo§riv. atito ik schud, aêatia/xat, lottaStriv. 2. Zoo ook, niettegenstaande zij de vocaal verlengen, x""> \'* hoop °P< XPÓ<" * geef orakel N°. 255, en de anomala ri/iirX»jfii t\'A «»/, iriuirpijiu* «\'& verbrand N°. 280, ytyvüiTKui ik leer kennen N". 287. 4. 4" 3. Hebben alleen in den Aor. Passivi de c> Xii» i* steenig, naTiXivo$i\\v, irviu ik adem X". 255, xpüaai ik gebruik N". 255. Zoo ook bet verbum mutum dx~o/\'«i t\'& «yw mij, dx&ffo/tai, ijgStoStii» en andere. > 4. Hebben de t alleen in het Perf. op -/<m, bet verbum mutum aüZio ik red, aiaiotrfiai, firwïrjv, irraiui ik sloot, lirraiaitat. ± 6. Apaio ik doe, heeft Aor. IdpatrSriv. Qpavu ik breek, ridpav/iai en ri^patur/iat. Aor. iSpaiaüttv. KAjiw of cXfi\'d) ik sluit, c«sXp/iai, tirXn/iat (en cécXeiir/iat). Aor. U\\ti<iBt]v en itXj/nStii\'. KoXoiio ik verklein, ttKÓXovfiai en rfróXouir/mi. Aor. icoXoi>£i)v en f\'toXot\'ff^Tji\'. Kpoi\'u (\'/.\' Mojo, -KfKpov/iat (en niicpovauaï). Aor. Upoia^nv. Nfo) i\'A Aeqo op, vriaii), m>ijto. Perf. vivtifiai (en ré v7\|<T/iat). Aor. i><qir&t\|>>. \'->Xpïw i\'A !«(/", tixp\'pai* (en gixpuifiat). Aor. Ixpiainv. § 74. Verba Pura Contracta. 260 De verba pura op -ów, -tw, -óa> worden volgens N°. 252 in Praesens en Imperfectum zoowel van het Activum als van den vorm op -fiai samengetrokken, terwijl zij voor de overige tijden geheel regelmatig zijn volgens N°. 254. Alleen gaat de Infini- tivus Praesentis Activi uit op -tv en de Optativus Imperfecti meestal op hji>. I. Bij de verba op -dw wordt a -f- o-klank samengetrokken tot w, zoodat on, a(o, aov overgaan in <u. a -f- e-klank tot «, zoodat #«, «1/ overgaan in ö. Komt er een jota bij, dan wordt deze subscriptum, zoo- dat aot tot (_t), en au, ag tot a overgaan. Aanm. De verba Zau> ik leef, xpdw ik geef een godspraak, ^pdo/iat ik gebruik.

-ocr page 137-



		N°. 260.] VERBA CONTRACTA. 123

		vuvaia ik ben hongerig, lixf/ato ik ben dorstig, xvaia ik krab, itriw ik schuur, spant ik strijk, worden samengetrokken tot ij en j;, in plaats van a en a. Bijv. Praesens Indicativi £<ï, Jyc, Zy, Zürov, ZH/uv, Zn", Jiïffi. Imperativus Zij, ?i;r<u, Jjjrov, Jqrê, Z<dVT<ov. Infinitivus ?ijv. Indicativus Imperfecti IZatv, iZlti «J>/> <?qri\|v, f\'?li/(fl\', 1\'Cl\'lTf, ÏZ<OV. II. Bij de ft verba op -t\'w wordt de e met t samengetrokken tot u, met o tot ou, terwijl zij voor lange klinkers en twee- klanken verdwijnt. Aanm. De tweesylbige verba op -im worden alleen samengetrokken tot k, be- halve Si.oi ik bind, wat overal samengetrokken wordt. Bijv. Praesens Indicativi Tfiia ik beef, TpitQ, rpiï, rpttrov, rpéoptv, rpüri, rpéouff». III. Bij de verba op -óu> wordt de o met f, o of\' ou samen- getrokken tot ow; met een lange vocaal rj of w tot w; in verbin- ding met een jota, dus met «, y of oi, tot 01. Aanm. Het verbum piyów ik bevries, wordt overal samengetrokkon tot « en qj, in plaats van ov en 01. Bijv. Praes. Ind. piyü, piyipi;, ptyift piyürov, ptyvpiv, ptyürf, piyüai. Inipf. Ind. Ippiyuv, ippiyiaQ, Ippiyu), Ippiyiirifv, Ippiyüpiv, lppt- yün, ippiytav.

-ocr page 138-

125

124

VERBA CONTRACTAV

VRKBA CONTRACTA.

VOOR BEELDEN.

a) w = aw. tïhü. Fut. rlftfiau, Prf. rerl^ica, TtA^ixai, Aor. Pass. trï^j/Sjjv. 1) A. eeren, schatten. M. id. 2) A. tot iets veroordeelen.

M. s<ra/~ tegen iemand eischen.

Num.

EN PERS.

INDICATIVUS.

CONJUNCTIVUS.

| i
OPTATIVÜS.

IMPERATIVÜS.

INPINITIVU8.

PARTICIPIUM.

Acti

Praeff

vu m.

sens.

Sing.

rlfiüi

(= d-tu)

TÏfia

(= a-w)

rï/tav (= d-lv)

N. tïuüv (= a-wf)

ri/i^c

(= a-éif)

TtH^Q

(= Ó-vq)

Tifa

(= <*«)

rlfidiaa (= d-oii<ra)

;;

\'W

(= d-f/)

rli>4

(= ó-?)

t\'ih&tid

(= a-iriu)

Ttiiütf (= d-ov)

Dual.

G. rïfiCivToc (= d-ovroc)

2
8

TlflilTOV

rt/Aarov

(= d-«ro>>)
(= a-trov)

TÏpaTov

(= a->|rov)

TÏ/iarov

(:= ó-«roj\')

Plur.

rlfiwiitv

(= a-of<éi\')

rï/iw/iti»

(= a-w^ei\')

rlfinri

(=a-êrt)

rifinri

(= a-ijn)

rt/idrf

(= d-«re)

TÏflüffl (v)

(= a-ovm)

Tt//W7t (r)

(zr a-üjff*)

Imper

TÏfUÓVTtüV

fectum.

(^ a-ói\'Twv)

Sing.

i
2

II!

(= a-oi\')
(= «-<c)
(= «-0

II!

(= a-oii)v)
(= o-oi\'ik)

Dual.

\'2
8

(= a-értiv)
(= a-htiv)

(=: a-oïrqi\'}
( = a-otr?;ï\')

Plur.

1
2

(= a-ofi(i<)
(= a-érf)
(== a-ov)

(= a-oi/«i\')

( = d-OITf)

(= d*oiei>)
Medium en
Prae

Passivum

sens.

Sing.

riftifun

(= a-o/jai)

ripfipal

(= li-i.i/mi)

rïfia<rSai (= a-tff^ai)

TÏpuiiifvoc (= o-ófiivoc)

Tlflp

(= a-u)

riff

(= ó-v)

rlfiiü

(=: a-ov)

n/iw/ièi\'T) (= n-ofi\'fvt))

rlfiarat

(= d-Jrai)

TÏfiarai

(=r a-ijroe)

rlfiaaito

(= i-éir^w)

TÏftwitivov ( = (i-ó/Jf cni\')

Dual.

TÏfiatrSoi\'

(= a-éujoi\')

rlftaffSov

(= d-ijffïov)

TÏpaoHov

(= d-f».5ov)

TipaffSov

(= Ó-6T^OI\')

riftaoSov

(= ó-T)ff5oi\')

Plur.

rïfiwfie^a

(= o-ó/(f&a)

ütiwfiiia

(= a-w/ifS»)

TÏjiïiaSt

(= a-étSé)

TÏ/iaffSt

(= a-i)(r5f)

TÏftaaüe

(= Ó-tff^f)

TÏiiüirai

(= a-ovrnt)

TÏitüvrai

(= d-wirat)

Imper

TÏ/tairduv

fectum.

(= a-iirdiov)

Sing.

Irtiitifiifv

(= a-ófHif)

7\\ynf\\ir\\v

(= a-oi/xtiv)

2
3

ÏTÏftUJ

IrifiaTO

(= a-ov)
(= d-sro)

TipLtjio
TlfitpTO

(= ó-oio)
(= d-oiro)

Dual.

1
2
8

irJ/iatfiriv

(= a-(aSt)v)
(= a-fffSijv)

TÏfujiaStiv

(= a-otirSr))»)
(= a-oiffSi))\')

Plur.

ir\'ifxüfiiia

( = a-ó/Jf^a)

Tifii/iiif^a

(= a-oiftiSa)

èri/uaffSe

(= a-taSf)

rifii/ioSi

(= a-otirSt) _i

lrï[itüi>TO

(= d-ovro)

r\'iftipvro

(= d-oii\'ro)

-ocr page 139-

125

124

VERBA CONTRACTAV

VRKBA CONTRACTA.

VOOR BEELDEN.

a) w = aw. tïhü. Fut. rlftfiau, Prf. rerl^ica, TtA^ixai, Aor. Pass. trï^j/Sjjv. 1) A. eeren, schatten. M. id. 2) A. tot iets veroordeelen.

M. s<ra/~ tegen iemand eischen.

Num.

EN PERS.

INDICATIVUS.

CONJUNCTIVUS.

| i
OPTATIVÜS.

IMPERATIVÜS.

INPINITIVU8.

PARTICIPIUM.

Acti

Praeff

vu m.

sens.

Sing.

rlfiüi

(= d-tu)

TÏfia

(= a-w)

rï/tav (= d-lv)

N. tïuüv (= a-wf)

ri/i^c

(= a-éif)

TtH^Q

(= Ó-vq)

Tifa

(= <*«)

rlfidiaa (= d-oii<ra)

;;

\'W

(= d-f/)

rli>4

(= ó-?)

t\'ih&tid

(= a-iriu)

Ttiiütf (= d-ov)

Dual.

G. rïfiCivToc (= d-ovroc)

2
8

TlflilTOV

rt/Aarov

(= d-«ro>>)
(= a-trov)

TÏpaTov

(= a->|rov)

TÏ/iarov

(:= ó-«roj\')

Plur.

rlfiwiitv

(= a-of<éi\')

rï/iw/iti»

(= a-w^ei\')

rlfinri

(=a-êrt)

rifinri

(= a-ijn)

rt/idrf

(= d-«re)

TÏflüffl (v)

(= a-ovm)

Tt//W7t (r)

(zr a-üjff*)

Imper

TÏfUÓVTtüV

fectum.

(^ a-ói\'Twv)

Sing.

i
2

II!

(= a-oi\')
(= «-<c)
(= «-0

II!

(= a-oii)v)
(= o-oi\'ik)

Dual.

\'2
8

(= a-értiv)
(= a-htiv)

(=: a-oïrqi\'}
( = a-otr?;ï\')

Plur.

1
2

(= a-ofi(i<)
(= a-érf)
(== a-ov)

(= a-oi/«i\')

( = d-OITf)

(= d*oiei>)
Medium en
Prae

Passivum

sens.

Sing.

riftifun

(= a-o/jai)

ripfipal

(= li-i.i/mi)

rïfia<rSai (= a-tff^ai)

TÏpuiiifvoc (= o-ófiivoc)

Tlflp

(= a-u)

riff

(= ó-v)

rlfiiü

(=: a-ov)

n/iw/ièi\'T) (= n-ofi\'fvt))

rlfiarat

(= d-Jrai)

TÏfiarai

(=r a-ijroe)

rlfiaaito

(= i-éir^w)

TÏftwitivov ( = (i-ó/Jf cni\')

Dual.

TÏfiatrSoi\'

(= a-éujoi\')

rlftaffSov

(= d-ijffïov)

TÏpaoHov

(= d-f».5ov)

TipaffSov

(= Ó-6T^OI\')

riftaoSov

(= ó-T)ff5oi\')

Plur.

rïfiwfie^a

(= o-ó/(f&a)

ütiwfiiia

(= a-w/ifS»)

TÏjiïiaSt

(= a-étSé)

TÏ/iaffSt

(= a-i)(r5f)

TÏftaaüe

(= Ó-tff^f)

TÏiiüirai

(= a-ovrnt)

TÏitüvrai

(= d-wirat)

Imper

TÏ/tairduv

fectum.

(= a-iirdiov)

Sing.

Irtiitifiifv

(= a-ófHif)

7\\ynf\\ir\\v

(= a-oi/xtiv)

2
3

ÏTÏftUJ

IrifiaTO

(= a-ov)
(= d-sro)

TipLtjio
TlfitpTO

(= ó-oio)
(= d-oiro)

Dual.

1
2
8

irJ/iatfiriv

(= a-(aSt)v)
(= a-fffSijv)

TÏfujiaStiv

(= a-otirSr))»)
(= a-oiffSi))\')

Plur.

ir\'ifxüfiiia

( = a-ó/Jf^a)

Tifii/iiif^a

(= a-oiftiSa)

èri/uaffSe

(= a-taSf)

rifii/ioSi

(= a-otirSt) _i

lrï[itüi>TO

(= d-ovro)

r\'iftipvro

(= d-oii\'ro)

-ocr page 140-

126

127

VERBA CONTRACTA.

b) w = tw. 0<Aw, Fut. (fttXtiad), Prf. irtQiXriica, irt^i\'Ajjjueu, Aor. P. tyiXiftijv beminnen. M. elkander

Num.
en Pers.

INDICATIVUS.

CONJUNCTIVUS.

I--------------------------------------------------------------------------------

OPTATIVUS. IMPERATIVUS.

INFINITIVUS.

PARTICIPIUM.

A c t i v u m.

Prae

sens.

Sing.

ftXw

(= i-w)

0lX<2

(= i-w)

0<XfTv (= i-iv)

N. ^tXüv (= i-oiv)

^iXfte

(= i-«c)

0\'XJÏC

(= t-vc)

<pi\\lt

(= w)

\'PiXnvira (= é-o«<tn)

^tXtï

(= ««)

0(X j?

(= «-V)

i-nXm tü

(= i-ér<i»)

0i.\\oüi\' (= i-ov)

Dual.

G. ^iXoüvroc (^ i-ovrot)

0iX«?roi>
0e\\tïroi/

(= f-«rov)
(= i-trop)

^tXjJrov
^tXfjrov

(= i-t}Tov)
(= s->)rov)

0i\\itrov

(= i-irov)

Plur.

0(Xoü/iév

(= é-o/iev)

QtXwlHV

( = J-M/KI\')

^iXtïrf

(= t-fTf)

QlXïlTt

(= t-qrt)

^iXtïri

(= l-f«)

0<XoÖ<T< (%>)

(= f-ouiri)

0lXÜlTt (v)

(= t-üttri)

Imper

i/uXovvtwv
fectum.

(= t-óvrwv)

Sing.

1
2

lipiXovv
ifiXltt

ttpiXft

(= i-ov)

(= ^f-\'c)

(= «-0

III

JL11

Dual.

1
2
3

tyiXtirifv

^iXïirjji»

(== i-irriv)
(= £-ér»)v)

0tXoirn>\'
*t\\oirt>v

(= e-ot\'rijv)
(= e-m\'r»/v)

Plur.

1
2
3

II!

(= l-trt)
(= i-ov)

. -

lil

(= é-OlTj)
(= £-Olfl\')

Medium en
Prae

Passivum.

sens.

Sing.

tptXohfiat

(= é-o/iai)

(ptXuifiitr

(= ï-U)fiCli)

<piXf~itiSai (= é-«»3ac)

0iXow^(voc (= f-rf^*voc)

<pt\\fï

(= {.«,)

QiXy

(= é-y)

ipl\\iu)

(= «-o«)

0iXot\';ifi\'i) (= t-ofitvij)

tptXitTal

(:= c-irai)

tpiXrjrai

(= «-?)rai)

iptXiiniu

(= l-tff^w)

0cXoü/i«vov (= e-ó/Jtvov)

Dual.

2
3

0tXtI(rSov

(= é-fffSov)
(= é-tffSov)

<ptXï)o3tov

(= i-fjirSoi\')
(= é-ijo\'Soi\')

<fnXiïa$ov

(^ f-t(T&Ov)

Plur.

<ptXov/if$a

(= e-i!/i«^a)

tpiXio/lfSa

(= f-ióftiSa)

<f>t\\ila!ji

(= é-tffSi)

(/uAF/aSf

(= é-jjo-St)

QiXiioSi

(= {-t*at)

QiKovvrat

( k-ovrai)

IpiXülVTat

(= é-wvrai)

\'4

Imper

(piXiiaSiov

fectum.

(= i-iaSiDv)

Sing.

l^iXoifiriv

(= f-ó^i)v)

piXoi/o))\'

(= i-oiptiv)

2
3

tipiXov
ifiXüro

(= I-o v)
(= é-iro)

0iXoïa
0«Xotro

(=r é-oio)
(= t-otro)

Dual.

1
2

l<piXiioSt]l>

(= f-iffSijv)

0iXoio"5nv

(= e-oïff^ijv)

l<piXfioSriv

(= i-co$tiv)

^tXoiffStjv

(= «-oi<f5ijv)

Plur.

1
2

iQiXavitlia

IpiXünZf

i^tXovvro

(= l-ovro)

QiXoift&a
QtXoïaSi

<pl\\ÓÏVTO

(= i-oi/i&a)
(=: é-o«r9é)
(= i-oivro)

-ocr page 141-

126

127

VERBA CONTRACTA.

b) w = tw. 0<Aw, Fut. (fttXtiad), Prf. irtQiXriica, irt^i\'Ajjjueu, Aor. P. tyiXiftijv beminnen. M. elkander

Num.
en Pers.

INDICATIVUS.

CONJUNCTIVUS.

I--------------------------------------------------------------------------------

OPTATIVUS. IMPERATIVUS.

INFINITIVUS.

PARTICIPIUM.

A c t i v u m.

Prae

sens.

Sing.

ftXw

(= i-w)

0lX<2

(= i-w)

0<XfTv (= i-iv)

N. ^tXüv (= i-oiv)

^iXfte

(= i-«c)

0\'XJÏC

(= t-vc)

<pi\\lt

(= w)

\'PiXnvira (= é-o«<tn)

^tXtï

(= ««)

0(X j?

(= «-V)

i-nXm tü

(= i-ér<i»)

0i.\\oüi\' (= i-ov)

Dual.

G. ^iXoüvroc (^ i-ovrot)

0iX«?roi>
0e\\tïroi/

(= f-«rov)
(= i-trop)

^tXjJrov
^tXfjrov

(= i-t}Tov)
(= s->)rov)

0i\\itrov

(= i-irov)

Plur.

0(Xoü/iév

(= é-o/iev)

QtXwlHV

( = J-M/KI\')

^iXtïrf

(= t-fTf)

QlXïlTt

(= t-qrt)

^iXtïri

(= l-f«)

0<XoÖ<T< (%>)

(= f-ouiri)

0lXÜlTt (v)

(= t-üttri)

Imper

i/uXovvtwv
fectum.

(= t-óvrwv)

Sing.

1
2

lipiXovv
ifiXltt

ttpiXft

(= i-ov)

(= ^f-\'c)

(= «-0

III

JL11

Dual.

1
2
3

tyiXtirifv

^iXïirjji»

(== i-irriv)
(= £-ér»)v)

0tXoirn>\'
*t\\oirt>v

(= e-ot\'rijv)
(= e-m\'r»/v)

Plur.

1
2
3

II!

(= l-trt)
(= i-ov)

. -

lil

(= é-OlTj)
(= £-Olfl\')

Medium en
Prae

Passivum.

sens.

Sing.

tptXohfiat

(= é-o/iai)

(ptXuifiitr

(= ï-U)fiCli)

<piXf~itiSai (= é-«»3ac)

0iXow^(voc (= f-rf^*voc)

<pt\\fï

(= {.«,)

QiXy

(= é-y)

ipl\\iu)

(= «-o«)

0iXot\';ifi\'i) (= t-ofitvij)

tptXitTal

(:= c-irai)

tpiXrjrai

(= «-?)rai)

iptXiiniu

(= l-tff^w)

0cXoü/i«vov (= e-ó/Jtvov)

Dual.

2
3

0tXtI(rSov

(= é-fffSov)
(= é-tffSov)

<ptXï)o3tov

(= i-fjirSoi\')
(= é-ijo\'Soi\')

<fnXiïa$ov

(^ f-t(T&Ov)

Plur.

<ptXov/if$a

(= e-i!/i«^a)

tpiXio/lfSa

(= f-ióftiSa)

<f>t\\ila!ji

(= é-tffSi)

(/uAF/aSf

(= é-jjo-St)

QiXiioSi

(= {-t*at)

QiKovvrat

( k-ovrai)

IpiXülVTat

(= é-wvrai)

\'4

Imper

(piXiiaSiov

fectum.

(= i-iaSiDv)

Sing.

l^iXoifiriv

(= f-ó^i)v)

piXoi/o))\'

(= i-oiptiv)

2
3

tipiXov
ifiXüro

(= I-o v)
(= é-iro)

0iXoïa
0«Xotro

(=r é-oio)
(= t-otro)

Dual.

1
2

l<piXiioSt]l>

(= f-iffSijv)

0iXoio"5nv

(= e-oïff^ijv)

l<piXfioSriv

(= i-co$tiv)

^tXoiffStjv

(= «-oi<f5ijv)

Plur.

1
2

iQiXavitlia

IpiXünZf

i^tXovvro

(= l-ovro)

QiXoift&a
QtXoïaSi

<pl\\ÓÏVTO

(= i-oi/i&a)
(=: é-o«r9é)
(= i-oivro)

-ocr page 142-

128

129

VERBA CONTRACTA.

c) ü> = 6b». niaSCo, Fut. fiiaSwob), Prf. fitfilaSwKa, j

utfiiaSwfiüi,

Aor. Pass. èni<y&ó>Stiv verhuren. M.

Awrew.

Num.
en Pers.

INDICATIVUS.

CONJUNCTIVUS.

OPTATIVUS. IMPERATIVUS.

INFINITIVÜS.

PARTICIPIUM.

A C t i | _v u m.

Prae sens.

Sing.

luobü

(= 6.0.)

IHirSÜ (= (S-6»)

litaSovv (^ ó-tj\')

nw^ü>v {=. 6-iav)

moSoie

(= 6-iit)

f»iir9o?c (= ó-pc)

fiiaSou

(= o-|)

fitaiovaa (= 6-ovaa)

HitrSoi

(= Ó-él)

f.io$ol (= <5-p)

fittjSoóru)

(^ o-éru)

fugüovv (-= ó-ov)

Dual.

G. ficrjoüvroc (-= (i-oi\'roc)

2
3

fiirtSovTov

(= ó-irov)
(= ó-irov)

fitnSiiTov (= ó-ijroi\')
/ifff^wrov (= ó-Tjror)

fitaSovrov

(= (5-«rov)

Plur.

ftlfT^OVftfV

( = ó-o/ifv)

fittrSüfitv (= ó-w/iér)

ItiaSovri

(= ó-érf)

HiirSaiTi (= ó-ijrf)

ptoSovri

(= ó-iri)

piaSovai (v)

(= (S-Ol\'ffl)

lita$ü>ai (v) (=; (5-wffi)

Imper

ftioSovvrwv
fectum.

{= o-óvrwi\')

Sing.

ifiioüow

Ifitoünvi;

(= o-ov)

(= o-te)

(= o-O

liurSoiriv (= o-oit)v)
/itirSoïrif (= o-otrjc)

inn\'-i-i\'ii (= o-o(t|)

Dual.

1
2
3

tfuadoirifv

l/JioSovrriv

(= o-ért)]\')
(= o-sr^v)

/itff^otrijv (= o-otr?jy)
/uirSoirijv (= o-oirijv)

Plur.

1
2
3

(= Ó-lTl)
(= O-OJ»)

/uirSoirf (=: ó-otri)
liioSoliv (= ó-oifv)

Medium en !
Prae

Passivum.

sens.

Sing.

fitoSoüfiai

(= ó-ofiat)

fWtSwpai (= ó-otjiai)

(tiaSovgSai (= (5*(tS(>i)

ftttrSovutvne (r= o-ó/itvof)

liwSoï

(= ê-n)

piirSoï (= ó-{/)

liiaSov

(=: ó-ojj)

liitönvfikvi} (=z o-ofiivtj)

Tl.._nl

3
1
2

UtaSovrat

(= (5-frai)

fiiaiinai (= ó-ijrai)

pttrSoüaSu)

(=: o-éffSu)

fUtrSeèptvov (= o-ó/xtvov)

JJual.

fitoSovoSov

(= ó-éffSoi\')

/tiffJciir^ov (= ó-iitSov)

ptoSovaSov

(^ ó-eir^ov)

Plur.

(= ó-éff-Jov)
(= o-ófif$a)

lunSrtbittSa (= o-<i/«9u)

IHaSoïiaSi

(= ó-faSê)

/uiffSwirS\'e (= ó-ijffSf)

HioSoïioSi

(= ó-io$i)

Sing.
Dual.

1
2
3

(tiaSoiïvrai
I/wtSovto

I in 11

il ililil iiil

fiKrSüvrai (= ó-wvrai)

Imper
fitaStoipriv (= o-oi/itiv)
Hioüoïa (= ó-oio)
/«<rSoTro (= ó-oiro)

/iktSoiitSji»\' (= o-oiffSi)!\')

fectum.

Plur.

1
2
3

lliHT&OVVTO

(= o-óf<e&a)
(= (5-iff^f)
(= Ó-OlTo)

i
i

/iKT^oIffSf (= ó-uktS»)
ftiaSoïvTo (= ó-oijto)

;
^;«

-ocr page 143-

128

129

VERBA CONTRACTA.

c) ü> = 6b». niaSCo, Fut. fiiaSwob), Prf. fitfilaSwKa, j

utfiiaSwfiüi,

Aor. Pass. èni<y&ó>Stiv verhuren. M.

Awrew.

Num.
en Pers.

INDICATIVUS.

CONJUNCTIVUS.

OPTATIVUS. IMPERATIVUS.

INFINITIVÜS.

PARTICIPIUM.

A C t i | _v u m.

Prae sens.

Sing.

luobü

(= 6.0.)

IHirSÜ (= (S-6»)

litaSovv (^ ó-tj\')

nw^ü>v {=. 6-iav)

moSoie

(= 6-iit)

f»iir9o?c (= ó-pc)

fiiaSou

(= o-|)

fitaiovaa (= 6-ovaa)

HitrSoi

(= Ó-él)

f.io$ol (= <5-p)

fittjSoóru)

(^ o-éru)

fugüovv (-= ó-ov)

Dual.

G. ficrjoüvroc (-= (i-oi\'roc)

2
3

fiirtSovTov

(= ó-irov)
(= ó-irov)

fitnSiiTov (= ó-ijroi\')
/ifff^wrov (= ó-Tjror)

fitaSovrov

(= (5-«rov)

Plur.

ftlfT^OVftfV

( = ó-o/ifv)

fittrSüfitv (= ó-w/iér)

ItiaSovri

(= ó-érf)

HiirSaiTi (= ó-ijrf)

ptoSovri

(= ó-iri)

piaSovai (v)

(= (S-Ol\'ffl)

lita$ü>ai (v) (=; (5-wffi)

Imper

ftioSovvrwv
fectum.

{= o-óvrwi\')

Sing.

ifiioüow

Ifitoünvi;

(= o-ov)

(= o-te)

(= o-O

liurSoiriv (= o-oit)v)
/itirSoïrif (= o-otrjc)

inn\'-i-i\'ii (= o-o(t|)

Dual.

1
2
3

tfuadoirifv

l/JioSovrriv

(= o-ért)]\')
(= o-sr^v)

/itff^otrijv (= o-otr?jy)
/uirSoirijv (= o-oirijv)

Plur.

1
2
3

(= Ó-lTl)
(= O-OJ»)

/uirSoirf (=: ó-otri)
liioSoliv (= ó-oifv)

Medium en !
Prae

Passivum.

sens.

Sing.

fitoSoüfiai

(= ó-ofiat)

fWtSwpai (= ó-otjiai)

(tiaSovgSai (= (5*(tS(>i)

ftttrSovutvne (r= o-ó/itvof)

liwSoï

(= ê-n)

piirSoï (= ó-{/)

liiaSov

(=: ó-ojj)

liitönvfikvi} (=z o-ofiivtj)

Tl.._nl

3
1
2

UtaSovrat

(= (5-frai)

fiiaiinai (= ó-ijrai)

pttrSoüaSu)

(=: o-éffSu)

fUtrSeèptvov (= o-ó/xtvov)

JJual.

fitoSovoSov

(= ó-éffSoi\')

/tiffJciir^ov (= ó-iitSov)

ptoSovaSov

(^ ó-eir^ov)

Plur.

(= ó-éff-Jov)
(= o-ófif$a)

lunSrtbittSa (= o-<i/«9u)

IHaSoïiaSi

(= ó-faSê)

/uiffSwirS\'e (= ó-ijffSf)

HioSoïioSi

(= ó-io$i)

Sing.
Dual.

1
2
3

(tiaSoiïvrai
I/wtSovto

I in 11

il ililil iiil

fiKrSüvrai (= ó-wvrai)

Imper
fitaStoipriv (= o-oi/itiv)
Hioüoïa (= ó-oio)
/«<rSoTro (= ó-oiro)

/iktSoiitSji»\' (= o-oiffSi)!\')

fectum.

Plur.

1
2
3

lliHT&OVVTO

(= o-óf<e&a)
(= (5-iff^f)
(= Ó-OlTo)

i
i

/iKT^oIffSf (= ó-uktS»)
ftiaSoïvTo (= ó-oijto)

;
^;«

-ocr page 144-



		130 BIJZONDERHEDEN AANGAANDE [N°. 260. VOORBEELDEN TER OEFENING. a) ui == au. Nï«r<3 , Fut. vtKriaio, Prf. viviicniea , P. viviicriuat, Aor. fviic/j^ijv overwinnen. 3v/jiü> , Fut. Svpianio, Prf. TfSü/ii\'a/ca, P. Ti^v^iSjiai, Aor. fSü/iisSiji\' bewieroo- ken. N°. 255. tü/tai, Fut. ta<Tn/Kai, Aor. tairctfinv , (Prf. "ïff/iat) , Aor. P. ftóqv heelen , transit. P. /i«/f» intrans. \'Ay«7ri5 beminnen. aiTiüftai Dep. P. beschuldigen. arpoüuai N^u. 255 Dp. M. hooien. afiiWüfiai N°. 256 Dp. P. kampen. Ttvvü voortbrengen. AinravSi aan iets besteden. M. id. 5p<ï N\'. 255 <?»»i. \'Eii N°. 255 toelaten. Ipivvü nasporen, ipvöpiai rood wor- den. ipurCb vragen, ittriü N". 247 onthalen. \'Httwum, Dep. P. met Fut. Pass.\'rfe mindere zijn, overwonnen worden. 8nD/\'ni, Dp. M. zien. Kn\\Xw N". 256 lijmen. Krünai N°. 224 Dep. M. met Aor. P. zich verwerven, bpuü aanzetten, M. en 1\'. op- breken. ïlapüj/jai beproeven. TtXmrw eindige//. to\\uü dtirce/i. Xa>w ontspannen, vieren. P. slap zijn. xpüiuat. Dep. M. niet Aor. P. gebruiken N°. 255. \'F.icrtncüi F. Med. uit- springett. \'E£airariö misleiden. TIpoTÏuiü hooger achten. , b) <i = lal. ITow, Fut. iroiiinw, Prf. irf7roi\'r)/cu , 7r» iroi\'i\|/irti, Aor. P. irottfinv maken. M. «wr r/c/i /(/?r« maken, iiyovnai. Fut. ïryï\\"ojiai, Aor. i]yn,napnv, Prf. i\'/yiiuat voorgaan, ergens voor houden. \'AJirtS onrecht doen. P. onrecht lijden, airui verzoeken. M. voor zich. (a/coXoi/Su) volgen, (\'nrnpüi verlegen zijn. Bot)Sc5 l/elpen. Aojpovuat Dp. M. m. Aor. P. besehtnkin. \'Leut zieden N". 257 en 260. Jijnü zoeken. \'laropü onderzoeken. Knapw in orde brengen. M. id. rpurü behetrsch/n. MïjuoS/iai Dp. M. nadoen. OiKoSo/iüi bouwen. M. voor zich. üun\\oyui toestemmen. M. id. P. erkend zijn. ópxoüfiai Dp. M. dansen. YWtoriKriZ heb- znchtig zijn. Trn\\fuai oorlogen. woXtopKÜt belegeren. TïuiopiZ verdedigen. M. straffen. \'YirnpiTÜi dienst doen. P. i»y wordt een dienst bewezen. 4>oj3ü pree» aanjagen. P. t?ra- »\'H. (jtpovüi verstandig zijn. Xiupü Fut. Med. wijken, gaan. \'Q<pi\\ü nuttig zijn. P. voordeel trekken. AvaSvuui mismoedig zijn. M. id. \'Ev.9¹ f\'/toü/iat Dp. P. ter harte nemen. Ivo^Xü N". 250. 4. /«.«<!</ «j/«, lüSaiiiovü fortuin //ebben. tvSoieiuü in aanzien zijn, M. id. tvopKÜ zijn eed houden, tiiojxüi onthalen. P. smullen. TlpoSvuovfiai Dp. P. 4«- r«rf zy«. 7rpoi\'o<i gewl. Dp. P. vooraf bedenken. P. id. 7rpo<x:roiu> 4y <foe». M. rff» schijn aannemen van iets te doen. \'Zvvoikü samenwonen. c) & = ów. AocAai, Fut. 5üiA(ü<tu> , Prf. ftdouXaiira, dfGoó\\i<ju.at,* Aor. P. idoiAtü^qi\' tot slaaf maken. M. aa» zich onderwerpen. \'AS«5 waard achten, bcgeeven. M. voor zich. Btj3aiü bevestigen. r«/iwj ontblooten. 4éSioD/mi Dp. M. begroeten. SifXS bekend maken. SiKaiiZ, Fut. Med. roor ra://* Ao«- «fe«. \'EXéu9ïp<3 bevrijden. Èpt)/iü K\'ocs< maken. ZqXü naijverig zijn. \'Il/ifpui temmen. M. id. Or/iw toornig maken. P. toornig zijn. Sivovpat Dp. P. gastvriendschap sluiten. \'OpHü oprichten. P. recht, juist zijn. § 75. Bijzonderheden aangaande het Futurum \'). Behalve den gewonen uitgang van het Futurum -<Ttü, bestaat \') Het Futurum werd oorspronkelijk gevormd door een hulpwerkwoord -iojto. Dit onderging in den loop der tijden voornamelijk drie veranderingen. 1". de i verdween en de j ging over in t: vandaar Soiatio, wpayaiio , oude

-ocr page 145-



		N°. 260, 261.] HET FUTURUM. 131 er nog een uitgang -oovfiai Futurum Doricum en -ü> Futurum Atticum genoemd. 36~^ <««^A- ,4^/ ~ui* jVL* V ... ^ iXii-iüi? 1. Het Futurum op -ffoü/iat heeft altijd jn\'jrrw (uit iriirirw, st. n-ir) (\'£ »«/, Fut. w(aoï<)iai\'). De verba vtw, jrXiw, tttéw, rii», (N°. 255) Qtvyui ik vlucht, kunnen een Futurum op aovnai vormen naast het gewone Futurum op -<rouai; bijv. piOZn/tai en £fv$ov/fac. 2. Onder de werkwoorden welke het Futurum Atticum op -ü> hebben, zijn de voornaamste: A. op -C> ontstaan uit daw, Med. -ünat. -(5ifiaZw, ik doe gaan, Fut. -/3ij3öi, Aor. *ifi((3a<xa.* Verder tAauvw «A; dry/, Fut. i\\ü> en *4 anomala op avwfxt,* N°. 279. Deze Futura worden vervoegd volgens het Praesens van Tifiati), doch hebben natuurlijk geen Conjunctivus en Imperativus. Zie N°. 260. B. op ój = i(Tii), of M. ovfiai of -iovfxai. 1) koXój i& roep, Fut. icaAw ; rfXw ik voleindig, Fut. rtXai, zoodat Praesens en Futurum in vorm gelijk zijn. 2) Alle werkwoorden van meer dan twee lettergrepen op

		dorische vormen, of in i: vandaar (0euy(Tfo/Mt) Qivloviuu, (wXevmoiiai) nXtvaovfiat, vormen die ook in het Attisch voorkomen, doch hij voorkeur door de Dorié\'rs ge- bruikt worden, vandaar het Futurum Doricum op uovfim. 2°. De e blijft, maar de j verdwijnt, zonder verder spoor na te laten, ter- wijl vervolgens de c tusschen twee vocalen uitvalt (N°. 242 en 244). Zoo zijn ge- vormd a) de Futura der verba liquida N°. 267. 2., bijv. tshvw (st. Tip,, Fut. re- fuajiü, Tijiiaia, ri/ifu) rtuü: <f>aivu> [<pavju> N". 242, st. 0ai<) Fut. ipavü: aioia (apjtu) Fut. dpü: \|3óX\\u» (/3a\\;w) Fut. \|3aX<3. 4) de Futura der verba op -iZui (ifyw) en van sommige andere verba in het Attisch. Bijv. j>ofii?w (vo//i<!yw) , Fut. {vo/it-iajio, vayiuam, vo/iiéw,) voftiw, zoodat deze verba een dubbelen stam, een op -t waarvan het Futurum voptü, en een op -iS hebben, zooals ook bij eenige subst. der 3\' deel. op -it -iS -iS het geval is, waar Ace. en Voc. van een stam op -t ge- vormd zijn: bijv. xópi;, Gen. \\apiroz, Ace. \\ipiv, Voc. x<P^,: \'P\'Ci Gen. tpiSot,* Ace. ipiv, Voc. f pi: üpvie, Gen. ópriSoc, Ace. ópviv, Voc. ópvi. Zoo ontstond het Futurum Atticum. 3°. De t verdwijnt en oyw wordt door assimilatie airio en verder -<ru (zoo- als ïaouai bij Hom. laao/tat uit lajnpai) , wat <fe giwone uitgang van het Futurum geworden is en waarvoor de vocaal verlengd wordt (N°. 254). Zie echter Curtius. Verbum II. bl. 321 etc. G. Meyer 537, etc. \') In deze paragraaf worden tevens de hierbij behoorende verba impura be- handeld. 9*

-ocr page 146-



		132 VERBA MUTA. [N°. 261, 262. -i\'£w. Derhalve vo/iiZw ik meen, Fut. vo/iiw; yvt»plZ,t» ik leer kennen, Fut. yvwpiü , doch kt\'iZ,w ik sticht, Fut. ki-i\'o-w. 3) Sommige verba op -ivvvfii (zie N°. 279), en de anomala fiaxo/tat ik strijd N°. 296. 6., Fut. paxovftai, Ka$iZw ik set mij, Fut. KaBtSoZfiai N°. 298. 3. Deze Futura worden vervoegd volgens het Praesens <j>i\\(w, N°. 260. Aanm. Het Futurum op -iiru wordt niet samengetrokken wanneer de lettergreep, die den wortelklinker voorafgaat, van nature of door positie lang, of het Futurum twtelettergrepig is, bijv. tïapniï, Fut. l^aptïacr. liraivit», Fut. iiruivéooiiai: ofièv vvpt, Fut. <t/3s<t«. Zie ook N°. 257. 3. Drie anomala hebben een Futurum zonder q: ItrSlw ik eet (dicht, iJu), Fut. têo^iai N". 298. 1.; irivia ik drink, Fut. iriniutt N°. 298. 6.; yiia ik giet, Fut. \\iu N°. 255. § 76. Verba Impura muta. 262 1. De verba impura muta vormen hun stamtijden door de uitgangen -ai» -/xai -%riv achter den stam te zetten zonder ver- andering van den wortelklinker, doch met verandering der con- sonanten volgens § 18. Het Perfectum Activi der Verba labialia en gutturalia gaat uit op -<pa en %a, hetgeen men uitlegt als was de spiritus asper bij deze werkwoorden de kenletter \'a, voor welke een adspirata moet staan, TS"⁰. 34 ). De Ungualia* vormen hun Perfectum door achtervoeging van Ka aan den stam, voor welke ingeschoven k , de r, $ en Sr vol- gens N°. 42 wegvallen. Bijv. 7T£(\'Sttt ik overreed, irdffo), ïirtitra, TriiruKa , TrtTrtKT/xai, lrrua§i\\v. irXfKW ik vlecht, 7rAt£w, tirX&a., iréirX^a, TriirXtyfxai, iirXi\\Sr\\v. ypa(j)ii) ik schrijf, ypaipw, iypaxpa, ytypa(j>a, yiypa/xfxai, iypa<j>Srriv. ^l) De adspiratie vindt men bij Homerus nog niet, tenzij bij werkwoorden, wier stam op een adspirata eindigt, zooals rérpo^n van rpitpu. Na Homerus vindt men slechts 37 Perfeeta met adspiratie, waarvan nog eenige tot latere schrijvers behoo- ren. Bij Homerus vindt men ook den uitgang -«ra nog alleen bij verba pura, en daar niet eens altijd (bijv. rt&i\'rjicwc en reSvjjwc), terwijl deze uitgang bij verba liquida van latere vorming is. Den oorspronkelijken vorm van het Perfectum vin- den wij nog in Dual. en Plur. der zoo genaamde Perf. Sync. Das k des Perfects ist ein stammbildendes Element (p. 226). Das aspirirte Perfect ist keine vom nicht aspirirten prineipiell verschiedene Bildung, vielmehr ist die aspi- ration nur als eine lautliche Affection des Wurzelconsonanten zu betrachten, (p. 217). Curtius Verbum. II².

-ocr page 147-

N°. 262.]

133

VEltliA MUTA.

Bij de vervoeging van het Perf. en Plusqpf. op -/icii, waar de verandering der
consonanten voornamelijk moet worden toegepast, lette men er op, dat als eerste
regel geldt: de o wordt in de conjugatie tussenin twee consonanten uitgestooten. N°. 38.

Perfectum en Plusquamperfectum Medii en Passivi bij Muta-stammen.

Plusq.
pf.
Opt.

Num.

Pers.

Plusqpf.
Indicativi.

Perfectum
Indicativi.

Perf.
Part.

Perf.
Conj.

Perfectum
Imperativi.

Perf.
Infin.

1) Stam op een T-klank: irii$u> (stam ntt$).


Sing. 1	*TT&TTttfTflat*	*fVéTTfirr^ttju*		£.			ft
2	*7rêTTtirtai*	*lirh Triitto*	a>	£	*TWTtM\'O*
3	*irèyrttftrat*	*Inkirtiaro*	i-3		*nfirtifT^Ko*	s	F
Dual.	*TrswttfrSnv*	*ÏTriirtirrSr}!\'*	o	ii	*TTlTTtHlSoV*	O) b	ï
Plur. 1	7T7rtï(T/i(3u	É7reïr(t<T/(f.^a	-ti*	-si	--		1
2	7TS7r«(T^e	*InsiTfirrSe*	b	s	*TrtirfinSt*	1
3	irirti<rfiévoi	*irtrtHfjfikvnt*	E	*	*TTlTTlirrSuiV*	6
	*tifi{y)*	*ijfTav*	N	£

2) Stam op een K-klank: irXiKto (stam n-Xec).


	Sing.	1
		2
		;s
	Dual	J
	Plur.	1
		2
	,"	;s


	N


	,.-\\
		*j>
	U»
	O	ft N
	"3.

		*<
	N	lï
	i	R

ÏTr(Tr\\iyur}>\'

iTèirXtlo

iir\'tTrXtKTo

iTrnr\\ix$i)>\'
intlrXiyp,^

«TTÉTTXfYSe

irinXtyiiérot

TTstrXfyfiai
iriirXitai
\'7T£7rX«)cr«i

TréirXix^⁰¹\'
vcirXéyiit^a
iriir\\ixSf
7r«7rX*yjUÉVoi.
tiai{v)

Tti-n-Xiin

nnr\\r_xS\'o

Trk-rrXtx^ov

nén\\t_x5t
7rt7rXf^9MV

3) Stam op een P-klank: ypaQw (stam yp«0).


	s	^
	e	sr
	<u

	\'3
		w
	t*	o
	?	~ n
	b	< fl
	"ïï	=- <3J
	a.	a.
	a.	s
	s	\' Q_
	o.	?*
	?	^
	*ï.**

Sing. 1
2
3

Dual.

Plur. 1
2
3

yeypappat

y\'sypatyai

yêypaiTTai

yéypatySov

yiypüpptSa

yèypa<p5l

ytypapitèvot

êti»t(v)

tytypafiuijv
iyéypaipo
lytypairro
iyiypa<p5i)v
lyiypafiptSrct
lykypa<p$i
yiypaftpsvut
il (Tav

yëypa4*n **

yeypa^Sw

yéypu^ïoi\'

yiyp«0^É
yfypd^wf

2. Tegen ü°. 1 veranderen a) de verba k-AéVrw «\'& steeZ,
TrifxiriD ik zend, orptcpw ik keer, TpéVw ik ivend, rpitpoo ik voed,
in het Perfectum Activi de t in o: kUXo^o, niirofx^a, irjTpo<j>a,
Ttrpoipa. r*Ae~> <*~m,.A, r^f ftt Jl> /^ ^Ue.i \\ <LkJ<"*«

b) de verba o-rptyw, rpiirw, rps^w in het Perfectum op -/xat
de e in a: ïaroafiftai, rtrpa/^uai, T&pufi/xai, N°. 37.

-ocr page 148-



		134 VERBA MUTA. [N°. 262. 3. Somtijds wordt de 3^e p. Pluralis -vrat en -vro van het Terf. en Plusqp. op fini veranderd in -arai en -aro, in welk geval bij de labialia en gutturalia de ad- spirata voor stamletter geldt. Bijv. x^wP\'^w " "X^wP\'^^a\'^-<"> rplfkt - Tirpifarai, tüttu) rtTa\\arai. Gewoonlijk echter moet de 3^e p. Tlur. omschreven worden om de opeenvolging van drie consonanten te vermijden. 4. Komen yy of p.\\x* voor de uitgangen die met u beginnen , dan wordt eene y of ft uitgestooten. Bijv. kóutttm ik buig, oipiyyu ik omknel. Perf. op -/kh KtKauuai ïéic(i/iv\|/(i( «ficn/jTrrat KUcapuiSa ciica//^9». ïaQiyfiai iaQtyZm lirQtyicTai loepiyptSa ia<ptyx&l- 5. De verba op -ójw en -(Jw hebben de korte a en i: dus Sikó-u) ik spreek recht. Fut. $iKaau>, vapi^ui ik ineen, Aor. h\'óuïcra ; doch die op £m, welke een ge- luid uitdrukken, met y tot stamletter, N°. 253. e. en N". 238, hebben een langen etamklinker. De verba op -ttio hebben, behalve irparrw ik doe, 0pfrrw ik huiver, Ktifirrui ik kondig af, een korten stamklinker. De verba op -irrw hebben eveneens, behalve pinrto ik werp en tvTtrui ik buk, een korten stamklinker. VOORBEELDEN TER OEFENING. L i n g u a 1 i a. SirsvSui ik pleng. M. ik stuit, een verdrag. Fut. airiiaui. Aor. toiriirra. Perf. lavsixa, lovwipui. Aor P. lairü<j$t\\v N". 40. \'AüpoiZhi ik verzamel, <fSu> ik zing N". 238, avayK&Zto ik noodzaak, apiraZin ik roof N°. 238, i\'inniiZ\'iini Dp. M. (\'A groet, eiüXiZnfiui Dp. P. «A overnacht. Vvfivdt,ia ik oefen. AfXfiiiw f/< verlok, (ikuZi.i ik spreek recht, Kara-luca^m ik veroordeel, SoKt- uaZw ik doe onderzoek. Eita^rw t/i »«««£ gelijk, gis P. gelijken, l\\wi?,<o ik hoop, ipya- Zo/iui ik werk, ItoiuóZw ik maak gereed, tbSaipovi^ta ik acht gelukkig. "Hèofiai ik verheug mij N". 236 d., t\'iitn^a^io ik ben stil. BavfiaZat ik bewonder N". 238. KoXa£w ik straf, Knui^yot ik breng, M. ik verschaf mij iets, KTi^yu> ik sticht N°. 261, B. 2. Mfpil\'u ik verdeel. No/«\'Jw ik meen. StviZu) ik onthaal. Oiniiui ik bevolk, óriu\'iZiü ik berisp, óro/iaZw ik noem, 6w\\i^yo> ik wapen, a0-o7rXtJw ik ontwapen, apyiZio ik vertoorn. nXarrw ik vorm N°. 253. b., iropi^rto ik verschaf. XciuiS(w, jrcip«-mciua£<o ik maak gereed, ar-mrnaZuj ik pak samen, M. ik maak mij marsch- vaardtg, oirivSü) ik spoed, awovSaZin ik haast mij, ben ernstig N°. 238., orairtaZui ik rui op, a^iZ<a ik splijt, m.VZi,/ ik red No. 259. 4., w<j>poviZaj ik maak verstandig, verbeter. "nSpiJw ik mishandel* (Att. Fut. Med.). GiiSnuat Dp. M. ik spaar, <jipov- TtK\'o ik bedenk. Xapi^n/iai ik ben voorkomend Dep. M. fiiSw ik bedrieg, M. ik lieg N°. 237, ij/n0t$w ik reken, M. ik stem, benoem, kies. Gutturalia. "Ayw ik roer, M. neem met mij. Aor. II. N". 249. 4. aXXrirrw (y) ik verander, M. ik verkoop, aiT-aXXdrrw ik verwissel (zie ook N". 273. 3.). Aor. P. I. en II. Bpi-^m ik bevochtig, Aixⁿl"" ik ontvang, htÓKiu ik vervolg N°. 238. \'EXéy^cu ik nver- tuig N°. 249, fXirru ik wentel N°. 247, ivyopai Dp. M. ik bid. BsXyu ik betoo- ver. Aijyut ik houd op. \'Opurrw ik graaf, Kar-opvrrto ik begraaf. ITi\'tyw ik rerstik, Aor. II. P. = airovviytü. {ir\\l_tTTia) ik sla, Perf. II. en Aor. II. P. N°. 298, 5. iic-wXi\'/rrw ik verschrik, P. ik schrik, iiti-nXiiTTio ik vaar uit tegen, irparrüi (y) ik doe Perf. I. en II., N". 229. I. en II. en N°. 266. Srêpyw ik bemin, tnparrui (y) ik slacht, Aor. II. P. Tórrai, ik orden, dvTt-Tarrui ik stel tegen, M. ik verzet mij, Sia-TaTT<D ik rangschik, (jrpn(T-rarrw ik beveel), biro-TaTTia ik bedwing, M. \'k onderwerp mij, rapdrra» ik verwar, rtyyia ik bevochtig, rryiew Perf. II. intr. Aor. I\'.

-ocr page 149-



		N°. 262264.] tempora secunda. 135 ik smelt, N°. 237. 5., rivaatru) ik schud. Qtvyoj ik rltteJit, ik ben balling, Terf. II. en Aor. II. A. ïs°. \'261. 1. , ip\'Myu ik brand Aor. II. P., <ppvyii} ik braad, ipuXarTui ik beuaak, M. ik wacht mij. Labislia. \' A\\iitpu> ik zalf. Aor. II. P. unrouai ik sla dr hand aan iets, h\'-airrw ik bevestig. M. ik doe mij aan, erov-airrw ik verctuig (fm^r/v oin\'cnpat den strijd beginnen"). Bajrrw ik dompel onder, verf\', tn-fiaiTTto ik dompel in, fiXairrui ik bedrieg, fiXtiroi ik zie N". 238. Ypatjno ik schrijf. M. ik laat opschrijven, ik beschuldig. Aor. II. P. êyypa<t>(o ik schrijf in. UXi\|3üi ik druk, wrijf. Aor. II. P. Ka\\virrut ik btdik, kVhttoi ik steel N. 238, KÓwrw ik sla, Kpiirrw (fi) ik verberg. Ktiirw ik verlaat.* Pf. II, Aor. II. Act., = KaraXtÏjtw. IléuTTu) ik zend. \'l\'iimo ik werp. S/jttu ik doe verrotten. Perf. II. intr. W. 137. 4. arpiipui ik keer. Tpiirto ik wend N". 231. 4. rpéi/xu ik voed, Tpifitv ik wrijf, Siarpifiut ik wrijf stuk, vernietig. § 77. Tempora Secunda. 1. Vele verba in het Grieksch hebben tempora secunda, al- 203 dus genoemd om ze te onderscheiden van de gewone vormen in TratSu\'jo) aangegeven, die tempora prima genoemd worden. De tempora prima worden soms zwakke, de tempora secunda sterke tijden genoemd. Er zijn slechts zes tijden die een tempus secundum kunnen vormen: 1) de Aoristus Activi. 2) de Aoristus Medii. 3) de Aoris- tus Passivi. 4) het Futurum Passivi. 5) het Perfectum Activi. 6) het Plusqpf. Activi. 2. Waar zij de tempora prima vervangen, hebben zij dezelfde beteekenis als deze. Vele verba echter hebben èn tempora prima èn tempora secunda. Bij deze hebben de tempora prima veelal transitieve, de tempora secunda intransitieve beteekenis. Bijv. Perf. I. wkfayKa ik heb getoond. II Trtfrjva ik ben verschenen. Perf. I. oXu\'AtKa ik heb gedood. II. 6XwXa ik ben omgekomen. Aor. I. antSvaa ik trok (een ander een kleed) uit. II. diriBvv ik trok (ze/f een kleed) tlit. Aor. I. lesfihct%r\\v ik werd nitgebluscht. \\l. iofiyv ik ging uit. 3. De tempora secunda worden gevormd door: 2(J4 o) voor den Aoristus II Activi en Medii de uitgangen van het Imperfectum Activi en Medii, en de uitgangen van het Praesens Activi en Medii voor de bij het Imperfectum ontbre- kende vormen achter den stam te zetten.

-ocr page 150-



		136 TEMPORA SECUNDA. [N°. 264, 265. b) voor do overige tempora secunda de uitgangen der tem- pora prima zonder henletter achter den stam te zetten. De volgende tabel geeft een overzicht der uitgangen : Indic. Conj. Optat. Imper. Infin. Partic. Aor. II. Activi. -ov -w -oifu -t -üv -J>v. Medii. -6fir\\v -w/iai -o(\'(Uijv -oï> -t<r%ai -óju£vop. Passivi. -r₍v -Ü -ur\\v -ri$i -ijvai -ug. Fut. II. ., i\'iao/nai -tjao!fjit}v -r/<xfff3^,at -»J<XO\|UEVO£. Perf. II. Activi. -a -w -ivai -wq. Plqpf. II. -t] -oir\\v en oi/ii. Aanm. Men lette er op dat hier, evenals bij de verba contracta, de Optat. van het Plusqpf. II. (niet van den Aor. II.) op -ir\\v kan uitgaan. 4. Accent. Zooals uit voorgaand overzicht blijkt, is 1) de Infinitivus Aoristi II. Activi perispomenon, het Participium oxy- tonon; 2) de Imperativus Aor. II. Medii perispomenon, de Infini- tivus paroxytonon, zoodat men deze vormen onmiddelijk kan herkennen «aan het accent. 3) De 1\' p. Sing. Imperativi Aor. II. Activi is oxytonon in «VI (bij \\iyu> N°. 282.) IX&I (bij ïpxo/iai N". 281.), tip! (bij lipfmtw N". 292. 3.), iti (bij ipato N°. 289) \\afii (bij Xa/i(3avw N°. 294. 1.). 5. Stamvocaal. 265 A. De tioeede Aoristi en het Futurum II. hebben een korte stamvocaal. Zoo wordt de t) van het Praesens a: tv wordt v: ai wordt a. Bij de verba muta wordt u verkort tot i, doch bij de verba liquida is ei een versterking der e (N°. 267), en van dezen zui- veren stam met e vormt men de tempora secunda. Verder gaat de i der éénsijlbige stamvormen in deze tijden over tot a. Bijv. ti\'ikw ik smelt, Aor. II. P. irdicTiv; ^tevyw ik vlucht, Aor. II. Act. t<pvyov. (j)iih>u> ik toon, Aor. II. P. è<j>avriv ik bleek; Xeiww ik ver- laat, Aor. II. Act. ÏXittov. </>Stlpw ik verderf (st. 0$tp), Aor. II. P. -i(f>%apr)v (in StaipSelpw).

-ocr page 151-

N°. 265.] TEMPORA SECUNDA. 137

Aoristus secundus Activi en Medii.

Korte Stam Xf7r, praesens Xt\'nru>.


Num. en Pers.	Indieativus.	Conjunetivuo.	Optativus.	Iniperativus.	*Intimi.*	Partic.

ACTIVUM.


Sing. 1	*ï\\ïirov*	*Xiirto*	Xl7TOI/ll	_		?
2	*ïKÏTtc*	*XiiryS*	*Xi7roc**	Xl7T6			f
3	*tXtm(v)*	*Xiiry*	XtVot	XlTTSTW	&	&	k S
Dual.	MJirsrijv	*XlWt)TOV*	XiToirijv	*XlTTlTOV*	£	?	\' .*
Plur. 1	*iXtirofttv*	*Xinwfitv*	*\\iirnifitv*		^	5	A\'
2	f\'Xfirere	Xi7TJ\|Tf	XiVoirt	XlJTfTf		1
3	*tXïirov*	*\\\'nriaat{v)*	Xi7rot«i\'	*XmÓVTiuV*

MEDIUM.


Sing. 1	(Xnró/iT\|v	Xiirci/un	*Xiiroifiijv*	_		I
2	«Xiirou	XlTTJ)	*Xinoto*	Xtrroü	-	c-
3	iXiirfro	*XiiniTai*	*Xiirnirn*	XhtétSw	<»
Dual.	iXiirsff^ijv	Xt7ri/(T$oi>	*XnroirT^rjv*	*Xiiria $ov*	e	?
Plur. 1	*IXiirófiiSa*	Xj7TlJUéJ«	Xirrn(Uf?u		s
2	*iXiirêoSt*	AtlT//(T.&£	*XiirotoSt*	*XiirinSf*		1
3	*iXiirovTo*	Xt7TWITa(	*XlTTOlVTO*	*XnrioStjjv*

Aoristus en Futurum II Passivi.

Stam 0(ir, praesens <j>aivu>.


Num. en Pers.	Indicativus.	Conjunctivus.	Optativus.	Imperativus.	Infinit.	Partic.

AORISTUS.


Sing. 1	*è(f>avr)i>*	0Ctl\'ÜJ	*<f>avttr}v*			? *
2	£0di\'f\|C	0avj/c	*<pavtii]£*	^avi\|^/0io.36.b)		^ ~
3	*l(pavrj*	*fyavy*	*ifxtvtitf*	*tpavi\\rtt»*	l	1 ? ?
Dual.	*i<jtaviiTi)v*	*QaviJTov*	*(pavfirrjv*	*<pavr}Tov*	f	f I
Plur, 1	*fiftavrifitv*	*<f>a}>0>ptv*	*ipavHfitv*		l	-ï g ?
2	*l<pavt\\Tt*	*(pavtin*	0ftt\'ftr£	*(j)avr}Tt*		1 ³
3	*è<pavr)<rav*	*(JHd-tAHTl*	*(pUVlliV*	*(JtaVéVTwv*		l

FUTURUM.


Sing. 1	0((1\'/yrTn/((((	0avtiiroi/«>)i/			- o
2	0((l\'(/tTK	0av//(To<o		£
3	*$iivi]<JtTai*	0al-\'?;(Toirn	s
Dual.	0Ul\'//ff(T^OV	0(ÏI^TI(Trtl\'(TÏlJl\'	s.	S
Plur. 1	0av7)<TÓ/»eSa	*0avïJ(Toi//3a \'**	§	3.
2	pavijffio-S-f	^avi\'/ffoiffSe		4.	B*
3	0av»jirovrai	0aW;<roivro			B -©-

-ocr page 152-



		138 TEMPORA SEC\'JNDA. [N°. 265, 266. Uitzonderingen op voorgaanden regel zijn : 1". (irXijrrw) ik tref kor. II. Pass. lirXiiymv, doch in de composita bijv. rara- irX»;rrw ik verschrik, regelmatig icareTrXuyni\'. 2°. ivpi(tKiti ik vind Aor. II. A. tvpov. 3°. de i blijft a) in verba van meer dan twee lettergrepen, bijv. ó<f>il1u> ik ben schuldig Aor. II. ütpiXov, titinam. b) in eenige werkw. wier stam in het Fraesens versterkt is, als tiktoj (st. tik, N". 283) ik breng voort, Aor. II. A. ïtihov : Têfivm ik snijd, ïripnv (zelden tru/ioi\'): yiyvofiat ih word, lyivó^r\\v. c) dikwijls in den Aor. II. P., bijv. avW\'tyut ik verzamel, <r»nXly>jv. Aanm. 1) De Aor. II. Act. en Mcd. verschilt alleen door de stamvocaal van het Imperfectum en Praesens. Werkwoorden nu, die in den Aor. II. de vocaal van het Praesens zouden hebben, bijv. ypó^w, kunnen dus geen Aor. II. A. of M. vormen, daar deze dan aan Imperfectum en Praesens zouden gelijk zijn. Ook zelfs dan niet hebben zulke verba een Aor. II, Act. of Med., wanneer er verschil van quantiteit zou zijn, zooals bij Tplfiw, tXivio. Wel echter kunnen zulke werkw. een Aor. II. Pass. vormen, daar de uitgang alleen hier genoegzaam verschil geeft. Bijv. !ypa- Qrjv, lrptfii]v. (De Aor. I. zou zijn èypcupSnv, irpi<p^tiv.) 2) De andere dan de bij A. besproken wortel klinkers blijven onveranderd, be- halve dat zij, indien zij lang zijn, hort worden, liijv. (icpuZw) ik schreeuw ïicpayov, rptflot ik wrijf èrpffiriv, ipvx<" \'k verkoel t^/8^jjv. Doch rpwyoj ik knabbel heeft trpayov. 3) De Aor. II. van \'ayia ik voer, is V/yayov, N" 249. 4. Bij ip\'epto is de Aor. II. fjvtyxov door AU. Redupl. en syncope der stamvocaal in den grondvorm (èviicw) ontstaan, N^u. 249. 4. en \'S". 285. 3. Nog is de wortelklinker uitgestooten in Itttó- jxnv, Aor. II. van irirofiai ik vlieg, N". 285. 2. en i)X9ov (dicht. VJXu&ov), Aor. II. bij tpxopai ik ga, X". 281. Voor ünov Aor. II. bij \\iyiu zie N". 249. 4. en N°. 282. 4) Twee Aoristi II. nemen een c aan, welke in alle modi blijft. "Ettxov Aor. II. van t^w ik heb. Conj. <rY,<3. Opt. <tyo«\'»(V (in samenstelling iT^m/u). Imper. (T^if. Infinit. ttxiïv. I\'artie. axióv. Medium gewoonlijk in samenstelling - ioxófiw - cr^w/im ~ X^M " ^aX°" - ff^irr^Hi - trxópevoQ. - \'EffTÓ^ni\' Aor. II. van ticofiai ik volg (alleen in samenstelling). Conj. - tiirü- piai. Opt. - B7roi/it)t\'. Imp. - oirov. Inf. - OTrt\'rSat. Part. - trirópivoc;. Ontstaan uit <iteineó\\ii\\v, door syncope otaicóiii}v en verder irrjrójtnv N°. 243., terwijl de n tot den stam behoort van aiirouai N". 247. Zoo asx^ul \' <nx^ov* " ï"X^ov ⁼yviytov, //XSoi>, Inrópiiv, j/ypó/in», N° 285. 266 B. Het tweede Perfectum en Plusquamperfectum verlengt de stamvocaal. a wordt tj of, na een voorafgaande p, lange ü. u wordt bij verba muta 01, bij verba liquida e, terwijl de e dan overgaat in o. Bijv.:

-ocr page 153-

N°. 266.] TEMPORA SECUNDA. 139

(patvw ik toon,

&óAAd> ik bloei,

{cpaZo) ik schreeuw,

AeiVoj ik verlaat,

iiTrti\'piu «A; zaai,

TTtpSw ik verwoest,

t\'iktio ik breng voort,

st. <j>av (N°. 267). Perf. II. nttptiva ik ben verschenen (intr.)

riSijAa t% Woei (Praes. Bet.)
KtKpaya ik schreeuw (it.)
AfAoin-a ik heb verlaten.
tairopa ik heb gezaaid.
TrêiropSa ik heb verwoest.
TtTona ik heb voortgebracht.

Perfectum en Ptusquamperfectum Secundum.

Sterke stam Xoiir. Fraesens Xtiir<o.


Num. en Pers.	Indieativus Perfecti.	Indieativus Plusqpfti.	Infinitivus Perfecti.	Participium Perfecti.
Sing. 1 2	*XéXoiwa* XiXoiwac *XkXonre* *XtXoiiraTov* *Xt^o\'nraptv* *XtXoiirari* Xé\\oi7ra<ri(v)	èXtXoiirn. IXiXoiirti lXiXoiiritTt)v *iXiXoiirnpiv* *èXtXointtTt* *IXtXointffav*	*XèXoiirh\'ai*	XsXoorwc via
3 Dual.	Optativus Plusqpfti.	0{ (Gen. ótoc i\'i\'ac)
Plur. 1 2 3	XtXotiruiriv of XtXotntÓQ ttijv etc.

Aanm. 1) De andere dan de bij B behandelde wortelklinkers blijven onveranderd,
doch worden lang zoo zij kort zijn, bijv. fpiTroi ik huiver, Perf. II. wiipptica : (piiyto
ik vlucht, Perf. II. iri<ptvya.

De voorlaatste is echter kort bij verba met Att. Reduplic. \'S\'. 249.

2) Gelijk de t verandert in o, zoo verandert bij piiyvvpi ik verscheur de ij in u.
Perf. II. Ippuya ik ben gescheurd (intr.).

3) Hiertoe behooren ook de Perfecta tour» ik yelijk, schijn, ólla ik weet, t\'taiSa
ik hen gewoon N". 247. e. en 7. Verder Ivfivox» Perf. II. bij ipipw ik draag, liïr\\iïoKa
bij inSlw ik eet, -il\\ox" bij -Xlyw ik verzamel, lypr/yopa ik waak bij tyiipta ik wek
N». 249. 3.

De in het Attisch dialect meest voorkomende tempora secunda, buiten de reeds
in de vorige nummers besprokene, volgen.

Aoristus II Activi en Medii.
\'Ayio ik roer. vyayov (ayayflv). ijyayófiijv (ayityéaSat).

\'Kva-KpaZ,o> ik schreeuw. av-\'iKpayov

j8a\\Xw ik werp.
èyeipoi ik wek.
rpiirw ik wend.
tara-icaivhi ik dood.

l^aXov. f|8aXó/ji)r.

nypóunv (\'ïyptaSat) N". 285. 3.
irpiiiröunv ik wend mij N". 231. 4.
kutÏk&vov.

Aoristi II Passivi.
jjXXóyi)" (nevens »;XXóxSiri\') N". 237. 3.
ê\'/3Xu/3i)i> ( l.j3X&Q$riv) ik werd benadeeld,
iypaip-nv ik werd geschreven.

aX^arrto ik wissel.
pXavrto ik benadeel,
ypatjna ik schrijf.

-ocr page 154-

140

[N°. 266, 267.

VERBA LIQUIDA.

léput ik vil.
Suittüj ik begraaf.
kXstttio ik steel.

KÓTTTU) ik sla.

trv\\-\\tyu/ ik verzamel.
fiaivofini ik raas.
fiarroj ik kneed.
irXUoj ik vlecht.
iridyoj ik slik (intr.).
oiliroj ik doe rotten.
(Tna-nTia ik ijranf.
airüpw ik zaai.
tirkWto ik zend.
arpitpoj ik keer.
o$d\\Xo> ik doe wan/telen.
afyaTTio ik slacht.
rr\\Koi ik doe smelten,
rpijiw ik icrijf.
(paivoj ik toon.

cnr-ib\'apt\\v ik werd gevild.

èT«0/)v N°. 37. ik werd begraven.

tK\\uin)Y (nevens tV\\f0&rp\') ik iverd gestolen.

iróirijv ik werd afgeslagen.

<rm>-i\\éyt)V X". 237. 10. zoo ook xaraXfyh) etc.

!ftui>r)v ik werd razend X°. 237. 1.

It\'tp-uyni; ik werd afgebeeld.

InXaKnv (nevens lirXéx^\'l¹\') ik tcerd gevlochten.

arr\'fTTvfytjt\' ik stikte.

inairnv ik werd rot X". 237. 4.

é(Tcu0r|j» ik werd gegraven.

laraptiv [zich rerspriiden).

i<rru\\i)v ik maakte mij reisvaardig X". 237.

tarpiifiTiv ik keerde mij X". 237. en ik werd gekeerd.

lrr(t>a\\i}i> ik vergiste mij, ik dwnalde No. 237.

lafyaynv ik werd geslacht.

ir&tnv ik smolt N". 237. 5.

tTptjix\\v ik beoefende.

l<p&vnv ik bleek , iipavSriv ik werd getoond N". 237. 6.

Perfecta Secunda.

KTUvia ik dood.
irtiSoj ik overreed,
irparruj ik doe.
aifniü ik doe rotten.
t1ik(u ik doe smelten.
(iïta-)<l>5iipoj ik verderf.

ÏKTova ik heb gedood.
7T67roiJa ik vertrouw,
viirpaya N". 229. II.
oian/ra ik ben rot X". 237. 4.
TêTijKa ik ben gesmolten.
(h-)i(p\'z>opa ik heb vernietigd.

Aanm. Die werkwoorden welke een Aoristus Secundus in het Activum hebben,
vormen gewoonlijk ook dien tijd in het Medium, doch niet in het Passivum , en
omgekeerd. Bij een Aoristus II Ptissivi bestaat ook een Futurum II Tassivi, en
bij het Perf. II een Plusquamperfectum II.

§ 78.
Verba Liquida.
1. De verba liquida, wier stam op X, p, v, p eindigt, heb-
ben bijna alle den stam in het Praesens versterkt, of a) door
verlenging der vocaal a tot ai, e tot ti, korte ï en ü tot lange 7
en ïi, öf b) door jjositie, daar een A of v bij den stam gevoegd is.
Bijv. a) (patvu) ik toon, st. ^av; -KTtIvw ik dood, st. "icrtV.

Kp\'ivw ik oordeel, st. Kpïv; aia\\vvu) ik beschaam, st.
ala\\vv-

b) o-rsAXtü ik zend, st. art\\; rt/ivw ik snijd, st. n/i.
Men zie de verklaring hiervan X°. 242. c. en d.

Aanm. Slechts twee verba versterken den stam door eene v, réfivoj en KÓfivut

267

-ocr page 155-

N°. 267.] VERBA LIQUIDA. 141

ik vermoei mij. Verder zijn er nog vier werkw. met den stam op p, waarvan yapiia
ik huw den uitgang tot ao versterkt, terwijl de drie overige yiitio ik ben vol, vt/ni
ik deel, rplfioi ik tril een zuiveren stam hebben, evenals Upu> ik vil, Stpn/nn ik
word warm, juleu ik blijf, vcvofiai ik arbeid, sréva) ik steen, klaag.

De versterkte stam bestaat alleen in Praesens en Imperfec-
turn, de overige tijden worden van den zuiveren stam gevormd,
zooals volgt.

2. Het Futurum wordt gevormd door voor het Activum -&j,
voor het Medium -ovfiai achter den zuiveren stam te zetten.

Ontstaan uit -4<rw -ioopLai volgens N°. 261. Nota.

De Aoristus Activi en Medii zet de uitgangen -a en -ant}v
achter den verlengden stam: a wordt r\\ (in het Praesens werd
de a verlengd tot at), e tot ei, korte i en v tot lange 7 en ü
N°. 244 c. Bijv.:


	A.	t0T)vn.
	M.	*èiprjvaftrjv.*
	A.	*ÏKTtiva.*
	A.	*tKplva.*
	A.	*i\'llU\'va.*
	M.	*rjfivva/it)v.*
	A.	*laritXa.*
	A.	*i\'iyyftXa.*
	M.	))yysi\\a/ii)v

tpaivht ik loon, st. <pav.

Fut. A. favü.

Aor.

M. tpavovfiat,

A. ICTIVÜ.

KTiivio ik dood, st. ktiv.
Kpivti) ik oordeel, st. nptv.
uinx"i\'"\' > \'" besehaam, st. aiaxiïv.

i\'ijif>vm ik weer af, st. apuv.

ariXXta ik zend, st. ariX.
lïyysXXw ik boodschap, st. ayyi\\.

ré/ivu) ik snijd, st. Tip.
Kapvia ik vermoei mij, st. ica/i.

A.
A.
M.
A.

Kpïvüi.
ainxoviö.
aiax«voüfiai
apvvü.

M. ci/l(\'l\'Ol"///«l.

A. artXio.
A. ayyfXü.
M. ayytXov/iai.

A. Tlflül.
M. Kilfloi\'llltl.

Dit Futurum op <2 en -ovfiat wordt vervoegd naar (piXiw N°. 260.
Aanm. De a gaat in den Aoristus niet over in rj, doch in lange 3

1". bij de verba op paivw en -iaivm, bijv. Zmpaivta ik doe drogen, Aor.
Itvpava, ayptaivw ik word wild rjypiava , doch rerpuiVw ik doorboor heeft 6Virpr)va_>/*tew ^t»\'

2". bij iaxvaivu ik maak mager, KipSaivoi ik win, noiXaivui ik hol uit, Xiv3 /*~ v*A***l0ty
icaivoj ik maak wit, itiiraivio ik laat rijpen,tam. a Oir °(\' f<-o. iA. -r~**A 2W-i*<^

3°. Bij aXXofim ik spring en a\'/poi ik hef op, waar de a in
den Indicativus door het augment verdwijnt, doch in de andere
modi zichtbaar wordt.

tiAXojuai, Fut. aXov/iat, Aor. Ind. i)Xu/j.i}v, Inf. "aAao&ai,

Part. \'óXójUfvoC\'
aipw, Fut. ópw, Aor. Ind. ilpa, Inf. apat, Part. "öpae, Perf.
t/oica, rjp/4a(, Aor. P. ripSijv.

3. Het Perfectum Activi, het Perfectum op -;uat en de -4or.

-ocr page 156-



		142 VERBA L1QÜIDA. [N°. 267, 268.

		Passivi worden gevormd door de uitgangen -a , -/iat* en Siji> of Aor. II. -»»v achter den zuiveren stam te plaatsen. De eensylbige stammen op e echter, verwisselen in deze tijden, de t met a. Bijv. <T0a\\X«) ik doe wankelen, st. oQaX. Perf. ïa<pa\\Ka-fiat. Aor. P. II. iaQaXtiv. (JyyeXXw ik boodschap, st. ayyeX. T/yyeXica-XjUai. ^yy«X&»Jv. *irrtXXw ik zend,* st. (TtïX. ,, turaXica-X^ai. ,, II. jfrraXqv. fJu\'pM «\'& verderf, st. 0$fp.** ï<jiSrapKa-p[tai. II. iQUapnv. 268 Voor de stammen die op -v eindigen, valt echter op te merken: 1) dat zij zeer zelden een Perf. op -ica in het Attisch vormen, zooals irifyayKa van 0ai\'i>w «fc toon. 2) dat de y in het Perf. op -/iat a) slechts bij de drie werkwoorden ala\\vvw ik beschaam, £r)patv(o ik maak dor en Trapo£vvu> ik spoor aan, voor de uitgangen die met n beginnen, in fj. verandert, bijv. ya\\vfifiat, t^fipa/iftai, Trapw^v/uiuai, doch bij de andere verba in a overgaat, bijv. $ahw, Perf. irtfaofxai. b) voor de uitgangen -aai en -ao der verba óp -atvu> en -vvi» volgens N°. 39 niet wegvalt. 3) dat de verba kXIvw ik buig, Kpivin ik oordeel, itXvvid ik wasch, en nlvw ik span, in Perf. Activi, Perf. op -/iai en Aor. P. de v verliezen. -* krt/rc. ^ U^T-* kX7vü> kXivü È\'icXïva KtieXiKa (CficXT/jat iicXtSriv. *Kpl.VU)* *Kph\'Ü* *iKp\'lVa* KifCptKCt *KlKpïfMtl* *tKpiSriV.* ttXvvü) nXvvü tTrXvva TrtirXvKa TrtTrXvftai tTrXv%r)v. relvü) airo-Tivü) aTT-tTiiva airo-riraKa rirafiai tV-tra&Jjv. 4) dat het werkwoord /iéVw ik blijf, alsook vi/xw ik verdeel, laat weiden, M. grazen, bezitten, hun Perf. en verdere tijden vormen van een stam op -e. fitvü) /xevü) ï/xeiva ftifiivijKa. véfito vtftü) ïvtifiu vevt/uiKu vivifir]fiai Ivifiifiriv. Eveneens yafiw A. ik neem tot vrouiv, M. yafiovfim ik word tot vrouw genomen. (A. uxorem duco. M. nubere alicui). yaftü» == Fut yafiü. Aor. tyri/xa. Perf. yeyd/it}Ka. M. yafiovfxai. » tyquannv. ytyd/itf/jiai. 5. dat Kttfivu) ik ben vermoeid, rinvw ik snijd, alsmede

-ocr page 157-

N°. 168.] VERBA LIQUIDA. 143

/3aAX<ü ik werp Perfectum en verdere tijden door metathesis \\or-
men. N°. 284.

VOORBEELDEN.
FUTURUM.


Num. en	Indicativi	Indicativi	Optativi	Optativi	Infinitivi.	Participia.
Pers.	Aetivi.	Medii.	Aetivi.	Medii.
Sing. 1	*dyyiXiü*	*dyyfXnv flat*	ayyeXonjv	*dyytXoiiirjv*	A. dyytXsïv	A. dyytXuiv
2	dyyAfïc	*dyyfXtï*	*ayyW»;c**	*dyylXoïo*	M. dyyt\\tïn$at	*nvaci*
3	*dyytXtt*	*ayytXtÏTat*	*dyytXnir]*	dyyAoïro		*OW*
Dual.	*dyytXfirov*	*dyytXiïaStov*	*dyytXoiriiv*	*dyyeXoiffSriv*		Gen. ovvtoq
Plur. 1	*ayyt\\nvn(i>*	*dyyiXov/tlSa*	*dyytXoipiv*	*dyytXoififSa*		M. dyy(\\oi/ftevoc
2	*ayyfXtiTt*	*dyyfXttrrSe*	*dyytXnïri*	*dyyfXoïaSc*		*ixivrt*
3	*dyyfXovm*	*dyytXoüvTut*	*dyytXoïtv*	*ayyt\\oivro*		*liivov*

PERFECTUM EN PLUSQUAMPERF. OP -/iai.


Num.		Perfectum		Plusquam perfectum
en Pers.	**^~m^**	Indicativi.		^. _	Indicativi.	^^^^^
Sing. i	*vyytX/tat*	*ynx<<HHai*	*irkfyutiftai*	*nyyiX\\lT\\v*	*V^ft\'VV*	*lirnjidirftttv*
2	*vyyfXnai*	*yn\\vv(Tai*	*iréiftavaat*	?/yy(Xffo	*yirxvvtro*	*IweiptivtTn*
3	j/yyfXrm	*yir\\vvrai*	*irétpavTiii*	*VyyiXro*	*yrt\\vvTO*	*lirïtpuvro*
Dual.	*fiyytXSov*	*y<T\\vv§ov*	*wéipavSoi\'*	*r)yyk\\^r)v*	*yi\\vv^i]V*	*tTTHpdvSrjv*
Plur. 1	*vyyÉXfiiSa*	*yaxvftHtSa*	*irttydoii&a*	*ï)yyéXfii$a*	p\'T^i\'.^iïJa	ijrf0aT/«^<«
2	*vyytXSs*	*yirxwSe*	*irfQavSc*	*yyyiXSl*	*yeXwSt*	*iniipavii*
3	*1/yytXflévol.*	*yfj^vfiftéfOL*	*iriijiaaiiévoi*	VyyfAuÉi\'oi	*y\'oxvpiiéi>oi*	*irt(j)atT[x\'tvoi*
	*üai(v)*	cur<(v)	*iiai(v)*	*yaav*	*yaav*	*yttav*

PERFEC TUM.


	Imperativi.	Infinitivi.	Participia.	Conjunctivi.
Sing. 2 3 Dual. Plur. 2 3	i/yyfXiro *rjyyiXSto* jJyyfXSüv r)yyeX9f *rjyyiX$o>v*	ïr«0ai\'ffo 7T0av5((i TtttyavSov n ètpavüre *7rnpctr";iüv*	fiyyéXSai irtifrdvSai ya\\üv^ai	rjyyiXfiïvoe, wt$a tr/lêvoQ y«XVHnkvoQ	yifX^vl^tl^l^vf)Q ireipiitr^tévoc f/yytXiiévoc. ü> i yz i y 6nz.* Opt. Plusqp, fïijv enz.

Ter oefening:

op -XXo>. "AXXopai ik spring. Dep. M. N°. 267. Aanm. 3°. BaXXu ik werp.
BaXXu ik bloei Perf. II. rt^ijXa met Praesens bet. ik bloei N°. 266.

\'AyyéXXw ik boodschap = a7r-oyy«XXw, f\'E-ayyïXXw ik verkondig, meld, noem.
M. ik verkondig, verklaar van mij. \'0«XXw = HoKfXXia tr. ik zet op het strand, doe
stranden, intr. stranden, miilukken. SriXXw Aor. II. P. A. ik maak gereed, zend. M.
ik maak mij gereed, reisvaardig, ik reis. N°. 237: diro-aréXXio ik zend af. P. ik ga
teeg: èiri-ort\\X<o ik bericht (per bode of brief), beveel. TiXXw 1) ik voleindig (= r«-

. *

-ocr page 158-



		144 verba op ui. [N°. 268, 269. Xéw); 2) opgaan (der zon). M. ontspruiten, bloeien: ava-Té\\\\to tr. doen opgaan, voortbrengen, intr. en M. opgaan, te voorschijn komen: Ini-riWio ik draag op, tevéél. Intr. en Med. opkomen , verschijnen, ontstaan. op -viü. \'Afibvia ik weer af. M. van mij. Ava\\ipaivm ik ben ontevreden N". 267. Aanm. 1°. : Ofpfiaivw ik verwarm. P. ik word warm. Kpivut N". 268. 3. 1) ik scheid, onderscheid, oordeel; 2) ik klaag aan. P. ik word voor het gerecht gedaagd: Kara-icpivui ik veroordeel, U-icpivui ik zonder uit, keur af, verwijder. Mhuo intr. ik blijf, volhard, wacht, tr. en M. iemand of iets afufachten = tttpi-fikvia. ïia\\vvio ik maak vet. P. ik word ret. \'Ytyaivia ik weef. op -pu>. Aïpw ik hef op. P. ik word verheven en ik verhef mij. M. ik begin, onderneem: N°. 267. A. 3". iw-aipto. A. ik richt op, spoor aan. P. ik verhef mij, word trotsch: virip-aipw ik verhef mij boven: ayiipia ik verzamel. P. zich verzamelen N°. 249. Aia-0iip<o. Perf. I en II. Fut. Med. met Passieve beteekenis. A. ik vernietig, richt te gronde. P. ik kom om, ga te gronde. \'Eytipio N^u. 249 en 285. 1. ik wek. M. (met Aor. II. t)ypó^nv N". 266) en P. ik ontwaak. Perf. II. iypijyopa ik waak N°. 249. 3. Aanm. KaSaipoi ik zuiver (niet te verwarren met Kar-uipia ik kom af en «rnï-aipcï (=: im) ik haal neer). \'Oivpo)tai intr. ik ween, tr. Ik beween. OiKTtipia ik heb medelijden, bcklaag(d). Iln\'pw ik doorboor.

		VERBA OP ,«. § 79. Verdeeling, Stam en Stamtijden. 269 1- De verba op -/ui bestaan uit twee klassen. Tot de eerste behooren de werkwoorden, die het Praesens van den zuiveren stam vormen door toevoeging van de lettergreep vu en den uit- gang -f.ii, zooals Sukw/m ; tot de tweede, die in het Praesens den uitgang -/m onmiddellijk met den verlengden stam verbinden, zooals "arrffu. P Klas. Verba op -vv(u 2. Deze werkwoorden gaan uit op -vv-/jii wanneer de stam op een medeklinker eindigt, Bt\'iK-vv-fjii ik toon aan, doch op wvfxi wanneer de stam op een klinker eindigt, bijv. Kspd-vw/xi (st. Ktpa) ik vermeng, afil-vvv-fii ik blusch uit (st. erj3e). 3. De stamtijden dezer werkwoorden worden op de gewone wijze der verba pura of muta van den stam gevormd.

-ocr page 159-



		N°. 269-271.] verba op fi,. 145 StiK-vvfu ik toon aan, St(^o> ïlu^n StSuxa BiBttynai tSet\'x&jjv. OKeBa-vvvfu ik verstrooi, Fut. <ti«§w (N°. 261. A), Aor. taitêSaoa (N°. 256. c), Perf. l_aKéBavat* (N°. 259.), Aor. P. £<n«8<5<7- dqv (N°. 279. 4.). Eigenlijke stam ociSac, welke sigma geassimileerd wordt met de v van den uit- gang. N". 244. 3°. De bijzonderheden in de vervoeging dezer verba beperken zich tot Praesens en Imperfectum Activi en van den vorm op -fiai en zijn dezelfde als van de werkwoorden der tweede klas die volgt. IP Klas. Verba op -/m 4. De verba op -/it verschillen van die op -w alleen in het Praesens, het Imperfectum en den Aoristus Secundus. 5. Behalve de Deponentia hebben de verba op -fii in Prae- sens en Imperfectum een reduplicatie, welke in de andere tijden wegvalt. Deze reduplicatie bestaat a) bij de verba die met één consonant beginnen, in de herhaling dier consonant, met tusschenlassching eener i, bijv. Sï-Swjut, n\'-^r/jut. b) bij verba, die met een vocaal beginnen, of met ticee consonanten die positie maken (N°. 248), alleen in een i met den spiritus asper, bijv. l-ar^m, 7-ij/ui. Deze spiritus asper is een overblijfsel der weggevallen sibilans van triarmu en ffiffijH» N°. 243. 6. Het aantal dezer werkwoorden is klein. De voornaamste zijn ïorrjjw ik plaats, riStt/ui ik stel, BiSwfii ik geef, \'c\'jj/ut ik zend, welke echter in talrijke samenstellingen voorkomen. "lii/n komt in proza buiten samenstelling slecbts voor in de beteekenis van A. voortdringen, werpen, uilen. M. voortsnellen. 7. Den zuiveren stam der verba ïartmi, \'it\\fii, rtëtifxt en Biêwfii vinden wij door o) den uitgang -fu weg te laten; b) de redupli- catie van den stam te scheiden en c) de stam vocaal te verkorten, daar deze in de drie personen Singularis van het Praesens ver- lengd is, zooals verder zal gezegd worden, N°. 272. b. De zuivere stammen zijn dan: van lariifja STA, van \'Iri/ii \'E (e met den spiritus asper), van riStifii 0e, van BlSwfu AO. 8. Van dezen grondvorm worden de stamlijden regelmatig 10

-ocr page 160-



		146 verba op ui. [N°. 271, 272. afgeleid door de uitgangen -(tw, -ko, ~/iai, Syv achter de stam- vocaal te plaatsen. Het Futurum en het Perfectum op -ku hebben de verlengde, het Perfectum op -fnu en de Aoristus Passivi de korte vocaal, uitgezonderd rtöijyut en "ij/ii (die steeds voor alle bijzonderheden samengaan), wier Perfectum zoowel op -ko als op -fiai ti heeft; doch hun Aoristus Passivi heeft weer den korten klinker e. Het werkwoord "o-rn/ui heeft in het Perfectum op -ko en op fiai den spiritus asper. Deze spiritus asper is het overblijfsel der weggevallen sibilans van aiartiKa en iriaraiiat. N°. 243. Aanm. 1) De Aor. P. van ïij/w is iï9i)i>, doch deze lange tt is het gevolg van het augment N°. 247. b. Vandaar de Optativus ÈSttijv, het Futurum i Sfoopcu. 2) De Aor. P. van ri^ijfii is It\'&ijv volgens N. 36. e. De stamlijden* zijn dan als volgt: "lartifu Fut. oTi\'icrto Perf. eotokci tarafiai Aor. P. foraStjv. ïtl/j.1 r\\aw eïica tT/iat *t\'L§r\\v.* *rtörifii* S/((T(ü * TtSttKa Ttitifiai* *tTt%t)V.* *SiSw/ii* Swaii) * StBtvKa StBo/tai* *iBó^tfv.* 9. De afgeleide tijden worden regelmatig van hun stamtijden gevormd, uitgezonderd de Aoristi Activi van "rifit, rtötini en Bi- êwfii, waarover verder zal gesproken worden, N°. 273. 10. De verba op -fu hebben in Praesens en Imperfectum en Aoristus Secundus geen bindvocaal, tenzij in Conjunctivus en Optativus, waar deze verder met de stamvocaal samensmelt. Dit geldt voor den vorm op -fii en voor den vorm op -ftat, zoowel voor de verba op -w/xi als die op -fu. § 80. Bijzonderheden in de Vervoeging der Verba op -/ii. I. Vorm op -fu. A. Indieativus. 1. Praesens en Imperfectum. o). De persoonsuitgangen zijn dezelfde als die der overige

-ocr page 161-

N°. 272.]

147

VERBA OP fu.

verba, behalve dat in het Praesens de 1\' p. Sing. uitgaat op -/xt,

de 3^e p. Sing. uitgaat op -ai,

de 3^e p. Plur. op -aai.
In het Imperf. en den A.or. II gaat de 3^e p. Plur. uit op -aav.

Aanm. 1) Bij latere schrijvers en bij dichters wordt de 3 p. Plur. van het
Praesens gevormd als was de uitgang -vrat, zoodat vt voor de c wegvalt en de
klinker volgens N°. 40 verlengd wordt.

2) Bij ïarijiii en ïqjui wordt de uitgang -aai met den voorafgaanden klinker
samengetrokken.

b). Verlenging der stamvocaal.
In de drie personen Singularis van het Praesens en Imperfec-
tum wordt de stamvocaal verlengd, in Dualis en Pluralis is zij kort.


Num. en Pers.		PRAESENS INDICATIVI.
Sing. 1 2 3	watSu\'t-io watStv éi-c iraiSiii-ii	*Urn-t* *\'i<tT1\\-<ll*	*SiSto-ui* *SiSio-c* *SiSto-ffi*	*ïti-iu* ieT-f (zie e.) (T\|-<ri	*TlSlï-Q* *riSrti-91*	StlKVV-ltl SlIKVV-C *SÜKvv-ai*
Dual. Plur. 1 2 3	waiStv-f-rov iraiSiu-o-piv natStv-i-n iraiiiv-ov-ei	*irtTCL-TOV* *ïara-fifv* *ïara-Ti* *wra-ot*	Silo-rov SiSo-iuv Si li o-t e SiSó-airt	*tt-TOV* *\'U-iiiv* *\'il-Tf* *ia-at*	*TI$l-TOV* riSe-pev riSi-Té	SllKVV-TOV SflKVU-flW SilKVÜ-Tt *SiiKii-aai*

Aanm. Men merke op hoe de uitgangen grootendeels gelijk zijn aan die der verba
op -<o, doch hoe bij de verba op -//i geen bindvocaal aanwezig is.

c). De verba riSrifxi en ïn^jt hebben in den 2^en p. Sing.
van het Praesens den uitgang der verba contracta op -£u>:
TtSrtÏG) mg.

TtSrrifii, \'it)(u en Siêut/u vormen ook het Singularis Imperfecti,
evenals verba contracta.


Num. en Pers.		IMPERFECTUM INDICATIVI.
Sing. 1 2 3 Dual. Plur. 1 2 3	*iwaiSev-o-v* *hrniSiv-i-c* *liraiSiv-i* *iiraiSiv-i-Ttlv* *iiratStv-o-liiV* *STraiSfV-i-Ti* *iiratStv-o-v*	ïirrij-v ïirrtj-c ïdri) *iaTa-rt\\v* *ïura-fiiv* *ïara-Ti* *\'iora-oav*	*ISukvv-v* *ISlilCVV-Q* *IStlKVV* *ISllKvfi-TtJV* *ISllKVÜ-fllV* *ISlIKVV-Tl* *ISi\'iKvb\'Uav*	ISiSovv ISiSov-s ISiSov iSiSó-niv *laca-iiti>* *idiSo-Ti* *iSiSo-aav.*	IriSri-v iriSH-e ItiSu *Iriit-fttv* lri$e-Ti tridf-aav	*in-v* ï-_c7d If-IMV *it-Tl* *U-aav*

Aanm. 1) De 2^e p. Sing. Praes. itïc verschilt door het accent van de 2\' p. Sing.
Imperfecti ïetc-

10*

-ocr page 162-

[N°. 272274.

148

VERBA OP /UI.

2. In het Imperfectum Singularis van ri$»|/u vindt men ook de regelmatige
vormen iTi$i\\i, «rtSijc, IriSij. Van ïtjjii vindt men ook ïr)v, ïijc, \'itj, terwijl een
1\' pers. ïoi\'7\' evenals iriSovv niet voorkomt.

2. Aoristus Secundus.

a). Hoofdregel. De Aoristus II. heeft de vervoeging van
het Imperfectum (N°. 264), doch 1°. de reduplicatie valt weg
en 2°. de wortelklinker wordt in alle numeri verlengd.

INDICATIVUS.


Num.
e&	Imperfecti.	Aoristi II.
Pers.
Sing. 1	é-TTflltffU-O-V	*\'i-arti-v*	*t-(TTtJ\'V*
2	*1-iraiiïfV\'t-c*	ï-ffTTJ-C	*carri-e*
3	*l-irailfv-t*	*ï-rrt]*	*t-irrti*
Dual.	*{Traifitvé-Triv*	*l-ara-Tijv*	*i-irrii-rriv*
Plur. 1	è-irn»?£«-n-/ifv	*\'L-OTa-yuv*	*t-arri-fiiv*
2	*i-waifnv-i-Tl*	*ï-ara-ri*	*t-orti-Tt*
3	*t-iraiSsu-o-v*	*\'L-ora-aav*	*i-ari\\-oav*

b). Doch van r/Sijju*, "tjjut en Siêwfxt bestaat de Aor. II.
alleen in Dualis en Pluralis, alwaar zij den korten klinker hebben.
Voor het Singularis bestaat een onregelmatig gevormde Aoris-
tus I. met den uitgang -«a.

INDICATIVUS.


*ï-ovv*	*t\'Swica*	*i-Sri-ra*
l-Jlf	*l-Sm-Kac*	é-Sij-taf
ï-ei	*i-iïio-Kt*	*ï-Sn-ice*
*l-t-Tr)V*	*l-SA-Tt)v*	*i-§k-rr)v*
*1-l-fUV*	*l-tio-piiv*	*l-^l-llfV*
*l-l-Tl*	*t-So-Ti*	*f-Sl-Tl*
*i-i\'ttav*	*i-So-aav*	*Z-Si-aav*

Sing. 1
2
3

Dual.

Plur. 1
2
3

tl-Ka

rj-Kac

fj-rt

Ü-T1\\V
ll-fllV
ll-Tl

tl-aav I

N". 247

e-8i-iïov

i-iïi-iïa-ntv

t-Si-Sn-Ti

ê-li-So-aav.

i-ri-$é-Tt)V

i-ri-Si-Ti
l-ri-Si-oav

II.

Aanm. Men vindt ook de 3^e p. Plur. tSutxav, bijv. Xen. Heil. I. 2, 10,
naast ISoaav.

B. Overige Modi en Nominaalvormen.
1. De uitgangen der overige vormen zijn gelijk aan die van
den Aoristus Passivi bij de werkw. op -w , N°. 220.

-ocr page 163-

N°. 274.] verba op fit. 149

Conjunctivus. Optativus. Imperativus. Infinitivus. Participium.
-o». -ir)v. (Si). -vat. -vtq.

Deze uitgangen worden bij alle vormen onmiddellijk achter de
korte stamvocaal geplaatst, waarmee zij in Conjunctivus en Op-
tativus samentrekken.

CONJUNCTIVUS.


Num.
en	Aoristi Passivi.			Presentis Activi.
Pers.
Sing. 1	iraiSt »&-ui	*(l(TTa~tü*	IfTTüi	*(ri^é-üt*	rt^dj	iu	(J.M-oi	*Sifü*
2	*irat?ttfè-y£*	*WTa-yz*	iffrj/c	riSi-p\';	*np;**	\'0C	a,w-j,_c	*faSi/ic*
3	*iruifiiu§-y*	*ttrra-y*	tTrp	ri9i-{/	Tl ^5	\'P	«.W-p	*fifi»*
Dual.	*irniiïfu§~tj-Tnv*	iTra-iiroi\'	tTr//?nv	riSé-iirov	rc5i")rnv	cirov	£.«-r\|roi<	*iïicojrov*
Plur. 1	*iraiiïtv\'ï-tü\'fitv*	*WTa-iontv*	*\\htu> fitv*	*Ttik-ulfltV*	rtïw\'ijv	Hout i\'	£i£,;-u,/m».	*lifü/itv*
2	7rciitftiiï-ij-rt	ifra->)r«	*trtruTi*	rt^i-ijre	n-J in	iijre	£i«-ri	*SlSljJTl.*
3	*Traidtvï-ü-oi*	*laTa-tttai)*	*itjruttri*	ri3é-«j<ri)	ri^iifi	1U/T1	£.C<S-_W(T.)	*iïifiufTi*

Aanm. Men lette er op, dat £iflw;it de i« in alle personen heeft.


		OPTATIVUS.
Num.
en	Aoristi Passivi.		Iuiperfecti Activi.
Pers.
Sing. 1	*TTOlSfV^t^ilJV*	(tTra-ljiv	lirraiqv	ri^ÉiTjy	IfïlfV	*Siiïoi\'iv*
2	*Tratdtv\'St-iïic*	iirra-iijc	iiriiiijC	T(Sé(t)(;	""IC	*iïtênii)c*
3	*iruiltv^i-ir)*	KTrU-ill	iTraiv	Ti^fii)	uit}	*êiiïoit]*
Dual.	*iraidivSt-iTT)i>*	iffrn-irijv	iTrciirt)v	n^éirrii\'	h«tiii»	*iïiênirriv*
Plur. 1	*winütvSi-iiiiv*	tTra-i/xfv	iirrai/Jfv	*TiSeïntv*	lllljfl/	*SiSolniv*
2	*irarftvSt-iri*	iirra-irs	iirniire	*rtStiTi*	iéïrt	*öiênïre*
3	*irai$ev$é-ttv*	tTra-nv)	*11TUIIV*	*TiSlUv*	uiev	*itiotfv*

2. De Conjunctivus en Optativus van den Aor. II., die vol-
gens deze modi van het Praesens en Imperfectum vervoegd wor-
den, zullen derhalve aan de gegeven vormen gelijk zijn, doch
de reduplicatie verliezen, welke alleen in Praesens en Imperfec-
tum blijft.

AORISTUS SECUNDUS.


Num.
en		Conjunctivus.			Optativus.
Pers.
Sing. 1	*r<5	&<3	6	*$dt*	*itraitjv*	*StllfV*	*iit)v*	*loiqv*
2	*OTys*	S?c	vc	*Syg*	ffrcmjc	Stinc	««IC	&ui/f
3	ffrj}	q	$	*d<i>*	fTrcu»;	3(17)	tirj	*Soirj*
Dual.	*srifrnv*	ST/rov	*1]T<\\V*	*êürov*	*rrratrïiv*	dfirqn	*f\'iri/v*	*Sniriiv*
Plur. 1	*(TTÜfltV*	}£/«>\'	*W/IIV*	*Sü/ttv*	*tiraifitv*	*Sü/ièu*	Cl/KV	*fat/Hv*
2	*«TtlTl*	9fjr«	*>ITt*	*Süti*	ffratre	*SfÏTl*	*tin*	*Snirt*
3	*(TrütTt*	*»a»t*	*WOl*	*Siiat*	*OTUltV*	*SiUv*	*tttv*	*iottv*

-ocr page 164-

150 verba op fii. [N°. 274, 275.

De Conjunctivus en Optativus der verba op -wfu wordt zoo-
wel in het Activum als in den vorm op -nm volgens de conju-
gatie op -o> gevormd.

Conj. Praesens. Bsikvvvj , SfiKvvys, SetKvvy, SeiKvvrirov,

SeiKviito/ucv etc.
Opt. Imperf. BtiKviot/ii, Bukvvoiq , StiKvvoi, §tticvvot-

tjjv , iïitKvtmtfuv etc.
Conj. Praesens. BtiKvito/uai, SttKvvy , SitKvvrirai, Suk-

vvrjirSov , StticvvuifitSa etc.
Opt. Imperf. ontevvof/utjv , Secki/óoio , Seikuvojto , §e<k-

vvoio%t)v , SuKi\'vt>!/aia etc.
Aanm. In oudere uitgaven van Attische schrijvers en bij Lateren vindt men nog
andere vormen van Praesens en Imperfectum dezer werkwoorden volgens de Conju-
gatie op -ta , bijv. StiKvvovm, Ifoiicvvov etc.

3. De Imperativus gaat a) in het Praesens uit op -e, welke
met de korte stam vocaal samensmelt.

(Ïora-E wordt) ïo-r»): (W&s-e wordt) rtSrci: ("e-e wordt) \'lei: (SiSo-é
wordt) Si\'Sou: (Seikvv-e wordt) Stbevv.

b) in den Aoristus II bij ï<ttij//( op -&t: terwijl de vocaal
in alle personen lang is, behalve in den 3^en p. Pluralis. Aldus

<JTÏj$(.

Bij Tt\'Sijjut, Yij^t en SiSw/u op ?, welke achter den korten
stamklinker gezet wordt.

IMPERATIVI.


Num.
en		Praesentis.		Aoristi Secundi.
Pers.
Sing. 2	*\'L<IT1\\*	rÖJi	Vk	«(rW	»ri)9i	*Srit*	*ï^s*	Wc
3	*\'irtrariD*	TjSérw	Utw	*tifÓTu*	*(tttitui*	*Séri»*	*fTiü*	Wtw
Dual.	*\'itirarov*	rtöerov	ïerov	*Hêorov*	*(TTÏJTOV*	*StTOV*	*STOV*	*!6rov*
Plur. 2	*ÏTrari*	röfH	ïire	*SiSoti*	*ariJTf*	Sin	*ÏTl*	*Sóre*
3	*\'taravToiv*	riSfvrwr	iivrwv	*iiSévruv*	*aravruiv*	*StVTItiV*	*ivruiv*	*SÓvTUtV*

4. De Infinitivus Praesens zet den uitgang -i/at achter de
korte vocaal, doch de Infinitivus van den Aor. II. achter de
verlengde vocaal: a tot r\\: e tot u: o tot ov.

Infinitivi Praesentis. laravai ri&évu lévat SiSóvat.
Aor. II. artivai Séivai tlvai Sovvat.

-ocr page 165-



		N°. 275, 276.] verba op m. 151 5. De Participia zetten -vtq achter den korten stam, doch, na wegvalling van vt voor de g, moet de vocaal verlengd wor- den volgens N°. 40. Participia Praesentis. ïara-g rt^il-g h(-e SiBov-g. Aor. II. araq !$tt<; siq Sovg. 6. Het Accent van Conjunctivus en Optativus is gelijk aan het accent dier modi bij tl/ii ik ben. De Infinitivi op -vai heb- ben het accent op de voorlaatste lettergreep (N°. 225). De Par- ficipia zijn in Praesens en Aor. II. Activi der Verba op -fu oxy- tona. Bij de Imperativi St\'c, ?c, Sóg verspringt het accent in samenstelling op de praepositie, bijv. iniSig, airóSoQ, ovvStg, uqitg, 7rpóf?oc; in het Medium alleen bij tweesylbige praeposities, tirfèov, cnróèov, doch ovv&oïi, a<pov, 7rpooo!<. Aanm. De oorspronkelijke uitgang van den Imperativus -Si is alleen bewaard ge- bleven : I. In de Aoristi op -tjw en <ov, welke den langen klinker behouden , dat is a) in den Aoristus Passivi der verba op -<j : }&vt)S», ftouXtu^nn voor SqSt N°. 36 c. b) in den Imperativus Aor. II. van \'hrrjut, tirrjSi, die in samenstellingen verkort wordt tot -<rrn, bijv. irupaira, cnróiTU. e) in de Aoristi Syncopati, N°. 287. II. Bij sommige verba Anomala: <t>a$i , Irt^i, I3(. III. In de Imperativi der Perfecta Syncopata, N". 288. II. Vorm op ftat. 1. De persoonsuitgangen zijn in alle vormen gelijk aan die 276 der verba op -to. Zij worden overal onmiddellijk achter de korte stamvocaal geplaatst, waarmede zij in Conjunctivus en Optativus samentrekken. De uitgangen van deze modi worden evenals in het Activum met de verbindingsvocaal gevormd: Conj. cm/mm , Optat. l/u)]\'. In de tweede personen van den Indicativus op -aat wordt de e niet uitgostooten tegen N°. 210 en 244. Zoo ook niet in de 2\' pers. van het Imperfectum ïoraoo. 2. Als Perfectum Passivi van rförifii gebruikt men Kiiuai ne- vens zijn gewone beteekenis ik lig; T6&«(/zcu behoort alleen tot het Medium, bijv. virori^fti ik leg tot grondslag vttokütui het is tot grondslag gelegd, het dient tot grondslag; vófiovg n- Stamv oi ap\\ovreQ de archonten (de overheid) geven wetten of

-ocr page 166-

152 verba op fu. [N°. 276.

vófiot KÜvrat de wetten zijn gegeven, bestaan vófioi Ktifitvoi
de bestaande wetten. Zoo ook avarldtifit ik wijd (aan de godheid),
avüKtt/idt ik ben gewijd. Plato. Crat. 394. b. tï ri irpóaKurai
ypa/ifia i) fitraKtirat indien een letter bijgevoegd of verplaatst is.
Act. tï Tig yoa/t/ifi TrpoaTi&ftKtv rj fitTariStiKtv.

Praesens Indic. Ktt/tat , Ktïaai, Ktïrai etc. Conj. kIu/mu, «p, «éi|-
toi etc. Imper. keïo-o , KtiaSrw. Infin. KtïoSai. Part. Kiifitvor;.

Imperf. iKitfiriv, eKitao, ikuto etc. Opt. cfot\'pqy, «oiro.

Fut. Kti(To/uu etc.

Compositum. KaTaicetnai ik lig neder.

3. De Conjunctivus en Optativus Aoristi II Medti van rföqfii, ïr|/it en Silupi
worden in mtmenstellinj soms als verba op -u vervoegd, hetgeen voor den Conjunc-
tivus slechts zichtbaar is aan het accent, doch voor den Optativus van r&qftt.en
ï?)/ii ook nog uit de diphthong 01 blijkt, bijv.:


	«Viïoio	siri^oiro.
	9eto	9«ro.
	Tpfio/O	*irpóoiro.*
	tio	*elro.*

Conjunct. liriSno/tat iiri^j/ JwiBtfrat. Optat. iiridoc\'fiqv

irpóu/iat Tpóp irp6r\\Tai. irpooifii)V

iSpai p qrai. tï/iijv

i<7ri\'n\'M/ii(i óiritöfi dn-ó^o/rai. airoSoi[it]v airóiïoto awóSotro.

i\'iu/iat êtjï Storat. iïoifiqv Solo Solro.

-ocr page 167-

153

VERBA OP fit.


	i
	co	a
	a	3
	GO	a
	CU	\'3
	ti
	Ph	g
		Ph
	co	.J
	3	>

	CO	*i
	CS	c3
	Ph	"
	00 s	lï
	CU	\'S
	CU	s
	c3	ï
	C	O.
	Ph	£
		M
	S
	3	.rt
	ü	>
	.ffi	-G
	e	-S
	mpe	o
	"
		.
	00	>
	1 ^a	"-C
	CU	u
	1 co	£3
	rae	p
	Ph	o
		o
	a
	3	£
	O	-C
	perfe	1
	K	HH
	I-H
	00
	3	>
	cu	"-Ö
	cu	O
	B
	ti i"3
	Ph	3
		I-H
		«5
	\|	E CU
	3P.;
	ta	3
		CU


	a O. v» S- ^a b U vs
w b a	S a
so ie
^v\| \'\| ^xg	n
m 2 *	cu cv
	te o
^COCSSO	Sr k.

fi
s
v&
ph
Sf


*°
		a
54		3
3 o	ui	h
L. \|*.	1	S>
\| is v₃ >s	3S	vS
	¹ ï.	a
& & ld	M	w


*CV6V6V*	co co
	a
-j 7		a
3. w 1*	3. i-	UI

o o o o	o o	O
vs v₃ ^₌ ,_s	v? vS	vS
a a 5 5	a -	3
ï ï ïï	*ie -J.*	*
s s s s		3
<ocoeo«)W^«3

_B	a	a
., vj> 2	~ ui 3- i-	K
3 S>. b. &	3 sr	3
vS vs vs v_S	vS vs	vS
5 5 S S	a a	3
5 E 5 5	u *	&


co co co co co co co
		3
g"		8
i O¹ h>	a. i-	b
ld ld \'d ^v~	)?JS \'S
M	a S	3
*S j ^s* k**	ü *	8
Cu üu 2 w
cococococi;


/v.		a
*v. »**	d	^K
a. cj> 5 2	a. S	IS
IS IS IS >S	3S JS	VS
5 5 5 a	a a	5
& M B S	*-J. -t*	É
*Nü 3 S S**
co co co co co co co
hNW	iHOqm
ü) Ti	C
1 l£


		Cvl		a
		o S UI a. vS M UI co	1	o
		5 <\'? b s s. UI co
		3 o		a u. 3
	o	rf? d?		d? a?
	1 "	b b		b b
	^3S	vS S		a vs
O		a -		a a
cl	u	» u		*\'-i U*


>	co co co		co co

>H
01	&	>	3	ui o
01	s?	o t»?	UI	*&> y-*
a. c	t v»	3	b 5
o c	ó^Nö	O	o o
*\\k*	3S VS	^⁵i	-	vS vS a a
u u	* *	al	*ie x*

	co co co co co co co

ri		-	3
fl	^	^ o <h	uj 3
r{	s 3.	E\'S	UI 3.	*% %*
3	3 au	= c-	VH	» 3
VS vs	VS vS	)i	vS vS
a -	» a	S	a a
^ u	& ur	i^	*u --t*
(1)
		u>
y	co co co co co co co
rt		a	C
	s	sr	(Il	ü »
	P 0	O &>		en e
	a. b	i b	3	^b 5
	vS >S	3S vs	vS	s s
	*-~ -*	s. s	a	a a
	*J -J.*	* S	*\'J*	J* J*


	co co cö co co co co
	\'W ^w	\'UI \'UI
	s 5	S O s <2	3 <>> UI	mi
	a. b	i- b	3	b a
	3S 35	>- 5	VS	3 S
	s> -	s a	a	a a
	*X --t*	*J. ^f-c*	*	5 v^a
	*l UI			ui ui
	co co co co co co co
	HN«5	*t	cn eo
	bb	*\'i*	Ik!
	3	3	3
	\'S	fiS

F»

-ocr page 168-

154

VERBA OP pi.


		o>
		o
		k
		a c,
		? =
		t b
		bv_ö
		B . t
	til	b a a ^b
	^3	ia-a o
	k	k k to
	b	b b S\'


			*rravT*	sr b
	o		w	k
o	tl	-		b
»o	13	^o	fl	"
k	k	k
i	J!	b	te

\'4-1

sr
rf?

3
>

a
cc
9

o
s>

^v3

k
b

3
-

M
Sr
k
b

w k

k a

\'O *S
k I.
b b


			?	s.			a 3
		f	Cl			k
		<J.>	k	k		k	a
	1	isr	^=-	i&	1	IET	^n
		k	k	k		k	k
3		b	b	b		b	b
T3

3
3
O
0)
GO
t»				a	a
3	»	0>		sr	B	«j	a
	»	sr	Sr	k	,4	k	uu

co	3	3	3	3	3	3	3
	k	k	k	k	k	k	k
ki	b	b	b	b	b	b	b
O

o
ft

irj

3
cu

(4
0)

3
>

ifffili

3
o

"EP

o
O

o
-4

3
b

\'itrltH

>3 is>is>.isr<3 i=->3

k I. I- k k I. k

b b b b b b b

3
f*

ci
o

\'S

e
3


			-	a		s.
			sr	uu	Ml	3
a	o		k	3.	k	b
sr	sr	sr	^=-	sr	=	sr
k	k	k	k	k	k	k
b	b	b	b	b	b	b
*«	kw	*;u**	* ,	ïuU	>vu	*uu
*1	CM CO		-	CM CO
6b			\'S	£
.1			§	3
£			PPM

illlil!

iiilljl

hN« rtNW

HNCO HJ)M

3 P<

Ij*

PP4

APm

-ocr page 169-

155

VERBA OP ftl.


	Praesens Participium.	I \' ? IV a. »B
	Praesens Infinitivi.
	Praesens Imperativi.	*² * 1** j-j &> öi &i &> 1 , b b i b b 3 vB B B «B k 1» k k k -S v^to -S -S ..S
	Imperfectum Optativi.	1 ₉lw. S CS S S B 3 B U k k k k 1. 1. b b b b b b b

	Praesens Conjunctivi.	& B ~ 2 ^ O &f w B *![ b <>? ïï <? i; >3 1SMS- isr^N3 isr\'3 f. k k k k k k b b b b b b b**

	Imperfectum Indicativi.	^a B *S- O o <?? <? E* 3, b k b 3. b a -ö >o \'o ^sa ^xö b e k k k k E L. (. b b b b b b b
	Praesens Indicativi.	2 « M - .«())« B *B B B <> H "ï b a. b £ b a. b S >3 \'S >B 3 ^v3 B B L. L. E. k k k k b b b b b b b** S-i C« ï« t^ .~ » t**
	Num. en Pers.	^h tM CO >-i IN «5 *t H* \'S P -H

:ifï^!

X ³

i eg |» t

o
k

. »-

>B v<3 >8 >B
I k k t- I.

b b b

tM «-W t*l


	h
	o
	pkl
	s	i
	oi	s-
	3	*S
	O"	1
	3

flflll

k k k
b b b

ifilF

l!l:l;I:!

JilJJil

HStO 1HNCI5

HNCI5 -i«cO


	tc	\'S ö
	Sin	£s

-ocr page 170-

156

VERBA OP /il.


			ff
		2	*UU UV
		.<W "!
		3?«§4i
		O) oi
		«.** v.»» «-	II
		«§	E K.
		* tw a	a
		W (V «-UV
		d? <T}Ö7	&
		ÏCC	59
		>»_rtïJ JDrt^.1
			a
		- a	3
	1	3 o	1 « b
	1	«.».	.^a
		Ui ».«, ui	__ui *ui
		S-> ..^ £^	a
		£	3
		3 o	u 1-
		~ u *	i- a
	1	ui vui ui	1 Ui *Ui
		<>? d?c^	*<?<>?**
		Vw *^l
		1. 1. t-	I- t-
03
3
O
CC
0}
ee
(H
P-l			i^N
		2	*ft v.**
	3	iS-i?^	<3 .=->3
			/^\\
			a £,
	3	w, ij.	UU 3. e b \'3 i=->3
	&i &> &t <r> óï <? <fi* ]

	t-		(. t- l-

		3 ft	\'a\'
	3.	* E £	ui ui rr
	sr	3 sr S	Ui ui 10
	t	i.3 t-» »»

		3a	* \'s¹
	3.	&£2	j b a »- is
	ST	* p »	Ui Ui v_w.j
	&} &) &> &> &} &i d? \|
			Vw « «*
	t-		l- l- l-
	T-H	<N «5	HN05
	bb	d	c
	Sin	£s

3
"EL

o
i» b

,s§

liiiyiij

J0(I?3

"Z\'

. 3 I

t»u twu curf

* tl

. O

P-| <

ci.3 S

&l &l ói

d? 3?


			a	a
a	o»		sr	a	WJ	a
.5"	_ssr	«?	.t	,3-	ifc	.2
.5	Ui	Ui	.5	3.	12	:s

uw . **.


			a	a
a	Oi		sr	3	LU	^
s*	sr	sr	_i-.	,a.	h,	s
				i	i--	!
Ui	Ui	Ui	"uï a	Ui a	Mi	WJ
a	Ü>		sr	a	UJ	i
=	sr	sr	u	.3.	.fc	.2

a a

a o» sr ^ ui ^

B p ? h 1> ,»

V^ V^ V^, V^ 1^ t«i 1~

Ui Ui Ui Ui Ui Ui Ui

&> &i &} &i &i &i &i

.11>

" .H

CL,

UU MJ MJ

<*? d? <t? d? d? Ö7 &i

t- * i

O,--------

►i^piij&ï

3
3

\'B"

^feliH

.lullij

3
C3

\'S

►sr >sr ►!? *

IiJ

a a *

ft ï - t 3. E. b

ff Ui Ui Nui Ui Ui Ui

&} &i &> &) &l &> <*>

a
(. b_^

"O.

Q O ui

a
sr

a a !<


	cc	§
	&	si
	?*
	^J	s8
	a.
	Sr
	<n	g.
	vw	Sr
	H

sr sr srvui
J? d? &) &> &> &> &t

TUi «Ui >Ui *-Ui >Ui %Ui ÏUi

H NM r-lN 9)

*-h c<i co »< c<i co

« 2

-ocr page 171-

157

VERBA OP /ui.


		a
		s

		Ph

		o


		E
		oS
		Ph
		\'1iugii\|
		73
		3
		>

		-w
		e«
		«4
		e
	1	Cl,

	fj	TJ
	3	h-1
	i>
	H
	tl
	ill	a
	(Ö
	ft	cS Oh
	ö	O
	<D
	9	QQ
	H	B
	tf	\'-4J
	0
	S	onju
		O
		oó
		B
		>

		£3
		cS
		o

		T3
		S
		11
		<; 5
		s J>
		sPh
		&fl
		o


o>		a
o	C-	o
§	1	i
vu
3

t/>		a
O	C-	o
a	1	i
w
3
"uu
rf?

»D£Dj} m$m$

JD£133J in£03£11


		St
	3 o
	I _<>?<>?	<»? rf?
	1 g b b	b b


	8 *	>
	3^ 3 o	(w 3
	<t? <n
	--S <= ^b	b b

	<>? &> &i	&> d?

	t» i- t.	i- (-

3 §
<>? rf?

hg b b

O Svu tuu

3 §

I .» ^ *g

&i &i &i

w 3
b b

d><>?


		a o
	.	a ff^ w o
	FH	S" 0 o> S o? 1.
	^H	a. o E b .a. b S
	T3
	UU W UU WU W VU UU
	o>
	S	& e
	05	*^ft 5" ó? ïi* O**
	a o i. b a b a
	3

	J	*&i &i &i &> &i &i &t*
	OJ

1,2 | Hl


	a
	«3
	O
	C3
	ÏH
	Ph
		as 5 s * Si <H k 3- i- b ? b 5 3 \'o.» is-^v3 iff\'3
		a b j> © <f> vu 8 §_ S <»? !£<»? £ <3 iff-isr is-^s3 is-\'3 &i &i &> &> ó? &} &} ! ü C C ü E C
		1 ⁸ «. - *S S $ &i \'Q ói* g 3. b g b s. b a t- t s> e v2 s t^-*
		» « - °rb B =L b E b 3. b S vj wW \\jj WJ »uj UU UU **&l &i &i <T} d? <Ti &i** E. C ^VC E C E *E
		rH 1M «0 hNW
		Sing. Dual. Plur.

03
04

a e
o <»?

>-l"*S9.»«-i**l\'i*>"3

§[ B f»? ^^ ^

>3 >&,s- .=-^v3 i=-<3\'
<ff &t óf óï <fi &i &t

uAïu

<?? 2

ijjllllj

* e

Sr _ o <*? vu d7 k.

3. g C b a. b a

^ ?2 ?2 ^ *§ Ö v2

^W *"*« ^Mi r-WU >-Wj »-«J "uj

a s
a & &> ^w o

s^- _ o <>? u5 o? u
agi.ba.ba

"UU O UU <u.U ^V^U Ml UU
&) iT? &i &l &l &i &>

^UU «UU ïuu \'UU ^WU «UU «VU

<M 05

r-i (M CC

rH CM ÏO r-l (M «5

3-8

-ocr page 172-

158

VERBA OP ftl.


	P F fc b ^vo o co co co co a in b a >sis Sa) o o "o ho co co co ---S co co co
	§ co co
	a 3 o w i. O »o 3 O "C ¹ co co co co co co co cö co co	\\
		c
	a ft 3 O w w * u> i. 3. h b \'3 \'S^\'S-iS \'3 >3 \'3 co co co co co co co co co co co co co co
	\'T¹ \'S" - 4 » » "k" S , K o «< w e 3 3 3 o o o *o co co co co co co co co co co co co co co
	Sing. 1 2 3 Daal. Plur. 1 2 3

d
ba

o> b

ss «» a >S5

o o ja
co co co

w [-

i- a

«o *o
co co

CD
Oh

Mii


Sh				a	a
CB	a	o.		&	\'S
s-	sr	*	c	,3.	u	w
Ph	O	n	o	ó	\'a	o	o
S	co co co co co co co

Co CO CO Cu ^\'u <: o f-u
ii

P-l

3
_>

a
s

ra⁵

o
O

a a .*,

& W |U N

w K a. t- b
>3 \'3-\'3-\'3 \'3 \'3 <3
co co co co co co co

a a

a a a i. a. t>

o o o ^ve o o
co co co co co co

cö co cö co co co

»*« r«* *tM *-*U "W "W

jlllijj

hnm i-i cm eo

i-i cm eo i-h CM co

3 PH

-ocr page 173-

VERBA OP /ut. 159


		o>		a
		o CO co	1	o 1
		b o co co
o
la
o
t^>
S	3	a o		Si
	*&> <f.*		**<1óï***
1 3	b	b		b b
o	^vr	3		o -o
¹ cocqoo		*co co*

«o c© co		co co
		=>	B
s	S	4
a.	h	b	=	b a
\'2 \'3-	\'3	\'3	>a	>3 \'3
CO CO CO CO CO CO CO

*CO CO CO CO CO CO CO*
		&	B
B B	s	o	«l	JU o
3. b	l-	b	3	b a
O O	o	c	^VC1	o o
*co co co co co co co*

*co co co co co co co*
*.i c eo**		ti	ff) CO
6b		^	H
3		a	A
GQ		QPu

o » o
a

Cl,

s
>

t a

3 o w 3

rf? rf? I &i ö>

ia b b b b

o ^vo *o »o *o

co co co co co


	Ui 01
	<rt
	Pi	03 3 ,
		>
	ri	03
	(i)	CL,
		O
	a
	0
	>H
	b	03

3
o
co
O
CS

«* a _a

^MH OOCOOOO
g co co co co co co co

co co co co co co co

3
3

\'5*

% S b 3. b a
\'3 \'S^ \'3 ^v3 \'3 \'3
co co co co co co co

j lil J

lullij

13
3

CO ^O &Ü £Q &Q tö &Q

iI CM CO ihNM

r-i W W i-" W CO

3 Ph

* 9

-ocr page 174-



		160		[N°. 277.
		VERBA OP (il.



		§ 81. Beteekenis van ïortifu. 1. In de volgende tijden van het Activum transitieve beteekenis. Praesens. ïiri7fti ik plaats. Imperfectum. ïtrrnv ik plaatste. Futurum. ari\\aio ik zul plaatsen. Aoristus I. inri\\aa ik plaatste. 2. Iu het Medium: a) voor zich, ter zijner eer plaatsen, oprichten. Praes. ïarauai ik richt voor mij op. Imperf. iaTÓfii\\v ik richtte voor mij op. Fut. nrijnojicii ik zal voor mij oprichten. Aor. lartiaapmv ik richtte voor mij op. Perf. \'éarapai ik heb foor mij opgericht. Plusqpf. i<rra/ut)v ik had voor mij opgericht. b) zich plaatsen, gaan of blijven staan. Praes. ïaraptai ik ga staan. Imperf. iarapnv ik ging staan. Fut. <rr)j<ro/iat ik zal gaan staan. Als Aoristus dient in deze beteekenis de Aor. II Activi iartjv ik plaatste mij, ik ging of bleef staan, ik stond. 3. Perf. tVrtjeu ik sta. Plusqpf. ti<rrf;ic>) ik stond, en ik bleef staan. Fut. III. cffrqgui ik zil staan, of zal blijven staan. 4. Het Passivum heeft zuiver passieve beteekenis: geplaatst worden. VOORBEELDEN. 1. Xen. Heil. I. 2. 8 en 10. rpónatov taTi\\aav zij richtten een zegeteeken op. Ib. I. 5. 14. rpóiraiov arr/iai;. 2. a) Xen. An. IV. 6. 27. rpórraiov arnaaiiivot nadat zij een zegeteeken ter hun- ner eer hadden opgericht. Heil. V. 4. 66. b) Xen. An. I. 2. 15. iiciXivat mie, "E\\Xtjv«c oürw Ta\\^i}vat r«2 arijvai , hij beval de Grieken zich zoo te rangschikken en te gaan staan. Ib. II. 5. 38. lirii Si iarrfaav ti\'f liriisoov, toen zij nu stonden zoodat zij elkander konden verstaan. Ib. I. 10. 1. oüiJn ïirravrai aWa fytvyovai, zij houden niet meer stand, zij blijven geent- zins staan, maar vluchten. Zoo ook Ib. IV. 8. 19. o\'okbti ïarriaav. Ib. I. 10. 11. IvTavia taTï\\<rav, daar bleven zij staan. 3. Xen. An. I. 3. 2. ISatput iro\\vi> xp&>\'°^v iiT&£ hij stond langen tijd te weenen {staande toeende hij langen tijd). Plato Critias 116. e. xpvaa Si ayóWpara ivkatr\\- aav, rbv piv Sibv l<p\' lipparot iarwTtx.. . . iripl Si rbv veóiv t$u>Srtv lisóvic, ïoraaav Ik xpvaov: en (in den tempel) hadden zij gouden standbeelden geplaatst van den god op zijn wagen staande . . . en van buiten rondom den tempel stonden gouden beelden. Conv. 220. ï,vvvoi)«ac yap auróSi tuiSiv rt noriiKit «kottwv, Kai êirttSi) ov wpoi)\\ü)pu airip , oir aviu, a\\\\\' «ffri\'/icei Z,t)Tu>v Kat j)fr) i)v p,i«i\\u{ipia Kal Savp.aï,ovTtQ ci\\Xoc a\\\\oj i\\iyov, \'in Scocpórjjc ïi, tui^tvov 0poi\'ri?wv rt %otii\\kv TiXtvrSivTtc, Si tiviq , iirttSi) tairipa yv, l(pv\\aTTov aiirbv, ti xai rrjv vvkto iiWj?ot. ó Si liarrintt /<f,YP\' mg èyéviTO. Want eens dat Socrates over iets nadacht, bleef hij al peinzende van \'s morgens vroeg op dezelfde plaats staan, en toen hij de oplossing niet spoedig vond, gaf hij den moed niet op, doch bleef staan en zocht: zoo werd het reeds middag en met verwondering vertelde men elkander : Socr.ites staat al van den vroegen morgen over iets na te denken." Eindelijk toen het avond geworden was, letten er eenigen op, of hij ook \'s nachts zou blijven staan; en inderdaad bleef hij staan totdat de dageraad aanbrak.

-ocr page 175-



		N°. 278.] VERBA OP -VV/U. 161 § 82. Consonantstammen op -wni, volgens Sttxpv/u. 1. Ztvyvvfu ik verbind (st. &vy), £n<!;w, £$ei;5a, s&iry/uai, 278 f£ft>X$»}v. ^Aor- ^II- Wyn». Met den Ace. van den naam van een water: een brug slaan over. 2. /jüyvvfit ik meng (st. (iïy), /u7£w, t/ui^a, nifüynat, i/iix^n", Aor. II. lfttyt)v. 3. -öAA_Viu£ (voor 8Xvv/ii) (st. ÓA -óAe.) Put. -ÓAÜ (N° 267. 2.). Aor. &\\_l9a. Perf. I. -óAaiA«a. II. -3Aa>Aa. (N°. 249.) Med. Put. -<,Xoï)fxai. Aor. II. -a>Aó/uijv. In Proza gebruikt men gewoonlijk airóXXvfxi. Act. verderven, in het verderf storten (perdere), verliezen. Med. omkomen (perire). Het Perf. I. oXiLXtKa is overgankelijk: ik heb in het verderf ge- stort, perdidi; het Perf. II. oAwAa is onovergankelijk : ik ben omgekomen , perii. (N°. 263.) 4. ofjLvvfja ik zweer (st. èju). Fut. M. ó/xoü/ieu, (N°. 267. 2.) Aor. wfioaa. Perf. 6fxu>fiOKa. (N°. 249.) 3. p. Sing. Perf. P. èfitóiiorai (Part. ö/Kij/MfT/ufi\'ni;). Aor. w/(<>3iji\\ 5. irtiyw/ii (st. n-rj-y). Fut. irfêw. Aor. «rrjiifa. Perf. II. irttrr\\ya. Aor. II. £7r£-yijv. Bet. 1) Iets dat I03 of bewegelijk is vastmaken, bijv. een nagel indrijven, inslaan, insteken. 2) Enkele deelen tot een geheel samenvoegen: boutven, timmeren, vaïig, a/uxZav, onrivas, ook in \'t Med. 3) Wat vloeiend is doen hard worden: doen bevriezen. Pas. stijf worden, bevriezen. 4) Overdr. bevestigen, vaststellen. P. vast worden. Het Perf. II is onovergankelijk: niirnya ik sta vast, ik ben bevroren etc. 6. priyvvfu ik verscheur (st. rpriy, N°. 240. I⁰.), /ó»/£w, tpprj^a. Perf. II. tppwya intr. ik ben gescheurd (N°. 266. A. 2.). Aor. P. II. tppayrfv. Hierbij behooren nog: 7. Syw/it ik breek, st. fay. Fut. -a£a>. Aor. -êsS«. Perf. II. -?3ya intr. ik ben gebroken. Aor. II. P. -layt\\v. Augment N°. 247. S. In proza samengesteld carayvv/tt. 8. (\'ipyivfn (st. .^cfpy) i\'A sluit af. De stamtijden zijn regelmatig van den bij- vorm lïpyu gevormd. 11

-ocr page 176-



		verba OP vvvfu. [N°. 278, 279.
		162


		9. olyvvpu in proza avolyvvfii (st. ^oty) ik open. De stamlijden zijn regelmatig van den bijvorm avoiyut. Fut. nvoiSw. Aor. aviipla. (Infin. avoi^at.) (Perf. I. ai\'iiiix» ik heb geopend. II. avitpya ik sta open.) P. aviipyuat. Aor. P. ai»jij/\\5\')i\'. Met dubbel augment volgens N°. 247. 6. 10. b/iópyvv/ii (st. èftopy) ik wixch af. Aor. w/iopüa. Aor. P. wjirfpY^nv. Meest bij dichters samengesteld niet atró en <?. 11. ópi/w/ii (st. op. Dicht.) üpirw iiipan. M. ópov/iat üpO/tqv (Imp. êpiro en ópaio. Inf. opdat. Part. üp/tevot.) Perf. II. ópiapa intr. A. t» beueging zetten. P. ït\'eA Vocaalstammen op -vvu/ut. 1. Kepavvvfu ik vermeng (st. «pa). Aor. Èicépaera. Perf. P. «- Kpüftai. Aor. £Kpa-J»/v , (N°. 286. 3.) (en t«püff9r)v). 2. Kpt/xavvvfiii ik hang op (st. Kpipa). Fut. nptjuw. Aor. «pé- /unira. P. ficpquaff^rji;. Als Perf. P. dient het dep. Kpipapai ik hang. Fut. icpini\'ioopai, met den stam xpepa, wat volgens \'iarapai vervoegd wordt. 3. -iriTavvvni ik sprei uit (st. irtra). Fut. -jt£tw. Aor. -tTriTaaa. Perf. -7iéTTTafiai (N°. 286. 3.) Aor. -_t7rtra\'\'<x:V. Gewoonlijk ava»rtravi>u/it uitbreiden, openen. Perf. di<air(irra/ia< i\'A «te qpm. 4. oKeSavvvfii ik verstrooi (st. aictSa). Fut. «tkeSw. Aor. laKt- Baaa. Perf. P. ècricêSaapai. Aor. itTKïSaffS\'ni/. Gewoonlijk HiaatiSawvin en Sitatidaaa. 5. afiQriwvfu (st. l-«c). Fut. a/Kpiw. Aor. r\\p<p\'uaa. Med. ö/u- ^Hvvüjuai. Fut. afKfnitrofiai. Perf. jjju0<e<j;uat. (Augm. N°. 250. A. 3.) Act. 2&M awtfer Meeden. Med. Ze//" (eew Weerf) aantrekken. 6. -ofiêvvv/u (st. a/3e). Fut. ofittrw. Aor. I. -è\'<T/3t;xa. Aor. II. -Eaj3r,_v. (N°. 287. 8.) Perf. II. -i\'^_nKa. P. iefitopai. Aor. P. -_iff- /3£(t3\'1)1>. Act. /e^s uitblusschen; doch Aor. II. -t<x/3»jv i& #m<7 «tY. Perf. II. to-j3»)Ka ik èew tfitgegaan. Pass. uitgebluscht worden. Gewoonlijk met awó of cara samengesteld. 7. £ó»i/vu\|ui »& omgord (st. £w). Aor. <;£w<ra. Perf. ££w(<r)/ua«. 8. pu>vvvpi ik versterk (st. pui), pwaw, èppfexra, tppu>pai, tp- paiffS\'n^. P. sterk, gezond zijn. De Imperat. Perf. ïpputao betee- kent vaarwel, het Part. èppto/itVo? sterk. (N°. 133.)

-ocr page 177-



		N°. 279, 280.] verba OP jut. 163

		9. arpuvvvftt ik sprei uit (st. arpw, eig. <xrop, N°. 284. A. 2.), arptóaw , tarpwaa , larpui/jiai, iarpw^tfv. Bijvorm aTopivvvpt, Fut. aropü, Aor. èarópiaa (st. aropt). Verder nog: 10. Het dichterlijke nnpivw/ti ik verzadig (st. sopt). Fut. («op<3 en) tcopéaio. Aor. Uóptta. Perf. P. Kocópeaiiai. Aor. UopiaSqv. (Part. Mope<Tpévoj. Xen. Mem. 3. 11.) 11. xp"^vvvt^u* \' bestrijk. Aor. i\\pia(ta. Perf. »»xpu«r/iai. Aor. lxpü"$1^v- 12. x\'<^,vvl\'f>\' \' ^"V <!? Fut. X^<"»- Aor. ix\'oaa. Perf. Ki\\to«fiui. Aor. Ixión\'ïiiv. Aanm. Voor de Futura op -a< zie men N°. 261; voor de c \'ⁿ Perfectum en Aori8tus Passivi N°. 259; voor de korte stamvocaal N". 256 en 257, en verder Aanm. 2 van N". 258. § 83. Verba op -/m, volgens ïotijjui. 1. bviviifu ik bevoordeel (st. ö»a). Als Imperf. gebruikt men 280 dxpiXow van uifyiXLw ik bevoordeel. Fut. ovr\'iaw. Aor. /,\'n»i/rTo. P. wx\'iizijv ik werd bevoordeeld. Med. ovlva/iat ik heb voordeel. Fut. ól»l\'/- aofiai. Aor. II. toi>i\'i/i)ii\'. (Optat 1. p. óvai[j.r)v; 2. p. oi/oio etc. Infin. ovaoSai met onregelmatig accent. N°. 264. 4.). 2. Trifm\\r\\fu ik vul (st. wAa en ir\\r\\%). Gewoonlijk ifiiriir\\r)fu {fftiriftir\\i\\fu). Fut. i/xtt\\i)<tu>. Aor. fvéVAijaa. Perf. èjun-firAr/ica, P. tf>nrtir\\t)(Tnai. Aor. ti>e7rAj)<T$r/v. Hierbij nog een Aor. II. Medii iviir\\rifir\\v (Opt. i/urXj/Vlv. Imp. ifnr\\i)no. Part. IpirXiiitivoc) niet Passieve beteekenis. 3. irifnrpr]fii ik steek in brand (st. n-pa en 7rp»j&). Gewoonlijk ifiirlvprifu (t/nrl/X7rpiffXi). Fut. ï/iTrp/jo-w. Aor. lviirpr\\aa. P. èfinéTrpt)a- fUtl. Aor. £II£7T()\|\'/(tS\'^,)1\'- Aanm. De p; is na de reduplicatie bij deze twee werkw. voor de welluidendheid ingelascht, zoodat zij in de composita wegvalt wanneer de praeposieties Iv en avv voor de w reeds in fi veranderen, bijv. é/"^r"^r^1/", IpiriirXapai, doch i-\'i>f7n/i7r.\\r)i\'. De dichters letten echter in het vers hierop niet. Deponentia Passiva. 4. ayafiai (st. aya). Aor. riyaoSriv. Iets hoog opnemen, van daar ik bewonder of >& benijd. Komen minder voor: Fut. ayaaofiai. Aor, fiyaoaiitjv. 5. Bvvafiat (st. Suva) t& &aw. Impf. ièvva/xrjv (2. p. tèvino) Fut. Svi/i)(To,ua<. Perf. StS Voor het augment zie N". 246 Aanm. 11*

-ocr page 178-



		164 verba op fit. [N°. 280, 281. 6. ItrlrrTa/jiai ik weet (st. imaTa). Impf. r\\maTaiii\\v, 2. p. ï\\ttI<jt<o. Fut. ï7rt(rr//(TO/ia(. Aor. T)Tr/.orj}%tii>. 7. {tpapui) ik bemin. Fut. ipa<r>/i<rofia<. Aor. i\'/oarrri/p. Praesens en Imperf. worden gevormd van ipaw ik bemin. 8. Hiertoe behoort ook voor de vervoeging de defectieve Aoristus tTrpiafXTfv (st. npia) ik kocht. Conj. irptwuai. Opt. -rrpiaifi\\\\v. Imper. irgiuao en irpit». Infin. npiaaSui. Part. n-pta/uEvoe, gebruikelijk bij het worlw. uvtofxai ik koop. Fut. ojviiao/xai. Perf. i&vrinai ik heb gekoeld of j\'A; 6ew gekocht geivorden. Aor. È.»is>idi)i; «\'& M>erd #e- fcocR Augm. N°. 247. 5. Aanm. 1) "Aya/iiu , luva/iat, èvivapat, Kpi/ta/iat (N°. 279. 2), ivinrapiai en lirpiafirfv hebben in Conj. en Optat. altijd de betooning der verba op -u>. Conj. aytufiat l&vwftai rff/n.i/mi lirlariaflai irpiuifiat ayy livy \'PWV èiriary irpiy Opt. ayainqv Swai/iijv pf/i<n/u;i> iirirrraifiriv Trpiai fr\\v 6vaipit)v ayaio SOvaio Kpïfxaio iwiaraia npiitto orato. Doch ÏTTafiat heeft steeds iirrü/Kn, ïpafxai steeds Ipüfiai. 2) Tot de verba op -/j< moet ook het onpersoonlijke Xp/j /ie£ «\'s noodig, oportet teruggebracht worden, wijl het ont- staan is uit het Substantivum \\p{} = \\ptia behoefte en het werkw. tïfxl ik ben. Praesens. Indic. xp{) (fanv) het is noodig. Conj. %py (=xpn y)- Infin. \\pïjvai (= xp\'l üvat). Part. xptlóv (door metathesis voor xpn óvf). Imperfectum. Indic. xp^^v (= XP¹» \'\'") °f \'XP^"- Op^tat- XP^£"J (⁼ XP⁷) \'ï»»). Futurum. Indic. xpfjora\' (⁼ XP¹? \'<"«\') Zelden en twijfelachtig \\pqau waarvoor men in Att. Proza doorgaans $ti]9u gebruikt. Men verwissele hiermee niet airóxpi het is genoeg van een stam X9"- 8. p. Plur. airoxpdotv. Infin. airoxpfiv. Partio. diroxpüv üaa - üv. Imperf. awixpr\\. Fut. airoxpv»¹¹\' Aor. airsxpi"¹^)\' § 84. Verba Anomala op fiu 281 I. Eïfu ik zal gaan. Futurum bij het defectivum ïp^ofiai ik ga, kom. Als Aoristus bij tpxojuat gebruikt men »}ASov (voor

-ocr page 179-

N°. 281.] VERBA OP ui. 165

jjXvSov) en als Perfectum èXi\'iXvSa, met Attische reduplicatie (N°.
249) van een stam IXvSw gevormd.

"Epxofiai komt alleen voor in den Indicativus Praesens; de
overige vormen van het Praesens en het Imperfect, worden ge-
nomen van il/xi, zooals volgt.

"Ep\\n/jiai, itfxi, fiX&ov, IXt\'iXvSa.
Stam J.


Num. en Pers.	Indicat.	Conj.	Optat. Imperat.	I n fin.	Part.

PRAESENS.


Sing.	1	*ipX"fat*	*iia*		*üi\'at*	l\'Ül\'
	2	*fp_Xfi*	.yt	Ï9«		*tovoa*
	3	**fpXrai***	*\'V*	*ITW*		*tnv*
Dual.		*tpXtnSiv*	*ir)Tov*	*ITOV\'*		(Gen.
Plur.	1	*tpX"H^l^^a*	*iwfili\'*			*inVTOQ*
	2	*IpXfa&t*	*\\r\\Ti*	*ITl*		*iouat\\Q)*
	3	*tp\\ovr ai*	*"itxill*	*iÓVTttiV* of "nwaav

IMPERFECTUM.


Sing. 1 2 3 Dual. Plur. 1 2 3	ya (yftv) ptiC (yuaSa) yu(v) yrnv ypiv i" *ynav {yittav)*	*loittv-wi/ii* ÏOIC ïot i\'nirqv ïoifiiv ïoir« lottv	\'


	Indicat. Futuri.			A 0 R I S T U S II.

		Indic.	Conj.	Optat.	Imper.	Infinit.	Partic.
Sing. 1	*tlfii*	*flXSov*	AJw	*IX&atfU*
2	tl	*il\\$>«;*	*IXdyt*	éX^oic	iXSé (No. 264.4.)	I\\9«ïv	*IX&uv*
3	»Z»l(l\')	>}\\9é	*iX$y*	*iXSot*	*IXSério*		*IXÜovaa*
Dual.	*ITOV*	*fl\\$\'tT7\\V*	*l\\$t)rov*	i\\do«ri)t>	*ÏXSlTuV*		IXdtv
Plur. 1	*1/ltV*	*ijXSofitv*	*i\\$wlttv*	*tXHoiiiiv*			Gen. -óvroc
2	*Iri*	?/A9ere	*IX&qTt*	*Ï\\$01TI*	*IXSlTt*		*ovartq*
3	*iHm{v)*	*fiXüov*	*i\\$tufft(i>)*	*iXSotiv*	**l\\$>VTav***		*ÓVTOQ*

De liilinitivua en het Participium Praesentis en de Opttitivus van het Imperfec-

-ocr page 180-

166 verba op pi. [N°. 281, 282.

tum hebben tevens de beteekenis van het Futurum, zoodal deze vormen als dusda-
nig ook bij het Futurum gebruikt worden.

282 II 4*»j/w( ik zeg, gaat volgens ïarnfu, doch is oxytonon en
enclitisch, behalve in den 2. p. <f>fc (N°. 13.) Het Imperf. Jf^rjv
geldt als Aoristus bij Xéyto ik zeg. Het Futurum 0/jo-iu, de Aor.
I. {(prjaa en al de vormen van het versterkte Qaaicw hebben de
beteekenis: beweren, bevestigen, ja zeggen, welke beteekenis de
Indicativus Praesentis $t\\ni ook kan hebben en dan is deze niet
enclitisch. Aldus:
1. (f>r\\fii ik beweer, bevestig. Conj. famcio. Infin. tpaaiciiv. Part.
(parrKMv. Imperf. ttpaoKOV. Fut. 0tjerci>. Aor. hjninra.

2. <p)]fii of Xtyu) ik zeg. Fut. èpw. Aor. tlnov of i<f>t)v. Perf.
etpr/ica - Hprj/uat. Aor. P. èppi\'/Sr/i». Fut. III. ilpi\'iaofiai.

Stam <pa.


				AOBISTI.
Num.	Praesentis Indicat.
en Pers.
		Indicat.	Conjunct.	Optat.	Imperat.	Infinit.	Partic.
Sing. 1	0V\'	i(f>t\\v	*ffyui*	*Qaiijv*
2	<Pm	*tiptioüa*	tfjf	0alt](	0adt	*tpUVltl*	*tiirmv*
3	<f>r\\ai	(01)	00	jaiil	farm		ovaa
Dual.	piróv	tipari)v	*tprJTOV*	*tpa\'tTHV*	</>arov		óv
Plur. 1	*Qafiév*	tfyapiv	*(pwfitv*	*Qaipilv*			(0óc dicht.)
2	ipari	iQart	*<Pv\\Tt*	ipaïrt	*ipan*
3	ipsai	fyaaav	*(pUIIL*	fyaïiv	Qavrutv

De overige vormen van het Praesens ^jjjui\' ik zeg, worden

evenals het Imperfectum genomen van \\(yu>.

Verder vindt men nog bij Homerus en ingeschoven in de oratio recta bij Plato
in plaats van ipriiti, l$riv en t<pij de vormen rmi zeg ik, ijv S\' lyü zei ik, ») S\' 8c
zei hij. »

Het Futurum IpiS en de Perf. üpi\\Ka, (tpnftat komen van een stam Fipi: Perf.
Fi*hpi\\Ka, Ftrlptiiiai N°. 241, de Aor. f.pprfiiiv door metathesis van den stam Fpt.

Over den Aoristus tlvov zie N°. 249. 4.

De Aoristus II. elirov is een tempus mixtum (vergelijk N°.
273. b.), die gedeeltelijk de uitgangen van den Aor. I. aanneemt.
Hij wordt gewoonlijk vervoegd:

Indic. ilirov, tlnat;, eiire{v), tliraTijv, uirofitv, tiirart, t\'nrov.

Imperat. tlirê (N°. 264. 4.), ilirarw, titrarov, utrart, tnróvrwv.

-ocr page 181-



		N°. 282, 283] verba anomala.
		167


		3 Xêyüt vormt zijn tijden regelmatig in de beteekenis van spreken: As£<i>, ÏXe^a, XéXty/iai, iXtx%r\\v, XexStiao/xat. 4. BiaX&yofjiai ik onderhoud mij, ik redetwist, ik onderhandel, is volgens N°. 237 een deponens passivum. Fut. SiaXê^o/tai. Perf. SieiXtynat. Aor. $teXéx%yv- Act. haXêyetv beteekent uitkiezen, onderscheiden. 5 In de overdrachtelijke beteekenis van lezen, dat is verza- melen, vindt men veelal avXXiyva, avXXt^o), awtXi^a, avvti- Xo\\n \')» aweiXtyfiai, crwtXtyrjv. Als Dep. P. zich verzamelen, N°. 237. 6. In samenstellingen vindt men in plaats van Xlyuv zeggen, spreken, gewoonlijk ayoptuuv, wat de verdere stamtijden dan van Xlytj aanneemt en als simplex slechts in Praesens en lm- perfectum voorkomt, bijv : cnrayoptvw ik verbied of ik word af- gemat (N°. 229). Fut. airtpió, avayoptvto ik kondig luide af, avtpü, avttnov, avtiptiica, enz. Doch avTtXiyuv tegenspreken, smXêyttv ergens iets bij zeggen, een rede sluiten, irpoXiyetv voorafspreken.

		VERBA ANOMALA OP -_w. § 85. Reduplicatie in het Praesens. 1. Behalve bi^de verba op -fu vinden wij ook bij vele verba op -w in het Praesens een reduplicatie voor den stam, gevormd

		\') Ein auffallendes «i srscheint in den Att. Perf. ïXij0a, auvii\\oyn, nvviïKacTai.* Mit den normalen Formen XtXaftr/ra bei Herodot., irpo\\(\\iyn\'ivoi bei Aristophanes, \\i\\nyxaoi bei Homer lassen sie sieh auf lautlichem Wege nicht vereinigen. Es ist tnöglich, dass es nur Neuschöpfungen nach üptjica sind. fi\\i/Y" \'^sl< auch mit sei- nem i\\ jedenfalls eine Analogiebildung. Dies ti ist spsiter sogar in den Aorist ge- drungen: TrapeiXrj^Sijirav, $ui\\ix$\'l- (Gustav Meyer, N°. 846.). Curtius Verbum. II.\' p. ISO. \\f\\>i<pa {.\\i\\tjijta - ï\\\\i]<pa tl\\i}<pa.

-ocr page 182-



		VERBA ANOMALA. [N°. 283, 284.
		168


		door de herhaling der eerste consonant met tusschenlassching eener t. De voornaamste dezer werkwoorden zijn: ylyvo/iai ik word (voor yiyïvofiat, st. yev), whma ik val (voor trnrÏTw, st. 7rtr), tiktid ik breng voort (voor titIku , door omzet- ting tIktw, st. t£k">. Deze drie verba hebben tevens de t van den stam in het Praesens verloren. Verder j3«/3pó><Ticw ik eet, yiyvüoKw ik leer kennen, SiSpótricw ik loop, fu/xviioKw ik breng te binnen, wtirpaoKw ik verkoop, ti- rpaw ik boor, rn-poWw ik wond. Zoo ook /iijui\'io, dichterlijk voor /iivw, ïa\\ta (uit aial\\üi) voor ï\\ia ik heb, ï(w ik zet mij (uit ai-zlw), ió^w ik schreeuw (uit ^i^ójfiu), ÏXXw ik wentel (uit ft?\\u>), wiiriarta ik drenk, cicXqaicu ik roep etc, die niet of zelden voorkomen in het at- tische dialect. 2. Deze reduplicatie blijft evenals bij de verba op -(u alleen in het Praesens en Imperfectum, doch valt in de overige tijden weg. Uitgezonderd zijn SiSóo-kw ik onderwijs (N°. 292. 2.) en /3<j3a£(u ik doe gaan (N°. 261. 2.), die de reduplicatie ook in de andere tijden behouden. Aanm. Hiertoe behoort ook nog vtrmxviojiai ik beloof, samengesteld uit viró en oiaixiopat N°. 295. 4. § 86. Metathesis \'). 284 1. Door metathesis (jxtTa en rfötyit) verstaat men de plaats- verwisseling van een vocaal en de daarop volgende liquida. 2. De metathesis heeft bij de verba in het algemeen slechts plaats in het Praesens voor den uitgang -<jkw, of bij andere verba in de Perfecta of in den Aoristus Passivi.

		\') Die Annahme der metathesis macht nicht unbedeutende Schwierigkeiten ; deshalb bat Brugmann diese Erkliirung durch eine andere zu ersetzen gesucht, nach weieher r\\ ein an die sehwache Wurzelform (irX, k\\) angetretenes Suffix ware. Diese Erkliirung würde dann auch für anhliche Wurzelformen mit a (r\\a) und «i (ycw) gelten, wo das Suffix a und ö lautet. Der griech. Vocalismus macht im Kinzelr.cn noch manche Schwierigkeit, . . . Anders wieder urtheilt über einzelne dieser Wur- zelformen Osthoff zur Gesch. d. Perf. 367. (Gustav Meijer, p. 40, N°. 35 nota.) Curt. Stud. V. bl. 197. Curt. Verb. I*. p. 281. 194.

-ocr page 183-



		N°. 284.] VERBA ANOMALA. 169 Het Futurum en de Aoristus II Activi worden gewoonlijk van den zuiveren stam op de gewone manier der verba liquida gevormd. 3. De stamvocaal van het Praesens der verba die metathesis hebben, is of voor den uitgang -o-kw in den van nature langen klinker verlengd, of is lang door positie (N°. 267), bijv. Stvt\'ioKio ik sterf, st. Sav: /3aAA(u ik werp, st. /3aA : kó/jivw ik vermoei mij, st. Ka/u. 4. Na metathesis van den stam , welke alsdan op een klinker uitgaat, worden de Perfecta op -a en -/uai* en de Aor. P. gelijk bij de verba pura, gevormd door de uitgangen -ko, -nai, Sijv achter de verlengde vocaal te plaatsen. 1. BaAAw ik werp, st. /3aA: door metathesis j3Aa. Perf. /3t- j3Ar)ica - fxm, lj3A//Snv. Fut. /3aAü. Aor. II. ?/3aAov. 2. 9vr;<ricci> ik sterf, st. Sav: door metathesis §va. Perf. Tt$- vrjica ik ben dood. N°. 288. 2. Fut. Savovfiat. Aor. II. tSavov In proza gewoonljjk airo8rvfi<TKu> een geivelddadigen dood sterven. 3. Kófivo) ik vermoei mij, st. ku/x : door metathesis K/ia. Perf. KtK/urjica. Fut. Ka/xovfxai. Aor. II. ÏKUfiuv. 4. Té/ivo) ik snijd, st. rt/i: door metathesis r/ut. Perf. rir- fir)Ka - fiat , lTfir)%r)v. Fut. TlfXW. Aor. II. (N°. 265. 3o. 6) Hiertoe bebooren verder: 5. B\\(ü<rr(u ik ga, st. /m\\ , door metatb. /iXo , na verlenging der vocaal /Ai.Wm wegens de welluidendheid /3\\witjcw. Perf. juéfj\|3X<<)Ka : voor /lé/iXwro, waar de \|3 voor de welluidendheid ingelascht wordt. Fut. poXovfiai. Aor. ipoXov. (Xen. An. VII. 1. 33.) 6. Aé/ti ik bouw,* verlengt de vocaal niet (N°. 267), st. Si/i, door metath. S/it. Perf^ta liSnt]ica, e\'sfyirj/mi. Aor. Act. thi/m. 7. Bpwaicti) ik spring, st. Sop: door metath. Spo. Fut. Sopoü/ani. Aor. II. t5opov. 8. S<-fX\\w !& rfne verdorren, st. <rrê\\, door metatb. <ricXf. Perf. f<j«:Xr)iru »A verdor. Aor. II. forXiji\', (N°. 287. 12.) Fut. II. <ncXi;fo/iai met Passieve bet. dor uorden , verdorren. Men kan hiertoe terugbrengen het werkw. xa\\iu ik roep, wat in het Praesens niet de vocaal maar den uitgang versterkt, van welken versterkten uitgang de Aor. UaXiaa gevormd is, terwijl de overige tijden gevormd zijn door metathesis, van den stam *Xa.

-ocr page 184-



		VERBA ANOMALA. [N°. 284, 285.
		170


		9. KaXth). Fut. kiiAw. Aor. licaXsaa. Perf. icéicX^Ka - k:\\-Xr//jat. Aaxm. 1) Bij Homerus is de metathesis ook veelvuldig in den Aor. II, waar- door de lengte door positie soms vervalt, zooals in ïtipaSnv bij $ap$avu> ik slaap, tfipaicov bij "ipKofiiu ik zie, iwpaSov bij irépSu) ik verwoest, Irpawijv bij Tipirio ik verheug, »//i(3porov bij afiapTavot ik faal. 2) Zoo ontstaat uit den stam amp, waarvan aropévvvfii en irrópvi\'/ii het werkw. trrptbvvviii (N°. 279. 9.), zoo de dicht, vorm /itp/3X.ërac 3. p. s. Perf. van fti\\u>, gelijk fiifi(i\\ioira van 11\\üiiku>, en wéirpwrai het is door het noodlot bepaald, van den stam ?rop. Aor. tiropov i\'i verschafte, etc. § 87. Eenige werkwoorden op -w, vooral met de e tot stamvocaal, hebben in sommige tijden deze stamvocaal verloren. Andere werkwoorden op -w vormen hun Aoristus of Perfectum volgens de verba op -ju« en werden Aoristi syncopati of Perfecta synco- pata genoemd, omdat men ten onrechte aannam dat kenletter en bindvocaal gesyncopeerd of uitgestooten waren. I. Verdwijning der Stamvocaal. De t van den stam verdwijnt: 1) In den Aor. II. Voornamelijk bij de volgende verba: 1. iytlpuj ik wek. Fut. i%-tytpü>. Aor. 1. fiyupa. Pass. iyupofim ik word gewekt. Aor. riyêpSnnv. Med. èytlpofiai ik word wakker. Aor. II. i)ypófir\\v ik werd wakker. Inf. i£iypeo%ai. Part. iypó/Atvos (als van een Praesens ïypo/xai). Wegens zijne beteekenis behoort verder tot het Med. het Perf. II. typjjyopa (N°. 249. 3. A.) ik ben wakker, ik waak. riypófitiv etc. voor r\\ytpófir\\v. 2. ntrofjiai ik vlieg. Fut. irrriaofiai (N°. 284 ook irirfiao/iai). A.Or. £7TTO/uj)V (voor lirirópnv) en ïirrijv (N°. 287. 11.). Perf. iriwórtifim (van \'t dicht. irOTaojlat). 3. <f,iptti ik draag. Fut. oiaio. Aor. II. rivcyicov. Perf. tviivo\\a (N°- 266. A. 3.), tvfivtyfiat. Aor. P. ^ty&ijv. De Aor. II. rtvtynov is evenals ilirov (N°. 282. 2.) een tempus mixtum en wordt als volgt vervoegd: Indic. Kart, rjveyxov. Imper. ivryicc, «veyicarw, IviyKart*

-ocr page 185-



		N°. 285287.] verba, anomala. 171 yviyKov. st. tvtic uitg. Ivtxnv: att. reduplic. (N°. 249. 4.) Iv - iviitov, met augm. fivivtmov, na verdwijning der stam vocaal ijviyKov. Vergelijk verder !n\\ov, i»iró/it)v voor lai\\nv en iriaiirn/txiv N°. 265. A. 4. en j)X5ni/ voor fjKvSov N°. 281. Bovendien rjypiro 11. H. 434. il 789 van ayiipto st. ayip : lirXófiriv Aor. II. van itéXo/kii !& ben, st. »rA (Part. wepurXó^icot) : de defectieve Aor. II. iirtQvov ik doodde van een st. ^»v (vergelijk ó ^<ioc rfe moord), bij Homerus. 2) In deze Praesentia, die met reduplicatie gevormd zijn: 286 1. ylyvo/iat ik word (voor yiyêvo/uai) van den stam yiv. Fu- turum en Perf. op -fxai van den stam ytvt. N°. 296. Fut. yevi)ao/jiai- Aor. II. tyevó/ii}v. Perf. II. "ytyova. Perf. op -fiai, yeysvij/xat. \'Eyei\'ójuijv en yiyova dienen als Aoristus en Perfectum bij ilfxl ik ben. 2. TriTTTtD ik val (voor wnrirw), st. wit. (N°. 283.). Fut. wiaov/iai (N°. 261.). Aor. II. twtaov (voor tnsrov). Perf. Miirrwra kan verklaard worden uit een door metathesis verkregen sterken stam irrij, waarvan de ij in w is overgegaan, gelijk ïppuya van flliyvvfu (N°. 266. A. 2.), zoodat het deels volgens het Perf. I en deels volgens het Perf. II gevormd is. 3. t\'iktu) (voor rtriKw, No. 283), st re* ik breng voort. Fut. ri^o/iui. Aor. II. irtKov. Perf. II. tétoko. Zoo het dicht, pifivw (voor nipivi.i) = pivu ik blijf, en tit^w voor aioixw (N°. 283.). 3) In de Perfecta wtwTafxai van wtTavvv/M (No. 279. 3.) (voor ireTriraafjiai), st. wtra, en KtKpa/jai en den Aor. P. Hotijiiu van Ktpavvv/u (N°. 279. 1.) (voor iceidpaafjiai en tKtpóa&jjv), st. Ktpa. Zoodat deze vormen na het verdwijnen der stamvocaal de c verliezen tegen N°. 259. II. Aoristi en Perfecta volgens de verba op -/u«. A. Aoristi. Eenige Aoristi van verba op -w worden vervoegd volgens den 287 Aor. II. bij de verba op -fii (N°. 273275). Zij zetten de uit- gangen onmiddellijk achter den stam, zonder kenletter of verbin-

		dingsvocaal

		I

-ocr page 186-



		172 VERBA ANOMALA. [N°. 287. Hier zijn dus voor de verschillende vormen de regels van N°. 273275 van toepassing \'). 1) de Indieaticua heeft in alle numeri den langen klinker. 2) Cimjunctivm en Optativu» zetten de uitg. -w -it)v achter den korten stam, waarmee de stamvocaal samensmelt. 3) de Imperativu» gaat uit op -&i, en heeft in alle personen, behalve in den 3^lle" p. Plur. de lange vocaal. 4) de Infinitivus zet den uitgang -vai achter de lange vocaal. 5) het Participium wordt gevormd op -vrc. (N°. 40). De Aoristus wordt aldus gevormd bij de volgende werk- woorden : 1. aXidKonai (st. a\\o) ik word gevangen, ingenomen. Pass. bij a\'tptw, N°. 258. Fut. aXwoofxai. Aor. taXo>v. Perf. taXwua (ook r\\Xwv, TjAoHca, N. 247 6.) Indic. taXtov , ïaXwg , saXo), ïaXaiTtfv, ïaXw/iiv, iaXwn, éaXpooav.* Conj. aXw, hX(ï>g , aXiji, aXiZrov , aXiöfisv , aXwrs, aXiZai. Opt. aXott)v. Infin. aXwvat Part. aAovf, aAoüo-a , aAóv. 2. BaiVw (st. /3a) tfc (/«. Fut. ftt\'iaoftai. Aor. ?/3>ji>. Perf. fiïfiwa en in Composita Perf. P. -/3t\'/3ajuat. Aor. P. -«j3aSrjv. Indic. t/3r/v, t/3iïc > È\'^f) 6/3»\'jtj7v , ffiq/itv, f/3ijrE, tfitioav. Conj. /3tü , /3»Je etc. Opt. /3afyv etc. Imper. /3»j2r<, /3i)rw, /3»jtov , fiïjre , j3avrwv. Infin. /3^at. Part. /3óc, /3óo-o, (5av. 3. (B«ow) (st. j3io) ik leef. Dit werkw. komt niet voor in Praesens en Imperfectum , doch wordt daar vervangen door Zaw, ?ye i 2\'J > K^tov , Z,ü)(xtv, £ijr£, £öio-i. Optat. Zqriv. Imper. £ij. Infin. Zï». Part. Süv: gen ?wvroc. (N°. 260. I. A.). \') Deze Aoristi zijn evenals ïart\\v zonder verbindingsvocaal van den stam gevormd door voorplaatsing van het angment en achtervoeging der uitgangen van het Imper- fectum. In het Singularis was de sterke stam, in Dualis en Pluralis de korte, zooals bij ISojkh , i/ta, é^ijicii , doch de lange vocaal van het Singularis is later in Dualis en Pluralis gebleven. Ook de Aor. I op -<ra is oorspronkelijk zonder bindvomal gevormd. De historische tempora toch van het Activum hadden als primitieven uitgang van den eersten per- soon -m, die na vocalen tot v is overgegaan, bijv. Iwaütvo-P, liriiraiStvicti-v, ïQcpo-v, iriiriv, tnri\\-r, en na consonanten wegens de uitspraak in een klinker moest veranderen: iwaiütva-m werd alzoo Ireaitwoa, welke a verder in alle perso- nen, behalve de 3. p. s., gebleven, en dus eigenlijk geen bindvocaal is. Zie voor de Perfecta Curtius Philippica. Verbum. II\'. p. 188.

-ocr page 187-



		N°. 287.] VERBA ANOMALA. 173 Imperf. t^wv. Fut. £i/<r<i> of fiitjaoftat. Aor. È/3cW. Perf. ptfitwica. Perf. P. onpersoonlijk : ficfilwral poi ik heb geleefd. Aor. Indic. Ifiïwv = ta\\u>v- Conj. (3uC = a\\<Z. Opt. (ii^rjv (onre- gelmatig gevormd met de lange vocaal). Infin. fitwvat. Als Partic. gebruikt men (5iu>aag. Gen. fiiuxravTog van den zelden voorko- menden Aor. I. ifiiwoa. 4. TiyvwaKU) (st. yvo) ik leer kennen. Fut. yvwao/uai. Aor. tyvuv. Perf. tyvtüKa , ïyvtoafxm. Aor. iyviïia^mv. Aor. Indic. e-yvwv = tóXwv. Conj. yvü = a\\w. Opt. yvolrjv. Imp. yvwSi 3. p. P. yvóvron\'. Iufill. yvwvat. Partic. yvove;, yvovaa, yvóv. Gen. yvóvroc;. 5. AjSpawicfü (st. Spa) ik loop teeg, komt slechts in composita voor met de praeposities awó, Sta , i£. Fut. -Spao-ojua«. Aor. -sSpav Perf. -S_£\'8pa_Ka. \'Aor. Indic. -tBpav, -t8pae, -£§pa, -tSparnv, -ïSpïi/jiev, -tSpare, fSpav. Conj. -Spa», -8p<j.Q, "Sp£, ^etc. Opt. -Spa(\'ijv, etc. Infinit. Spavat. Part. -Spae. Gen. Spavrog. 6. Avw (st. Sv) ik hul in. S°. 254. A. 3. Aor. Indic. ïSw, tS^c , tSu , etc. Conj. Svw, Si^e, etc. Opt. Sioifju. Imper. BvSt. Infin. Svvai. Part. SDe- Gen. Svtroc. Beteekenis van Siat en zijn composita. Vijf composita van e~ita : ivSiu) ik trek (een kleed) aan, Utiiu, cnraBiu) ik trek uit, leg af, wipiSiiia trek uit, Karaf uw ik doe ondergaan, zinken (een schip), hebben in den Aor. II. -«<W en het Perf. SiSvKa de intransitieve beteekenis van het Me- dium, terwijl het Praesens, het Futurum en de Aor. I. Activi transitieve beteekenis hebben, bijv. Act. airoiiiü) ik trek (een ander een kleed) uit. Fut. airoiiiria. Aor. airiivaa. Med. aitotiofiai ik trek (mij zelven een kleed) uit. Fut. lioopai. Aor. II. -icvv. Perf. SfSvKa, Pass. airoSidvpat men heeft (mij een kleed) uitgetrokken. Aor. -W«$ijv. Fut. -<Su3i\'j<to/«u(. Van het Simplex en de overige composita bestaan alleen de vormen met intransi- tieve beteekenis, bijv. Med. Siouai (bijvorm iïivui) ik ga onder (van de zon etc). F. tvaouat. Aor. II. ISvv. Perf. -$iiïvKa. Zoo ook civadvioSai opkomen, opgaan (der zon), virodviirSat onder iets duiken enz.

		.

-ocr page 188-



		174 VERBA ANOMALA. [N°. 287.

		Wegens zijn beteekenii behoort hierbij d/t^iÉi/vvfu N°. 279. 6. Bijv. Xen. Cyr. I. 3, 17. üa?c P\'fiC i /iiKpbv ïx<vv x^t^va < "»I8a fwtpbv, uiyav ix^0VTa jfiriiva , fVfi\'/Taf auröi>, róv /»f iauroB èke!i>ov rjfupiioi, töv b" IkiIvov abrot Iv\'tbv. *Men vindt nochtans airobibvKiv* in transitieve beteekenis bij Xenophon Ac. Y. 8. 23.** 7. \'Ptw (st. pvc N". 240) ik vloei. Fut. -pvi)aopai. Aor. Èppuijf. Perf. tppüijica: N°. 255. 5. Het Fut. gewoonlijk in samenstellin. gen t(C\'oi"\';<To/(<u- Aor.Indic. èppu»\|v = ïfitjv. Conj. pvw. Opt.pvdtfv. Imper. pvTiSrt. Infin. /óuïji\'at. Partic. pust"?. 8. SfSévwpi (st. _ff/3f) & blusch uit.* N°. 279. 6. Aor. Indic. ïofinv j3>jv. Infin. afirjvat.* Als Participium gebruikt men liever ofitoSeis van den Aor. I. Pass. dan <r/3ttc- 9. $5avw (st. 0Sa) i& voorkom. Fut. fSi\'iaopat. Aor. I. fySèfo-a. II. té$ni>. Perf. tySaiea. Aor. Indic. t^ni» = tj3»jv. Conj. 0$<J. Opt. ^Sai\'ijv. Inf. ^Sjji/en. Particip. gewoonlijk van den Aor. I. fóaaaQ in plaats van <pSag. 10. <l>uw (st. <jtv) ik breng voort of ik doe groeien. Fut. fvaw. Aor. I. ï<pvau. Med. (pvofiat. Fut. (pvaofiui. Aor. ü^Ci», groeien, worden. Perf. Act. trtyvKa , «an nature zijn, «i/w, plegen Aor. Indic. e^ü» , fyüt; , fyü, etc. Conj. 0)\'a>. Infin. <pï>vai. Partic. ^üy. Nog behooren hierbij: 11. niropat li Wj\'ey N°. 285. 2 met den Aor. twrijv (st. jrra). Opt. n-raïijv Infin. irrïjvai. Part. wrac. *12. SicéXXa» \'* doe verdorren N°. 284. 8 met den Aor. fVcXqv (st. <r«\\a) ik** verdorde. Opt. a»\\air\\v. Infin. irrXijrai. 13. (TXij/u) een niet voorkomend Praesens met Fut. rXq<ro/tot. Aor. trXtji\' (Xen. CyrwIII. 1. 2.). Perf. rirXijra (N°. 289. 7) ik verdraag, duld. Aor. Indie. érXijv (st. rXa). Conj. rXü. Opt. rXaiqv. Imper. rXijSt. Infin. rXijvot. Partic. rXóf, meer gebruikelijk dvarXijvai. 14. Xaipuj ik verheug mij, N°. 296. 12, met den Aor. lxapt\\v ik verheugde mij. Opt. x^aP"1^v- Infin. x"P\'i^va,- Part. x"P\'\'i\'- Aanm. Met deze Aoristi komt nog overeen de Aor. II. ïoxov van fyto N°. 265. Aanm. 4., de Infin. yqpavai bij den Aor. van het werkw. yrjpaatui N°. 290. 6. en de Imper. n-tdt van den Aor. II. van riva N". 298. 6.

-ocr page 189-



		N°. 288, 289.] verba anomala. 175

		B. Perfecta. 1) Sommige Perfecta Activi met hunne Plusquamperfecta zet- 288 ten in Dualis en Pluralis van den Indicativus en in alle numeri der overige modi de uitgangen onmiddelijk achter den stam zonder kenletter of bindvocaal. 2) Zij komen dus in de vervoeging met de verba op -/u« o ver- een en nemen ook als uitgangen aan in den Conj-w. Optat. -it)v. Imper. Si. Infin. -vm, doch het Participium gaat uit op -u>q. 3) Zij hebben Praesens-beteekenis en zijn: tarr\\Ka ik sta, Ti$vt)Ka ik ben dood. N°. 284. 2. /3f/3ijica ik ben gegaan (N°. 287. 2.), olSa ik weet, SêSouea ik vrees, KÓcpaya ik schreeuw (N°. 266.). Het Plusquamperfectum heeft de beteekenis van een Imperfectum, en hierbij hebben r&vqica, £<rr»)a, cécpSya en niht* een Futurum III, TiSvriZw ik zal dood zijn, \'t(iT\\\\\\<ti ik zal staan, KucpaZofiui ik zal schrteuwen, üirofiat ik zal weten. 4) Dikwijls ook vindt men de regelmatige vormen van deze tijden, bijv. Xen. An. I. 1, 6. al \'lutviKai iróSus a0(i<rW,ic«ffai> (voor &<j>ioTaoav). 1. Yoor de vervoeging van 2o-rijica zie men het paradeigma bl. 155. Men lette er op, dat het augment van het Plusquam- perfectum (N°. 247. b.) alleen in het Singularis blijft. 2. TïSvjjica ik ben dood (st. Srva), vormt het Partic. op tó>c voor awg. Indic. Perf. r&tojica , rtS\'vjjKae , T&vriKt, TiSvarov, TtSviï/xev , TÉStvare, TE&vaat(v). Plusqp. IrtSfvfiKti, srï3^,i»^/)K»}e, iTtSviiKEt, ère&varrjv, cr&va/ucv, triSvaTt, iTtSviïauv. Conj. Perf. ontbreekt. Imper. rsSvaföt, re^varw. Infin. rtSvavat. Participium «S\'yttüc-wo-a. Gen. tsSkéwi-oc. Optat. Plusqp. Te&vat\'rjv etc. 3. BêfinKa -ac -£. Dual. fSèfiarov. Plur. /&/3a,u£v, /3l/3art , fiefiaai. Infin. fitfiavai. Part. /3e/3a)c , /3«/3w«ra. 4. Van den stam EIA (FtiS), die niet in Praesensvorm 259 voorkomt zijn de volgende tijden gevormd.

-ocr page 190-

176 VERBA ANOMALA. [N°. 289.

a) tlBov ik zag, wat als Aoristus dient bij ópato. (Als

Aoristus II met korten stam voor IfiSov N°. 265 en 247 c).

b) het Futurum tïo-o/iaj ik zal weten (voor filaoiim).

c) het Perfect. II zonder reduplicatie olêa ik weet (voor soUa),\')
N°. 266. met het Plusqperf. $%r, ik wist.

A. De stamtijden van ópaw ik zie zijn als volgt:

Fut. oipofiai. Aor. tlèuv. Perf. tiópaKa en lópaxa. Pass. tüpaftm
of iópufnu en lo/iutu. Aor. P. w<p^r,v.

Over het augment van het Imperfectum èépwv en de redupli-
catie der Perfecta , zie N°. 247. 6.

Het Futurum , het Perf. wfifiai en de Aor. P. wföqv zijn regel-
matig gevormd van den stam oir {w\\[* , uurót; oog, blik, r\\ 6\\pig
het zien).

Vandaar wordt oiftfiat in den 2. p. üif/at, 3. p. Horrat. Dual. oitpiov, etc.

De Aor. II tlSov ik zag , heeft in den Conj. lèw. Opt. lêoi/u.
Imp. («Sa) meer uit het Medium têoïi. Inf. iBelv. Part. t<$ó>i>.

\'l5oi beteekent ziedaar, kijk, welaan. Homerus en andere dichters gebruiken het
Medium iii6ftt\\v in dezelfde beteekenis als het Activum.

B. Het Perf. o«Sa en het Plusqpf. för) worden als volgt

vervoegd.

PERFECTUM st. iS.


Num. en Pers.	Indient.	Conjunct.	Imperat.	Infiii.	Partic.
Sing. 1	*otiïa*	i i\'^ü		*fISivat*	cï8u>C
2	*oiaSix*	*llSgt*	ï<r9t		*tiiïvïa*
3	*ol$t*	«tfy	ïffTft»		*fiSóc*
Dual.	tffrov	*iiSijrov*	ï<rroi>		(Gen. -(5toc
Plur. 1	ïff/UV	fii\'ij/ifi\'			-w(ac.)
2	*iari*	fiflijrt	*Ï9TI*
3	*ItSai*	*fiïwtri*	*ïartav*

\') Das Verbum oi£« hat im allgemeinen seine alte Flexion treu bewahrt: foïla
FoïoSa j^olSt FtSuiv (att. iiuiv) f\'wrl die 3. Plural laaaiv ist mit ihreni. a (für
ISavrt) an lart (iitfiiv) laav angelehnt. Nun tritt dafür auch von der 1 Person Sin-
gular olla aus, die Flexion 2 oïtiac, (Quint. Smyrn. 2, 71. 5, 313). Plural. 1 otiapiv
(Herodot. vereinzelt auch im Attischen) 2. otiari (Ar. Ach. 294. Quint. Smyrn. 9,
104.)\' 3. olSani (Herodot., Xenophon) ein.

Die ursprüngliche Form des Particips liegt in FiSvïa bei Homer vor. tiJiic =
.-hcVjc nach i\'iSïvai liliui tiiïiirjv, Femininum iltvïa. (G. Meijer N°. 551. 552).
Curtius Verbum. II.\' bl. 213. ^i/iJilj, rtriivïa.

Zie ook de nota bij N°. 262.

-ocr page 191-

N°. 289.]

VERBA ANOMALA.

PLUSQUAMPERFECTUM.^


Num. en Pers.	Indicat.	Optativus.
Sing. 1	*yiït)-{y$nv)*	*flSeiriv*
2	*ySnaSa*	*iiSiirit*
3	*ydn(v)*	*ilSiiri*
Dual.	*yarr\\v*	ei\'^ftrTjv
Plur. 1	*ytifiiv*	*liSflfitv*
2	*yen*	*liditTi*
3	*yaav*	*lidihv*

Aanm. 1) In den 2 p.s. van het Plusqpf. vindt men ook ySiit, ySt\\t ^en ySiiaSa,
voor de 3 p. Plur. staat in de nieuwere uitgaven meestal yStaav, terwijl yaav zel-
den voorkomt.

2) triivoiiïa {l/tavr^) ik ben mij bewust trekt in den Indic. en Imper. het accent terug.

5. AiBotKa ik vrees (korte st. Si) is waarschijnlijk een Perf.
van het bij Homerus voorkomende SelSu>, wat echter in het attisch
niet gebruikt wordt. Dit Perfectum heeft ook iu het enkelvoud
een korteren vorm StSta, ofschoon in dezen vorm minder gebrui-
kelijk: SiSm , StSta^ , S(Su , StSt/nev , SêStTt, 8t$iaot(v). Verder
vindt men nog 3. p. Plur. Plusqpf. IStSiaav. Inf. SeStêvat. Part.
SeSoiKwg. Gen. -órog en SeSiiLg. Gen. -wtoq. De Aoristus hierbij
is ïStiaa ik vreesde.

6. Kêicpaya ik schreeuw (t t. _Kpay N°. 70. 4. c.) wordt gebruikt
in de plaats van het slechts zelden voorkomende, dichterlijke
Kpü?w. Van dezen stam komt nog in samenstelling de Aor. II.
av-iKpayov ik schreeuwde (N°. 266.) voor (en zelden het Fut. III
KUepè&ofuu),

Perf. Ind. «Éicpa-ya -ag s. Imper. KSKp«x$\' > KtKpax^e. Infin.
KtKpaytvm. Part. KtKpayuxj.

Plusqpf. Indic. 3. p. Sing. iKtKpayu. 2. p. Plur. iKeKpayeire.

Van de voorkomende vormen gaat dus alleen de Imperat., wiens
uitgangen met de adspirata gevormd worden, naar de verba op /ut.
Eierhij behooren ook:

7. TérXijca ik verdraag (st. r\\a) komt evenals de andere vormen van dit werkw.
(N°. 287. 13.) behalve eenige malen bij Xenophon en Plato alleen bij dichters voor.

\') Eine alte Aoristform ist ytiia zu oïSa, entstanden aus fiFtidia r/^uSiaa. Es
ist ein sigmatischer Aorist, bei dem der aueh sonst in der Tempusbildung verwendete,
im Griech. als i erscheinende Vocal zwischen Stamm und Endung getreten is. Con-
junctiv dazu is titiu liSü, Optativ. tiSiltiv. (Gustav Meyer N". S66. 3.).

-ocr page 192-



		178 VERBA ANOMALA. [N°. 289, 290. Plur. 1. p. rérXüjUïv etc. Oplat. rerXaïijv. Imper. rérXaSt. Infin. TirXavat. Part. *TtT\\t)<as.* 8. Het Perf. (oma ik gelijk, schijn, waarvan in het attisch voornamelijk het neutrum van het Partic. in de uitdrukking ei\'eóc iari het is billijk, waarschijnlijk, natuurlijk nevens toiurdc, Gen. -<Sroc voorkomt. Verder de Infin. Imxivai (Xen. An. V. 8. 10.), de Indic. (oma , (omat , iomi, 2. p. Plur. (omare, 3. p. Plur. tïlaoi \'). Bij Att. dichters ²) vindt men ook den Inf. t\'mivai, en bij üomerus het Part. ioiiciic imvïa, het Plusqp. itptcuv, 3. p. Plur. loitiiav en de kortere vormen ïïktov, Iïkto (of ijï/cro) en dfïrni\', voor fiFucrov, l.-é.-mro, i?tf\\KTr\\v, gelijk lorna voor fkïoiKa regelmatig Perf. II. van den stam fuk N". 266 en 247. 7. met de nota. 9. Verschillende bij dichters voorkomende vormen, zooals irri-jriSutv 1. p. Plur. van wiiroiSa; avoix^t, avtiix^ui, avu>x$t Imper. van het Ferf. defectivum avwya ik beveel; iypriyop\'Si, iyptjyópSai, iyptjyópSarti van het Perf. lyprjyopa ik waak, bij lyiipui ik teek; TriwoaSt voor 7CiiróvSari bij iraff^w ik lijd. § 88^ Verba op itkw. 290 Do werkwoorden op -(tkw zijn meest van andere eenvoudigere staramen gevormd en behouden den langeren vorm op oko dan ook slechts in Praesens en Imperfectum , terwijl de overige tijden van den oorspronkelijken grondvorm gemaakt worden. I. Achter vocaalstammen behouden zij de stamvocaal. 1. apioKio ik behaag. Fut. apiau. Aor. i\'ipeaa. P. j/pédSijv. 2. Zie cicpaaKti) N°. 287. 5. 3. Traaft» ik lijd. Fut. irdao/iai. Aor. eiraSov. Perf. irtirovSa. . Van den stam 7ra$ (waarvan de S voor de ? wegviel, doch de adspiratie op de k overging) rb naSros het lijden en den stam mvS, tó ntvSoQ de smart. Men verwissele het Fut. ntiaofiat ik zal lijden niet met irtiao/iai ik zal gehoorzamen van ntiSio. 4. (irtirpaaKui) ik verkoop. Perf. 7rt7rpaKa, iriirpafxai. Aor. lirpaSriv. Als Fut. wordt bij dit werkw. gebruikt: awoBwao/nai of n-wAj\'/ffw, als Aor. aweBó/xriv of ÈjrwArjcra , als Fut. Pass. imrpaaofxai, terwijl het Praesens irnrpaaKtx) in het Activum gewoonlijk vervangen wordt door irwXiw. 5. ntüviTKM ik maak dronken, M. ik word dronken, Aor. gew. in samenstelling ¹) Unklar ist 3. Plural. ilZaai jedenfalls keine ursprüngliche Form. vielleicht nach laaac. (G. Meyer N°. 352. Anm. 2.). ²) \'EotKa in Attica has fornuis habet: (oma, i\'üamv, imèvai, ti\'eiic et futurum t!?w. Plusquamperfectum apud Aristophanem est ijst] ut oUa, ySri. Apud Xeno- phontem nonnumquam lipxiaav scribitur pro üxiaav quae unice vera forma esse videtur. (Cob. Anab.³ p. XXI.).

-ocr page 193-



		N°. 290292.] verba anomala. 179 KaTiiiéSuoa, Aor. P. liuMaSnv ik was dronken. Tevens bestaat ftiSvia ik ben dron- ken, doch alleen in Praesens en Imperf. 6. yripaaKin ik word oud, Fut. yripaito/tai , Aor. èyripSaa (Infin. yt\\pavai N°. 287. Aanni.), Perf. ytyijpsxa. 7. t\'ifiaaisüi ik word man, Aor. r)fir\\oa. 8. iX&aKopat ik verzoen, i\\a«oixai (Aor. ïKaaannv dicht.). 9. xatiru) ik gaap (Fut. xavov/iat), Aor. i\\avov, Perf. ti^tiva ik gaap. of II. verlengen ze, geljjk altijd gebeurt bij de door metathesis 291 verkregen stammen N°. 284, zooals S-vi\'/o-kiü ([5\\u>okw, Spwo-KO)). 1. lAi/xvi\'iaKU) ik breng te binnen. Fut. uvfow. Aor. t/xvijaa. Perf. ni\'uviiiiHi memini. Aor. IfivnaSnv. Het Traesens, Futurum en Aoristus Activi komen gewoonlijk in samenstelling voor, UVUIUHVl\'l<TKW en VTTOfilfiVriaKU). Zie voor de beteekenis N". 237. en voor de vervoeging van Conj. en Opt. Perfecti Hipvr\\iiai N°. 224. 2. 2. TiTQwaKU) ik wond. Fut. rpwo-w. Aor. irpuxra. Perf. té- rpuifjiai. Aor. P. Jrpcódqv. Zie yiyvwoKtü ik leer kennen N°. 287. 4. 3. StfipwiTKM ik verteer, Perf. /3;/3pw<a P. in samenstelling, ha - fliftpwnai, Aor. i/3pw9tjv. III. Consonantstammen en meerdere stammen op -o zetten 292 -<ffKw achter den stam, na wegvalling der o. 1. avaXidKh) ik verbruik (Imperf. P. av»jAio-icó_ju»}i>). Fut. kv - aXuxrw. Aor. av - iiXuma. Perf. avi\'iXtoKa, dv//Atu/uat. Aor. P^ avrjAw&jjv. 2. SiSao-Kw J& onderwijs (voor SjSóko-kw , st. &8aic). Fut. §<Sa£w. Aor. ÉSt\'Sa£a. Perf. St&Saxa, BeSlBay/xat. Aor. IgtS^x^v. 3. fvpiaicu) ik vind. Fut. ivpr\',a<o. Aor. tCpuv (N°. 265. 2°., tvpé 264. 3°.). Perf. tSpr,, svprinat. Aor. P. süp^v. (N°. 246. Aanm.). 4. OTipiaKtü (= cnro«Tipiu>) ik beroof, Med. (jripofiai ik ben beroofd, Fut. Ó7ro- aripiiato, M. oTepr)Ooiai* (met Pass. beteekenis), Aor. iariptiira, Perf. aniBTipnKa, P. loTepnflat , Aor. trrrfpijSi/r. Zie aXirjKOfiai N°. 287. 1. § 89. Verba op -óvw. Vele verba worden in Praesens en Imperfectum verlengd door tusschenlassching der lettergreep av. Zij vormen twee klassen. 12*

-ocr page 194-



		180 VKRBA ANOMALA. [N°. 293, 294. \' 293 I. die den Aoristus II van den zuiveren stam vormen, terwijl zij in de overige tijden als verba pura op -aw beschouwd worden. 1. aioSavofiat ik bemerk. Fut. ala^iiao/iai. Aor. II. ya&6(aiv. Perf. yvStiftai. 2. afjiapravu) ik mis, misdoe. Fut. afiaprt\'iaoftai. Aor. II. rifiaprov. Perf. ïjfxaprr\\Ka, ri/xapTijfiai. Aor. P. iïjuapri\'/S\'jjv. 3. avtiavio (= aïi£b>) ik vermeerder. Fut. aï>£i\';<7a>. Aor. I. tjïi^jjira. Perf r)v1-,r\\Ka, i\|J\'ii//<(u. Aor. P. »jïi5>\'/$j}i>. 4. ó^Aio-kóvw «\'& maak mij schuldig. Fut. ó^At/o-iu. Aor. II. <v<t>\\ov. Perf. (ïi^Arjica. Dit werkw. verlengt den uitgang door toevoeging van ktk voor iokw en behoort in zoover ook tot N°. 292. 5. fxavSaviD ik leer (disco). Fut. fa%(ioofjiai.* Aor. ïuHSov. Perf. fxtfjiaSriKa. Hier is de stam tevens door eene v versterkt, gelijk bij de verba van N°. 294. Verder: 6. fiXanravia ik ontspruit, Fut. /SXtiirrr/irw, Aor. II. ïfiXairrov, Perf. s/3\\a<rrijica. 7. $ap5avu> ik nlnap in, Fut. Sap^qffo/lai, Aor. II. ïiïapSov, Perf. (5(<5ap3i\|ra.₅ ^ , Gewoonlijk arn£up9a»«o,- ü«-A O" tJ"i v «TcJ « <>- &«^ ^C^-<- JfritJi iJJyff"" **,-4rUct*** fl\\)óy6-% 8. drr - fv^avo/iai i& uwc? gehaat, Fut. èLitiy^n<so\\>.ai, Aor. II. dirtjY.&ójmjv. yi/jP-anJ. Perf. d%9,ia.. JLtJU"\'* 9. (\'Ait rai\'i.) t& ^//yrf ki< (Fut. ó\\«r&>;<rw), Aor. üXioSov. 10. ónppaivo/tai ik ruik, Fut. &ofp{)(tofun , Aor. wT</>pó/ir]i\'- 294 ÏI- R\'^u deze onregelmatigheid nog vermeerderen door in den stam eene v, \\i of y in te lasschen. Deze vormen den Aor. II. ook van den zuiveren stam, maar de overige tijden gelijk bij de verba muta, doch met verlenging der stamvocaal: a wordt t), v wordt tu. 1. XanfiavM ik neem (st. Aa/3). Fut. Xi\'irpofiai. Aor. II. tXafiov (Aa/3t N°. 264. 3°.). Perf tïX^a, tïXnftfim. Aor. P. iX,\',^t,v. ₍ 2. XavSavu) ik ben verborgen (st. AaS). Fut. A/jo-w. Aor. II. ÏXaStov. Perf. II. AAij^a. P. XtXrianai. Als Dep. Med. èïriAttvSa- vo/nai ik vergeet. 3. Aayxa»"" & verkrijg* (st. Aax). Fut. At;go/uac Aor. II. ÏAaxov. Perf. tïAi/xa, eïX?\|Y/cai. Aor. tX»)^nv. Hierbij ook een Perf. \\i\\oyxa. 4. rrvvdapoftat ik vraag, verneem. Fut. vivaofiai. Aor. II. t7ru- S\'o/ujjv. Perf. iriiTurjuui.

-ocr page 195-



		N". 294296.] verba anomala. 181 5. Tvy\\av(o ik tref, word deelachtig. Fut. rtv^ofxm. Aor. II. ÏtV\\OV. Perf. TlTU%1}Ka. 6. Styyiïvuj ik rank aan (st. Siy) , Fut. SLtn/iai , Aor. II. tSïyni\'. III. Hiertoe kan men de volgende verba terugbrengen, die 295 den stam of alleen door eene v, of door vt versterkt hebben. 1. tÏvw ik boet (st. rt). Fut. rlo-w. Aor. ïriaa. 2. §Ï,kvw ik bijt (st. Sok). Fut. Si\'^at. Aor. II. ÏSXkov. Perf SéB>iyfiai. Aor. iSi\'i\\^r}v. \'A. \'tKvtofxai ik kom (st. Ik). Fut. \'i^ofxm. Aor. II. fcó/utjf. Perf. Iflim. Gewoonlijk in samenstelling a<piKvtofiai. 4. ün-KTxvt\'ojuat ïX^- JeJoo/" (Nⁿ. 283. 2. A. st. inro<rx.-e)- Fut. V7ro<T\\>i(rofxai. Aor II. vtria\\óixr)v. Perf. vTri(r\\t}fiai. Aanm. Zie verder fiaivtn N°. 287. 2. lAaüi\'w 256. A. cn/urw 284. 3. ri/iru 284. 4. 0»avw \'.\'87. 9. § 90. I. Verba op u>- met tijden als van -tw. 296 1. ax^o^ai i& er^rec my (st. éixS^c)) N°. 257 en 258. 2.). Fut. a)fii<70[iat. Aor. ri\\^i(T^t)v. 2. (5ov\\o/im ik wil (st. /3ouAt). Fut. /3ouA/i<ro/uai. Perf. /3é/3ow- Aq/uu. Aor. i(5ov\\{,Sv. (N^u. 245. A.). 3. Se7 /«ei is noodig (st. Sw). Fut. Sei\'iati Aor. t&\'j\|<T£(v). Slw ü jmjs, Biriaw, iBiiiaa komt persoonlijk voor in de uitdrukkingen iroXXov, oXiyov Stw etc., er scheelt veel, weinig aan dat ik. Sêo/iai ik héb noodig, verzoek. Fut. ?>i^aofiai. Perf. ScSlq/uat. Aor. i&»\'/£i}v. Zie voor de contractie N°. 260. II. A. Verder Slw ik bind. TS°. 258. ^ 4. töt\'Aw (= SAw) »\'& wil (st. StAt). Fut. è&tAi\'/«rw. Aor. r)§(- Xriaa. Perf. ij^lAriKa. 5. Van den stam Èp-e worden gevormd het Fut. tpfiaofiai ik zal vragen, en de Aor. iipó/mn ik vroeg, gebruikelijk bij het regelmatig werkwoord tpwraw ik vraag.

-ocr page 196-



		182
		[N°. 296, 297.
		VKRBA ANOMALA.



		6. fiaxonai ik strijd (st. fia\\t). Fut. fiaxovfiut (N°. 261. B.). Aor. {fia\\iaaiJitfv. Perf. fxt/ia\\r)fxat. 7. fitXtt (jxoi nvoc) het gaat mij ter harte (st. /utXe). Fut.* fit\\i\'i<rei. Aor. tfiiX^at. Perf. /ufiiXriKe. Compositum /xera/jtlXet fxot het berouwt mij. Het Medium wordt als Deponens Passivum gebruikt in de samenstelling ImfitXonai of lirifieXovfiai ik zorg ^l). Fut. Eiri^EA/jo-ojuai. Aor. £TT£/U£A/;3\'»}l>. 8. fitXXt» ik zal, draal (st. fitXXt). Fut. /ueAA/jo-W\' Aor. ÈjueAAjio-o. Als augment ook n volgens N». 245. A. 9. o?o/iat ik meen (st. oJe). Fut. oïi\'xrofiai. Aor. ^Y/Stjv. In het Praesens en Imperfectum verdwijnt de verbindings- vocaal dikwijls: bijv. 1. p. olfiai, door crasis met lyw dik- wijls iyy/iai. Impf. «f/ujv, 1. p. Plur. «."^a (Xen. An. VI. 3, 25-26). 10. óïxo/MtL ik ben weg (st. ol)(t). Fut. olxv""h""- Het Praesens oi\'x<>M^a£ heeft Perfectbeteekenis (zie Synt.) terwijl het Imperfectum ((i^ó/uijv ook de beteekenis van den Aoristus heeft. 11. 6<j>uX(o ik ben schuldig. Aor. wfeXov ter inleiding van een niet te vervullen wensch, och of, utinam. (Fut. &<pu\\ii<7to zelden). 12. x^atP^w ik verheug mij (st. x^alP^£)* ^ut. x^atP¹\'i\'^TW- A-or. ixapijv (N°. 287. 14). Perf. KExapjjKa \'& ^ verheugd.* Hiertoe behooren nog: 13. a\\iï,ia ik weer af, Fut. a\\f5rj<To/iai, Aor. «jVfga^iijv, waarvoor men gewoon- lijk apvvto gebruikt. 14. (Hutu, Act. t\'i uvüf, faa< grazen, Med. ik graas, Fut. /3o»c/;<ru, Aor. i/3<5<«i)<ra. lö. iraS - «iJw »\'& slaap, Imp. Ka5f)D£ov, Fut. Ka5eviïi)a<j>. 16. t\'if/u //\' knok, Fut. t\\!/iimo en iif/q<rofia<, Aor. i/J/i)»u. 17. ö?o/ »A" Wei, Fut. ó?t\|<to> , Aor. uJ^rjira , Perf. üctoca ik riek. Zie jkvw, vé/iw N". 268. 4. yfyvo/uai N°. 286. 1. II. Praesens op -£w bij verba impura. 1. SoiMtu ?\'& meen, schijn. Fut, Só£w. Aor. eSoSo. Onpersoonlijk Sokh Ae£ schijnt. Fut. Só&t. Aor. ISo£f(v). Perf. Sf\'Soicrat (visum est). Part. \'ètooy^ïvov lari, het is besloten. \') Veteres constanter dicebant èTri/iéXtir-ïai, non £Ti/<(\\c7<r$a(. (Cob. Anub.¹\' p. XVII.).

-ocr page 197-



		N°. 297, 298] verba anomala. 183 e 2. wStw ik stoot (Imperf. tiïtiow N°. 247. 5). Fut. w<rw. Aor. ftt,aa. Perf. ihxrfiat. Aor. ti\'ixr^tiv. Zie ya/tiw N°. 268. 4. a\\Éw N°. 284. 9. 3. yijSéw, Perf. yéyi/Sa l\'A verheug mij,* Aor. iyi)§r\\<Ta. ik verheugde mij. § 91. Verba met tijden van verschillende stam vormen. 1. &!%(!> ik gewen. P. gewoon worden, zich gewennen. Fut. 298 iSiü). Aor. tïSara. Perf. {ÏSikci. P. tSnaftat ik ben gewoon.* Aor. Eidfo&qi\'. Hierbij atüSa i& ic« gewoon. Plusqpf. eiwSr; t& tt\'«s geivoon. 2. itrS\'iw ik eet. Fut. sSojuai (st. tS). Aor. ttyayov (st. ^ay). Perf. töqfoca «ar-éJ^w/tai >?Ji(»5ijv. (X°. 249 en 266. A. 3). Als Perf. etc. wordt ook gebruikt KaTaPlfipojKtt, «nra/3é/3pu/«ai, uaré/SpwSiji» N». 291. 3. 3. ï%w ik heb: intr. ik ben in een toestand, N°. 229 (bijvorm ?»xw N°. 283). Imperf tl_X^ov (^X°- ²⁴⁷)- ^Fut- & ^en »X«<«»». Aor. to-xov (N°. 265. A. 4). Perf. taxv^a (ta_Xvi"\'t- Aor. I(r_x«3i)i\'). M. ik hond voor mij. Imp. ttx<\'>MVf Fut. \'ï^o/xai en «jy/zito/uch. Aor. £ff^o^»ji\'. Composita waptx\'⁰ ^ verschaf, napi^w en Trapuo-x/jow. Aor. wapto-^oi». Perf. 7T«p6o-^»}Ka 7rapto-Y//ua(. avixonai ik houd uit. Imp. r\\vux^Hnv (No. 250. 4). Fut. avi- Zo/uai. Aor. j)i>Eo-Y/Jju»jt>. (a^7re\'xw) ik omhul, gewoonlijk afnrixofxai (en a/x-rrtaxviofiat) «& Ae& aan. Fut. a/"/\'¹\'?\'", tr. afift^uftai, intr. Aor. q/un-taxov & kleedde* (een ander) r^niriaxó^v, ik had aan. vTnaxvtofxui ik beloof, zie N°. 295. 4. 4. ï£«d, IZavto komt in Proza slechts samengesteld voor. Ka$(Z<t>, tr. «X- zet, plaats, intr. i/c zet mij. Fut. KaSiü (N°. 261. 3). Aor. tKaStaa (en Kticïnri). Med. KaSlZoftat is intr. i\'fc ze£ my. KubtZonat ik zet mij en i& ««7. Fut. KaSiSov/xai (N°. 261. 3). Als Aor. geldt tevens het Imperf. tKa%tZó/jii)v, ik ging zitten of zat, als Perf. tcaStiftai ik zit.

-ocr page 198-

[N°. 298.

184

VERI5A ANOMALA.

KaStifjiat is eigenljjk samengesteld uit kütó. en ï\\(tai, welk sim-
plex alleen bij Dichters voorkomt. Het wordt als volgt vervoegd:
Praes. Indic. KaStj/uat KaS^o-at KaStirai etc.

Conj. raSw/iai. Opt. KaSol(ir)v en KaSy/iriv. Imper. KadtJffO KaSi/ffS\'fci etc.

Infin. KaSrjaSai. Part. Ka^i\'i/itvog.

Imperf.

luaSi\'ifiiiv ÈKa^jjffo ticaStiTo of met augm. in het midden

Ka$ii[ir)v KaSt\'iao KaS\'Jjoro etc.

5. KTuvt» ik dood, gewoonljjk cnroKTttva). Bijvorm airoKTivw/M.
Fut. -KTtvw. Aor. I. tKTeivu. II. «raiov. Perf. -tKrova. Hierbij
behoort de Aor. II. Karticavov van icaraicai\'vw ik dood.

Als Perf. en Aor. Passivi dienen air-fèavoy ik stierf en r&vtiKa
ik ben dood, N°. 284. 2.

6. Het werkw. slaan wordt door de volgende werkw. weer-
gegev en:

Act. Praesens. TTa(li) , TVTTTU) , ik Sla. (Ionisch: êXnvvoi, itaraaati), wXqrrw).
Futurum, nara^w, tubtj/ow (naiaw). (Ionisch: irX^Sw, tü^w).
Aoristus. iirara^a (ïiratoa). (Ionisch : trvtya , mtX»)S<i)
Pass. Praesens. rvirrofxai, iraiofiai of TrXrtyqv, 7rA/jyae Xa/i(3avo> ik
word geslagen, ik krijg een slag of slagen.
Futurum. 7rA»ryi|o-ojuaj i& zal geslagen ivorden.
Perfectum. irtirXiiyfiat ik ben geslagen geworden en Ion. rtrv^uu.
Aoristus. tirXi\'iyrjv ik werd geslagen en Ion. frvirtiv.
Verder bedient men zich van de uitdrukkingen wXiryriv, ttA»j-
yag StSbjfit, i/jif3aW(o , ivrslvo), £vrp7j3w ik geef een slag of slagen.
Zoo wordt het Perf. Act. nXriyag StSwtca (of irtirXriya), Aor.
Pass. irXiiyag è\'Aa/3ov, het Fut. P. (ru;rrrjo-o/uai of) trXriyag Xi)\\po-
fiai, het Perf. P. ;rAr|-yae t(Xr)<pa.
Compositum van ttXtittw.
tKirXi\'iTTto en Karan-AZ/i-rw ik jaag iemand schrik aan. Fut. èk-
itXi/Ëcü. Aor. i%tirXi}£a.

Pass. lienXiiTTOfiai ik word ontsteld, ik schrik. Fut. InrXoy^*
aofiai. Aor. t^tffAay^r. Perf. lKviirXr\\yftai.

7. irtvw «& e?rm& Fut. mo/iai. Aor. II. «nov (*?$«, N°. 287.
14. A.). Perf. iriirvKa, néirofxai. Aor. è;ró$»ji>.

-ocr page 199-



		N°. 298.] VERBA ANOMALA. 185 8. (TKoirêto ik beschouw, overweeg, gew. m. aKowiofiai. Fut. oKl\\po/Liai. Aor. i(TKi\\pa[ir}v. Perf. ïrrKf/ifMi ik heb beschouwd en ik ben beschouwd geworden. Adj. verb. okitttiov tart er moet toege- zien worden. 9. rpt\'xiü ik loop. Fut. Epaftovfiai. Aor. II. tSpoyuov. Perf. St- fya/njica. (Zie &\'w, N°. 254. 4.). 10. é\'\\»w ik trek, sleep, Imp. f<Xoi> (N°. 247), Fut. ï\\K<o* vormt de verdere tijden van den stam iXeu, Aor. iïXici><ra, Perf. j\'Airüca , »ïXicü<t/i<u , Aor. tiXrvirêqv. 11. é\'p7rw iJ kruip, Imp. flpirow (N°. 247) vormt zijn verdere tijden van \'ipiri^io, Fut. ipirtau , Aor. tïpjriMn. *Zie 0fp_M N°. 285. 3. X,aia* en 0₍₍5w N». 287. 3. ópaw N". 289. A. ntplw N°. 258. Bepaal de volgende vormen :** 1) wapév, irapfjv, irapiQ, irapn (2), irapü (2), irnpiü, iriipiio, irapri, wapy (3), napiy, vapiy (2), frapeiq (2), irapyti, irnoijrfi\' (2), irapiÉvm (2), ?rapfi>\'cu (2). 2) jrapcïc , irapiilv (2), wópfiiriv (2), waptiatv, mpiüatv , irapiaatv, irapiSmv, iraptovmv, irapovaiv, airtioiv (2). 3) ISi, ïrrSi (2), ïre (2) , iari (2), ïri, naptjri (3) , irapyri, jrapéïrï (3) , wapeTrai, jropiïro (3), jrttptiqri (2), j/rf , ytrrt, ijirri, tjaSt (3). *4) lari, ïsti ,* é<rrq, ïrrrrj (2), iarai, tatadat, i\'tiirüi (2), nirirriai, finuoSi (5),** 5) «Trcurcr», \'ioraoav, larriirav (2), i<TT«Oav, iarüaav, napiiaav , waptïffav (2), {/(Tav, >/«av, cadijiroi\', cadqiro.

-ocr page 200-



		LIJST DER VERBA.

		Bet. = beteekenis. st. = stam. stt. = stamtijden. augm. = augment. contr. = samentrekking. ace. = accent. Dep. = deponens. att. red. attische reduplicatie. P. F. A. = Perfectum, Futurum, Aoristus. M. P. = Medium. Passivum. m. c- = met sigma. A. bij een nummer = Aanmerking. De getallen geven de nummers aan, tenzij bl. = bladzijde er voor staat.

		\'Avayu, Bet. bl. 101. \'Ava/cpiZw , A. II. 266-289, 6. \' AvaXifKio, stt. 292, 1. \'Avixo/iat, augm. 250, A. stt. 298, 3. \'Avoiyia, augm. 247. stt. 278, 9. "Atuiya, avtoxSt ,~289 , 9. \'Airayopivm, Bet. bl. 101. stt. 282, 6. \'AiraXXórrw, Bet. bl. 106. \'Afl-avraw, F. M. 238. \'AirixSaropini, stt. 293, 8. \'Airo&i\'w/ii, Bet. bl. 103. 290, 4. "Airotlio, A. II. 263. \'AirnXai\'o», F. M. 238. augm. 250. \'AirnXXvfii, Bet. bl. 102. stt. 278, 3. \'AnoXoyioiiai, Bet. bl. 106. augm. 250. \'Airovoiui, Bet. bl. 105. \'AiroTtÉftTriti, Bet. bl. 103. \'ATropJw, Bet. bl. 106. \'Airofaivo), Bet. bl. 103. \'AT(5xpr\|, 280 A. 2. \' Apiirtia , stt. 290 , 1. \'Apriia , stt. 257. \' Anvncifuu , Bet. bl. 106. \'Apnw, att. red. 249. stt. 257. \'Apjrufri, F. M. 238. \'Apiw, Bet. bl. 102. "Apx", Bet. bl. 99, 100 en 104. AuXi&o, Bet. bl. 106. AvZavui, Bet. F. M. bl. 100 en 106. stt. 293, 3. \' A<ptKvioiiai, stt. 295, 3. "Ax$oiiat, Bet. bl. 105. A. P. m. c. 259. - stt. 296, 1. B. BaSifa, F. M. 238. Baivo», F. M. 238. stt. 287 , 2. f3f(3n«-«, 288, 3.
		A. "Ayafiat, Bet. bl. 105. stt. 280, 4. ace. 280. A. 1. \'Aytipu, att. red. 249. yyptro, 285, 3. \'Ayvoiu, F. M. 238. "Ayvvf.i, augm. 247. stt. 278, 7. \'Ayopiiu , 282 , 5. "Ayu , ïiyaynv, 249 , 266. \'Attriui, F. M. bl. 100. \'A5pf)(rT&;>ai , bl. 106. Aldta$nvm , bl. 106. stt. 257. "Aitfw, F. M. 23S. augm. 246. Aipiw, Bet. stt. 258. ilXov, 247. Aïpw, stt. 267. AlaSavofiat, stt. 293 , 1. Alaxvvui, Bet. bl. 106. P. P. 268. Alrtu, Bet. bl. 102. \'Aïoi/w , Bet. bl. 104. F. M. 238. att. red. 249. P. A. m. c. 259. \' Atpnanpmi , stt. 255. \'AXaXafa, F. 238, A. - st. 253. \' Wfiipn) , att. red. 249. \'AXiSa, stt. 296, 13. \'AXim, att. red. 249. \'kXiaSqvtu, Bet. bl. 106 en 107, A. 1. \'AXificofmi, tfaXiov 241. augm. 247. stt. 287, 1. \'AXXarrw, A. II. 266. "AXXojuat, aaXjo/iai 242, 243. stt. 267. \'Apapravu, i)fi/3porov 284, A. 1. stt. 293, 2. \'A/itXXao/iai, Bet. bl. 105. stt. 256. \'Aixiri\\m , augm. 250, A. stt. 298, 3. \'Afivvm, Bet. bl. 103. \' Afiipiyvoêiü , augm. 250, A. \'Afi<ptcvvvftt, augm. 250, A. stt. 279, 5. \'Aiifin^ijTiM , augm. 250, A. \'Avuyopivia, stt. 282, 6.

-ocr page 201-



		187
		LIJST DER VERBA.


		BÓXXw, A. II. 266. stt. 284, 1. BiaSo/iai , Bet. bl. 108 , A. 2). BiPaZio, F. 261. red. 283, 2. Bi&p<a«K\'o , stt. 291, 3. B«Sw, F. M. 238. stt. 287, 3. BXójrrw, red. 248, A. 1. A. II. 266. BXanravio, red. 248, A. 1. stt 293, 6. BXirrw, F. M. 238. BXirrii), st. 253. HXdiirw , Stt. 284, 5. Boaw, F. M. 238. Bóatto, Stt. 296, 14. Bov\\oftai, Dep. bl. 105. augm. 245. stt. 296 , 2. r. Yaftiu, stt. 268. TtXéu* , F. M. 238. stt. 256. Tivuv, Bet. bl. 102. rij&w, ylyi)Sa , stt. 297, 3.. VtjpaaKw, yjipiivai, 287, A. stt. 290, 6. riyvofiai, A. II. 265. stt. 286, 1. rtyvu\'xtKtn, stt. 287, 4. IVupifr», F. 261. rpaipio. Bet. bl. 103. stt. 262. A. II. 266. A. Aanvia, stt. 295, 2. Aairavam , Bet. bl. 106. Aapiavui, iiïpaSov 284, A. 1. stt. 293, 7. Aiioiica , 289 , 5. All, stt. 296, 3. l»f», 289, 5. Aiiicvvfti, stt. 269 etc. Ai/<w , stt. 284, 6. Aiofiai, Dep. bl. 105. - stt. 296, 3. A«pw, A. II. 266. Akto, ik bind, stt. 258. contr. 260. Aéu , ik mis, stt. 296 , 3. Aiayw, Bet. bl. 101. stt. 282 , 4. AtdatrKU, Bet. bl. 103. red. 283, 2. stt. 292 , 2. AilpaiKu), stt. 287, 5. AiraSw, st. 253. Aticatóia , F. M. 238. Anf/ów, contr. 260. Aimïbi , F. M. 238 en A. Ao/c«ü, stt. 297, 1.
		Apaw, stt. 255. A. m. f 259. Aiwapat, Dep. bl. 105. augm. 245. stt. 280, 5. ace. 280, A. 1. Avw, stt. 254. ISvv en Bet. 287, 6. B. \'Eau , augm. 247. stt. 255. \'Eyilput, att. red. lypr\\ynpa 249. A. II. 266. stt. 285 , l. lypiiyopSi 289, 9. \'Eyew/«a?w, F.M. 238. augm. 250, A. "Elnfint , aétjoiiat 242243. \'EïfXu, stt. 296, 4. \'E$«£w, (tF 239. augm. 247. stt. 298, 1. EUov, 288 , 4. EIXw, FkXjui, Fi\\\\u, tfi\\na 244. ïi/ii, 199. v:i,u , 281. Eïpyvwfii, stt. 278, 8. Vlipyuj, augm. 246. E;<u9n, 24 7. stt. 298, 1. \'Etw\\i)TT<a, Bet. bl. 106. stt. 298, 6. \'EXaiVw, Bet bl. 101. att. red. 249. stt. 256. F. 261. \'E\\iyx<f, att. red. 249. \'EXirn», augm. 247. "E\\/cw, augm. 247. stt. 298, 10. \'EXttiZw, st. 253. \'E/téw, stt. 257. \'E/ijroöiSw , augm. 250 , A. \'EviSpiirut, augm. 250 , A. \'EvoxK\'hh , augm. 250, A. \'ESapeéw, F. 261. "Eoiira , augm. 247. 289 , 8. \'EoXira , augm. 247. "Eopyo , augm. 247. \'Eoprdjw , augm. 247. \'Eiratvéw, F. M. 238. stt. 258. F. 261. \'Eirér&iitv, 289, 9. *" E7Tf(jivüi\', 285 , 3.* \'E7ri/iéXof«c, Dep. bl. 105. stt. 296, 7. \'EviopKiw,* F. M. 238, A. augm. 250, A. \'Eniarafiai, Dep. bl. 105. augm. 250, A. stt. 280, 6. ace. 280, A. 1. \'E7rixïtpéii>, augm. 250, A. "Ëirn/iai, niiroftai, 243. - augm. 247. t<rjró/»i)v 265.

-ocr page 202-



		188
		LIJST DEE VERBA.


		\'ETpia;u»\|!\', 280, 8. ace. 280, A. 1. "Epafiat, Dep. bl. 106. stt. 280, 7. \'Epdw , stt. 256280 , 7. \'Epya£o/Ja«, Bet bl. 108, A. 2). F 241. augm. 247. \'Epttfui , att. red. 249. \'EpéTTta, st. 253. "Epiru, ffépjrw 243. augm. 247. stt. 298, 10. "Eppw, Fippu, Ifiptta, 244. \'Epvbpiaw, ^stt- 255. "Ep^o/iai, att. red. 249. t\\$i 264. - stt. 281. \'E-t^iw, att. red. 249. stt. 298, 2. \'Eirriów, augm. 247. EüXo(3fo/ini, Dep. bl. 105. Eipimcw, Bet. bl. 102. augm. 246. ëvpi 264. ivpov 265. stt. 292 , 3. Uv\\oiiai, augm. 246. "Ex«J, Bet. bl. 101. iré^w 243. augm. 247. laxov 265. stt. 298, 3. "E<\|/w, stt. 296, 16. Z. Zów, contr. 260. stt. 287 , 3. Zcvyvi\'/u, stt. 278. Zéw, stt. 257. Züvvi\'iii, stt. 279, 7. II. \'H/3a»icw, stt. 290, 7. "Hflo/Mi!, Dep. bl. 106. \'Hpó/tijv 296 , 5. \'Hrraoiiat, Dep. bl. 105. augm. 246. e. OóXXu, P. II. 266. Gónrw , A. II. 266. Bavfidlui, F. M. 238. st. 253. Gépoftat, S-pao/iat 244. Biuj, F. M. 238. stt. 255. Gopaai, F. M. 238. Gijpeüw , F. M. 238. eiyydviK, stt. 294, 6. ei>t)Oicu>, Bet. bl. 104. stt. 284,2. rkSvtiica 288,\'2. Qpavui, P. A. m. f. 259. epiifficw, stt. 284, 7. Gu^iiw, Dep. bl. 107. eüftr, stt. 254.
		1. \'Jan/im, Dep. bl. 108. A. 2). \'Ifói\'w , i\'Jw , stt. 298 , 4. *"Ilipf, Bet. bl. 101. aigcra* 244. ** augm. 247. stt. 270 etc. \'Itvionat, stt. 295 , 3. \'IXóiticd/tni , stt. 290 , 8. \'J/icittui , st. 253. \'Iptlpv, Dep. bl. 106. "Irrrriiii, Het. 277. iri<rri)/ii, to(ffr/\'/r\| 244 , 248. A. 2. augm. 247. stt.* 270 etc. fVrjjïa 288. 1. \'l"X>\'aivu), ^stt\' 267. "Iff.Xw 286. 3. K. KaSiZofiai, caSijfiai, stt. 298, 4. KnVw, F. 261. stt. 298. 4. KaXiw, F. 261. stt. 284. 9. KaXvTTto , st. 253. Ka/tvw, stt. 284 , 3. Kapirrw, V. 1\'. bl. 262. KurarmVw , A. 2. 266. Kau>, F 240. stt. 255. Kitfuu 276. *K«ipu> ïicipoa* 244. Këip«y« 289. 6. KtXtüw, P. A. m. f. 259. Kipavvvfit , Stt. 279. 1. KiKpa/iat** 286. 3). KfpSaivia, stt. 267. KXau, stt. 256. P. A. m. _c. 259. KXow, stt. 255. F. 261. KKiwru,, F. M. 238. - P. 262. A. II. 266. KXiiu kXiJio , P. A. m. f. 259. KXii\'io, stt. 268. Kvaw, contr. 260. KniXaivut , stt. 267. KoXXaw, stt. 256. Kójrrw , A. II. 266. Kopivvvfii, stt. 279. 10. Kopi/TTto, st. 253. Kpa£<u , st. 253. P. II. 266 en 289. 6. Kpé^.fiai, stt. 279. 2. Ace. 289. A. 1. Kpf/ii(ii\'i\'i\'/« , stt. 279. 2. Kpiixu , stt. 268. Kpot/u, P. A. in. c- 259. Krao/xat, red. 248. A. 3. Krtivo,, P. II. 266. stt. 298. 6.

-ocr page 203-



		LIJST DER VERBA. 189

		Oixo/iat, stt. 296. 10. \'O\\ia$av<o, stt. 293. 9. "OXXv/ii, att. red. 249. P. II. 263. stt. 278. 3. \'OXoXüJw, F. M. 238. "Ofivvpt, att. red. 249. stt. 278. 4. \'Opópyvvut, stt. 278. 10. \'OviVijfii, stt. 280. 1. \'Opów, ïftSnv, 241, 288. 4. augm. 247. Ui 264. stt. 288. 4. "Opw/u, üpaoj , 244. stt. 278. 11. \'Opui-rw, att. red. 249. st. 253. \'Oatppaivnfiai, stt. 293 , 10. OüraZ<u , augm. 246. \'O0ei\\w w<pt\\nv, 265. stt. 296. 11. \'OtfiXtoicaviu , stt. 293. 4. II. Tlnidivw, Bet. bl. 99 en 103. stt. 254. *I la\'uo, 298. 6.* Uapavofiéu), augm. 250. A. Tlaptxt», stt. 298. 3. ITapoivéw , augm. 250. A. ITnpo£ui<c« , P. P. 268. *na»x<" , whwoaSi,* 289. 9. stt. 290. 3. Ilurarrw , 298. 6.** Harro), st. 253. n«iSw, stt. en bet. bl. 107. 3. 262. P. II. 266. Ilfiraw, contr. 260. ITcXopat, 285. 3. n^rrw, P. 262. Tlnraivaj, 267. n«7rp<urai , 284. A. 1. népSw, P. II. 266. éirpa^ov, 284. A. 1. YltTavvvfii, stt. 279. 3. wéwrapai, 286. 3). TlÏToiiai, stt. 285. 2. tirrtiv, 287. 11. llérrcti, st. en stt. 253. Tliiyvviii, stt. 278. 5. UtiSato, F. M. 238. TliinrXtifii, stt. 280, 2. ni/urpiu", stt. 280, 3. nii\'u», irtSi 287 , A. stt. 298, 7. Jli-npatKia , stt. 290 , 4. nurru, st. 253. F. 261. stt. 286, 2. nxójw, st. 253. ITXarrui, st. en stt. 253. nXócw, st. 262. A. II. 266.
		A. Aayxavu, red. 248. A. 4. stt. 294. 3. Aa/i/Bdvw , red. 248. A. 4. Xafié 264. stt. 294. 1. AavSóvw , stt. 294. 2, Aéyw, tlpijca 248. A. 4. lïirov 249. 282. etVi 264. stt. 282. AéiVw, A. II. 265. P. II. 266. AiVKaivui, stt. 267. \\tvu>, A. m. f. 259. Mu>, Bet. bl. 102. stt. 254. M. Wlaivopat, stt. en bet. bl. 107. 1. A. II. 266. MavSavw, stt. 293. 5. Marrw , A. II. 266. Wiaxopat, F. 261. stt. 296. 6. MtSutTKto, stt. 290. 5. MtSiui , 254. 290. 6. M«X<(, stt. 296. 7. MixXw, augm. 245. stt. 296. 8. MsXw uiu\|3X<rai, 284. A. 2. M«vw , stt. 268. MLyvu/ii, stt. 278. 2. Misval, 286. 3. MtaSóta , stt. 254. JAifivijdKU), stt. en bet. bl. 107. 2 en N°. 291. 1. red. 248. A. 3. N. Né/iu, *tvip.ua* , 244. stt. 268. *Ni<u ik hoop op,* stt. 259. 5. NIm ik zwem. F. M. 238. A. f. 240 ,** 244. stt. 255. F. 261. N(?(o, viirrio , st. 253. No/«;<ü, F. 261. E. Stipaiviü, P. P. 268. O. "OJ«, att. red. 249. - stt. 296. 17. Oïyvviii, stt. 278. 9. OWa , 288. 4. B. Oïopa», Dep. bl. 105. stt. 296. 9. Oi>(i?w, F. M. 238. st. 253.

-ocr page 204-

190 LIJST DER VERBA.

IlXfw , F. M. 238. stt. 235. F. 261.
JIXriTTO), A. II. 265-298, 6.
TWivw, stt. 268.
Uvm, F. M. 238. stt. 255. A.

m. j. 259. F. 261.
V.viyia, A. II. 266.
npórrw, Bet. bl. 101. P. II. 266.
IIpoEf vim , augm. 250 , A.
Xlraiio , P. m. j. 259.
tlriaaui, st. 253.
Uriu>-, 254.

IIi\'i\'ïai\'o//c<i., stt. 294 , 4.
UuiMüi , 290 , 4.

\'PaTThi, st. 253.

\'Plw, trptF 240, 214. stt. 255.

i\'ppinji\' 287, 7.
\'Pïyvvpt F 240. P. II. 266. stt.

278, 6.
\'Ptylw F 240.
\'Ptyóoi, contr. 260.
\'Poféot, F. M. 238.
\'Pmvvvpi, stt. 279 , 8.

Xi-fpiViciü (irrcptu), stt. 292, 4.
ïropM\'i\'n/ii, TTÓpvi\'/ti 284, A. 2.
2rps0w, Bet. bl. 107. P. 262. A.

II. 266.
\'Srpwvvvfxi, stt. 279 , 9.
Sv\\au>, stt. 256.
2uAXêyw, Bet. bl. 106. A. II. 266.

stt. 282, 5.
SivoiSa , 289, 4. A. 2.
2upi&), F. M. 238.
20aXXw, Bet. bl. 107. A. II. 266.
20ai-rw, st. 253. A. II. 266.
20<_rrw, P. P. 262.

Taparno, st. 253.

Tarra,, Bet. bl/l06. st. »53.

Ttivui, Bet. bl. 101. stt. 268.

TtXeurdw, Bet. bl. 101. \'

TtXlw, stt. 257. P. A. m. c- 259.

F. 261.
Tip, A. II. 265. stt. 284. 4.
Tépn-bi, trpcuniv , 284, A. 1.
TirXi)*a, 289, 7.
Tr;, Bet. bl. 107. 5. A. P. II.

265, 266.
Ttöij/ui (vó/uoüf), bl. 103. stt. etc.

bl. 146 etc.
TiKTot Itikov , 265. P. II. 266.

stt. 286. 3.
Ti/iów, Bet. F. M. bl. 100. stt. 254.
Tivui , stt. 295. 1.
Tirpwitrw, Stt. 291. 2.
TXij/w, stt. 287, 13. 289. 7.
Tpjjrw, Bet. bl. 103. P. 262. A.

II. 266.
Tptyw, Bet. bl. 107. P. 262.
Tpé^w, stt. 298. 9.
Tplu, stt. 257. contr. 260.
Tpï|3w, A. II. 265 , 266.
Tpüyta, F. M. 238. A. II. 265.
Tvyxavw, stt. 294. 6.
Tvirrta , st. 253. 298. 6.
Tu^aZu), F. M. 238.

ï.

2aXjrt£_w, stt. 253.

2/3ii»<t7U, F. 261. A. II. 266. stt.

279 , 6. t<Tj3j|v 287, 8.
Sctu, P. A. ui. f. 259.
2q7rw, stt. en bet. bl. 107, 4. A.

P. II. 266.
2iyaw, Bet. bl. 101. F. M. 238.

of 243.
2.0.TÓU, Bet. bl. 101. F. M. 238.
Sicótttw, A. II. 266.
2«Javvu/it, stt. 269279, 4.
2«XXw, stt. 284, 8. - é<reXi)V, 287, 12.
ScottIw, stt. 298, 8.
Skuivtui, F. M. 238.
2/iów , contr. 260.
Sttów, stt. 256.
2n-#!pw, P. A. II. 266.
2iriv$o>, stt. bl. 134.
2»rouJd&ü, F. M. 238.
2ra$w, st. 263.
SrèKKoi, Bet. bl. 107. iartXoctr 241,

244. A. II. 266.

\'XTttaxviopai, 282, 2, A. stt.
295, 4.

-,

-ocr page 205-



		191
		LIJST DER VERBA.

		Xóüt, P. A. m. £. 259. Xpaofiai, Bet. (t^priffSr)) , bl. 108. stt. 255. A. m. j. 259. contr. 260. Xpam, stt. 255. P. A. m. c. 259. cont . 260. Xpri, 280 , A. 2. Xptw, P. A. m. f. 259. XpoWe/ii , stt. 279, 11. Xwvvvftt, stt. 279, 12. Xwpéw , F. M. 238. óu, contr. 260. (M«i, stt. en bet. bl. 108, 7. Vvxi» , A. II. 265. Q. \'QSiio , augm. 247. stt. 297, 2. \'Qvio/iai, augm. 247. stt. 280, 8.
		. Qaivto,* stt. en bet. bl. 107, 6. P. II. 263. - A. II. 265, 266. épw, ijviyKOV, ivi/voxa* 249, 285, 3. stt. 285 , 3. e</yw, F. M. 238. F. 261. A. II. 265. P. II. 166. $ijfti, 282. tJaviu, stt. 287, 9. tötipui,* Bet. bl. 107. * Qiépjui, <p$iprrm* 244. A. P. II. 265, 266. o/3éw , Bet. bl. 106. QpLrru), st. 253. P. II. 266. ♦lAdrrai, Bet. F. M. bl. 100, 102. W-JvJ* 2...\'/. \'" X. Xaipu, Ixapnv 287, 14. stt. 296, 12. Xaoicu, stt. 290, 9. Xi<o, x^^u "2*0. ^8tt\' 255.

-ocr page 206-



		WOORDVORMING. § 92. 299 Woorden kunnen gevormd worden óf 1) door afleiding, de- rivata verbalia (primitiva) of denominativa genoemd, naar mate zij van een verbum of nomen afgeleid zijn , of 2) door samen- stelling , verba composita genoemd. Door afleiding verstaat men, dat achter den stam van een woord zekere uitgangen, suffixen of achtervoegsels geplaatst worden , bijv. itpl-vw ik oordeel, icpi-rrie recfyter , Kpi-aig vonnis , Kpi-rr\'ipiov gerechtsplaats, npt-nicós beoordeelend. Veelal ondergaat de stam dan veranderingen , hetzij door ver- lenging of verwisseling der stamvocaal: Xa-vSavw ik schuil, Xt\'i-Sri het vergeten ; Xéy-u> ik spreek, Aóy-oe de rede. Door samenstelling verstaat men de verbinding van twee stam- men tot één woord, dikwijls met verandering van den uitgang der stammen: Xoyxo-^ópog lansdragend van Xóyxn en (pêpu>. A. Afleiding. 1. Y e r b a. De verbalia denominativa beteekenen alle het zijn, hebben, maken tot hetgeen het stamwoord aangeeft of het bezig zijn daarmee, het uitoefenen daarvan, en gaan uit op: 1. -tu) en tv<i> meest intransitiva. SoüAoe slaaf, SovXcvu) slaaf zijn, (SoiAótu tot slaaf maken). XaXog praatziek, XaXito praatziek zijn. Ook transitiva. ytwpyóq landman, yetopytw landman zijn, bebouwen, tyovivq moordenaar, (povtiw moordenaar zijn, dooden. Bezig zijn met: nóXtfxoQ oorlog, iroXi/iüv oorlog voeren. tWoe paard, iirwtveiv het paard berijden.

-ocr page 207-



		N°. 299, 300.] woordvorming. 193

		2. -ó(o, -aivw, vvtx), maken. raireivóg nederig, ra7r«vow vernederen. Xpvoóq goud, ^puffow vergulden. ortyavoQ krans, irre^avóu) (om iemands hoofd maken) bekransen. icspSoc ivinst, KspBaivd) ivinst maken. r)S6g zoet, riBvvw zoet maken. Ook yakvnóq lastig, \\a\\tiralvtt> lastig zijn. 3. -dw , bezit of uitoefening. vliet) overwinning, vtKaw overrvinnen. irttvn honger, truvat» honger hebben, atrarn bedrog, dirardu) bedriegen, aiw-m\'i stilzwijgen, atwiraw zioijgen. 4. -aZ,w, \'iZw. ovofia, naam, övo/uéi&o noemen. 8\'iKt} recht, BtKaZ<» recht spreken. orante oproer, oraoiaZw oproer maken. a-y&v kamp, dytovi^ofiat kampen. ^ij0o5 stem, TptiQlZiD doen stemmen. /is\'poc deel, fieptZu) verdeelen. Gevormd van nomina propria bcteetenen zij het volgen der gewoonten, der partij of der spraak van hetgeen het stam woord te kennen geeft. "EXXtjv Griek, i\\\\t)viZiv griekêoh spreken.* ♦iXijT7roc - QiXtTrTrifytv van Philippus partij lijn. tiijioc fitlliZiiv Medisch gezind zijn. 2. Substantiva. a. Van Verba. Om de handeling of werking van het verbum aan te geven, 300 gaan uit op: 1. -//.OQ , -fii), -oiq , -Ttc, -eta, -aia nomina actionis (abstracta). -fia, -oc nomina rei actae (concreta). fiOQ, -fia: Sla) ik bind, Sea/jióg band, Bia/jit) bundel, SiaBe/ia tulband. oBipofiai ik weeklaag, óSvp/xóg het weeklagen, oSvp/xa de klacht. i£: iroiiu) ik dicht, irolr\\aiQ het dichten, iroir\\na het gedicht.* 13

-ocr page 208-



		194 WOORDVORMING. [N°. 300. Koafiiw ik versier, KÓa/nog , KÓ<xnr\\aiq de versiering, KÓ<tfir\\na het versierde, de tooi. oirt\'iQO) ik zaai, airópoc het zaaien, <tn(pp.a het zaad. irpaTTü) ik doe, npa^tg de handeling, npayp:u de daad. oKÉirronai ik zie, aKixpig, het zien, oicif»[ia de beschouwing. yiyvofiai ik word, yivtmg het ontstaan, -ytvoe het geslacht. -[itj: liriaTafiat ik tceet, ï7rt(rr»i/u»} de wetenschap. pwwv/ii ik maak sterk, fnó/ni de kracht. -fia: iraiSivui ik voed op, Traidtlr, naiBtvaig opvoeding, waiBtv jua (het opgevoede) de kweekeling. ZovXiixo ik ben slaaf, SovXtla slavernij, SovXtv/ia slaaf. -tiq : (piin\'i ik zeg , <paric de roep. _/ TrilSo/nai ik geloof, tt\'iotiq het geloof. -aia: ^oKi^a^üj ik onderzoek, SoKi/naala het onderzoek. ipyaZo/jiat ik tcerk, ipyaaia de werkzaamheid. -op: kqotiw ik maak gedruisch, ó icpóroe het gedruisch. Xiyw ik zeg. ó Aóyoe het woord. irlviD ik drink, ó wóroe de drank. -r\\: tïix⁰^⁰¹ & tod-i evxv het gebed. apx^w ik begin, ap\\i\') het begin. -o: <p$itpu> ik verderf, <p%opa het verderf. Aanm. Nomina op -na, die afgetrokken denkbeelden uitdrukken en van verba op -ivui afgeleid worden, zijn paroxytona, die van mannelijke woorden op -iwc zijn afgeleid proparoxytona : /3airiX{fa heerschappij, (iaoiXivc, fiaaiKiia koningin. 2. Nomina agentis. tig: j3ao-tXtua> koning zijn, fiaoiXivs, koning, fiaaiXem, koningin. lepevw offeren, hpivg priester, liptia priesteres. ypa<j>(o ik schrijf, ypcuptig schrijver. vifuo ik weid, voiiivq herder. (Vergel. N°. 91.). Yan substantiva: SX? zee, t(Xttv<; visscher, ypawua letter, ypafifiartvg schrijver. -rt)p: o-w£w ik red, o-wr/jp redder, auiretpa redster. -Twp: (pt, st. bij Xiyw) prirwp redenaar {prtna woord, pyrpa afspraak).

-ocr page 209-



		N°. 300.] WOORDVORMING. 195 tijc: ifoiti» dichten, iroiijr/jc dichter (vergel. bl. 19.) avXiiv ik bespeel de fluit, ai>A»/rj;e fluitspeler, vr. aïiAijrpi\'c. 6p\\tofiai ik dans, öp^jjuTtjc danser, ópxaiarpig danseres. i i $ Ook van subst. nóXig TroXtrrig, rixyri rtxvÏTrjg, üirXov ónXlrrig. b. Van Adjectiva. 3. Nomina qualitatis, die het abstractum van het adjectivura uitdrukken. -T»jc (N°. 50): Ta-Tnvóg nederig, raire(i>orr)e-rrjroe, humilitas-tatis. /utrpjoc matig, fierpiÓTttg-TriTOQ sobrietas-tatis. vioq jong, viórrig-TtiTOQ juventus-tutis. avvr): Siküioq rechtvaardig, Sinaioovvri rechtvaardigheid. aw<pp(vv verstandig, auxppoavvr), wijsheid. -eia van adj. op t/t: alle proparoxytona. aXr)%i\'i!; waar, aXifttta waarheid. aoStvi\'is zwak, aa&ivtia zwakheid. -ia: Feminina Paroxytona. aoQÓG ivijs, <ro0ia wijsheid, sapientia. kokÓq slecht, KaKta slechtheid, malitia. -oc: Neutra, Barijtona. fiaSrvg diep, to \|3a£oe diepte. tvpvg breed, ro evpoc; breedte. aloxpóe schandelijk, to atax^oCj schande. KaXóg schoon, to kóXXoc schoonheid. fiaKpóg lang, rb yuijicoe lengte. Let op de overeenkomstige vorming van KaWitav, kóWwtoc, aiaxiwv, alax¹"\' roe i /iqfiffroc. c. Van Substantiva. 1. Van mannennamen komen vrouwennamen op tta, riipa, rpic> zie boven. IC\' Gen. 1J0C1 iiérijc smeekeling, «Ine, Ittpirric, ütpiric. aiva van masc. op iav: 5tpairoiv dienaar, Stpairaiva. 2. Nomina Gentilitia. -ioc, -oToc : KopivSioQ, \'Aotrvptoi;, \'AJrp\'ntoc, 0ij/3aïoc. -»jvoc, avog , ivog : K.vZikt)vóc, Sapfliaróf, TapavrïVoc. irric, arijCi V\'VS\' Xippovt}trtrtic , Sjrapri3rr\|c, Afyïi\'»;ri)c, 2icc\\iurij£. lic: Awp«i>C , w«uf (PAooiïr), <t<ü(cae^e (Phooaeër).* Vrouwelijke: \'A£>\|i\'ui«, Sjraprtartc, Auiptj, 4>wicïc> 13*

-ocr page 210-



		196		WOORDVORMING. [N°. 300, 301.


		3. Nomina Patronymica. tSt]Q , aJijc: TIijXt-iJi)c , Kpov-i$t)C, Aivit-aStiQ. \'tQ: Aiavrïc, KfrpoTrtc. 4. Deminutiva. imcoc (Masc. Parox.) : n-ai&Woc-icij, vtai\'iirico{. iov: iraiSinv , irarpiiïiov , Ktfriov (iijjri^iov). aptov : iratiïapwi\', tirwapiov (ïitttoc). -itfiov : oiicidiov , Kvitêlnv (ewww), 2u»/cp«rt£iov. Zoo v»jr-i/#pinv en rijirWiov {vijtos). /ti\\-vfpiov (/ié\\oc), n\'5-üXXwi> (élflof), «V- üXXiov (fVof). 5. Nomina loei. **riipiov: èiKaarripioi\' gerechfsp\'aals, Sirrpoiriipioi\' gevangenis.** * iïov* : MoufffTov «iMsewm. -<iv (Masc.): ayflpwv mannenzaal, %tvuv gastenkamer. 3. Adjectiva. 301 -«oe: Proparox. of Properisp. %évoq gastvriend, %ivtog gastvrij. atoe: SiKt) recht, Sfccuoc rechtvaardig. ayopa markt, ayopatog handel- drijvend. -o-ioq : aiScü? schaamte, aiSoïoe ontzag in- boezemend. -£-jo? : av/ip (avSpó?) ai/Spttoe moedig, av$(HL>7re<oe menschelijk. -£-oc: Stoffelijke, Perispom. N°. 109. ^P¹"⁰"^ j apyupoü?. ivoc: Proparox. £v\\ov hout, £v\\ivoe houten,* Xföoe steen, Aföivoc steenen. *Ook aAijS\'ïvóc = aXj]$i\'j£ waar, avSpwirivof;* = av3"pü>7T£ioc ,** n-tStvof #Za&, en de tijdbepalende oxytona ri/itpivóg bij dag, X&fo-ïvóe van x^^£\'c gisteren, iapivóg van (eap) ijp lente, &£pi- vóg van S\'t\'poe zomer. -koc, -ikóc: j3ao-(X«icoC) avS\'pwTrjicóej 7ro\\7r<Koc, van Subst. ^iXtKÓc, fZeviKÓg, no\\s/iiicó<;, tvoaifioviKÓf, van Adject. 7pa^/icoc , 7rpaKTiKoc, apxiKOC) van Verba. takOQ\'. KópivSrog, KopfvSïoc, Koptv&(aicÓ£. \'OXujU7rin , \'OXu/U7rticoe, \'OXvju7naicoe. ri£Xo7rovv»)o-of, r[a\\oirovvt)(jiog, UeXoirovvriaiaKÓ^. NB. Als Subst. >; ilovtriici\'i , ypn/liiaTiKli , tpvaiKij. *-etg:* geeft overvloed aan, N°. 113.

-ocr page 211-



		N°. 301, 302.] WOORDVORMING.
		197


		-ftwv: neiging tot iets, N°. 118. -vóg: Stivoc verschrikkelijk (BtiBw Pass.), at/xvóg eerwaardig (ai- (5ofiai). -Xog: SttXóg lafhartig (Sefèw Act.), afiaprwXóg misdoende (aftap- ravw). -póg: tx^póg vijandig, oltcrpóg deerniswaardig, tpóg: <j>avipóg duidelijk (<pa(vti>), <p%ovspóg afgunstig (fóovêw). ripóg: Trovripóg slecht, vnat)póg, voatpAg ongezond. pog , -m/iog : Proparox. fid\\i\\mq krijgshaftig {fiaxofim), %avam- fiog doodelijk, xpfotpog nuttig, irnrifiog drinkbaar (nlvto). -?)5: meest Oxyt. ïptvBfc leugenachtig, meest in samenstelling (j>i\\ofta$iis leergierig, tvfitvi\'ig goedgezind, N°. 118. -og: van verbaalstammen, met verandering van 6 tot o, et tot o<: (XaXêuj) XaXog praatziek, (XotBopuo) XoiBopog schimpend, {rtnvu)) rofiÓQ snijdend, (Xdtrw) Xonróg overig. Vele Subst. worden zoo gevormd, bijv.: aoiBóg zanger, iro/i- ttóq geleider, ayytXog bode, en voornamelijk Adjectiva Compo- sita, zooals narpoKTÓvog vadermoordend, avi\'iKoog omvetend, afia- Xog niet strijdend. B. Samenstelling. Eerste lid. Dit is een nomen, een verbum of een onver* 302 buigbaar woord. I. "Wanneer het eerste lid een nomen is, neemt dit meestal de o als uitgang aan, welke voor een vocaal van het tweede woord geëlideerd wordt. (ira\'tg) 7ra(Sorpi\'j3>/e leermeester, (Xóyxn) Xoyxnfópog lansdrager, KerpaX-aXyi\'iQ hoofdpijn veroorzakend, p6vapx°i alleenheerscher, ri/nipo Spófiog hardlooper, avSptavro-iroióg beeldhouwer. De o blijft voor woorden, die oorspronkelijk met een sibilans (N°. 239244) begonnen , doch wordt met de s van ?x^w («X"\') en tpyov (ftpyov) samengetrokken: Sto-uBi\'ig een god gelijk (ptlêog), (tcaKÓ-epyog) KaKovpyog misda- diger, KXrtpovxog lot bezittend, okvtttovxoq schepter dragend.

-ocr page 212-



		198 woordvorming. [N°. 302, 303. Aanm. Men vindt ook andere samenstellingen, bijv. irap-pnaia vrijmoedigheid (wav-p\'sia), irayicaXoc. zeer schoon, iSoiirópoc, reiziger, vavirriyiiaiuoe om schepen te bouwen {vavc,-iri}yvvfli). II. Zelden is het eerste lid een verbum, wiens stam weinig veranderingen ondergaat, bijv. jretö-apxoc gehoorzaam, /uiaavSr(tu>- vog menschenhatend. Dikwijls wordt de stam van het verbum alsdan door de syllabe <ri met het subst. verbonden. Xv-ai-Ttovoq de moeite doende eindigen (Xv-u>), iX/ci-iri-winXoc met slee- pend bovenkleed (IXkui), aip-ai-wovq dravend (aiiptv). 303 III. Onverbuigbare woorden blijven onveranderd, met inacht- neming der regels van de verandering der consonanten § 18 en de elisie der praeposities, N°. 19. Men lette op de volgende praefixa: \'A intensitivum, wat de kracht van het woord versterkt: arevtjf zeer gespannen, aompxéc, en airiceXÉc, zeer hevig (vergelijk onweer, ondier etc). \'A privativum of privans (ava-) verzwakt of heft het begrip van het woord op: SïjAoe duidelijk, a§>jAoe onduidelijk: voor vocalen av, aveXivSipoQ onvrij, of smelt samen okwv onwillig voor aeKwv, of smelt niet samen aoTrXoq ongewapend. \'A copulatirum duidt een vereeniging aan , als ükóXovSoc, vergezellend van tèXtv- Soq weg : afioXiïv (fiaWia) te zamen treffen. \'A euphonicum om de uitspraak te vergemakkelijken van een woord, dat met twee consonanten begint, a(3X«jxpóc voor flxij^póc zwak. Ev- beteekent goed, wel, gelukkig, tegenovergesteld aan a priv. tvnXovg gelukkig varend, arrXovg niet te bevaren: tïnrvovg gemak- kelijk ademend, airvovg niet ademend, evSai/xtov gelukkig, eiiytvvg van edel geslacht, weldenkend. Avg het Ned. mis- (tegenovergesteld aan tv, geeft iets moei- ljjks, onaangenaams te kennen, terwijl « priv. meestal het be- grip van het woord geheel opheft): Su<té<S//c misvormd, Svcrytvfc onedel, SvairXovg slecht te bevaren, Svavovg misnoegd. \'Epi-, \'Api-, \'Aya-, Ao- s= 7.a- versterken het woord, gelijk het Nederl. zeer: (IpiSnXoQ =) npWijXoc zeer duidelijk, tpi-fiü\\uZ met groote, zware kluiten (/3(5Xaï aardkluit), Ipi-oSivric. zeer sterk, ftjcnciof schaduwrijk, da-ipoivóc. hoogrood, £a$foc zeer goddelijk, £a-jrX»)5»ic zeer vol, aya-icXuróc roemrijk. TXav- zeer (irai-, iray,* 7r«X-) N". 39. irau-uiKpoq zeer klein, ir&fKaXoc, zeer schoon , wa\\-\\ivKoc, geheel teil. \'Apt<rro- versterkt in den hoogsten graad: apiar-apxso) op de beste wijze regeeren, apiaro-Kparia regeering der aanzienlijkste», aristocratie. \'Ap%f het Ned. aarts-, ap\\npivq aartspriester, ap\\i-Kvpipvi)Ti\\q opperstuurman.

-ocr page 213-



		N°. 303, 304.] adverbia. 199 \'P<ï = pifStov gemakkelijk : fXfSvftóc; (gemakkelijk van gemoed) zorgeloos, lichtzinnig. \'H/u- half: >\'/ii-&vi)C halfdood. Tweede lid. Is de eerste letter van het woord een korte vocaal, dan wordt zij verlengd: orpar-tj-yós (arparóv aystv), vir-r)Kooq onderhoorig (yitó-axofiuv), Kaïc-tiyopiw (icaKÓs-ayoptvw), Kar-riyopiü) (Kara-ayoptvw). De uitgang wordt gewoonlijk op -oe gevormd: ^ïXórifioQ (rlfiy) eet-gierig.

		ADVERBIA. § 93. Over de Adverbia van Adjectiva afgeleid, is in N°. 140 ge- 304 sproken. Verder worden nog Adverbia gevormd met de vol- gende uitgangen : -S»ji>. (Verbalia Paroxyt.) Kpifi-Srjv heimelijk, (ia-St)v in tred. Sóv. (Denominativa Oxyt.) ayi\\r\\-Sóv troepsgewijze. -Ti\'. ovofiaart nominatim, itcovrt gewillig. u. aiia\\ii zonder slag of stoot, ati altijd. De Adverbia van tijd zijn meest stamadverbia. De meest voor- komende zijn: xS\'e\'c t\\^iq gisteren. tha, ïireira vervolgens, dan. Ti\'i/itpov heden. irdXat oudtijds, toeleer. avpiov morgen. oXXotb bij een ander gelegenheid, vvv nu. ivloTe iotiv ore somtijds, nuen dan. ?j§»j reeds nu. ovSiiroTs, /xiiSiiroTt 1 5,, .« * * , \\ nooit. apri, vvvoii zooeven. ovctTrwTioTt, ftrièïirwTroTt) fü&wC) rrapaxpv^a terstond. ïn nog. avriica dadelijk, oogenblikkelijk. t£ tri tov van toen af aan en nu nog. iliairlvns = t^ai^i-j/c, plotseling. ïn fiiv een tijd lang, nog daarenboven. irpv vroeg. ht Si en daarenboven. ói/<é laat. ovKtrt, ixrtKtTi niet meer, niet langer. oxnrtx), (ii\'iirto, nog niet. riwc een tijd lang.

-ocr page 214-

200 adverbia. [N°. 304307.

róre op dien tijd, turn. rêtog sidq zoolang als, totdat.

TrivtKaSt op dit oogenblik, zoo rriviKavra op dat oogenblik.
vroeg op den dag.

Aanm. Men verwissele tóti turn, niet met rori fisv - rorè Sé wori fiiv -
irori Ss nu eens dan eens, en vvv mme, tijdbepalend, met het toonlooze nu viv.

305 Op de vraag wanneer? wordt verder geantwoord 1. door den
Genitivus bijv. vvktog koi 17/uspae \'s nachts en overdag, Sipovg
in den zomer, xsifiüvog in den winter.

2. Door den Dativus: Tavry rij r)f*tp<}) ry vartpaiq den vol-
genden dag, Teraprtj» \'int het vierde jaar.

3. Door Adjectiva: BtvTepaiog, rpiraïoc, tKraïog etc., op den
tiveeden, derden, zesden dag etc., opSpio? in de vroegte, o-icoraToe
in den avond , rtXevraXog eindelijk etc.

4. Met Praeposities, bijv. an<t> 17X101» Svafxaq omstreeks zons-
ondergang, virb, irspl, irpbg opSpov, 1%, opSpov, n/xa opSpy,
fiXiy, ï\'v etc. bij den dageraad.

306 Adverbia van plaats.

Vanwaar ?
\' ASt)vt)Srfv v. Ath., Athenis.
MiyapóSiv V. M., Megara.

IvS\'tvfo van hier, hinc.

IvrtvStv vandaar, inde.
IküSiv van ginds, Mine.
avróSiiv van de plaats zelve, inde.

a\\\\o$itv van elders, aliunde.
ov&aiióStv nergens vandaan,
wavraxó^fv van alle kanten, un-

decunque.
XaftaSiv van den grond, ab humo.
attcoSiv ven huis, domo.
tvSoSev van binnen.
SvpaStiv van buiten af.

Waarheen ?
\'KSitivaZi, n. Ath. , Athenas.
MiyapaSi n. M., Megaram.

Waar?
\'A$qv»)<ri, te Athene, Athenis.
VtiyapoX, te Megara, Megarae.
IvSiaïi alhier, Me.

IvravSa daar, ibi.

Ikh , ginds , Mie.

avTÓSi = aiirov op de plaats

zelve {hier , daar) ibidem.
ü\\Xo.5i elders, alibi,
oiiiafiov nergens, nusquam.
iravr&xov overal, ubique.

Xapai, op de» grond, humi.
oÏKot te huis, domi.
ivSov binnen.
Sbpaai buitenshuis, foris.

Stvpo f

hierheen, huc.

ivüSSt \\

tKiini gindsheen, illue.
a liróai daarheen , eo.

aWoat naar elders, aHo.
nvöaiinm nergens heen.
Travrax""¹ overal heen , quoli-

bet.
Xa/iaZt ter aarde, in humum.
o\'tKaêt naar huis, domum.
ilaia naar binnen.
S&p&Zi naar buiten, foras.

307 1. Op de vraag hoe? jriSf ; wordt geantwoord door wSs zooals volgt, ovtuiq zooals
gezegd is (N°. 162.), d\\\\ug anders, bij andere gelegenheden, Irfpwc op een andere
wijze, ovSa/iüc geenszins, irdvriüq in elk geval, UaTépwaï naar beide zijden, «óirrort
van iedere zijde, onder elk opzicht, telkens, altijd, anfoTipoiStv van weerszijden.

2. Op de vraag, langs welken weg (op welke wijze) ? iry; rairy langs dezen weg,
op deze wijze, aldus, dWaxii en aWy op een andere wijze, anders, langs een anderen
weg, oüSa/iy langs geen enkelen weg, op geenerlci wijze, iravr&xy langs eiken weg, op
alle manieren.

-ocr page 215-

201

N°. 307309.]

ADVERBIA.

3. Op de vraag: hoe dikwijls? wordt met de adverbia numeralia, N°. 144, ge-
antwoord.

Adverbia Correlativa. 308


	Indefinita
Intekrooativa.	(alle Enclytisch).	Relativa.
**irov; «4» ? waar ?**	*iroi alicubi, ergens.*	ov f ubi , tvSa \\ alwaar.	*oiro»*
		*waar.*
**iroi; quo ? waarheen ?**	*iroi aliquo , ergens heen.*	ol ( quo, ïvüa 1 waarheen.	*\'ówot quo ,*
		*waarheen.*
*iróStv ; unde? vanwaar?*	*iroSiv alicunde, ergens*	\'ótiv i unde, ivBiv \\ vanwaar.	*oiróStv unde, van-*
	*vandaan.*	*waar.*
*iréri; quando? wanneer?*	*wori aliquando, eens.*	*\'órc , cum, ten*	*óiróri cum, wan-*
		*tijde dat.*	*neer.*
7rT\|i\'ft»; om welk uur?		i\'/i\'i«:« , ten tijde	*birnvita op dien*
		*dat.*	*tijd, waarop.*
**irüc ; quomodo ? hoe ?**	*irióe eenigszins.*	wc, üirirtp evenals,	*oiriag op de wijze*
		*gelijk.*	*waarop.*
**iry; qua ? hoe ? wat ?**	*iry\' langt eenigen weg,*	*y, yirtp waarlangs.*	*biry langs welken*
*waarheen ? langs wei-*	*soms.*		*weg*
*ken weg ?*
**irotraKis,; hoe dikwijls ?**		*bouictQ zoo dikwijls*	*biroaaKiQ hoe dik-*
		*als.*	*wyls*

Aanm. 1. In de onrechtstreeksche vragen vindt men de vormen der relativa
\'óirow etc. der vierde kolom. (N°. 191. 2.).

2. "EvSa en tvStv zijn meest relativa. Zij zijn aanwijzend in de volgende uit-
drukkingen : ïvüa Si) zoo even, daar juist, ïvSra icai ïv$a hier en daar, ïvSa fliv
iv$a Si hier daar, ïvSiv «at tvSiv van beide zijden , IvSiv piv ivSiv Si van
hier ran daar.

3. AU demonstrativum bestaat wc (wc) in de verbindingen : Kai wc ook aldus,
ook in zulke omstandigheden, oltS\' wc, fvS\' wc ook zoo niet, zelfs niet in zulke omstan-
digheden , wc aai &\'{ zóó en zóó, wffavrwj evenzoo.

Adverbiale Spreekwijzen.
Sommige naamvallen van nomina worden dikwijls als adverbia 309
gebezigd.

1. De Genitivus.

ayxov nabij, ilije, tfrZnC in rij, geordend, ètairinrn, llaip\'nc, plotseling (zie N\'.
304), jiiKpov , óXiyoi) bijna, óuov te gelijk, UiroSüv uit de voeten, 1/tiroSiiv in den
weg (voor iv iroaiv).

2. De Dativus.

eicjj zóó maar, ax»\\y niet licht, KOitiSy (met zorg) zeer, airovty met ijver, moeite,
bezwaarlijk, nauwelijks, irtï,y te voet, Koivy gemeenzaam, iiia, privatim, als bijzonder
persoon, Snfioaiq. publice, van staatswege, iravrairaai heelemaal, rp<xjji drievoudig etc.

tv) övti inderdaad, feitelijk, xP°^vV ^ten ^l""H" \'««\'*\'«i ty a\\nz>iiqi in waarheid,

-ocr page 216-



		202
		[N°. 309.
		ADVERBIA.



		rij! tpyip inderdaad, SpA/iip in stormpas, kvkXi,: in een kring, fiiQ met geweld, ópyjj i» drift, aiyy in stilzwijgen, etc. 3. De Accusativus. A. Van Pronomina. Ti wat, waartoe, waarom, in welk opzicht, N°. 180, r< in eenig opzicht, N°. 184, ovSiv in geen opzicht, appóripa in beide opzichten, oi/Siripa op geen va» beide wij- zen , rd iravra alleszins, ra\\\\a (r\'dXXci) overigens, rb wav in het algemeen, toüto in dit opzicht, en ravra daarom , daartoe, tovto fliv - tovto b"s deels deels, rb fiird ravra hierop, raiirb toüto juist hetzelfde, to avftvav in het geheel, omnino, ra fliv - rd Si deels deels, raSairip zooals. B. Van het Neutrum van Adjectiva, vooral in Comparativus en Superlati- vus (N°. 140. 3.). Mlya, fifyaXa Svvafiat ik vermag veel, filya \'jih-io , niyiara) <ppovüi ik ben frotsch , fxiya fioü, \\iyoj ik roep luid, fiiya, /ifya\\a Xiyu ik poch. \'Au\|3\\i bpav zwak van gezicht zijn. \'OU bpav Kal atovnv scherp zien en hooren. \'OZ.uv r/H Kat KaXóv, of, kokóv, irovinpóv, oairpóv. Miya KparfXv, avaaauv met kracht heerschen , (dicht.) piya avivSi rer verwijderd. MiKpóv, uttpa nauwelijks, ter nauwernood, een weinig. TïoXi verreweg, zeer, veel, wkvó, jroXXd, ra ïroXXd veelal, meerendeels, r,ewoon- lijk, b\\iyov weinig, to TrXfïov, Iwi irXilov, rd irïiw meer, wXfïarov zeer veel, In-t vXnarov (ufpoe) voor het grootste gedeelte, meerendeeh , (ri) ftiyiarov meestal, voor- namelijk, Ta\\v snel. TovvavTtóv integendeel, ai/rb rovvavriov juist integendeel, irav TobvavTióv geheel tegenovergesteld. lïpóYfpov vroeger, rö irpónpov de vorige maal, itpSirov het eerst, ró wpürov voor de eerste maal. Tó apxoiov van ouds, oudtijds, to Xonrav en ra Xoiira overigens, verder, in de toekomst, riXtvraiov, ra nXtvraia eindelijk. AaSpa heimelijk, udXa zeer, Tax^a snel, wellicht, ii^a , rplya etc. in twee, drie enz. deelen, aipóSpa zeer, rraijxi duidelijk, Sdurt dikwijls, etc. C. Van het lidwoord met een praepositie of Adverbium. To iir\' i/ié, rè kut\' lui, ró y\' Ipóv wat mij betreft, to o3\' i/iöf wat* « aangaat, rb vvv, rd vvv nu, voor \'t oogenblik, rb wpiv , 7rdXn:< voorheen, rb kut\' apyac, in het begin, rb irapawav in het algemeen, rb airb rovSt van nu af, éi\'c ra fiaXtara maxime, Ik toü irapaxpvpa aanstonds. D. Van Substantiva. \'Ap\\ijv (ri}i>) in het begin, geheel en al, met ontkenning, volstrekt niet, yvii/inv Iftr/v naar mijne meening, ?mptav , irpoÏKa (van irpoit, huwelijlngift) voor niets, gra- tis, uipog ti ten dcele, ró l/ióv, anv fiipoQ voor mijn deel, wat mij betreft (zie C. to y\' Ifióv), (ró) riXoc,, Tréptic ten slotte, eindelijk, rr)v üpav te rerhter tijd, rrfv Taxiarrfv, irptiirnv [iiiv) ten spoedigste, tv/v iii§t~iav rechtstreeks, /laKpav ver, rbv rpóVov naar het karakter, róvSi rbv rpóirov op de volgende wijze, iravra. rpóirov op iedere wijze, toütov rbv rpóirov op die wijze, aldus, trtpov, ov rpóirov etc, riva rpóirov qua ratione, iravrac, rpóirot\'C (ook rivt, toutoj Tip rpóirip), irpótpaoiv onder voorwendsel, voor de leus, irpófaotv y.iv rb ó"d\\i)9éc wel onder voorwendsel van doch in waarheid. E. Van Participia. Afoi\', irpoaïJKOV als of daar het noodig, betamelijk is, itóv als, daar of terwijl het geoorloofd is of was, Svvarbv bv mogelijk , KaXü{ Trapaoyóv zich een goede

-ocr page 217-

N°. 309311.] PRAEPOSITIONES. 203

gelegenheid voordoet, Sokovv goed schijnt, lóiav tovto , SóZavra ravra besloten
was, iiiXov ter harte gaat, uiTapt\\ov men berouw heeft, irpoffra^Sév bevo~
len is, fipiiiih\'ov gezegd is, yivóutvov lit\' l/ioi van mij afhangt, nVóf
billijk, natuurlijk, blijkbaar is, rö Xeyó/itvoi\' volgens het spreekwoord.

PRAEPOSITIONES.

§ 94.

1. In nauw verband met de Adverbia staan de Praepositiones,
die oorspronkelijk adverbia van plaats, tijd of wijze waren en
nog als dusdanig bij Homerus, Herodotus en de dichters gebruikt
worden. In Attisch proza is dit echter alleen nog het geval
met 7rpóc in de uitdrukkingen Kat 7rpoe, irphc St en daarbij nog,
en daarenboven.

2. Men onderscheidt de praeposities in eigenlijke en oneigen-
lijke: eigenlijke, die met een werkwoord of nomen tot één woord
kunnen samensmelten, oneigenlijke of adverbia met welke dit
niet kan gebeuren, al zijn zij dan ook naar hun beteekenis en
regeering geheel als praeposities te beschouwen.

I. De oneigenlijke praeposities of adverbia, die den Genitivus
regeeren zijn de volgende:

?v£ko ter wille van, causa. fitraKv tusschen.

tvavriov

/uf\'xpi tot aan.

tegenover.

KaravriKpv >

tïffw naar binnen
è\'Soj naar buiten.
ivTÓg binnen.
iktóq buiten.
t/nirpooSev voor.

KaTavTinipag )

tripav aan gene zijde.

nipa voorbij.

AóSpa ) buiten weten van,

Küdijxt ) dam.

KaTÓmaStv / achter.
Karóiriv )
irXi\'iv behalve.
iróppw

verre van.

itpóou)

Aanm. 1. Evenals ivavrtov tegenover, behooren hierbij nog
de Accusativi irXyaiov nabij, BUvv bij wijze van, gelijk, instar,
X&qiv ter iville van, om, gratia (N°. 309. 3. D).
2. Aikijv, x&qiv en ïvtKa staan veelal achter hun casus.

-ocr page 218-



		204
		PRAEPOSITIONES. [N°. 311313.


		3. Men lette op de uitdrukking t/xrjv, afjv \\apiv mea, tua gratia. 4. "A/na te gelijk met, bij , regeert den Dativus, óju\' ?w, afx rjXiq, v/ia t>) w/iipn bij het aanbreken van den dag. 5. Mtxpt beteekent als conjunctie, totdat, donec, volledig fiêxP\' °^v (^An- ! ⁷> ⁶)- ^Zie ^N°- ³⁸³- 6. Deze oneigenlijke praeposities worden ook als zuivere ad- verbia zonder verdere regeering gebruikt. II. De eigenlijke praeposities regecren of slechts één of twee, of drie naamvallen. 1. In het algemeen staat de Genitivus op de vraag: vanwaar? waaruit? de Dativus waar? waarmee? de Accusativus ,, waarheen? hoever? 2. Zij zijn met den Genitivus avri, airó, t£, irpó. Dativus lv, (xuv. Accusativus ava, tig, o»?. Genitivus en Accusativus Sict, «cara, jutra, virtp. Genitivus, Dat. en Accusat. a/i<j>t, tni, itapa, wtpl, irpóg, vwó. 3. Accent. Alle praeposities zijn oxytona; we, tig, tv, t£ zijn atona, N°. 12. Zie voor de Anastrophe N°. 17, II. en voor de voornaamwoorden en voorzetsels N°. 16. b. Praeposities met den Genitivus. 1. \'Aim\', in de plaats van, ter vergoeding van, voor. Xen. An. III. 1, 17. tarpartvaafitv §è È7r\' avróv wg couXov di\'rï (5aat\\twg irmt]anvTiq, wij trokken tegen hem op, om hem on- derdaan te maken in de plaats van koning. I. 3, 4. \'ha u)<f>i- \\oiriv Kvpov avy wv tv ïnaSov vir\' tKtivov, om Cyriis ten dien- ste te staan voor de weldaden, die ik van hem ontving. An. IV. 1, 15. Merk op: Sopb. O. C. 1326, avri wailuiv (= 7rpèi; iraUwv) rwi\'fle icai ^«x5f, irarip \'ucirtiniiiv ai. Bij uw kinderen en uw leven inweken wij u , vader. In samenstellingen veelal tegen: avrtXêytiv tegenspreken, avn- tvtttuv tegenstaan, avrdSiKiiv kwaad met kwaad vergelden.

-ocr page 219-



		N°. 313.J PRAEPOSITIONES. 205 2. \'An-ó van, van af. Xen. An. II. 6. 5. a7ro tovtwv twv \\pi\\naTuw avviXt^t orpa- rtvfia, met dit geld wierf hij een leger. III. 1. 12. airb Aibg rb ovap SokiÏ ilvai de droom schijnt van Jupiter te komen. I. 2. 7. airb \'inirov ibi\'ipivtv te paard jacht maken, 1, 2. airb rijg ap^Jje van uit de provincie, 2, 17. airb tov aiiTo/uirov van zelf, III. 2. 14. a<f ov sinds. Demosth. XXIV. 6. ovk airb tov irpaynuTog niet in overeenstemming met de zaak {buiten quaestie). PI. ïheaet. 179, c. ovk airb okottov (niet onjuist) met juistheid, terecht. Xen. Heil. III. 1. 6. oi airb toïi Arjjuaparou de afstammelingen van. \'Air\' iXTriêuiv, airb M£q( tegen verwachting, airó y\\wrr?)f mondelings, dirö arroi- Unc, niet ijver, airb tvxvs bij toeval, airb iüv TroAffuwv 0ój3t>c vrees voor de vijanden. In samenstellingen: weg- airdvai weggaan, airontfjmtiv wegzenden. af- arroTifivitv afsnijden, airo%vii<TKtiv afsterven. terug- aitoSovvai teruggeven. 3. \'E? uit. Xen. An. I. 2. 9. Sfy&JC ük rijg \'EXXóêog airtx<ï>pit, -X"- trok uit Gr. terug. II. 3. 10. Iitoiovvto yifipag tic twv (j>oivIkwv zij maak- ten (voor zich) bruggen uit palmboomen. I. 2. 22. tic SaAarrije tig SaXarrav «aw zee £o£ zee, 1. 6. u-óAeic tic fiaatXéwQ ctSofitvai van ivege, door den koning gegeven, VI. 6. 21. tic St tov apioTov rrpoiiyaytv na het ontbijt voerde hij vooruit. \'E* irailnt, ira\'Sojv van kindsbeen af, Ik iraXawv van oudtijds, Ik St%iaQ, apw- TipaQ, irKayiov rechts, links, in de flank, 1% ov, örov sinds, daarom, Ik tovtou, tovtojv daarop, derhalve, i£ laov gelijkelijk, Ik iravrbs rpóirov op alle wijzen, Ik tov dfiKov onbillijkerwijze, Ik tov Ivavriov tegenover, Ik tüv rapóvruv naar de omatan- digheden, oi ie rrjc ayopag de kooplieden, ïk tüv \'EXXVjv&iv ei\'c rouf fiapftaporc, <pó- \|3o£ vrees der barbaren voor de Grieken. In samenstelling: uit-, ticfiaWtiv uitwerpen, ikkoXeïv uitroepen, tnXêytiv uitkiezen. 4. npó vóór. Xen. An. I. 2. 17. ariiaag to apfia wpb rïje (paXayyog fita-qg nadat hij zijn wagen midden voor de phalanx had doen stil hou- den. 7. 13. irpb rïje juaxic» ^Ka\' J^U£r<* ^TJ" juax¹)" ^v^^r den ^s^^a9 en na den slag. 8. 24. vikö. rovg wpb fiaoiXttog TtTay/iivovg hij*

-ocr page 220-



		206 PRAEPOSITIONES. [N°. 313, 314. overwint hen, die vóór den koning gerangschikt waren. Cyr. I. 6. 42. intivoi travrtq a^tilxrovai at irpo iavrtóv (iovXtvtaZrai, die zullen allen verlangen, dat gij voor hen (in hunne plaats = avrl) zorg draagt. IV. 5. 14. npb r\\fitpat; voor het aanbreken van den dag , Trpo tov voorheen , vroeger. In samenstelling: vooruit-, TrpoayytXXttv vooruit verkondigen , npofiaivtiv vooruitgaan, irpoaytiv voorbrengen, rrpoatpüabai de voorkeur geven. Praeposities met den Dativus. 5. \'Ev in. Xen. Anab. VI. 4. 1. Xi/iriv tan iv ry Gpany r»J tv ry \'Aaiif de haven ligt in Aziatisch TIn \'acië. I. 6. 1. tv toÏg apiarote; Tltp- aü>v Xtyófitvog onder de dappersten der Perzen gerekend. 6. 3. tvqv hl iv tij tirioToXy en in den brief stonden. III. 1. 21. tv fiioy kütcu Tavra aSXa dit ligt in het midden als kampprijs. V. 7. 10. Xlytiv iv vfüv voor u {tot u) te spreken. VI. 4. 27. tv hl toïq öirXotq iwKTtptvov zij overnachtten onder de wapenen. 5. 24. pviifinv LavToï) irapix^v iv oïg iStXu zich roem verwerven bij wie men wil. IV! 7. 9. ov yap f/v aatpaXlt; tv to\'iq hivlpoiq toravai want het toas niet veilig onder de boomen te staan. Heil. V. 2. 29. iv if >; /3oiA») itcaStiro iv ry iv dyopd otoq, iv TOVTtp vytïrot «C rf/v arpÓJroXiv, terwijl de raad in den zuilengang op de markt vergaderd wat, voert hij hen intusschen naar den burcht. \'Ev Kaipif) te rechter tijd, iv KaXiji voordeelig. In. samenstelling: in-, ivawruv in iets bevestigen, ivaaKtiv in iets oefenen, ivtïvai in iets zijn. 6. Suv (?vv) met. Xen. Anab. III. 1. 23. t\\ofitv ipvxas ovv rotc $«»e a/xtlvovag met de hulp, onder de bescherming der goden. I. 10. 2. (3aai- Xtiis Kal oi avv avr({> de koning met zijn leger (gevolg). 2. 18. aiiv ytXtDTi iirl rag (XKj/vae ijA&ov zij gingen lachend naar hun tenten. In samenstelling: mede-, te zamen-, ovvSnpav medejagen, av vtaravat bijeenbrengen, te zanten plaatsen.

-ocr page 221-



		N». 315.]
		207
		PRAEPOSITIONES.


		Praeposities met den Accusativus. 7. \'Ava naar boven, op. (Adverb. avto). Xen. Anab. III. 5. 16. rovg K.apêov\\ovg t<j>aaav oiKttv ava rit oqï) zij zeiden dat de Carduchi op de bergen icoonden. Cyr. II. . Jö. fx-q avyt, oti èvvaaai rpt^nv ava ra opn, c«o/<m nyyarj ook moet gij, wijl gij naar de bergen op loopen kunt, niet in stormpas vooruitgaan. Van beweging in eene ruimte: ava tiüua door het huis verspreid, ava arparóv door het leger verspreid. Bij getallen, distributief. Xen. Anab. III. 4. 21. ol «rrparijyoi l-iroii\\aav t£ Xó\\ovg ava. skotov avBpag de veldheer en vormden zes af deelingen, ieder van honderd man. IV. 6. 4. iiroptv^riaav ava. irivrt irapaaayyag rij? fifiipag zij legden vijf parasangen per dag af. VI. 5. 11. \'Ava nró/m Ixnv op de lippen hebben, ava irparoj summis riribus (/cara icparoj i\'t), ava iraoav t\'fuipav dagelijks , avd. iraaav t>)v ri/xépav den geheelen dag door. Bij Dichters staat ook de Dat. bij ara. Hom. A. 15. In samenstelling: op-, avafiaivtiv opgaan, stijgen, avafiaXXuv opwerpen, ava(5Xtirtiv opzien; terug-, avayytXXttv terugberichten, avairXüv ter ug zeilen, avayeaSai in zee steken. 8. Ei e (tg) naar, tot. Xen. Anab. I. 2. 2. irapï)<rav tig "Zópdug zij waren te Sardes aanwezig (namelijk, zij kwamen van alle kanten naar Sardes en waren aanwezig). 3. 3. oiik tig rb ïBiov Kar&éfiriv i/ioi, aXX\' tig v/iag tdanavwv ik bewaarde het niet voor mij, doch gebruikte het voor u. 9. 5. ra tig rbv iróXtfiov tpya wat den krijgsdienst be- treft. II. 3. 25. tïg ttjv vartpaiav den volgenden dag. IV. 1. 15. vóór den volgenden dag, gedurende den nacht. VI. 6. 13. fifj BtxttT^at tig rag iróXttg niet in de steden op te nemen. TïapayyiWtiv, £pa/it?v tij Ta ön-Xa te tcapin {onder de wapens) roepen, loopen, fi{ avpmv, n)v liriovaav tol den morgen, tij rbv tiriira \\póvov in den volgenden tijd, later, tij iivauiv naar vermogen, tij Ka\\óv = l!{ xaipóv = iv Kaipip te rech- ter tijd, l( Ktvóv te vergeefs, $6Za tij avSptórnra krijgsroem, \\iyuv eïj riva tot iemand spreken, tij ttrirépav tegen den avond. Eij roüro, TorroDro met Genitiv. in ongunstigen zin, bijv. fiavlas = eo furori», zie N°. 331. b. 2». Men lette nog op de uitdrukkingen: tij Xóyouj IkSüv in gesprek treden , tij xtï-

-ocr page 222-



		PRAEPOSITIONES. [N°. 315, 316.
		208


		paf ihvai handgemeen worden : ei\'c "AiSov, SLSaoicaKov, \'AyaSwvoc met weglating van oJkov huis, zie bij den Genitivus. Bij getallen : ongeveer of distributief. X. Anab. I. 1, 10: III. 3. 6. el\\e roZórag Kal aftvBovlirag dg rpiaKoaiovg hij had ongeveer driehonderd boogschutters en slin- geraars. Cyr. III. 1, 42, Y. 3, 6. Heil. II. 4, 12: VI, 4 12. tïiq §è qjaXayyog rovg /liv AaKeiïaifioviovg tipaaav dg Tptïg riijv Ivwfiortav ayav\' toïito èi avfifiaivtiv avroïg ov tiXiov rj dg StuStica to (SaSoQ , zij zeiden, dat de Lacedemoniërs elke afdeeling met een front van drie mannen hadden opgesteld; en dat zij diensvoU gens niet meer dan omstreeks twaalf man diep kon zijn. In samenstelling: in-, daiivat, eiofia\'ivttv ingaan , dofiaXXttv imverpen, timcaXüv binnenroepen. / 9. \'Q,g wordt gebruikt in plaats van dg bij personen. Xen. Anab. I. 2. 4. 7rop£UETat wc fiacriXéa hij gaat naar den koning. Praeposities met Genitivus en Accusativus. 10. Ata door. Adv. 8«ó daarom. a) Met den Genitivus: door, lat. per. Xen. An. 12,5. i%eXavvei Sia rf/c AvSiag hij trekt door Ly- dië. 7. Sta fiiaov Se roïi napaSdaov midden door het park. 8, 26. nrpdóoKu tov avSpa èia toÏi SwpaKog hij wondt den man door zijn harnas heen. II. 3, 17. ïXeye §<\' épjurjvtwc hij sprak door zijn tolk. IV. 5 , 1. tiroptvovTO Sia \\ióvog 7roAX»jc «y trokken door veel sneeuw. 6 , 22. sicaov irvpa voXXa Sta vvieróg zij brand\' den veel vuren gedurende den nacht. Spreekwijzen: Sia arèfiarot é%«v op de lippen hebben (zie ava), Jia x^l\'P^t X^I,Wiels onder handen hebben, met iets bezig zijn, Si\' ópyf/c, Si\' lir&vitiac, ix^l,v toornig, begeerig zijn, Sia xaptrwi» , Si aüu/jiag, St\' tx$pa£ yiyvitrUai aangenaam, moedeloos, vijandig zijn, Siêt 0iXïac, Sia* /uaxiC ilvai, j/cfiv nvi iemand bevriend zijn, bekam- pen, Si\' iiavx\'iac., 0ó\|3ou tlvai stil, bevreesd zijn, Sta t&xovq, Taxi»v. Ppaxvrarwv, snel, spoedig, Sia fiaiepov van verre, in langen tijd, Sta jiaKpüv, naKporiptov u:ijd- loopig, breedvoerig, 0i\\oc Sia.* riXovc üⁿ einde toe, getrouwe vriend. b) Met den Accusativus: wegens, lat. propter. Xen. An. I. 7, 6. fuxpt ov êut kuo/m ov Svvavrai oIküv av S\'pwjrot tot waar de menschen wegens de koude niet kunnen wonen.

-ocr page 223-



		N°. 316.] PRAEPOSITIONES. 209 8, 29. ireri/iriTo yap viro Kvpov Si tvvotav re Kal moTÓrriTa wegens zijne goedgezindheid en trouw stond hij bij Cyrus in aanzien. VI. 6, 24. Bi uvSpa SeiXóv, üvSpa ayaSov anoKTtiviov dat gij wegens een lafaard, een dapper man doodt. Aia toüto daarom. Voor iïia met den Gen. door: Sta vitra, Sid raippov , <Wi ffrójuu ix^ilv ^e^^e\' In samenstelling: door- Siafiaivuv doorloopen, BiafiaXXttv door- halen , belasteren, StafiifiaZuv doorheenvoeren , Bia(pSrttpctv (door en door) geheel en al verwoesten. 11. Kara. Adv. kóYw omlaag. a) met den Genitivus: langs.... naar beneden (te- genover ava). Xen. An. I. 5, 8. \'Uvto Sjgwep uv Spófxoi n? irtpl vIkiiq koï fn\'iXa Kara irpavoïig jt}\\ó(pov zij sprongen, zooals iemand voor een overwinning hopen zou, snel langs den stellen rand naar beneden. IV. 2, 17. ju») ï\'iXafitvot Kara tF/c irtrpaQ die niet langs de rotsen naar beneden gesprongen waren. 5, 18. jfcav tavrovg Kara tïjc \\ióvoq tig rrjv vairriv zij stortten zich langs de sneeuiv naar be- neden in het dal. VIL 7, 11. Kara rfje -yïje KaraSvofxai ik zink in den grond. Aiyttv «ara nvog tegen iemand spreken: Kar \'EparooSivovs, Ayopdrov, QiXiinrov. b) Met den Accusativus: langs. Xen. An. IV. 2, 16. irpotXSóvTas Kara rr/v óBóv langs den teeg vooruit te trekken. V, 2, 19. tSevro rd liirXa Kara rrjv óBóv zij hielden halt (langs) op den weg. Cyr. VII. 5, 16. ro ïiStop Kara rap rcuppovQ ixwpu het water liep in de grachten. Volgens, met betrekking tot: PI Ap. 17. b. ó(xoXoyoir\\v av ïyioye ov Kara tovtovq tlvai /ói\'/Twp gaarne geef ik toe geen rede- naar volgens hunne opvatting te zijn. Xen. An. I. 2, 16. reray- fiivoi Kara ÏAac Kat Kara ra^ug in drommen en in het gelid ge- rangschikt (met geregelde en ongeregelde troepen). Cyr. VIII. 1, 6. ot\' Kara rrjv \'Aaiav vwo fiaatXü \'óvrtg die in Azië \'s konings onderdanen zijn. Heil. II. 3, 30. rinw/xcvog Kara rbv traripa 14

-ocr page 224-



		210 PRAEI>OSITIONES. [N°. 316. "Ayvotva gëeerd wegens zijn vader. IV. 8, 1. 6 fiiv S>) kotu yriv wóXtfiog o\'vTwg tiroXintïro en zoo werd te land gevochten. Cyr. VI. 3, 12. tXavvuv icara nva op iemand afrijden. Kard (rparof Pl\'i Kttra iïvvafiiv paar vermogen, Kard yijr jnu Kard SaXurrai* terra wariqtic, Kard iró\\iv door de stad verspreid. Distributief: Xcn. An. I. 9, 17. k-ara /aïiva Ktpèog loon per maand. III. 5, 8. §iAw Staj3tj3aa-at v/xac; Kard TtTpaKtrr^tXiovg óirXirag ik wil telkens 4000 hopl. overzetten. IV. 5, 23. tSo^t k-ara rag KtofiaQ rag ra^tiq ctkjji\'oüv >«(?« fOwrf (/wtf rfe afdeelingen volgens de verschillende dorpen te legeren. Kar\' aviïpci viritim, Kard /if/i\'a maandelijks , rar\' iviavrav joorlijl\'s. In samenstelling: neer-, Kara/3a/i>fti> neerdalen, Kara/3tj3a££ti> waar beneden voeren , k-ara/3aAAe<v wtar beneden werpen ; ten na- deele van-, Kar>jyopt7i», k-ara-ycyvwo\'k-fii\' beschuldigen, veroordeelen. 12. \'Yjrép. a) Met den Genitivus: boven-over. Xen. An. I. 10, 12. virip rijc k<iV»jc yliXixpor; ij», want boven (achter) het dorp was een heuvel. II. 6, 2. ë£éVAt< Óiq iruXffitiaiDv ro7? in-lp Xïppov/)(Toi\' «ai rU/p/VSou Gpa^fi» /«//\' zeilde uit om de Thraciërs boven den Ch. en Per. te beoorlogen. Voor, in plaats van, om, ter wille van. Xen. Cyr. III. 3, 44. vvv virip \\{;v)(ü>v tÜv v/itTtpiov ó aywv Ka\\ {nrip yïis tv y ïtjtvrt Ka) virip 6ikü>v tv oïg tTpa<pi}Tt Kat virip yv vatKi\'iv ri Kat tIkvwv Kat irtpl iravrwv wv ntiraaSlt nu moet gij strijden voor uw leven en voor uw land waarin gij geboren zijt en voor mee huizen waarin gij zijt opgevoed en voor echtgenoo- ten en kinderen en voor alles wat gij bezit. An. VI 6, 18. oï virip tfxoïi XtZovotv, die in mijne plaats zullen spreken. Zie ook V. 5, 18. X. nam het woord op voor. b) Met den Accusativus : boven-over (meer in over- drachtelijken zin dan met den Genit., doch ook = den Genit.). Xen. An. I. 1, 9. ivoXtfiu toIq 6p«£ï toïq virip \'ËXXiiairovrov uiKovaiv hij beoorloogde de Thraciërs die boven den Heil. wonen. VI. 5, 4. KariXnrov rovr; virip vivrt Kat rtrrapaKOVTa tri) zij lie-

-ocr page 225-



		N°. 316, 317.] PRAEPOSITIONES. 211

		ten hen, die boven de 45 jaren waren, achter. Cyr. VIII. 7, 3. lirt ovSiirunroTf tut) raïf ivtv\\iui<; virip av&po>irov i<j>póvij<ra dat ik mij in voorspoed nooit buitenmate verhief. In samenstelling: over-, vtripfiaivtiv overschrijden, virep(5a\\- Xetv over iets heenwerpen, vneph$ea$tai zich buitenmate verheugen. 13. Mfra. «) Met den Genitivus: met = lat. cum. Xen. An. I. 10, 1. ui /«r\' \'Aptalov Ariaeus en zijn leger. II. 6, 18. *tovtwv* ouStv uv *SêXoi* *KTao&ai* *fitr\'* *aêiKiag,* *aXXa* *<rvv* T(_t" tltKuiw Kal KaXtï (ijiTu Sttv Tvy\\avftv, niets hiervan wilde hij met onrechtvaardigheid verwerven, doch meende dat men dit door gerechtigheid en eerlijkheid moest verkrijgen. b) Met Accusativus: na. Xen. An. IV. 6, 2. fxi^f ruxipav na het aanbreken van den dag. Thuc. I. 63, 3. fiira rr/v fxa\\i]v rpoiraïov tartfaav na den slag richtten zij een zegeteeken op. MéTÖ raïiTu hierop, hierna, vervolgens. Bij dichters vindt men /it rd in , te midden van, ook met den Dativus: Hom. Od. y. 281 , 3. 156 etc. In samenstelling: mede-, /.itraSiSovat meedeelen, of gewoonlijk een verandering: fUTafiaXXetv omwerpen, veranderen, /xtTayiyvu>o- Keiv van gevoelen veranderen, fitraTtStvai verplaatsen, veranderen, nzraarptyuv omkeer en, veranderen Praeposities met drie Naamvallen. 14. \'Afvpi en fhpi\' om. Deze komen met elkander in ge- bruik overeen, ofschoon anijti eigenlijk van beide zijden (aflijnt), afKpórepoi), irtpi van alle zijden, rondom beteekent. «) Met Genitivus: aangaande (= lat. de), ter wille van, om. Xen. An. I. 2, 8. tpiZovTÓ, ol nep\\ oofias die met hem over de- toonkunst twistte. II. 3, 1. Ki\'ipvKag ÏTrsfixpe irtpl airovSijv hij zond een heraut om een verdrag te sluiten. IV. 5, 17. oc\' iroXïfuoi irpov ytjav iróXXy Sopu/3a> <X/U0« wi> itx^ov Sia^sprf/ievoi de vijanden na- derden met veel gedruisch, terwijl zij over den buit tivistten. Cyr. III. 1, 8. ciq Katpbv nullij, uirwq rijt; Si\'icrje aieovayt; napiov rrje 14*

-ocr page 226-



		[N°. 317.
		212
		PRAEP08ITI0NES.



		a/Kfn toxi trarpóq gij zijt te rechter tijd gekomen, om tegenwoordig te zijn bij de rechtspraak over uw vader. Jïfpi iróWou, irXftovoc, jrXnVrnu, iravrbs woiüoiai hoog, hoogcr, het must, bo- ven allee achalten. h) Met Dativus: rondom, om, van Uchaamsdeelen. X. An. I. 5,8. tvioi tCov Wipoüv tl\\ov Kal arptwrovg ncpl roïc Tpa\\//Ao(c , Kal xpiXXia irtpi raiq \\ipaiv, sommigen der Per- zen droegen ketenen om den hals en armbanden om de handen. \'A/c/ii met Dat. is dicht., bijv. Hom. 1\'. 344. Overdrachtelijk Sappih\', iïtï<Tui jrtpi nvt bij iels moed hebben , roor iets vreezen. c) Met Accusativus : rondom, meest overdrachtelijk. Xen. An. I. 6, 4. èw\'Atuo-E StaSai ra oirXa iripl rrjv avrov aKi\\vr]v hij beval hen rondom zijn tent post te vatten. IV, 2, 5. KaraXanfiüvovai roiit; (piXaKag tui<l>) Ttïip Ka$nnêvov$ zij overvallen de wachters die rondom het vuur gezeten waren. IV. 5 , 36. jrcpï Toii? TT<\'>Baf; wtptttXiiv ti iets om de pooten winden. Merk op : Xen. Cyr. I, 2, 13. Swpata wipt roïj irripvoig tal yippov tv ry apm- Ttpa. II. 1. 9. So>pti£ irfpt ra aripva rat yippov iiQ Tt)v aptaripiiv. Bij tijdsbepalingen en getallen : omstreeks. X. An. I. 8, 1. au<pt ayopav nXiftovaav. II. 1 , 7. nt(A 7rA»j- Sovaav ayopav omstreeks middag. I. 7, 1. iripï /ttaag vvktoq om- streeks middernacht. VI. 5, 32. TTtpi nXlov Bvafióg omstreeks zons- ondergang. VI. 2, 16. a/ifl rtrrupakovra lirtriaq omstreeks 40 ruiters. Cyr. I. 2, 15. aju^i rag SwBtica /mvptaêag omstreeks 120,000. Ten opzichte van = tic;, npóg en kutó. met den Ace. Lat. in, erga. t\\ttv, tlvat tttpl nva zich ten opzichte van iemand ver- houden. Cyr. IV. 5, 29. ITfpi, a/i^i ti ï\'x"\'i \'\'"^ai ^mei ^,f\'^s h\'~ff V^Kt °\' ^l"t>\'t f\'P\' Ttva iemand met de zijnen , met zijn gevolg , ra nipt rovt Sioi\'ic de zorg roor den eeredienst. In samenstelling: om-, a/i<jn(ia\\Xttv, irepifiaXXuv omwerpen. 15. \'Eth\'. a) Met den Genitivns: op. X. An. I. 2, 16. Kïipot; irapcXavvwv l<j>\' apfiaroq Kal i) KlXtaaa ty\' apnauóZriq, Cyr. reed op een strijdivagen en de Cilic. konin- gin op een reiswagen voorbij. Ten tijde van: X. Cyr. VIII. 7, 1. ó Küpo? a^iKvürat tig

-ocr page 227-



		N°. 317.] PRAKPOSITIONES. 213 ïltpaa<; to t(3èo/iov tV! tT/c uvtoïi ap\\rj^, C. komt voor de zevende maal gedurende zijn regeering naar Perzië. 8 , 15. oi Mpoai ~pv7rTiK(!)Ttpni iroXv vvv ij £7ri Kvpov ttrjlv de Perzen zijn nu veel weelderiger dan ten tijde van C. An. VI. 5, 2. tiri tov irptl-rov itpiiov bij het eerste offer. Distributief X. An. 1. 2, 15. of "EAAjjvec hax^tiaav tVi rtr- rópiiM\' de Gr. waren vier man diep opgesteld. V. 2, 6. fjv yap ttf tvóg ri Knr6(3a(Tig want men kon s/echts één voor één afdalen. TTXfii\' firï rirof varen in de richting van. phtiv iiri tivoq bij iets blijven, met iets tevreden zijn, oï tiri Ttjjv irpaytiarotv de. hooge staalsbeambten , Iwi wnXKAv rfK~ fttipuvt\' firi^incvóvm wet vele heivijzen staren, lirt rüv irpattujv in rebus grrendis, bij de onderneming van zaken, iwi rlpwc irnptuwSni ia kolommen marcheereu (jrtirii icipaf tTiStirJin ia de flink aanvallen\') , iiri <pó.\\tiyync, injunylla^ui in phalanx vooruit voeren. Mot den Dativus: bij, na, achter. X. An. I. 4, 1. iróXir; tiri rij SuAdrry bij de zee. 8, 27. Ïkuvto sV ai>Tty zij lagen bij Item. VI. 5, 23. lm toïq Svpatg rf/c \'EX- XaSog in de onmiddellijke nabijheid van Gr. Cyr. II. 3, 7 a.vlarr\\ S\' tV avru~> 4>«pawA«c na hem stond Ph. op. VI. 2, 27. lw\\ r(_t" ori\'r<(i tü^iic apxwft&a irivtiv vSutp laat ons van nu af beginnen water bij het eten te drinken. Heil. IV. 4. 9. ti)v uiv ovv iwi rij vvkti y na nfitpav a/ua\\o< Sn\'iyayov, den dag nu , die op den nacht volgde waarin zij binnengetrokken waren , brachten zij zon- der te strijden door. Cyr. VI. 3, 24 Om een doel aan te geven. X. An. IV. 4, 17. £7rï rlvi ervvtiXtyutvov tegen wie, met welk doel verzameld. V. 8, 18. tV ayaSijl iicóXaaa avróv ik heb hem voor zijn goed getuchtigd. VI. 4, 18. SvtoSai itr\\ a<pó\\>, 17. itr\\ iropuq, 5, 2. tV iZóBy voor het vertrek, de reis, een strooptocht offeren. Op. X. An. IV. 4 , 2. iir) Talg irXiioTaig oIkiiih; rvpactr; inïiaav, op de meeste huizen waren torens. \' Eiri tivi ilvnt, yiyriaSai in iemands macht zijn , tomen, ook absoluut ró iiri Tovrip voor zooeer het in zijne macht was , An. VI. 6 , 23. Zoo An. I. 1,4, III. 1 , 35 , V. 5 , 20. Cyr. I. 3, 14. \'Ejri roïc öttXoic fiÉwv onder de wapenen blijven. \'Etti\' roiroic, 1) van tijd: hierop, vervolgens, X. Cyr. III. 2, 23. V. 6, 21.; vun volgorde: na dtzen, vervolgeus. Cyr. V. 5 , 38 en V. 3 , 38. 2) op deze voorwaarden = liri roïnli Thuc. III. 114, 3. l<p\' olf op welke voorwaarden, Heil. II. 4, 22.

-ocr page 228-



		[N°. 317.
		214
		PRAEPOSITIONES.



		\'E»ri tovt<i> op deze voorwaarde, Ann. VII. 6, 16. \'Fjj>\' </>ri of l(j>\' o) 1) op voorn aarde dat, Heil. II. 2, 20 en 3 , 11. 2) met het doel om, An. VI, 6 , 22. \'E»r< rovTifi . . i<t>\' tpri op deze voorwaarde, dat. PI. Ap. 29. c. c) met den Accusativus : naar, op, tegen. X. An. I. 2, 17 en 18. Spó/uoc iyiviro int rag oxijvac ^er ^on^\' stond een geloop naar de tenten. VI, 5, 32. airyaav tirl SaXarrav zij gingen weg naar de zee. I. 8, 3, III, 4, 35. ava(5>ivat iiri tok \'iirirov te paard stijgen. VI, 5, 22. irapnyyiXro ra Bópam Én-i run §é£(oi\' w/iov sx⁶¹" ^e>\' *erd gekommandeerd de lansen op den rechter schouder te houden. VII. 3 , 5. arparriyovq iirl* Sutt- vov tKaXeae hij riep de veldheeren ter maaltijd. I. 5, 13. rpi\\tiv ittl ra oirXa te wapen hopen. Cyr. I. 2, 9 en 4, 5. itri èi\'ipav Uitivai op jacht gaan. III. 1 , 5. Ttypavi]<; trrt Xó(j>ov rtva Kara- fytvya T. vlucht op een heuvel. V. 3, 50. Ïtw rit; i<f v$wp dat iemand ga water halen. XrparsMffSai, iropiviaHtti, bpuaaSai, livai liri rtva tegen iemand optrekken. An. VI. 5. 25, 26 , 29, 30. Cyr. I. 1 , 2. tivSptoirot In ouSlvac, fiaXXov nwiaravrai ff Ini tovtovq ovq av aloSojvrtti ap\\tiv nvrwv lni\\vpovvraz, de menselien staan te- gen niemand eerder op, dan tegen diegenen , welke zij bemerken, dat hen trillen be- heersehen. Merk op : X. Ages. I. 16. \'ü Si \'AyijiriXaoc avri roü liri Kaplav iivai füSüc avTiarpi\\pat liri "tpvyiac Inoptviro, doch Ag. in plaats van naar Carië te gaan, nam aan.tonds een tegenovergestelde richting naar Phrygië. Cyr. III. 3, 12. tiniv auroiq VVV piv dirtlvnt Ini tuq raïtiQ, irpoj ?* naptivat liri rif Kun^apov SvpaQ.* Ty 5\' vartpaia: upa ry inttptp nap7]tiav liri Svpaic, hij zeide hun van nu naar hun a/deelingen terug Ie keeren , doch vroeg bij het paleis van C. aanwezig te zijn (bewe- ging): en den rolgenden dag waren zij bij het aanbreken ra» den dag bij het pa/eis te- gemvoordig (rust). Zoo ook VI. 1, 1. »;/cov liri r«j SiipaQ liri ö^Xoc lui roef Hvpaie, un. Tijdaangevend. An. VI. 4, 3G. ovk lyiyviro ra \'upa iirl rpüq n/utpac; gedurende drie dagen waren de offers niet gunstig. Thuc. III. 68, 3. iin BtKa trt; anifilaSwoav ri)v ytjv zij verhuurden het land voor 10 jaren. Spreekwijzen. \'E»i növ geheel en a!, <if liri rb nb\\v zooah meestal, liri löpv avaarpityuv rechtsomkeer maken, In\' d"iriïa linksom, liri nnlu &va%»pijffoi zich langzaam terugtrekken. An. IV. 2, 13. liri iro\\i b" i/v ra iirnZiyta iropivóptra, de lastdieren toch trokken in een lange rij vooruit. In samenstellingen: op-. iirtfïaXXuv op iets werpen, imfiatvttv betreden, bestijgen; bij-, imBiBóvat bijvoegen, iirticaXiïv bijroepen,

-ocr page 229-



		N°. 317.] PRAEPOSITIONES. 215 iwtXiytiv bij iets zeggen, bijvoegen; tegen-, tmoTanvtoSm tegen iemand te velde trekken , tirifiovXtvttv tegen iemand iets beramen, belagen. 16 Tlapa bij. a) Met den Genitivus: van den kant van, van bij. b) Met den üativus: bjj. X An. 1. 9, 29. irapa (iaatXtoJc; iroXXdi irpóc. Kïipov airïfXSov, vofiiZ\'ivrtQ irapa. Kijpy 6vTt<; ayoSoï atitwTÈpaQ uv T</jf/e Tvy\\avnv i) nupa /3«ai\\{7, velen gingen van den kant des konings naar C. over, daar zij meenden door hun dapperheid bij C. meer eer te verkrijgen dan bij den koning. üi jr»p« Kvpnv Cyriu gezanten, ra irapa K., C. bevelen. c) Met den Accusativus : tot, bjj, tegen (= iwi mot Ace). X. An. I. 3 , 7. oi ei (TTpaTtüiTat uti ov (j>aii) irapa fiaotXla irupivtaSai firgvsoav\' irapa ei ISfvlov irXi!o\\ie; q Sttr\\!Xint terrpa\' TomSivrravTo irapa KXiap\\ov en de soldaten prezen hem, omdat hij weigerde tegen den koning op te trekken ; en meer dan 2000 gingen zich van X. bij Cl. legeren. Langs, secundum. An. I. 2, 13. J)v irapa ri)v óB6v icpi\'jvi} langs den weg was een bron. III. 5, 1. Jjaav küjuoi n-oXAal 7r«pa tov iroranóv er lagen vele dorpen langs de rivier. Xlapa ti)v yT)V - SaKaTTav irXiïv, iroptvia^at, iivm la lij» het huid vuren, langs de zee gaan, optrekken. An. VI. 2 , 1 - 2 , 18 - 3 , 10 etc. Tegen (overdrachtelijk). An. III. 2 , 10 irapa tuvq tü>v Siüv opicovc; tegen de eeden den goden gezworen. Mem. I. 3, 4 u n onc,tu \'SiioKpa.Tii ertinatvenSai irnpa Sewv Jjttov uv tiriiaSti irnpa ra arifiaivnutva irotïjaat i) tt tiq avrèiv tirt&sv uSoïi Xafitiv T)-y- uóva TvfyXóv, wanneer S. meende dat hem iets door de goden bevolen werd, dan zou men hem gemakkelijker overreed hebben om een blinde als gids te nemen voor den teeg te wijzen , dan om tegen die bevelen te handelen. Kil wparre\'i\' irapa T))v üïuiv tegen verwachting gelukkig zijn , wap\' óXiyov irniflir- $at gering achten, wap\' tKaarriv >\'/ifpai> dugelyk, irapa* n t>t <ïAXni>c «üracrof boren de anderen ordelijk. In samenstelling: bij-, irupüvai tegenwoordig zijn, wapaitaXüv

-ocr page 230-



		216
		[N°. 317.
		PRA.EPOSITI0NE8.



		bijroepen; voorbij -, nupafialvtiv voorbijgaan, overtreden, irapa- irXitv voorbij\'zeilen; in slechte beteekenis: 7ropa7roit7v vervalschen, irapcnrptofiiviiv een gezantschap trouweloos ivaarnemen , napairtl- Sretv op listige wijs overreden, irapaenrovSüv een verbond verbreken. 17. Upóg bij = irapd. a) Met Qenitivus : (van den kant van) bij. X. An. VII. 6, 33. t^uw tiraivov noXvv 7rpoc v/iwv met grooten lof bij u [van uwen kant). 39. lih ko\\ ^ïTpov aiir<_t> ilvai v-pbs iitiüv rt T(5v AaKe^ui/ioviwv Kal irpbi; avroïi en dat hij daarom minder goed aangezien ivas bij ons de L. alsook bij hem. ITpö? Siüv, avSpwiriox\', Aióc, Uj de gade», menschen, Jupiler. An. V. 7, 11. b) Met Dativus : bij, in de nabijheid. X. An. I. 8, 14. irapeXavvuv oi iravv irpbc; avrt^ rq> OTpartv- fiari op eenigen afstand van het leger voorbijrijdend. IV. 5, 22. 7i<rav Trpoc ry tewpy waren zij bij het dorp. TTpoc tovtoiq = irpoQ fr tTi en ?rp»c fit icai daarenboven. c) Met den Accusativus = wapa. Bij: X. An. I, 1,3 iïtafiaXXfi tov KüpoK irpoc tov a.SeX<f>óv hij klaagt C. bij zijn broeder aan. 4, 9. aftievovvrai npbg tov \'ApaZriv nora/ióv zij komen bij de rivier de A. VI, 1 , 5. n-poc aiiXbv uipxoïivro zij dansten onder fluitspel. 6, 4. oi irXi\'jaiov {{>kovv 7rpo£ Etvo<f>wvTa die in de nabijheid van X. woonden. Tegen: An. I. 3, 21. Sn ayoi 7rpoe fiaaiXta dat hij hen tegen den koning voerde. Naar: An. I. 1 , 10. tpxtrat irpbr; Kvpov hij gaat naar C. 9 , 23. jrpoc tovs rpÓTtovQ tKaarov aKoirCov op ieders levenswijze acht gevend. Cyr. VIII. 6, 21. n)v apx^v &pt£cv tj," Kiip<_t> irpoe ?w /uèv r) ipvSpa SaXaTTa k. t. t. de roode zee begrensde C. rijk (naar) in het Oosten. Ten opzichte van: An. I. 3, 9. ovrwt ï\\n to Kvpov irpbg 17/uac wairtp ra rifitTtpa upbg Iküvov C. staat in dezelfde verhou- ding tot ons, als wij tot hem. 9, 6. 7rpot; ra Snpia <I>i\\okiv$vvó- raroc zeer koen tegenover wilde dieren. Spreekwijzen: wpöc ravra hierop, hierover, irpèc 0tXtav vriendschappelijk, irpèf ipyyv, fiiiiv , xapiv, ix^pav w°«\'v ti iets in drift, met geweld, goedschiks (uit gunst-

-ocr page 231-



		N°. 317.] PRAEPOSITIONES. 217 bejag), uit vijandschap doen, rd wpbg iróXifiov wat den oorlog aangaat, irpbt\'iawipav tegen den avond. In samenstelling: bij, toe-, 7rpoo-j3ai\'i>ii\', bij iets gaan, toe- treden , irpoafiaWttv toewerpen. 18. \'Yttó onder. a) Met den Genitivus: van onder, onder. X. An. VI. 4, 25. Xafiiov [$oï>v vnb ana£ris een os van (onder) den wagen genomen hebbende. {>ko yïig onder de aarde. Door (bij \'t Passivum): An. I. 5, 5. n-oAAa t>"»v viro%vyltov airwXiro vno Xtuov vele lastdieren kwamen van honger om. Wegens: Cyr. I. 4, 11. oÜk a/mapTtlv tü>v Kaïrpwv virb Trjs ir\\uTVTt)TOQ de wilde zwijnen wegens hun breedte niet missen. Zoo vwó *\\virtic*, riioviJQ, ópyijc > "itt\\itvi\\Q, óPvvtic wegens {uit) smart, vermaak, toorn, schaamte, smart, vir\' litiiSiiac, aotyiat;, awnplae, uit eenvoud, wijsheid, oner- varenheid. b) Met den Dativus : onder. X. An. IV. 7 , 8 10. jüXSov uito ra èlvSpa .... irpo(TpE\\tv airb tov BivBpov v<£ tZ r\\v ovtuq, zij gingen onder de boomen .... hij liep vooruit van af den boom ivaaronder hij stond. c) Met den Accusativus: onder. X. An. I. 8, 27. YLvpov ükovtIZh ti$ viro rbv 6<j>Su\\nóv iemand trof C. met een lans onder het oog. IV. 7 , 8. airriXSov imb ra SivSpa zij gingen onder de boomen. Cyr. VI. 3, 13. IXavvuv vwo Tïjv 0-K07T1/V rijden tot aan den voet van den heuvel, waarop de verspieders stonden. Van tijd: tegen. Thuc. IV. 67, 1. oi \'ASrivaToi ivo vvicra nXtvetavTu; de Ath. bij het aanbreken van den nacht (sub noctem) weggezeild. 101 , 5 vwb tüq avrag v/uipa^ in diezelfde dagen (sub eosdem dies). In samenstelling: onder- vnoXvuv onder iets losmaken, viroStïv onderbinden, iwoT&ivai onder plaatsen.

-ocr page 232-



		218 SUBJECT EN PRAEDICAAT. [N°. 318. SYNTAXIS DER NOMINA EN VERBA MEER IN HET BIJZONDER. § 75. Subject en Praedicaat 1. Bjj een subjectum neutrum Plurale staat het praedicaat meestal in het Enkelvoud, doch het praedicaat snomen altijd in het Meervoud. X. An. IV. 3, 19 tirsl St KaAd r\\v ra aipayta toen de offers goedgunstig naren. IV. 1, 20. (Doch Plur. An. I. 5, 17, 17.) 2. Bij een subject in den Dualis of bij twee subjecten staat het Praedicaat in den Dualis of in den Pluralis. An. IV. 1 , 19. Bvo KaXui te kiu ayuSu\' avSpe rêSvarov twee voortreffelijke mannen zijn omgekomen. IV. 3, 10. Stvotywvri irpotrtTpi\\ov Svo viav\'iaKuy twee knapen liepen naar X. 3. Is het subject een nomen collectivum singulare dan kan het Praedicaat in het Pluralis staan. Constructio ad sensum , «ara avviatv. X. An. I. 7, 4. VI. 4, 20 irarta ï) arparia ikvkXovvto iripi ra upa geheel het leger schaarde zich rondom de offers. Vergelijk An. II. 1,6 en uitdrukkingen als ró itupatt&v Itri rnXój, 0iXt i-iici\'ov. Hom. )3. 363. "Ëcrwp Xïtire fit \\abv Tpioucnv, ov£ aérovrnQ opuurt) ratppnQ ïpvKf. 4. Bij meerdere subjecten staat het Praedicaat of o) in het Singularis overeenkomende met een der enkelvoudige subjecten , of b) in het Pluralis. Het Praedicaatsnomen staat dan bij personen in het mannelijk, bij zaken in het onzijdig meervoud. X. Cyr. III. 1,7, wc ubi itartpa Tt Kal fir\\Ttpa a\\\\fta\\ti)Tovq yeyivriiutvovQ toen hij zijn vader en moeder gevangen genomen zag. (Vergel.: pater et mater mihi mortui sunt). Hom. E. 891. aïti yap rot iptt; te flXt) nnXtfiul tb fia^ai rt, altijd toch vindt gij genoegen in twist en oorlogen en gevechten. Ook X. An. II. 1 , 16. Mem. III. 1 , 7. \\(5oi rt «ai irX\'ivSoi Kal IjuAa Kaï (ctpajuop, araicrwf Ippifjai-va, ovBlv \\p!ioif.ia ianv, steenen en hout en klei

-ocr page 233-



		N°. 318.]
		219
		SUBJECT EN PRAEDICAAT.



		zonder orde op elkander geworpen hebben geen nut. (Libri et picturae saepe carissima sunt). Aanm. 1. Dikwijls staat het praedicaat, vooral ilvat zijn, in het begin van een zin in het enkelvoud, terwijl meervoudige subjecten volgen. An. VI. 2, 10. i)v tï virfp iji((<rv tov arpardfiaTot; \'ApicaSec: rai \'A y/moï, meer dan de helft toch van het leger waren Are. en Ach. An. II. 4 , 6. 2. Het werkwoord kan zich öf naar het subject öf naar het praedicaatsnomen richten, wanneer deze in getal verschillen. An. I. 4, 4. "kirav ró fiinov ritv tii\\Siv il<jav OTaStoi rpiÏQ, de geheele middenruimte lustenen de versterkingen ten» drie studiën groot. Cyr. I. 6, 28. 5. Mannelijke en vrouwelijke Appellativa als subject hebben dikwijls een Praedicaat (als substantivum) in het onzijdig enkel- voud, wat kan verklaard worden door de weglating van xpijjja, KTÏifia ding of rt iets. Plato Hipp. maj. 295. e. Svvantg /.ui» apa naXóv, nSuva/xla ?l alaxpóv; is macht dan schoon, onmacht daarentegen schandelijk ? 6. Wanneer een pronomen demonstrativum subject van een zin is, komt het meestal met zijn praedicaatsnomen in geslacht overeen. \' X. An. I. 1 , 7 Kal avTt) av nAXij irpótyaaig ^i< aï»r<\|J en dit was wederom een ander voorwendsel voor hem. Zoo IV. 7, 4 en 8, 4. Doch An. I. 3 , 18 tyuyi <prifii ravra (pXvapias ilvat ik zeg dat dit beuzelingen zijn. Onderscheid: re tart 0iXi« wat is vriendschap, van tij iari 0>\\i\'a wat voor een vriendschap is dit. 7. De verba tïvai yiyvtaSai kunnen ook als praedicaat met. adverbia verbonden worden. X. An. I 8. 8 tyyinpov lyiyvovrn toen zij naderbij kwamen, Y. 4, 24 iiru tyyvg fioav ol óirXirat toen de hopliten in de nabij- heid waren. 8. Het subject wordt soms verzwegen, wanneer het duidelijk is uit de handeling, die het werkwoord aangeeft. Zoo aaXirtZn, atifjiatvii (ó daXirty kt fa), Svei (Svrrip) , tKi\'ipv%e (ó K»\'jpu?), otvo\\otvu (ó olvo^óog), avayvwatrm vfüv (ó avayvd)OTr\\s). Xen An. I. 17. III. 4, 36. IV. 1, 3. 9. De copula lari blijft weg: o) bij Substantiva , zooals avayxt) het is noodzake- lijk, men moet, xptüp daar het noodig is, av ^ptiiw wederrechtelijk, onbetamelijk,

-ocr page 234-



		220 ARTIKEL. ADJECTIVA. [N°. 318320. Si/fiC hel 4» gebruik, billijk, natuurlijk, geoorloofd, rnipór niet volgenden Infinitivus het is tijd om-, Upa met Infinitivus of Ace. c. Infin. bet is tijd om-. 6) Hij de Adjectiva : troiunf brreid, gereed, fypobtni; weg , verdwenen, «ïnof rer- oofzohend, schuldig, pa\'dtoi; gemakkelijk, \\a\\tirÓQ moeilijk, $ij\\o£ openbaar, dnide- lijk, enz. e) In de spreekwijzen: SnvpanTbv \'óiov, \'óaa ongelooflijk reel, oiliv Stivnaaróv het is geen wonder, au.i)xnvov öfnv onberekenbaar groot, wonderbaar hoe groot, miium quantum, \'óaov raS\' y/iac, zooveel in onze krachten is, ai/tin olov niets is diurmee te vergelijken , N". 197 c. d) Bij het neutrum der Adjectiva Vcrbalia op -riov of Plur. -riu. ToDro iroii\\- riov, tovto vvv OMirrfoi\'. § 90. Artikel. Adjectiva. 1. Hot artikel is individueel of generisch , naarmate het een bepaalde, afzonderlijke zaak of persoon aanwijst of alle personen of zaken van eenzelfde soort. Zoo staat het individueel in plaats van het pronomen j>ossessi- vnm (N°. 26. A. 3.), in de beteekenis van de bekende" (N°. 26. c) en somtijds distributief. X. An. III. 1 , 21. v7ner\\vÜTat èwauv rpta ii/iitnoiiKu tov fitjvoQ tij" (TTpuTit!)Tij hij belooft aan ieder sol- daat (in het bijzonder, individueel) drie halve dareiken per maand (individueel) te zullen geven. Daarentegen staat het algemeen , generisch of generaliseereud An. II. 6, 10. Xtytiv K\\tap\\ov ityaaav wg Sim rbv arpartivrtiv (pofitïoSat fiaWov rbv ap\\ovra r} robe; TroXt/xtovg, men verhaalde als woorden van Cl. dat een (de) soldaat (generisch) meer zijn bevelhebber dan de vijanden moest vreezen. 2. Het artikel staat dikwijls met weglating van zijn substan* tivum, vooral bij den Geuit. Possessivus (Nⁿ. 330). Zoo met weglating van 1) üvipmrroi, oï Iv iitTfi , oi I* rf}c iróXxoc zij die in de stad zijn, de stedelingen, oi /ufr\' abrov (zie /htü) oi napa /3<iitiX(wc i <\' wtfi, aufy\'i , «iv tivi, zie deze praeposities. 2) irpóy/jiira , ypiumra etc. r<i tT/c jróXfwc <fe staatsbelangen, ra ïtnp\' \'ifïv, rü iififripa onze toerustingen (X. Cyr. VI, 2, 1520), r« irpbc f ui de in het oosten gelegen landen, ra tt\'f rbv iraki/iov (ïpytt), de krijgszaken, ra wpb rüv novüiv wat voor de voeten, voor de hand ligt. *Door deze weglating worden adjectiva en adverbia zelfstandig* gebruikt.** Adverbia oi rórf de mensehen die toen leefden, if.uüpinv de dag van morgen. Zie verder den Ace. Adverbialis. Adjectiva ó »o0óf de wijze, ij irriovaa, iiirrtpaia , irponpaia (= vpipa) den vol-

-ocr page 235-



		N°. 320 323.] ARTIKEL. ADJECTIVA.
		221


		genden dag, gisteren, ii >/f(ercpa , irnXf^iia (\\iipa) ons tand, hel land der vijanden, »} ittia , apiOTipa (x^f\'f) de rechter, linker hand, oi jroXXoi degroote massa, o\\ ir\\tio- i\'«t de meerderheid. Zoo ook Farticipia ó /3nuXó/in\'oc ieder, die wil, ó ri^iiv de eer- ête de beste. 3. Een adjectivum staat attributief, als bijvoeglijk naam- 321 woord bij zijn substantivum, wanneer het tusschen het artikel en het substantivum staat. of achter het subst. met herhaling van het lidwoord, bijv. ó dyaSóf avt\'ip of ó avi\'ip ó aya^ó? de goede man. Een adjectivum staat praedicatief, als praedicaatsnomen (terwijl het wcrkw. tori is verzwegen), wanneer het zonder artikel een met het artikel verbonden subst. voorafgaat of volgt: bijv. o-ya&oe ó avi\'ip of ó avijp aya&ót; [lort), de man is goed, of in zoover (daar) hij\' goed is. Men lette op de volgende voorbeelden: ro uKpov opoc de hoocje berg. rj fxiai) 7roA<? de middelste stad. rb oooq aKpov ) , , v TróXir; uian ) het midden der v (de bergtop. , ,. aKpov tu opoq ) fxtain rj iroAtc ) Stad. fi ia\\aTi) vtjoot; het laatste eiland, ó ftóvog vlóg de eenige zoon. ri vïjcToc; ia\\aTr) ) de kust van ó vibc; /xuvog

	, de zoon alleen. ta^arrj rj vrjaoc ) liet eiland. fiovoq o vioc; Zie va<; N^&. 114, avróg en avróg N°. 167. 4. Waneer bij een persoonlijk voornaamwoord nadere bepalin- 322 gen als appositie komen, hebben zij het artikel: X. An. V. 7, 20. f\\nüq oi orparijyot\' wij veldheeren. I. 7, 7. vftüv Si tüv \'EXXi\'ivojv ïtcaoThj ci\'mw aan ieder uwer, Grieken. IV. 6, 16 lyu> uyuüc aKovti} tovq \'A5i}»/aioi/£ StivovQ tlvai KXénruv ik verneem, dat gij, Atheners, bekwaam zijt in het stelen. Ook dan wanneer het pronomen in het verbum opgesloten is An. III. 1, 46. alpiïaSt oi Stó/jttvot apxovrac kiest gij, voor wie zulks noodig is, aanvoerders. Zoo II. 5, 25. V. 5, 21. Doch Cyr. III. 2 , 15. d\\iya êvvdfttvoi ïrpoopiiv avSputiroi irtpi rov [itWoproc; daar wij, als menschen, weinig van de toekomst kunnen vooruit weten. 5. Bepalingen van plaats, tijd, wijze, opeenvolging en van 323 gemoedsstemming, die in het Nederlandsch door adverbia uitge»

-ocr page 236-



		222 over den accusativus. [N°. 323, 324. drukt worden, geeft men in het Grieksch door adjectiva weer. Zoo aafiivoc bl/jde , gaarne, £$tAoi>T>\'/c, ticwv, ÏKovtrtog vrijwil\' lig, ^av\\og rustig, vnafóptoc; onder den blooten hemel, irpórtpo^ vroeger, npürog het eerst etc. Zie ook bij de Adv. op de vraag wanneer? N°. 305. X. An. III. 4 , 24. ol "EAArjfïe ttoov aa/utvoi rove yrt\\6(povQ de Gr. zagen de heuvels gaarne (met bljjdschap). 12,9. xP\'\'iM^aTaowtfiaWovTo ai iróXits Uovoat de steden brachten vrijwillig geld bijeen. V. 5, 2i. oktivov/aiv viralSrptoi, wij legeren onder den blooten hemel. IV. 1, 10. kuti^uivov tig ra? h.\'/h»; j;St/ okotoioi en het was reeds duister toen zij naar de dorpen trokken. Cyr. VI. 2, 12. iiav^alripoi q wg tlwSioav Eü(}>oIt(üv en stilzwijgende)\' dan naar gewoonte gingen zij op en neer. Zie nog An. VI 3, 24. I. 2, 25. VII. 1, 21 en Ace. Adv. B. N°. 309. Over het gebruik der naamvallen. Aanm. In het Grieksch waren evenals in zijn verwante spra- ken acht naamvallen , waarvan er drie de Locativus op de vraag waar ? wanneer ? de Instrumentalis op de vraag door wien ? waarmee ? en de Ablativus zijn verloren gegaan en deels door den Genitivus, deels door den Dativus vervangen worden. § 97. Over den Accusativus. 1. Alle verba transitiva hebben het rechtstreeksch voorwerp, waarop de handeling overgaat, in den Accusativus. 2. In het Grieksch zijn echter vele verba transitiva, die in het Nederlandsch intransitiva zijn, zooals: 1) de verba van nuttig en schadelijk zijn, van goed en hvaad spreken of doen. 1) bvivavat, itftXfïv rtva iemand voordeelig zijn, (iXawritv riva schaden. acinlv onrecht dien, Tifiiapüa\'iai riva zich op iemand wreken, iv , tiAiic, wutiïv, Spav ivfpytTtiv riva weldoen. KuKuii; 7roiu-v, Kaïcoirotiïv, Kaïcoupyeiv rtva iem. kwaad doen. lii , raXüc Xèyttv iii\\oyüv rtva goed van iem. zeggen. KtiKÜt; *\\eyuv* KasoXoyiïv riva kwaad van iem. zeggen. XcuflatSai tiva iemand smaad aandoen {beschimpen).

-ocr page 237-



		N°. 324, 325.] ovkr den accusativus. 223 X. An. III. 1 , 38. olfxat av vfiag (xiya uxpsXrioai to arparivfia ik geloof dat gij het leger een grooten dienst zoudt bewijzen. Cyr. I. 6, 29. iiratBtvuutv vfiüq \'Iva /unSf T0115 <pl\\ov<; fiXanroiTe wij leerden u dat gij mee vrienden niet zoudt benadeelen. An. II, 5 , 3. olBa n/uüv (\'ipKovQ -ftyivnntvov<; fiy aSiKi\'iativ aAX/jAouc de weet dut wij gezworen hebben elkander geen kwaad te doen. Zie ook II. 5, 17. 5, 4. 6, 2. I. 1 , 9. 3, 4. VIL 1 , 25.-4, 23. Aanm. 1. Als Patricum van cacwc en tv Xrynv gebruikt men «arwc en 16 aKoiiuv, van mtiir, fu iïpav, rarwc, liï van\\(iv. PI. Cr. 50. e. t) irpbt uiv apa ffoi rbv irar\'epa ouk iS, itrov i)v rb Sitniov , ü<jti , iiwtp ira«X"^l£ > tuvtu tui avrt- 7roiéïi», oüré kükuic fitavovTa arrtXiyttv\', of zoudt gij dan niet hetzelfde recht ten op- zichte vnn uw rader hebben, znndat gij , wanneer gij door hem mishandeld wirdt , hein ook op uice beurt die mishandeling koudst vergelden , in wanneer gij gehoond uerdl hem dim smaad mocht teruggeven. Xen. An. III. 3, 7. 2) Bot\|5eïv, api\'iyttv, ripuipnv, helpen, \\vnm^xüv roordee\'ig zijn, avftfipuy, lirtKovpüv van nut zijn , regeeren den Datirus. Zie aldaar 3. 2) De volgende verba, die ook zonder object als intransitiva gebruikt worden: airr-^vviaSai nva (n), zich voor (over) iemand (iets) schamen. An. II. 3, 22.-5, 39. alSiïaSai nva zich voor iemand ontzien. An. III. 2, 5. anvvioSai nva zich tegen iemand verdedigen (iem. van zich af- weren). Cyr. V. 4, 21. £7rtopic£(v meineed doen, nva. bij iemand. An. III. 1, 22. ivXafiüaSal ( zich voor iemand tcachten. An. II. 5, 3. QvXÓTTtaSal \\ op zijn hoede zijn. Cyr. I. 4, 7. Sappüv moed hebben, -rtvd n iem. iets trotseeren, vertrouwen op. An. III. 2, 20. Cyr. V. 5, 42. Sr/pöi>, Sqpeveiv jagen, -n op iets jacht maken. An. I. 2, 713. Cyr. I. 6, 11. fjitvetv blijven, stand houden, nva., n iemand opwachten, te wachten staan. An. IV. 4, 20. duvvvat zweren, nva. bij iemand, -n iets bezweren. An. II. 2, 9. XavSavtiv verborgen zijn, -nvd voor iemand. An. VI. 3, 22. <ptvytiv vluchten, -nva voor iemand. tirtXtinttv te kort schieten, -nva aan iemand ontbreken. An. I. 5, 6. Cyr. I. 6, 10. VIII. 1, 1.

-ocr page 238-



		224 OVER DEN ACCUSATIVUS. [N°. 325327. Zoo ook ÏK-airo-viro <j>tvyetv rivd ( aan iemand ontvluchten, awoSiSpaoKttv \\ ontloopen. Cyr. I. 4, 13. Verder 7rAe7i> varen, SaXarrav de zee bevaren, oïküv wonen en bewonen, airtvSeiv, <rirov$a£etv zich haasten, -ti zich om iets be- ijveren, iets bespoedigen, oiyav, aiwirav zwijgen, -ti iets vezwijgen. Zie N". 229. 326 3. Bij verba intransitiva kan de Accusativus van een prono- men of adjectivum staan. An. I. 3, 18. \' fiovXircu ri/üv xpij^at waartoe hij ons wil gebruiken. An. II. 2, 13. tovto ovk l\\[/tv<rSti- aav en hierin bedrogen zij zich niet. (Cyr. VII. 2, 20). Cyr. VI. 3, 1. öiraie si rig Ti intXiXria^ivog iï»j, Kal tl Tiq ti IvStó/itvog yvoln. VI. 6, 32. ravra Si aov tv\\óvti(; wanneer wij dit van u verkrijgen. Cyr. I. 6, 5. rl fiiftvnam tictiva waarom maakt gij daarvan melding. 4. Ook staat bij intransitiva een Accusativus van denzelfden stam of dezelfde beteekenis, doch altjjd nader bepaald door een ander woord: bijv. tovtov rbv kIvSvvov KivBwevuv -(5ibv ij^tarov ï,t\\v - yX\\iK\\>v virvov KoiuaoSai - Tiva fiot\'fteiuv \|3ot)$t7i> ; - avooiiórara afiüpTi\'ifjLara afiapravtiv. An. I. 3, 15. 327 5. De Accusativus staat verder bij intransitiva en nomina ter nadere bepaling of beperking van het begrip door het verbum of nomen uitgedrukt: te vertalen door: ten opzichte van, wat be- treft etc. (Ace. graecus, limitationis of partis.) X. Cyr. I. 2, 1. Küpoc (iStTm Ïti koi vvv tlBog fuv* KaWiarog,* $v\\hv Si (j>tXav^pwirÓTUTOQ k. t. X. ook nu nog wordt C. bezon- gen als zeer schoon van uiterlijk en zeer menschlievend van ka- rakter enz. Vergelijk Verg. Aen. I. 588. os humerosque deo similis. Men lette in het bijzonder op de Ace. rb tvpog breedte, /u»jkoc lengte, ïixpog hoogte, /SóS\'oe diepte, bij opgaven van maat. Zie X. An. I. 2, 23. 6. Vele verba van beweging worden overgankelijk door samen- stelling met praeposities, bijv. StafSaivuv norafióv, virtpfialvttv ra rpiaKOvra itx\\ , irapafialvuv rag anovSag, irept-, irapairXtïv vrjaov, Vergel. N°. 230. 4.

-ocr page 239-



		N°. 328.] OVER DEN ACCÜSATIVUS. 225 7. Een dubbelen Accusativus 1) van het Object en het Praedicaatsnomen hebben de verba die beteekenen: noemen, verkiezen, tot iets maken, voor iets houden, zich betoonen, welke in het Passivum twee nominativi hebben. X. An. I. 1 , 2. Aaptlot; Kvpoi\' aarpaitnv liroiriat kcu arpa- rtiybv £s aurttv airièu^tv. 9, 7. Küpoe aarpan-ng KareTrifKp^ri, oTpaTTiybg Ei km airt&i\'x&q Darius maakte C. satraap en stelde hem als veldheer aan. 3,6. vojui\'^w v^aq km irarpiSa km (jt\'tXovr icaï av/jfiaxovg ik beschouw u als mijn vaderland , mijn vrienden en medestrijders. 2) één van den persoon en één van de zaak, terwijl in het Passivum de ace. der zaak blijft, doch de persoon subject wordt, hebben: «) de verba van: onderwijzen, verbergen , herinneren , vragen (navorschen , onderzoeken), vorderen, aan- en uittrekken , berooven. X. Cyr. I. 6,2. lyw yap at raïira è7n\'r»)Ofc i^iBa^ófj.iiv want met opzet liet ik u daarin onderwijzen. 2, 8. SiSaaKovat tovq iraïSag awfpoavvtiv zij leeren de kinderen ingetogenheid. An. III. 2, 11. avaixvl)tT(i) ii/jag toui; rüiv irpoyóviov Kivovvovt; ik zal U de gevaren onzer voorouders in het geheugen terugroepen. I. 3, 14. Küpov aWüv TrAoïa C. schepen vragen. VI. 6, 23. tovq Tpairt- Zovvt\'iovq aireaTepiiKauev rfiv irivTi\\KÓvTopov wij hebben de T. van hun schip beroofd. Zie Cyr. I. 3, 17. VI. 2, 35. AANM. Men zegt ook avafiifivi\'irjKü) riva Tivoe , cnrooTtpiïv riva 1) noemen, hvafia\'Cni\', Ka\\i7v, Xiyftv riva rt. (appello , nomino, dico). verkiezen, a\'ipiïtSat, KaSitiravai riva rt. (eligo , declaro , designo). tot iels maken, airoSusvtvai, iroiüv riva ri< (creo , faeio, efficio). voor iets houden, vi>in\'(nv , iiyuaSat, cpivfiv riva ri. (habeo, credo, judico). zich betoonen, irapixi\'V iavróv ri. (se ostendere). 2) onderwijzen, iilaaicfiv, iraiBivnv riva r«. (doceo). verbergen, npiirrtiv , aitoKpiiirTis^ai riva ti. (celo). herinneren, ava-, vvofxiuvrjattiv riva n. (moneo). vragen, èpatrav, {IpisSat) UtraZnv, (iffropfïf, aviaropiiv) rii\'ó ri. (rogo). vorderen, airiiv, airairtïv , lioirpaTTiiv uva ri (posco). aan- en uittrekken , aHfyiivvivai, iviiitiv, IkSvhv riva rt. berooven , afaipüoSai, airoaripitv , auXav riva rt. 15

-ocr page 240-



		226 OVER DEN GENITIVUS. [N°. 328-330. rivoe, cupaiptiaSai rivóg ti , a<j>atpiiv rivi ti , airtiv ti irapa rivog. (X. An. I. 3, 16. VI. 6, 22. postulare aliquid ab aliquo). X. Cyr. I. 3, 7. fit Iwirtvuv SiSóaKttg (doces me latine loqui). b) vele transitieve verba, die in het Nederlandsen intransitiva zijn (zie boven 2), vooral van zeggen en doen, doch gewoonlijk slechts dan wanneer de Ace. der zaak door een Adjectivum of Pronomen is uitgedrukt. X. An. I. 6, 7. iaTiv o ti at i)?iiKt)(Ta; heb ik u in iets onrecht gedaan? 8. Ti\' aSuctiStiq vit\' ifiov ; waarin door mij verongelijkt? 1. 3, 10. oti avvoiSa i[iavTüj> iravra i\\peva/ji(voq aliróv daar ik mij betvust ben hem in alles bedrogen te hebben. (Vergeljjk 3). Cyr. VII. 2, 22. oÏik aiTiwfiai rah rbv Stóv hierom beschuldig ik de god- heid niet. 329 8. De Accusativus staat verder op de vragen hoe ver? hoe langen tijd? hoe oud? X. An. III. 1 j 2. TÏ7C \'EXAaSoc ov /ieïov r\\ fivpia oraèia airü\\ov , zij waren niet minder dan 10,000 stadiën van Gr. verwijderd. IV. 5 , 24. KaTaXafxfiavii rijv SvyaTipa ivdrijv vfiipav ytyanr)fiivr\\v hij neemt de dochter gevangen, die sinds acht dagen gehuwd was. Zie ook I. 2 , 20. PI. Ap. 17. d. vvv èyö» irpürov iirl SiKaarfipiuv óva/3f/3ijica tr»j yeyovvQ i(5Bofii\'iKnvTa, nu treed ik voor het eerst als grijsaard van zeventig jaar in het gerechtshof op. De leeftijd wordt ook aangegeven door a/iipi, iripi, iirtp met den Ace., of door tlfii met den Gen. Qualitatis. Zie X. An. II. 6, 15 - 20 - 30. Ook maat en grootte worden door den Gen. Qual. aangegeven. Zie Genitivus. 3. § 98. Over den Genitivus. 330 1. De Genitivus is evenals in het latijn, subjectivus 0o/3oc tüv iroXtu\'iwv, vrees der vijanden (de vijanden vreezen), of objec- tivus vrees voor de vijanden (men vreest de vijanden). De Genitivus subjectivus wordt verdeeld in possessivus, quali* tatis, partitivus, criminis en pretii. 2. Genitivus Possessivus. Deze geeft te kennen van wien

-ocr page 241-



		N°. 330, 331.] OVER DEN GENITIVUS 227 iets is of voorkomt: i) Kupou arpana het leger van Cyrus, ra twv Stüv ïpya de werken der goden. Hij staat a) afwijkend van het latijn bij de verba uvai en ytyvsaSai. X. An. I. 1, 1. Aupetov ylyvovrai iraïSes Bvo Darius had twee kinderen. Cyr. I. 2, 1. II. 2, 19. icoiva. savrötv fiyi\'iaovTcti slvai zij zullen meenen, dat alles hun toebehoort als gemeen goed. Vergelijk : sui juris esse , suae ditionia facere. b) evenals in het latijn met weglating van het substantivum, waarvan de Genitivus afhangt: zooals vlóg zoon, Svyarrip dochter , oiicla huis, vtw$ tempel, yïi-^wpa land , ttó\\i<; stad, tpyov werk , rb TrpooïiKov de plicht, rtKfu\'ipiov teeken , vooral bij de verba tïvat en yiyvioSai. Plato Ap. 33. c. NtKÓirrparoe Gtofrm\'Sou , Nicostratus zoon van Theozotides. Etc"At<Sov, StSatricaAov , \'AyaSwvoe (oikIuv) naar de onderwereld (huis van Hades), naar school, naar het huis van Agathon. \'E£ \'AaitXtimov (vtu>) uit den tempel van Aesculaap. Etc TlXdraiav rijc Boiwriag (nóXiv) naar Plataeae in Boeötië. X. An. II. 1 , 4. tü>v yap fia\\y vik&vtüiv ko.1 to ap\\stv iarlv , hun toch, die in den slag de overwinning behalen, komt ook de heerschappij toe. III. 2, 39. tüi» vikwvtwv tori Kat ra ïavrüv vwZtiv Kal Ta rüv rirTiofitvwv Xa/ifiavitv, het is (het werk van) den overwinnaar gegeven zijn eigen zaken te redden en die der over~ wonnenen te bemachtigen. Cyr. II. 1, 11. ap\\ovrog yap ianv het is de plicht van den veldheer. Ook III. 1 , 26. 3. Genitivus Qualitatis. Deze wordt het meest gebruikt wanneer maat, grootte of ouderdom door getallen bepaald wor- den aangegeven. X. An. II. 4, 12. «7^05 tvpot; t\'tKoai tto^wv. 6, 20. Ï\\pó1£i- voq i5v irüiv wc rptaKOvra. VI. 4, 2. rpu\'ipu piv iariv ijfitpaq (iuKpa<: irXovq. In andere gevallen gewoonlijk de Ace. Partis. W. 327. 4. Genitivus Partitivus. In dezen Genitivus staan substan- tiva (geen adjectiva) om een deel van het geheel aan te geven, zoodat het woord wat het geheel aanduidt in den Genitivus staat. 15*

-ocr page 242-



		228		[N°. 331.
		OVER DEN GENITIVUS.



		a) evenals in het latijn 1) na substantiva van maat, gewicht, hoeveelheid. 2) na numeralia, pronomina en adjectiva, vooral na den superlativus. 3) na adverbia van plaats. 1) rü)V \'AStivaiwv to irAjjS\'oc-jKtrpa o\'lvov, liSaro? , aX<jtlrov- fiêSifivo^ ahov-TÜv Mi\'iSwv ró rpt\'rov /uépoc. 2) X. An. VI. 3, 5. a\'AAou 8i van een ander af deeling lieten zij slechts acht man over. 3,2. tirpaZav tfavrüv ffcaaroi raBe ieder van hen deed het volgende. 2 , 10. J]v Bi virip i)fjiiav tov arpaTiVfuiTOg \'ApnaSiQ Kat \'A^aioi en meer dan de helft van het leger waren Arcadiërs en Achaeërs. I. 9,5. Küpog oiiiriuovioTaToq twv rjAiKiutrdiv ièókti tlvai C. bleek de zedigste zijner makkers te zijn. 3) 7roü 7ije; ubi terrarum? waar ter wereld? b) Afivijkend van het latijn 1) kunnen geeft Adjectiva in den Genit. Part. staan: aliquid novi, naivüv n-quidmali? rl kcikóv; nil boni, ovoiv ayaSóv. 2) richten zich Adjectiva van hoeveelheid soms , ook in Com- parativus en Superlativus , voor het geslacht naar het nomen van den Genit. Part. ó ij^u/o-ue tov aTparov, dimidium exercitus, 17 troWr] Tjje \'EXAÓS05 magna jmrs Graeciae, ó irXiiwv tov aTparov major pars exercitus , 11 aalarri rije yf/e optima pars terrae. Doch ook rè woXu rï)c (rrparwf, ra iroWa rijf \\wpaQ , rara filaov rijj 6p^- Kt\|Ci ^1 \'/^v /»t»ov i/uïpaj. Zoo ook: «i\'ï roiroOrov, «c roüro pavi\'ac ?)\\5t, eo furoris progressus est. Zie praep. ti\'_c. N". 315. 8. 3) kan niet alleen na adverbia van plaats, maar ook van tijd de Gen. Part. staan: ón-ore tov trovg ; om welken tijd van het jaar ? n-ijvi\'ico tori tï\\q nfiipag hoe laat is het ? (welk uur van den dag). A" 4) bij verba transitiva, alsook bij elvai en yiyvtaSai, te ver- klaren door uitlating van rte. rl. X. An. I. 5, 7. ïiv Bi tovtwv twv ora&fuov en het waren (som- migen) dezer dagreizen enz. -XafióvTa$ roü (3ap(5aptKoï> arparov (rtvat;) met eenigen der barbaren. VII. 4, 5. afiüs Bi twv alxna- > \\u>tü>v (rtvde) tXeyev en terwijl hij sommigen der krijgsgevangenen

-ocr page 243-



		N°. 331 333.J over den genitivus.
		229


		wegzond, liet hij zeggen. X. An. IV. 5, 35. avrut; Xafiftavu tmv itmXwv hij zelf nam een der veulens. Zoo voornamelijk 1. bij de verba van eten, drinken, genieten¹). 332 X. An III. 1 , 3. itXiyoi tif Tt)v \'lairiQav oituv iyivaavro wei- nigen hadden door den dag iets gegeten. IV. 7, 20. tö>v ktio\'iwv , \'óaoi ïtpayov allen die van de honigraten gegeten hadden. Cyr. VI. 2 , 22. "va Suttov Kal tovtiov twv ayuSwv aTroXavwpiv opdat wij ook deze goederen des te eerder genieten. Wanneer deze verba echter aanduiden wat men pleegt te eten of te drinken, of de beteekenis hebben van opeten, uitdrinken, regeeren zij den Accusativus. Cyr. VI. 2 , 28. ö<rnc aXfyiToanii vêan pfpayuivrjv afi ti)v paZ.uv iirötci, til wie gewoon is gerstenbrood te eten , neemt dit altijd met water vermengd, pira Si tov aXrov av vlvov lirtirivioufv en na het eten kunnen wij dan wijn drinken. 27. up\\ó)ut^a wivftv vSojp , laat ons beginnen met water drinken. PI. Phaedo. 57. a. ro >papfiif kov ïttiiv hij dronk het vergif uit. 116. c. ttivuv tö Qapuaicov het vergif uitdrinken. 2. bij de verba van nemen , aanvatten, aanraken ²). VII. 6, 41. rji\' ej<D<t>povto/xiv é£ojue$u avrov indien wij verstandig zijn, zullen wij ons aan hem houden. Zie ook An. III. 5, 11. Cyr. I. 4, 20. VI. 2, 39. 5. Genitivus Oiminis. Bij de verba die gerechtelijke han- 333 delingen uitdrukken, alsmede bij de adjectiva van schuldig en onschuldig staat de misdaad in den Genitivus. X. Cyr. I. 2, 7. oi Mpoui SiKaZovatv axaptariag de Perzen spreken recht over de \') la^inv rti\'óc van iets eten. wipuv tivoq van iets drinken. yióav rtva tivoc; iem. iets laten proeven, yfvfirSai tivoq iets proeven. ctiroKuvuv rivrfc van iets genieten. ovivuaSai tivoc, voordeel van iets hebben. ²J \\ap.fiavitv rtva tivoc iemand bij iets aanvatten. tXfSui tivoc ziek aan iets, iem. vasthnuden. iiieTfa\'iai tivoc iets aanvatten, aanraken. btyyavttp , ipaietv rtvóc. iets aanraken. <Troy.i£f<T3ai tivoq np iets mikken.

		5. liuiKtiv, xpivtiv, yoatptaUcti, airtöaiai rtva tivoc iemand van iets aanklagen, beschuldigen. Qtuyfiv tivoc V. iets aangeklaagd worden. a-jroyiyvtaUKtiv nvóc iemand vrijspreken. aipüv Tiva rivof, iem. v. iets overtuigen. aXin/cetJoi, óó\\iaicuvnt> Tiviig v. iets overtuigd worden. &vo\\vuv, atpiivui tiv6\'; v. iels vrijspreken. airotpiiyiiv tiióc v. iets vrijgesproken worden. SiKÓZftv, Kpiitiv tivóq over iets rechtspreken. koMïhv, apuvfniai, rip.uiptïn\'iai riva nvoc iemand voor iets tuchtigen [zich wreken). alrtof, ivoxoc, imódiKoc schuldig. dvairtoe, onschuldig (Cyr. I. 5, 10.) ») S\'mn, ypaipi) de aanklacht. rö t-y/cX»jfiii de beschuldiging. (lytaXuv nvt iemand schuld geven (An. VII. 5, 7), gerechtelijk dagvaarden (Cyr. I. 2, 7).\\ ipaivHv Tivi iemand voor hel gerecht aanklagen. (Cyr. I. 2, 14.) /

-ocr page 244-



		230 OVER DEN OENITIV0S. [N°. 333, 334.

		ondankbaarheid. An. VII. 1, 25. rjv AaKtSainoviovg rf/c i^airaTtig TifiwpriawfiiSa indien wij ons wegens dit bedrog op de Lac. wre- hen. An. I. 9, 13. PI. Eutyphr. 5. c. MeAtji-oe Swicpar»} aatfieiag èypaiparo M. klaagde S. van goddeloosheid aan. Dem. 732. I tav tiq aXiy kXottT)^ Kal /uq Ti/xri$y Savarov, irpoaTifiav aiiriZ oW/uóv, Kal tav Tig aXovg rijf KaKb\'jatwQ t£jv yaviuiv tig rijv ayopav ifi- fiaWij , StStaSai, kSi» aarpartiag tiq o<p\\y, wanneer iemand, van diefstal overtuigd, niet ter dood veroordeeld wordt, moet hij (be- halve zijn boete nog) met gevangenis gestraft ivorden, en wanneer iemand, van mishandeling zijner ouders overtuigd, zich op vrije voeten bevindt, moet hij gekerkerd ivorden , en wanneer iemand plichtig is aan ontduiking van den krijgsdienst etc. De met Kara samengestelde verba Kart]yopt7v, Karayiyvwo-iciiv aanklagen, veroordeelen, KaraSucaZtiv veroordeelen hebben de persoon in den Genitivus en de misdaad in den Accusativus. X. Cyr. V. 5, 19. tv rovrmg i\\tig Tiva fiov irXtovt%iav Kart)yo- pf/o-at; kunt gij mij hierin eenigszins van hebzucht aanklagen? De straf waartoe iemand veroordeeld wordt staat gewoonlijk in den Accusativus: MTtiCiKa\'Un\' TivbQ Savarov, ZnuiaV 6if>\\itv raXavra iira\' vandaar öfyXiatavitv ytktora, alirxüvr)v, fitopiav verdienen uitgelachen, met schande overladen, als dwaas beschouwd te worden, zich het verwijt van . . . . op den hals halen. Men zegt echter ook üavarov (capitis) zie boven en Cyr. I. 2, 14. Verder rtuav, TtuüoSai nvi Savdrov, #uy>ic> de doodstraf of de verbanning als straf voorstellen voor een ander of M. voor zich, doch altijd Zrffiiovv rtvi. SavaTtp iemand met den dood straffen. Aanm. Bij ypa0tir5ai staat gewoonlijk de Ace. foeijv of ypa<pyv waarvan dan de misdaad in den Genit. afhangt. Door weglating dezer woorden wordt de Genit. Criminis in het algemeen somtijds uitgelegd, gelijk in het Latijn door crimine of nomine. Ttumpilv rtvi nvoc beteekent: iemand voor iets voldoening verschaffen. 334 6. Genitivns Pretii. Lat. Ablativus Pretii. Bij de verba en adjectiva van koopen , verkoopen, huren, ver- huren , kosten, schatten en achten staat de prijs in den Genitivus. X. An. VII. 7 , 26. tovto tovtüjv rüv \\pr)fjiaTii)v TwrpaaictTai, dit wordt voor dat geld verkocht. 25. apx») ov rpiaKovra nóvov 6. (aestimare) atioïiv, riaav, irouloüai, r)ytïo$ai rtva nvoc achten, schatten, (emere pretio) ayopaZfiv, uti\'iitrSai ri nvoc iets voor een prijs koopen. (renden pretio) itu>\\hv, irpiaaSai, airoSovvui ri rtvoc iets voor eenprij» verkoopen. (locare) pta^ovv ri nvoj iets voor een prijs verhuren. M. voor iets huren [condueere). (dignus) óEioc waardig, dvagtoc onwaardig (indignus).

-ocr page 245-



		N°. 334, 335.] over den genitivus. 231 a&a raXnvrtov a\\\\a iroWawXaoltov een heerschappij niet alleen dertig maar ontelbaar meer talenten waard. III. 1 , 20. otov iïuivtiaófi&a yèuv en 6\\iyovg ï^ovTag, ik wist, dat nog slechts weinigen (geld) hadden om te koopen. Zie Cyr. III. 1 , 36. Tifiav ti jtoWoi", óXiyo» tnagni, pnrvi aestimare. Zie bij jrfpï en irapa, irept iroXXnü rrotHrrSat, irflp¹ óXiynv Trott7(T$at. Zoo staat de Genitivus ook bij andere verba. Cyr. III. 2, 7 piirSoü orpaTiiioSat voor loon kriji/sdirnst verrichten, VI. 2, 37. /«it^oS virnpirüv voor loon dienen. Zoo bij SiSaoiMo. PI. ap. 20. b. iróiro» dtSArricii; irivri /ivüv. 7. De Genitivus Objectivus staat bij de verba en adjectiva, 335 die beteekenen: begeerig , ervaren, gedachtig, deelachtig, machtig en het tegendeel. Begeerig. X. An. III. 2, 39. öo-nc te Z,r\\v imSvpii, n~etpaa§ü, vtKav, ft Tig St xpriftartov tiri^vftü tcpariiv TreioarrSw alwie naar het leven verlangt trachte te overwinnen, en wie naar geld verlangt trachte eveneens te overwinnen. 5,7. TrtipacrSai tuÏi fiaSovg deT diepte te peilen. Cyr. VIL 2, 17. Cyr. VIII. 2, 22. óptyopm ael irXuóviov ik streef altijd naar meer. 3 , 39. wtnrijv xprinariov, esurire aurum. An. I. 9 . 5. tüv tig rwv iróXtftov toyojv (ptXo- /la^taTarog kiu /juXtTtipórarog zeer leergierig en vol ijver voor al wat op den oorlog betrekking had. Cyr. I. 6, 38. V. 3 , 48. Heil. IV. 4, 6. Ervaren. X An. II. 6, 1. Ik iravrtov rüv ifxirtiptog i\\óvriov avTov volgens allen die hem kenden. Cyr. I. 5, 11. Cyr. III. 3, 55. cnralStvTni /xovoucrig onbedreven in de toonkunst. Ook I. 6,5. III. 3, 37. f Veelal echter staan deze Adjectiva met den Ace. Fartis zooals ook AuaSriQ onge- leerd en rroijinq wij.* Zie Cyr. III. 3, 9. 3, 35. PI. Ap. 22. e. aofybe, rijv Iküvuiv <ro(piav, a;un3i)c ri)i\' óuaSiav met hunne wijsheid bekend, dielaehtig aan hun dwaling. Begeerig. iviivfiüv, IplioSai, Ipav, ópcyiirSai rn\'oc naar iets streven. £n//i/i\', irttvfiv tivoq hevig naar iets verlangen , ircipa<r%i beproeven. 0iXn;iM.5i\'/t leergierig. Ervaren. IfmnpoQ peritus, iirto-riiftmi\' gnarus, Iftwiipios t^nv bekend zijn met. anapnc, imperitus, avïirWTrj/iiov ignarus, airiipwc, ï\\tiv onbekend zijn met. aytuTToc;, ó\\\|/f/a^nc» Airaidfvroc onbedreven.* \'EirioraaSai ti iets welen, kennen, doch bij Dichters lirtarauivot = Wpic tivóq.

-ocr page 246-



		[N°. 335.
		232
		OVER DEN GENITIVUS.


		Gedachtig. X. Cyr. VI 4 , 13. vfiaq S\' l-yv fiovXofjiat avafivr\\am wv pot BoKtïn fit/ivtifitinn wo\\ii av tvSufiÓTipoi tig rbv ayüva livui ik wil u die zaken in het geheugen terugroepen, bij welker herin- nering gij met veel meer moed ten strijde zult trekken. An. III. 2, 25. BiêotKa fir} t-rriXaSiófiiSa rti<; oïnaSe oBov ik vrees dat wij den terugkeer naar huis zullen vergeten. Cyr. f. 6, 16. rb yap ap\\r)v juij k6/j.vciv rb arpartvfta tovtov aoi $ü ftiXttv . . . . . vyieivov Stl arparoTTtoov fxi) afitXïjoai, tovtov ooiik av a/iapToig tavnep fieXiitry ooi, want in de eerste plaats moet u dit ter harte gaan , dat uw leger krachtig zij ... . gij moet niet zonder zorg zijn voor een gezonde legerplaats, en hiertegen zult gij niet mis- doen, zoo de zaak u slechts ter harte gaat. Cyr. IV. 2, 38. avfiua\\u)v iiriniXtiq bezorgd voor de bondgenooten. Zie ook: Cyr. VII, 2, 17. VIII. 1. 1. VI. 3, 4. Ages. 7, l^Pl. Phaedr. 259. b. Deelachtig. X. An. VI. 6, 16 iiraivov kw. Tiyuije rtvlitaSai lof en eer te zullen erlangen. Cyr. VI. 2, 38. An V. 3, 9. wavnQ fitTÜx^ov ^Tiic toprïis allen namen deel aan het feest. Cyr. I. 2, 15. Cyr. VII. 5, 56. a/iotpoQ tariag verstoken van eigen haard. Cyr. I. 4, 11. VIII. 7, 12.

		Gedachtig. \|ii/ii\'i\'/T/cKT?-m tivoq reminisci, meminisse - lirt\\av$avi<r$ai tivoq oblivisci. ifiiKnv , è\\iytapüv tivoq iets verivaarloozen , gering schatten. KridiaSai, ttrifiéXiaSai, typovriZfiv tivóq om iets bezorgd, bekommerd zijn. tvrpiirêcrSai tivoq zich om iets bekommeren, IvUvunnSai tivoq iets behartigen, irpovoiïv tivoq voor iets zorgen, vooruit op iets beducht zijn. fiiXn jioi tivoq iets gaat mij ter harte, nira/iÉXti /ioi tivoq iets berouwt mij. QiiütaSai tivoq iets sparen, atJHiliïv tivoq niet sparen. Iivlnn.iv meinor, apviiuoiv immemor, iiri\\i)afuav vergeetachtig. iwi/tfXric bezorgd, ajueXj/s onbezorgd. \'EvSvpnv ri iets overwegen, fiifiviiOKitv Ttva tivoq monere aliquem alicujus rei. Deelachtig. TVyxÓLViiv, Xayxóvav, K\\i\\povnfiiiv tivoq iets erlangen. aifiiKviïoSai tivoq iets verkrijgen , fiiraSidóvat rtvi tivoq aandeel geven. HiTëx"", KOtviavnv nvi tivoq aandeel hebben, ithiori poi tivoq ik lub gemeen met iemand, ajiapravnv, airorvyxóvttv tivóq in iels misdoen, iels missen. <r$a\\\\iaStai, ypiviïioSai tivoq zich in iets bedriegen. fiiroxoQ particeps, afioipoQ expers, IvltiiQ , iirtliiiQ egenus, jrivn,Q pauper.

-ocr page 247-



		N°. 335, 336.] over den genitivus. 233 Machtig. X. Cyr. T. 1, 5 6. Küpoc rovrwv rü»i> ISvwv tJpËcv - - ó\'pYttv av^pwn-wi\', C. heerschte over deze volken. I. 5 , 1. Kïipov KpanaTivovTct tuptuv ïavriÓv zij zagen, dat C. hen overtrof. Mem. IL 1. 2a>icpdrr)G yaarpo^ nuvrwv avSpwirwv ijKpaTtaraTog i\\v. S. was meer dan alle menschen meester over de zinnelijkheid. Kpartïf Tira beteekent: iemand overwinnen An. VII. G, 32. Heil. IV. 4, 10 ook tivoq An. III. 4, 26. In de beteekenis van: bemachtigen, handhaver: regeert het den Genitivus of den Accusativus : An. IV. 7 , 16. V. 6, 7. VII. 3, 3. \'üyüaSai óiïav nu iemand den weg wijzen , vyilaüai rivi aanvoerder zijn, aan het hoofd staan. "Ap\\uv, apxtaSrai tivoq, ctirn, ik tivoq ook mei iets beginnen, travnv, iravtaSai tivoq, met iett doen ophouden. M. ophouden. Heil. VI. 2, 13. An. I. 6, 7. > 8. fienitivus copiae et inopiae. Lat. Ablativus. De verba 336 en adjectiva, die overvloed en gebrek, vullen, verzadigen, beroo- ven en bevrijden beteekenen, hebben den Genitivus ter aanduiding van datgene, waarvan men overvloed heeft enz. X. Heil. I. 1, 10. 6, 19 ivtropricrut. \'iwirtov, cr\'irov paarden, koren hebben (zich verschaffen). Cyr. ILI. 2, 18. mraviZeiv ytie aya&fje gebrek hebben aan vruchtbaren grond. IV. 2, 39. anogttv av(iixa\\wv gebrek hebben aan medestrijders. An. I. 5, 10. \'tvt/w irXaaav êupSipag \\6prov Kovqyov zij vulden de vellen met hooi. IV. 5, 28. kol §appüv avrov eke\'Aeue Xtywv oti ovre twv TtKvtov artpijaoiTO, rt\'/v re olielav avroïi avr£fjnr\\i,<TavTt<; tOjv tntTtictl(ov air\'iaoiv en hij sprak hem moed in door te zeggen dat men hem niet van zijn kinderen zou berooven._t en na zijn huis integendeel Machtig. apx^ln\' > fiuatXciiiv, Kparttv tivoq over iemand heersenen. irpuJTiinv , apttirtöav, Kpariarevfiv tivóq iemand overtreffen. lyxparriQ machtig, arparnc onmachtig\', nvpioQ gebiedend over. «0n<"i\|c; niet sparend, streng. 8. nXifitiv, yf/ueiv vol zijn, füiropiiv, w\\ovrüv rijk zijn. $in$ï)vai, awopiïv, atraviï,tiv tivóq aan iets gebrek hebben. 7rXir\\povv, sivntirXavat tivóq met iets vullen. KopivvvaHai, TéprrtaSai tivoq zich met iets verzadigen. airo(TTipiïi>, aripKiÜai riva tivoq iemand van iets berooven. Kiroiiv ri tivoq iels van iets ontdoen, ledig maken. \\irav, iXtvStpovv, cnraWarriiv riva tivoq iemand van iets bevrijden. IXivSipÓQ tivoq vrij van iets, tuiniwi; tivoq zuiver van iets. piorós, ïtXtiptjS, irXéuQ, irXouatóc tivoq vol van iets. kivóq, yvpvÓQ, SpnfioQ, üpfnvÓQ tivoq beroofd van iets.

-ocr page 248-



		234 OVER DEN GENITIVUS. [N°. 336, 337. met levensmiddelen opgevuld te hebben trokken zij weg. An. VI. 6, 16. Cyr. VI, 2, 37. An III. 2, 28. - An. I 2, 7. 4, 9. trórafioQ nXi\'iptig ï^vwv een rivier vol visschen. I. 2, 22. n-tStW BivBptnv aviiirXtwv een vlakte vol boomen. I. 4, 19. Cyr. II. 1, 11. Aanm. 1. Aairt/c rol, met Genitivus (An. II. 4, 14) en met Dativus (An. IV. 7, 6. 8, 2. VI. 4, 5.). 2. &iniiivai rtvoc iets noodig hebben, ciïa^ai tivóc Ti iemand iets vragen, petere aliquid ab nliouo. \'Airoaripitv riva n, zie N". 328. 2) a). 3. Vele dezer werkwoorden komen ook voor met den Dativus. 4. Tot deze adjectiva behooren vele adjectiva met a privativum, zooals airaic, kinderloos, awaSriQ onverlet, ai/St\'/c ongewoon ete. Cyr. IV. 6, 2. 9. Genitivus Separationis. De verba, die een scheiding te kennen geven, hebben de zaak waarvan men iemand of iets verwijdert of afhoudt in den Genitivus, soms met een praepositie. X. Cyr. V. 3, 48. An IV. 3,5. an(l\\ov anb tov vorafiov II. 6, 10. Heil. V. 2, 6. Cyr. II. 4, 23 VIII. 5, 24. An. I. 2, 6. Heil. III. 2, 21. 10. Genitivus causae bij verba en adjectiva affectuum. Lat. Ablativus causae. X. Cyr. II. 3, 21. Kvpog tovtov ctyao-S\'eie rF/e iirtfiiXttat;, daar C. dezen wegens zijn zorgvuldigheid bewonderde. III. 1,15. An. I. 7, 3. rij? fXnuSrerj/ac vfiag tvSat/LioviZu ik noem u gelukkig we- gens de vrijheid. Cyr. V. 4, 32. Küpo? tov irdSovg $KTttptv auróv, C. had medelijden met zijn ongeluk. Cyr. VIII. 4, 16. Bij verba van b-wonderen staat de persoon in den Genitivus voornamelijk wanneer nog een zin met \'óri of Et volgt. Zie An. I. 8, 16. VI. 2, 4. Verder vindt men nog andere constructies bij deze verba, zooals de praeposities wtpi, vwip, trt, 9. «jfév^ii\', airfx"5«f Tiva* rtvoc, iemand van iets afhouden, cnrïxitv, aïrf^ftr^aï rtvoc zich van iels afhouden. ttpyiiv, roi\\vfiv riva rtvoc iemand van iets af honden, iels verhinderen, ijiiroiuiv iivai rtvi rtvoc iemand bij iets in den weg staan. Xtopi&tv Ttvd rtvoc iemand van iets verwijderen,,afzonderen. ükuv Ttvi rtvoc voor iemand in iets wijken, enz. 10. ayaaSrat, Savu&Zuv rtva rtvoc iemand om iels bewonderen. fviïatuori"tiv, iuiKapi£tn> rtva TtvnQ iemand om iets gelukkig achten. ZnXovv nva rtvoc l . . . ... \' , ; iemand om tets bvnyaen. ipSovm rtvt rtvoc I oiKTiipiiv rtva rtvoc iemand om iets beklagen. Karaépoviiv, vtripopav, KaTayiXav rtvoc iemand verachten, gering schatten.

-ocr page 249-



		N°. 338, 339.J over den genitivus. 235

		11. Bij de verba die een gewaarwording te kennen geven 338 staat de persoon in den Genitivus, de zaak meestal in den Ac- cusativus. X. An. I. 2, 5. iirti fiaoiXtvg 1\'iKiwrrt Tiaacupipvovs rbv Kvpov otóXov toen de koning van T. Cyrus uitrustingen vernomen had. I. 1,8. j3ao-«A£i>e rfjv tmf$ov\\rjv oi/K yaSavtro de koning bemerkte den aanslag niet. \'Akovuv, a!<r3avi<r$ai ni\'oc beteekent voornamelijk bij zaken, luisteren naar, acht geven op. An. I. 8 , 16. 12. Genitivus comparationis. 1) na comparativi met weg- lating van r), zie N°. 138. 2) na verba en adjectiva waarin het begrip van een comparativus ligt opgesloten. Vergelijk 7. machtig. X. Cyr. I. 5, 11. ofrtvec aypvirvTjaat $éov riTrwvrai tovtov welke, wanneer er moet gewaakt worden, hierin te kort schieten (doch aldaar ook: Tovry \\t!iro>vTat). An. III. 1, 37. Si\'tcaióv sari vfiat; aufftipiLv ti tovtuiv .... Kal ort lipljvi) %v u/U{7c Kal \\piifiaai Kal rtfiatg tovtwv iirXtovfKTtïrt het is billijk dat gij u eenigszins boven dezen onderscheidt.... in vredestijd stondt gij ook in rijk- dom en eer boven dezen. Cyr. I. 3, 15. I. 6, 13. III. 1, 19. An. I. 9, 24. I. 1, 10. I. 7, 12. Cyr. VI. 3, 15-17. 13. De Genitivus Materiae geeft de stof aan waaruit iets gemaakt is. X. Cyr. VIL 5, 22. (j>oivtKoe fxiv ai Svpai iwroirtfiivat, de deuren zijn van palmboomenhout. 14. De Genitivus Temporis staat 1) op de vraag: wanneer? 339 bij algemeene tijdsaangaven zonder lidwoord of attribuut, bijv. vvKTog Kal rifitpac noctu et interdiu, ztpovs aestate, y^ti/jiüvo^ hieme. 11. aloSavia\'iai waarnemen, wvv$aviir$ai vernemen, vragen, axovuv, iiKpniïn\'ini hooien, avviivai verhemen. bnQpaivtoiat ruiken. 12. i\'/rrnnrSai, i]TT(ov iïvai , iXaTTOvaSat, IWiiwftv, fltioOTcrfiv, vvrfpiU\', v<TTfp(- X,uv nvit \'i* irt* onderdoen, Ie kort komen, achterstaan. Staórpnv rivóc, zich onderscheiden boven iemand, it\\iovneTÜv, iriptyiyvta$at-, irtpifh\'ai Tivi rtvof iemand in iets overtreffen, enz.

-ocr page 250-



		236 OVER DEN DATIVUS. [N°. 339, 340. 2) met het lidwoord in distributieve betoekenis: tï}$ riuipaq telken dag, toï> unvóg per maand. 7Ae Art. 1, N°. 319. 3) met een attribuut op de vraag: gedurende welken tijd? iróXXov, i:Xt iorov yjaóvov gedurende langen, zeer langen tijd, nivTi r,uipüv binnen de vijf dagen, rijp tTriovoris ïinipa? gedurende den loop van den volgenden dag. An. I. 9, 25. ttóXXov \\póvov sedert langen tijd. 15. De Gonitivus staat nog bij vele werkwoorden, die samen- gesteld zijn met de praeposities airó, i%, kutü, ïrpó. Zie 5. 10. § 99. Over den Dativus. 340 ! De Dativus staat op de vraag: aan tvien? (naast den Ac- cusativus Objecti) bij verba transitiva, die beteekenen geven, ontnemen , schrijven, berichten, beloven, gebieden en dergelijken. X. An. I. 1,8. Küpop aniirt/xirt tovq Baafxovg (iaoiXü, C zond den koning de belastingen. 9. *SiSwoiv* avr<[> fivpiovg BaptiKovt; hij geeft hem 10,000 dareiken. 7, 18. v-mayvovnai ooi Ska raXavra ik beloof u tien talenten. Cyr. III. 2, 8. Kvpog napriy- yinat to7q Utpaat^ TTapaaKivaZta^ai C. kommandeerde de P. zich gereed te maken. Aaxm. 1) KiXiiio ik beveel heeft steeds den Ace. c. Inf. = lat. jubeo. An. I. 1,11. Tlpólivov ItiKtvat irapaytviaSut hij beval P. aanwezig te zijn. 2) An. I. 6, 3. ypatjm iie>9To\\r)v wapa fiaai\\Ut, seribit epiêtolam ad regem. 2. De Dativus staat bjj verba transitiva en intransitiva op de vraag: waarvoor? voor wien? (Dat. commodi et inconimodi.) X. An. I. 1 , 9. aXXo arpartvfxa avTt^ avvtXtytTo een ander leger werd voor hem verzameld. Hiertoe kan verder worden teruggebracht a) de Dativus Ethicus, d. i. de Dativus der pron. personalia bij uitdrukkingen van verwondering en wrevel, wanneer iemand zijn gevoel krachtig wil te kennen geven, of iets zeer levendig wil voorstellen. PI. Ap. 20. c. aai pi /») 9npu/3ijrTijrf wordt niet ongeduldig. X. Cyr. I. 4, 2. Küpoc virfpityofiuro firj oi 6 ira-nirnQ airnSavy ft tva» zeer bevreesd, dat zijn grootvader sterven zou. Cyr. 1. 6, 26. (Lat. quid mihi Celsus aijit.) Bij zulk een Dativus staan dikwijls nadere bepalingen, air/ilviji, viojitvtf tot\'mijn

-ocr page 251-



		N°. 340, 341.] OVER DEN DATIVUS.
		237


		genoegen, ftot\'Xnuértp, iroSovvrt naar mijn wensen, clkovti tegen mijn uil, ax^ofiivif fiot yiyvirat tot mijn droefheid geschiedt het. b) de Dativus Auctoris. In den Dativus staat de persoon altijd bij het Adj. verb. op -t\'(oq (gelijk aan \'t lat. Gerundivum), dikwijls bij het I\'ussivum vooral bij het Perfectum in plaats van iriró met den Genitivus (lat. Abl. met a.) N". 234, 3. X. An. I. 3, 15. tftoi roüro ov Trntrjrêav, hoe mihi non faeiendum est. Cyr. III. 2, 16. a vwin\\vov Troiriaav cnrorirkKinrai troi tJ^ij quae promittebas jam a teffeta sunt. e) de Dativus relativus of relationis, zooals X. An. III. 2, 22 5, 15. VI. 4, 1. Cyr. VIII. 6, 20. itpoiooat, Sitifiavri, ifoirXiovTt, IxfSavTi, roor hen, die vooruit trekken, roor hem die {de rivier) overgetrokken is, die invaart, die verlaat, of wanneer men vooruitlrekt etc. Merk op : (<is,) avviXóvrt liirtïv om kort te gaan , in één woord. d) de Dativus van den bezitter bij tlvai, i>wap\\nv, yiyvn^ai, met de bezeten zaak in den Nominativus. X. An. I. 2, 7. ivravSa Kiipip (iitaiXitci >iv daar had Cgrtts een paleis. Aanm. De Lat. dubbele Dativus bij esse, venire, dare etc. bestaat in het Grieksch niet. Bij de uitdrukking avofxa fiot \'tart (mihi nomen est) staat de naam in denzelfden naamval als öroua. Hom. I. 183. Ifiiii S\' ovoua k\\vtov Afötov. *PI. Prot. 315. e. iSota ÓKovaai övofia avriji tlvai \'AyaStuva.* Zoo ook bijv. An.** I. 5, 4. II. 4, 13. Doch gewoonlijk staat de Ace. Purtis met volgenden Genitivus of Nominativus I. 4, 11. jtóAic öi-o/m Bd^nroc. II. 4, 28. óvo/iu Kaïval. 3. Bij vele verba en adjectiva staat de Dativus krachtens hun beteckenis. X. Cyr. IL 1, 15. VfXi\'lQ Kal «jlVTS tV TIJ aVTIJ l)/ÜV X^WPV\' ^tV /ui\' tij waTpiêi ov iitTii\\iTe rütv ïatov rifiiv\' vïiv 8\' t^toTiv vfxlv tig tui/ avrbv ïi/üv KivSvvov ifJifialveiv , Kat twv ó/xoiwv ï]fxïv c£,iova%ai, gij zijt ook in hetzelfde land als ivij geboren: in ons vaderland stondt gij wel niet met ons gelijk, doch nu is het u gegeven met ons hetzelfde gevaar in te gaan, en gelijke achting te verwerven. *3. Helpen, voordeelig zijn,* zie Ace. N°. 324. A. 2.** Dienen virijpinTv, SovXtvitv Ttvi; behagen apetrictiv Ttvi. Om iets bidden tvxfoiai, irpotrtvxio^at Slotc ti Gehoorzamen irfiiioüat, irft&apxïv Ttvi ; dreigen cnriiXilv Ttvi. Vertrouwen Ttta-Tivitv, iriiro&ivat nvt; wantrouwen airiarftv nvt. Het past teptirii, «rpoir/jicit; het is geoorloofd iZioTi.* Vertoornd zijn ópyiZiaSat, *\\a\\iiraivitv* , ax$io~$ai rivi. Met iemand vriend zijn rr\\ijiria£»iv rivi; gelijken iotKtvai nvt. Vergelijken linaZav , gelijk maken iaoïiv , ö/ioioüv Ttvi. Adjectiva. Nubij TtXr\\aioQ ; gelijk wapairXiiatoc, ouoïor, ïiroc ; bevriend 0t\\nc ; welwillend itivovi ; genadig ïKioiq ; vijandig Ivavrioc , l%&pós , iroXifitoi;, c~ia<popoc ; eigen Itfioc , oiicftoc > totvis i avyyivin ; alieuus (vreemd) dMórpioc. Zoo ook het Pronomen b aiirót dezilfde, en de Adverbia lyyve, ófinv nabij etc.

-ocr page 252-



		238 OVER DEN DATIVÜS. N°. 341. An I. 5, 11. ol (rrpartütrai t^aXêiraivov Kat wpylZovro rw KAtop^ de soldaten vielen C. lastig en waren op hem vertoornd. Heil. III. 2, 5. ó/xov rotf "EXXrjfftv arpaTomStvaafitvoi bij de Grieken ge- legerd. Zie ook An. III. 2, 11. 6, 9. Cyr. II. 1, 1. An. I. 3, 6. II. 5, 30. 6, 17. 1, 13. Cyr. VII. 5 , 65. An. I. 3, 12. II. 5, 11. 6, 22. VII. 7,6. Cyr. VII. 1, 2. VIII. 7, 21. An. III. 1,43. VI. 3,13. Aanm. Men vindt deze Adjettiva ook met den Genitivus, voornamelijk Ivavrioc, iroXi/iioc, ix$P°£ > 0^"C ^a\'⁸ substantiva gebruikt. \'ApégKtiv Ttva iemand bevredigen, ii^is5ai nvt n iemand iets toewentchen.* Ilpéirn, irpooiiKii , titan hebben ook den Ace. c. Inf. Cyr. VII. 6, 38. 4. Dativus Sociativus of Comitativus staat bij verba, die een gemeenschap, een vriendelijken of vijandigen omgang, een samentreffen uitdrukken. Zie ittrixtiv, koiviuvüv Ttvi rivoj met iemand aan iets deel hebben, lij den Geni- tivus 7, deelachtig, bl. 232. X. An. VII. 2, 25. (jtlXi^ rtvl xp\'i^a$^ai ^me^ iemand als vriend omgaan. Cyr. III. 2, 4. Vil. 1, 17. 5, 27. VIII. 1, 5. An. I. 2, 8. tviKTjatv iptZovra oc hij overwon hem, die met hem wedijverde. 6, 6. iiroXi/iriatv ifioi hij beoorloogde mij. 7, 9. 3, 6. tnti vftÜQ ïjuoi ou/c ISêXtrc ireiSeaSai oi»8t tireaSai iyut aiiv v/iïv t\\po/xai daar gij mij niet wilt gehoorzamen noch volgen, zal ik u volgen. 2, 13. oïvy Ktpaaag rriv kplivyv na de bron met wijn vermengd te hebben. IV. 4, 5. Hiriv on /3ouAotro Bta- XtX$r}vcu toïq ap\\ovatv hij zeide met de bevelhebbers te willen spreken. Cyr. VII. 5, 49. Cyr. VI. 3, 5. An. III. 5, 8. IV. 1, 10. - 3, 23. V. 9, 23. etc.

		4. Met iemand omgaan ypiiaSai, 6ftt\\itv nvt. Met iemand overeenstemmen ó/ioXoytïv , ó/iovoiiv, avfifiaivuv nvi. Met iemand een verbond sluiten mrivSia^ai, oirovlac; jroifï<r5a( Ttvi. Tegen iemand strijden nax\'oSai, iroXi/itïv, aytoviï,taiai Ttvi. Met iemand twisten lpi^rnv Ttvi, zich onderhouden dtaXéyta&ai rtvt. Zich met iemand verzoenen KaraWaTTiaSai, ovvaWaTTtoSai rtvt. Iemand volgen \'éwtoSat, ókoXov^üv nvt. Iemand ontmoeten viravrav, airavrav, iv (f-irt) Tvy\\avitv Ttvi. Met iets mengen mpavvvvat, [iiyvvvat rtvt. P. zich vermengen. Zoo ook: iirtivut nvt op iemand losgaan, èir&iaSai nvi iemand overvallen, wpootêvat nvi iemand naderen, enz. alsmede de uitdrukkingen : «i\'c \\6yovt iivat, ti{ Xftpac, lici fóx\'lïi \'\'"\' To\\i/iou iivat etc. Zie ei\'c, cti.

-ocr page 253-



		N°. 341, 342.] over den dativus.
		239


		Deze werkwoorden worden ook dikwijls evenals in het Latijn met praeposities verbonden: bijv. KaraXïxrai, ovvaWaytjvai irpóg riva. An. I. 1, 10. 2, 1. êmo-Sai avv, irri rtvi. Cyr. V. 2, 140. airivStoSai irpós riva. An. III. 5, 16. etc. TloXi/uTv rtvi of Jrpóc riva tegen iemand oorlog voeren, avv nvt in bondgenootschap met iemand. Zie bij den Genitivus. 9. i/iiroc\'iav ih\'ai rtvi rtvoc , ükhv rtvi nvoc. 10. fëovtïv rtvi tivoq. 12. mpiyiyvtoSat, itipiiïvai rtvi tivoq. 5. t\'yicaXiïv nvt rt. 5. De Dativus causae staat bjj de verba affectuum om de beweegreden aan te geven. Zie Genitivus causae 10. X. Cyr. I. 4, 24. 3, 3. Küpoc rjSero rjj aroXy C. verheugde zich over zijn kleeding. Cyr. VI. 3, 15. iktit-n-\\r\\ynivoi rioav rt£ irpay/uaTt zij waren hierover verwonderd. Heil. V. 3, 3. Cyr. V. 3, 50. Deze verba worden ook met praeposities geconstrueerd, voornamelijk met liri (An. VII. 6, 10), of zijn gevolgd door een participium, een zin met 8n of een Gen. Abs. (An. I. 1, 8.). 6. De Dativus Instrumenti (Lat. Ablativus Instrumenti) 342 geeft het middel te kennen, waardoor of het werktuig, waarmede iets geschiedt. X. An. I\\. 1, 10. Kal Ai\'S\'o/f Kal To^tv/xuai KartTpojoav nvag zij wondden sommigen met steenen en pijlen. Is een persoon het middel, dan gebruikt men Biet met den Ge- nitivus, zie aldaar. 7. De Dativus Modi (Lat. Abl. Modi) geeft de wijze aan, waarop iets geschiedt, navn Tpóww omni modo, rivi rpóir^t quo modo, rourtu rq7 rpónw hoc modo. Zie ook Ace. Adv. N°. 309 D. Bij een substantivum zonder attribuut staan gewoonlijk praeposities: bijv. An. I. 2, 17 18 ai>v icpavyy , avv ykXtart. Zie verder den Dativus als adverbiale spreekwijze N°. 309, 2. Wanneer men begeleid of vergezeld wordt van personen of aanduidt dat iemand iets bij zich heeft, gebruikt men praeposities zooals avv, /«ra, gelijk in het latijn An. I. 4, 12. ol irp6rtpot fierd Kvpov avafiavTie, die vroeger met C. gegaan waren. Bij de substantiva arparia, ffróXoc» vrjig echter, en bij een militair gevolg wordt de praepositie dikwijls weggelaten. An. II. 2, 12. Gewoonlijk echter vindt men lx«ti\' niet den Ace. Zie An. I. 2, S etc. 5. Zich verheugen xaipuv, ijlioSai; bedroefd zijn XwntïaSai, ax$foSat ; ontevre- den zijn (3opéwc -x<»Xnr<Sc <j>ipiiv, aynvaxTiïv; ziek over iets schamen aiaxvriaSat; zich verschrikken Uir\\iiTTia3at, KarairXiiTTUiSat etc.

-ocr page 254-



		BETEEKENIS DER TEMPORA. [N°. 342 344.
		240


		8. De Dativus mensurae et differentiae (Lat. Abl.) wordt gebruikt om den graad van verschil aan te geven, bij comparatieve begrippen Zie N». 195. Cyr. Y. 3, 52. 9 De Dativus loei (Lat. Ablat. loei) staat op de vraag: u-aar? slechts bij enkele steden-namen, zooals MapaSüvi, ^,aXafïivi, \'A$»\';j\'i}(Tt, zie N°. 306 en bij de adverbiale uitdrukkingen TySt, ravry, y etc. N°. 307. 2. In andere gevallen staat in Prosa de Dativus met een prae- positie, meestal tv. 10. De Dativus Temporis (Lat. Ablat. temp.) staat op de vraag: wm\' ? v<w.j«i 1) zonder praepositie,* bij aangave van datums of Feesten: ravry ry r\\nipq op dezen dag, ry voTipai(j den volgenden dag, ry rpiry i> nraory fipipq den derden of vierden dag. 2) met de praeposltie Iv, om de tijdruimte aan te geven gedu- rende welke iets plaats had. PI. Crito. 52. e. ovk iv óAryqi XP°^VV uvayKaaStiq fiovXtvoaaSai , a\\X iv trtaiv tj3Sofn/Kovra , iv olg I5qi> ooi amïvai, terwijl gij niet genoodzaakt waart binnen korten tijd uwe beslissing te nemen, doch binnen den tijd van zeventig jaren, gedurende ivelke het u vrij stond heen te gaan. An. I. 7, 1. 11. De Dativus staat verder bij verba, die samengesteld zijn met de praeposities iv, iiri, adv, zeldzamer bij samenstellingen met irapa, irtpi, viró.

		OVER DE BETEEKENIS DER TEMPORA. § ïoo. In het Algemeen. 1) In het Grieksch geven de vormen van het verbum niet alleen gelijk in het Latijn en Nederlandsch aan, of een handeling in het tegenwoordige, verledene of de toekomst plaats heeft, doch zij bepalen tevens den aard, de natuur der handeling, of zij (in

-ocr page 255-



		N°. 344.] BETEEKENIS DEK TEMPORA. 241 het tegenw., verledene of de toekomst) voortduurt, enkel feitelijk plaats grijpt of voleindigd is. 2. Alleen de Indicativus stelt de handeling als tegenwoordig, toekomstig of verleden voor, de overige modi en de Infinitivi geven slechts aan of de handeling voortduurt, alleen feitelijk plaats heeft, of voleindigd is. Zoo geven deze vormen in: het Praesens een voortduring aan: anoSvi\'iaictiv op sterven liggen (Praesensstam); den Aoristus een feitelijk plaats hebben: awoS/avuv sterven (Aoris- tus of Verbaalstam), het Perfcctum de voleindigde handeling: r&vavai dood zijn (Per- fectstam). Of deze handeling nu op den tegenwoordigen, verleden of toekomstigen tijd betrekking heeft moet men uit het hoofdwerk- woord opmaken, bijv.: Xtyw \\ l opdat gij gehoorzaamt. ilnov > ravra \'iva irua^TB l opdat gij zoudt gehoorzamen. ipü ) \' opdat gij moogt gehoorzamen. 3. Als tegenwoordig wordt uitgedrukt: 1) een handeling die nog voortduurt, door het Praesens Indicativi. anoSvi\'ioKu hij ligt te sterven. 2) een toestand, als gevolg eener voleindigde handeling, door het Perfectum Indicativi. TtSviiKev hij is dood. In de toekomst wordt een handeling uitgedrukt: 1) hetzij deze voortduurt of enkel feitelijk wordt aangehaald, door het Futurum Indicativi. aTToSavïïrai hij zal sterven of op sterven liggen. 2) die in de toekomst afgedaan zal zijn door het Futurum Exactum. TtSvi&ei hij zal dood zijn. In het verleden wordt een handeling uitgedrukt: 1) als voortdurend door het Imperfectum Indicativi. a.ir(Svr\\oK£v hij lag te sterven. 16

-ocr page 256-

242 BETEEKENIS DEK TEMPORA. [N°. 344, 345.

2) als feitelijk plaats hebbend door den Aoristus Indicativi.

air&aviv hij stierf.

3) als voleindigd door het Plusqperfectum Indicativi.

ir&vi\'iKii hij rvos dood.


De handeling wordt voorgesteld nis	Tegenwoordig.	Toekomstig.	Verleden.
Feitelijk.		Futurum. anoSavÜTai hij zal eens sterven.	Indic. Aor. aTriSavtv. hij stierf.
Voortdurend.	I Praesens. *CUTO%V>l(TKlt* hij ligt te sterven.	Futurum. uTroSavtÏTai hij zal liggen sterpen.	Imperf. airt5vr)<jK£v. hij lag te sterven.
Voleindigd.	Perfectum. *Tl§Vt)KtV* hij is dood.	Fut. Ex. T&Vl\'fctl. hij zal dood zijn.	Plusqperf. *iT&Vl\'lKEI.* hij was dood.

§ ioi.

In het B ij zonder.

A. Indicativi.

I. Tempora van den tegenwoordigen tijd.

345 1. De Indicativus Praesens, die de handeling voorstelt

als in het tegenwoordige voortdurend wordt gebruikt:

1) bij herhaalde handelingen of gewoonten:

Cyr. VI. 2, 28. oartg aXfytrooiTÜ, vSan fxeua-yfiïvtjV aü Tr)v (iaÜ,av
io&tu al wie gewoon is gerstebrood te eten gebruikt dit altijd met
water vermengd. I. 2, 4. 6. 7.

2) bij een bewering, die ten allen tijde waar is:

An. II. 5, 7. iravTa\\rj wdvrwv taov of Stol tsparovoi de goden be-
heerschen alles overal gelijkelijk.

-ocr page 257-



		N°. 345347.] beteekenis der tempora. 243 2. De Indicativus Perfecti, die een tegenwoordig bestaan- den toestand als gevolg eener vroeger afgedane handeling aangeeft, is dus geen verleden tijd. (Een Perfectum Praesens, nooit Historicum.) Het Perfectum verschilt dus slechts in zoover van het Praesens, dat dit de han- deling als in het tegenwoordige nog niet voleindigd, nog plaats hebbende aanduidt, het Perfectum ze daarentegen als in het tegenwoordige voleindigd, afgedaan voorstelt: iratliiubt ik ben bezig met opvoeden, iriiraiSivKa (ik hen bezig geweest met opvoeden en nu) is de opvoeding voltooid. An. I. 6, 9. ó fxiv avrip Totavru ftiv 7TC7roi>}K£, roiavra Bi Xtyu\' van dien aard nu zijn de handelingen en de ivoorden van dezen man. Vandaar dat 1) uit de beteekenis van het Perfectum dikwijls een Traesens-betee- ktnia ontstaat, bijv. rsèvnaa ik ben dood, (traojum ik verwerf) icfrnfiai ik bezit,* (rciXw ik noem) »>/cKil/uu ik heet, etc. 2) andere werkw. in den Indicativus Praesens de beteekenis van het Perfectum hebben: zoo «) i/icm ik ben gekomen, myn/iin ik ben weg. b) de werkwoorden van hooien en waarnemen, waar wij in het Neder- landsch ook dikwijls het Praesens in plaats van het Perfectum gebruiken. Zulke verba zijn : annvuv, lipav, nwHavHtSat, (ntr$avf<rSai, p-ivSavuv. Het Imperfectum dezer verba heeft gevolgelijk dikwijls de beteekenis van het Tlusqperf\'., ofschoon >)kov en tp\'xópnv meer de bet. van den Aor. hebben, i/t kwam, ik ging weg. a) Cyr. V. 3, 26. \\iyn \'órt i/toictiv a\'vTiji ayyt\\oi hij zegt, dat boden tot hem gekomen zijn. An. I. 4, 8. olSa ydp öiro ol\\ovTai ik weet toch waarheen zij gegaan zijn. An. I. 2, 6. ï)ti Mivtav Menon kwam. V. 5, 2. rd i&vta ü /;« ovk liixovro zij namen de geschenken, die aangekomen waren, niet aan. IV. 3, 30. 7ro\\\\oi ydp ifxovro want velen waren weggegaan. VI. 1, 14. utrei tovto ot npên-fiut <py;ovro hierop gingen de gez\'inteu weg. b) An. IV. 6, 17. roOrutv tüv iiyiuóvuv irvviavotim on ovk üjiaróv èari tö ópof van deze gidsen verneem ik (d. i. heb ik vernomen) dat de berg niet ontoegankelijk is. VI. 6, 2334. ïiKoi\'f yip hij had toch gehoord, yicovov vernomen had. 3) Een enkel feit zoowel als een nog voortdurenden toestand wijzen het Prae- sens en Imperfectum aan van sommige werkwoorden, zooals: ura», rparüv over- winnen en overwinnaar zijn, iiTraoStat overwonnen worden en zijn, dSixüv onrecht doen en in het ongelijk zijn, afaicitaSai beleedigd worden en zijn, ypd0nrrm aanklagen en aanklager zijn, tjiiuyiiv vluchten en op de vlucht zijn, verbannen zijn. An. II. 1, 4. airayyiWiri \'Aptaiw Öri riuüc, vncüpiv, boodschapt Ariaeus, dat wij overwinnaars zijn (overwonnen hebben). 3. Het Grieksche Perfectum is nooit Perfectum historicum, daarvoor dient de Aoristus, doch het Praesens historicum bestaat ook in het Grieksch. An. I. 7, 16. ravTï\\v §è r»)i> ratypov (iaatXivc iroisï avr\\ ipv/i.aTog, iiruBrj wvvSavtTat Kvpov irpootXauvovra, deze gracht had de koning 10*

-ocr page 258-



		244 BETEEKENI8 DEK TEMPORA. [N°. 347 , 348 als versterking laten maken, toen hij vernomen had, dat Cyrus tegen hem optrok. (Zie N°. 230.) 4. Het Praesens sluit zich nauw aan bij het Imperfectum, wijl zij beide een voortdurende handeling aangeven in den tegen- woordigen of den verleden tijd. Meer bijzonder komen zij in beteekenis overeen als Praesens en Imperfectum de Conatu om het begin eener handeling, een trachten naar hetgeen door het verbum wordt uitgedrukt, aan te geven. All. VI. 6, 4. \'ÏKiflTtOV Ol TToXl/JlOl TTpbt; StVOfjiWVTlt ClKOVOVTiQ OTl 7toA(\'£é( to xwpiov, de vijanden zonden tot X. wijl zij vernomen hadden, dat hij op die plaats een stad wilde bonwen. Zie Cyr. III. 1, 38. airoKTiivu fit, mij wil dooden. An. I. 3, 1. KXiap^og roi>s aTpaTiwTag ifitaZtTo ïivai, Cl. nulde de soldaten dwingen vooruit te gaan. Zoo An. IV. 5, 19. VI. 1, 19. Heil. VI. 5, 23 etc. II. Tempora van den verloden tijd. 348. i. In het verhaal verplaatst de Aoristus Iudicativus ons in het -v_N verleden en somt de gebeurtenissen achter elkander op zonder te letten op de tijdsbetrekkingen der verschillende feiten onderling, wat den lezer overgelaten wordt. Wil men aangeven dat de eene gebeurtenis te gelijk met een ander plaats had, dan gebruikt men het Imperfectum. "Wil men doen uitkomen dat iets reeds had plaats gehad vóór de gebeurtenis, die men verhaalt, dan gebruikt men het Plus- quani perfect urn. An. I 1,9. Y%.\\iap\\oq (j>vyag 7jv\' ó Küpof r/yaa^r) ti avrbv Kat Siowaiv avTty fivpiovg oapeiKOvq\' ó Se arparev/xa avviXe^ev icai inoXtitti Toïg Opq^i Kal w(j>iXu roiig "EAAijvaf, axrre icai *\\piifiaTa* ovvtfiaWovTo avry. Cl. was een balling: C. was met hem inge- nomen en gaf (Pr. hist.) hem 10.000 dareiken. Hij verzamelde dan een leger en beoorloogde de Thr. (voortdurend) en bevoordeelde de Gr. (voortdurend), zoodat zij hem (voortdurend) geld opbrachten. An. I. 3, 2. KXiapxpe Si róre ittv /juicpov i%,i<pvfi iifj Karaire-

-ocr page 259-



		N°. 348, 349.] beteekenis dek tempoiu. 245 rptuSövm, vrrrtpov S\'sn-ti ïyvw !>ti ov Bvvi\'iofTai fiutaaaSat avviiyayiv iKüXiiatav\' K(ü TtpwTOV fiiv ioaKpvs iroXvv ^póvov iaTMc/ ol Bi ópwvriQ tSavfiaZov tcaï laiwirwv. Cl. ontvluchtte toen nauivlijks de steeniging; doch later toen hij bei/repen had, dat hij hen niet zou kannen du-ingen, riep hij een vergadering samen: en eerst stond hij langen tijd te weenen : en toen zij dit zagen waren zij verbaasd en zwegen. 2. Het Imperfectum dient (als in het verleden voortdurend) in het bijzonder om karaktertrekken en meeningen aan te geven, ter beschrijving van toestanden, gewoonten en gebruiken uit het verleden. An. I. 2, 7. tvTavSa Ki\'p(j) iiv napaSnao^ filyag ayploov Sijpiwv 7rAi\'ipr)e, o iküvo^ iSïiptvtv cddaar had C. een groot park vol wilde dieren, waarop hij pleegde jacht te maken. Zie ook II. 3, 15. curtriStaav Cyr. VIII. 1, 17 etc, An. I. 9, 25 etc. en hierboven 1. 3. De Aoristus heeft niet alleen de boven aangegeven factische 349 of feitelijke beteekenis, hij heeft ook nog bij verba, die in het Praesens een voortdurende handeling of toestand uitdrukken een ingressievc beteekenis om het begin van de handeling of den toestand aan te geven: bijv. TToSiw ik verlang, InóSovv ik verlangde, iiró^r^aa ik begon te verlangen, het verlangen maakte zich van mjj meester. ïvoi ik heb, tï^ov ik had, taypv ik ontving, verkreeg. aaStvto ik ben ziek, lirrSlvovv ik was ziek, i)rT%évt)<Ta ik werd ziek. fiaaiXtvh), TvpawCo, opx\'⁰ \'^ heersch , regeer. tfiaaiXtvov, irvpavvow, 7ip\\ov ik heerschte, regeerde. ifiaciXivcTa, èrvpdwr)aa, 7ip£n ik begon te regeeren, heerschen. Cyr. I. 5,2. \'Aarvayijg airoSviiaKit , ó St Kua£ap»K Tt)v (3aai- Xriav ta\\c Astyages sterft en Cgaxares verkreeg de heerschappij. Heil. II. 2, 24. Afoiw/oi; irvpavvijae Diongsius begon te heerschen. Aanm. Eenzelfde werkw. kan naar gelang van den zin factische of ingressieve beteekenis hebben. Zoo kan in-oXf/itjira beteekenen: ik begon oorlog te voeren, of, ik voerde oorlog.

-ocr page 260-



		246 BETEKKENIS DEIl TEMPORA. [N°. 350352. 4. Buiten het verhaal wordt de Aoristus in vergelijkingen , spreuken en algemeene waarheden dikwijls in plaats van het Prae- sens gebruikt, om een gewone verschijning, een plegen uit te drukken, waarvoor men in het verhaal het Imperfectum gebruikt. (Zie 2). Deze Aoristus wordt Gnomicus genoemd, van yvw/xri spreuk. Cyr. I. 2, 2. ïjv £t tiq roirwv ti wapapatvg %r)[itav avroig liri- Stoav, en indien iemand tegen een dezer punten misdoet plegen zij hem te straffen. Hom. A. 218. A. 442. Aanm. Daar deze Aor. in plaats van een hoofdtijd staat, volgt in den afhanke- lijken zin de Conjunctivus. Zie N°. 389. 5. De Grieken vermijden den langen vorm van het Plusquam- perfeetum gaarne: vandaar dat zij dikwijls den Aoristus, (vooral in tijdbepalende zinnen (N°. 383) na de Conjuncties lm!, iirufo), w$ enz. en in redengevende zinnon (N°. 372)), zelfs het Imperfec- tum in plaats van hot Plusquitmperfectum gebruiken, waar de beteekenis duidelijk genoeg uit den samenhang blijkt. An. V. 7, 2. [ia\\ii 0o/3tpoi ïiaav /ui) nodiaeiav ola Kal tovq Ki\'ipvKaQ iTroinaav, het was zeer te vreezen, dat zij doen zouden, zooals zij ook met de herauten gedaan hadden. I. 2, 17. iirttSri iróvTas vap{\\\\aoi nadat hij allen voorbijgereden ivas. V. 7,26. i)$!kovv iiiv ovSiv zij hadden niets misdaan. VI. 6, 24. t< Si oi> ïiytg indien gij echter hem had weggevoerd, 3, 22. liroXiopKovvro waren belegerd geivorden. Zoo ook staat de Aoristus soms in plaats van het Perfectum: An. V. 5, 8. iirifiyptv i/p«c »; jróXic de stad heeft ons gezonden, wt >/pcïc fcoitafuv zooals wij ver- nomen hebben. 6. Zonder onderscheid staat het Imperfectum of de Aor. van verba die spreken of vragen beteekenen. Zie An. I. 3, 2-4, 11. III. 2, 7. Cyr. II. 3, 19. An. I. 8, 16. II. 4, 15. III. Tempora van den toekomenden tijd. 1. Het Futurum geeft een handeling aan, die in de toekomst of zal plaats hebben of zal voortduren: (BaatXevao) ik zal tot de heerschappij geraken of ik zal heerschen. V 2. Het werkwoord fxéXXuv zullen in verbinding met den In-

-ocr page 261-



		N°. 352354.] beteekenis der tempora. 247 finitivus Praosentis of Futuri (zelden Aoristi) komt overeen met de latjjnsche Conjugatio periphrastica van het participium op -urus en bctcckcnt:. van plan zijn, voornemens zijn, op het punt staan van iets te doen of iets trillen, kunnen, moeten doen, tot iets in staat zijn. Cyr. I. 6, 17. Sfï arpariav , tl fxiXXti irpaKt\'v ra Stovra etc. indien een leger zijn plicht tril doen etc. An. V. 7 , 5. cucovbi Ttva StafiaXXttv è/uÈ wj iy<i> vpïtQ uiXXio riytiv tig <Pao-(i>, ik hoor, dat iemand mij lastert, als u-as ik van plan u naar Phasis te voeren. IV. 7, 1G. óVorE noXiuiot oiptaSai avrovf ïfitXXov wanneer de vij- anden hen konden zien. III. 4, 37. y t^eXXav napitvai waarlangs zij moesten gaan. Aaxm. n«5; nu uiWto, t» iï\' ali usWu ; hoe zon ik niet t Dell. IV. 1, 6. 3. Het Futurum Indicativi dient in relatieve zinnen of na \'iiruQ om een bedoeld 353 gevolg uit te drukken. N". 394. Heil. II. 3, 2. tSotf Tifi Stijn? rptaKovra avtpac tkia\'ïiu oï rovc irarpinvr vauovc, avyypa-tynvm jcaV oï)c irnXiTfttrrnitfTt, hei volk vond goed dertig mannen te kiezen om de voorvaderlijke treffen volgene welke zij zouden bestuurd worden te boeken. Zoo vooral ook het Participum Futuri met wc, No. 418: An. I. 1, 3. ttv\\\\aa- t^urfi Kvpov tot; airoKTtvwv hij laat Gymt gevangen nemen om hem te dooden. T~ 4. Na de ruet av verbonden partikels en Pronomina moet het Praesens Conjunc- 354 tivi gewoonlijk door bet Futurum en de Aoristus Conjunctivi met av door het Fu- turum Exactum vertaald worden. N". 384, 389. An. I. 4, 13. u-7rétrx^fr0 ïicaOTtp tuieinv irh\'Tf uvac tir>)v tic lïttfit\'Xwva ïjKutm hij beloofde iedsr ó minus te zullen geren, wanneer zij te li. zul\'en gekomen zijn (J/icw ik ben gekomen, N". 346. 2. a)).* Dem. Phil. I. 44. traSav iinnvra aKovettiri cpi- vart, oordeelt nadat r/ij alles zult aangehoord hebben. Zie Cyr. VIII. 7. 8, 25, 26 etc. Na een historischen tijd in den hoofdzin of in de oratio obliqua kan deze Con- junctivus in den üptativus overgaan (N°. 399. b.), terwijl av bij de partikel of het Pronomen wegvalt, zoodat de Optativus zonder Av dan de beteekenis van het Futu- rum of Futurum Exactum ontvangt. An.-I. 2, 2. üjro-TY/i/UM\'oc ( wTi(TX^(ro) avrótt, fi coXiif icaTairpalitiv hij be- loofde hun, dat, indien hij dtitaeue tjaed zon volvoerd hebben ^uirta\\v\'touai itïv caXüig ciir«7rpa£<u). Zie ook II. 1, 2. 4. Het Futurum Exactum geeft aan dat een handeling in de toekomM reeds voltooid zal zijn. Dom. 01. III. 7. StaaaoSt uv Tpt\'nrov vftelg Èorparnynicorfc fravra tosaSi virtp <ï>t\\iinrov: ziet hoe gij in alles voor Ph. zult gestreden hebben. liet geldt als gewoon Futurum bij die verba welke in het 1\'erfectum Pruesens- beteekenis hebben, zooals WSrijica ik ben dood, T&vittu) ik zul dood zijn; et er n/\'t" ik bezit, irncriyiro/uu ik zal bezitten; ui\\ivr\\uai ik herinner mij, fitnvi\\ttoaat ik zal mij herinneren; Ëirrnect ik sta, larijho ik zal staan of zal blijce» staan. Zie Nⁿ. 288.

-ocr page 262-



		248 BETEEKENIS DER TEMPORA. [N°. 354, 355. Bij vele werkwoorden geldt het Futurum Exactum in het Passivum als Futurum Simplex, hijv. imrpaaicu) Fut. III. it(vfarro)iai ik zal verkocht worden (An. VII. 1, 36). Bij andere wordt het afwisselend met het gewone Futurum gebruikt. B. Overige Modi en Nominaalvormen. 355 -i_ 1. De Conjunctivus, Optativus, Iraperativus en Infinitivus van het Praesens en den Aoristus verschillen niet in beteekonis dan in zoover dat deze vormen van het Praesens den duur, die van den Aoristus alleen het oogenblikkelijk \'plaats hebben der hande- ling aangeven. Dem. Pil. I. 1G. irpiorov fuv Tpn\'ipiiQ irapamttvaaaaSai (pij/xi iïüv, ht\' aiiTovg ovtw rag yvói/uag ï\\eiv, vooreerst dan zeg ik dat gij (onmiddelijk) schepen moet uitrusten en vervolgens (altijd) aldus gezind zijn. 18. ïi>\' j} i]av)(iav %%$ f) Arj^Sy opdat hij of (voort- durend) rustig blijve, of (te gelegener tijd, eens) overvallen worde. 14. intiSav airavra aKt>vot)Tt, nptvart, fn) irpórspov TTpoXa/xfidvtre, wanneer gij alles zult aanhoord hebben, oordeelt dan (op dat oogenblik), doch houdt u niet eerder bezig met het vormen uwer meening. 4 2. De Optativus en Infinitivus Praesentis en Aoristi hebben echter de beteekenis hunner Indicativi wanneer zij dezen modus in de oratio obliqua (na verba dicendi) vervangen. Aanm. Infinitivus en Participium Praesentis en Perfecti gelden ook voor den Indieativus Imperfecti en Plusquamperfecti. An. I. 2, 9. Stp^,r\\q Xtytrai tuKocn/uiaat raïna ra fiaaiXua men zegt dat X. dit paleis gebouwd heeft (= tyKoSó/xtiot). Cyr. I. 4, 10. Küpoc tAfyf Tfji irawTTty iiri avrbg raïira Sr/jmo-siEV (= tSi\'ipuoa ravTa) C. zeide zijn grootvader, dat hij dit zelf voor hem gevan- gen had. An. I. 2, 21. tXéytro \'Sivtvvtaig tlvat im rüv atcpaiv, men zeide dat S. op de hoogten was. 3. Overeenkomstig N°. 346 vertaalt men An. I. 3, 20. dm- Kp\'ivaro on aKovot, hij antwoordde, dat hij vernomen had. Cyr. V. 5, 42. av óBov /utKpuv riKtov Seinvti ?18tj eet gij nu, die reeds zoo

		I

-ocr page 263-



		N°. 355.] GEBRUIK DER MODI. 249 ver gekomen zijt. An. II. 1, 11. fiaaiXivg vikuv yytirai de koning meent overwinnaar te zijn (overwonnen te hebben). L 4. De Participia hebben in het algemeen de beteekenis hunner Indicativi. \' In het bijzonder volgt de beteekenis van hot Participium uit het hoofdwerkwoord, uit de betrekking waarin de door het Par- ticipium aangegeven handeling staat tot de handeling door het verbum finitum van den hoofdzin uitgedrukt. Zooals van den Indic. Aoristi gezegd is (X°. 351) kan ook het Partic Aor. de beteekenis van het Partic. Perfecti hebben, bijv. airnfia\\t!>v die verloren heeft en thans niet meer bezit, itaSdiv die geleerd heejt en nu weet, Saviiv, TiKtvTfinuQ die gestorven, dood is, oï wktóitcc die gevalle» zijn, de gesneuvelden. 5. De Infinitivus van het Futurum, Conj., Optat., Imper. en Infinit. van het Perfectum komen in beteekenis overeen met hunne Indicativi. De Optativus van het Futurum staat alleen in de onrecht- streeksche rede ter vervanging en met de beteekenis van den Indicativus Futuri. X. An. I. 6, 3. ypafyti iwKTToXriv napa fiaaiXta öri rfeoi (= ypdipei\' ?j£o»") hij schreef den koning een brief dat hij komen\'zou. I. 4, 8. ol 8\' (incrtipov el aXtvaoivTo (= otKrtijjo/iCv aïirouc ft aXwaovrat ) anderen beklaagden hen zoo zij achterhaald werden.

		OVER HET GEBRUIK DER VERBAAL- EN NOMINAAL-VORMEN. § 102. Voorafgaande Aanmerkingen. 1. Verhaalvormen van het werkwoord zijn die, welke per- soonsuitgangen hebben of geconjugeerd worden: de Indicativus, Conjunctivus, Optativus, Imperativus.

-ocr page 264-



		250
		GEBRUIK DEK MODI. [N°. 355357.


		Nominaalvormen zijn die, welke evenals een nomen ge- declineerd worden: de Infinitivus en het Participium, zoo nog- thans dat de Infinitivus als een onvcrbuigbaar Substantivum be- schouwd wordt. II. Particula av (Homerus, w, Ktv.). 1. Deze Partikel, die wij somtijds door wel" doch meestal in het Nederlandsch niet kunnen weergeven, duidt aan, dat hetgeen gezegd wordt van zekere voorwaarden af\'hangt, die echter in de meeste gevallen niet worden uitgedrukt. 2. Daarom kan zij niet mot den Indicativus Praesentis, Futuri of Perfecti verbonden worden, daar deze slechts gebruikt worden om iets met zekerheid uit te drukken, onafhankelijk van eenige voorwaarde. Wanneer men dus bij deze tijden av aantreft, zooals olfiat av, oï»fc av o\'S\' ün, behoort het tot een ander woord van den zin. Zie 5. Aanm. FIct Futurum Indio. zoowel als de Infin. en het Part. met av staat nog op vele plaatsen in 1\'lato en elders , door sommigen verdedigd , door anderen ver- worpen. Zie Cob. N. L. p. 693. V. L. p. 92, 267 en 633. Buttman ad Crit. 53. e. Wohlrab. Ap. 29. c. 3. Zij is overbodig bij den Conjunctivus, daar deze modus de uitspraak reeds als van de toekomst afhankelijk voorstelt. Daarom staat zij ook nooit bij den Modus zelf doch bij het Pronomen of de Conjunctie, die den zin inleiden: ióv, inrorav, lirt&av, Iwc av, uq av enz. Zie voor de vertaling dezer Conjunetivi N". 354. 4. De Partikel av kan geen zin beginnen, doch staat ge- woonhjk of achter haar werkwoord of verbindt zich met het Pro- notnen, de conjunctie, negatie of andere kleinere ivoorden, zooals 7röJe, yap , /xaXiara, ra\\a enz. Somtijds wordt iiv verdubbeld, vooral wanneer het eerste av ver van zijn modus verwijderd is. Cyr. II. 1, 6. III. 3, 36. PI. Ap. 35. d. Zie Cob. V. L. p. 571. 5. Wanneer na de verba Soküv, oïtoSui, vofxiZ,uv, èXirlZtiv, ovk irrn etc. een zin volgt, die op de toekomst betrekking heeft, geeft av aan den Infinitivus Aoristi, soms ook Praesentis de kracht van den Infinitivus Futuri. Cob. V. L. p. 96, 98.

-ocr page 265-



		N°. 357, 358.] gebruik der modi. 251 An. I. 3, 6. avv vutv av ot/xat ilvai tiuioq öirov av w etc. met u meen ik geëerd te zullen zijn, waar ik ook zijn moge. Cyr. III. 1 , 20. iróXag aXoixrai avfi/ia\\oiiQ npocrXafiovaai movrat avaua\\i- aaaSiai av veroverde steden meenen na bondgenooten verworven te hebben weer den strijd te zullen hervatten. Cyr. VIII. 1, 2932. An. III. 1, 38. II. 1, 1213, 20. Deze Infinitivus met av in de oratio obliqua staat namelijk voor den Opt. Poten- tialis der oratio recta (zie 6) avv üfiiv ri/tioc ai\' urp\', tri\'/iuaxoni; TrpoiXnfinvmti avaua\\matjit^a iiv. N°. 366, 2. Gewoonlijk echter volgt de Infinit. Futuri zonder iiv, in plaats van het Futurum zonder av der directe rede: Cyr. I. 6, 4. è\\iriZf:c U tk/£ht><ii : or. recta. A Ti\'Juf rivtoitat. II. 1, 12. vouiZovrit; aytvvuïitSat or. recta. IviutZnV ayuivtovu&a. 6. Ieder verhaalvorm met av kan wanneer de constructie het vordert in het Participium of den Infinitivus gezet worden, ter- wijl av bij den Infinitivus of het Participium blijft staan. Doch de Conjunctivus met av kan slechts overgaan in het Participium zonder av, daar volgens 3. av niet tot den modus behoort, maar tot de partikel of het Pronomen en dus met deze wegvalt. Daar derhalve alleen de Indicativi met av of de Optat. met av in den Infinitivus of het Participium met av kunnen over- gaan , kan zulke Infinitivus of zulk een Participium met av alleen de beteekenis van den Irrealis N°. 360 (hist. tijden van den Indic. met av) of den Potentialis (Opt. met av N°. 366. 2 of Indic. met S.v N°. 361) hebben. Aanm. Men lette op de elliptische spreekwijzen wc <ïv, tuiirtp av il, waar het bij iti\' behoorende werkwoord verzwegen is : üairip av rif (Ïtoi (= ünrfp av üi\\ éi), te vertalen door alsof, quasi. III. Verdeeling der zinnen. 1. Naar gelang van den inhoud kan men de zinnen verdee- 358 len in: Oordeelszinnen, die een oordeel, een bewering, een feit uitdrukken (negatie oü). Begeerzinnen, die een wil, wensch, doel of onderstelling uitdrukken (negatie yu»/).

-ocr page 266-



		252 GEBRUIK DER MODI. [N°. 358, 359. 2. Iets wordt uitgedrukt: als werkelijk bestaand feit door don Indicativus. als verwacht, van de toekomst afhankelijk Conjunctivus. als enkel gedacht Optativus. als verlangd, gewild Imperativus. als mogelijk, ofschoon onzeker _r Potcntialis. als niet werkelijk, onmogelijk _v Irrealis. 3. Iets wat in den tegenwoordige» tijd nog mogelijk is wordt uitgedrukt door den Optativti) Potciitiivis met av. Zie N". 366. 2. Iets wat in den verleden tijd mogelijk was wordt uitgedrukt door de Historische tijden van den Indicativus met av. PotentiaU» van den verleden tijd. N°. 361. De Irrealis, modus der niet-werkelijkheid, wordt uitgedrukt door den Indicativus der historische tijden met av. N". 360. I. Verhaalvormen. § 103. A. Gebruik der Modi in Hoofdzinnen. Het gebruik van den Indicativus komt in het algemeen overeen met het Nederlandsch. Doch : 359 1. Meermalen zijn do Ncderlandsche werkwoorden moeten, be- tamen verbonden met het hulpwerkwoord zouden, zonder dat er een bijzin met indien bij staat of bij gedacht moet worden. Voor de vertaling van zulke zinnen gebruikt men in het Grieksch evenals in het Latijn den Indicativus. s\'Set, i\\p>)v, 7rpoo-ïji«i\', iZqv, oportet, decet, licet, het zou noo- dig, passend, geoorloofd zijn of geweest zijn. tiKoc, Si\'kcmoi\', a£ioi>, k-a\\ói\', Trpoaipsriov l)v het zou billijk, rechtvaardig, waardig, schoon, verkieslijk zijn of geweest zijn, aequum, justum, dignum, pulchrum, optabilius est. X. Cyr. V. 5, 9. ravra \\a\\tnov filv olfiai Kal vwo TroXifiiwv naSüv, iroXit êè \\aXeirwTipov i>(f wv riKiara Èxpijv raüra mirovStvai, ik meen dat het zwaar valt wanneer men zoo iets zelfs van den kant zijner vijanden te verdragen heeft, doch het pijnigt nog veel meer wanneer men dit van hen moet verduren, van wie men dit het allerminst zou moeten verwachten. An. VII. 7, 40. aïa\\pbv yap 7jv het zou toch. schandelijk zijn.

-ocr page 267-



		N°. 359 361.] GEBRUIK DEK MODI.
		253


		Is echter een voorwaarde uitgedrukt, dan komt er av bij, en staan zij in den Modus Irrealis. N". 360 en 388. Dem. Phil. A. 1. il yaii tK tov 7raptAijAu3\'oroc \\pnvou ra Blovra ovtoi avvipovXtvouv, obllv üv ii/uac vvv têtt fiovXivtoSai, indien dezen toch voorheen goeden raad gegeven hadden, zoudt gij nu volstrekt niet behoeven te beraadslagen. X. Au. V. 1, 10. J___Aanm \'Eêtt kan derhalve drie beteekenissen hebben, het was nooiiy (modus realis), het zon noodig zijn, het zou noodig geweest zijn ; tSu av men moest, of zou hebben moeten (modus irrealis). - Ik zou kunnen: lêuvautjv av en fuvai[n)v &i>. Cyr. VI. 2, 26. ^~^ Ik zon willen: f\'/3nv\\ó/ji\|i\' iin, /3n»\\oi/<>\|i\' av. Cyr. III. 2, 28. VII. 2, 16. .___ 2. Even als in het Latijn bij paene, prope bijna het Perfectum Indicativi staat, zoo ook staat in het Grieksch de Aoristus Indic. zonder av met ókiyov, /iurpnü of iiit\\aa ó\\iynn, /nrpov niet den inlinit. Aor. PI. Ap. 17. «. óXtyoir luavTov liri\\aüiunv ik zon mij zihen bijna vergeten hebben. Vergelijk An. VI. 6, 2 f. rb iirl raiirif airo\\t!)\\auiv in zoover het vim hem afhing zouden wij omgekomen zijn. 3. De Indicativus der historische tijden met av duidt aan dat 360 een handeling in den tegenwoordigen of verloden tijd kon of had kunnen plaats hebben, doch niet geschiedt of geschied is. Modus irrealis, der niet werkelijkheid. Men gebruikt: a) Voor den tegenwoordigen tijd het Imperfectum Indic. met av (= Lat. Imperf. Conj.). ÏXiyov av, dicerem, ik zou zeggen (doch zeg niet). b) Voor den verleden tijd den Aoristus Indic. met av (= Lat. Plusqperf. Conj.). ilvov av dixissem, ik zou gezegd hebben (doch deed het niet). Deze modus irrealis komt voor in de hoofdzinnen van de tweede soort der voor- waardelijke zinnen , zie aldaar N°. 388. 4. De Indicativus der historische tijden met av dient verder 361 als Potentialis van den verleden tijd, om aan te geven dat een handeling in het verledene mogelijk was: $tró tiq av, cre- deres, men had kunnen gelooven, ïyvt» rtc Sv putares, men had kunnen meenen, tlSec; av, cerneres, men had kunnen zien, rj-y/jffa» av putares, men had kunnen gelooven. An. IV. 2, 10. avToi flv av inoptvSiiaav ytrip o\'t aXXot*, ra Bï viroZvyia oinc r\\v iK^ï)vai, zij zelf zouden wel langs denzelfden weg

-ocr page 268-



		GEBRUIK DER MODI. [N°. 361364.
		254


		als de anderen hebben hunnen voortrukken, doch de lastdieren konden niet vooruit. Cyr. VIII. 1. 33 iirtyvwg 8\' av èksï oviïêva bpyiZ,t>ntvov (cpavyy, aXAa towv av avrovc; fiyiioio rtjj ovrt tig KaAAoc Z,ï\\v men zou daar niemand hebben kunnen opmerken die in toorn schreeuwde, doch tvanneer men hen zag had men moeten gelooven dat zij inderdaad deftig leefden. Heil. VI. 4, 16. Cyr. VII. I, 38. 362 5. "Av met een historischen tijd duidt verder nog aan, dat een handeling in het verleden bij herhaling plaats had, av iterativum. X. Cyr. VIII. 1, 17. twv nap iavri[, fxaXio-ra <j>iXwv tKtXtvtrsv av riva Xafisïv ra toÏi ju»; Qoitöivtoq\' ï7reï ovv yivoiTO, jjkov av evSvg oï arepó/xtvoi, hij ivas alsdan gewoon een zijner beste vrien- den op te leggen de goederen weg te nemen van hem, die niet naar hem toekwam: tvanneer dit nu gebeurd was pleegden de be- roofden spoedig naar hem toe te komen. 7Ae ook Cyr. I. 6, 40. VII. 1, 10. An. I. 9, 19. II. 3, 11. 363 6. De Indicativus der historische tijden zonder av drukt een wensch uit, die niet kan vervuld worden. Zulk een wensch wordt ingeleid door een partikel zooals uSsi och of, utinam. Negatie jujj. Hiertoe behoort ook de uitdrukking wQtXov (-tc -e) met volgen- den Infinitivus, dikwijls voorafgegaan van ü yóp, éfèe, wg, dXXa. An. II. 1, 4. aW &<pt\\t ntv Kvpog ï,r\\v, och of Cyrus nog leefde. Mem. I. 2, 46. «Se ooi 5) EUpi\'icAEij róre avvsyevófir\\v had ik toen bij u kunnen zijn, Pericles. Ar. Nub. 24. tfö\' è£eko7tj}v npÓTtpov tov 6<j>^aX/iov XlSy had ik mij liever met een steen een oog uitgeslagen. Wanneer de wensch kan vervuld worden gebruikt men den Optativus zonder av N«. 366. 1. 364 II. De Conjunctivus staat in hoofdzinnen: 1. Ter uitdrukking eener onzekerheid van een twijfel, meestal in den eersten \') Persoon (Conj. dubitativns of deliberativus). Negatie fifi. ^l) Prima persona in his conjunctivum postulat, reliquae av et Optativum: -iroï rptimofiat ; et iroï rij o\\v TpairoiTo ; ri irabü; et rl av wa$oi nc ; ri ykvupai ; et T» av yivoiTÓ tiq ; Cob. V. L. p. 106.

-ocr page 269-



		N^u. 364366.] gebruik der modi.
		255


		Tt\' 7rotü>; irt) j3ö>; no\'i rpatr^nai; wat moet ik doen? waarheen mij begeven? mij leenden? 2. Ter uitdrukking eener aansporing, opwekking. in den 1 p. meestal Pluralis. (Coiij. adhortativus.) Negatie /u/j. X. An. VI, 5, 21. ïwfitv ïjti Tovq avSpag laat ons op den vijand losgaan. Cyr. VI. 4, 16. VIII. 1, 5. In het Singularis met de Imperativi uyt, tpipt. PI. Phaedo. 63. b. <j>ïpe Si) TTttpuSü), welaan laat mij beproeven. 3. Om een verbod uit te drukken, in de 2 of 3 pers., doch alleen van den Aoristus, in plaats van den Imperativus Praesens. (Verschil volgeus N°. 355.) X. An VII. 1,8. pi) 7ro(>/(Tye ravru\' doe dat niet = /ut) nolu raïira. Conjunctivus Praesentis of Imperativus Aoristi (voor den 2"¹ pers.) zouden fout zijn. Zie N°. 368. 2. 4. Met ov fti) te vertalen door het Futurum , terwijl men ov 365 fxi\'i door beswaarlijk of zeker niet kan weergeven. X. An. II. 2, 12. de koning zal ons zeker niet meer kunnen inhalen. Zie ook VI. 2, 4. VII. 3, 27. etc. Hom. A. 28. et passim. Dit wordt soms verklaard uit ou/céri êiSoixa (iii etc. i/c vrees niet dat hij ons etc. Zie N°. 381. Aanm. 1) In plaats van don Conjunctivus staat ook met nog meer nadruk het Futurum Indicativi. Ar. Ran. 508. oir uij ff\' Jycïi iripiótyopcn airiXSóvr\' ik ml u in geen geval laten weggaan. Deze constructie is niet te verwarren met oü \\ir\\ en een volgend Futurum in vragen ter omschrijving van den Imperativus. Ar. Ran. 202, 524. ov /ir) (p\\vapr)iii£ ixuv sla niet te bazelen. Zie Nub. 296, 505, et passim. Vergelijk PI. Symp. 175. a. 2) De in Aanm. 1) aangegeven constructie vindt men ook in afhankelijke zinnen. Cyr. III. 2, 8. wc oï yt \'kppkvioi oü /ti) Sé^ovrai tovs TuXé/aiouf daar de Armeniërs de vijanden zeker niet zullen a/wachten. Zie ook VIII. 1, 5. 3) Bij Homerus staat de Conjunctivus, gewoonlijk met kiv , dikwijls in plaats van het Futurum. A. 184. iyui $i k\' ayto Bpiirijitfa itaWtirapyov doelt ik zil de schoone Bristis medencmen. III. De Optativus staat in hoofdzinnen: 3gg 1. zonder av om een ivensch uit te drukken, die vervuld kan worden, dikwijls ingeleid door tföe, tl yap, tóe > utinam. Ne- gatie ju»\';.

-ocr page 270-



		256 \' GEBRUIK DEK MODI. [N°. 366-368. X. An. VI. 6, 18. rn\'i^oKT-r; ar7(j)<iX(~Kj uiroi StXu licaoTOQ moget gij in veiligheid daar aankomen, waar ieder uwer wenscht. Heil. IV. 1, 38. eï$s ah rj>l\\os fi/üv ylvoiu, och of gij onze vriend icerdt. 2. mot av om een mogelijkheid uit te drukken, in het Neder- landsch te vertalen door zullen, kunnen, mogen, ivillen. Negatie ov. Potentialis van den tegenwoordigen tijd.\') X. An. I. 6, 8. "Ert ovv av yêvoio rej> ifii^ a$iX$u~> iroXé/Mog. Zult gij {wilt gij) dan nu nog vijand mijns broeders worden. Aanm. Vergelijk den Potentialis van den verleden tijd N°. 361 en let derhalve op het verschil van tlirot av r<e dixerit quispiam, hier zou iemand kunnen zeggen, en tïittv av r»$ diceres, men zou hebben kunnen zeggen. Deze Optativus wordt ook gebruikt of om een meening op meer bescheiden wijze voor te stellen, X. An. II. 2, 3. ó Trypqe wora/uog tan, "tv ovk av SvvalfiiSa aviv irXoiwv ciafirjvai de Tigt\'is is een rivier welke wij niet zonder schej)en kunnen overtrekken. of om een gebod te verzachten. PI. Symp. 185. e. ovk av fSavoig Af\'ywv, begin dan toch uw rede. Aanm. 1. De Optativus zonder av staat nog 1) als concesaivus, toegegeven, gesteld dat, waartoe tliv het zij zoo kan worden teruggebracht. ²) 2) om een onrechtstreeksche rede, die met \'óri, <ij of een Infiuitivus begonnen is voort te zetten. An. VII. 3, 13. ï\\tyov jroXXoi \'óti iravrbc, a%ia \\hyu \'S.tvünc,. Xiifiutv ydp üq Kai oIkhSi t\'tiroirXiïv oü êuvarbv tlrj, velen zeiden dut Seuthes\' voor- stellen volkomen aannemelijk waren; het was toch winter en niet mogelijk naar huis weg te varen. Zie ook Heil. III. 2, 23. (Zie N°. 398.) 2. Bij Dichters staat mie av met den Optativus om een weusch uit te drukken. Soph. Phil. 794, ttwc av rpipoiTt mocht gij gevoelen. IV. 1. De Imperativus drukt een bevel uit. X. Cyr. V. 3, 49. ïrw tic ty\' CSiup, fivXa rtg axiaaTtu dat iemand tvater ga halen, hout klieven. 2. Een verbod wordt uitgedrukt in den : \') Cob. V. L. p. 93. Apud veteres fere perinde est tiiroip\' av aut Ipü dicere, nisi quod illud lenius et urbanius dicitur, hoc paulo acrius et incitatius. ) ihv, age vero,* est interjectio cognata cum da quae nihil habet commune cum Optativo verbi ilvai, cum quo confundi solet a plerisque. Van Herwerden ad. v. 275. Ion. Euripidis.

-ocr page 271-



		N°. 368 , 369.] GEBRUIK DEU MODI. 257 2 pers. door den Imperativus Praesentis of Conjunctivus Aoristi /ui} TTOiti of fii) Trotiiays. 3 pers. door den Imper. Praesentis, Imper. of Conj. Aoristi fifj troitiTio, fxrj Troitioarto, fif) iroii/ay. (N°. 364, 3.). 3. Meer dan de Optativus (N°. 367, 1.) wordt de ImperatU\' vus gebruikt om iets toe te geven, in iets te berusten. An. I. 4, 8. aXA\' \\6vtu)v doch dat zij heengaan, laat hen maar weggaan. II. 3, 24. 4. Hij wordt gebruikt in verwijtingen. I. 4, 8. a\\X sv /xivroi imoTaoSwv doch zij moeten ivel weten: in aansporingen. An. III. 1, 24. (pavriTt tüv Xoxaywv apiaroi, toont u de dapperste der aanvoerders. § 104. B. Gebruik der Modi in afhankelijke zinnen. Aanm. 1. Zooals in N°. 205 reeds gezegd is, volgt na een 369 hoofdtijd in den hoofdzin gewoonlijk de Conjunctivus in den af- haukelijken zin, na een historischen tijd de Optativus. Als hoofdtijden worden alle vormen van het werkwoord be- schouwd, die op den tegenwoordigen tjjd of de toekomst betrek- king hebben. de Indicativus Praesentis, Futuri en Perfecti, de Optativus Potentialis, de Conjunctivi en Imperativi van alle tijden. Als historische tijden beschouwt men alle vormen, die op den verleden tijd betrekking hebben. de Indicativus Aoristi, Imperfecti en Plusquamperfecti, het Praesens historicum, de Potentialis van den verleden tijd. 2. Dikwijls wordt het subject uit den bijzin weggenomen en als object in den hoofdzin overgeplaatst, bijv.: An. I. 6, 5. **lc,i\\fyu\\t toiq <pi\\oi$ n)v Kpiotv mq tyévsro (== wg ij tcpiaig tytvtro)** hij maakte zijn vrienden bekend, hoe het vonnis had plaats gehad. Dit noemt men Prolepsis van het Subject. 17

-ocr page 272-



		OBJECTS-ZINNEN. [N°. 370, 371.
		258


		I. Objects-zinnen 370 zijn die, welke na verba sentiendi of declarandi volgen en, voor zoover zij niet door den Infinitivus of het Participium wor- den uitgedrukt, door de conjuncties "m, ó»c dat worden ingeleid. Het verbum staat na een: hoofdtijd in den Indicativus, historischen tijd meestal in den Optativus, minder in den Indicativus. Negatie: ov. Cyr. III. 3, 45. Müpog, tl tic; Z,ï\\v fiovXófitvoc; <j>tvyav iiri\\tipotii, tlBtüQ , UTt 0« fxiv VlKIOVTfC; <JW%,OVTal K. T. (. hij ZOU (llCddS zijtl die, terwijl hij aan zijn leven gehecht is, zou trachten te vluchten, daar hij toch weet, dat de overwinnaars buiten gevaar zijn enz. X. An. II. 1 , 3. tXtyov on Kwpoc /iiv Tt^vriKtv, \'Apieuoc Bt irtfytvywc; iv rij} oraSny tin zij zeiden dat C. gesneuveld was, doch dat A. naar die plaats gevlucht was enz. Zie II. 2, 15. IV. 5, 10. V. 8, 10. ^; An. I. 6, 3. ypafyti (Pr. hist.) imvToXriv liri rjgot, hij schreef, dat hij komen zou. In deze zinnen kan ook de Irrealis met av of de Optativus Potentialis met av staan. Dem. 830. tl ó irarrip i)iri<jTti rovroig, SïjXov on ovr" av TaXXa tirtrptntv oi/r\' av tovt t$paZ,t, indien mijn vader hen wantrouwde, is het duidelijk dat hij hun noch het overige toevertrouwd, noch dit zou gezegd hebben. X. Heil. VI. 2, 9. ol KtpKvpalot èSmWkov ü>g fxiya fxiv ayaSbv airofiaXXoitv av, de C. toonden aan, dat zij een groot voordeel zouden verliezen. An. II. 3, 19. 371 Aanm. 1. Daar de Optativus in den afhankelijken zin aan den Indicativus Prae- sentis en Imperfeeti der directe rede beantwoordt, kan hij twee beteekenissen hebben, bijv.: éXtyjv ört aSucoiriv, hij zeide dat ik onrecht doe (or. recta. ó5ireïc), hij zeide dat ik onrecht deed (or. recta. fiSiiciic). Daarom blijft het Imperfectum Indicativi wegens de duidelijkheid dikwijls onver- anderd. 2. "On staat dikwijls voor een rechtslreeksche rede, waar wij aanhalingsteekens gebruiken. An. II. 4, 16. IljxSiUvoc lïiriv \'in ai/róc n\'/u óv £ijr«ïf. P. zeide: ik zelf ten het dien gij zoekt."

-ocr page 273-



		259
		N°. 371, 372.] REDENGEVENDE ZINNEN.


		3. "On wordt na een langen tusschenzin soms herhaald. An. V. 6, 19. Cyr. VI. 4, 5. Soms volgt na een tusschenzin in plaats van een tempus finitum een Infi- nitivus of Participium. Heil. II. 2, 2. \') >J^ 4. Elliptische spreekwijzen , te verklaren door aanvulling van olirwc lari, zijn I Oï\'iKot ört, uitgemaakt, zeker, tu olt\' ör« ik ben er van overtuigd, ongetwijfeld, ï<r$\' ört geloof het, wees daarvan overtuigd. Cyr. V. 1 , 6. II. Redengevende {Causale) zinnen. Op de conjuncties ört, wq omdat, dewijl, quod, Sióri (= Sta tovto ört) daarom dat, omdat, twti daar, quum, iirttSq daar toch, quoniam, ore quando, uttoti quando-quidcm volgt na een hoofdtijd altijd de Indieativus (ook Totentialis en Irrealis) na een hist. tijd de Indieativus (feitelijke, objectieve oorzaak) of de Optativus (subjectief gedachte oorzaak). Negatie oï>. Cyr. VI. 4, 7. Ki\'jiw Sotcw w/iag xaptv fxpeiXuv ört /ie ovrt wg Bovktfv r)^i(uat k. r. ï. ik meen dat wij Cyrus dank verschuldigd zijn omdat hij mij niet als zijn slavin beschouwd heeft. An. III. 2, 2. yakitra. \\x\\v ra irapóvra ÓttÓts avSpwv orparn-yöiv rotov- twv o-repó/ue&a, onze toestand is hachelijk daar wij zulke aanvoer- ders moeten missen. III. 2, 9. AoKtt pot, iirtl olwvbg rov Aioq l$avi\\, tvliaoSai tij» Stq, wijl een gelukvoorspellende vogel van Jupiter ons verschenen is, meen ik dat wij der godheid moeten beloven enz. I Cyr. I. 3, 1. \'AoTVtryijc rov 7ratSa lëüv trre^vfitt ört r/Kovtv avrbv koXov Kal ayaSbv üvai, Astgages verlangde het kind te zien, daar hij vernomen had, dat het schoon en deugdzaam toas. Zie ook VIL 1, 6. An. II. 3, 19. IV. 1, 24. - An. I. 10, 16. oï\'KWtivi,; idavfiaZov on ovBa/uov Küpot; fyaivoiro, de Grieken stonden ver- baasd omdat Cyrus zich nergens vertoonde (quod non appareret). Zie ook II. 1, 2. I. 8, 12. Aanm. 1. Na de verba &au/ia?w ik verwonder mij, aiayjbvafuu, ik schaam mij en anderen volgt meestal ti in plaats van ört. Cyr. IV. 5, 20.

		\') Ook in de ed. Cobet. 1888. Doch zie N. L. p. 432.

		17*

-ocr page 274-



		260 vraagzinnen. [N°. 372374.

		2. Bij de dichters o\'vvita, bij Homerus o re. A. 244. \\uofitvoQ ii r« aptarov \'Axanïv oiSiv triffac, verbitterd omdat gij den dappersten der Achëers geminacht hebt. III. Vraagzinnen. 373 I. De onafhankelijke rechtstreeksche vraag wordt evenals in het latijn door een vragend voornaamwoord (N°. 180, 189), door een vragend adverbium (N°. 307, 308) of bij gebrek aan dezen door een der volgende partikels ingeleid: a) lat. -ne 7) en upa b) lat. nonne oü, ap" ov, ouicoüv nonne igitur. fj yap en aAAo ri ï) niet waar ?

		c) lat. num /u/;, apa yu/j		toch niet?


		rf) lat. utrum - an. ttórtpov (irórtpa) - ï\\ enkel - an. enkel - %. In de rechtstreeksche onafhankelijke vragen staan de Modi der hoofdzinnen, volgens N°. 359368. Men antwoordt door dat woord der vraag te herhalen , waarop de nadruk valt, door wendingen als pinii ajo, Iotiv ovrioc of ov </>n/<< nego, door val ja , iravv fiiv ovv, wavv a<póSpa zeer zeker, ov neen, obdafiüQ geenszins enz. Zie Plato. Xenoph. An. I. 6. Cyr. I. 3. III. 1. Soms moet een vraag enkel uit den klemtoon blijken, bijv.: Dein. Fh. I. 11. riS\'vijre iXnrjroc; i\'s Philippus dood?* II. De afhankelijke zijdelingsche vraag wordt evenals de on- afhankelijke door pronomina, adverbia ingeleid of door de vraag- partikels : tl of, num, si. irórtpov - r\|, tt - r} ) of - of irórtpa v > £(" - «re ) utrum - an, sive, sive. 374 1 In de afhankelijke vraag volgt op een: hoofdtijd de Indicativus (ook de Potent, en Irrealis) hist. tijd meestal de Optativus, minder de Indicativus. Negatie ov. An. II. 1, 10. SavfiaZw irórtpa üig tcparwv fiaaiXtvg alrti ra

-ocr page 275-



		N°. 374, 375.] vraagzinnen.
		261


		orr\\a ïi w$ Sla <j>i\\tav Eüpa .... Xtytrw ri ietrai to7q arpaTiuiTatg ik moet met verwondering vragen of de koning de wapenen als overwinnaar vordert, of wel ten teeken van vriendschap als ge- schenken .... hij zegge welk het lot onzer soldaten zijn zal. I. 8, 16. Kat öf tSavpacre t!q irapayytXXn kal ïiptro o ti fiij ro ovvSrifia en met verwondering vroeg hij, wie dat beveelt en hoe het wachtwoord was. III. 1 , 7. "ZtoKparns yrtaro avrbv ört oi) tovto irpünov iipióru irórtpov Aijlov thi avnö iroptvta^ai ?\'} ptvtiv ciAA\' tirvvSavtTÓ on-wc av naWtara iropivStlrt S. berispte hem omdat hij niet eerst dit vroeg of het voor hem beter was op te trekken of te blijven, maar vroeg hoe hij den tocht met het beste gevolg zou ondernemen. Zie ook An. II. 1, 16. VIL 2, 25. 6, 8. Cyr. I. 6, 12 etc. IV. 1 , 5 enz. Aanm. Bij tweeledige vragen wordt of niet vertaald door f) ov (lat. annon) zoo zij rechtstreeksch zijn, en door 77 pt\\ (lat. necne) zoo zij zijdelingsch zijn. PI. Ap- 20. b. tTTi tii; >i oü ; beslaat zoo iemand of niet f 34. e. il /liv SnppaXéwc f\'vu» ï\\ia jrpèl Savarov i) fit) of ik den dooi moedig te tjemoet ga of niet enz. Zie ook 30. e. 2. Alleen de Conjunctivus dubitativus kan in vragen zoowel 375 na een hoofdtijd als een hist. tijd voorkomen, ofschoon hij in het laatste geval veelal in den Optativus overgaat. Cyr. I. 4, 13. fiovXtvopai liirwt; at airoSpü, ik denk er over na hoe ik u zal kunnen ontloopen. An. III. 5 , 3. i)dv/in<rav ówóStv ra iiriTtiStia Xa/jt(3avottv zij waren ontstemd (omdat zij niet wisten) vanwaar zij zich levensmiddelen zouden kunnen verschaffen (ovk ix.op.tv «Wtótv Xap(3avu>ptv). Zie Cyr. VIII. 4, 16. An. I. 10, 5. I. 7, 7. De samenhang geeft natuurljjk te kennen of de Optativus in plaats van een Indicativus of in plaats van den Conjunctivus du- bitativus staat: uvk ti^o»» ti Xiyoipr ik wist niet tvat ik zeggen moest (- ri Xiyto), wat ik zeide (= ri tXtyov). Aanm. Homerus plaatst dikwijls « in de indirecte vragen, zelfs bij den Con- junctivus, bijzonder in de elliptische uitdrukkingen al Kt rvxwfii, ai " wi^ijrai (om te zien) of ik het zal hunnen verkrijgen, of ik hem zal overhalen, bijv. A. 420. (Vragende handeling.) Zoo staat in het Proza lav na de verba «Koiriiv, bpav enz. Zie ook N°. 393. Aanm.

-ocr page 276-



		262 GEVOLGAANDUIDENDE ZINNEN. [N°. 376, 377. IV. Gevolgaanduidende zinnen. 1. Deze worden door wart of o»c zoodat ingeleid en staan bij een feitelijk gevolg in den Indicativus, Neg. ov (ook Potent, en Irr.) bij een enkel gedacht, mogelijk gevolg in den Infinit. (Neg. /xfj). An. II. 2,17. oi oi Kpavyfiv iroXXi)v Iwoiovv tcaXovvreg aXXijXovg wart Kvii\' rovg noXtfiiovg axoitiv\' {otjrt oi /xiv iyyvrara rütv 7roAt- h\'kdv Keil ïfvyov. Zij maakten veel gedruisch door elkander toe te roepen, zoodat (het mogelijk was dat) ook de vijanden het hoorden: zoodat (inderdaad) de naastbijzijnde vijanden vluchtten. Zie nog An. I. 4, 8. IV. 4, 11. IV. 5, 4. VIL 4, 3. -II.5, 15. iftoi ravra ovtw ookü Sav/xaarbv ilvai wart Kat tjokxt\' av uKovrrttiui k. r. \'t. dit komt mij zoo vreemd voor dat ik wel gaarne zou wil- len vernemen, enz. Zie ook V. 6, 20. ïhue. V. 6, 3. Kare(j>a\'tv£TO wavra üvto&ev wort oiik av t\\a$ttv uvróStv ópfiivfievoQ alles was van daaruit zichtbaar, zoodat de vijand niet in H verborgen van uit zijn stelling zou hebben kunnen optrekken. Volgens N°. 357, 6. An. V. 9, 31. oi Stol ovrwg iv ro\'ig hpoïg èffi\'j/utjvav Start na\\ ïSió)Ttiv av yvüvai, de goden gaven dit zoo klaar in de offers te kennen, dat zelfs een gewoon mensch het kon inzien (= av yvotrj). 2. Regelmatig staat de Infinitivus: a) bij een bedoeld gevolg. X. Cyr. I. 6, 39. opviSitg 8\' iirtiralStvvró ooi wort aol (itv ra avufipovra virnptTtïv k. t. L en gij hadt de vogels zoo afgericht dal zij u tot uw voordeel dienden enz. Zie voorb. met wg. An. I. 8, 10. Cyr. I. 2, 8. b) na een comparativus met t), of na een positivus (ook adverbia en geheele zinnen) zonder r} waarin de beteekenis van een comparativus ligt opgesloten. X. Cyr. VI. 4, 17. oi Alyvirrioi rag aoiriBag fitiZ,ovg i\\ovaiv ri wg iroiiiv n Kal ópav de Aeg. hebben te groote schilden om iets

-ocr page 277-



		N°. 377, 378.] doelaanduidende zinnen. 263 te doen en te zien. IV. 5, 15. dXiyoi lapiv u»c s-yicparfï\'e tlvai avrCov wij zijn te gering in aantal om die te bemachtigen. L\\ c) na de uitdrukkingen waarin de beteekenis van zoo ligt, gelijk ovrw?, Totovroe, roaovroe; etc. (Lat. ut consecutivum). X. An. II. 5, 15. Tig ovtwq san Sctvbg Xtyetv ware <re TTiïaai wie zoo behendig het woord voert, dat hij u heeft kunnen overtuigen. Zie ook Cyr. I. 1, 5. Ook kan een tempus finitum volgen. Cyr. I. 4, 15. \'Ao-ruayn? ovrwg rjir^\'l S><rrt aft auvfCyft rtj" Kupcu. A. was zoo voldaan dat bij altijd met C. uitging. Zie ook VIII. 1,4. Na Totroüroe, rotoüroc volgen dikwijls in plaats van wort de relativa ö^oc, o«»c met volgenden Infinitivus, die in geslacht, getal en naamval met het demonstrativum overeenkomen. Zie, N°. 194. \'S ° /ré d) na wart in de beteekenis van op, onder voorwaarde dat, waarvoor l<f t{>rt meer gebruikelijk is. Zie bl. 214. X. An. V. 6, 26. ilSwg u viti(t\\vovvto Sicfti iKirXeïv wetend wat zij beloofd hadden op voorwaarde dat zij wegzeilden. Dem. Ph. II. 11. war\' avrovg viraicovitv fiaatXiï op voorwaarde dat zij zich aan den koning onderwierpen. Vergelijk An. II. 6, 6. IV. 2, 19. Aanm. 1. Ook hoofdzinnen kunnen door ünrt ingeleid worden. Ontstaan uit üq en ré (= lat. itaque) beteekent het dan en zoo, derhalve, daarom, in welke betee- kenis het een zin begint en geen invloed op den modus uitoefent. An. I. 7, 7. Hart oü tovto Siiïotica en zoo, derhalve vrees ik niet. II. 3, 25. wcrS\' ol "RWnvti; t$póvTtï,ov daarom varen de Gr. in verlegenheid. Cyr. I. 3, 18. <u<rre S&ppei wees derhalve gerust. Vandaar een volgende Conjunctivus PI. Crit. 45. h. Hart juijrt airotanyq l««t der- halve niet na. 2. Toaovrov Siu met volgenden Infinitivus gevolgd door üari met den Indica- tivus is gelijk aan het latijnsche tantum abest ut - ut. V. Doelaanduidende zinnen. 1. Deze worden ingeleid door: "va, wg, onbjc ut finale, opdat, "va ju/j, &>e ut, o7Twc nv of enkel ftf\\ ne, opdat niet, met volgenden Conj. (Praes. of Aor.) na een hoofdtijd, met volgenden Opt. (Praes. of Aor.) minder Conj. na een hist. tijd.

-ocr page 278-



		264 D0ELAANDU1DENDE ZINNEN. [N°. 378 380. X. Cyr. VII. 5, 82. Qrifii \\pïivm imraSnvai fifiüg sic ay$paya- Slav ottwc tüiv ayaStüv anoXavaw/ttv, ik zeg dat wij onzen moed moeten vermeerderen om van de goederen te genieten. An. II. 6,21. c>/Aoc Jjv tir&vfiöip fj.lv ap\\etv ottw<; TrXtiw Xatxfidvai, iTriSrvfuov êè TifiaoStat, \'iva 7rAt(\'a» Ktpoatvoi, (j>i\\og te ipovXiro slvai rotc fityiarov BvvafJiivotG, \'iva aSjKiöv fxfi SiSo/rj 8/k»jv , het icas duidelijk dat hij verlangde te heerschen om. des te meer te verkrijgen, dat hij ver- langde in aanzien te staan om des te meer winst te maken; en hij wilde met de machtigsten bevriend zijn , om tvanneer hij on- recht pleegde aan de straf te ontkomen. I. 6, 6. iraptKaXtaa vfiüq otbjc ovv vfüv povKivófiivog !\') ti Sixaióv iari, tovto 7rpa£w ik heb u hierbij geroepen om met u te beraadslagen en datgene te doen wat recht is. III. 1 , 47. «cal avtoTrj d>g fxfj /iiWoiro a\\Xa Trepa\'ivotTo ra SiovTa en hij stond op opdat men niet zou dralen maar het noodzakelijke uitvoeren. Cyr. I. 4, 25. KSpoc ÏXeytv, oti aTrdvai (BovXoito, /ui) ó irart\'ip ti a\\poiro k. t. é. C. zeide te willen heengaan, opdat zijn vader soms niet ontevreden zou zijn. Cyr. I. 4, 7. <p{>Xaicae avfnriinrti (Phr. hist.) oirwg <pvXa.TTOitv avróv, hij zond tvachters mede om hem te bewaken. Heil. II. 1, 2. 379 Aanm. 1) Na den Optativus Potentialis met av en den wenschenden Optativus zonder av heeft er dikwijls in de finale zinnen assimilatie der modi plaats. X. An. III. 1, 18. oA* av liri irav ixSoi, <«c waai (pójiov Trapaaxoi; zon hij dan niet al het mogelijke doen om allen vrees in te boezemen. ., ^-2) Op \'iva (<ie, Üirwc) volgt alleen dan de Indicativus van een hist. tijd (zonder av), wanneer men wil uitdrukken met welk doel iets, wat niet geschied is, had moeten geschieden (modus Irrealis). Zie Cob. V. L. p. 102, 359. Dem. Phil. I. 27. o\'u yup ÏXP1^V Tap\' iuüv apxovrac, oimiuvs ilvai, tv\' yv (ij dXjjSaic rijf wóXtwc »/ iivauiq ; moest gij niet uiv eigen veldheercn hebhen (doch gij hebt ze niet) opdat de macht inderdaad den slaat zon toebehoor en. X. An. VII. 0, 23. 3) Somtijds komt bij «e of \'óttojc de particula av. Cyr. VII. 5, 70. Heil. VII. 1, 33. ~~-"^₍ Als Conjunctie in de betcekenis van opdat kan \'iva nooit met av verbonden wor- den, doch wel in zijn betcekenis van waar, zoodat ïv\' Av altijd beteekent ubicumque waar oo/c. Men verwissele dit av echter niet metiv = tav, bijv. X. An. VI. 5, 9. ïv\' av wou Sfy opdat, indien het soms mocht noodig zijn. 380 2. Na de werkwoorden van zorgen, toezien, zich beijveren volgt op o7rwc (otto)q fit\')) of bjQ (wg ju»)) het Futurum Indicativi of de Aoristus II Conjunctivi \'). X. An. III. 1 , 18. a\\X ottoiq toi /ir) Ijt\' iicttvq ysvtiaófi&a \') Entwickelungs-geschichte der Absiehtssatze von Dr. Philipp Weber. II. bl. 120. Cob. N. L. p. 365.

-ocr page 279-



		N°. 380382]. DOEIiAANDUinKNDE ZINNEN. 265 wavra iroiijTtov maar tvij moeten toch alle middelen aanwenden opdat wij niet in zijne macht komen. An. III. 1 , 35. iravra iroir)r(a we fu\'inoTi im ro7? /3o()j3ój>o<e yivwu&a. Zie ook IV. 6 , 10. ~<4_J Aa.vm. 1) In deze constructie is óVwc opdat nauw verwant met het indirect vragend relativum iiirwc op welke wijze, hoe, zoodat niet zelden éénzelfde zin op beide wijzen kan vertaald worden. Bijv. An. I. 3, 11. atnrriov pat Soicfï \'óiriot; wc an<pa- \\inrara pevov/tiv mij dunkt dat wij moeten lotzien opdat uij zoo veilig mogelijk zullen verwijlen , of, op welke wijze wij zoo veilig mogelijk zullen verwijlen. 2) Dikwijls begint bij vermaningen en aansporingen een zin met de conjunctie öirwc opdat en het Futurum Indicativi zonder dal een hoofdzin voorafgaat. In dit geval kan men sjri/«\\eiT3{ zorgt of een dergelijk verbum als hoofdzin aanvullen , of men kan iirrwc met het Futurum door een Imperativus vertalen. Bijv. An. I. 7, 3. öttwc oiiv fireir-Jf aviftf «Sioi ri/c l\\tvSlpi«t i/c tUrnn-St, zorgt derhalve, dat gij « toont mannen der vrijheid waardig, die gij bezit, of toont ii derhalve etc. Zie Cyr. I. 3, 18. III. 3, 42. V. 2, 21. 3) Na fili, opa pi] volgt ook soms de Indic. Zie Cyr. III. 1, 27. IV. 1, 18. 3. £Ja de verba en uitdrukkingen van vreezen of bezorgd zijn wordt het Nederlandsche dat door ui) = lat. ne, dat niet door uv ov = lat. ne non (ut) vertaald, terwijl het volgende werkwoord dan staat na een hoofdtijd in den Gonjunctivus, na een hist. tijd gewoonlijk in den Opt., minder in den Conj. X. An. I. 3, 10. ovk tJt\'Aw t\\$th> StS tiriSij ik ivil niet gaan wijl ik vrees dat hij mij gevangen neemt en straft. III. 1, 12. i(j>ojiiÏTo fxrj ob êvvatro Ik rijf Y/^poc i hij vreesde dat hij niet uit het land zou ontkomen. Thuc. III. 113, 6 ïSttoav /ui) o\'t \'ASrjvaïoi \\a\\tTrwTtpoi aepiai irapoiKOi S>aiv zij vrees- den dat de Ath. hun nog lastiger naburen zouden zijn. Zie An. III. 2, 25. I. 7, 7. VIL 1, 2. /Aanm. 1) Soms volgt de Indicativiis of iln, wc met Indic. na de verba timendi wanneer men wil aangeven , dat hetgeen gevreesd wordt reeds gebeurd is of zeker ge- beuren zal. PI. Lysis. 218. d. tpnftoüitai pi) \\f/iiSntiv h<TtTv\\ijKnpiv ik vrees (= ik bespeur) dat wij tot ralsche begrippen gekomen zijn. Cyr. III. 1, 1. hpo/itlro \'óri Ó0^ij- nioSai iptWf hij vreesde wijl hij zou gezien worden. V. 2, 12. pij Qofiov <Jc dirnpi/ffeic vrees tiiet dut gij niet zult vinden. VI. 2, 30. pi) i^iirijre (ij ov\\ iiiitov, Ka$(iio7/<rtrt vreest niet, dat gij niet aangenaam slapen zuil. In de beteekenis aarzelen, schromen volgt enkel Infinit. gelijk in het latijn. Cyr. VIII. 2, 12. 2) Het verbum timendi wordt dikwijls weggelaten, vooral wanneer deze spreek- wijze gebezigd wordt om een gevoelen op bescheidene wijze uit te spreken, waar wij

-ocr page 280-



		266
		TIJDBEPALENDE ZINNEN. [N°. 382384.


		pil door misschien, mij dunkt, pi] av door misschien niet kunnen vertalen. PI. Crit. 48. c. t\'ililv tè ftrj oi>&"tv iiWo n-Kiirriov y wij moeten misschien {dunkt mij) op niets anders letten, fifi <lc aXrj^w; ravra atéft/iara y mij dunkt, dat dit in waarheid slechts opvattingen zijn. Deze constructie is niet te verwarren met ov pi) en volgenden Conj. of Fut. N". 365. VI. Tijdbepalende zinnen. 383 1. De tijdbepalende zinnen worden ingeleid door: ort, óirórt, ijvi\'kci, wg: toen, cuDi temp. (eo tempore cum). lirti, 7TEtS?i: toen, nadat, cum narrativum. lirti (tirtiS//) irpürov (ra\\(ffTa): zoodra, ubi. a^\' ov, t£ o\\>: sinds, ex quo; iv $ terwijl, dura. 2ai<;, tart, /iêxpt(ov): zoolang totdat, dum, quoad. irpiv. alvorens, vooraleer, voordat, priusquam. 2. In tijdbepalende zinnen, die een feit beweren, staat de Indicativus. Negatie ov. X. An. II. 6, 2. Toi>c \'ASnjvaioi/c irapt/itvsv KXtap\\ot;, tTrsiSti Si tiprivrj fyévsro tZ&rXit, zoolang er oorlog tusschen de Lacedemoniërs en Atheners gevoerd werd bleef Cl. aldaar, doch nadat vrede gesloten was zeilde hij weg. Zie ook I, 1, 1. I. 8, 8. III. 1, 33. II. 2, 15. I. 7, 6. I. 3, 11. II. 3, 25. 384 3. Wordt echter geen feit aangegeven, doch alleen aangeduid wat voor het oogenblik enkel gedacht in de toekomst tot werke- lijkheid kan of zal overgaan (vergel. N°. 389) dan staat: na een hoofdtijd altijd de Conj. met av. Neg. //?\'/. na een hist. tijd gewoonlijk de Opt. zonder av. Neg. fxi\\. De partikel av wordt met de Conjunctie verbonden , en wel. zoo mogelijk tot een woord orav, hirórav, iiri/v, liruSav \'). Zie N°. 35fi, 3. X. An VI. 6, 26. orav tya> kiXivow , irapiart irpbg rrjv Kpioiv komt het vonnis bijwonen wanneer ik het u zal bevolen hébben. Cyr. VII. 1, 9. VIII. 7, 6. vftag Si XP?\' orav TtXtvTi\'iaw,* (I15 \') \'Eirav für inub\'av begegnet erst seit 265 v. Ch. (19). Die Ionische Form iiri\\v ist den attischen Prozainschriften völlig fremd (20). ïiei\\v is jonisch. (nota 1692) bl. 210. Meisterhans. Gramm. der Alt. Inschr.^2,

-ocr page 281-



		N°. 384, 385.] tijdbepalende zinnen. 267

		wtp) tvSalfiovog iftoïi nol Xtyuv Kat iroiiiv iravra, doch, wanneer ik zal gestorven zijn moet gij van mij als van een zalige spreken en aldus onder alle opzichten handelen. Zie ook 8, 25, 26 etc. III. 2, 7. XaXcaïoi fiioSov arpaTivovrai, óirórav tiq avrüiv ctt)~ai, de Chaldaeërs dienen voor loon, icanneer iemand hen mocht noo- dig hebhen. An. III. 5, 18. irapiiyytiXav, itreiiïrj Btnrvi\'iouav, avanavtaSai aai tTrerrSat tivik av rig TrapayyiXXy, zij kondigden af dat zij, ivanneer zij zouden gegeten hebben, zich konden uit- rusten doch volgen moesten, wanneer men het teeken daarvoor zou geven. Zie Heil. III. 2, 20. De Optativus geeft dikwijls aan, dat eene handeling herhaal- delijk plaats had (N°. 389390). X. An. I. 3. 1. ahrov ïfiaXXov Kal ra viroZvyia tirit ap^atvro wpoiévat, zij wierpen hem en zijn lastdieren telkens wanneer zij wilden vooruit trekken. VI. 6, 27. óirórt i? arparia. è&\'ot zoo dik- wijls het geheele leger uittrok. IV. 1 , 17. Xupi<ro(j>og aXXore fiiv ort napiyyvyro virifxtvi Chirisophus hield anders altijd halt zoo dikwijls hij hem dit vroeg. Aaxm. 1) Aldus beteekent:
		^
		iirii vplaro toen hij begon (feitelijk).

		èiritSav apxiTai wanneer hij zal beginnen ! , .... . , , ., .5 ... , . .. I (mogelijk in de tmtoav npEnrai wanneer hit zal begonnen zijn } ^v ° \' . , ... ., . \\ toekomst.) , , . I wanneer hij mocht beginnen )* \' lirn aplairo { \' .... «in !«.» t telkens wanneer hij begon (herhaaldelijk). 2) De Conjunctie wc met av en volgenden Conj. heeft nooit tijdbepalende betee- kenis, doch beteekent hoe ook utcunque, of opdat. N°. 379. 3. 4. Op de partikel vplv (irpóa&tv .. irpiv prius . . quam) voordat 385 volgt: a) na een bevestigenden hoofdzin geregeld de Infinitivus (N°. 402). X. An. I. 4, 16. Bdfi^aav irplv rovg aXXovg anOKpivaaSai zij waren overgetrokken voordat de anderen geantwoord hadden. I. 4. 13, 10, 19. IV. 1, 7. Cyr. V. 2, 9. b) na een ontkennenden hoofdzin de Indicativus, de Conj. met av of de Opt. zonder av volgens 2. en 3. X. An I. 2, 26. Sulvvsate ovk ijSeXe Kupcfi üg X^e\'P^aC üvai

-ocr page 282-



		268 VOORWAARDELIJKE ZINNEN. [N°. 385387. 7rpii< r\\ yvvi) avrbv tTreiai koI Triaretg ÏXafie, Syennesis wilde zich niet in Cyrus macht stellen, alvorens zijn echtgenoote hem had overgehaald en hij borgstelling ontvangen had. III. 1, 16. 2, 29. Cyr. VII 1, 17. Seaay val niet aan voordat gij genen ziet vluchten. V. 7, 12. Cyr. I. 4, 14. \'Aorrixryije antfyópeve /uijoéVa (SaWeiv npiv Küpog t/nr\\ri<T§eiri Sripióv Ast. verbood, dat iemand naar de wilde dieren wierp alvorens Cyrus voldaan was. VII. 7, 57. Heil. VI, 5, 19. Aanm. 1) Zelden volgt na een bevestigenden hoofdzin irpfr met den Indicativua in de beteekenis totdat. An. II. 5, 33 of na een ontkennenden hoofdzin vpiv met den Infinilivus. An. IV. 5, 30. 2) In de oratio obliqua kan na een hoofdtijd de Opt. zonder av volgen in plaats van den Conjunct. An. I. 2, 2. viroit^óutvnQ ui) TrpófT&fV iravtrm^ai irpiv aörovQ KtiTnyaynt oiKaftt. Oratio recta: nü jrpóiT&éi/ iraiiofiai vp\'tv av vuai; icarayayio nïtiiJs terwijl hij beloofde niet eerder te zullen ruften vooraleer hij hen in hun vaderstad teruggevoerd had. Zie ook VII. 7, 57. De Conj. met av kan echter ook blijven: An. I. 1, 10. Surai aüroü uq wpóa^tv KaraXvrtai irpiv av aiiroj 0vpfiav\\tvii)Tai* kon ook zijn wp\'iv <rnuf$av\\ivaaiTo, Or. recta, ui) riirnXuirpc wpiv av hij verlangt van hem dat hij zich niet verzoene, vooraleer hij met hem zal overlegd hebben. Zoo ook I. 4, 13. viriirx^fT0 iiïxruv iirr)v e/c Bn/3uA<3i>a ijieiiiiri hij belooft te zullen geven wan- neer zij te Babyion gekomen zijn, kon ook zijn Ivii tjicoiti\', Or. recta. Stiirui iirijv *ï]KOJfltV.* VII. Voorwaardelijke zinnen. 1) De voorwaardelijke zin wordt ingeleid door de Conjunctie ü of tav {= tl av, ook av, yv )) indien,* en heeft tot negatie /u»j. De hoofdzin heeft altijd de negatie ov. (Zie echter N°. 392.) 2. Men onderscheidt de volgende gevallen : I" Geval. Realis. Wanneer de voorwaarde vervuld wordt zal datgene wat in den hoofdzin wordt uitgedrukt zeker geschieden. Er wordt echter niet op gelet of de voorwaarde vervuld wordt of niet. In dit geval staat in den \') Nur sechsmal findet sich vom VIII Jahrh. v. Ch. av = Uv. Giinzlich fremd ist den Attischen Inschriften die Form yv, die bekanntlich in der jonisierenden litterarischen I\'rosa des V Jahrh. (Thukydides, vgl. die Tragiker) vielfach überliefert und ediert ist. Meisterhans. Gramm. der Att. Inschr.\' bl. 213. 38.

-ocr page 283-



		269
		N°. 387, 388.] voorwaardelijke zinnen.


		Voorw. ziu. Hoofdzin. tl met den Indic. aller Tempora. Indic aller Tempora. tl fioiXei, si vis. «at Svvaaai, etiam potes. X. An. IV. 7, 3. el /u) Xriipó/ueSa rb \\wptOV ovk eari ra iTrirtiêeta. indien wij de plaats niet veroveren, hebben wij geen levensmiddelen. II^e Geval. Irrealis. De voorwaarde wordt niet vervuld, 388 beantwoordt niet aan de werkelijkheid, en de gevolgtrekking van den hoofdzin derhalve ook niet. Dan staat in den: Voorw. zin. Hoofdzin. tl met den Indic. der hist. tijden. Indic. der hist. tijden met av. voor den tegenw. tijd het Imperf. Imperfectum met av. voor den verleden tijd Indic. Aor. Indic. Aor. of Plusqpf. met av. of Plusqp. a) Tegenwoordige tijd: el IfiovXov Kal tiïvvw av si velles. etiam posses (sed non vis). indien gij (nu) ivildet, zoudt gij (nu) ook kunnen. (doch, gij wilt (nu) niet en daarom kunt gij (nu) ook niet). X. An. V. 1, 10. tl fjitv rjirtarafit^a aa<püig Ijti »\')£« 7rAota aywv, ovètv av tSet (<Lv /xéXXa)) Xtyeiv. indien wij zeker wisten dat hij met schepen kwam, behoefde ik niets te zeggen. (doch, wij weten het niet zeker en daarom zal ik iets zeggen). PI. Ap. 17. c. el rij» ovn fiévoe trvyxavov &v ^vveyiyvwaKtTt Si\'ittov av fiot. indien ik inderdaad vreemdeling was zoudt gij het mij zeker toestaan. (doch, ik ben geen vreemdeling en daarom is het niet zeker of gij het toestaat). b) Verleden tijd: el èfiovXifitjQ Kal iSwifins av si voluisses. etiam potuisses. indien gij gewild hadt zoudt gij ook gekund hebben. (doch, gij hebt niet gewild en daarom hebt gij ook niet gekund). X. An. VI. 6, 15. il fxr) tKtXevaa ovk av eiroir\\oev. indien ik het niet bevolen had, zou hij het niet gedaan hebben. (doch, ik heb het wel bevolen en daarom ook heeft hij het gedaan). PI. Ap. 31. d. tl tyw TTctXai tirexeipriaa nparreiv ra iroXtriKa, TaXai av airoXwArj.

-ocr page 284-



		VOORWAARDELIJKE ZINNEN. [N°. 388, 389.
		270


		indien ik mij voorheen met staatszaken had bezig gehouden, zou ik reeds lang omgebracht zijn. (doch, ik heb er mij niet mee bezig gehouden en daarom ben ik niet omgebracht). c) Gemengd. X. An. VI. 6, 24. el av ifyse ovSiv av Iwoiriaa indien gij hem hadt weggevoerd, zou ik niets gedaan hebben. X. Cyr. "VII. 1, 16. el /xi) e\\a\\ov al<ryyvófir\\v av. indien mij (deze plaats) niet door het lot aangewezen was, zou ik mij schamen. Aanm. Somtijds staat het Imperfectum in plaats van den Aor. om den duur der verleden handeling aan te geven of omgekeerd de Aor. voor het Imperf. om het spoedig intreden der handeling aan te geven, terwijl het Imperf. en de Aor. beide in plaats van het Plusqpf. kunnen staan, volgens N°. 351. Zie voorb. onder e. PI. Crito. 62. b. il jur/ aoi fipiütiv ii ttóXic ov yap av lirtSi)iJiei£ indien hij u niet bt- vallen had zoudt gij niet in den staat gebleven zijn. PI. Euthyd. 283. e. il \\i>) aypm- KÓrtpov ijv fiwtïv, tlwov av tioi lif rijv KffaXr/v o Ti iraSrwv (juaSwv?) ijtfoS tui rüv aXktav Kara^iuSu toiovto irpayua indien hel niet te plat was zou ik u rondweg zeg- gen, wat is « overkomen dat gij mij en de anderen valsehelijk van zoo iets beticht. 389 IIP Geval. Futuralis. Do vervulling der voorwaarde hangt of 1°. nog van de toekomst af: doch wanneer de voorwaarde in de toekomst zal vervuld worden , dan zal de gevolgtrekking van den hoofdzin ook zeker volgen, of 2°. hing in het verleden van de toekomst af: en zoo dikwijls de voorwaarde in het verleden vervuld werd volgde ook telkens de gevolgtrekking van den hoofdzin. I. De vervulling der voorw. kan in de toekomst verwacht worden of voor een enkel maal en dan is tav = indien, of herhaaldelijk en dan is tav = telkens wanneer, zoo dikwijls als. Voorw. zin. Hoofdzin. Conj. Praes. of Aor. Indicat. Puturi of Imperat. tav si quis volet, voluerit etiam poterit, £bcU\',(~vrv*

		zal hij ook kunnen, zoo dikwijls ) (hebben gewild) Gewoonlijk is Conj. Praes. = Futurum, Conj. Aor. = Futurum Exactum. N°. 354.

-ocr page 285-



		N°. 389391.] VOORWAARDELIJKE ZINNEN. 271 An. V. 1, 10. t)v fxiv yap Xei»((toc/)oc t\\&y TrXoïa ayu>v irXevaófi&a fjv Sè firj uy>) rniq Iv&aSe XPWÓ/ji&a indien Ch. met schepen zal gekomen zijn, zullen wij wegvaren, indien hij er geen zal aanvoeren, zullen wij die van hier gebruiken. An. IV. 5, 8. tav ti <t>aytoaiv avaarfiaovrai telkens wanneer zij iets zullen gegeten hebben, zullen zij opstaan. All. VI. 6, 24. tav ifit vvv airoKTtivyc vó/xt^t avSpa ayaSbv airoie Tt\'lVtOV (VI. 6, 26). bedenk dat, indien gij mij nu zult dooden, gij een dapper man ombrengt. Zie nog An. II. 3, 23. III. 1, 36. Cyr. VII. I, 918. In den hoofdzin kan ook de Onomische Aoristus staan, die als hoofdtijd beschouwd wordt, daar hij in de plaats van het Praesens staat. Zie X". 350. II. Voorwaarde en gevolgtrekking zijn in het verleden her- haaldelijk voorgekomen: dan staat in den Voorw. zin. Hoofdzin. tl met Opt. Praes. of Aor. Indic. hist. tijd, vooral Imperf. tl (BoiXoiO (j3oi»XlJ&6(IJc) *tSvVh)* ubi volebas (volueras) poteras. telkens wanneer gij wildet {gewild hadt) kondet gij. An. I. 9, 19. ei St rtva óo<i>»j êeivbv ovra oiKOvófiov irXiiia npoatBiêov telkens wanneer hij zag dat iemand een goed bestuurder was ver- trouivde hij hem nog meer toe. An. IV. 1, 14. ti ti tvplaKOtev tÜiv tipti/itvuw firj cupcifjitvov a(j>y poïivro telkens wanneer zij bevonden dat in strijd met de gegeven bevelen iets niet afgeworpen was namen zij het af. Cyr. I. 3, 3. t"i iroi hZtXavvoi \'A.arvayi)g ttf \'irnruv \\pvao\\a\\ivov irtpir\\ytv tov Kvpov, telkens wanneer Astyages uitreed voerde hij Cyrus met zich rond op een paard met gouden teugels. \\S IV^e Geval. Potentialis. Zoowel de voorwaarde als de gevolgtrekking worden zonder op hun verwezenlijking te letten enkel als gedachten van den spreker weergegeven.

-ocr page 286-



		272 VOORWAARDELIJKE ZINNEN. [S°. 391

		Voorw. zin. Hoofdzin. tl met Opt. Opt. met ai». ü fioiXoto si velis Km Svvaio av etiam possis. wanneer gij (misschien) wildet zoudt gij (misschien) ook kunnen. An. V. 1, 11. tl oiïv nXoïa Kurayoi/itv, ïawg av ovk cnropiioat/jitv Ko/t(8F)e. indien wij derhalve vaartidgen kaapten, zouden wij ntis- schien niet om transportmiddelen in verlegenheid zijn. IL 5, 14. tl fiiv j3ouAotó Ttf) (piXog tlval, wg /liyiarog av teijc j tl $£ Tig at Xviroit}, ójq §E(X7rórj\|£ av avaarpêfoio. indien gij iemands vriend wildet zijn, zoudt gij voor hem van zeer groote waarde zijn, indien echter iemand u beleedigde, zoudt gij als zijn gebieder kunnen optreden. An. II. 3, 23. tl rtg 17/iöc /u») \\virolr\\, iroptvol/ut^a 8\' av oÏKadt indien niemand ons aanvalt, willen wij naar ons land te- rugkeeren. _ Aanm. 1. Verschil tusschen het l"^te, 3l^le en 4\'^k\' geval. In het eerste geval werd niet op de verwezenlijking der voorwaarde gelet, doch de gevolgtrekking was zeker, zoo de voorwaarde misschien ooit vervuld werd. In het derde geval verwachtte men (in den tegenwoordigen of verleden tijd) de verwezenlijking der voorwaarde als wanneer de gevolgtrekking ook zeker zou volgen. In het vierde geval wordt noch op de verwezenlijking der voorwaarde gelet, noch wordt beweerd dat bij vervulling der voorwaarde de gevolgtrekking van den hoofdzin waarheid zal worden, vandaar het dikwijls bijgevoegde ï<rwe, zie het eerste voorb. boven. Algemeen Overzicht. Voorw. zin. Neg. ui). Hoofdzin. Neg. aii. I. Realis. u met Indic. aller Tempora. Indic. aller tempora. il fi..t\'i\\n si vis. Kut dvvairai etiam potes. II. Irrealis. 11 met Ind. der Hist. tijden. Indic. der hist. tijden met ai». a) tegenw. tijd. Imperfectum. Imperfectum met ai». tï !(ïoii\\ov si volles. tui iSivw av etiam posses. indien gij (nu) wildet zoudt gij ook kunnen. (doch: gij wilt (nu) niet en daarom kunt gij ook niet). b) vcrl. tijd. Aor. (of Plusqpf.). Aor. (of Plusqpf.) met av. ei !/3ouXf;$7)c si voluisses. Kal ISvvriStic av etiam potuisses. indien gij gewild hadt zoudt g\\j ook gekund hebben. (doch: gij hebt niet gewild en daarom ook hebt gij niet gekund). III. Futuralis. o) tegenw. tijd. tav m. Conj. Praes. of Aor. Indic. Futuri of Imper. iav jiotiXy (J}ov\\ti$y) si quis volet (voluerit). gal ivviiau, etiam poterit. indien \\ dikwiils al 1 " ^m^ ^u\'iM^m {gewild hebben) zal hij ook kunnen. b) verl. tijd. ü m. Opt. Praes. of Aor. Indic. van hist. tijden (lniperf.). «\' fiov\\oio (j3oi»\\j)i&£t>jc) ubi volebas (volueras). èSivu poteras telkens wanneer gij wildet (gewild hadt) kondel gij.

-ocr page 287-



		273
		N°. 391394.] RELATIEVE ZINNEN.


		IV. Potentialis. ti met Opt. Opt. met av. ei /3ouAoio ei velis. «rai iïóvaio av etiam possis. \\ **indien gij (misschien) wildet zoude gij (misschien) ook kunnen. -A\\ 3. Bij ieder geval is de gewone regelmatige constructie van den hoofdzin aan- 392 gegeven. Dit neemt echter niet weg, dat hij ook andere constructies kan aannemen naar gelang van hetgeen men wil uitdrukken, zoodal de hoofdzin aan geen vaste eou- ttructie gebonden is, behalve in het tweede geval van den Irrealis, waar hoofdzin en voorwaardelijke zin elkander wederzijds bepalen. Zoo staat voornamelijk bij den Eealis en Futuralis dikwijls in den hoofdzin de Opt. Potentialis om zijn meening op meer bescheiden wijze voor te stellen. (Zie N°. 366, 2.) An. V. 1, 9. iav leara ukpoc. Qv\\aTTiopuv, t/ttov av Siivatvro iiuag Snpav oï noXiuiot, wanneer wij afwisselend de wacht houden, zullen o>is de vijanden wel minder** lastig kunnen val/en. Zie ook V. 6, 7. II. 4, 19. 4. In de Oratio obliqua kan staan na een hist. tijd in plaats van e.\' met den Indic. van een hoofdtijd ) ₍. ^ _den _()pt _zonder _&vof lav met den Conjunctivus. > An. VI. 6, 25. eïirer öri Ai$nrwov oi>K ivaivoin, ti ravrn Trtwotntw\': iïn, hij zeide dat hij Dex. niet prees, indien hij dat gedaan had. (Or. recta. ninc fTraivü, li Tavra irnroiiiKfv.) II. 1, 14. aWoi\'f ityaauv *\\iyvv* uiQ finaiXu av iróWou üEioi ykvoivro, ei f3ov\\otro ipi\\OQ ytvérrSai, nien verhaalde dut altderen zeiden, dat zij voor den koning van groote waarde zouden zijn, zno hij hun wilde bevriend worden. (Or. recta, ei\' /3oi/\\irai, of lav \|3oi/\\i)rai). II. 1, 20. 5. Overeenkomstig de regels van het derde geval moet men ook de constructies der tijdbepalende (N". 384, 385) en relatieve (N^u. 395) zinnen verklaren met örav, é\'wc av, trpiv av - öc av, ottioq av, y av en volgenden Conj. na hoofdtijden \'órt, ii»Q , trpiv -\'Ó£ , öiriuc , y en volgenden Opt. na hist. tijden. *^Vy\\ 6. Concessieve* zinnen met ei Kai, èav Kai indien ook, of cai ei, Kat iav (tav) 393** ook indien, zelfs indien, toegegeven dat (neg. ft/j) volgen ook de regels der voorwaar- delijke zinnen. Cyr. III. 3, 69. -^\\ Kai of Kaivip met het Participium (neg. oii) worden vertaald door een zin met *ofschoon".* 7. Men lette nog op de volgende spreekwijzen: o) ti ui) na een ontkenning (nisi) behalve, ti ui) ei behalve wanneer, **b) fiirip met Ind.: si quidem, zoo ten minste, zoowaar, indien werkelijk.** e) li ut) apa met Ind., ironisch, indien niet misschien (nisi forte, nisi vero). d) li yap of eïSe = utinam, och of! Soph. 0. R. 80. e) li ih ut) anders, in het tegenovergestelde geval, X. An. VII. 1, 8. /) iaa-ttip av ti, zie N°. 357 Aanm. Aanm. Men verwarre verder de conjunctie ti indien, niet met de vraagpartikel ti of, welke na verba van onderzoeken ook dikwijls av wordt. PI. Ap. 23. b. N°. 373, 375 Aanm. Ei\' = \'óri omdat, dat N°. 372 Aanm. 1. VIII. Relatieve zinnen. 1. Relatieve zinnen worden ingeleid door de pronomina rela- 394 tiva 5_C (N°. 175), üartg (N°. 185), de correlativa (N°. 189) en de adverbia correlativa (N°. 308). 18

-ocr page 288-



		274 RELATIEVE ZINNEN. [N°. 394, 395.

		2. Relatieve zinnen, welke tot verklaring of nadere bepaling dienen van een enkel begrip dat in den hoofdzin voorkomt wor- den als zelfstandige zinnen geconstrueerd. (N°. 359368). Iö oï»K tyêviTo die niet plaats had. o oii ytvt\'iatTat die niet zal plaats hebben. o ovk av yêvono die zeker niet zal plaats hebben, o oïik av tyivtro die niet heeft kunnen plaats hebben, o firj yivoiro die nooit moge plaats hebben. 5 «v iytvtTo die wel eens plaats had. o /utprort iroiCofxtv die wij toch nooit moe- ten doen. o /ui) TToiÜTi (irmi\'iatiTi) die gij niet. doen moet. 3. In de redengevende en gevolgaanduidende (Neg. oï>) zoowel als in doelaangevendc (Neg. /u»i) relatieve zinnen staat (in \'t al- gemeen) de Indicativus, en in doelaanduidende altijd in gevolg- aanduidende meestal het Futurum Indicativi. PI. Phaedo. 58. e. tviïaifiwv fioi avfip t<paivtTo u>g ( on ovtwq) aStaJc IreXevTa de man scheen mij gelukkig te zijn, daar hij zon- der de minste vrees stierf. Zie ook 89. a. Crito. 43. b. (Doch Ibid. 117. e. anêK\\aiov tfiavrov o\'iov (= on toiovtov) avSpog haipov iartptifiévoi tït)v ik beklaagde mij zelven dat ik van zulk een man en vriend zou beroofd zijn.) X. An. II. 5,12. Tig ovtw fiaivtrai öang ov aoi f5ov\\sTat <pi\\og ilvat wie is zoo dwaas dat hij niet met u bevriend wil zijn. VI. 3, 16. tKiï oïire TrXota ianv olg cnroirXivaó/iit^a daar zijn geen schepen om iveg te zeilen. Zie III. 1, 20. V. 4, 10. VI. 5, 20. An. II. 3, 6. ïXtyov lin ffKOUV riyt/iovag ïxpvTi-g oï avrovg aZovot ïvStv t^ovat ra ivm\'iSeta zij zeiden dat zij met gidsen ge- komen waren die (opdat deze) hen daarheen zouden voeren waar zij levensmiddelen zouden kunnen opdoen. 7Ae Heil. II. 3, 2. An. IV. 7, 27. 395 4. Relatieve zinnen, die in de plaats van een voorwaardelij-

-ocr page 289-



		N°. 395, 396.] relatieve zinnen.
		275


		ken zin staan, hebben de constructie van den voorwaardelijken zin waaraan zij beantwoorden. Neg. ju»\'/. 0£, OOTtC = tl Tig O? (IV, 00T(£ dl> = tav Tig. a) Realis. (387). An. IL 2, 14. _Kaï oï (= tt nvtg) un trv_Xov tv Talg ra%taiv ovrtg tig rag raS,ug tStov, en die niet in het gelid waren spoedden er zich heen. An. II. 5, 24. b) Futuralis (389). An. II. 2, 20 lig av (== tav rtg) rbv afivra rbv bvov tig ra onXa uvvvay Xi)\\f/irai uioSóv, hij die kan aanwijzen wie den ezel door de legerplaats heeft laten loopen zal een belooning ontvangen. Cyr. I. 2, 7. o< Wipaai Sv av yvtijai Svvautvov fxiv \\apiv airocovvai ui) airoSiSóvra oé, koXÓZovciv laxvpüg. Telkens wanneer de Perzen mochten be- vinden dat iemand teel dankbaarheid kan bewij- zen, doch dit niet doet, straffen zij hem streng. (390). An. I. 9, 15. jroAAi) ï\\v aföovia tiZ Kt)p<j» rwv iSeXóvruiv KivSvvtvtiv üirov rig oiotro Kvpov ala&i\'r atoSai. Ci/rus had overvloed aan menschen, die zich voor hem in gevaar wilden stellen, telkens wanneer zij geloofden dat Cyrus het zon opmer- ken. An. I. 1,5. c) Potentialis. (391). An. I. 3, 17. oKvo\'nnv av tig ra. nXoïa i/x- (iaivtiv a (= tï rtva) nuTv Bo\'tri ik zou bevreesd zijn om op de schepen te gaan, die hij ons mocht geven. d) Irrealis. Lys. 12, 98. oi Si iraiSfc vuüv, oaoi piv IvSali iioav, iiirb ToiiTiav av vfipiZovro en al uwe kinderen, die daar aanwezig zouden geweest zijn, zouden door dezen mishandeld zijn. Aanm. 1. Zooals N°. 379. I) van de doelaanduidende zinnen gezegd is, zoo kan 396 ook in tijdbepalende en relatieve zinnen na den Optativus assimilatie der modi plaats hebben. X. Cyr. I. 3, II. Xïyotfi\' av \'óti ïoürai Ïwq vaparfivaifii tovtov, ik zou zeggen dat hij een bad neemt, totdal ik hem gekweld had. X. Ag. I. 10. Ti<r<r«0fpvtjC w/<fiT<i\' \'AyrjffiXdiji, ei\' oitüaairo \'itaq i\\$ouv o\'vq Trsitipuf irpès,\' j3u<ri\\ln ayyi\\ovQ, liairpati"~ai k. t. \'t. Tissapl.emes verklaarde Ag. onder eed, dat, zoo hij een wapenstilstand sloot, totdat de gezanten, die h\\j naar den koning zou zenden teruggekomen waren, hij zou bewerken enz. 18*

-ocr page 290-



		276
		ORATIO OBLIQUA. [N°. 396398.


		2. Men lette nog op de volgende spreekwijzen : N. lariv o\'i = Ivioi sommigen. G. lariv uv Ivitov. ~D. lariv olf = IvioiQ. A. lariv oiif = lviovs- In vragen lariv \'óarif, t« er iemand ? Hiermede komen overeen: lariv \'óti = Ivtóri somtijds: lariv ïva of ttiroi;, alicubi, ergens, somtijds, lariv ov of IvSia hier en daar, somtijds, menigmaal: oók la$\' \'óirov nooit. lariv y of oiry eenigermate: lariv Sircu; ; is het mogelijk? oüe lariv omuc geenszins: out lariv oituq oii, gewis, in ieder geval. § 105. Oratio Obliqua. 1. In de oratio recta worden iemands woorden of gedachten juist weergegeven zooals zij gesproken of gedacht zijn: Socrates zcide: allen zijn welsprekend genoeg in hetgeen zij weten." In de oratio obliqua daarentegen worden iemands woorden of gedachten verhalenderwijze medegedeeld en afhankelijk gemaakt van een verbum sentiendi of declarandi : Socrates zeide, dat allen welsprekend genoeg zijn in hetgeen zij weten. 2. Wanneer hoofdzinnen in de oratio obliqua komen dan staat: a. in oordeelszinnen (N°. 258) een verbum finitum met on of ojc , of de Infinitivus (N^ü. 370). An. I. 2, 21. (ayytXog ÏXtysv\' \'ÏLutvvemi; XAocirf ra aicpa.") JJkiv ayyeXot; Xiyuv, ört XiXonrwg £i»j \'Sjvtvvtait; ra axpa een bode kwam zeggen, dat Suennesis de hoogten verlaten had. b. in begeerzinnen de Infinitivus. Heil. II. 4, 18. (irapriyyehXtv avrolc\' firj irpórepov tmrièeoSe.\') 6 fidvriQ irapi\'iyyfXXtv aiiroiQ fj.rj irpórepov lirtTtSioSai, de wichelaar beval hen niet eerder aan te vallen. Zie verder An. I. 3, 14. waar in de or. recta zou staan: iroptvwfuSa - iXtófx&a etc. Con- junctivi Adhortativi. Niet zelden gebeurt het, dat eene met wc of Sn begonnen constructie door den Infinitivus wordt voortgezet of dat eene door Sri, <Jj of den Infinitivus ingeleide onrechtstreeksche rede in den Optativus Obliquus overgaat. Zie N°. 367. X. An. II. 1, 3. ouroi IXiyov Sn Küpo; uïv ri^vt)Kiv, \'Apiaïoc. til iruptvywc. iln, Kal Xiyoi Sn ravrr)v (itv rrjv yuipav iriptfitvoiiv aitrove,, li fiiWoiiv i\'iKiiv, ry ii a\\Xy airiivai ^a(i) dezen zeiden dat Cyrus gesneuveld, Ariaeus gevlucht was en liet zeggen, dat hij hen dien dag zou blijven wachten zoo zij komen wilden, doch dat hy zeide den volgenden dag te zullen wegtrekken. Zie Heil. III. 2, 23. IV. 3, 1. VI. 5, 3(5.

-ocr page 291-



		N°. 399, 400.] infinitivus. 277 3. Wat de bijzinnen betreft, die in de oratio obliqua komen 399 geldt het volgende. a) Staat het hoofdwerkwoord in een hoofdtijd dan moeten zij den vorm behouden, dien zij in de oratio recta hebben. b) Staat het hoofdwerkwoord in een hist. tijd dan moet de Indicativus der hist. tijden, alsmede de Potentialis (en Irrealis) onveranderd blijven, doch de Indicativus der hoofdtijden en de Conjunctivus kun- nen in den Optat. obliquus (zonder av) overgaan. (Zie N°. 386. 2). X. An. II. 3, 6. tXsyov on tiKÓra SoKolev Xtyetv fiaaiXeï Kal rjKOtev riyt/ióvag if^ovree oï uvtovq, èav anovSal y tv wvt at, a^ovatv, tvStv tZ,ovai ra tntTriBtia zij zeiden, dat de koning hun eischen redelijk vond en dat zij met gidsen gekomen waren, die hsn daarheen zouden voeren, waar zij levensmiddelen zouden kunnen opdoen. (Or. recta, thora Sokutb Xtyetv fiaotXeï Kal "iKOftev fiye/ióvaQ t\\ovrtg oi v/ua<; k. t. £.) 4. Zeer dikwijls gaan de Grieken midden in eene oratio obliqua in de oratio recta over. An. I. 3, 14 16 20. II. Nominaalvormen. § 106. Over den Infinitivus. 1. De Infinitivus kan als een onverbuigbaar Substantivum door het bijgevoegde lidwoord alle naamvallen aannemen (= lat. Ge- rundium), regeert denzelfden naamval als de verhaalvormen en wordt door Adverbia bepaald. Infinitivus zonder artikel. 2. De Infinitivus (Ace. c. Infin.) staat zonder artikel: 400 1) bij vele verba als subject (bij onpersoonlijke verba en uitdrukkingen, N°. 359), of als object, of ter aanvulling van een begrip, of om het doel uit te drukken overeenkomend met het Nederlandsch, of te vertalen door dat met een verbum finitum, of door om te.

-ocr page 292-



		278
		[N°. 400402.
		INFINIT1VUS.



		An. II. 1, 2. HBoZiv avTol$ irponvai zij besloten vooruit te gaan. I. 5, 13. rowc vTrX\'iTag ovtov héXivat fitlvai hij beval de hopliten aldaar te blijven. 14. tSttro tov KAtap^ou pij woiüv tuvtcl hij smeekte Cl. dit niet te doen. I. 9, 4. tbSv^ 7raïSec ovre^ favSa- vovatv op\\tiv Tt Kai apYta^ai van af hun eerste jeugd leeren zij bevelen en gehoorzamen. YI. 2, 14. tiriTptTru avrtö iroit\'tv tin* j3ou- \\tTat hij laat hem vrij te doen wat hij wil. An. II. 5, 30. KXeapY°C *Bttirpa^aTO* *ttivti* *aTparriyovg* *Uvai* *Cl.* beiverkte dat vijf aanvoerders gingen. IV. 1,21. ot rtytfióvtg oï> <j>aotv tlvai aXXriv oBov de gidsen ontkennen dat er een andere weg is. Cyr. I. 2, 8. (pépovrai oïmoStv ntiiv Kw5u>va zij brengen om te drinken een kruik van huis mede. An. I. 2, 19. ravTijv rtjv x^pav litiTpi\\Le Btapiraaai rotg "EXXqmv deze streek gaf hij den Grieken ter plundering over. V. 2, 1. i^ayu rb »j/u«rv tov arpaTivfiaroq, to §t "i/utov KUTiXnrt <j>v\\ótthv ro oTpaTüTTtSov, eene helft van het leger voert hij uit, doch de andere helft liet hij achter om de legerplaats te beivaken. V. 7, 12. S>pa fifttv fiovXtvtaSai het is tijd om te beraadslagen. 401 2) bij Adjectiva ter aanvulling van hun begrip. X. An. I. 2, 21. ij Be elafioXrj Jjv óSo? afiiixavoq èiaeXSeXv arpa- Ttvuan doch de weg die toegang verleende was onbruikbaar om met een leger in te trekken. II. 6, 9. ópav arvyvbg t}v hij was stug van uiterlijk. II. 5, 15. Buvoq Xéyeiv behendig in het spreken. 25. a&oi\' tlui ra ïoxara 7ra$t?v zij verdienen de zwaarste straf te ondergaan. II. 6, 16. avrjp ra /xeyaXa wpaTTtiv IkovÓq een man tot groote zaken in staat. Cyr. I. 2, 11. ava/ivijffS/jrtü wwq /uèv 7}§i> [taZft Kat aproc TTttvCovTi (payeïv, itwq Bi r)Bv vBtop müv Bo\\jHjvti hij bedenke hoe voor hem die honger heeft gerste- en tarwe-brood een lekkernij zijn om te eten, hoe ivater voor hem die dorst heeft een lekkernij is om te drinken. 402 3) De Infinitivus (Ace. c. Inf.) zonder artikel staat ook bij &<rr£, &c N°. 376, fy\' fa bl. 214, Trp.\'v, irópoe N°. 385 en bij i5 fifiv om eeden en krachtige verzekeringen in te leiden, in het Nederlandsen door waarlijk, waarachtig weer te geven.

-ocr page 293-



		N°. 402404.] infinitivus. 279

		An. IL 3, 26. t^tariv vfiiv Triara \\afitiv Trap\' r\'ifiwv jj firjv <(>t\\iav irapé%,iiv i>fxiv ti)v x^P^av 9V kunt de verzekering onzer getrouw- heid aanvaarden, dat wij waarachtig zullen zorgen, dat gij als vrienden in het land heschouicd wordt. Cyr. VI. 2, 39. ^i Aanm. Men lette op de volgende uitdrukkingen, waarin de Infinitivus geheel op zich zelf staat. (wc) «ttXwc, wc awTÓpüic (wc) <fvvk\\ovrt eiVftv om kort te gaan, in \'t kort. wc ïwoq tliriïv om zoo te spreken, als het ivare = wc Xóyw tlirüv = wc liwiiv. (wc) Iftoi SaKfïv zooals mij toeschijnt, naar mijne mcening. i>\\iyov, jiiKpov Sttv bijna, jroXXow iïiïv op verre na niet. iiciiv ilvai in zoover men vrijwillig handelt. __j_ Infinitivus met het artikel. 3. De Infinitivus moet het artikel bij zich hebben: 1) wanneer hij gelijk een substantivum als subject of object 403 in een zin staat. Zoo fièv to Srjpai\' de jacht is aangenaam (fiSii Snpav het is aangenaam (om te) jagen). PI. Crito. 49. C. to kcucüe; iroiuv av^piinrovg rov aSiKtïv ovSiv $«i<l>iou de menschen kwaad berokkenen verschilt volstrekt niet van onrecht plegen. X. Mem. IV. 2, 31. to vyialvuv ayaSbv tïvat vofiiZ,ü}, rh Sè votrüv kokov ik houd de gezondheid voor een wei- daad , de ziekte voor een ramp. 2) wanneer hij in den Genitivus of Dativus staat bij prae- posities, substantiva, verba of adjectiva, die deze naamvallen vereischen, daar deze naamvallen alleen aan het artikel te ken- nen zijn. X. An. II. 6, 9. toïito 8\' iirotu Ik tov ^aXsjroc uvni en dit beiverkte hij door streng te zijn. 13. irmb tov ètïtrSrm door nood- zakelijkheid. 22.. Sta tov Ittioqküv door meineed. 26. Mivtov r)jd\\- Aero t«j> l^airaTav BvvaaSai M. verheugde er zich over te kunnen bedriegen. III. 1, 18. (j>ó(3oq tov arpaTtvaai vrees van op te trek- ken. 24. ap^tv/itv tov i^opfurjaai laten ivij met aansporen beginnen. Zoo ook na praeposities met den Ace. An. II. 6, 22. swi tö KaripyaZirrSrai om te bsiverken. Somtijds schijnt de Genitivus op zich zelf te staan, doch dan kan hij door de 401 weglating van \'évixa verklaard worden. Cyr. I. 3, 9. tov $f) tt <papu.aKa iyxionv ^i) XvoiriXuv aüroïc opdat zij zelven er geen voordeel uit konden trekken wo tij er vergif in mengden. Zie ook I. 6, 40. tov /o) Siafyivyuv.

-ocr page 294-



		280 infinitivus. [N°. 404406.

		Aanm. 1) De Infinitivus staat somtijds met het lidwoord in den Accusativus op zich zelf, te vertalen door wat betreft, wat aangaat: Cyr. I. 6, 16. rb apxriv pr} Kajivuv tci ffrpartwjua, tvat betreft dat hel leger van af het begin sterk zij. PI. Ap. 36. a. X. Heil. VII. 1 , S. Tö lw\' \'aciivtp ilvai zoover het daarop, op hem aankomt, daarvan, van hem afhangt, rb vvv (rïj/ufpoi\') iivai voor het ooijenblik, heden. 2) De Infinitivus staat, ofschoon zelden in proza, somtijds in plaats van den Imperatirus, te verklaren door verzwegen nhpvnao of kiXivw, tvxou.ai, 0i)/«\', Só\\. Zie An. V. 3, 13. Zoo ook bij een uitroep van verwondering, bijv. Cyr. II. 2, 3. Subject en Praedicaat bij den Infinitivus. 405 4. Wanneer het Subject van den Infinitivus verschillend is van het Subject in den hoofdzin, dan komt het Subject van den Infinitivus met al zijn bepalingen in den Accusativus. (Accus. cum Iiitinitivo.) X. An. I. 3, 6. \\n>fti£t« vfiaq 1(101 slvai Kal warpiBa Kal ipiXovg Kal avfifiaxov^, ik meen dat gij voor mij en vaderland en vrienden en medestrijders zijt. Cyr. VII. 1,31. ol êt ayu^ï \'AfipaSarav y fxiv IvifiaWov art ov Bvva/itvwv Bia\\aaaa^ai twv Aiyvirritov Bia rb nivuv tovg ïv&tv Kal evS\'ev avrióv, rovg fiiv opSoiig avtrpeirov, k. t. I. en Abr. met zijn getrouwen wierpen daar waar zij indrongen, wijl de Aeg., die van alle kanten stand hielden, niet konden wijken, al wie recht stonden omver. VII. 1, 38. ïvSa Bfj iyvit) av Tig oaov aS,iov ur\\ to fyiküaSlai ap\\ovra, daar ZOU men hebben kunnen leeren (N°. 361) van hoe groote waarde het is dat een aanvoerder bemind wordt. 406 5. "Wanneer het Subject van den Infinitivus echter hetzelfde is als dat van den hoofdzin wordt het niet uitgedrukt. X. An I. 1,3. ovk ï(paaav Uvai zij weigerden vooruit te trek- ken. (Lat. negabant se ituros esse.) Somtijds echter wordt het subject van den hoofdzin voor den Infinitivus herhaald, wanneer er in den afhankelijken zin andere nieuwe subjecten voorkomen, of wanneer bijzondere nadruk op het subject valt. Alsdan kunnen alle subjecten in den Aecusa- tivus staan of het herhaalde subject staat alteen in den Nominativus, terwijl alle overige in den Accusativus staan. Heil. II. 1, 26. oè arparnyoi airtivat avrbv lies\\iv9av aüroi yap vvv arpaTtiyitv ovk Iküvov de veldheeren bevalen hem weg te gaan: (zeggende) dat zij nu, niet hij, het bevel voet den. An. VII. 1, 30. lyit tixopai Ipi ytvéoSai. Vergel. Dem. eard Mufltow 679, 580.

-ocr page 295-



		N°. 407.] infinitivus. 281 6. Is het subject van den Infinitivus (volgens 5.) niet uitge- drukt dan komen de nadere bepalingen van dit verzwegen subject: 1) in den Nominativus, wanneer het verzwegen subject tevens subject van het verbum finitum in den hoofdzin is, al wordt het ook niet bij het verbum finitum uitgedrukt. *An. III. 2, 39. oariQ ifxwv tovq oIkuovq iwidv/ut iBtïv,* (aiiTOf)** fttfivi\'iaSru) avfip ayuSbg tlvat al wie uwer de zijnen wenscht weer te zien, denke er aan zich als een dapper man te gedragen. II. 1, 14. u (fiamXtiis) (iovXoiTO tp\'iXog yivlaSai indien hij hun be- vriend wilde worden. Zoo ook II. 5, 14. 2) in den Genitivus of Dativus naar gelang het verzwegen subject van den Infinitivus als verwijderd voorwerp in den Geni- tivus of Dativus in den hoofdzin staat. (Attractio bij den Infinitivus.) X. Heil. I. 5, 2. avruv iSïovro wg wpo^v/iorarov irpbg rbv iróXe/xov ysviaSat zij vroegen hem,, dat hij al zijn zorgen aan den oorlog zou wijden. PI. Ap. 41. a. An. VII. 1, 21. vvv ooi IZtoTtv avBpl yivtoSat nu is het u gegeven een man te zijn. Cyr. VI. 4, 9. Sóg fioi Qavrivcu a&iw ulv UavSiia$ avSpi\' geef, dat ik mij een man Panthea waardig toone. Cyr. III. 3, 55 bij prolepsis van het subject. Aakm. Deze Attractie is echter niet noodzakelijk, ook kunnen de nadere bepalingen in den Ace. staan. X. An. I. 2, 1. irapayyiXXtt KXeapxy Xafióvrt fiicetv . . . Kal Sevlq rq \'ApicaSi !\\kuv Xafióvra. I. 3, 5. avayKt) fioi r) vfiaq irpo- lóvra. II. 1, 19. Heil. I. 4, 27. IV. 1, 35. Cyr. II. 3, 8. Zij is echter regel wanneer de Infinitivus afhangt van een Participium en beide hetzelfde subject hebben. PI. Ap. 22. c. y<r§ófit)v avrüv olofiivwv ooQuitÓtojv ilvui avSpwirwv ik bemerkte bij hen dat zij zeer wijze menschen meenden te zijn. Heil. VII. 5, 16. on ifitXXov fid\\eaiai OtTTaXóig èoKoïnriv roig Kpariarotg lirirtvaiv tlvat dat zij zouden strijden met de Thessaliërs, die de beste ruiters heeten te zijn. 3) in den Accusativus overeen met den weggelaten subjects-

-ocr page 296-



		282 infinitivus. [N°. 407, 408. accusativus, wanneer dit verzwegen subject niet in eenigen ande- ren naamval in den hoofdzin voorkomt, zooals na onpersoonlijke uitdrukkingen. X. An. II. 1, 20. il fiiv Sim fiaai\\ü fiXovg ilvat indien wij met den koning moeten bevriend zijn. Cyr. V. 4, 19. rb yap unap- ravuv avSptoirovg ovrag ovBiv ciifiai ^av/xaaróv dat wij toch , die mensehen zijn falen komt mij volstrekt niet bevreemdend voor. Aanm. In het Grieksch gebruikt men dikwijls de persoonlijke constructie waar wij de onpersoonlijke gebruiken: 1. Zoo beteekent ipaivopiat met volgenden Infinitivus: mij dunkt dat ik, het heeft de» schijn dat ik (videor); ipaivft etc. het heeft den schijn dut gij enz. Cyr. II. 2, 1. Sia rovro fyaivovrai iïvai IvSféirrfpoi nuüv; heeft het den schijn, meent gij, dut zij daarom minier waard zijn dan wij. Met volgend Participium beteekent ipaivopai het blijkt (apparet) dat ik. An. II. 5, 38. lirii swiopKÜv \'ttpavn daar het bleek dat hij zijn eed verbrak. N°. 411. 2. Evenals 0aiVoitai worden ook de uitdrukkingen i^ni\'fpóc, tfijXnc te\'iee met het Participium (echter ook met trt) persoonlijk geconstrueerd, hel ii duidelijk, het blijkt, het staat rast, dat. X. An. I. 6, 8. rö rpirov liriftniiXtvtov pai ^rrvfpöc yfyovaQ het is duidelijk geworden, het. is gebleken, dat gij mij ten derde male belaagt. II. 5, 27. II. 6, 23. I. 9, 11 16. I. 10, 6. II. 3, 4. II. 5, 27. (II. 3, 6 en 5, 41. ore). 3. Zoo vindt men ook Siratóc, tipt het is billijk dit ik, liriKaipinc. i\'ipi het is voor mij gunstig dat ik, tViW/fotóc tipt het is dienstig dat ik, iiriiïoïnc, tifii het is van mij te verwachten dat ik enz. Zie 7ró\\Xni\', uXiyov Uu N°. 296. 3. X. An. V. 7, 2. pa\\a tpo3tpoi ijanv pi) voiijaiiav het was zeer te vreezen dat zij doen zouden. Cyr. V. 4, 19. a£toi laptv rov ytytvt]uivov wpnypaToQ tovtov airo\\av- aai re ayaÜóv het part dut xoij uit het gebeurde ons voordeel trekken. Heil. V. 2, 32. 4. Aok\'ho mecnen, gelnnven, schijnen, goedvinden wordt gebruikt: a) persoonlijk (= lat. videor). tonii /tot het komt mij voor dat ik, cWe?c fioi dat gij, Sokü /lot dat hij: i\'otw tfnicfïc, SokiÏ avriji het komt hem voor dat ik, gij, hij. An. I. 3, 12. iïoKoVfièv pot ovSt nóppto avrov Ka^i~ifT^ai = fioicn fiot ört ïifitïc, oi/St tróppto aurov KaSrifteSa. * b) onpersoonlijk met een pronomen: ïoicii 1101 het schijnt mij, ik meen, geloof dat iels, i)fuv tWsè wij meinen dal iels etc. An. I. 3, 11. eenrréoi> iiot ioKtï tlvai ik meen dat er moet toegezien worden. Zoo ook 18. e) absoluut onpersoonlijk zonder pronomen : toKti men vindt goed, iïótit men zal goedvinden, tdoZtv men rond goed. Zoo in den Ace. Abs. iïó%av rovro, êóZavrtt ruvra toen dit besloten was. Tü ?ó£av, rek êótnvra meening, besluit. Aédoicrai er is besloten: visum est, rti fotioypfoa het bcslolene. An. I."8, 20. IV. 1, 13. Heil. I. 1, 36. 5. De Constructie van \\pi) is bij twee zelfstandige naamwoorden xP\'1 pk tivoq , doch gewoonlijk volgt een Infinitivus of Ace. c. Infin. xp\'l ^ai My«ev. Bij tó staat gewoonlijk de Dfltivus der Persoon en de Genitivus der zaak : Stl eioé rivoc. Wordt de zaak door een werkwoord uitgedrukt dan volgt Ace. c. Infinit. lil at paxiitSui (zelden êtï aot uaxia^ai, zie An. III. 4, 35). X. Cyr. I. 4 , 5. III. 6, 9. 6. Over den Infinitivus met av, zie N°. 357.

-ocr page 297-



		N°. 409, 410.] participium. 283

		§ 107. Over het Participium. 1. Het Participium kan als een adjectivum verbogen en door 409 middel van het lidwoord zelfstandig gebruikt worden, doch regeert als vorni van het werkwoord denzelfden naamval als de verbaal- vormen en wordt door adverbia bepaald. 2. Het Participium kan staan a) attributief, als adjectivum of met het lidwoord als substantivum, b) praedicatief ter nadere be- paling of aanvulling van het praedicaat, c) als Participium con- junctum of absolutum in plaats van conjunctioneele zinnen. A. Het Attributieve Participium. 3. Als attribuut kan het bij een substantivum staan tusschen 410 het artikel en het subst. of na het subst. met herhaling van het artikel. N°. 321. X. Cyr. VIII. 7. 6. waïBei; l/ioi Ka) iravTtg oi wapóvreg <pi\\oi. An. I. 1,9. tiroXi/xti ro7<; Qpq\'t,) toTq virip \'EWfiairovrov oÏKOvat. De Participia KaXovfavog, övofiaZófiivog, Xtyóftevog beteekenen in verbinding met het art. en een subst. zoogenaamd. An. I. 2, 13. Kpi\'ivrt i? MiSov KaXovfnivr} de zoo genaamde bron van Midas. II. 4, 12. 4. Als substantivum met het lidwoord verbonden dient het of individueel om een bepaalden persoon óf generaliseerend om in \'t algemeen een soort aan te geven. Generaliseerend. Neg. ju/j (si quis). Individueel. Neg. oh (is qui). óXiyiov een spreker, ieder die spreekt, ó \\iywv de spreker. ó ju») iTiaTivwv si quis non credit. ó ov irtartvwv is qui non credit. ó (3ov\\ó/xivoq wie maar wil. ó S<ojkwi> de aanklager. ó tvx<>v de eerste de beste.* ó <j>tvyu>v de aangeklaagde. 6 $ia(5a\\\\wv een lasteraar. ó SiafiaWuiv de lasteraar. Wil men de onhepaaldheid van het Participium doen uitkomen dan blijft het artikel weg en wordt er Wc bijgevoegd: i)\\$i ric Afywv daar kwam iemand die zeide. Het Participium wordt ook dikwijls zonder artikel zelfstandig gebruikt, wanneer het geen onduidelijkheid in den zin veroorzaakt. Cyr. VI. 2, 1. f/XSov 7r»pd roD \'Ivtfoü Xpf/para ayovrit Kot airyyyuXav, waar ayovriQ duidelijk subject, is er kwamen er

-ocr page 298-



		284 participium. [N°. 410412.

		van den Indischm koning die geld brachten en meldden. Gewoonlijk zal >}X5ov ayov- Tt{ . . . beteekenen zij kwamen met . . . \\ \\ Men lette op de volgende Participia : "^ rè aiiuipipov, ra ovufyipovra, het nul, voordeel. ró fiiWov, ra uiWovra de toekomst. to. irap&vra, ra övra het tegenwoordige: = t) obala vermogen, bezitting. ra /</) hvra het verledene: rb öv de waarheid, rè yiyvóuivov het gebeurende, rd yiyivnpiva het gebeurde. B. Praedicatief. I. Ter bepaling van het subject 1) bij deze verba, die men dan vertaalt door deze adverbia, Tvyxavai ik tref, verkrijg. \\ toevallig, juist. (pSavtu ik voorkom. I vroeger, eerder. Swrpi\'öw, Siayt» ) ik ben voort- . ,. , _ \\ _ ₇ , , . \\ steeds, voortdurend. èiarikio, ciayiyvo/iai) durend bezig. ) «ïxojuat ik ben iceggegaan. I weg. XuvSavw ik ben verborgen, schuil. I heimelijk. (paivofxat ik ben zichtbaar. ) in \'t openbaar, blijkbaar. terwijl het Participium vertaald wordt als stond het in den tijd en den persoon waarin deze werkw. staan. X. An. I. ï, 2. TIptafivTepos wapwv trvyxave (= jrapfji/) de oudste was juist aanwezig. I. 3, 14. oirwg fifj fzaotom KaraAaj3óv- Teg (= KaraXaj3wort) opdat zij niet eerder de hoogten bezetten. Cyr. I. 2, 6. Biayovoi navSavovreg (= pavSavovai) zij leeren voortdu- rend. I. 2, 12. ètayuviZó/itvot êtaTtXovat (= $(aytuvf£ovrat) zij wedijveren voortdurend, liarpifiovai utAtTÜaai (== ficXtrüm) zij oefenen voortdurend. An. IV. 5, 24. $x^eT0 Sqpaatov (= ISfipa) hij was weg op jacht. 6, 3. cbroSpae 4\\tro (= onréBpa) hij was weggeloopen. An. I. 2, 9. toïito Tpupó/utvov iXavSavev (irpé^ero) dit werd in het geheim onderhouden. Cyr. I. 3, 1. Siatpipwv t(pa(- vero (= St(<j>tpt) hij muntte blijkbaar uit. Aanm. 1) Tvyxavui en \\av$avui kunnen soms geheel verwaarloosd worden in de vertaling. 2) De Aoristi !<j>$aaa en i\\a$ov worden geregeld met het Part. Aoristi verbonden. 3) Zie jijXoc, ipavtoóc dfii met Partic. N°. 408. 3. 2) bij de verba. apvo/nai ik begin met: wavofiai, AjWw ik houd op met:

-ocr page 299-



		N°. 412, 413.] participium. 285 avtxo/xai, Kapriptw, virofiivm ik houd uit: Kparüi, viKÜ> ik overtref in: r)rrü//ai, Xtlirofiai ik doe onder in: Ku/iviti, awayopii\'no ik ben afgemat van: tv, koXöjq ttouo ik doe goed van: aSiKÓi, afiapravto, aQaXXouat ik misdoe in, door: XaptZoftai, \\aptv <j>ipu> rivi iemand welgevallig zijn door: etc. X. An. III. 1, 19. ovwoTE iiravó/iriv i\'ifiaq /liv oiKTtipuiv, (iarjtXta Bé fiaKap\'iZwv ik hield niet op met ons te beklagen en den koning gelukkig te noemen. Cyr. V. 1, 26. «at ópüvrtg ai avtZóp&a Kal KapTtpi\'iao/itv virh aov ivepytrov/xtvoi en wij zullen onze oogen op u blijven vestigen en standvastig blijven bij uwe weldaden. V. 3, 32. tl yap <j>aivó/ut%a tovq /atv KaKwe iroiovvrag viküv irttpw/utvoi hikwij wotovvTtg want indien het blijkt dat wij onze vijanden in wreedheid trachten te overtreffen. An. V. 1,2. awtipifKa ïiSt) av- aKtvaZ,6ntvog Kai /3aSi£wv k. t. \'t. ik ben dat samenpakken en gaan lang moe enz. Cyr. VII. 4, 13. kuXüq ttoiüq npovoüv gij doet goed van vooruit hiervoor te zorgen. III. 3. 56 Ki>a£aptje tXtytv oti HZafiapravoi Starpifioov k. r. L Cyax. zeide dat hij misdeed door te dralen enz. \\^ Aanm. 1) "Apxw Xïyutv ik ben de eerste spreker: ap^a/tui Xéywv ik begin {pas) te spreken (en zal verder doorgaan) : apxopai \\iyuv ik begin met spreken (en zal later zwijgen). 2) De Participia apxa/itvoi; en tiXivtüiv moeten wij meestal door: in het begin, aanvankelijk en ten laatste, eindelijk vertalen. An. VI. 3, 8. tiKivtHvtiq Kai axb tov vSaroc ilpyov aiiraiiq ten laatste sloten zij hen ook van het water af. PI. Theaet. 174. ott«p dpY<;/!f]\'i>(.\' IXiyov hetgeen ik in het begin zeide. 3) Bij het Activum wavitv staat het Part. ter bepaling van het Object. An. II. 5, 13. cdvq il oi/idi ai\' iravaai fi\'o\\\'\\nürr(t act tij vjiiTipa luSaipovif volkeren, die ik meen, dat wij zullen doen ophouden met altijd uw geluk te verontrusten. Zoo kan het Partic. ook staan bij avixopat en andere. II. Ter bepaling van subject of object, in plaats van een zin met Sn, dat, omdat, die ook volgen kan, 1) bij de verba affectuum. Xaiptiv, nStaSai zich verheugen dat: ayairav tevreden zijn dat: ayavaKTtiv, ax&eo-Sai, xaX«TÖ>c tpiptiv ontevreden zijn dat: fitrafiiXtabat, utraptXti juot het berouwt mij dat: alaxivo/iai ik schaam mij dat:

-ocr page 300-



		286 participium. [N°. 413, 414.

		X. Cyr. VIII. 4, 31. KDpoe SiBovq fiaXXov r) icrw/utvoc "lêtro Cyrus was gelukkiger wanneer hij kon geven dan wanneer hij ontving. An. VI. 1, 26. PI. Ap. 38 e. ovre vvv /ioi juétcijuéA« ourwc a.Tro\\oyr)aufi£vii> noch spijt het mij nu dat ik mij aldus ver- dedigd heb. Aanm. 1) x^a\'P^f\'"> yüo/iai kan men dikwijls door gaarne, dx^o/ioe etc. door ongaarne vertalen. PI. Ap. 33. c. xaipovtri iutTpi^ovTit zij verwijlen gaarne. X. Cyr. I. 3, 5. ovk dx^o/ilvoi wXavüfifSa niet ongaarne dwalen wij rond. . j met Part. ik schaam mij dat ik doe {doe met schaamte). I met Infin. ik schaam mij te doen {doe het niet uit schaamte). X. Cyr. V. I, 21. %apiv aTrodiiïót\'ai ovnio ntiuv êt/vaniv i\\^iiV l^lnl 3°iï\'* ^ffa\' tovto iiiv «iiK aitxvvofiai \\rytuv rè S\' \'Euv fjéi\'jjre irap\' Ijim, anoSünru), iv torrf, aifr-^vyoijinv av fiirtiv mij dunkt dat ik nog niet bij machte ben om u mijn dank te bewijzen: en ik schaam mij niet dit te zeggen: doch weet wel dat ik mij zou schamen te zeggen (en zeg het daarom niet): indien gij bij mij zult blijven zal ik hen. u betoomn. 2) bij de verba van uiterlijke en innerlijke waarneming. ópav zien, nsptopav dulden, okovuv hooren, aiaSaveoSai, irw§d- vtaSui waarnemen. KaraXa/iif3dveiv aantreffen, aXtaiczaSat, XafifiavtoSui overtuigd, be- trapt worden, yiyvtiücriaiv, [utvSavuv, elcêvai, liriaraaSiai leeren kennen, weten. fufivnctKta^ui, ntfivvaSai zich herinneren. tiriAav$avi(T$ai vergeten, ayvoiïv niet weten. X. An. II. 3, 22. tnü avrbv ïwpCi/xev iv Setviji livra toen wij zagen dat hij in de grootste verlegenheid was. I. 10, 18. KaraXafi- fiavovot ra irXilnra BtJtpwaafitva zij bevonden dat het meeste ge- roof d was. IV. 6, 15. lav Xrirj>Sï)Ts KXiirrovTtg wanneer gij op diefstal betrapt wordt. III. 1, 27. ovys ovèt ópwv yiyvwaKug, ovèi aKovtov fitfxvtjaat gij zijt ziende blind en weet niet wat gij hoort. III. 1, 43. Aanm. 1) Drievoudige constructie van: aKovw t met den Gen. Part. ik hoor (met eigen ooren) dat: ^u * "^>-~^J~- - afoSavoiiai J met den Ace. Part. ik hoor (van anderen) als daadzaak dat = \'órt .\' »-<~-., irvvSavofiai ( met Ace. c. Inf. ik hoor als gerucht dat Dem. Cor. 227. Sioftai vuüv axovaai fiov airoXoyou/iévou ik verzoek u naar mijn ver- dediying Ie luisteren. X. An. I. 4, 9. t\'jrei iJKovat Kvpov Iv KiXixia Svra toen hij vernomen had dat Cyrus in Cilieie\' was. An. I. 3, 20. aviKfiivaTo ön ukovoi \'Aj3po- kó/ikv twi Tip EvQpary ilvat hij antwoordde dat hij gehoord had dat Abrocomas bij den Euphraat was.

-ocr page 301-



		N°. 414416.] participium. 287

		r
		2) Zoo ook beteekent ( met Part. ik iveet dat = tfri (zie voorb. boven). ytyvuoiciü < ^x . \' t met In lm. i« oordeel, ben van meemng dat.


		Iriaraiiai met Part. ik weet dat is (brt). (olSa, fiavSavto) l met Infin. ik weet te doen. X. An. III. 1, 43. öiróaoi rbv Sdvarnv iyvóncaai waai koivöv tlvat al wie van oordeel ia dal de dood allen gemeen is. V. 7, 25. iSffric viïv /<>) irbyxaviv iwiarapivoc; al wie niet ion zwemmen. VI. 6, 17. iwiaraaSt vfiaQ wpóSovra gij weet dat hij u verraden heeft. !met Part. ik herinner mij dat (ör/): met Infin. ik gedenk, te zijn, te doen: on met Indic. memini cura, ik herinner mij den tijd toen: (Hom.). X. Cyr. I. 6, 3. uhiviuiat cncovane aov ik herinner mij dut ik van n gehoord heb. An. III. 2, 39. /uc/ivi/irSu avi)p dyu&öc tïvat hij den/te er aan zich dapper te betooncn. PI. Meno. 79, d. ii yup fiifivi)aai, ut\' tyi\'o aoi üpri airiicptvaunv k. t. i. want indien gij u herinnert toen ik u boren antwoordde etc. Hom. II. O. 18. Y. 188. 4>. 396. 3) Alle bepalingen die bij zulk een Participium behooren komen in den- lo zelfden naamval als het Participium. X. An. VII. 5, 12. a<piKvovvTai Sta twv* M(\\i- votpaywv KaXovpivinv QpqKÜv. 4) Evenals bij den Infinitivus (N°. 406) wordt ook bij het Participium het subject niet uitgedrukt, wanneer het éénzelfde is met het subject van het hoofdwerk- woord. (Nom. cum Part.) An. II. 1, 3. ï<t^i avöjjroc iöv weet dat gij dwaas zijt. Cyr. IV. 5, 29. a/ciipat diip övti uoi wfpi ai oloQ u>v wepi lui ïwara uoi iifjiijifi (= aiciipat oïoc uiv wipi lui, Ikiitu uéuipti (tot, oiip övti /tot ïrfpi ai), zie toe hoe gij ten mijnen opzichte zijt en berisp dim mij, die zoodanig ben ten uwen opzichte. Vordert de duidelijkheid dat het subject uitgedrukt wordt, dan moet het voorwerp worden en in den Ace. komen. X. Cyr. I. 4, 4. Küpoc obx il xpiiaauiv ySti üiv, ravra wpouKa\\iïro roig avvóv Tac,, d\\\\\' li-trip tv ySti iuvrbv ï\'irTova jóvra (of Y/ttiov inv zonder iauróv) Cyrus daagde zijn vrienden niet uil tol datgene waarin hij zich bewust was geoefender ie zijn, maar tot die zaken waarin hij wist dal hij moest onderdoen (zich zelf als minder kende). 5) Als bepaling bij het verzwegen subject van een Infinitivus volgt het Participium de regels van N". 407. 6) Bij verba, die bet Pron. reflex, in den Dativus bij zich hebben, kan het Partic. in den Dativus of in den Nominativus staan. Bijv. IvvoiSa luavnp <To0uc wi\' en ovSiv Iwiarauivip. PI. Ap. 21. b. 22. e. C. Participium Conjunctum en Absolutum. 1. Evenals in het Latijn staat het Participium dikwijls in 416 plaats van bijzinnen, en wel: 1) als Participium conjunctum, wanneer het subject van zulk een bijzin in den hoofdzin voorkomt; 2) als Participium absolutum, wanneer het subject niet in den hoofdzin voorkomt. 2. In het Grieksch neemt de Gen. Abs. de plaats in van den

-ocr page 302-



		288 participium. [N°. 416, 417. Lat. Abl. Abs. An.III. 3, 1. rourwv Xex&êvruni aviarrfaav his dictis surrexerunt. Doch hij verschilt in gebruik, daar in het Grieksch: a) het subject kan weggelaten worden, wanneer het genoeg- zaam blijkt uit den samenhang. Cyr. I. 4, 18. Sqpavdl vriav toen (dit) gemeld werd. Y. 3, 13. ovrtn /nlv yiyvofiévt»v indien dit zoo geschiedt. 50. ovr<i> TrpoaraTTOfitvwv indien aldus bevolen wordt. An. I. 2, 17. I. 6, 1. II. 1, 3. II. 4, 24. Heil. V. 3, 27. etc. b) de Gen. Abs. soms gebruikt wordt wanneer zijn subject in den hoofdzin voorkomt. Cyr. I. 4, 20. ravr efaóvTos iSo^i n Xêyttv t$ \'Aarvayu toen hij dit zeide, scheen hij Ast. iets nuttigs te zeggen. (An. II. 5, 24. ravra ütru>v iBo^e a\\t)St} Xtyttv.) An. I. 2, 17. ÈK TOVTOV SÜTTOV TTpOlÓvTtol\' ÖpóflOQ lyiVtTO T01q <TTptlTlti)TülQ doordat zij langzamerhand sneller vooruitrukten ontstond er een geloop onder de soldaten. Zie An. V. 2, 24 waar het subject bij den Gen. Abs. uitgedrukt is, verder II. 4, 24 en II. 6, 3. c) de Gen. Abs. zeldzamer is, daar er een Participium Perf." in het Activum bestaat. d) het Participium niet door een nomen kan vervangen worden, doch wv steeds moet uitgedrukt worden, bijv. \'HpaicAtouc Tj-ye/uóvoe o ito? Hercule duce. De adjectiva ïkwv en aicniv worden als Participia beschouwd. PI. Cr. 52. C. t£tjv aot uirtp vvv aicovariq rijg TróXtwg iirt\\eipiig, TÓrt \'tKovanq Ttoiriaai het was u gegeven toen met toestemming van den staat te doen, hetgeen gij nu tegen zijn wil beproeft. 3. Beide constructies staan in het Grieksch dikwijls in ver- binding met adverbia a) redengevend (neg. oii) met: are, are Sr/, oïa 8// (objectieve waarheid) daar, dewijl (== quod met Ind.) wc (subjectieve meening) dewijl, in de meening dat (= quod met Conj.). X. Cyr. I. 3, 2. Kvpog dia Sr) iraÏQ <j>vati <f>tXóoTopyo<; wv. 3. are Traïc iüv Kai <pi\\ÓKaXog Kai ^iXorl^oe daar hij van nature een teeder beminnend, prachtlievend en eer gierig kind was.

-ocr page 303-



		JN°. 417419.J participium. 289 An. II. 6, 4. K\\éapx°<! tSavarwS»! vnb rütv TtXiLv wq arrtiSüv Clearchus werd door de overheid ter dood veroordeeld omdat hij niet gehoorzaamde (Socrates accusatus est quod corrumperet ju- ventutem). VI. I , 30. \'Av&opv(3riauv wf tv tliróvroQ tov \'Ayaalov zij juichten luide toe wijl Agasias naar hun meening goed gespro- ken had. b) doelaanduidend. Zoo voornamelijk het Partic. Futuri, dik- wijls in verbinding met <ó_c om te (neg. fii\'i). An. I. 1,3. ovWitiifiavu Küpov u>q airoKTtvCov hij laat Cyrus gevangen nemen om hem ter dood te brengen. In het bijzonder lette men nog op het volgende gebruik van tic met het Participium. 1) om de subjectieve meening van het subject in den hoofdzin aan te geven , in plaats van een objectszin met \'órt. An. I. 3, 15. wc Ifii (rrpurijyijffuvra /inJfif vfiütv X«yirw niemand uwer zegge dal ik het bevel op mij zal nemen. 2) om een vergelijking uit te drukken of enkel den schijn =. quasi, alsof. Zoo An. I. 1, 6. wc tirtfioi\'\\ti>ovTac, \'YioauQhpvovc; r«?C iróKioi alsof T. de stalen belaagde. Zoo I. 1, 11. I. 2, 1. 3) voor den Genitivus absolutus dikwijls te vertalen door: in de overtuiging dat, in de meening, uut het doel om en dergelijke uitdrukkingen. An. I. 3, f. ï\\iyi Sap- püv, wf Karaartfaofuviav tovtiuv tig rb Sêov hij zeide Cyrus moed te houden, in de overtuiging dat dit wel in orde zou komen. In de directe rede staat er dikwijls bij : tv, i\\tTt ri)i>* yvw/ini\'. Dit kan men nu vertalen door: wees, weest overtuigd en vertuult dun wc met volgenden Gen. Abs. door dat en een objectszin. An. I. 3, G. wc. ipob ouv ióvroc \'biry av Kai vfiftc. ovrut rt)v yvtófttjv x^ïré ^weest aldus overtuigd dat ik derhalve gaan zal, waarheen gij ook gaan moogt. Vergelijk Cyr. I. 6, 11. c) tijdbepalend* (Neg. oï») in verbinding met: a/ia te gelijk, (auriica) ev^vg aanstonds fitTu&v te midden van. An. III. 1, 27. ó ju4i>ro< StvotpCtv /jttratiu viroXafiivv tXt^tv u>St doch X. viel hem in de rede en zeide het volgende. PI. Ap. 40. b. rb rov Srtov armüov tv tiXXoig XóyotQ noXXa\\ov otj jut t7TioT^e Xi- yovra fitra^v het teeken der godheid weerhield mij bij andere ge- legenheden dikwijls midden in mijn woorden. An. I. 9, 4. wart tiiSbg iraliïtg livrtQ /xavSavovoiv ap\\tiv zoodat zij aanstonds als kinderen (van kindsbeen af, a puero) leeren be- velen. An. VI. 2, 14. Xuplao(po<; afia fitv aSvftwv Toïe ytytvrintvotg, aiia §ï fxiaCov Ik tovtov to oTpaTivpa tiriTpiirti abr^ irottlv on fiovXtrat. Chirisophus te gelijk door het gebeurde ontmoedigd en 19

-ocr page 304-



		290 ADJECTIVA VERBALIA. [N°. 419-422. daarom tevens het leger hatend laat hem over te doen wat hij wil. An. VI. \'6, 5. ifia\\ovTo a/jia iroptvófuvoi oï "EAAijwc de Grieken trokken al strijdende vooruit. 420 d) concessief in verbinding met ical, Kaiwip ofschoon (Neg. ov). X. An. I. 6, 10. olwip irpóaSnv irpoaiKvvovv tov \'Opovrav Kat TÓrt irpoatKiivtjaav Katntp tlBórtg on ïtti Savarov a-yotro die Oron- tas vroeger koninklijke eer bewezen deden dit ook toen ofschoon zij wisten dat hij ter dood gevoerd werd. I. 8, 23. V. 5, 17. e) voorwaardelijk. (Neg. /u»/): 421 An. II. 5, 19. Kapirov v/itii êvvat/itS\' av KaraKavoavTft; Xiftbv Vfïiv avTtra^ai (= tl KaraKavaaififv Kapirov) wij zouden U met den hongersnood kunnen bestrijden indien wij de vruchten verbrandden. (Zie ook 2. a). Aanm. 1. Zie voor het Participium al.solutum Séov, irpoan\'iv, <£ov etc. bl.202. E. ^ Voorbeeld An. II. 6, 6. 2. De Purticipia t\\iüv, aytov, 0fpu/v, \\n3tóv, xpc/i/ufoc, Krijfafitvo^ worden dikwijls het best vertaald door bet voorzetsel met. An. I. 2, 36. § 108. Adjectiva Verbalia. 422 ! Het adjectivum verbale gaat uit op -roe of -rêoQ. Men kan het vormen van den Aor. I. Pass (of zooals deze tijd regel- matig zijn zou, wanneer hij niet bestaat) door -$r)v in -rog of -tm>c te veranderen, met weglating van augment en verandering der aspirata in de tenuis bij verba impura. 2. Het adjectivum verbale op -toq geeft of een geschiktheid, mogelijkheid aan (= Ned. achtervoegsel -baar) of komt in betee- kenis overeen met het Part. Per f\' Pass. Het adjectivum verbale op -«\'oc is gelijk in beteekenis aan het lat. Gerundivum. liraiBivSriv: ira/Sturoc opgevoed of geschikt om opgevoed te worden. watiïtvTêog educandus. ypfóqv: alptróc gekozen of geschikt om gekozen te worden, wenschelijk. aiptTtoc eligendus.

-ocr page 305-



		N°. 422425.] negaties. 291 in/jii\'i^v : ti/ititÓq gëeerd of eerbaar. Tifir\\rio^ honorandus. tirpax$r)v: irpaKróg gedaan of doenlijk. npaKTtog faciendus. tSav/iaoStiv: Sravfjutoróg ivonderbaar. èavfxaariov mirandum. (itrrpttjiSrriv): arpéWTÓQ gedraaid. (tytvxSnv) \' tf>fuktoc ontvlucht, mogelijk te ontvluchten. (ptvicrioQ fugiendus. lairapr\\v: airapróg gezaaid. tiró^ijv: ttotÓq gedronken, drinkbaar, noria? bibendus. Aanm. Bij werkw. die ia het Pass. eene van het Med. ver- schillende beteekenis hebben kan het adj. verb. beide hebben: bijv. iuiotiov men moet overreden en men moet gehoorzamen. 3. Bij met Praepositics samengestelde werkwoorden is het 423 adj. verb. op -toq Oxytonon en van 3 ui tg. in de beteekenis der mogelijkheid: Proparox. en van 2 uitg. in de beteekenis van het Part. Perf^a Pass. Alle andere samenstellingen zijn Proparox. en van 2 uitgangen. j S<a/3aróf. 3. doorwaadbaar, mogelijk om over te trekken. a/3aroe. 2. onbegaanbaar. ijKiXivaroQ 2. opgewekt, aangestookt. curaiStvTos 2. onopgevoed. 4. Evenals in het latijn bij het Gerundivum staat ook in het 424 Grieksch de persoon bij het Adj. verb. op téos algemeene regel in den Dativus, nooit in den Gen. met vwo. An. II. 4, 6. irorafioq b" ft Tig kcu aWog i)füv fort Siafiarioe oiik olda of wij nog een andere rivier moeten overtrekken weet ik niet. Aanm. 1) De Persoon kan ook in den Ace. staan. PI. Crito. 49. a. oMfvi Tpómp Qaplv ikóvtus ainenriov fïvai wij beweren dat men nooit met vrijen wil onrecht mag doen. 2) Bij het Adj. verb. op -rkoq kan (afwijkend van het lat. Gerundivum) een ohjectmceusativus staan. Xen. Mem. II. I, 28. roin; ipiXovc. lóipyirqriov, ti)v wó\\iv uipiXtjriov etc. «miei beneficiis afficiendi sunt, civitas colenda est ete. § 109. Over de Negaties. 1. Er zijn twee Negaties: oïi(k) en ju/j, die samengesteld voor- 425 19*

-ocr page 306-



		292 negaties. [N°. 425, 426.

		komen in oufit 15 /ujjSt/c, ovrt /u/jte , ovirort firiwore enz., en ook dan dezelfde regels volgen. 2. Volgens N°. 358 staat: ov in oordeelszinnen, die nameljjk een oordeel, bewering, feit uitdrukken. fir\'i in begeerzinnen, die een wil, wensch, doel, onderstelling aangeven. Vandaar staat 1) bij den Indicativus ov. Behalve: a) in de voorwaarde- Hjke zinnen, hetzij deze door u worden ingeleid, hetzij door een relativum, wat in een zin met tl kan opgelost worden. N°. 395. b) in de doelaanduidende zinnen na Ivo, we, oinog opdat. N°. 379, 2. en N°. 380 of na relativa N°. 394. 3. c) in vragen waarop men een ontkennend antwoord verwacht: \\it\\, apa /ui). N°. 373. ., . .... _ (met ^ de Neg. ou. No 366. 2) In hoofdzinnen 011 den Optatwus . , (zonder av de Neg./ij/. In bijzinnen staat de Optat. met de Neg. oü behalve in de doelaanduidende N°. 378, en tijdbepalende N°. 384. 3) bij den Subjunctivus, Imperativus en Infinitivus /mi), be- halve bij den Ace. c. Infinitivo na de verba sentiendi en decla- clarandi. N°. 370. 4) bij het participium ov of /uq naarmate het door een zin met oïi of p/j kan vervangen worden. N°. 417. 426 3. Een Negatie door meer andere Negaties van dezelfde soort gevolgd: wordt versterkt wanneer de laatste samengesteld is, opgeheven wanneer de laatste niet samengesteld is. Ouk iptl oi&ie ovSêv niemand zal iets zeggen. Ovètig ovk awoSaviirui een ieder zal sterven. An. I. 8, 20. ovk aXXog tQiv EAA//i>ö>v tv ravry ry na,\\y iira- $iv ovStlg ovStv k. t. i en niemand anders der Grieken had in dit gevecht iets te lijden enz. Cyr. I. 4, 25. icaï ovBtva tyutrnv övriv ov SaKpvovr\' airooTpt<pt<T§ai en men zeide dat er niemand was of hij verliet hem met tranen, (= dat ieder hem met tranen verliet.)

-ocr page 307-



		N°. 426428.] negaties. 293 4. Men lette nog op : , , ( met den Conj. of Fut. Indic. bezwaarlijk, zeker niet. N°. 365. \'"\' ^m f met Fut. = Imperativus. N°. 365. , , ( bij de verba van vreezen = ne non, dat niet. N°. 381. ( misschien, mij dunkt. N°. 382. 5. De Negatie staat voor het Nederlandsen spraakgebruik overtollig in zinnen met wg na de negatieve verba van weerspre- ken, bestrijden avriXiytiv, betwijfelen aft(j>ta(3tiTtiv, loochenen ap- viïaSai. Thuc. I. 86. oi \'ASijfatoi liraiviaavTtg iroWa ïavTovg ovBa/xov avTsïirov i Óiq oiiic aSiKovai rot/? fi/iiTipovg %v/tft&\\ovs de Atheners die zich zelven uitbundig prezen weerspraken volstrekt niet, dat zij ome bondgenooten verongelijken. 6. Eveneens staat /u>/ voor ons overtollig bij den Infinitivus na de negatieve verba avrtXtytiv, afnfna^tiriïv, apvüaSai = ï£apvov üvai, inriartlv betwijfelen, airoXveiv vrijspreken, iic<pevyuv ont- vluchten, airayoptvsiv, antcirtlv verbieden, i/unoBiov ilvai in den weg staan, KwXvetv verhinderen en meer andere dergelijke. X. An. I. 3, 2. fiiKiihv i%t<pvyt /</} KarairtTpuSrivat hij ontvluchtte nauwlijks (gesteenigd te icorden) de steeniging. Zie ook An. II. 5, 29. IV. 8, 14. VI. 4, 24. VII. 2, 12. III. 5, 11. Kwkiu) staat ook zonder volgend pfi. Zie Cyr. VI. 2, 18. An. II. 5, 7. I. 3, 16. 7. Staat bij deze werkwoorden eene ontkenning dan volgt ju>) ov hetgeen in de vertaling verwaarloosd wordt. Cyr. I. 4, 2 ó \'Aorvaytit; o rt Bioiro avrov o Kvpog, ovêiv tSvvaro avrêxtiv ju») ov \\aptZta$ai, wanneer Cyrus hem iets vroeg kon Astgages zich niet weerhouden van het hem toe te staan. Zie ook I. 6, 32. IV. 3, 8. Heil. III. 3, 6. V. 2, 36. 8. Zoo staat ju») ov ook overtollig na vragen die een ontken- nenden zin hebben: bijv. Heil. IV. 1 , 36. tIvoq tiv Stoic /nff ov^L irafiirav tvèaifiuiv tlvui (= ovBtvbt; av êiotg) wat zoudt gij dan nog ontberen om volkomen gelukkig te zijn. An. III. 1, 13. tl Bi ytvrr aófi&a tirl fiamXtï rt ifiwoBwv jur) ov\\i arro^tavüv en indien wij

-ocr page 308-



		294 particulae. [N°. 428-430.

		in de macht des konings komen wat belet dan dat wij omkomen? (=^ ovSïv ifnroB\'Mv). Doch An. IV. 8,14. ovroi fióvoi tri i](üv i/iiroSojv rh fii) jjSfj ilvai ïvSa iraXm aTrtvBofitv deze alleen beletten ons nog van reeds daar te zijn uaarheen wij ons sinds lang spoeden. (Zie 6.) 429 9. Mi) ou staat dikwijls voor enkel jurj bij den Infinitivus, zoo a) somtijds, wanneer het werkwoord (verschillend van de onder 6 aangegevene verba) waarvan de Infinitivus met //// af- hangt reeds een Negatie bij zich heeft: Heil. II. 3, 16. avriXtytv on ovk ly\\wpoiri /«/) ovk ticiroSwv vottïoSat hij voerde daartegen aan, dat het niet nuttig toas hen niet uit den weg te ruimen. Zie ook V. 2, 36. b) na het werkw. aia\\yvu> en de uitdrukkingen ala\\póv iariv, ata\\vvif iariv, ètivóv iariv enz. An. II. 3, 11. wan iraoiv ala\\vvtiv ilvat fit) ov ovoirovSaZtiv zoodat het voor allen een schande tcas niet ijverig mede te werken. Cyr. VIII. 4, 5. Cyr. II. 2, 20. c) na de uitdrukkingen ov Bvvaftai, ov\\ oióv rt, aSvvarov, ov ctKatov, ov irpoaijKti etc. § HO. Over de Particulae. 430 1. Door Particulae verstaat men alle woorden, die niet ver- bogen of vervoegd worden, die geen nomina of verba zijn. Hier- toe behooren dus ook de Adverbia (N°. 140 en 304) de Praepo- sitiones (N°. 310). Hier wordt echter alleen gesproken over de Particulae in meer engeren zin, over de Conjunctiones of Voegwoorden, die dienen om zinnen of zindeelen aan elkander te voegen, te ver- binden. 2. Deze Conjunctiones zijn subordineerend, wanneer zij dienen om een afhankeljjken zin onder zijn hoofdzin te rangschikken, en deze zijn behandeld bij de verschillende soorten van bijzinnen. N°. 369 enz. Zij zijn coördineerend, wanneer zij dienen om verschillende be- trekkingen tusschen zinnen of zindeelen aan te geven.

-ocr page 309-



		N°. 430, 431.] particulae. 295 De coördineerende zijn a) copulativae of verbindende: kou\', ré, ov§é, jur)8t\'; b) disjunctivae of scheidende: ?\'}, Ure, ovrt, nfat; c) adversativae of tegenstellende : aAAa, arap, av, ftiv, Bi,/uivroi; d) consecutivae of gevolgtrekkende: apa, Si\';, vvv, ovv, ro\'ivvv; e) causales of redengevende: yap; f) concessivae of toegevende : koItoi. Zie de interrogativae of vragende N°. 373 3. Nauw verwant met deze Conjunctiones zijn de particulae, die dienen om een woord of gedachte meer klem en nadruk te geven, zooals: yi, -yoüi>, »1, fié v , fti\'iv , 8»\'), Trip, /<« , vr/, rol. 4. Sommige Particulae kunnen niet als eerste woord van den zin staan en worden daarom postpositivae genoemd. Dit is nood- zakeljjk het geval met de encliticae. Zie N°. 13. Het voornaamste aangaande hun gebruik vindt men in de vol- gende lijst. 1. \'AAAó (lat. sed, at) maar, doch: na eene Negatie maar: ov yap aAAa, oï» yap toi aAAa, ov fitvrot óAAó, ou /ir)v aAAa het is niet zoo, maar : intusschen, verum tarnen: bij een opwekking en antwoord: nu, goed, welaan, aldus. An. I. 8, 16. tl aAAa yt: si at certe, maar ten minste, ten minste toch. Cyr. I. 3, 6. VIII. 6, 18. oii fiovbv aAAa icaf: non solum sed etiam. aAAa postpositief is gelijk aan \'t lat. saltem. Aanm. \'AAAa yap = at enim. Soms wordt dAAó met yap in het begin van een zin verbonden, terwijl aAAó eigenlijk bij een volgend gedeelte van den zin behoort: An. III. 1, 24. aAA\' lowg yap Kat aAAot ravr iTT&vfiovvTai, irpbg tü>v Srewv fifj ava/uêvw/itv aXXnvQ È^>\' rj/uöc tXSiïv, .... aAA\' i\'ifiiig apc,wfitv = ïuwp yap . . . . aAAa irpoq rtóv Sttüv: misschien overwegen dit ook wel anderen, doch bij de goden laat ons niet wachten totdat anderen naar ons komen .... maar laten wij beginnen. -. <

-ocr page 310-



		296 FARTICULAE. [N°. 431. 2. "AAAüic anders, in een ander opzicht, wegens andere rede- nen. Cyr. I. 2, 11. oWmq rt et insuper, en daarenboven rïAAwe Tt Kat a) = ra rt a\\Xa icai zoowel in andere opzichten als ook, niet alleen om andere redenen maar ook daarom, cum alia de causa turn hac. Cyr. I. 6, 11. II. 2, 24, b) voorna- meiijk, bijzonder, cum praesertim. Cyr. IV. 5, 8. An. V. 6, 9. Aanm. Ta ts aXXa Kal = tiWwq Tt Kal. Cyr. I. 2, 12. An. I. 3, 3. Heil. III. 5, 6. Cyr. I. 3, 9. TèfAAa als adverbium: voor het overige, overigens. Cyr. I. 2, 11. 3. "Apa (postpositief): dus, nu, dan ovk apa niet soms tl apa wanneer soms, of soms An. II. 4,6. tl /nrj apa indien niet misschien, nisi forte, nisi vero. N°. 393. c. 4. \'Apa (vraagwoord): ap\' ov nonne, apa tf num. N°. 273. 5. \'Aróp (bij Hom. ook avrap) doch, at. 6. Au (postpositief): wederom, van den anderen kant, van hun kant An. I. 10, 11. 7. I\'fflp (postpositief): want (enim), namelijk. In antwoorden, soms in vorm van vragen: immers, toch. Cyr. I. 6, 12. ol> yap nl/nniuai hoe toch zou ik mij niet herinneren. An. I. 6, 8. Cyr. III. 1, 11. In levendig gesprek dan. Ka) yap etenim, nam etiam, koi yap Kai want zoowelals. An. I. 9, 10. 7, yap; oï» yap; niet waar? N°. 373. tl yap, ti§t yap utinam N°. 366. yap Sj\'; enimvero, inderdaad. 8. ré (postpositief, enclitisch) ten minste, juist, althans. tywyt N°. 148. ik voor mij, intlyt daar toch. An. I, 3, 9. ge- scheiden è7T£i\' yt. 9. Toüv (= yt ovv, postpositief): ten minste, in ieder geval, certe. 10. At (postpositief): 1) maar, daarentegen, doch. 2) Het heeft niet altijd tegenstellende beteekenis: in de meeste gevallen dient het alleen ter verbinding van twee zinnen, waar wij het door en of in het geheel niet vertalen. Msi» (postpositief): verzwakt ju»)v (zie 19.) voorzeker, voorwaar fxlv ovv = lat. immo bevestigend, ja zeker of ontkennend, wel

-ocr page 311-



		N". 431.]		297
		PARTICULAE.


		zeker niet, o neen iraw, fxaXiara fiiv ouv gitnsch zeker toch «ai (<JAAd) fiiv S>) en (maar) voorzeker toch. Aanm. 1. In het algemeen wordt door fdv een begrip met meer of minder klem op den voorgrond geplaatst om het tegen andere over te stellen, die dan gewoonlijk met Si volgen. 2. Wanneer nu de tegenstelling van twee zinnen of woorden door fiiv - Si wordt uitgedrukt, moet 1) fiiv somtijds door wel of ten eerste vertaald worden; veelal echter blijft het onvertaald, daar het Nederlandsche taaieigen niet vordert dat die tegenstelling worde uitgedrukt, of daar zjj uit de plaatsing der woorden genoegzaam volgt. 2) Si wordt door maar, daarentegen, doch vertaald. Doch ook in dit geval, evenals wanneer geen fiiv voorafgaat, is de tegenstelling dikwjjls zwakker, dan waar wij maar enz. gebruiken, en gaat Si daarom bij de vertaling verloren of wordt na tjjdbepalende woorden door nu weergegeven. 3. Op fiiv volgt altijd Si of een andere partikel van dezelfde beteekenis aAAa, fiivroi, ürup enz. Bij opsommingen volgt op npÜTov fiiv dikwjjls eenvoudig ïirtna, efra. 4. Zie voor ó fiiv ó Si, oi fiiv oi Si N°. 25. 11. Ai) (postpositief) = »)§»}: Partikel van tijd: reeds, even, aanstonds (jam), vïiv Si) zoo even van gevolg: alzoo, derhalve van dringende aanmaning bij den Imperativus en bij vragen: ays Si) iini welaan spreek dan van instemming: natuurlijk, ongetwijfeld, zekerlijk toch. Dient als suffixum in ïi<xr<e 8»\'/, óaTiaSiiirort quicumque, iirtiSi) toen nu enz. Aïfitv ongetwijfeld, naar het schijnt Si)irov toch wel Si)ra (postpositief) in ieder geval, zeker, oi> Sijra zeker niet, rl Sfjra; hoe dan? 12. Eers ene, sive sive, hetzij hetzij, of of. N°. 373. 13. H, gewis, voorwaar:* gewoonlijk »J fii)v N°. 402. vraag- woord N°. 373. 14. "H. 1) scheidend: of, of anders: ?j i), of of = t}to< »j.

-ocr page 312-



		298
		[N°. 431
		PARTICULAE.



		2) vragend: of, irórepov, irórepa f\|, utrum an N°. 373. 3) na een comparativus: dan N°. 138. 15. "Iva. 1) relativum: waar, 2) conjunctie: opdat N°. 379. 3. en vandaar vragend "va rl (yivnrai) waarom? 16. Kat\' en ri (Postpositief, Enclitisch) = lat. et en que: en, ook, zelfs, bij een Comparativus nog. 1) wanneer op een zin met té een andere zin met Kal volgt beteekenen zij : niet alleen maar ook, zoowel als ook, non solum sed etiam. 2) gewoonlijk dient ré Kal ter verbinding van twee zindee- len, waar wij en zetten. Alsdan kunnen zij onmiddellijk elkander volgen. An. I. 3, 8. awopüv re Kal Xvirov/itvoQ in verlegenheid en bedroefd. Zie Cyr. I. 6, 7. 3) Tt ri dient gewoonlijk slechts om twee zelfstandige zinnen te verbinden, wordt dan gevoegd bij de woorden, die tegen elkander overstaan en dikwijls niet of door en vertaald. 4) Km\' Kal = lat. et et. 5) Kat\' in verbinding met Bé = maar ook, en ook. 6) Kal (ook té icaO verbindt soms twee adjectiva waar wij het niet vertalen, bijv. toXAoi icnt aXXoi (ook) vele anderen, koAoc KayaSós rechtschapen, rlg Kal a\\\\os eenig ander. 7) Kat na aüróe idem, ójuoi\'wc, waulrwg etc. is gelijk het lat. ac, atque. 8) Kal voor Infinitivi: ook slechts, ook maar, alleen, reeds. Cyr. I. 1,5. Kat SnXSüv. I. 3, 3. ko\\ Idüv; voor Participia: hoewel, Kal 7roAAoi ovrsq hoewel zij talrijk zijn. 9) Ovre ri = neque et. Té Kal ow (/«»/) of ré ré oi> [firi) = et neque. An. I 8, 8. 10) Kal staat dikwijls waar wij een tijdbepalende conjunctie gebruiken, vooral om een plotseling intreden der handeling aan te geven: a/xa Kal, tv&vg Kal, a\\iBbv kcu, ovirw Kal, ovk tySnv Kal. Cyr. I. 4, 28. II. 1, 10. An. II. 1,7. Zoo An. VI. 4, 26. k«i èZuirlvys toen eensklaps.

-ocr page 313-



		N°. 431.] PARTICULAE. 299 17. Ma Ata = ow /ia Aia neen bij Jupiter: Njj Aia = val pa Aia, ja bij Zeus. 18. Mtvrot (postpositief) voorwaar, doch: in vragen ow/ut\'i>ro<; niet waar? 19. Mr/v (postpositief): voorwaar, dikwijls met »} (zie 13) of doch maar: aXXa ufo at vero, Ka) /ui)v et vero, nu echter, ov n>)v aXXa verura tarnen (zie 1). 20. M?iSi, oi/Si = lat neque. a) na voorafgaanden negatieven zin: en niet, ook niet (na voorafgaanden bevestigenden zin vertaalt men en niet door Kai oü (/»\'/) et non), b) na een voorafgaanden bevestigenden zin: niet eens, zelfs niet, volstrekt niet, en staat dan gewoonlijk midden in den zin. M/jrt en Ovrt komen gewoonlijk slechts bij verdubbeling voor = lat. neque neque , noch noch. 21. Müv vragend = pij ovv = num. N°. 373. 22. Nwi> nu, op dit oogenblik. Nww (postp. enclit.) is meest dichterljjk, het toonlooze nu, alzoo. 23. "0;uw£ desniettegenstaande, evenwel, bijzonder bij Participia te vertalen door een bijzin met ofschoon: ouwq yt ufo, o/uwc ys fiivToi niettemin, o/uwe Kai hoezeer ook. Wel te onderscheiden van ó;uwe op gelijke wijze, evenzeer, ge- lijkelijk. 24. "Oïïwc. 1) als adverbium relativum (N°. 308) en als vraag- woord in de zijdelingsche vraag: hoe, op welke wijze, op de wijze waarop. 2) als conjunctie: opdat. N°. 378 380. 3) in plaats van we (32). a) bij een Superlativus: o7rwe ra\\urra quam celer- rime, zoo spoedig mogelijk (= on, we r«x«ffra) b) bij vergelij- kingen: evenals, vawe owwe gelijk een schip. Zie Soph. Phil. 777 en 819. Ow* 6(t3\' oirwe> het is onmogelijk: fieri non potest. Owk toS" 6n-&»e oi, het is noodzakelijk: fieri non potest quin. Ov\\ (fit)) öVwe, fiij on = ov Xtyto <"m, oÜk èpw öVwc ik zeg niet dat, of ftfi r«c Xtyirw niemand zegge dat.

-ocr page 314-



		300 PARTICITLAE. [N°. 431. iniet slechts.. maar ook. Cyr. VIII. 1, 28. niet slechts niet maar zelfs. Heil. V. 4, 34. Ov\\ Ö7rtt»e (ort), /u?j Ö7rti)c (oti) . .. aAX\' ovSt niet slechts niet. .. maar niet eens. Cyr. I. 3, 10. 25. "On dat. N°. 370372. "On »{, volgend op een nega- tieven zin beteekent: behalve, behalve dat, ftfj &ri laat staan, nedum. Zie ook 24. 26. Ou en fa\',. Zie N°. 425, N°. 373 en N°. 381. ovn vol- strekt niet. De Partikel oï» heeft bij sommige woorden zulke kracht, dat zij deze niet alleen ontkent, maar zelfs in eene geheel tegen- overgestelde beteekenis verandert. Zoo beteekent ov iraw vol- strekt niet, ob\\ ^kivto geheel bijzonder, ov <pi\\ui ik weiger, ontken. An. I. 3, 1. Ov en ju/; vormen met een volgend substantivum een samen- gesteld nomen bijv. 17 /i?) i/xnttpta de onervarenheid. Móvov ov , ov\\t tantum non, bijna. Cyr. V. 5, 50. "Oauv ov met volgend r}§»/: reeds bijna. An. VIL 2, 5. 27. Ovv (postpositief) gevolgtrekkend: aldus, gevolglijk, nu, derhalve, ergo; of bevestigend: voorzeker, inderdaad: B\'ovv maar althans, in elk geval echter, voorzeker, stellig. An. I. 3, 5., aW oiv maar voorzeker, yap ovv want toch zekerlijk, km yap ovv daarom dan ook. An. I 9, 8 12., tl S\' ovv als dan waarlijk, SjtTirip ovv zooals dan toch zeker. Zie ook 10, *fiiv.* Ovv suffixum van pronomina = §>\'/ (11) óanaovv quicumque. N°. 188. 28. Ovkoïiv (versterkt ovv) a) verzekerend: aldus, derhalve, b) vragend: alzoo niet? nonne igitur? N°. 373. Ovkow (versterkt oÜk) a) verzekerend: aldus, dus niet. b) vragend: aldus niet ? 29. nip (postpos. enclit): zeer, althans, dient als suffixum bij pronomina en particulae : \'óoirtp juist diegene, iirdvsp daar

-ocr page 315-



		N°. 431.] PARTICULAE. 301 juist, uirep daar toch, zoo ten minste. N°. 393. Katirip ofschoon, N°. 420, &anep gelijk, juist als. 30. n«ó (postpos. encl.) in ovirio, fii)irto nog niet (ovkIti niet meer). 31. Tot\' (postpos. encl.) bevestigend: zeker, ongetwijfeld, in- derdaad (soms gevolgtrekkend: dan , derhalve). Kulrot ook inderdaad, en toch /.itvroi tegenstellend: evenwel (boven 10. 3); bevestigend: waarlijk, alleszins uvroi waarlijk, voorzeker niet roiyap , rotyapovv, roiyaproi = Kaii yap ovv daarom dan ook rolvvv 1) derhalve, aldus: 2) nu echter, lat. atqui. 3) = Bt, verder, echter. 32. "Qg. 1) zooals, evenals, als (quasi) gelijk = wairtp. 2) hoe, quam bij een uitroep An. I. 3, 16 ü>g tï>t)Stg quam insanum, hoe dom. Cyr. I. 3,2. 3) bij adverbia voor den positivus met versterkende kracht wg a\\t)SÜ>g in waarheid. Cyr. I. 3, 8. voor saperlativi (= liri, oirwg, zie boven 24. 3)) om den hoogst mogehjken graad aan te geven. N°. 137. 4) voor \'órrwg, ut finale. N°. 378., voor loart ut con- secutivum. N°. 376, voor quum temporale. N°. 383, voor quod causale N°. 372., voor tin dat N°. 370. 5) wg in verbinding met Participia en den Gen. Abs. N°. 418. 6) wg = üg ongeveer, omstreeks bij getallen. An. 1.2, 3. 7) tï»c, praepositie bij personen = ilg tot, naar. bl. 208. 8) w? geeft aan de praeposities fat, tig, npóg de beteekenis van versus, duidt namelijk de richting niet het doel aan: naar den kant van. 9) in de uitdrukkingen wg ïvt naXiara zoo zeer als mogelijk, wg tKaarog of ïicaorot ieder voor zich: wg faï rb wo\\i zooals meestal, wg tlnóg zooals billijk, natuurlijk, klaarblijkelijk is, wg wipsXov utinam, och of N°. 363, wg tfiol, u.a-f i/noi volgens mijn oordeel.

-ocr page 316-



		302 PART1CULAE. [N°. 431. 33. "Qe (of J>c) = ourwc, <5>8t, aldus, zoo, op deze wijze icai &c ook aldus, ook in zulke omstandigheden oï»8\' wc en yuijS* &c ook zoo niet, ook in zidke omstandigheden niet, toch niet, desniettemin. 34. "Hart, itaquc 377. Aanm. 1, ut consecutivum, zoodat N°. 376. Dikwijls moet ware vertaald worden: op, onder voorwaarde dat, ea conditione ut, waarvoor fy>\' $Tt meer gebruikelijk is. An. V. 6, 26 wort tKTrXïïv onder voorwaarde dat zij wegvoeren. Dem. Phil II. 11. "H dart of ware met den Infinitivus is achter begrippen waarin een Comparativus ligt opgesloten te vertalen door: dan, dan dat, soms ook na positivi om aan te geven dat een eigenschap in te hoogen graad aanwezig is. Cyr. IV. 5, 15 óXiyoi tofttv werrt t7Kj>aruc tlvai avrüiv wij zijn te gering in aantal on ze te verwerven.

		t

-ocr page 317-



		AANHANGSEL OVER HET DIALECT VAN HOMERUS.

		VOORWOORD. Een aanhangsel over het dialect van Homerus wordt in deze spraakkunst gevor- derd. In het kort zal ik hieraan trachten te voldoen. Hierdoor ben ik echter in de noodzakelijkheid rekening te houden met den tot heden algemeen aangenomen, den overgeleverden text, en den text, zooals hij ons gegeven wordt in de Homerus- uitgave met de digamma van de twee vaderlandsche geleerden J. van Leeuwen Jr. en M. B. Mendes Da Costa, door bevoegde beoordeelaars \') naar verdienste hoog geschat. Voor het gebruik dier uitgave zal dit aanhangsel echter niet voldoende zijn, doch gemelde geleerden hebben een merkwaardig handboek Het Taaieigen der Homerische Gedichten" aan hunne uitgave doen voorafgaan. Kortheidshalve zal naar deze uitgave door de letters v. L. verwezen worden. § 1. Versmaat. Het vers van Homerus (versus heroïcus genoemd) is een hex- amëter (t£a/utrpoe zesmatig) bestaande uit zes voeten. De laatste voet heeft altijd slechts twee lettergrepen (-----of w) {dactyli- cus catalecticus in disyllabum), de vijf andere voeten zijn of dactyli ( ^ ~J) of spondëi (-----). In den vijfden voet is veelal een dactylus, ofschoon dikwijls (vooral wanneer het vers op een vierlettergrepig woord eindigt) ook een spondeus voorkomt, waarom het vers alsdan versus spondiiïcus genoemd wordt. \') Grato animo quae non peritura novissimi editores dederunt accipiamus. Nam falsa quidem opininnum commenta ipsa delebit dies, sed permultos Homeri locos cum alienis conjecturis, in quibus pensitandis sanum sobriumque ostenderunt judicium, turn suis ipsorum inventis, quae saepe non volgari eruditione elegantiaque et singu- lari acumine commendantur, ita curarunt, ut haud facile suscepti gravissimi operis eos poeniteat. Van Hekwkkden, Mnemosyne 1889, p. 142.

-ocr page 318-



		304 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 432, 433.

		2. Men noemt arsis van een voet de eerste lange lettergreep, waarop de ictus of klemtoon valt, terwijl de tweede lange of de twee volgende korten de thesis vormen. 3. Caesuur (van caedere snijden) is een rustpunt, dat in een voet valt en waardoor het vers in twee deelen verdeeld wordt. Gewoonlijk valt zij in den derden voet en wel öf na de arsis {mannelijke caesuur) öf in de thesis (vrouwelijke caesuur), somtijds na de arsis van den vierden voet. 4. Behalve deze caesuur is dikwijls nog een rust of pauze (van iraveoSat ophouden) in het vers , welke gewoonlijk met de interpunctie samenvalt, of na den eersten of na den vierden voet, in dit laatste geval bucolische diaeresis genoemd. Bijv. : ___ ^/V-/ ___ ^V/ ___ \|l ^ \|\|__^ ___ v^W ___ >-/V^ ___ v^ Vr. Cues. Buc. Diaer. a. l.\'Avipa /ioï\|(Wêjr(\|MoüiTa,\|\|jro\|\\iyrpojroi>,\|\|<>(,\' psnXnjiroXXa Mann. Caes. *2. ir\\ayx^>j* 11wei Tpw\'\|t)?\|\|ït\|pi»\' irro\\i\\i$pnv ï\|xtp<TII\'. Vers. Spond.** 29. nviirraro\\yap Ktir<t\\$vpbv\\\\n\\nitfiovnQ\\Aiyitj\\$oto. Pauze na l^8t\'ⁿ voet. 32. w J7roi,\|\|oIni\'\| ji/ vu S»\|oï>c j3poToi\\alria\\<ivrat.* Cacs. na arsis 4^llen voet. *14. rov S\'* >/\|/(ti73«r\' ï\\irtira $e\|a,\|\|y\\au\|<Sjric \'A\|3i)»<i/.* § 2. Quantiteit 433 Voor de quantiteit gelden de regels van N°. 68, doch: 1) Ook voor muta cum liquida wordt de vocaal doorgaans als lang beschouwd, terwijl de consonanten van een volgend woord ook nog hun invloed uitoefenen op den klinker in de eindsyllabe van het voorafgaande. Zie boven vers 2. o. 15. tv <T7rÉ<r\|oï y\\a<pv\\p(Htrl, \\t\\\\aiofit\\vrj 7ró(Tiv\\(ivnt. a. 45. (1 irarip ti/iÉTipt KpoviSt], \'i-nart tpftóvTuiv. a. 122. tcai (iiv <j>u>v>i<taQ ïwtB irripótVTa irpnariiSa. 2) Zelfs een enkele liquida of de digamma van een volgend woord is voldoende om den korten eindklinker van een vooraf- gaand woord, die ia de arsis staat, als lang te doen gelden. a. 27. Zrji\'èc l\|vl /«fya\|poiffij». i. 47. f<Véro\|£ï pófi\\Sov. $. 87. ») rot o\\rt M/ Sint f a\\tlSuv, k. 3. ir\\u>Ty i\\vï vi)\\atp. P. 196. o S\' a\\pü J?<p\\iratiïi ü\\iraoat.

-ocr page 319-



		N°. 433436.] dialect van homerus. 305 Schijnbaar geschiedt dit soms ook voor » of J, waar echter een oorspronkelijke sibilans verdwenen is, bijv. atvui voor afiita P. 463. 4¹ 198, Siiay voor iftiay 0. 116. truv6t r. 172. 3) Een tweeklank of lange klinker, door een tweeklank of 434 klinker gevolgd, wordt in de thesis altijd verkort, wanneer de eerste cindsylbe is: dikwijls, wanneer beide tot hetzelfde woord behooren. Zie § 1. a. 1 en 2. «j. 312. roïoc l \| óiv, olóc \| laat. ?. 303. i\'ipwoe \| dXX\' ön-or\' \| av e. r. £ 4) Een korte eindletter greep geldt in de ar sis als lang en wel bijna uitsluitend vóór de hoofdcaesuur of vóór een interpunctie. a. 40. Ik yap \'O \| piarci \\ o \|\| Wnic. y. 230. Ti]Xf;ia \| \\l, \'«\' I o". De -ï van den Dativus geldt in de arsis als lang. Bijv. e. 415. B. 116. O. 267. 1. 23. P. 152, 329. U. 119. Eveneens geldt als lang de naamvals-uitgang -a midden tussehen vier korte lettergrepen: \\j/. 225. apnppaPé \\ a Kart \| X«£ai\'. k. 353. A. 45. Q. 7, enz. 5) In sommige woorden, die anders voor het vers onbruikbaar 435 zouden zijn, wordt een korte klinker als lang beschouwd, bijv. avÏTfpÓTtpoc met a en 5 (overgel. aviripéarepoi;) j3. 190. a in a%a- varoQ (a). a. 31. en airovhaSai. B. 113, 288. ï in £7riroi>0£. /u. 423. np~i_aii(h<;- B. 817. r. 356. 9. 356. 2. 164. enz. Daarom is elapïvóc, oiXó/Jfvoc, SovXixóiïitpor;, TrovXvjiÓTitpu overgeleverd, waar v. L. Ftapivtiq, iXójitvoi, SöXixóSupos, iröXvjSÓTtipa schrijft, met lange ï en ö der eerste lettergreep. Om deze reden ook wordt 1. niet positione verlengd: a) de korte eind-klinker voor de woorden ImkvvSoq. a. 246. ZJXtta B. 824. ZKu/iavSpoc (Sptoc;). B. 465. a/eiirap- vov, t. 237, ffriaroc (Gen. van ariap talk, ook als tweesylbig beschouwd), (p. 178. 183. 4) de tweede syllabe in Aïyujrrlfi) etc. c) de eerste syllabe van weinige andere woorden , bijv. avSporiira n. 857. 2. de i in den uitgang -irj tussehen twee lange syllaben als lang beschouwd, zooals aüfitn smaad v. 142. virtpoirXtr] overmoed. A. 205. 6) Een korte lettergreep wordt soms lang gebruikt in het be- gin van een vers, bijv.: ï in tirri S. 13. Sïó. T. 357. 7) De korte ü blijft onveranderd, evenals de a die door het 436 wegvallen van consonanten lang is N°. 40, bijv. /xéXag (voor nêXavg), irac. (voor ttóvtq), en de Ace. Plur. der l^8tc declinatie ipvxfe met lange a (voor i/w^óve N°. 81. 3). Doch wegens de versmaat v/uaSófiC, ijvifióiit voor a/taSót«c, avsfióiie B. 77 , 606. y. 172. De van natuur lange a echter wordt meestal door »j vervangen 20

-ocr page 320-



		306 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 436 439. bijv. \\Mpri (att. x^P") Z. 516. vtr\\vir\\z (veavtag) k. 278. pttiStog (paBiog) t. 577. 7rpr)aaw {irparrw) y. 476, A. 562. ava\'iaio (Fut. van aviam) j3. 115. Substantiva, die in het Attisch op -eia of -ota uitgaan van adjectiva op -tjc of -owc afgeleid, hebben bij Homerus tit\\ en -oit) tot uitgang. Bijv. óXi)Sfi»i tvaarlieid. Q. 407. p. 122. jun-Xofr) I. 362. tvK\\ii_n ?. 402. § 3. Over de Consonanten en Sibilantes. 1. Men vindt \'la en /xla als vrouwelijk van tig één; aïa en ycüa (yi}) aarde; el(3w en Xtlfiiv plengen; aiv en £iv met. Zoo ttóXiq en 7róA£^ioc naast 7rroA<e en tttóXe/uoq , /xaXaKÓc; en fiaXSa- koj toeefc, Bl\\a rpixa enz. en Six&a rpi\\^a ^enz\' 2. Jlfeï en zonder q vindt men iroAAaw (r. 232) en iroXXaKiq (9. 362), avriKpv (E. 130, 819) en uvtikqvq (A. 481) tegenover, fuo(a)r\\yv (A. 573) en fita{a)r\\yiq (E. 41) in het midden, ISvq (E. 849) en 2SÓ (Y. 99) rechtstreeks, /ii_Xpi (N. 143) en /«XP«c (Q. 128), a/xfi praep. (r. 231, 328) en ct^is adv. (B. 13), a_Xpi praep. tot aan (<r. 370) en a_Xpte ^a<^^v\' geheel en al. (A. 522, IL 324, P. 599), arpêfjias (B. 200) en arpina (O. 318) onbewegelijk. 3. De sigma is slechts dan als aanvangsletter van een woord voor eene vocaal gebleven, wanneer zij gelijk is aan sv-, zooals in aiyaoj (ofiyau) zwijgen) N°. 243. Zij wordt nog als oorspronkelijke aanvangsletter teruggevonden in u\\a (ace.) zee, aal, upa samen, éVo/jai sequor etc., alsmede in sommige vormen der werkwoorden, bijv. ivviiria door assimilatie der o uit iv-akitta. \'Hiirto: oix< airiiaoj: <sxr\\«ii>* = ianov: laxov. Futurum met den langeren vorm der praep. Ivi - oirtiaut. Aor. zonder augment Ivitsirov. Conj. met beide vormen der praep. (tv - airu>) tairia en Ivi - air<o. Infin. Ivitrwiiv. Zoo ook -ilirov uit ïanrov bij -£7rw hanteeren. Vergelijk N°. 247, 265. A. 4. en N^u. 440. Met en zonder a vindt men opiicpós en /mc/nii; tói\'x, <rÜ£ en f; z«-//« en andere. 4. Bij Homerus vindt men dikwijls dubbel a 1) daar de linguales (tegen N°. 38 2.) kunnen geassimileerd worden: ttovq. Gr. jtoS-oc D. PI. (jroS-ffi) iroaai, &a£w (st. SticaS) Aor. M. it>LKaaaafir)v.* 2) daar de a van den stam bewaard kan blijven voor de uitgangen, die met a beginnen: bijv. tVoc (st. Ftitto N°. 244 6).

-ocr page 321-



		N°. 439 , 440.] DIALECT VAN HOMERUS.
		307


		D. PI. fn-«r-<m>; rtXéw (at. reXia N°. 257, 258. Aanm.) Aor. irêXta-aa. Zoo iriirva-oai X. 494, 2 p. van iriirvafxai Pf. van itvv^avofiai. 3) daar in de oudere vormen dubbel a was, waarvan in het Attisch maar ééne gebleven is bijv.: ro<r(a)oe, oa(a)os, fila{a)oQ etc. 4) daar bij Homerus steeds dubbel a staat voor de attische tt bijv. KTtyivaaw = KJjpvrr&i , SaXaoaa = SaXaTTa. Men vindt echter ook de Attische vormen met enkel <r, irooi, ïirsai, trtXcot, tÓooq , oao$ , /usaof. 5. De oudere vormen der relativa welke met órr- aanvangen, werden met dubbel ir geschreven, zooals nog bij Homerus in de arsis, bijv. ottttote a. 41, óinrolog a. 171, ottttwi; a. 270, 295. Zoo ook otti naast ort s. 112. 6. Verdubbeling van Consonanten moet voornamelijk toege- 440 schreven worden aan assimilatie \') eener sibilans. Zoo vooral bij het augment (N°. 240 en 244. 2), en in de vervoeging bijv. **lf.lfttl>(U (VOOr t<T/UtVai).** Yerder ook in de samenstelling, zooals (piXo/ifiuSfo (voor <ptXo- ff/i£t8/)c) gaarne lachend, ayawtfog (van aya-avi^>w) dik besneeuwd, ïvvvijroc schoon geweven (van tv-avito) etc. V. L. geeft ook airivviZovro zij wiesschen zich af (van Awo - {o)viï,to ?) ⁸) liriW\'iyiïnv aait de oppervlakte rakend {itet - J?\\iyc~>iv f) ³), avvi<pi\\oQ onbewolkt (van iv\' =: a priv. N°. 303 en v^sX»)). Deze verdubbeling heeft ook plaats bij de F, bijv. IffoZiv (voor 1-aFah\'i Aor. v. favlavoi behagen) = ivafa. S. 340, n. 28 etc.

		\') Man hat, wie jetzt wobl so ziemlich anerkannt ist, hier in den bei weitem meisten Fiillen die Verdopplung der Consonanten als Assimilation aufzufassen . . . Danach stellt sich die Verdopplung des p überall als etwas uraltes heraus. Damit verglichen ist XX, vv, pp. nach detn Augment eine vereinzelte Erscheinung, die sich theils ebenfalls aus iilterein doppelconsonantischem Anlaut erkliirt, theils aus missverstiindlicher Xachbildung solcher Formen. Auf Grund eines vielleicht berech- tigten iWiaairo, é\\Xi<Ta/i>j" . . . wagte man tXXajSt, Hft/iaSé .... Endlich erkliirt sich in einigen wenigen Fiillen der Doppelconsonant aus einer nach dem Anfangs- consonanten eingetretenen Assimilation, so bei otia, und ISe\'ewiv." Curtius Ver- bum². I. p. 116, 117. Mépopt f/(f/(opf t/i/inpt ; oéaviiai iaiav/iai taou/iat; auch mit iWafit hat es vielleicht die gleiche Bewandtniss." II. p. 150. ^s) Curtius Grundz.» p. 317. N°. 439. Ook Christ. K. 572. ³) Curt. Stud. III. p. 300. 20*

-ocr page 322-



		308 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 441, 442.

		7. De digamma staat niet alleen als aanvangsletter der woor- den zooals bijv. \') Hup (»/p) ver piairipoQ Vesperus, avondster jroïicoc vicus. ftitcom viginti rtB, c^iBov videre föivoQ vinnm, wijn. ftXSofiai veile f\'iov viola, viooltje ftpyu), hipyt» weren. ftp- verbum f\'i$ vis Hpyov werk, daad. r) stoSi\'iQ kleeding ) ««kw ivijken. \\ / a. 7 7 7 i vestis. vest, to .«(t3o5 kleed ) Zij staat ook als tweede letter bijv. in StSrta en S&rouca vreezen SeSfloaonai bang maken, Sti\'iv lang, soms voorafgegaan van een e zooals in hiXBup wensch , htXSopai wenschen, iftXirofjiai hopen enz. Aanm. 1) Men lette op de digamma van het Pronomen ?óc, é\'.^roc (fft^oc) «««» cijn, haar <Jf, i), \'óv TX". 154, het Pron. Pers. van den 3\'^l,n pers. Gen. Ftïa, ïio. Dat. ^ot\'. Ace. Fi, en f\'oco.itoq elk. 2) In den overgcleverden text is de f dikwijls gebleven in eene v, zooals tvaSl = IffaSi, avipvrrav = aFfépvaav. 8. Gutturales en dentale» blijven dikwijls onveranderd voor de H (tegen N°. 41), bijv. aKa^fiivoe;, ÏKfitvoc;, (/)ïB/xev, KiKopv^fitvog, ttót/joc zooals in \'t attisch ook bijv. aK/u/j. § 4. 1. Samentrekking en crasis komen bij Homerus, op enkele uitzonderingen na, niet voor. Zie N°. 447, 449, 453, 459, 473 enz. Vandaar u. 3. aorta (att. aart)) vóov (att. voïiv). 4. aXyea (att. aXyri). V. L. voert dezen regel ook door bij de woorden op -kAF/c en geeft bijv. 2. 117, Y. 145 \'UpanXteoQ ²) etc. voor \'HpaicXqoc» T. 98. \'UpaKXttiltjv voor \'HpaieAiiir/v. Wanneer er in den overgcleverden text samentrekking plaats heeft wordt to tot tv samengetrokken, bijv. n. 112. Surtvvro voor daréovro, o. Ö33. yivtvc, voor yivioQ. Vandaar de Genitivi der Pronomina t/uv, pw atv tv \'6t(t)iv tiïi voor Ifitó, ptó aio \'io öttio réo. Zie N°. 456.

		\') Zie de volledige lijst der woorden welke bij Homerus met de F geschreven worden bij v. L., Taaieigen der Hom. Ged., N°. 41. ^s) JlurpriKKifèoQ \'HpwcX«.Pfï : offensionem , quam Nauckianae scripturae, \'Hpa- eXtÉof et \'HpacXdtt) trium quatuorque vocalium immensus hiatus merito excitavit, a nobis restituto digammo vitatam esse (addo). Christ., II. Proleg. p. 178.

-ocr page 323-



		N°. 443445.] DIALECT VAN HOMERUS. 309 2. Door Synizesis \') wordt de t mot een volgenden klinker 443 of tweeklank als ééne lange lettergreep uitgesproken, bijv. E. 90. tpiSïiXtlOV. Overgeleverd is de Synizesis van de jj met volgende vocaal of diphthong: bijv. a. 298. ?) ovk aiiic. 3 Apocope is de afkapping der laatste vocaal bij ava, napó, Kara en apa. De t van kot wordt dan geassimileerd aan de volgende consonant: do v van av\' ondergaat de veranderingen in N°. 43 aangegeven, terwijl zij voor de f geassimileerd wordt bijv. cLFfipvaav (= avafipvaav), overgeleverd avépvaav (avepvio terugtrekken) A. 459. 4. Aphaeresis is de wegneming der eerste vocaal bij apa dus, dan, wat aldus in de volgende vormen voorkomt: apa, ap\' (zie N°. 445.) Sp (zie boven 3.), pa en p (N°. 445.). Zie ook N°. 462. 5. Syncope en Metathesis komen meer voor dan in het Attisch ~N°. 284. Bijv. tiVte ti non; waarom toch? irpóyvv * npoyóvv op de knie, yXaKTOipayog = ya\\uKTO<j>ayo<; zich met* melk voedend, nXoxfioi = nXÓKa/ioi haarlokken. Zie verder N°. 448. Kaprop , kaprtpóc nevens Kparog, KparipoQ, Spaeroc en Sapaog koenheid, KoaBin en KapSnj hart, /3poroe sterfelijk en Comp. bij ixópog dood. Zie voor dit laatste, alsmede voor t7rpa &ov, ïSpaKov, N°. 284. A. 1. 6. Elisie heeft niet alleen plaats volgens N°. 19, doch ook 445 de -i van den Dativus Sing. en Plur. kan geëlideerd worden, evenals -ai in de uitgangen -pai, -aai, toi, -arat (N°. 262. 3), ptvai (N°. 461.), -aSai, en -oi in de Dativi poi, aoi, rot, fot.

		\') Vidimus contractiones et synizeses, si traditionem solam sequemur, per omnes carminura Homericorum libros dispersas inveniri; si criticam artem admovebimus, graviora eartim genera e partibus vetustioribus to\'li posse, in reeentioribus remanere tamquam indicia recentioris originis ; praeterea tres metrieas esse poëtae excusationes evicimus t ut et in clausuia versuum et in caesura majore et ob nimium brevium vocalium concursum contraotas formas non prorsus spernendas duceret. Vocales vero eas facilius in unum coire demonstravimus quae olim aut nulla, aut consona j disjuneta fuerint, multo difficilius ea quae apirunte s, difficillime quae digammo antiquitus secretas esse constet. Menrad. De contructionis et synizeseos usu Ho- merico. p. 191.

-ocr page 324-



		310
		DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 445 , 446.


		K\' = _KCV, r\' = «\' of = rot (zie N°. 456.) 5t\' = 5«. ») 7. Hiatns is geoorloofd na vocalen, die niet kunnen geëli* deerd worden (N°. 19. A. 1), na een langen klinker of tweeklank, na elisie der eindvocaal (bijv. A. uXyt ïèt]icev), of bij een caesuur of pauze. Vele hiaten zijn in den overgelevetden text schijnbaar, wijl het volgende woord met de f begint. A. 7. \'ArpiUrjc, n FavaX avSpaiv. S. 729. SioSt Facairri. 8. Diaeresis (N°. 2) komt veelvuldig voor, bijv. \'Arpcfêqc. "Waar de spiritus of het accent op de eerste vocaal staat is het teeken der diaeresis overbodig ivB/irtTog. §5. Eerste Declinatie. 446 1. De stam der woorden van de eerste declinatie gaat uit op -a, welke in de vrouwelijke woorden lang of kort kan zijn of tot m verlengd worden, terwijl de mannelijke woorden de e, het kenteeken van hun Nominativus, ontvangen en op -oc of-ije uitgaan. Sommige mannelijke woorden gaan uit op -« , zooals viipiXtiyipira wolkenverza- melaar, iirirtha alwijze, en andere. 2. Zij worden gelijk in het Attisch (N°. 2729) verbogen, doch : de Gen. Sing. gaat uit op -ao: \'Arpet\'Sao (\'Arperêa\' door elisie) (overgel. \' krptlttu en na vocalen -w : \'Ep/nefao , \'Epfiéiw). de Gen. Plur. op -awv: Seawv, vavrawv, irapttawv: ook \'lüv = -üv ²) (na vocalen) vavriwv, iraXatüv, TrapuQv. de Dat. Plur. -yai, -yg: aanpyai, fisyaXyai, £e<rrijje. v. L. Zeorija\' door elisie Z. 243. Zie voor den uitg. van den Ace. Plur. N°. 81, 3. en 436. \') Ueber den Ursprung des Substantivsatzes von Dr. Peter Sehmitt, bl. 40. ) Bij v. L. in twijfelachtige verzen kuv* diayllabus irv\\kuiv H. 1. M. 340. apliov I. 666. wtiyïujv ♦. 312. èirXiiav A. 636. Y. 601 tutv met synizesis woWiuiv I. 644, B. 131. pikaivitov A. 117. airiiav M. 424. Svpoppatoriwv II. 691. 2.220 üv apyivviiv 2. 629. icpiüiZv A. 69. cXtaiüv M\'. 112. rüv E. 424. K. 263. avrüv T. 302. Tpv<pa\\iiüv M. 339. Xkoiüv V. 263. Z. 307, volgens de Addenda p. 617.

-ocr page 325-



		N°. 447, 448.] dialect van homerus.
		311


		Tweede Declinatie. 3. De stam der woorden dezer Declinatie gaat uit op -o. De mannelijke voegen in den Nom. een -e (zie boven, 1.), de onzijdige een -v achter den stam. Zij worden verbogen gelijk in het Attisch (N°. 3032), doch: de Gen. Sing. gaat uit op -oio: \'HeXloio, AlylaSoio, bjj v. L. door elisie -oi : niriipoi\' A. 485. de Dat. Dual. op -ouv: b(j>Sa\\[ioïiv, &/iouv. de Dat. Plur. op -oiat(v): olm <j>l\\otoi, bij v. L. door elisie -oid A. 2. \'Ax<"o?<t\'. 4. Contractie heeft niet plaats volgens N°. 442. Noo?. D. vóip. Ace. vóov. N. Öortov. P. oarta. üai\'3\'ooe, YlavSóov, flav- SoV etc. (NoÜ_c. k. 240. N«fov. il. 354). 5. De Att. 2\' Declin. is niet in gebruik. Voor Atojc, wii?, Aa-ywc gebruikt Homerus Xaóg, vnóp, Aay<oo£. Het Attische tu>s wordt: in den overgel. text: N. fitÓQ. Q. riovg. D. jjot. Ace. tj<ü (Perispomenon) Dl] v. Li. 7]a>5 tjooc not rjoa. Evenzoo (\'Spa»g zweet, xp^g Hjfi huid (ook Gen. xpa>roe K. 575, Ace. xp<>J^r" <* 1^2 en 179) en atSóJc schroom. Samengetrokken ia AtjroDc A. 9. S. 327 voOc ö. 470, 525. Aijroï . 498. U. 607. i^pijj P. 745. kwbijw ace. v. kvkt\\mv mengsel* A. 624, 641. Derde Declinatie. 1. Gen. en Dat. Dualis eindigt op -ouv: iroSoïiv, 2,tip{)vouv. 2. Dat. Plur. (N°. 79) op -£o-o-t of -<n, voor welken uit- gang -oi de -o- van den stam kan blijven of wegvallen, even- als de linguales kunnen geassimileerd worden of wegvallen: iróB- tacnv, iroei aiv, no-aiv\', ïirog (st. ;£7T£C N°. 244), £7T£o-- eni/, tirt - atv. In den overgeleverden text vindt men bijv. ook K. 486 : aiy emv, doch v. L. geeft atyuro\' ») óiiitnt. Zoo avaicTiaiv o. S57. (ai>are<r<r\'). 3. De Ace. Sing.* gaat tegen N°. 72. 2. bij barytona op -t?

-ocr page 326-



		DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 448, 449.
		312


		en -vg, wier stam op een lingualis eindigt, meestal uit op -a: ïpiQ , spiSa ; KÓpvg , icópv&a. 4. Vocativus van ava% (fava£) vorst is ava (fava). 5. Syncope (N°. 77). Bij Hom. vindt men naast de vormen zonder e ook de vormen met £, waripog en Trarpóg, avSpóg en avf\'pop etc., doch verder kan de e nog verdwjjnen in den Gen. Plur. iraripwv en warpöJv, Svyarpüv, in den Ace. Sing. Svyarpa en PI. Svyarpas, en in den Nom. Siyarptg. Dat. Plur. èvyart- peoaiv. 449 6. Samentrekking. (N°. 82). l^e klas. Bij stammen op -$ (E°. 244), namelijk de woorden op -o? (N°. 82) en -»jc (JS°. 83, 84) heeft geen samentrekking plaats. Zie N°. 442. De uitgang -ta moet aan het einde van het vers of voor de hoofdcaesuur dikwijls door synizesis als een- lettergrepig gelezen worden: r. 27. Q. 267 H. 207. De neutra op -ag (JST°. 86) zijn talrijker dan in het Attisch, worden niet samengetrokken en verzachten de a voor vocalen dikwijls tot e, bijv.: oïiBag bodem, Gen. oïiBeog, D. oÜSeï, kwüq vacht, N. P. Kwta, D. P. Kü\'tmi\'. 2^e klas (N°. 89). De woorden op -te behouden in alle naam- vallen de i: bijv. /xavriQ, fiavriog, fiavru, fiavrtv enz. doch een tweevoudigen stam heeft wóAtc st. 7roXt en iroXtj (N°. 241). Vandaar bij Homerus: N. nóXig. N. nóXut; G. iróXtog (wóXyec) 7róA»)£5 (att. »<5X«c). (iróXyoj) 7roA»)OC (^a"- iró\\iug). G. 7roA(\'tu»> (7roXs/«»v) 7tÓAewi>. D. 7róAï (uit 7róXii) D. 7ro\\tt(T(Ti (wó\\fj<ri) iróXeoi. (iróXyi) 7róAj}\'(\', ïróXü (att. tó\\u). A. 7roA7e, 7roAtac AcC. nóXlV. (wóXyac) 7TÓAt)ae (att. woXiïq). "Aotv (faarv N°. 89). G. uareog. D. aarEÏ. N. A. PI. aorta. 3\' klas. Bo(7(Aeó_£ (N°. 91) volgens N°. 241.

-ocr page 327-



		N°. 449 , 450.] dialect van homerus.
		313


		Hom. Att. Hom. Att. N. (flu<TiXf.c^,c )) fiaaiktvq. (fiaaixifiv) (3aai\\ïiec /3aitXf/c - iïc- G. {fiatriXifos) pa(Tt\\7)OQ \|Sn«iXFwe (fiatnXtfuv) paaiXriwv fiaaiXéwv. D. (/SnoiXtfi) fiaaiXïll (iamXei. (/3aot\\i r<n) fiaatXevai. A. (fSaoiXkra) j3ao-(Ai/a fiamXka. (fiairtXifac) /3a(T/Aijac j3n(TiXi";c - «C V. {fiaatXi?) j3ao-tAtü. \'ApKrrcvc heeft in den Dat. PI. apurrfietrotv. De woorden op -uc met den stam -v (N°. 92) gaan in den Ace. Pluralis somtijds uit op -v<i£. Somtijds is de Dativus op -vi eensylbig uit te spreken. Bo«c rund = att. N". 92, doch ook Dat. PI. fiówirtv Ace. fióac. Tpaüj oude vrouw, bij Hom. ypijuc, Dat. yp\'ji Voc. ypijo. Afwijkingen. 1. "Apijg. G. "Apr/oe en "Aptoc- D. "Ap»\|t en "Apsi\'. Ace. "Aptja. 450 Voc. "Apeg. Overgeleverd is "Apr\|i> E. 909. 2. rów knie en Sópv paal, speer (N°. 99. b. c) hebben tot stam -yowr(ar) en Sop^(ar). In alle naamvallen behalve den Nom. wordt de o tot ou verlengd. G. yovvarot; en youvoe, Soyparoe en Sovpót; etc. Dat. PI. yovvaaiv en \'youvEOTo-tv, Soupafftv en Sovptaoiv. 3. NaOp schip, bij Hom. vijüp. G. v»/óe en vtóg. D. vijf. Ace. vïja. PI. N. vms en véej. G. vr\\üiv en kwv. D. vfeooiv, vitaoiv en vrjvaiv. A. vt/ac en vtu?. De Ace. vla is éénsylbig overgeleverd, i. 283. 4. Ytóc ^oow gaat regelmatig volgena N°. 99. m. en daarbij G. uToe. D. vlti en vlï. Ace. vlo (vUa? N. 350). Dual. N. A. ule PI. N. viitg en uïei;. G. vjwv. D. maai. A. vilac en vlaq. \') Aldus volgens Kaegi bl. 45, Koch¹⁰ bl. 338, Van den Es² § 18, Muller Lattmann⁴ bl. 30, Merzdorf Curtius Stud. IX. 221, Delbiück Curtius Stud. II. bl. 194 enz. Curtius. Stud. III. 398. Brugman, Curtius. Stud. IV. p. 168 (?). Christ. II. Proleg. p. 170. Gust. Meyer daarentegen geeft met Leo Meyer Vergleichende Gramm. ³ bl. 561. een Nominativus liaat\\r)it st. \|3uitiXijw (N°. 298) G. (ïaotXtïfos QS\'. 342) Dat. Pa<ri- Xijft (N°. 349). Ace. fiaTiXijjr,, (N°. 332). Gen. Tl. ^aatXii^uiv (N". 372). Ace. /3«- <riXi)^oe (N°. 362). Zoo ook Henry. Gramm. Comp. ^s N^u. 76. en van Leeuwen Att. Vormleer³ N°. 66 , Mnemosyne 1889. bl. 207.

-ocr page 328-



		314 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 450453. 5. Xdp hand volgens N°. 99. n. en Dat. S. xtpL PI. x^\'p⁶⁰"⁰"¹" (en _Xti₉t(n? Y. 468). 6. to Kapt) kruin. G. Kparóg enz. Gewoon meervoud is KÓprtvu. Verder nog de G. Kapt\'iaTOQ, icpaaroc, Kaprirog enz. MetaplasmuS: (N°. 97). 1. "AtSnc (\'A-^tSni; onzichtbare, Baden) regelmatig naar de eerste declin. en Gen. "Aïfloc. D. "Aïtfi. 2. w a\\icr) kracht. D. aXnij en A\\ri. 3. v«iiivr\\ krijysgeieoel. D. vnu\'tvy en vofiïvi. 4. ó t\'i/io^oc wagenmenner neemt ook de naamvallen aan van den Nom. qvu>x<£c- 5. üarpoeXof evenzoo van den Nom. üarpoiXfijc. G. ITarpoicXïéoc N°. 442. (Overgeleverd XIaTpoK\\i}oQ van - icXtij (T\'. 554).) 6. "Ovtipoc droom. Plur. óvupot (en oVjïpara w. 87). 7. r\'j <cl\\fuSof K\'<y. PI. ai «é- XtuSoj en ra «éXeuSa. 8. o Sta/lis de boei. PI. oi iidfwi en ra Sénuaru enz. Defectiva: (N°. 100). 1. rw öffffé 00.9e». Dual. bij o ofSaXfioc en rd öfipara. Ook o^SdX^w, ctySaXuni enz. 2. rè 5<5 Aw* bijvorm van Sü/ia. 3. rjji lat in den strijd enz. § 6. Adjectiva. 1. De Adjectiva worden evenals in het Attisch, doch met de bijzondere uitgangen van Homerus en zonder samentrekking ver- bogen. De Adjectiva op -«c uit -F.eire (N°. 112, 113) zijn veelvuldig bij Homerus, en die op -tg van N°. 119 komen ook voor. Bijv. ^iTrXoof (Vr. fljjrX»}) , xP^^al°t (ook xpvauoc) , apyvptoc, (Vr. apyvpéti). Tajfi/f G. raxèoc,. D. Tax\'e\'i. PI. N. raxifC. D. raxhaaiv. Ace. ra^éac. NtjXijf onbarmhartig (neg. ne en IXtéw). P. vijXét. Ace. i/ijXö. Voc. en Neutr. vtjXftc. De v van xp>\'"t>"<:* >^s \'^llnS i" de arsis, kort in de thesis. 2. Men lette op: r)i>g of tve = ayaSóe ^oerf, erfeZ, dapper, volgens N°. 111 verbogen. (Gen. S. eïjog PI. tatov?) Adv. tv = att. tl (N°. 140, 4). 3. Afwijkingen zijn tvpvg wijd. Ace. evpvv en eipta, /3a&uc cfa\'ep. Gen. Fem. j3aSt rjc, wkuc srae£. Fem. wa, alirvg steil. Fem. aart), npiofivg eerbiedwaardig. Fem. wpéofia. EIoAuc «\'eeZ (N°. 122) vormt zijn naamvallen van de nominativi rroWóg (stam woWo, 7toX.fo) en 7roXue (st. jtoXu , 7roX.r). Men lette op den G. S. Masc. iroXtog. PI. N. iroXieg. PI. G. itoXiidv. Vr. TroWdwv. D. ttoXécito-iv, 7roXÉ<T»v. noXXrjmv. A. TroXüc, iroXsag. Overgeleverd Neutr. nov\\6. r. 387. Ace. Maso. wov\\6v. N. Fem. irouXij. 1

-ocr page 329-



		N°. 454, 455.] dialect van homerus. 315 §7- Vergelijkingstrappen. 1. De uitgangen -ïwv (met korte ï) of -wv en -iotoq van 454 adjectiva op -oc en -vq (N°. 130) zijn bij Homerus veelvuldiger dan in het Attisch, bijv. jXvkvq zoet jXvkiiov, Q\'iXoq lief <piXiu>v, na\\vQ dik itaaawv, Tra\\iarog, KuSpo? roemvol kvSkttoc, fipaBvg traag /3ap§«rroe (N°. 444), ZOO ook KapTiaroq en Kpartaroq bij ayaSóg, WKvg snel, wkkttoc etc.

		\'AyaSóg		aptltov, fifXrtpog, Xui\'lwv, Xwlorepog, tpiprepog.

		KapTiarog , icpartffroe, 0£praro£ , (péptarog. Kokoc KOKwrepoc , \\ïp£(wv , XEpEiórtpoe , ^EipórEpoc. IloXvc ttXi\'iwv , 7rXttüv. N. PI. wXéeg. Ace. h-Aeci?. \'Pjj\'l\'SlOC /Ó»)lT£pOg , pr\\lTaTOQ dl pïjKJTOg. Meer onregelmatigheden zal het gebruik leeren. 2. De samengetrokken vormen op -w en -oi>e staan op het einde van het vers: a/usivio r. 11. A. 400. I. 423. apttto K. 237. opstouc n. 557. Zie N°. 443. nota. § 8. Adverbia. 1. Als Adverbium dient meestal het onzijdig Enkel- of Meer- 455 voud van het Adjectivum. Talrijk zijn de adverbia op-a, zooals (uica, ra\\a snel (wicve, ra^vg). 2. Adverbia van plaats worden gevormd met de suffixa -§tv van- waar? Si waar? Si -<xe waarheen? bijv. (.pVÏkoSev van huis, (^)oÏkoSi te huis, (.fJoÏkcïSe naar huis, aXXoae naar elders. (Vergel. N°. 306). De Adverbia op -Sev kunnen de v afwerpen. 3. Correlativa zijn: rïj/uoe >?A«⁰e (= te ««) °P ^^m tijd toen. TÓ<ppu oQpa zoolang als, totdat. rfjoc rjoe (= rewg tu>g) zoolang terwijl.

-ocr page 330-

316 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 456, 457.

§9.

Pronomina.
456 l. Personalia tevens als terugivijzende gebruikt.

S. N. ïyw(v) Tvvq

G. tfu\'o, Èjuto, fiió ocio , aio (rtïió)

(.f)eÏo , (f)to

fo\'l , 01 (f.^roi - foï)
E , fJUV [iFi - ii)
a<pt (oQuté)
a<pw!v.

a&iv
TOt , TH».

0<j)ü)l , VflS

vfitg (»/<»£)

A. Ifii, fxi.
D. N.A. vwi, 7)fie.

G.D.

P. N. rjfieg ("ififft)

G. S\'in<<)v, rifittwv
(>;/jéwv).

D. fy»M

A. ft/nag, vfiiag

vfiwv, vfitiwv

(i/iétüv).

(vju/u, 8/utii/).

5/uaf, v/xiag

<r(j>ü>v, a<j>ilwv

(a<pimv).
a<tfi(y), a<j>iai(v).

a<pag, arfiiag

(vftitf).

In den Gen. Singularis kan de -o geëlideerd worden , evenals -oi in den Dativus,
en de -* in den Dativ. Plur. Men lette voornamelijk op de Dativi /»\' <t\' r\' f\' voor
/ioi, vol, roi, .Foi (B. 172) niet te verwarren met f\' voor ré. (A. 116.).
De Dualis i;/<e, vpu wordt ook als Plur. gebruikt. (A. 59).

2. Possessiva nóg tuiis, tóg, 6g (hóg, tóg) suus, zijn eigen,
{a/ing) rtfióg noster, vfi6g vester, a<j>óg suus, hun haar eigen,
viDirtpog ons beider, afwhepog u beider.

3. Demonstrativa ó en lig, ri, ró volgens N°. 25. Gen. S. to\'io
en tov. Dual. touv. Plur. N. rol en o", rui en al. G. Fem. rówv.
D. Toïaiv. De Dat. r<j7 soms = ovv hierom, derhalve, dan,
voorzeker.

Verder zijn in gebruik öSe (Dat. PI. toi\'<t§e(o-)<t/) , ekeTvoc en
Kt\'tvog. Dezelfde (N°. 167) is nevens avróg ook ó/ioc- Avróg
beteekent zelf en op sicA zelf, alleen.

4. Het Pronomen relativum is gelijk aan het Attisch (N°. 174)
doch ook het lidwoord geldt als relativum.

5. Het Pron. Interrogatioum en Indefinitum zijn gelijk aan
het Attisch (N°. 180). Verder nog G. S. te\'o en teÓ of te\'. Dat.

457

-ocr page 331-



		N°. 457, 458.] dialect tan homerus.		317


		van het Indefinitum rug. Gen. PI. van het Interrog. rlwv. (N. PI. *aaaa = arra).* Het Interr. tI ook rfij, met irori door syncope tikte , ivat, waarom toch? "Oc en Tig (N°. 185) zijn gewoonlijk gescheiden, <"v rtva, ovg *rivag.* Bijzondere vormen zijn. Mann. Onz. Mann. Onz. N. S. G. *OVTtO (ÖTTto)* *OTEbJV* D. ""iii *(ÓTtoiaiv)* A. *UTiva.* *oTivag* *aaaa.* Het Neutrum \'6 of o re als voegwoord = i>(r)n, dat, omdat, zie N°. 445. Zie voor de contractie van -to tot -eu. N°. 442. § io. Verbum. Persoonsuitgangen. A. Activum. 1. De Conjunctivus Praesentis en Aoristi heeft 458 bij verba op -o> ook de uitgangen 1 p. -ui. 2 p. -a%a. 3 p. -at bijv. iSéXwfii (ÈSt\'Aa»), iSiXyaSa (ÈSÉXyq), ISiXyat (ÈSéXy). De uitgang -a$a komt ook voor in den Indicativus, zooals fVSa ( ïioSa N°. 199), htiSriaSa = ySjjo-^a, en in den Opta- *tivus fiaXotoSa = fiaXotg.* 2. De 3 p. Plur. van Imperfectum en Aoristus der verba op -fii en der Aor. welke volgens deze verbogen worden (N°. 272. c. 273, 287) gaat uit op -av -tv -vv in plaats van -tiaav, -aaav, taav, -vouv. In den Aor. Passivi is dit regel. *TrpÓTiStv = npovTÏStaav* ïiyspèiv = riytpSrioav (A. 57). ïarav , Vrav = sorrjo-av ^KÓaurj^tv = ttcoffnifirioav (T. 1). fj3av, \'/3av = Ij3»)o^T«»\' *è^o/Bij&v = i(pof3ifiriaav* (E. 498).** «0av , \'0av = t(paaav eovv = tövaav. 3. Het Plusquamperfectum Singulare gaat uit op -ea -tag «£, bijv. Wotöea (8. 434).

-ocr page 332-



		318 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 459 461. 459 B. Medium. 1. Behalve in het Perf. en Plusqpf. vult de a der uitgangen -aat en -ao weg, doch zonder samentrekking (N°. 210). Indic. fiovktai, IfiovXto. Conj. vi/iijat. Imperat. tpxⁱ⁰- 2. De uitgangen -at en -o kunnen geëlideerd worden: N°. 445. In den overgeleverden text vindt men samentrekking tot -y -to en -iv bijv. A. 160. fUTarpkiry. O. 18. 21. Upi/u,}. E. 897 yivtv. Zoo ook E. 284. N. 251. /3tj3\\T)ai voor \|3éj3\\t)<Tai. A. 380 voor fiéj3\\t)rr\' met elisie. 4>. 442. /lêpvriai voor pk/xvtirrat. 3. Nevens den uitgang van de 1 p. PI. -fx&a bestaat ook ptoSa , sffojutffva , fiaxófitaSa. 4. In plaats van -vrat en -vto komen -arai, -oro volgens N°. 262. 3 /3t/3A/\|arat ( (5i(5Xi}VTai), TtrpaipaTat (van rpeVw voor Terpanvrai = Ttrpafxfiivot tlai). Bindvocaal. 460 1- De Conj. heeft de korf e bindvocaal e en o voor ij en w in alle tijden die oorspronkelijk geen bindvocaal in den Jndicativus hadden. Derhalve bij het Praesens en den Aor. der verba op -^i (N°. 271, 10), bij de Perfecta zonder bindvocaal (N°. 288289) en den Aor. I. Act. en Medii (N°. 287. Aanm. bl. 172). Bijv. A. 141. Ipvaaopiv (= ipitTuijiiv). 143. Srjo/itv (= Süfitv zie volgend 2.) 144. (ïtiaofiiv (= fiiiaiafitv). 145. iXaaaiai (= i\\aay). 363. (j?)üdofitv (= fiSüifnv N°. 289. B). B. 440. Io/jmv {= "itüfuv N^u. 281). a. 124. ayiipo/iiv (= aytipw/iev). 2. In den Conj. Aor. II. hebben de vocaalstammen der verba op -fu en der Aoristi, die volgens deze vervoegd worden, de lange stamvocaal. Bijv.: \'ioTtiiu. Aor. II. lart)v. Conj. ottiio, ariiys, vri\\y arifofiiv {araoiitv). rOn/< ,, ISnica _>t &<S, Siiyc* > &ip Sr/w/iev. liiïiofu ISuiKa , , Süy en Stbytri Suofitv tiiouist. fialvw * l$r\\v* fifa, Ptiys, (3t)y. yiyvtiüKii) ,, ïyvütv ,, yviliio, yviiys, yvóiy yvuiofitv yvüuiat. iófivt)iii !Sapt)V ,\| Sajii]ia, Safiliyg, JafJr;j>,\'5o/i»jeT£. De vormen met ei zooals arfioptv, Sei\'o» etc. zijn onjuist. Overgeleverd en geen Homerische vormen zijn: dü. i. 336, v. 296, .\'«t. H. 27, J<£<ri. A. 129, «. 379, P. 144, Süat. T. 66, I. 136, Sw/tev. . 537, 3\\ 389, r. 13 óirotyjffiv S. 318, yvipc x-* 373, yv»p A. 411, n. 273, yvüai Z. 231, yviSrov 0.218, oriwpiv A.348, X. 231, Sswitiv w. 485, jHöat l. 86. 3. Bij sommige i en u stammen gaat de Optativus uit op i\'junv, bijv. fó\'tunv (= fSufxriv). Aor. II. v. ^»5(\'vüj vergaan. 461 4. In de Conjugatie zonder bindvocaal gaat de Infinitivus uit op -/MVM, we£ bindvocaal op -ifitvai.

-ocr page 333-



		N°. 461463.] DIALECT VAN HOMERUS.
		319


		Voor vocalen kan de uitgang -ai geëlideerd of voor medeklin- kers afgekapt worden (N°. 445 en 443). Bijv.: afxvvuVf afiwlfitvai, a/xwifiiv\' en a/uun/uv. tTTÏjvai, trrt\'ifjiEvai, Perf. ïoraiAivai en iaraniv. T&vafitvai en reSva/jifv; Buxrtiv, Swa tfxevat, Suxr - tfxev. Bij sommige verba op -aw en -i<o wordt de uitgang fitvai zon- der bindvocaal met de lange stamvocaal verbonden, bijv. yoi\'ifuvai, neivii/xevai. Op dezelfde wijze ontstonden de Dualisvormen op "ijn/v, bijv. ovvrivTi\'i - rt)v van avvavraw. Bij verba op -fii is de stamvocaal soms lang waar zij in het Attisch kort is, bijv. TiSt\'inevai, Ti^fi/utvog voor TiSéfitvat, TiSéntvoc;. Overgeleverd zijn Aor. II. Infinitivi op -iuv bijv. Savéitv, iSktiv. Augment. Het augment blijft dikwijls weg, doch nooit wanneer het als 462 reduplicatie geldt (N°. 248. 3,4); het syllabicum als door aphae- resis (N°. 443). A. 24. VavSai* (= ijvBavt). 34. \'j3fj (= 2/3»,). 36. VfKe (= etcke). 49. \'y/ver\' (= tyiviro). 52. \'/3ÓAA\' (= tfiaWt) : het temporale als door verkorting in de thesis (N°. 434). A. 10. óXfKovro. 25. arjt\'iLi. Attische Reduplicatie is bij Homerus talrijker (N°. 249. 463 Aanm.). Zoo voornamelijk: 1) in het Perfectum. dXao/im = ((Xa\\)\|;un ik dool. apapiaicu ik pas aan tr. api)pa ik pas intr. öpaw = üirwTra iA z/e. ópvvfit ik wek op, vpiona ik rijs. Verder. aKvamo ik ben verstoord, a\\a\\{iKrr)uat ik ben buiten mij zelven. a<cax\'ttj ik bedroef, aKa\\t)fiai, aKH\\xiïarai.* Ipilirw ik stort, Ipfptirro hij was neergestort [ipljpirra). (oSvaao/tai) ik haat, óSüSvarai hij haal. èpéyui ik strek uit, èpu)pi\\aTai, èpotpix^aTo > ^z\'^eh uitstrekken. Zoo ook av!ivo$i, ivi)voSe (st. av(t)S) hij komt te voorschijn, groeit (avSoQ bloem, tiviïto bloeien). 2) in den Aoristus. ópvvui ik wek op wpopov. irfiSto ik overtuig jrtïriSftv Fut. irnrtSiiow. iiSaoKio ik onderricht \'SiSai. tytilonai ik spaar Trttpit\'ia\'ïui Ft. TTi<pihi\\aiTai. \\a^y.ouai(aXt.\\atij3avwikgrijp)\\i\\aliia5at.ic\\v<ii ik luister kikXvüi. avawaWü) ik zwaai an-iriiroKiiv. ictvSui ik verberg Kdcdutai. ijipa\'ii" ik toon iiriippaSov. irjiSo/jat ik vorseh uit witruHoiTO, %aipu> ik verheug mij \'ntxapovTo. Ttvx< ik maak gereed titvicüv.*

-ocr page 334-

320 DIALECT VAN HOMERUS. [Nⁿ. 463467.

Ttpwofiai ik geniet \'riT&pTtiTO. Stamvocaal verdwijnt in :

irXi/aati) ik sla lircirXnyov. aXi^m ik weer af i\'/XaXnov.

KeXopiai ik spoor aan IkïicXito.
Hebben causatieve beteekenis:

AfXaxov ik doe erlangen van Xay\\avot ik erlang.

iieXéXaSov ik doe vergeten van XavSavw ik vergeet, doch XAaSovro zij\' vergaten.

Kitac\'hiv beroovcnd van yaZ,o\\ta< ik wijk, doch Ktr&Sovro zij weken.

Eindelijk nog Tirayibv grijpend van st. ray (tango, tetigi), IrtTfii hij trof aan van
st. rtp, rfii en ïiri<pvov ik doodde van st. <piv, <j>v (fóvoc, moord, (poviuq moorde-
naar etc).

§ 11.

464 1. Versterkte stam (N°. 253). Afwijkend van het Attisch
hebben vele verba op -£w een gutturalis tot eindconsonant van
den stam, bijv. ttoXi/iIZio Fut. iroXtnl%,(o.

K\\aZ,(t> ik klink heeft gelijk trXaZw en oaXiriZuj tot eindconso-
nant -yy. Aor. EfcAa-y^a , ivXayZa, èn-Aa-y^S\'»} > laaXmyï,a.
\'ApnaZu) Aor. IJ(i7raia en ijpiraaa.

465 2. Futurum Atticum (N°. 261, 2) gelijk in het Attisch, doch
zonder samentrekking: reXLo Fut. TiXtt», Kpe/uavvvfii Fut. Kptfiau),
iXaivu) Fut. iXatti Zoo ook blijft het Futurum der verba liquida
zonder samentrekking: fiivw Fut. ntvêw (juv-i-aw N°. 261. Nota 2°),
ayyïXXu) Fut. ayyeXiu).

466 3. Futura zonder o zijn behalve de in N°. 261. 3. gegeven
verba: fiiofiai ik zal leven (fitiofiai overgeleverd), §j}o> ik zal vin-
den , Kt\'no ik ga mij ter ruste leggen.

Verder zijn vier Futura gelijk aan hun Praesens : avvu> ik zal
voltooien, {i)lpvtu ik zal trekken, ravuw ik zal strekken, avrtdu)
ik zal ontmoeten.

467 4. Aoristi Mixti. Aoristi I met -g doch met bindvocaal o
of £ van den Aor. II voor de a van den Aor. I. (Zie N°. 273. b.
N°. 282. 2. en 285. 3.) zijn bijv.


Indicativi.	Imperat.	Infinitivi.		Praesens.
é/3J;«ro	*hrt, tearapiiato*		van	*ftaiviit ik ga*
*èSvaiTO*	*Siaio*		»»	*tivopai ik ga binnen,*
Ho»				*ïko> ik bereik.*
*ïfcoVTO*	*a%iTt , aSivSi*	*ali/uvai*	»»	óyw ik roer.
	*olot olairiu, otairi*	*oiaipuvai*	bij	*ifilpto ik draag.*
	Xiiio (XéJio)		st.	**Xt\\ zich leggen.**
	*öpaio*		van	*öpw/it ik wek op.*

-ocr page 335-



		N°. 468473.] dialect van homerus. 321 5. Aoristi zonder kenletter -«r zijn, riXtOaro Conj. aXtvtrat 468 en aXtijrat. Infin. aXevaoSai en aAta<rS«i van aXtofiui ontwijken: tKija van ko/w l\'rt brand steken: tatreva van otvta aandrijven: e^eva (N°. 241) van x<° uitgieten.* 6. Voor ïfioXov, ï&opov, ?i/ir3poroi/, ËSpa^ov, tSpaKoy, Kn-paSo»», trpanTji\' zie men N°. 284. 5, 7 en Aanm. 7. Bij vele verba wordt de Aor. zoowel Act. als Med. zonder 469 kenletter en bindvocaal gevormd (N°. 287) bijv. ciXao, aXfitvog van aXXo/xai, tjuikto van fxiy w/xi, kXï>Si kikXvSi van kXvw , tXv/ut)v van *Xucu, wpro öp<ro opSai opfievog* van opvu/i(.** 8. Sommige Futura en Aoristi van verba liquida hebben de 470 -<t (zie N°. 244 c) : ÉkeXo-o van k£XX<u att. ókéXXoj o/j strand zet- ten: tKupo-a van Kilpw (icup&o) aantreffen: opo-w, iï>paa (N°. 278. 11) van ópvi/jui opwekken: Tipoa van apaptaicw aanpassen: tfvptru van ^>ijp«u bevochtigen. Verder s^tAo-a, {«po-a, tKtpaa, Sipoofiat en fóipau). 9. Perfectum en Plusquamperfectum. De stamvocaal wordt 471 somtijds verkort: 1) in het Vrouwelijk van het Participium Perf\' Activi: bijv. SaXAw ik bloei Partic. Perf\' T&niXwg. Fem. r&aXvïa. 2) in het Perfectum Passivi bijv. (j>evyu> Part. TTE^uyuivog: Ttv\\(D Perf. Pass. Ind. 3 p Sing. rirvKrai. Infin. rtrvx^at Part. rervyntvoc. Plusqpf. 3. p. S. \'rirvtsro. Het Part. Perf. Act. gaat dikwijls uit op -»ja>e (zie N°. 262. \')) Gen. -wroe enz. bijv. «k/u»)we van wK/irjica ik ben afgemat. 10. Van het Imperfectum en den Aoristus worden Iterativa , 472 die gewoonlijk een herhaalde handeling aanduiden, gevormd: Impf. tïa-oicov, \'é\\-e-<jKtg. Aor. I. èXaa-a-ane, /jtvt/a-a-dKiTo. Aor. II. eSo-<Ticov , ïora-iTKOV, \'ycv-i-aKtro. § 12. Verba op -aw -tto -ów. 1. Deze verba worden bij Homerus niet dan op enkele plaat- 473 sen samengetrokken. ^!) \') Ilestitutis in integrum formis, quae salvo metro restitui possunt, contractoa 21

-ocr page 336-

DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 473, 474.

322

In den overgeleverden text echter heeft bij deze verba ten onrechte \') meermalen
contractie plaats, en bij de verba op -aw dikwijls assimilatie van den a klank met
den volgenden o klank , waarbij de quantiteit van dezen o klank dan veranderen kan,
terwijl een f klank (« of ij) aan de voorafgaande a geassimileerd wordt. Dit wordt
ook ectasis genoemd, wijl men aannam dat de vormen eerst samengetrokken werden
en dan als het ware uitgetrokken tot oia, ww, aa enz.

!v. L. opau) iipattc; bpati bpaovai yêXaoiTfC

Overgel. \\ opóio ópaqQ öpaa öpótoai yt\\óiavr(Q

\\ üpwio ÖpüHOffl yi\\lllOVTtC,.

{ v. L. A. 31. avriaovaav V. 387. vaiiraouiry A. 347. ópaotri 227. <pv<tiaovrac,
\\ Overgel. avrióiovav vaitraiótry ópóipri. (pimiówvrac;.

Sv. L. E. 244. ópau II. 448. ópattc S. 345. thopain\'ïai U. 82. fiivoivayot.
Overgel. ópóm ópapc efoopaaoSai. fiivotviiyai.

v. L. T. 164. juvotvan Q. 604. rjSJovrcc
Overgel. pivoivaq. yflwovrtc.

Deze assimilatie heeft geen plaats bij verba op -sw, zelden bij verba op -6o>

bijv. A. 153. \\^y-^L\' ***«"«
( Overgel. öniowvrfc;.

Vergelijk voor de Contractie :

v. L. A. 61. Sanav A. 430. airifpaov B. 236. iaiofiiv B. 34. nipeïrw
Overgel. ^|T"/",\' awnipinv Üü/uv. aiptirio.

v. L. T. 142. (ip/iaero (E. 855. üpfinro) T. 449. tipoirai I\\ 388. yaKUU

< en en

( Overgel. *._572. ópfiaro E. 528. (l)<poira. r/aicitv.

y. L. P. 306. ópat<r3ai A. 5. InvpaiTO A. 55. iau> A. 105. ViJXat 4. 388 Vap|3ie

en en

Overgel. ópaffdat N. 806. cVciparo ii\'a» 116. sViXa. rap/?i«.

4.74 2. De stamvocaal is bij sommige verba Za«<7: ö in Sixpaw dor-
sten, èpdo) doen, i7/3aw maw zijn, fiatnaio hunkeren, fivaofim zich
herinneren, imvau> hongeren, verder \\9^^m godspraak geven,
Xpriofiai gebruiken.

Soms is zij kort en soms lang in fitvotvatu wenschen, fivaofiat
tot vrouw begeeren.

haud paucas in Iliade et Odyssea restare, quae sine vi et audacia tolli nequeant,
id qui nesciret ignorantiam proderet plane incredibilem in eo qui vel seniel sicco
pede Homerica carmina pervolaverit. (p. 226.). Non ferimus igitur in textu Homerico
formas verborum distractas. Contractas vero quominus cunctas extirpare conemur
multa obstant; sed invite eas toleramus et intra lines quam angustissimos coërcere
conabimur. (p. 239). v. L. Mnemosyne. 1889.
\') Zie Mnemosyne 1889, p. 216.

-ocr page 337-



		N°. 474476.] dialect van homerus.
		323


		3. Sommige stammen gaan verschillend van het Attisch op -w uit: (f)lèpww zweeten, £wa> leven, ttAww dobberen, pwo/iui golven, rpuxo wonden, vttvi!»» slapen, ^ofiai zich verontwaar- digen. Zoo ook nXiiiit en rtXtw, aicstoficn en a.Kto/xat > S\'ttw en S\'ta», vtudw en vtiKiiw twisten, ökvuw en ökvuu (weifelen), ir\\tiu) en irAtw, 7Ti\'C(d> en irviw, xüo> en ^tw, welke < het overblijfsel is der in het Attisch geheel verdwenen j N°. 242. 6. (Zie TtXtajiv N°. 258. A. 2.) 4. Men lette op de niet samengetrokken Infinitivi, zooals Ideiv X. 339, Tpitiv E. 256. § 13. Eifii ik ben: st. _(c (N°. 244). Praesens. Indicat. Conj. ew en ftirtiu) etc. S. 1. tijiH. (3. p. S. «y<n(i>) of yai{v).) 2. taai (tic). 3. sor«\'(v). Optat. atjjK, h»j? en toic etc. D. ioróv. Imperat. ïaao. P. 1. el/iiv. Infinitivus. ï/xfitvat, ifitvai, tlvai. 2. tart. Particip. iwv. 3. ïaai(v), tlai(v). Imperfectum. S. 1. Tr\\a, ia (lov). 2. itirrZu, iJo-$a. 3. %cv, ttjp, j}v {ïtv, »j<jv). D. j/rjiv. P. 1. fifitv. 2. r>£. 3. i/o-av en ?<rav. Iterativum ijffkw etc. Futurum. 8. 1. ï(a)oofiat. 2. t(a)atai. 3. t((r)<7£ra/, ttrrat en laaürm etc. Et/it ï& kom, ga, of ik zal komen, gaan. 2. p. S. tïaSa. Imperfectum. S. 1. >}<a (fov). 3. 1t(v), w(v), yt(v), yu. P. 1. \'i\'iifinv. 3. \'tauv, ïuoav, -youv. 21*

-ocr page 338-



		324 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 476481. Praesens Conj. S. 1. ïwja. 2.1_v<,$a. 3. V- 1 PI. ïo/uev N°. 460. Optat. S. 3. «tij. Infinitivus ï/xtvai (ï^tvot). § 14. Syntaxis. 477 1. Bij Homerus vinden wij nog den instrumentalis (N^u. 324) met den uitgang -<pi{v) op de vraag waarmede? in Singularis en Pluralis, soms, vooral na praeposities, gelijk aan den Dativus, waardoor hij later vervangen is of gelijk aan deu Genitivus. Bijv. A. 38. (i)l<j>i met kracht, a. 403. /3iJjtf>t met geweld. E. 794. tt«p\' \'iiriToiaiv Kal 6\\KT<j>i bij de rossen en zijn wagen. H. 366. P. 477. ziótytv fu\'iartop araXavrog den goden in raad gelijk. P. 101. iwti ik §tó<j>iv TToXifxlZu daar hij door goddelijke kracht (onder de bescherming der goden) strijdt. ¥. 347. ö? tic Stó<ptv -yivoc jjfv die van goddelijke afstamming was. B. 388. afi<p\\ orii&tafi om de borst. 478 2. Door den uitgang -Srev (N°. 306) worden Genitivi gevormd (oorspronkelijke Ablativus). Zoo bij de Pronomina t/itSev, o&ev, fötv, en verder bijv. <I>. 335 t£ aXóSev uit de zee 9. 19, 21. Èc; ovpavóütv uit den hemel. 365. air ovpavóStv van den hemel. A. 53. kotcl 8\' tyóStv van boven. 479 3. De Accusativus staat dikwijls zonder praepositie op de vraag, waarheen? A. 322. tpx^ta%^ov «Aia/ijv ntjAritaSa\' \'Ax<A»)oe, gaat naar de tent van Peleus zoon Achilles. 480 4. De Genitivus staat op de vraag waar? en vanwaar? A. 359. KapiraXi/juot; aviSv iroAifje óAoe rjur\' dfxi)(Xii ijlings steeg zij uit de schuimende zee op als een nevel. B. 801. ïpxpvrai weSloto fia\\riaónevoi irpoA aorv zij trekken in de vlakte vooruit om de stad te bestormen. Zie ook A. 596. /3. 404. 481 5. De Dativus staat op de vraag waar? B. 412. aföipi vaiwv die den ether bewoont. A. 45. ro£\' wpoujiv ï\\o>v met den boog op den schouder.

-ocr page 339-



		[N°. 481 484. DIALECT VAN HOMERUS. 525 Hiertoe dient ook het suffixum -Si (N°. 455), bijv. (>)oÏko$i te huis. Dit suffixum dient evenals -%tv (zie 2.) om Genitivi te vormen in de uitdrukkingen: ovpavóSi wp6 vóór den hemel. (F)\'lAioS« Trpó vóór Iliwn, fiüSi irpó vóór den morgen. 6. Sommige Praeposities hebben bijvormen, zooals: tv, Ivf 482 (iivi, tlv)\'. irpóg, npori, wort\'. irapd, irapui: viró, virai: «/"/"\'? afify\'ig \'. virip , virtlp. Zij worden bij Homerus veelvuldig als adverbia zonder vol- genden naamval gebruikt. Soms ook zjjn twee praeposities met elkander verbonden, bijv. a/uip} irtpl icpjjvijv, airb irpb veüv, Iiïk irpoSvpov, vTrtK Tptvuiv. Dikwijls staan zij in tmesi van hun verbum gescheiden. Zie hierover, alsmede over het accent N°. 17. II. Zie kva met den Dat. N°. 315, fxtrd met den Dat. N°. 316. 13, i/itf ^met ^den ^Dat- ^N°- ³¹⁷> ¹⁴- 7. In plaats van de Conjunctie av vindt men bij Homerus 483 meestal k(v, ks\', k\' of voor een spir. asper \\\\ Verdere bijvormen van Conjuncties zijn: tl = al vooral in a\'lSn, aï yap als eens, och of (wensch N°. 393). lav = ti m(v) en aï Kt{v) indien: ttog av = tig o kb{v) totdat: ore = tvrt toen: orav = ore, tvrt ntv: tirtiBdv = iirtl Ktv: irpiv = irapog ^al^s Conj. alvorens, voordat: als adv. eer, vroeger, anders, ïva = itypa opdat. 8. Bij Homerus staat de Conjunctivus in algemeene uitspraken 484 en vergelijkingen, in voorwaardelijke, relatieve en tjjdbepalende zinnen na tl, on, tvrt, irplv, ">g, lig rig, öirojg, ó>g, log rt, utg ore, dikwijls met weglating der partikel av of Ktv. v. 213. Ztvg a<j>ag riaaiTO \'iKtTi\'io-iog , ög rt Ka\\ aWovg dvSpw" irovg hjxioü Kai rlvvrai, ug ng a/ia\'pry. Moge mijn beschermgod Zeus hen straffen, die ook let op de andere menschen die misdoen, en hen straft. £. 188. Ztvg 8\' avrbg vtfiti ii\\(3ov \'OXifiiriog avSptówoioiv , taSAoTe w$i KaKolaiv, üirtvg tStXyaiv, tKaario. Zeus zelf verdeelt rijkdom aan de menschen, aan de goeden en aan de slechten, zooals hij aan een ieder wil. E. 161. üig §è Xtuv sv

-ocr page 340-



		326 DIALECT VAN HOMERUS. [N°. 484 , 485. fioverl Sopwv t£ av\\(vn pa%ri iróprtoc i)t /3ooe, gelijk een leeuw, die te midden van een troep runderen springt, een jong rund of een koe den nek verbrijzelt. NB. Zoo staat ook somtijds de Optativus Potentialis zonder at/, bijv. y. 231, t 122. 485 9. In plaats van den wenschenden Optativus of van den Im- perativus staat dikwijls de Infinitivus (N°. 404. A. 2). Zie p. 354. a. 290. Zie nog den Aoristus Gnomicus N°. 350, en den Conjunctivus in plaats van het Futurum N°. 365. A. 3.

-ocr page 341-



		ALGEMEEN REGISTER.

		N.B. De bijgevoegde cijfers geven de er voor staat. A. Accent benaming. 9 regels der plaat- sing. 10 bij samentrekking. 11 der atona. 12. 3 der encliticae. 14 der contructa l^e deel. 28 der att. 2\' deel. 31 der samengetr. 2« deel. 32. 2. 3^e deel. 53 bij syncope. 77. 3 bij adject. 103 bij \'t Verb. 225 bij temp. sec. 264. 4 bij verba op -(u. 275. 6. Aceusativus. Sing. 3^e deel. 72. PI. op vc. 81. 3. en 436 bij verba van nuttig en schadelijk zijn, goed en kwaad spreken of doen. 324 bij Intr. 326 Oraecus. 327 dubbele Ace. 328 hoe ver ? hoe lang ? hoe oud P 329 waar- heen f 479. Adjectiva. 101 quantiteit. 102 Accent. 103 op oc. 104 : 107 op ovq. 108: 110 op wc. 111 op ciq. 112 op wc. 115 op tav. 117 op rjf. 118 op ie. 119 samengestelde. 120 van één uitg. 121 afwijkende. 122 comparatie. 124 multiplicaliva. 146 attributief, praedicatief. 321 voor adverbia. 323 bij Hom. 453 Verbalia. 422. Adverbia. Comparatie. 140 van tijd. 304 - van plaats. 306 hoe f hoe dik- wijls ? langs welken weg f 307 corre- lativa. 308 adverbiale spreekwijzen. 309 bij Hom. 455. Aflcidiny van Verba. 299. v. Subst. 300 v. Adject. 301 v. Adverbia. 304. Anaalrophe. 17.		randnummers aan, tenzij bl. = bladzijde

		Aorialu.* Bet. bl. 201 vorming. 213 M. P. 228 Bet. op Sqv. 234 Aor. P. m. c. 259 Aor. II. 264 van verba liquida. 267. 2 Aor. II. bij verba op fti. 273 volgens verba op ui. 287 Bet. Indic. 344 , 348 factische en in- gressieve Bet. 349 Gnomieus 350 voor Plusqpf. 351 bij Hom. Aor. mixti. 467 zonder c. 468 zonder kenletter en bindvocaal. 469 van verb. liquida m. c. 470. Aphneresis. 443. Apocope. 443. Artis, 432. Atlractio van \'t relativum. 177 bij den Infinitivus. 407. Auyment. 203 syllab. 245 temp. 246 fi. 247 dubbel augm. 247. 6. als reduplic. 248. 3, 4 bij composita. 250 bij Hom. 462. B. Bepaling, als appositie bij Pron. Pers. 322 van tijd enz. door adjectiva. 323. Bindcocaal bij de verba op ui. 211 op /ii. 271. 10 bij Hom. 469, 484. C. Caesuur. 432. Comparativu/i der adj. 124 declin. 134 omschrijving. 136 dan na Comp. 138 van twee. 139 van Adverbia. 140 hoe . . des te. 195 bij Hom. 454.

-ocr page 342-



		328
		ALGEMEEN REGISTER.


		Conjugatie van Jndie. Praes., Imperf., Fut., Fut. Ex. 212 Aor. Act. Med. en Perf. Act. 213 Nusqpf. Act. 214 Perf. en Plusqpf. op /ja/. 215 Aor. P. 216 - Fut. P. 217 Conj. 218 Optat. 219 Conj. en Opt. Aor. P. 220 Imperativi. 221 Inf. Part. 222 Cottj. Pf. en Plqpf. op flat. 224. Conjunctivus. Conjugatie. 218 Beteek. 355 dubitativus, adhortativus, prohi- bitivus. 364 met i<r\\ ov. 365 bij Hom. Futurum. 365 A. 3 dubitati- vus in vragen. 375 bij Hom. 484. Consonanten : verdeeling. 3 verande- ring. 33 verdubbeling bij Hom. 439. Crash. 8. 20. D. Dativus. PI. 3° deel. 79 wanneer P 305 bij verba tr., commodi, ethicus, auctoris, relativus. 340 sociativus, causae. 341 instrumenti, modi, men- surae, loei. 342 temporis. 343 PI. bij Hom. 446 waar? 481. Declinatie der Subst, I\'. 27 II. 30, Att. 31 , saamgetr. 32 IIP. 45. Ace. en Quant. 53, geslacht. 55 , Nominati- vus. 56, Accus. S. 72, Voc. S. 73, Syn- cope. 77, Dat. PI. 79, saamgetr. 81, op oc. 82, op tjf. 83, op icXijc. 84, op tb, wc- 85, op ie. 89, op et/f. 91, op uc-92, op oj. 89, 93 Afwijkingen, heteroclita. 96, metaplasmus. 97, abundantia. 98 , defectiva. 100 der Adjcctiva, zie al- daar der Comporativi. 134 der Nu- meralia. 142 der Pronomina, zie al- daar Bij Hom. 446. Defectiva. 100. bij Hom. 452. Dtponentia. 235. Diacrcsis. 2 bucolische. 432 bij Hom. 445. Diphthongen : verdeeling. 2 in Dat. P. 80. Dualis bij adj. partic. pron. 23. 5. E. Elisio. 19. bij Hom. 445. Enclitieae. 13 accent. 14.
		F. Futurum. Conjug. 217 Bet. 228 Medii bij verba Act. 238 Doricum. 260 - Atticum. 261 , bij Hom. 465 zonder f. 261, 3: bij Hom. 466 van verba liq. 267. 2 Bet. Indic. 344, 352 = Conj. Pr. m. av. 351 met ou ui>. 365. A. 1. Futurum Exaetum: hoofdtijd. 202 Conjug. 212, 224. 4) Bet. Indic. 344, 354 = Conj. Aor. met av. 354. G. Oenitivus. PI. I\' deel. 28 Attische. 89 PI. der Adj. 103 wanneer f 304 Possessivus. 330 Qualitatis. 330 Partitivus. 331 Criminis. 333 Pretii. 334 Objectivus bij Adj. en Verba. 335 Copiae et inopiae. 336 Separationis, causae. 337 Comparati- onis, materiae. 338 temporis. 339 Sing. en Plur. bij Hom. 446 waar ? vanwaar? 480. Geslacht: naar bet. 22 naar uitg. I^edeel. 27, II» deel. 30. 2, 32. 1 , IIP deel. 55 van het werkwoord. 200. H. Hiatus. 18. bij Hom. 445. I. Imperaticus. Conjug. 221 Bet. 355, 368. Imperfectum. Conjug. 212 Bet. Indic. 344, 348 de conatu. 347 voor Plqpf. 351. Indieativus. Bet. 344 met av. 356, 360, 362 zonder av. 363. Iiifnitivus. Vorming. 222 Bet. 355 Gebruik. 400. Instrumentalis: 324. 477. Iterativa. 472. Iota subscriptum, adscriptum. 2. K. Kenletter der tijden. 207. L. Lettergreep: lang, kort. 6.

-ocr page 343-



		ALGEMEEN REGISTER 329

		Praeposities. Atiastrophe 17. II elisio 19 oneigenlijke. 311 eigenlijke. 312 met Gen. 313 met Dat. 314 met Accus. 315 met Gen. en Accus. 316 met 3 casus. 317 bij Hom. 482. Praesens. Bet. 344 Perfecti Bet. 346 historicutn en de conatu. 347. Proc/ilicae. 12. Prolepsis van \'t Subject. 369. Pronomina: personalia. 147 terug- wijzende. 149 possessiva. 150, gebruik. 151 wederkeerig. 158 demonstra- tiva. 159 betrekkelijke. 174, gebruik. 175 indefinita en interrogativa. 180 correlativa. 189, gebruik en Bet. 191 Bij Hom. 456. Q. Quantiteit. 6 uitg. ot en ai. 8, 2. en 225 I\' deel. 28 II* deel. 30, 3. 31,2 III- deel. 54 bij Adjectiva. 102 bij \'t Verbum. 225 bij Hom. 433. R. Reduplicatie. 204, 248 Att. 249 bij composita. 250 in \'t Praes. 283 att. redupl. van Aor. en Perf. bij Hom. 463. 8. Samentrekking. 8 II^e deel. 32 III« deel. 81, 95 - bij adject. 108, 113 bij Comparativi. 134 bij verba 260 bij Hom. 442 , 449. Semivocales. 3. Aanm. Sibilantes. Digamraa. 1, 239 bij Hom. 441, 445 Jod. 242 Sigma. 38, 210, 243; als aanvangsletter voor vocalen = sv. 438 : dubbel sigma bij Hom. 439. Spiritus: asper , lenis, plaatsing. 5 asper = adspirata. 34. Stamrocaal bij Verba Pura, lang 254, kort in alle tijden. 256, 257, in sommige 258 verdwijnt. 285. Subject. Neutr. PI. 23, 7 318. Substantiva, zie Declinatie en Numera- lia op (iij en ofij bij Hom. 436. Superlativus der Adject. 124 Bet. 135, 3 omschrijving 136 verster-
		Letters: yerdeeling. 2. Lidwoord: deel. 24 Bet. en gebruik. 25, 26 individueel, generisch. 319 met uitgelaten subst. 320. M. Medium. Bet. 231. Metaplasmns. 97. bij Hom. 451. Metathesis. 284. bij Hom. 444. Modi. 205 Irrealis 360, 388 Po- tentialis 361 , 366, 391 Realia. 387 Futuralis. 389. N. Negaties, ov, fit). 425. Nominaalvormen. 205. Numeralia. 141 deel. 142 adver- bia. 144 Subst. 145 Adjectiva mul- tiplicativa. 146. O. Optathus. 205 - Conjug. 219 Bet. 355 wenschende, potentialis. 366 Concessivus, der Or. indir. 367 met irüc av. 367. A. 2. Oratio obliqua. 397. P. Participium: Vorming. 222 Bet. 355 Gebruik. 409. Partimlae. elisio. 19 av. 356, 357 &v iterativum. 362 verdeeling, ge- bruik en beteekenis. 430, 431. Passivum. Bet. 234. Pauze in het vers. 432. Perfectum: redupl. 240, 248, 249, 250, 251 kenletter. 207 Conj. Act. 213 , op /uu. 215 , op /mi m. c. 259 met adspiratie. 262 secundum 266 bij verba liquida. 267. 3 zonder kenletter en bindvocaal. 288 Bet. Indic. 344, 345 met Praes. Bet. 346 met korte vocaal bij Hom. 471. Plusquamperfectum. Conjug. 214, 215 Bet. Indic. 344, 348. Positie. 7 bij Hom. 433. Praedieaat bij Neutr. PI. bij meer Subj. verzwegen. 318.

-ocr page 344-



		330
		ALGEMEEN REGISTER.


		king. 137 van twee. 139 van ad- verbia. HO, 3 bij Hom. 454. Syncope. III\' deel. 77, 78 bij Hom. 444 , 448. Synizesis. 443. T. Tempora. 201. hoofd-, hist-, stam-, afgeleide. 202 kenletter. 207 uit- gangen. 208 bindvocaal. 211 ken- merken , afleiding. 226 secunda. 263 Bet. 344. Thesis. 432. V. Verbod. 364. 3 368. 2. Verbum: in \'t algemeen. 200 quan- titeit der uitg. en ace. 225 verdeeling naar beterkenis en vorm. 227 naar den stam. 252 versterkte stam. 253 Pura. 254 - Contraeta. 260, bij Hom.
		473 Impura muta. 262, liquida. 267 op /ui. 269 op skio. 290 op dvw. 293 op w = tw. 296 op f<o bij verba impura. 297 met verschillende stamvormen. 298 Transit. Nederl. Intr. 325 Intrans. m. Accus. 326 Bij Hom. uitgangen. 458 bindvocaal. 460. Vers bij Hom. 432. Vocalen. Verdeeling. 6. W. TVemch: niet vervulbaar. 363 mo- gelijk. 366. Z. Zinnen. Oordeels-Begeerzinnen. 358 Objectszinnen. 370 redengevende. 372 vraagzinnen. 373 gevolgaanduiden- de. 376 doelaanduidende. 378 tijd- bepalende. 383 voorwaardelijke. 387 concessieve. 393 relatieve. 394.

-ocr page 345-



		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER,

		A. bij een nummer = Aanmerking G. D. A. = Genitivus, Dativus, Aecusa- tivus P. F. A. (Aor.) = Perfectum, Futurum, Aoristus ace. = accent adv. = adverbium att. = attisehe at. =: atonon augm. = augment Bet. = beteekenis Comp. = comparatie constr. = constructie contr. = contractie conj. = conjunctivus Deel. = declinatie Dep. = deponens Encl. = enclitica Gebr. = gebruik Hom. = Homerus Inf. = Infini- tivus M. P. = Medium, Passivum m. = met mixt. = mixtus Part. = Participium Red. = reduplicatie St. ss stam ett. = stamtij- den Voc. = Vocativus. De getallen geven de randnummers aan, tenzij bl. = bladzijde er voor staat.

		« bij Hom. 436. Aya- 303. ayaSóc. Comp. 132 Adv. 140 bij Hom. 454. iyavatrim m. D. 341, 5 m. Part. 413. dyawi^oc. 440. ayavaut m. Part. 413. ayaa^vai. Bet. bl. 105 stt. 280, 4 ace. 280. A. I m. G. 337. ayiipu. att. red. 249 jj-yptro. 285. 3. ayi\\t)Sóv. 304. ayivaroc ui. G. 335. ayvofw. F. M. 238 m. Part. 414. ayvuitt. augm. 247 stt. 278, 7. ayopaZia. m. G. 334. ayoftiiu). 282. 5. ayyoi. 309. ay<o. f/yayov. 249, 266 ayiav met 421. A. 2 A. mixt. 467. üyiovi\'Cojiai m. Dat. 341.4. affipvaav. 441. altKtb). F. M. bl. 100 m. A. 325 Bet. 346 m. Part. 412. alvvarov pq oó. 429.
		aiaxivui. Bet. bl. 106 P. P. 268 m. A. 325 m. D. 341. 5 - u\'. 372. A. 1 m. Part. 413 ui) ov. 429. citYidouui. m. G. 333. aÏTtoc. m. G. 333. aKoxilo). Perf. 463. acaxuévoC\' 441. d«iouai. 474. ctKo\\ov$iw. m. D. 341. 4. dicoiu. Bet. bl. 104 F. M. 238 att. red. 249 P. A. m. c- 259 èlii. 309 - m. G. 338 m. Part. 414. d<rpört)c. m. G. 335. ÜKpUTOi;. 131. arpoóo/ini. stt. 256. m. G. 338. ükwv. 114 bij G. Abs. 416. d. a\\a (fiXf). 438. dXaXdJw. F. 238. A. st. 253. dXaopiat. Perf. 463. dXynvóc. Comp. 133. a\\ii<pai. att. red. 249. AMlw. stt. 296. 13 Aor. bij Hom. 463. dXïo/t<u. Aor. bij Hom. 468.
		«f\'. 304. at)Si!)v. 97\' arjSi\'ic. m. G. 336. a9«varo£. 435. \'A3t/va?f. 306. \'A$iivti$cv. 306. \'A&ivi)9i. 306. aSpoiïto. Dep. bl. 106. al, aïyap, aïSl, aïec. 483. ai. at. 12. ala s= yaïa. 437. Aiyvirrtt]* 435. alSio/iai. Dep. bl. 106 stt. 257 m. A. 324. "AtiïtiQ. 451. fSu. F. M. 238 augm. 246. aiSiót. deel. 86 bij Hom. 447. aifiov. 241. al\\ovpoc, ii, 30. aliri{. 453. aipiio. Bet. stt. 258 tïXov. 247 m. 2 A. 328 m. G. 333. aipio. stt. 267. atirddvouai. stt. 293. 1. m. G. 338 m. Part. 414. **aiaxpÓQ. Comp. 130 aia-** Xfov ion fii\\ oi). 429.

-ocr page 346-



		332 ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER.

		(iXt\'i.i. att. red. 249. &\\ti$ti<f, ry. 309 a\\ti- Sii>). Hom. 436. a\\ui{ 91. A. «Xifr». Dep. bl. 106, 107. A. 1. aXiirco/iat, lfa\\u>v. 241 augm. 247. stt. 287. 1 m. G. 333 m. Part. 414. <( \\ /r //. 451. dXXó. 17 elisio 19 Gebr. Bet. 431. éiWaxy. 307. a\\\\y. 307. aWarrto. A. II. 266. riWi\'/Xw. deel. 158. aWoiïairóc. 198. &\\\\o$tv. 306. ftXoïi. 306. liWonai -oa\\jopat. 242, 243 stt. 267 Aor. bij Hom. 469. aXXoc. 168. nXjoc. 242. aXkooi. 306, 455. aWort. 304. aXXórpioc. m. D. 341. &K\\h>{. 307 Bet. Gebr. 431. aXvaata. Perf. 463. iïfia. elisio. 19 m. D. 311 m. Part. 419 aapa. 438. aflapravio: yiipporov. 281. A. 1 stt. 293. 3 m. G. 335 m. Part. 412. (!/i.(i\\-K. 304. api\\iuj. m. G. 335. «/«(> \\<in;i<(i. Bet. bl. 105 stt. 256. «/(ri\'i/tdii\'. ui. G. 335. djunf. 456. aumXoQ, »\'. 30. iintixi». augm. 250. A. stt. 298. 3. ifiivui. Bet. bl. 103 m. A. 325 - m. G. 333. afityi. 250 m. 3 casus. 317 437.
		«/K/)iyi/ofw. augm. 250. A. a/i^t(]<vvfii. augm. 250. A. stt. 279. 5 m. 2. A. 328. i/ipiaj3i)T(b>. augm. 250. A. tic oïi, [tij ou. 427. anfyónpoi: met artikel. 165 Bet. 172 apipónpa. 309. ifuporlpwSiv. 307. ïijifm. deel. 142 m. ar- tikel. 165 Bet. 172. av. 356, 357. av = lav. 387 nota. iva. 250. m. A. 315. avuyoplilo. stt. 282. 6. aviiytit. Bet. bl. 101. avairtoe. m. G. 333. avanpa^ta. Aor. II. 266 289 , 6. AvaXiaKia. stt. 292. 1. avapinvT)<iiciii. m. 2. A. 328. avai, ava. Voc. 448. «vóSioj. m. G. 334. avarraWui. Aor. 463. avaottav, u\'sya. 309. óvWvoi = FavSavti). 440. ai\'Jporqra. 435. aviwttjTriiitov. m. G. 335. ai\'êii. 311. avivSi, n\'tya. 309. avi\\niutt. augm. 260. A. stt. 298, 3 m. Part. 412. avrivo&i. 463. avrip. voc. 74 deel. 78 ai\'ïijpörepoc. 435. avtiTopiüt. m. 2 A. 328. <ii\'i\'l0tXoc. 440. avoiyi». augm. 247 stt. 278. 9. avri. 250 m. G. 313. avTtata. Fut. 460. avTtKpv£. 437. avTtXiyta, <if nv , /iq, /«») ou. m. Inf. 427. avvui. Fut. 466. (ii\'wyr, avi>x$fi.* 2S9. 9. Ü5..-C. m. G. 334. aliÓM. m. G. 331.
		awayopivw. Bet. bl. 101 stt. 282. 6. m. Part. 412 /tri en Inf. 427. Ó7ra9jjr. m. G. 336. airaifoiTÓc. m. G. 335. awatc. m. G. 336. airaiTibi. m. 2. A. 328. awaWarTia. Bet. bl. 106 ra. G. 336. aitavraia. F. M. 238 m. D. 341. 4. airuXlto. m. D. 341. awéfpnc, d7r(ipwc fx"". rn. G. 335. airtvriZovTo. 440. awexSavo/irtt. stt. 393. 8. airixt». m. G. 337. avwrèto. m. D. 341 (ir/ en Inf. 427. airXoïiQ. deel. 108 Comp. 127. iiré = ótto. 17 250 m. G. 313,2 üip\' ov. 383. anoiiiKwiu. m. 2. A. 328. arroliSpanKia. m. A. 325. i<7rn<W<.i/<i. Bet. bl. 103 m. G. 334. ówoWw. A. II. 263. airoKpvirrofiat. m.2A.328. awoXaiia. F. M. 238 augm. 250 m. G. 332. inóWviit. Bet. bl. 102 stt. 278. 3. \'AiróWtav. voc. 74 A. 94. airoXoyéoiiat. Bet. bl. 106 augm. 250. «ttoX i/w. m. G. 333 fil) en Inf. 427. dwovsiaSat. 435. anovokii). Bet. bl. 105. airoirhuiria. Bet. bl. 103. airopiti). Bet. bl. 106. awoaripéu). m. 2. A. 328 m. G. 336. airorvyxaviü. 335. airotpaivto. Bet. bl. 103. ÜTror/inj\'yw. m. G. 333. (i7róxp\'/- 280. A. 2. aiTTofiiu. m. G. 332.

-ocr page 347-



		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER. 333

		Upa. elisio. 19 431. 3. apa. elisio. 19 dp\' ov, pi). 373 431. 4. apapiaicü). Aor. 463, 470. apitfKi». stt. 290. 1 m. O. 341. (&pi)v). 78. "Aptjc. deel. 99 bij Hom. 450. <ipi- 303. apianvi;. D. PI. 449. aptsriiu). m. G. 335. apiaro 303. ApKÏio. stt. 257. apviopat. Bet. bl. 106 *(ij ov, pi/, pii ov.* m.** Inf. 427. apódi. att. red. 249 stt. 257. apraZui. F. M. 238 bij Hom. 463. apiraï,. 131. apn. 304. apiiia. Bet. bl. 102. apxalov, tó. adv. 309. up\\i): apx<iv, tö kut\' dp- X&Q. 309. apxt 303. apxto. Bet. bl. 99, 100, 104 en N". 349 m. G. 335 m. Part. 412 apxóptvoc. 412. aaSiviu. Bet. 349. aopivoc. Comp. 131. aariip. 78. cLarv. deel. 89 bij Hom. 449. drop. 431. 5. ilri. m. Part. 417. «rï/u\'i\|. 435. «rpt/aii;. 437. av. 431. 6. aü\\f(o. aujim. 246. aiXtJw. Bet. bl. 106. oüSóvw. Bet. F. M.bl. 100, 106 stt. 293, 3. ttüpioi\'. 304. avriica. 304 m.Part. 419. avróSiv. 306. avróSt. 306.
		airÓQ. deel. 148 Bet. 166 bij Hom. 456. avróq. deel. 167 raürb tovto. 309 m. D. 341 bij Hom. 456. avrótri. 306. aijxi\'piiiptn. m. 2 A. 328. tii/itufi,!. va. G. 335. aQftSiie. m. G. 335. aipiKvkopat. stt. 295, 3 m. G. 335. atpiitj utv. 28. afviis-üv. 28. &X$i>l\'at. Bet. bl. 105 A. P. ra. c- 259 stt. 296, 1 m. D. 341. 3, 5 ra. Part. 413. &xpi. 19 437. Baiïnv. 304. fiaSiZio. F. M. 238. \|3aWc. 453. Paivu. F. M. 238 stt. 287, 2 /3s/3ij/ca. 288, 3 Aor. mixt. 467. paXXo». Opt. Plusqpf. 224 A. II. 266 stt. 284. 1. paoiXejya. 242. liaaiXfiiQ. 91 Comp. 133 st. 240, 241 bij Hom. 449. PaaiXtvu. m. G. 336 Bet. 319. pig. 309. fiidZopai. Bet.bl.l08.A.2). j3,/3d?_w. F. 261 red. 283. 2. PiPXoe, fi. 30. PiPpiattKoi. stt. 291. 3. jSiów. F. M. 23S stt. 287 , 3 piopai. 466. PXaitru). red. 248. A. 1 A. II. 266 m. A. 324. pXaaravat. red. 248. A. 1 stt. 293, 6. PXiiria. F. M. 238. p\\iTTia. st. 253. pxdiaicut. stt. 284. ó.		poih>. F. M. 238. /3ó(Ticw. stt. 296. 14. PoiXopat. Dep. bl. 105 augni. 245 stt. 296, 2 IfiavXópriv av. 359. (3nv£. A. 72 Voc. 73 deel. 92 st. 240 bij Hom. 449. /Sn<iu, uiya. 309. Ppadvg. 454. fipoTÓc. 444. pirjM, Povéui. 242. Taïa = yrj. 437. ya\\a. deel. 99. yapiio. stt. 268. ydp, étrri. 17 431. 7. yaariip. deel. 77. ys encl. 13 elisio. 19 431. 8. yiX&ut. F. M. 238 stt. 256. yipu. m. G. 336. ytvof. st. yivia. deel. 244. yfpnió\'s;. Comp. 126. yépac. 93. yivio. Bet. bl. 102 m. G. 332. y»]5éw-ylyi\|9a. stt. 297. 3. yijpac. 93. ytipaOKia-ynpavcu. 287 A. stt. 290. 6. yiyvopai. A. II. 265 stt. 286. 1 > yèvóptvov kir\' kpoi. 309 m. Adv. 318. 7 tö yiyvóptvov. 410. ytyviaaicw. stt. 287. 4 i m. Part. 414. yXvKVQ. Comp. bij Hom. 454. **yviap.il. deel. 29 yi/w/jqv** ipriv. 309. ywi»p(?w. red. 248. 4 F. 261. yóvv. 99. bij Hora. 450. yoüv. 431. 9. ypaüc. A. 72 Voc. 73 Deel. 92 bij Hom, 449.

-ocr page 348-



		834
		ALGEMEEN GRIEKSCII REGISTER.


		ypa<pu. Bet. bl. 103 red. 248. 4 stt. 262 A. II. 266m. G. 333 Bet. 346. yvfivóq. m. G. 336. yvvri. 99. Aa- 303. Sai)p. Voc. 74. Sai, tij. 432. Saicvw. stt. 295, 2i Satpvov. 98. £{t£. Ace. 53. Sairavau). Bet. 1)1. 106. ffapSavtj. ïSpaSov. 284. A. 1 stt. 293 , 7. flaoi/c. m. G. en D. 336. Si. elisio 19 431, 10. Si. encl. 13. *SêSfia, tttfisnofiai, SiS-* FotKa. 441. SiSoiKa. 289, 5. Si7. stt. 296, 3 fltov. 309 Hu. 359 - Constr. 408, 5. **St(Sa>. stt. 289, 5 SMov.** 433 tSSitrriv = ïSfu- aiv. 440, nota. hiKvi\'/n. stt. 269, enz. (Séïva. 173. fttvóc = Sfuvóq. 433 jfivói\' i<rn /jq oü. 429. <5f/iw. stt. 284, 6. SivSpov. deel. 97. Sinfiui. Dep. bl. 105 stt. 296, 3 m. G. 336. Is7ra{. deel. 89. Sipiu. A. II. 266. Sla/toe 97 bij Hom. 551. Siu ik bind. stt. 258 contr. 260. iiu ik mis. stt. 296, 3 lêérioa èXiyov etc. 359 ** Toaovrov Siia .... «<r«. 377. A. 2 - i\\t- yov etc. Silv. 402. A, Sim.** 296, 3. Sfriv. 441. <5q, SijSlv, êrjwov, Srjra. 431, 11.
		flijAóc «V\'- 408 . 2 è5ij- Xov Sri. 371 , 4. ó\|\\""<- Bet. bl. 101 JijX<i;w. 242. Sn/iiin/o. deel. 77. Sr\\noni<f. 309. Jflw. Fut. 466. flia. 250 m. G. en A. 316. drajSaivw. Bet. bl. 101. Stayiyvofiai. va. Part. 411. Stayto. Bet. bl. 101 stt. 282, 4 m. Part. 411. Starau. Bet. bl. 106. SiaXiy,o. Bet. bl. 106 m. D. 341, 4. StaXXarrot. Bet. bl. 106. Stavifta. Bet. bl. 103. diavoénpat. Bet. bl. 105. Siarpifiu. m. Part. 411. Sttuftipu.* m. G. 338. fid^opoc. m. D. 341. cWóirxw. Bet. bl. 103 red. 283 , 2 stt. 292, 2 m. 2 A. 328. SiSpaaicui. stt. 287, 5. »«ij«. st. 253 m. G. *333 ihKaairaiitjv.* 439.** SiKaiót fi/u. 408, 3 oó rirrmii\' ;»\'/ oü. 429. £«<w(Sw. F. M. 238. £(r»tv. m. G. 311. SUn. 372. %a. 309 = 8i_X$a. 437. <5nj/aü). Contr. 260 m. G. 335 met lange vo- caal. 474. Suók<o. F. M. 238 en A. in. G. 333. (\'(ncti.). stt. 297, 1 t\'ri- luv tovto etc. 309 Ijioi SokiÏv. 402. A. constr. 408, 4. Sópv. 99. SovXtuta. in. D. 341. SovXtxóSitpoc. 435. Spau. stt. 255 A. m. f. 259 ii m. A. 324 in. lange vocaal 474. (V/«,«. 309. SpóooQ, >). 30.
		Sivaftat bij Superl. 137 Dep. bl. 105 iiugm. 245 stt. 280, 5 ace. 280. A. 1 piya. *309 loi\'vófiiiv av.* 359.** ou Sivaftat fu) ou. 429. Svvarov ov. 309. Sin. deel. 142. flv<r- 303. SvifTvxim. augm. 251. Simt. stt. 254 ïSvv en Bet. 287, 6 Aor. mixt. 467. SU. 452. Sutpiav. 309. \'Eóv na iricoTrtT»\', öpav, 375. A. 387. lato. augm. 247 stt. 255. iavroïi. deel. 149. fyyie- 311 m. D. 341. **lyiipoi att. red. lypi/yopa.** 249 A. II. 266 stt. 285, 1 lypqyopSt. 289, 9. lyxaXiut rii>». 333. tycofiiaZM. F. M. 238 augm. 250. A. lyrparris. m. G. 336. iyiit-uni, fioi, fti encl. 13 deel. 147 bij Hom. 456. ifiXSouat. 441. IfiXSuip. 441. i.csXwoftat. 441. IffaSt. 441. ê>oj. 441. ^o(((ii, aiSjouat. 242. 243. töiXw. stt. 296, 4. hSilto - <r.F. 239 augm. 247 stt. 298, 1. ft aton. 12. 17 na 5a v- uaXut. 372 vrag. 373 ** li gut, li /"/ apa, lï** yap 393 cï el. 483. ii\'iipii\'óf. 435. ilfiw. 437. ilSov. 288, 4. i&i. utinam. 363.

-ocr page 349-



		335
		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER.


		ivJii/jiw. Dep. bl. 105 m. G. 335. iviori. 304. M\'l\'t7TM. 438. èvvoéw. Bet. bl. 106. ivo^Xéw. augm. 250 A. Ivoxoc m. G. 333. (VTav^ra. 306. la^rtvdcv. 306. Ivrét. 311. IvTpiiro/iai m. G. 335. ig. at. 12 250 m. O. 313, 3 è\| ov. 383. i?a»r<VT)c. 309. ilapnêiu. F. 261. é?opvov iZvai firi m. Inf. 427. t"Ef<»r«. 17 m. D. 341 IViv. 359. ^erajw m. 2 A. 328. iïijf. 309. Utivui. Bet. bl. 101. ilio. 311. toiic.i. augm. 247 289, 8 f»óc309 m.D. 341. toXjra. augm. 247. tnpya. augm. 247. iopTaX,io. augm. 247. ióc, i.-óc bij Hom. 456. iwati\'éw. F. M. 238 stt. 258 F. 261. tn-it. 435 kiv. 483 cau- saal 372 temporeel 383. lirtiyoi. Bet. bl. 106. iireiSi). 431, 11 causaal 372 temporeel 383. ïwttra. 304. Iwffvov. 285, 3 463. Iwi, ïwi. 17 250 m. 3 casns. 317, 15. IwtpovXivui. F. M. Bet. bl. 100, 104. hrtitljf 335. tVii\'ui\'ói,\' k/h. 408, 3. lirtbv/iiu) m. G. 335. iiritaiptós n\'/n. 408, 3. tViXui\'ïiii\'o/tdi in. G. 335 in. Fart. 414. tirt\\i)Oiiu)v. Comp. 131 m. G. 335.
		lU&Zat. m. D. 341. ficj/. 309. i\'tKia. m. G. 337. ilmóv. 97. tïXw, fkXjta, fié\\\\io, ïfiX- <ra. 244. ftfii. 199 encl. 13 voor iafii 244 Tip övTt. 309 m. Adv. 318, 7 inri verzwegen. 3!8, 9 rd avra. 410 bij Hom. 475. tJ/ii. 281 bij Hom. 476. t\'anp. 393. tiitov. 249, 282 liwi. 264 avviXovrt ilirtïv. 340, 2. c (wc) ciirXwc, «vvTÓfUü£, irvviKovTi êi- Trttv. 402. A. t\'ipyvvftt. stt. 278, 8 m. G. 337. eïpyio. augm. 246. «i\'j. aton. 12 250m. A. 315. 8 ii\'c o ki(v) 483. <t»/3dXXw. Bet. bl. 100. (\'wirpaTTia. m. 2 A. 328. (Iitw. 306, 311. dra. elisio. 19 304. tin ÜTi. 373. eïwSa. 247 stt. 298, 1. «airroj. m. art. 165 Bet. 171. UauTOTi. 307. itartpog. m. art. 165 Bet. 171. è/carip(u(T(. 307. UfiaWui. Bet. bl. 101. Muu.\' m. 2 A. 328. »ft, Utïnt. 306. iKvof. 148 deel. en gebr. 163, 164 bij* Hom. 456. «ÏÓ7TTW. Bet. bl. 101. lickiiiru. Bet. bl. 101. Uriitru. Bet. bl. 101. UwX^ttio. Bet. bl. 101 stt. 298, 6 m. D. 341, 6. Uwoiiav. 309.		IKOVTt. 304. UipiCyio in) m. Inf. 427. Uóv. 114 avai. 402. A. bij G. Abs. 416. d. Utóc. 311. IXarrón/iat m. G. 338. iXavvio. Bet. bl. 101 att. red. 249 stt. 256 F. 261. IXéyXot. att. red. 249. iXtvdtpóc m. G. 336. fXiuSipóu m. G. 336. iXiTTut. augm. 247. ïXmo. augm. 247 stt. 298, 10. Miinu m. G. 338. IXXiaafirtv, fXXi\'irirero. 440, nota. iXiri^to, IXiriSjw. 242 st. 253. lltavrov. deel. 149. fM\|8a\\\\w. Bet. bl. 101. iniui. stt. 257. fft/jont. 440, nota. I^4Ó£. gebr. 150. IjiwapuQ , ifiirtipuic f X"^v m. G. 335. if47rijrX?\|j« m. G. 336. finroSiZw. augm. 250. A. f/iTTufwi\'. 309 m. G. 337 iivat fii\\ en Inf. 427. ipirpoabiv. 311. ti\'. at. 12 in samenstel- ling. 39, 43, 250 m. D. 314 Iv <f 383 bij Hom. 482. èvavrióe, rouvavTióv etc. 309, 311 m. D. 341. tvavrtóofini. Dep. bl. 105. MoSfv. 306. tvdov. 306. ivSvm m. 2 A. 328. IvtSpiiut. augm. 250. A. \'ivixa. 311. fv»\';i\'o5e. 463. fv$a. 308. ivSafa. 306. 6V&ÏV. 308. IvSivli. 306.

-ocr page 350-



		336 ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER.

		eViXeiVw m. A. 325. iirtWiydqv. 440. lirtiti\\r)c m. G. 335. f7Ti/it\\n/Kii. Dep. bl. 105 stt. 296, 7 m. G. 335. t\'mi\'ntn/Kii. Bet. bl. 106. Ijriopicéw. F. M. 238. A. augm. 250 A m. A. 325. lirlorafiat. Dep. bl. 105 augm. 250 A. stt. 280, 6 ace. 280. A. I n. 335 m. Part. 414. InwTtintov m. G. 335. iiriT-qüliaQ lipt. 408, 3. tjrirovoc. 435. iiri\\npiio. augm. 250 A. éVo/KK, oéiropai. 243 augm. 247 ivirópr\\v. 265 m. D. 341,4 438. iiTj>iafn\\v. 280, 8 ace. 280. A. 1. Ï7rw, tïirnv. 438. fpafiai. Dep. bl. 106 stt. 280, 7. Ipaia. stt. 256 m. G. 335. ipya&liai. Bet. bl. 108 , A. 2) p. 241 augm. 247 red. 248, 4. ipyifi, rif. 309. IpiUtü. att. red. 249. èpfiirto. Aor. bij Hom. 463. Ipirrio. st. 253. tpmioQ m. G. 336. Ipi 303. Ipilm in. D. 341 , 4. (époftai). 296 m. 2 A. 328. ïpTrw , gipitb). 243 augm. 247 stt. 298, 10. (F)lpvo>. Fut. 466. éppw, \'ippw , lïipoa. 244. Ippiofiivoc. Comp. 133. ipvSpiaia. stt. 255. ïpxofim. att. red. 249 a.&é. 264 199. laSib). att. red. 249 stt. 298, 2 m. G. 332. iaovpat. 440, nota.
		itfTi. 383. lari. encl. 13 anastro- *phe. 17 ïariv\'ÓTi.* 304, 396 ttTTtv ou , ivSa,** y, oiic firnv öirwf. 396. ioTtata. Bet. bl. 106 augm. 247. éVtpoc. 168, 169. IrèptüQ. 307. iriTfit. 463. Irriniat-aiiDV. 28. IrriaioQ-aiitiv. 28. In elisio. 19, 304 J£ Irt rov, tri i>iv Si. 304. (b 303. i5. 104. tvSai/ioviZui. in. G. 337. tMiof. Comp. 125. tvSriKt/iim. augm. 251. (uepyêrsw. augm. 251 in. A. 324. ivSvg. 304 rrjv ibStiav. 309 m. Part. 419. fóicXfii). 436. füXaj3lop<ii. Dep. bl. 105 m. A. 325. ivXoyiw m. A. 324. lvvvr)TOC. 440. fSvovc* m. D. 341. füirXoifJ. 436. ibiropéw. m. G. 336. lipiaKui. Bet. bl. 102 augm. 246 eipl. 264 fi\'ipov. 265 stt. 292, 3. «üpv£. 453. K/C. 453. *fi«, furiKiv.* 483. f«Xo/iat. augm. 246 m.** D. 341. lüippaivm. Dep. bl. 106. fli<,i\\FM. Dep. bl. 106. ><piir_K. 309. ttpiio-Sai m. G. 335. \|0\' <j5re. bl. 214. l_x$k- 304. é^^pof. Comp. 130 m. D. 341. ÏX"), ïfa. 37 Bet. bl. 101, N». 349 ffixo».
		243 augm. 247 la\\ov 265 stt. 298, 3 ** m. G. 332 tx^ülvmet 421. A. 2.** tyu. stt. 296, 16. *ê\'wf dv = «i\'c ö Kt(v).* 483 \'iiag tijdbepalend. 383.** FaXiiiKoftai. 241. Fava%. 448. FavSavta. 440. ,"i..p. 239, 440. FiapivÓQ. 435. Fukmii. 441. Fi\'iKia. 441. .Ftïo, ^éo, .^oi, /\'s. 411. r\'r.KartToQ. 441. fiXSofUu. 441. ^ép- 441. .-fpy«V»/««l. 241. ^épyor. 239 , 441. Fipyoi. 441. J^pi/w. F. 466. Fmiripa. 239. piawipoQ. 441. Fid^iiQ. 239 441. ^««- 441. Ftiïpiiu). 474. .rfov. 441. ^if. 441. ^oïeof. 441. FoitcaSi-üiv-St. 455. ^oïi\'oc. 1, 239, 441. j^óc. 441. .\'piiyvufu. 240. zpiyiut. 240. 7.«- 303. ZacwvSoc. 435. 2<i«. contr. 260 stt. 287, 3. ZÉXaa. 435. Z,ibyvvpt. stt. 278. Zfig. 99. Kii». stt. 257. ZtjXóht in. G. 337. Zi]r\'no. red. 248 , 4. £iyoi<. 242. \'C,mvvk\\u. stt. 279, 7. ?ww. 474.

-ocr page 351-



		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER. 337

		"H bij Comp. 138 ÓXXo re ij, irórtfov, irÓTfpa i} 373 431, 14. t) at. 12. »/ vragend 373 431, 13. i5/3d<ri<u. stt. 290, 7. v$ao>. 474. yyioftcu m. 2 A. 328 m. G. 334, 335. bl. 233. ySri. 304. ïfiouai. Dep. bl. 106 m. Part. 413. ilSi(. deel. 111 Comp. 130. #cw. Bet. 346. t)\\UoQ. 189 gebr. 193. f/naSóiic. 436. yliiSairöf 198. yfiirepos. gebr. 150. »; /ei}». 402. ,)Hi- 303. jyjtof. 455. W">C (a/tói). 456. »jv = Uv. 387, nota. t)viuólt£. 436. rjv«a. 308temporeel 383. »;vtox»c. 451. ijoc. 455. »;»rap. 99 p. 242. vp. ace. 53. \'HpaeXijc;. deel. 84. vpó/"/\'\'. 296, 5. i/pwe;. deel. 85. ijffu^oc. Comp. 125. yrraofiai. Dep. bl. 105 augm. 246 m. G. 338 Bet. 346 m. Part. 412. jjrrw iZvat m. G. 338. rjv{. 453. tl\\ü. deel. 85. r/de. 447. 9a\\\\u>. P. II. 266. Sofia. 309. Sanrw-ird^i/v. 37 266. dappÉcu m. A. 325. Sapooc. 444. &avita(co. F.M. 238 st .2.33 m. G. 337 «t 372 A. 1.
		S/ipopai, S\'ipaauat. 244. Slcu. F. M. 238 stt. 255. 3-ijpaw. F. M. 238 m. A. 325. Sripiitü, F. M. 238 m. A. 325. Siyyavio. stt. 294, 6 m. G. 332. Svriaicüi-TsSvaSi. 36 Bet. bl. 104 - stt. 284 , 2 T&vriKa. 288, 2 Bet. 346. Spavlo. P. A. m. c. 259. Spe\'?, rpexóc, ^p\'?i. 37. Spinrrtu, irputyyv. 37. Spiicicu. stt. 284, 7. Si\'ydrijp. 77. Su/ióiu. Dep. bl. 107. Sipaai, -Zt, -.W 306. Hu. stt. 254 Itv$i]v.36. "Ia = /ua. 437. i\'ao/mi. Bet. bl. 108 A. 2). laitrui. 242. i?ia. 309. tótoc. 341. Wpij. deel. 119 m. G. 335. iSpuiQ. 447. (^)i\'Jpwu. 474. ijdvw, \'e\'Sw. stt. 298, 4. e\'ij/e. Bet. bl. 101 aéaiica* 244 augm. 247 270. i\'Wf. 437. icmiJw. augm. 246. ïrpfi\'oi;. 441. \'tKvionui. stt. 295, 3. \'Uut. Aor. mixt. 467. IXatTKopiu. stt. 290, 8. ï\\ivc m. D. 341. iflaTTi». St. 253. i/utiptu. Dep. bl. 106. ïva. elisio 19 finaal 378 ** iv\' av 379, 3 ** 431, 15. !<ro£. Comp. 125 m. D. 341. t\'tróct). m. D. 311. \'iarrtiti. Bet. bl. 102 en bl. 160 <ritrri)/u, i«emjici\|
		244,248, A. 2 augm. 247 Conj. 270 \'ia- rr\\Ka. 288, 1. ioTopÉw m. 2 A. 328. iaxvaivio. 267. i\'itv/\'m. augm. 246. IvX«. 286, 3. i\'x^ic;. deel. 92. KetSdjrep. 309. naSapós m. G. 336. KaSéZofiat. stt. 298, 4. rd$i)(iae. 298, 4. KaSlZw. F. 261 stt. 298, 4. radérri-qfu m. 2 A. 328. icat-tffn. 17 kq\'i £i, 393 m. Part. 420 431,16. taiirip m. Part. 420. KacnXoyÉto m. A. 324. KiiKmrmho in. A. 324. «aicdc. Comp. 132 bij Hom. 454. KUKovpyfuj m. A. 324. koXIw. Opt. Plusqpf. 224 F. 261 stt. 284, 9 m. 2 A. 328 «i- kXiukii. Bet. 346. eaXóf. Comp. 132. KaXvirru). st. 253. icdjevw. stt. 284, 3 m. Part. 412. Ka/iirTai. P. p. 262. tav = Kal av. 20 393. nipt). 450. caprfpéui m. Part. 412. caprepóc. 444. icdproj. 444. «rara. 250 m. G. en A. 316, 11. roraytXaw. Bet. bl. 104 m. G. 337. kut uk ai vi». A. II. 266. KUTUK\\ivi». Bet. bl. 106. KuTaXafifiavio. met Part. 414. earaXXdrrw. Bet. bl. 106 m. D. 341, 4. KtxravTiKpv. 311. KUTavmrïpu£. 311. 22

-ocr page 352-



		338
		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER.


		KaTaii\\i)TTti>. stt. 289, 6 m. D. 341 , 5. Karafpov\'eu m. G. 337. raroicigw. Bet. bl. 107. KaTÓTIV. 311. Karó>»r&{i>. 311. rów. jr 240 stt. 255. k\'i , k\'iv. 483 indir. vraag 375 A. Kiïfiai. 276. KtïvnQ. 456. en\'pw. Bet.bl. 102 Utpaa 244. Kiiw. F. 466. /c«op»$ji!voc. 441. KiKptiya. 289, 6. KSKTt)iiai. Conj. Opt. 224 Bet. 346. KiXfvSoc. 451. «éXeüw. P. A. m. c. 259 m. A. 340. /céXXw. Aor. 470. xiXofUu. Aor. 463. Ktvóq m. G. 336. Kipówufii. stt. 279, 1 KiKpaftat 286 3) m. D. 341, 4. eépac. 93. «epo\'aii\'w. 267. «</Sw. Aor. 463. KriSo/iai in. G. 335. «fjp. ace. 53. «véu. Bet. bl. 106. Xa?<j. 464. icXaw. stt. 256 P. A. m. e. 259. «Xaw. stt. 255 F. 261. /cXfc\'c. 99. kXim, «:\\j/w. P. A. m. f. 269. icXInrijc. Comp. 131. Xé?r. F. M. 138 P. 262 A. II. 266. /cXijpovo/iéa». in. G. 335. cXivu. red. 248, 4 stt. 263. cXéw. Aor. 463 en 469. Kvcuo.* contr. 260. KoiXaivui. 267. cot/udw. Bet. bl. 106.
		coivjf. 309. KotvoXoyibi. Bet. bl. 106. /coii\'óc ni. D. 341. «oXóJw m. G. 333. icoXXdto. stt. 256. Komtiy. 309. KÓwria. Aor. II. 266. Kopivvvfu. stt. 279, 10 m. G. 336. KOpvTTIO, KOpiSjU). 242 --- st. 253. Kpaiïii). 444. epajw, upayjbi. 242 red. 248, 4 st. 253 P. II. 266. tcpaTtta. red. 248 , 2 likya. 309 m. G. 335 Bet. 246 - ra. Part. 412. rporiirrtiJü/ m. G. 335. Kpifianai. stt. 279, 2 ace. 280. A. 1. Kpffiavwiit. stt. 279, 2. Kpirw. stt. 268 m. 2 A. 328 m. G. 333. «pot/w. P. Aor. m. c. 259. Kpvfiiït)v. 304. Kpvtpa. 311. KTaonai. Conj. Opt. 224 red. 248. A. 3 /cr>»- aóutvot met. 421. A. 2. ««kw. P. II. 266 stt. 298 , 5. KTllQ. 99. p. W?w. red. 248, 4 F. 261. KvBpoQ,* 454. icincTjün\'. 447. icvicXy. 309. Kvpwe m. G. 335. «ïipw. Aor. 470. KViDV. 99. icüjiti\'. 449. KuiXito m. G. 337 juij m. Inf. 427. Aayvot. Comp. 131. Xayxavu. red. 248, A. 4 stt. 294, 3 m. G. 336 Aor. bij Hom. 463.
		Xayaót;. 447. XaSpa. 309, 311. XaZn/tai. Aor. 463. XóXoj. Comp. 131. XanfiaviD. red. 248. A. 4 Xa/3É. 264 stt. 294, 1 m. G. 332 m. Part. *414 Xafiaiv, met.* 421** A. 2 ÏXXafii. 440 nota. Xav&Avu. stt. 294, 2 m. A. 325 m. Part. 411Aor. bij Hom. 403. X0Ó4\'. 447. Xnc. ace. 53. Xéyw-tu. Bet. bl. 104 Xëynvrja 242 ftprjra. *248, A. 4 üwov* 249, 282 tiwi 264 stt. 282 fièya. 309 «i\'pi]-** pivnv, Xiyófiivov. 309 iv m. A. 324 m. 2A. 328. Xü/iw fïj3u. 437. Xtiirui. A. II. 265 P. II. 266 m. Part. 412. Xix- Aor. mixt. 467. Xtvxaivu). 267. Xh\'/m. A. m. c. 259. Xflyw m. Part. 412. AijroDc. 447. Xoic"opsw. Bet. bl. 107. Xotiróv, tö. 309. Xvir\'fo. Bet. bl. 107 m. D. 341, 5. Xib>. Bet. bl. 102 stt. 254 - m. G. 336 Aor. bij Hom. 469. XwfSao/\'iii m. A. 324. Md, o/j pa Ata. 431, 17. fiai/iaw. 474. /iaivo/lat. Dep. bl. 105 stt. en bet.bl. 107, 1 Aor. II. 266. fiuKupi\'Cu m. G. 337. ftaicpóc. Comp. 132. /«o- Kpdv. 309. faXó bij Comp. 136 fiaXjov.* 242, 309. paXdacac. 437.

-ocr page 353-



		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER. 339

		ItavSavui. stt. 293, 5 m. Part. 414 tituaSt 440 nota. pópn/j. 99. paxopai. F. 261 stt. 296, 6 m. D. 341, 4. Meynpoï -aSi -ó$iv. 306. /liyas. deel. 122 Comp. 132 adv. /ïiyiarov. 309. liiSvaKut. stt. 290, 5. (tiSvui. 254 290, 5. fiiiovfKTÏta m. G. 338. fiiXu. stt. 296, 7 fiéXov, **fiiTÓjitXav 309 jxoi** rtvo<;. 335. tiéAi. 99. péXiTTa, (lèXiTja. 242. ItiWüi. augm. 245 stt. 296, 8 m. Inf. 352 ró fx\'eWov. 410. ftiXia, zie ftéXn iif\'it\|3Xe- rat. 284. A. 2. ftf/ivtl/iat. Conj. Opt. 224 m. Part. 414. /ilppo/jai. Bet. bl. 106. piv. 431 , 10. (iivoivan). 474. pivroi. 431, 18. Iikvto. stt. 268 m. A. 325. Hépos, ti, tö t/ióv etc. 309. ptaatiyv. 437. lif<i(o)oQ. 439. ptoTÓt m. G. 336. /lira, fikra. 17 250 m. 3 casus. 316, 13. ntTaiïiftbiiii m. G. 335. liiTctftiXii fioi m. Part. 413. /ifru/iéXojutu m. Part. 413. t«r<iM.311 ra. Part. 419. fiÉrtari /tot nvoc. 335. fiirixiu m. G. 335. /KÉroxof m. G. 335. Iéxi"-* " 311 ou 383 437. /«ij, turi. 17 vrag. 373 finaal. 478 m. Indic. 380. A. 3 na verba van vreezen. 381 gebr. 425. /irjfé. 431, 20.		/irjJeic. ace. 53 deel. 143 gebr. 425. /iijjiworf. 304. lït\\$viriimoT(. 304. tiijo\'Érepoc. 170. fiqcirt. 304. ti^v. 431 , 19 ») ti»jv. 402. fii)irut. 304. liljri. 431 , 21. /j>/r»)p. 77. fitjTtfTd. 446. H\'iyvvu.i. stt. 278, 2 341, 4 Aor. bij Hom. 469. «iiicpóc. Comp. 124 /u- «rpoS, ftiicpóv, fwcpa. 309. ii.\'/t]\'//iricw. stt. en Bet. bl. 107, 2 enN°. 291 , 1 red. 248. A. 3 m. G. 335 m. Part. 414. itittvu. 286, 3. lun-Sóu. stt. 254 m. G. 334. itvaouat. 474. fivi\'ipiiijv m. G. 335. fióaavv. 97. /nor. 373. NoSc. A. 72 Voc. 75 D. PI. 80 deel. 99 bij Hom. 450. VllKtiu). 474. véuw, ïvtfiaa. 244 stt. 268. vipsov. 240. vtyiXriyiptTa. 446. vlw ik zwem. F. M. 238. *A. fi.* 240, 244 ** stt. 255 P. 261. vin ik hoop op. stt. J59, 5. i\'/;, f ai lid Aia. 431 , 17. »\'»\|\\»;c. 453. rijiSf. 447. rf£w , vijrru. et. 253. viKatü. Bet. 346 m. Part. 412. voltij F. 261 m.2A.328. vóa<pt(v). 21. viv encl. 13 vv. 21 431, 22.
		viv, lort. 17 304 rb vüv. 309 431, 22. wvSr/. 304. via\'iTfpoQ. 456. Zi/pmi\'M. P. p. 268. \'O at. 12 Bet. 25 ró pèv, r« o\'s. 309 met verzwegen subst. 320 bij Hom. 456. öyiofoQ. 241. Ut deel. 159 gebr. 162 bil. 163 bij Hom. 456. (óo"ürT<roiiai) 463. ö.-ic. 241. 5?w. att. red. 249 stt. 296, 17 i/Metc. 309. lirtr. 308. oïyvwpi. stt. 278, 9. oUa. 288. 4. B. tv oio" \'óti, ïai\' on. 371, 4 m. Part. 414. OiSlTTOVQ. 96. (^oïtao\'e -oSfv -o$i. 455. oi\'ielw. Bet. bl. 101 m. A. 325. oIküoq m. D. 341. oïicoi -aêi -o3tv. 306. oUrüpix) m. G. 337. oirrpóf. Comp. 130. oivo\\oito. augm. 247. 2). oc\'p:w£w. F. M. 238 st. 253. oïoimi. Dep. bl. 105 stt. 296, 9. oloc. 189, 193, 196 ti ëii\'at. 197 oïoi\', ola. *197 obèiv olov.* 197** bij Hom. ss \'óti roTof. 197 olu vi) m. Part. 417 --- OVX OIÓV Tl flf) ov. 429. oiXPfUtt. stt. 296, 10 Bet. 346 -m. Part. 411. (iri\'HM. 474. óXiyoc. Comp. 132 ÜXÏ- yov. 309. óXiyojpioi m. G. 335.

-ocr page 354-



		34Ö
		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER.


		AXtgSavut. stt. 293 , 9. üWvfii. att. red. 249 P. II. 263 stt. 278, 3 oii\\óp.tvoc. 435. i\\o\\vlu. V. M. 238. ó/üVi.) m. D. 341, 4. óuvvfit. att. red. 249 stt. 278, 4 m. A. 325. ó^oloc m. D. 341. i\'i/ioióm :u. D. 341. ó/ioXoysiu m. D. 341, 4. ofiovoéto. 341 , 4. bpópyvviii. stt. 278, 10. ó/ióf. 456. bfiov. 309 m. D. 341. ii/iMf, ó/iiji;. 431 , 23. uvap. 100. óvtipoc. 451. óvivttiu. Bet. bl. 102 stt. 280 , 1 m. A. 324 m. G. 332. óvofia fini ion. 340. 2. A. i\'ii\'n/Ki\'w m. 2 A. 328. bvopaoTi. 304. öiry. 308. birqviica. 308. ön-«r3t(v). 21 311. AwX&K. Bet. bl. 107. ÖTrnCdTTÓ^. 198. öirtöev. 308. Ö7TOt. 308. öiroïoc. 189, 193 b-* woloc. 439. ówóiroc. 189, 193. biroontrovv. 198. óiróffrot\'. 198. Ó7nSre. ^08 causaal 372 temporeel 383 oir- irori. 439. ówórfpof. 180. ojtow. 308. \'óiru>Q bij Superl. 137 308 finaal 378 m. P. en Aor. II. 380 *ioTiv, oiiK Iotiv biroiQ.* 396 431, 24 b>- irnic. 439. \'opa *fj.ii* m. Ind. 380. A. 3 m. Part. 414. ópdo». i^ibov. 241 augm.
		247 (il 264 tlSnv en stt. 288, 4 öirtava 463. bpyy. 309. bpyiZu. Bet. bl. 107 m. D. 341. bpiyia. ra. G. 335 463. öpuati). Bet. bl. 106 anfiXv, bii. 309. bpuiZui. Bet. bl. 107. óptic- 96. ópvvfii, ópiroi. 244. stt. 278, 11 Aor. m. red. 463 Aor. mixt. 467, en 469 Fut. 470. bpvrria. att. red. 249 st. 253. öptpavoq m. G. 336. 8c. pron. poss. gebr. 154 bij Hom. Foq. 456. öc. artikel: icai oc, y b" 8c. 25. 8c. relativum. deel. 174 gebr. 175, 196 at- tractio. 176, 177. o<raci£. 308. 8<roc. 189, 193 \'óotp : Toaovtif) bij Comp. 195 bo-croc. 439. \'óiririp. 174. öooe. 452. oariQ. deel. 185 gebr. 187 birrtaovv, bartg- Sf/ToTi. 138 bij Hom. 457. bo<ppaivouai. stt. 293, 10 m. G. 338. \'ÓTav = ore, lurs kiv. 483. \'óti. elisio. 19 cum. 308 causaal 372 temporeel 383 bij Hom. 457 = tin. 483. Sri zonder elisio. 19 bij Superl. 137 in objects- zinnen. 370voor de or. recta. 371 causaal 372 431, 25 ötti. 439. ou. at. 12 tart. 17 ouk , ov\\. 21 ap\' ov vragend. 373. /iij ov
		bij verba timendi 381 *gebr. 425 fiii ov* m.** Inf. 427 431, 26. ov ubi. 308. ov, oï, ï. encl. 13 deel. 147 bij Hom. 456. ovbauoi -uéot -uó$iv. 306 gebr. 425. ovSafiüc. 307 gebr. 425. oSJac. 449. ovStiq. ace. 53 deel. 143 oèoèv. 309 gebr. 425. ovdïiroTt, oviïtirt\'oiroTt. 304 gebr. 425. ovbéripoc. 170 ovbéripa. 309 gebr. 425. ovctrt. elisio. 19 304 425. oiv. 431, 27. ovkovv. 373 431, 28. OVKOVV. 431, 28. ovvéKa. 372. A. 2. oviru>. 304 gebr. 425. ovg. ace. 53 deel. 99. ol)TÓX,h>. augm. 246. ovrt. 431, 20. oürt. 431, 26. ovroc. deel. 160 gebr. 162 oiroffi 163 A. adverbiaüs. 309. ovrw(c). 21 gebr. 162, 307. ó0ei\\ww0Aoi\'. 265, 363 stt. 296, 11. ö0«Xoc. 100. ótp\\>lictirt,i. Stt. 293, 4 m. G. 333. ó<ppa = nófpa. 243 Bet. 455 = ïva. 483. H>i. 304. óif\'eoc. Comp. 125. = Ilaihvuj. Bet. bl. 99, 103 stt. 254. ttuïc. ace. 53. iraiia. 298, 6. iróXai. 304 ró. 309. TraXaijc. Comp. 126.

-ocr page 355-



		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER. 341

		wav in samenstelling. 39, 43 Bet. 363. iravTairam{v). 21 309. iravTaxq. 307. iravraxov ótri -Ó5sv. 306. iravrtoQ. 307. irapa. 250 m. 3 casus. 317, 16. wupapttii\'tii. Bet. bl. 101. wapFoQ. 240. vnpuvnjiUo. augm. 250. A. irapairav, to. 309. irapairXriaioQ m. D. 341. itapa\\p7\\iia. 304 Ik tov 309. TriipfyM. Bet. bl. 103 stt. 298, 3 eaXwc ira- pa»x»v. 309 m. 2 A. 328. irapoivita. augm. 250. A. irapoï,vvu>. P. p. 268. jrópoc = wpiv. 483. iraq. quant. 40. A. ace. 40, 53 Bet. 114 irae ric. 183 iravrja. 242 Ta iravra, to irav. 309 436. waaxot. ti. Bet. bl. 104 iriirooSi. 289, 9 stt. 290, 3. waraTTO). 298, 6. varfip. Voc. 74 deel. 77. itarpjoQ. 242. IldrpoicXoc. 451. iraTTUt. st. 253. iravui. Bet. bl. 102 m. Part. 412. iraxvs- 454. iriSjf. 309. 7rnïiipYtw Tri. D. 341. iriiSno. Bet. bl. 102 stt. en Bet. bl. 107, 3 stt. 262 P. II. 266 m. D. 341 Aor. bij Hom. 463. iritvaii). contr. 260 m. G. 335 met lange vo- caal. 474. TTEipaojUcu m. G. 335. n-IXt/ct/j. 68 86 89.
		iréXo/xai. 285, 3. itiixiria. P. 262. ir\'evnQ m. G. 335. iriwaivo). 267. iriirpwrai. 284. A. 1. niiruv. Comp. 131. irip. encl. 13 431, 29. iripatóui. Bet. bl. 102. irépac, ro. 309. irkpSw. P. II. 266 ïirpa- 9ov. 284. A. 1. irtpi irépi. 17 zonder elisio 19 250 m. 3 casus. 317. iripiyiyvofiai m. G. 338. iripUt/xt in. G. 338. iripiopav m. Part. 414. irépvoi(v). 21. iriTavvv/ii. stt. 279, 3 irkirrajiai. 286 3). irkrotxai. stt. 285, 2 tjrrijv. 287, 11. irkrtia. st. en stt. 253. irii%fiai. 463. iry. encl. 13 308. iry. 13 antw. 307, 308. wriyvviu. stt. 278, 5. Tqfófci. F. M. 238. irijXÉeoc. 189. irqvisa. 308. Ttjxvs. 68 86 89 120. iripirXiipi. stt. 280, 2. iripirpiyit. stt. 280, 3. tI»w, itjSi. 287. A. stt. 298, 7 m. G. 332. iriirpÓLgKii). stt. 290, 4. 7rïjrrw. st. 253 F. 261 stt. 286, 2. iriarivt». Bet. bl. 104 m. D. 341. irXafo. st. 253. jrXaicoSc. 95. irXavai». Bet. bl. 107. nXaraiêus. deel. 91. irXarru. st. en stt. 253. jrXIrw. stt. 262 A. II. 266. ir\\toviKT\'f.io in. G. 338. wXioi/iicrijc, Comp. 131.
		wXku. F. M. 238 - stt. 255 F. 261 - m. A. 325 irXfiw. 474. 7rXla»c. 116 m. G. 336. irXi)H<o m. G. 336. irXr\\v. 311. ir\\iipr)V m. G. 336. irXijpób) m. G. 336. irX>i<Ttac,o> m. D. 341. n-Xi\'/fftof. Comp. 125 m. D. 341. TrXjjrrw. red. 248, 4 A. II. 265 298,6 Aor. bij Hom. 463. irXovrèia m. G. 336. irXovmoe m. G. 336. irXoxHoi. 444. irXvvoi. stt. 268. irKaio. 474. vvioj. F. M. 238 red. 248, 4 stt. 255 A. m. c- 259 F. 261 irveim. 474. irviyi». Aor. II. 266. irviil. 99. jro5a7riic. 198. iroSkv. encl. 13 308. tto&v. 13 308. iroSih). Bet. 349. woi. encl. 13 308. ttoÏ. 13 308. woiébJ. Bet. bl. 100, 103 tii 104 «aiciSj m. A. 324 m. 2 A. 328 m. G. 334 m. Part. 412. 7T01ÓC. 197. % iroïog. 189. iroXtfiiia m. D. 341, 4. iroXéftioQ m. D. 341. jtóXic. deel. 86, 89 bij adj. 120 iroXg. 241, 242 - bij Hom. 449. iroXiTtvut. Bet. bl. 103. iroXXaKi. 437. iroXig. deel. 122 Comp. 132 adverbiale neu- trum. 309 bij Hom. deel. 453, Comp. 454. iropcvi». Bet. bl. 106,

-ocr page 356-



		342
		ALGEMEEN GRIEKSCII REGISTER.


		iropilia. Bet. bl. 102. iróppw. 311. woaaKiQ. 308. Tloaiiêav. Voc. 74 Ace. 94. irooÓQ. 197. A. wóaoc. 189. JTÓirrof. 198. irori. enel. 13 308. won. 13 308. wónpof. 180. irÓTfioQ. 411. »r<5roc, 7roróv. 98. ttov. enel. 13 308. iroü. 13 308. irovXvfiÓTiipa. 435. 5to«c. D. PI. 80 bij adj. 120 woaai. 439. jrparrw. P. II. 266. wpaoc. 123. jrptjrft m. D. 341. wpe(T(3êi)T)\';f. 99. 7rp!»/3uc. 99 bij Hom. 453. «peffjSurr/c. 99. npïa/uiijc. 435. npiaoSai. 280, 8 m. G. ,334. jrpiv, ri. 309 temporeel 383. wpó. 250 m. G. 313, 4. irpoSvpioiJiat. Dep. bl. 105. irpoïica. 309. irpovoioj in. G. 335. irpoZevfia. augm. 250. A. jrpóf. 250 «ai jrpóf, irpóv 5f. 310 m. 3 ca- SU8. 317, 17. irpotii\'\\nfiai m. D. 841. irpotti)Ku m. D. .141 irpa- **oriKiv. 359 ob . . . fii)** ou. 429. jrpó<rSt(i>). 21. TTporrrax^iv. 309. wpóffüt. 311. ffpó^aoev fttv rè 5\' aX»)- &C. 309. jrpóx»\'»\'. 444. Trpiji. 304. irpév.* ace. 53.
		jrpwrei/w m. G. 336. TtpÜTOV, TTpÓTlpOV. 309 ---- t>)v irpibrriv. 309. rrriaau). st. 25\'. irróXf/uuc. 437. irr<5Xi£. 437. wTvrn. 254. xrw^^c. Comp. 131. 7ruv9avop:ai. stt. 294, 4 m. G. 338 m. Part. 414 irÉjriKTffai. 439. irüp. 97. jtw. enel. 13 431, 30. wuiXito. 290, 4 m. G. 334. jrwc. enel. 13 308. a-we. 13 antwoord 307, 308. wüv. 68 88. \'P<f 301. fMfSiot. Comp. 132. paiTTiD. st. 253. péfci, <rpé.F. 240, 244 stt. 255 cppóijv 287, 7. prjyvvpii, F. 240 P. II. 266 stt. 278, 6. prjtliog. 454. piyéw, . 240. piyóio. Contr. 260. piirTta. augm. 245 red. 248 , 4. poipiia. F. M. 238. ptiivvvpi. stt. 279, 8. pwofiai. 474. ïiAïïi!,,,. st. 253. »ó0a. 309. ir/3évi\',.pi. F. 261 A. II. 266 stt. 279, 6 ïafiriv. 287 , 8. ffeauroü. deel. 149 gebr. 153. fffiw. P. A. m. c- 259 440 nota. fféXaf. 86 89. oivtü = ufiüoi. 433 Aor. bij Hom. 468. efidifo. 239.		OFr)Svc. 239. ariirio. stt. en Bet. bl. 107, 4 A. II. P. II. 266. atyaia. Bet. bl. 101 F. *M. 238 f.* 243 ** m. A. 325. otyy. 309. ertroc. 97. triuirau). Bet. bl. 101 F. M. 238 m. A. 325. OKawTtD. Aor. II. 266. ^KafiavSpoQ. 435. oictiïavvvpt. stt. 269 279, 4. ffiréXXw. stt. 284, 8 la- ic\\tiv. 287, 12. aicêirapvov. 435. ffKeiraQ. 86. OKivaZu). Bet. bl. 102. (TiceSoe. 81, 4. dKoirkio. stt. 298, 8. (SKÓTOQ. 96. BKÜTtru. F. M. 238. (Ticr.\'if). 99. fffiaw. Contr. 260. <r/u/cpóc. 438. (tóc. gebr. 150. aotfiór m. A. 335. airaviZui m. G. 336. (T7raici. stt. 256. airüpiD. red. 248 ,4 P. II. A. II. 266. airévtibi. stt. bl. 134 m. D. 341, 4. airiuSid m. A. 325. STrovSafo. F. M. 238 ni. A. 325 tnrovSy. 309. apè.-u). 240. ffrn^ior. 97. <rra£w. st. 253. ffra9p;<5c. 97. <map-aroc. 435. ffrÉXXw. Bet. bl. 107 hnXaa. 241, 244 A. II. 266. aripiaKio (<TTipê<i>). stt. 292, 4. errépojuat. stt. 292, 4 m. G. 336.

-ocr page 357-



		ALGEMEEN GRIEKSCII REGISTER. 343

		OTopivwiu, arópvviu. 284 A. 2. aToxat,ofiat m. G. 332. % OTpaTiiui. Bet. bl. 103. arpéfij). Bet. bl. 107 P. 262 A. II. 266. «rpwrop. 8tt. 279, 9. au. deel. 147 bij Hom. 456. avyyiviie. 341. av\\aia. stt. 256 m. 2 A. 328. avWiyai. Bet. bl. 106 A. II. 266 stt. 282, 5. avjijiaivu} ra. D. 341, 4. aï\'liwav , tö. 309. avffirpuivfiiniiai. Bet. bl. 105. air in samenste ling. 39 , 43 , 250 m. D. 314, 6 = liv. 437. awaWarTo/iai m.D.341,4. avvhipi m. G. 338. aivoiBu. 289 , 4. A. 2 m. Part. 415 , 6. ovpüw. F. M. 238. ffDf. 438. aQaWu. Bet. bl. 107 A. II. 266 m. G. 335 m. Part. 412. aQÓTTia. st. 253 A. II. 266. atyirtpoi;. gebr. 154. aipiyyu). P. p. 262. <T0o£. 456. aftitiripoQ. 456. «T^oXaTof. Comp. 126. a_Xo\\y. 309. 2wicpartjC- Voc. 74 deel. 83, 96 st. deel. 244. crüc. 123. atarrip. Voc. 74. TdXac. 114. raXXa (r\'aXXa). 309. Titpvui. F. 466. raparrw. st. 253. rapaxv og. 98. rdrrw. Bet. bl. 106 st. 253.
		**ravr\' tan. 17 ravrg.** 307. Taxie, SaTTOiv. 37 Comp. 130 raxJcv. *242 adv. raxi.* 309 raxa. 309, 455 ** t/)v Tax\'"Ti]v. 309. rt. encl. 13 elisio. 19 431, 16. rtivui. Bet. bl. 101 stt. 268. Téï^of. deel. 82. Ti\\ivralov. adv. 309. TiXevraw. Bet. bl. 101 TfXevTtüv. 412. TtXsu). stt. 257 P. A. m. c. 259 F. 26 L fVéXeirrn. 439 rtXciw. 474. TtXoc, tö. 309. Tiy.vu>. A. II. 265 stt. 284, 4. rtóc. 456. rspijv. 114. Tipiru), irpaTrtjv. 284. A. 1 m. G. 336 Aor. bij Hom. 463. Ttrayótv. 463. rérXij/ca. 289, 7. TÉrrapff. deel. 142. Tiix">. Aor. bij Hom. 463. réwe. 304. tjjkw. Bet. bl. 107, 6 A. II. P. II. 265. rijXïeoc St. 189 193. rijXiicoüroc. deel. 161 189 193. Ttijiipov. 304. rijzot. 455. TijvitaCi. 304. Tt]viKavra. 304. tïjoq. 456. Ti\'ypic. 96. riSrjju (vo/iouf). bl. 103 IréSij»\'\' 36 Sivrja. 242. ricru - ïtikov. 265 P. II. 266 stt. 286 , 3. *Ttp.au*>, Ttitajot. 242 Bet. F. M. bl. 100 stt. 254 m. G. 334.
		Tifuopih}. Bet. bl. 102 in. A. 324 rtva rivog 333. t\'ivio. stt. 295, I. tutti. 444. Tirp&iirictii. stt. 291, 2. rXfj/tu. stt. 287, 13 289, 7. roi. encl. 13 431, 31. roïoc. 162, 189, 191. Totóofo. 162, 189. toiovtoq. deel. 161 gebr. 162, 189------oïotm. Inf. 194. T&aoQ-fo. 162, 189, 191, 193 r<S<TiToc. 439. ToftovTos. deel. 161 gebr. 162, 193 oi<p . . . TO\' nnvrii) bij Comp. 195. rórt elisio. 19. Bet. 304. roür\' ïort. 17. To<ppa. 455. rpetc. deel. 142. rpi-iru. Bet. bl. 103 P. 262 Aor. II. 266. TpÉ0w - Spiif/u). 37 Bet. bl. 107 P. 262. rpÉ^w - $pi£onat. 37 stt. 298, 9. rpiui. stt. 257 contr. 260. rpipw. A. II. 265, 266. Tpirjpijc. deel. 83. Tpixa. 309 = rpix^ó. 437. rptxy. 309. rpóirov, tov. adv. 309. rpciyw. F. M. 238 A. II. 265. Tpiif. ace. 53. Tpitlil. 474. Tvyx&vu. stt. 294, 5 m. G. 335 ó rvxiiiv. 410 m. Part. 411. riirrta. st. 253 298 , 6. Tvpavvém. Bet. 349. TVtptu, Sriiptfj. 37. Tto$aX,u. F. M. 238. \'rPpwrfa. Comp. 133. vSoip. 99. wlóe. 99 bij Hom. 450. upiëairÓQ. 198.

-ocr page 358-

34.4 ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER.

vuinpoQ. gebr. ISO.
vpóc. 456.

viravraü) m. D. 341, 4.
virap. 100.

virtp.250m.G.A.316,12.
iurfpo7r\\ti). 435.
óirtpopat» m. G. 337.
vntiptriui m. D. 341.
itrurxviffiai. 245 282,

2. A. stt. 295, 4.
v-mnoiü. 474.
iinó , iiiro. 17 250 » m.

3 casus. 317, 18.
uttWikoc m. G. 333.
viroficw m. Part. 412.
>\'\'7ro/(i/n\'/(<Tk-<.j m. 2 A. 828.
virowTiiw. augm. 250 4.
i\'cifav)]. 451.
voTtpkw m. G. 338.
varipiZu m. G. 338.

<J>n(V<u. stt. en Bet. bl. 107,
6 P. II. 263 A. II.
265 rtva. 333 0«ï-
vnfxai m. Int\', en Part.
408, 1 en 411 <t>avj<o.
242 0ayqSi. 36.

Qavtpós "/" \'"^^s t 2.

0cfóopai m. G. 335 Aor.
bij Hom. 463.

tyipuj , ijvlyKOV, M\'ljvn^u.

249, 285, 3 - stt. 285,
3 x^a*^(7r<"£^m- D. 341,
5 m.Part. 413 Aor.
mixt. bij Hom. 467.
0euyw. F. M. 238F. 261

 .A ^ï. 265 P. II. 266

 m. A.325 -m.G.333

 Bet 346.

0n/u. enol. 13 0ci&e. 36

 282.

09avw. stt. 287, 9 m.
Part. Bril.

«&<ipu. lii\'t.bl. 107 <p$kp-
joj-ipyipm). 242, 244
red. 248,4P.A.II. 266.

09ov!w m. G. 337.

<jn\\iui, iplMjw, (142 Stt.

254.

piXo/iaSi\'/t\' m. G. 335.

0iXo/i/ifiÓK\'. 440.

0iXoc- Comp. 126 m. D.

341 bij Hom. 454.
\' iXorifitofiai. Bet. bl. 106.
0tXo0povéo/iai. Bet. bl. 106.
0o|3«w. Bet. bl. 106.
0pa£w. Aor. bij Hom. 463.
0pÉap. 99
typ il v, Qpivóc,. 60.
ipplr. st. 253 P. II. 266.
<ppovi<i>, fiiya. 309.
ippovriZu) m. G. 335.
0uXarr<u, <pv\\aKJoi. 242

Bet. F. M. bl. 100, 102

m. A. 325.
0t\'/ iu. Aor. 470.

0v(«. stt. en Bet. 287, 10.
0ü£. ace. 53.

\\aCofuu. Aor. 463.

Xaipio, lx°piv. 287, 14
stt. 296, 12 m. D.341,
5 m. Part. 413
Aor. bij Hom. 463.

X\'i\\fraii\'(o m. D. 341.

xapi«c. D. PI. 80 deel.
112 Comp. 129.

xapi\'Cofxtu m. Part. 412.

\\\'(ipn\', èfitiv. 311 0épa>
rivi m. Part. 412.

XaitKto. stt. 290, 9.

X««p. 99 bij Hom. 450.

\\i\\iSó>v, 97.

Xétu, x^ffb>- 2*0 stt. 255

Aor. bij Hom. 468
X^f\'J\' 474.

X$k- 304.

X<5w. P. A. m. c. 259.
Xpao/ioi. Bet. (txp»;ff*»l)

bl. 108 stt. 255 A.

m. £. 259 contr. 260

m. D. 341, 4 XP""
fiivot met 421. A. 2
XP\'lotuu. 474.

Xpau. stt. 255 P. A.
m. £. 259 contr. 260

 XPH>>>- 474.

XPV- 280. A. 2 >XP1^V-
359 constr. 408, 5.
XP»/ffrtjc - tiov. 28.
XP«j»r<!c - tüv. 28.
XP«w. P- A. m. c- 259.
Xpói\'<u. 309.

Xpuwwjii. stt. 279, 11.
XP«ic- 447.

X<ij\'i\'u/ii. stt. 279 , 12.
\\\'(.\'m/iai. 474.
Xojpeiü. F. M. 238.
xwpijw m. G. 336.

*-a_U. contr. 260.
J/ariü m. G. 332.
4/tvStic. Comp. 131.
^«Ww. stt. en Bet. bl. 108,

7 m. G. 335.
^iv\\ia. A. II. 265.

"Q8f{mfc). gebr. 162 307.

«i&éw. augm. 247 stt.
297, 2.

cineac. 453 wied. 455.

loviopmi. augm. 247 stt.
280, 8 m. G. 334.

lapav, ti)v. 309.

fic, ic«i *ic. 308 431,
33.

üc naar. at. 12 m. A.
315, 9.

<if evenals, at. 12 éerrt.
17 bij Superl. 137
in objectszinnen. 370
causaal 372 consecu-
tief. 376 finaal 378
m. Fut. 380 tem-
poreel 383 m. Inf.
402 m. P. 417, 418
431, 32.

w(T7rfp. 308 dv ti\'. 357.
A. 431, 29.

iaort. elisio. 19 na ro-
aovrot etc. 194 con-
secutief. 376 m. Inf.
402 431, 34.

wi/ieXéw ui. A. 324.



		ALGEMEEN GRIEKSCH REGISTER. 333

		Upa. elisio. 19 431. 3. apa. elisio. 19 dp\' ov, pi). 373 431. 4. apapiaicü). Aor. 463, 470. apitfKi». stt. 290. 1 m. O. 341. (&pi)v). 78. "Aptjc. deel. 99 bij Hom. 450. <ipi- 303. apianvi;. D. PI. 449. aptsriiu). m. G. 335. apiaro 303. ApKÏio. stt. 257. apviopat. Bet. bl. 106 *(ij ov, pi/, pii ov.* m.** Inf. 427. apódi. att. red. 249 stt. 257. apraZui. F. M. 238 bij Hom. 463. apiraï,. 131. apn. 304. apiiia. Bet. bl. 102. apxalov, tó. adv. 309. up\\i): apx<iv, tö kut\' dp- X&Q. 309. apxt 303. apxto. Bet. bl. 99, 100, 104 en N". 349 m. G. 335 m. Part. 412 apxóptvoc. 412. aaSiviu. Bet. 349. aopivoc. Comp. 131. aariip. 78. cLarv. deel. 89 bij Hom. 449. drop. 431. 5. ilri. m. Part. 417. «rï/u\'i\|. 435. «rpt/aii;. 437. av. 431. 6. aü\\f(o. aujim. 246. aiXtJw. Bet. bl. 106. oüSóvw. Bet. F. M.bl. 100, 106 stt. 293, 3. ttüpioi\'. 304. avriica. 304 m.Part. 419. avróSiv. 306. avróSt. 306.
		airÓQ. deel. 148 Bet. 166 bij Hom. 456. avróq. deel. 167 raürb tovto. 309 m. D. 341 bij Hom. 456. avrótri. 306. aijxi\'piiiptn. m. 2 A. 328. tii/itufi,!. va. G. 335. aQftSiie. m. G. 335. aipiKvkopat. stt. 295, 3 m. G. 335. atpiitj utv. 28. afviis-üv. 28. &X$i>l\'at. Bet. bl. 105 A. P. ra. c- 259 stt. 296, 1 m. D. 341. 3, 5 ra. Part. 413. &xpi. 19 437. Baiïnv. 304. fiaSiZio. F. M. 238. \|3aWc. 453. Paivu. F. M. 238 stt. 287, 2 /3s/3ij/ca. 288, 3 Aor. mixt. 467. paXXo». Opt. Plusqpf. 224 A. II. 266 stt. 284. 1. paoiXejya. 242. liaaiXfiiQ. 91 Comp. 133 st. 240, 241 bij Hom. 449. PaaiXtvu. m. G. 336 Bet. 319. pig. 309. fiidZopai. Bet.bl.l08.A.2). j3,/3d?_w. F. 261 red. 283. 2. PiPXoe, fi. 30. PiPpiattKoi. stt. 291. 3. jSiów. F. M. 23S stt. 287 , 3 piopai. 466. PXaitru). red. 248. A. 1 A. II. 266 m. A. 324. pXaaravat. red. 248. A. 1 stt. 293, 6. PXiiria. F. M. 238. p\\iTTia. st. 253. pxdiaicut. stt. 284. ó.		poih>. F. M. 238. /3ó(Ticw. stt. 296. 14. PoiXopat. Dep. bl. 105 augni. 245 stt. 296, 2 IfiavXópriv av. 359. (3nv£. A. 72 Voc. 73 deel. 92 st. 240 bij Hom. 449. /Sn<iu, uiya. 309. Ppadvg. 454. fipoTÓc. 444. pirjM, Povéui. 242. Taïa = yrj. 437. ya\\a. deel. 99. yapiio. stt. 268. ydp, étrri. 17 431. 7. yaariip. deel. 77. ys encl. 13 elisio. 19 431. 8. yiX&ut. F. M. 238 stt. 256. yipu. m. G. 336. ytvof. st. yivia. deel. 244. yfpnió\'s;. Comp. 126. yépac. 93. yivio. Bet. bl. 102 m. G. 332. y»]5éw-ylyi\|9a. stt. 297. 3. yijpac. 93. ytipaOKia-ynpavcu. 287 A. stt. 290. 6. yiyvopai. A. II. 265 stt. 286. 1 > yèvóptvov kir\' kpoi. 309 m. Adv. 318. 7 tö yiyvóptvov. 410. ytyviaaicw. stt. 287. 4 i m. Part. 414. yXvKVQ. Comp. bij Hom. 454. **yviap.il. deel. 29 yi/w/jqv** ipriv. 309. ywi»p(?w. red. 248. 4 F. 261. yóvv. 99. bij Hora. 450. yoüv. 431. 9. ypaüc. A. 72 Voc. 73 Deel. 92 bij Hom, 449.