SANCTISSIMI DOMINI NOSTRI

JLpistola iLncyclica,

PATRIARCHAS PRIMATES ARCHIEPISCOPOS EPISCO-
POS ALIOSQUE LOCORUM ORDINARIUS

pacem et communionem cum aAf>ostolica §ede Pjabenfes.

A^VWVYVW\\A\'V\\/VVW\\A/V\\^^

M UNITATE ECCLESIAE.

HARLEMI, **
Ex Typographia Hospitii St. Jacobi.
1896:

SANCTISSIMI DOMINI NOSTRI

PATRIARCHAS PRIMATES ARCHIEPISCOPOS EPISCO-
POS ALIOSQUE LOCORUM ORDINARIUS

pacem et communionem cum eA|>osfolica §>ede f?abentes.

DE ÏÏMTATE ECCLESIAE.

Ex Typographia Hospitii St. Jacobi.

VENERABILIBUS FRATRIBUS
Patriarchis Primatibus Archiepiscopis Episcopis aliisque

Locorum Ordinariis
PACEM ET COMMUNIONEM CUM APOSTOLICA SEDE HABENTIBUS

LEO PP. XIII.
VENERABILES FRATRES

SAI/UTEM ET APOSTOI.ICAM I?ENEr>ICTIONEM.

J[aUs cognitum vobis est, cogitationum et curarum
Noslrarum partem non exiguam illuc esse conversam, ut
ad ovlle in potestate positum summi pastoris animarum
Iesu Christi revocare devios conemur. Intento hac in re
animo, non parum conducere salutari consilio propositoque
arbitrati sumus, Ecclesiae effigiem ac velut lineamonta
describi: in quibus praecipua consideratione dignissima
unüas est, quam in ea, velut insigne veiïtatis invictaeque
virtutis, divinus auctor ad perpetuitatem impressit. Multum
in intuentium animis nativa Ecclesiae pulchritudo species-
que posse debet: neque abest a veri similitudine, tolli eius
contemplatione posse inscientiam; sanari opiniones falsas
praeiudicatasque, maxime apud eos qui non sua ipsorum
culpa in errore versentur: quin imo excitari etiam in ho-
minibus posse Ecclesiae amorem utique simileni caritati,
qua Iesus Christus eam sibi sponsam, divino cruore re-
demptam, optavit : Christus dilexil Ecclesiam, el se ipsum
tradidit pro ea ¹). Reversuris ad amantissimam parentem,

aut non probc cognitam adhuc, aut iniuria dosertam, si
reditum stare oporteat non sanguine quidem, quo tarnen
pretio est Iesu Christo quaesita, sed labore aliquo mole-
stiaque multo ad perpetiendum leviore, saltem perspicuum
erit non voluntate humana id onus liomini, sed iussu nu-
tuque divino impositum, ob eamque rem, opitulante gratia
caelesti, facile veritatem experiendo intelligent divinae eius
sententiae : Iugum enim meum suave est, et onus meum
leve ¹). Quamobrem spe maxima in Patre luminum reposi-
ta, unde omne datum optimum et omne donum perfeclum de-
seendit, ²) ab eo scilicet, qui incrementum dal ^s) unus, enixe
petimus, ut Nobis vim persuadendi impertire benigne velit,

Etsi Deus, quaecumque a naturis creatis efficiuntur,
omnia ipse efficere sua solius virtute potest, nihilominus
tarnen ad iuvandos homines ipsis uti hominibus, ex be-
nigno providentiae consilio, maluit: et quemadrnodum in
rerum genere naturalium perfectionem debitam, ita in iis,
quae modum naturae transiliunt, sanctitatem bomini ac
salutem non nisi hominum opera ministerioque impertire
consuevit. Sed perspicuum est, nihil inter homines com-
municari, nisi per externas res quae sensibus percipian-
tur, posse. Hac de caussa humanam naturam assumpsit
Dei Filius, qui cum in forma Dei esset... semetipsum exina-
nivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum
faclus: ⁴) atque ita, in terris agens, doctrinam suam sua-
rumque praecepta legum hominibus, eolloquendo, tradidit.

Cum divinum munus eius perenne ac perpetuum esse
oporteret, idcirco nonnullos ille sibi adiunxit alumnos
disciplinae suae, feeitque potestatis suae participes: cum-
que Spiritum verilalis in eos devocasset e eaelo, praecepit,

1) Matth. XI, 30. 2) Ep. Iac. I, 17. 3) I Corinth. III, G.
4) Philippens. II, 6-7.

perngrarent orbem terrarum, quodque ipse docuerat quod-
que iusserat, id omne fideliter universitati gentium prae-
dicarent: hoc quidem proposito, ut eins et professione
doctiinae et obtemperatione legibus posset hominum genus
sanctitatem in terris, felicitatem adipisei in caelo sempiter-
natn. Hac ratione atque hoc principio Ecclesia genila:
quae quidem, si extremum illud (juod vult, caussaeque pro-
ximae sanctitatem efficientes spectentur, profecto est spi-
ritualis: si vero eos consideres. quibu\'s cohaeret, resque
ipsas quae ad spiritualia dona perducunt, exlerna est ne-
cessariotiue conspicua. Docendi munus accepere Apostoli
per cognoscenda visu audituque signa: idque illi munus
non aliter executi (|uam dictis factisque, quae utique sensus
permoverent. Ita quidem illorum vox extrinsecus illapsa per
aures, (idem ingeneravit in animis: Fides ex auditu, audi-
tus aulem per verbum Christi ²). Ac fides ipsa, scilicet as-
sensio primae supremaeque veritali, mente quidem per se
comprehenditur, sed tarnen eminere foras evidenti profes-
sione debet: Corde enim creditur ad iustitiam : ore aulem
confessio fit ad salutem ²). Simili modo nihil est homini
gr at ia caelesti, quae gignit sanctitudinem, interius: sed
esterna sunt ordinaria ac praecipua participandae instru-
menta gratiae: sacramenta dicimus , quae ah hominibus
ad id nominatim lectis, certorum ope rituum, administran-
tur. Iussit Iesus Christus Apostolis perpetuisque Apostolo-
ï\'iirn successoribus, gentes ut edocerent ac regerent: iussit
gentibus. ut illorum et doctrinam acciperent et potestati
obedienter subessent. Verum isthaec in christiana repu-
blica iurium atque officiorum vicissitudo non modo per-
manere, sed ne inchohari ip.üdem potuisset nisi per inter-
pretes ac nuntios rerum sensus. Quibus de caussis
Ecclesiam cum corpus, turn etiam corpus Christi tam crebro

1) Roman. X, 17. 2) II). 10.

saerae litterae nominant: Vos autem eslls corpus Christi ¹).
Propter eam rem quod corpus est, oculis cernitur Ecclesia:
propterea quod est Christi, vivum corpus est actuosum et
vegetum, quia eam tuetur ac sustentat, immissa virtute
sua, Iesus Christus, in eura fere modum quo cohaerentes
sibi palmites alit ac fructuosos facit vitis. Quemadmodum
autem in animantibus principium vitae in occulto est ac
penitus abditum, indicatur tarnen atque ostenditur motu
actuque membrorum, sic in Ecclesia supernaturalis prin-
cipium vitae perspicue ex iis, quae ab ipsa aguntur, apparet.
Ex quo consequitur, in magno eodemque pernicioso
errore versari, qui ad arbitrium suum fingunt Ecclesiam
atque informant quasi latentem minimeque conspicuam :
item qui perinde habent atque institutum quoddam huma-
num cum temperatione quadam disciplinae ritibusque ex-
ternis, at sine perenni communicatione munerum gratiae
diviuae, sine rebus iis, quae haustam a Deo vitam quo-
tidiana atque aperta significatione testentur. Nimirum al-
terutram esse posse Iesu Christi Ecclesiam tam repugnat,
quam solo corpore, vel anima sola constare hominem.
Complexio copulatioque earum duarum velut partium pror-
sus est ad veram Ecclesiam necessaria, sic fere ut ad
naturam humanam intima animae corporisque coniunctio.
Non est Ecclesia intermortuum quiddam, sed corpus
Christi vita supernaturali praeditum. Sicut Christus, caput
et exemplar, non omnis est, si in eo vel humana dum-
taxat spectetur natura visibilis, quod Photiniani ac Ne-
storiani faciunt; vel divina tantummodo natura invisibilis,
quod solent Monophysitae: sed unus est ex utraque et
in utraque natura cum visibili turn invisibili; sic corpus
eins mysticum non vera Ecclesia est nisi propter eam rem,
quod eius partes conspicuae vim vitamque ducunt ex donis

1) I. Corintli. XII, 27.

supernaturalibus rebusque ceteris, unde propria ipsarum
ratio ac natura efflorescit. Cum autem Ecclesia sit eiusmodi
voluntate et constitutione divina, permanere sine ulla in-
termissione debet eiusmodi in aeternitate temporum: ni
permaneret, profecto nee esset condita ad perennitatem,
et finis ipse, quo illa contendit, locorum esset temporum-
que certo spatio definitus: quod cum veritate utrumque
pugnat. Istam igitur et visibilium et invisibilium coniun-
ctionem rerum, quia naturalis atque insita in Ecclesia nutu
divino inest, tamdiu permanere necesse est, quamdiu ipsa
permansura Ecclesia. Quare Chrysostomus: Ab Ecclesia ne
abstineas: nihil enim fortius Ecclesia. Spes tua Ecclesia, salus
lua Ecclesia, refugium luum Ecclesia. Caelo excelsior et terra
latior est illa. Numquam senescit, sed semper viget. Quam-
obrem eius firmitatem slahilitatemque demonstrans, Scriplura
montem Ulam vocat ^Y). Augustinus vero: Putant (gentiles)
religionem nominis christiani ad certum tempus in hoc saeculo
vicluram, et postea non futuram. Permanebit ergo cum sole,
quamdiu sol oritur et occidit; hoc est quamdiu tempora ista
volvuntur, non deerit Ecclesia Dei, id est Christi corpus in
terris ²). ldemque alibi: Nutabit Ecclesia, si nutaverit fun-
damentum : sed unde nutabit Christus?.... Non nutante Chrislo,
non inclinabitur in saemlmn saeculi. Ubi sunt qui dicunt,
periisse de mundo Ecclesiam, quando nee inclinari polesl? ^s).
His velut fundamentis -utendum veritatem quaerenti.
Scilicet Ecclesiam instituit formavitque Christus Dominus:
propterea natura illius cum quaeritur cuiusmodi sit, caput
est nosse quid Christus voluerit quidque reapse effecerit.
Ad hanc regulam exigenda maxime Ecclesiae unitas est,
de qua visum est, communis utilitatis caussa, nonnihil
his litteris attingere.

1) Hom. Bc capto Eutropio, n. 6.

2) In Psal. LXXI, n. 8. 3) Enarratio in Paal. CIII, sermo II, n. 5.

Profecto imam esse Iesu Christi germanam Ecclesiam,
ex luculcnto ac multiplici sacrarum litterarum testimonio,
sic constat inter omnes, ut contradicere christianus ncmo
ausit. Verum in diiudicanda statuendaque natura unitalis,
multos varius error de via detleetit. Ecclesiae quidem non
solum ortus sed tota constitutio ad rerum voluntate libera
effeetarum pertinet genus: quocirca ad id quod revera ge-
stum est, iudicatio est omnis revocanda, exquirendumque
non sane quopacto una esse Ecclesia queat, sed quo uiiam
esse is voluit, qui condidit.

lamvero, si ad id respicitur quod gestum est, Eccle-
siam Iesus Christus non talem (inxit formavitque, quae
communitates plures complccteretur genere similes, sed
distinctas, neque iis vinculis alligatas, qnae Ecclesiam indi-
viduam atque unicam efüccrent, eo plane modo, quo Credo
imam.... Ecclesiam in symbolo fidei profiteniur. In unius
nalurae sortem cooplatur Ecclesia quae esl una, quam conan-
ttir haereses in muUas discindere. Et essentia ergo et opinione,
et principio el excellenlia unicam esse dicimus antiquam et
catholicam Ecclesiam... Ceterum Ecclesiae quoque eminent ia,
sicut principium construclionis, esl ex unitale, omnia alia su-
perans, et nihil liabens sibi simile vel aequale ^:). Sane Iesus
Christus de aediticio eiusmodi mystico cum loqueretur,
Ecclesiam non commemorat nisi unam, quam appellat
suam: aedificabo Ecclesiam meam. Quaecumque, praeter hanc,
cogitetur alia, cum non sit per Iesum Christum condita,
Ecclesia Christi vera esse non potest. Quod eminet etiam
magis, si divini auctoris propositum consideretur. Quid
enim in condita condendave Ecclesia petiit, quid voluit
Christus Dominus\'? Hoc scilicet; nmnus idem, idemque
madatum in eam continuandum transmittere, quod ipso
acceperat a Patre. Id plane statuerat faciendum, idque

1) Clemens Aloxandrinus, Stromatum lib. VII, cap. 17.

re ell\'eeit. Sicut misil me Pater, et ego mitto vos ¹). Sicut lu
me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ²) Iam-
vero Cliristi muneris est vindicare ab interitu ad salutem
quod perieral, hoc est non aliquot gentes aut civitates, sed
omnino hominum, nullo locorum temporurnve discrimine,
universum genus: venit FUius hominis... al salvctur mundas
per ipsum ⁸). Nee enim aliud nomen est sub caelo datum ho-
minibns, inquo oporteal nos salvos fieri ⁴). ltaque partani per
lesurn Christum salutem, simulque beneficia omnia quae
inde proliciscuntur, late fundere in omnes homines atque
ad omnes propagare aetates debet Ecclesia. Quocirca ex
voluntate auctoris sui unicam in omnibus terris, in per-
petuitate temporum , esse necesse est. Plane plus una ut
esse posset, excedere terris et genus hominum fingere no-
vum atque inauditum oporteret.

Hoc ipsum de Ecclesia una, quotquot essent ubique
et quovis tempore mortales complexura, vidil ac praesigni-
ficavitIsaias, cnm, futura prospicienti, objecta species mon-
tis est, celsitudinis exsuperantia conspicui, qui imaginem
Domus Domihi, videlicet Ecclesiae, expressam gerebat: El
crit in novissimis diebus praeparalus mons domus Domini in
vertice monlium ⁶). Atqui unus iste mons est, in vertice mon-
tium locatus: una domus Domini, ad quam omnes gentes
vivendi normara peliturae aliquando conlluerent: Et /luent
ad eam omnes gentes... el dicent: venite et ascendamus ad
montem Domini, et ad domum Dei Iacob, et docebit nos vias
suas, et ambulabimus in semilis eius "). Quem locum cum
Optatus Milevitanus attingeret, Scriptum est, inquit, in Isaia
propheta: ex Sion prodiet lex, et verbum Domini de Hierusa-
lem. Non ergo in Ulo monte Sion Isaias aspicit vattem, sed in
monte sancto, qui est Ecclesia, qui per omnem orbem roma-

1) Ioan. XX, 21. 2) Ioan. XVII, 18. 3) Ioan. III, 17.

4) Act. IV. 12. 5) Isaias. II, 2. (>) ll> 2-3.

num caput tulit sub toto caelo... Est ergo spiritalis Sion Ec-
clesia, in qua a Deo Patre rex constilutus est Christus, quae
est in toto orbe lerrarnm, in quo est una Ecclesia catholica ^l).
Augustinus vero: Quid tam manifestum quam mons? Sed
sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarumpositi sunt...
Ille autem, mons non sic, quia implevil universum faciem ler-
rae: et de Mo dicitur; paratus in cacumine montium ²). Illud
nccedit, quod Ecclesiam Filius Dei mysticum corpus suum
decrevit fore, quoeum ipse velut caput conjungeretur, ad
similitudinem corpoiïs humani quod suscepit: cui quidem
uaturali conglutinatione inhaeret naturale caput. Sicut
igitur mortale corpus sibi sumpsit unicum, quod obtulit
ad cruciatus et necem, ut liberationis bumanae pretium
exsolvcret, sic pariter unum habet corpus mysticum, in
quo et cuius ipsius opera facit sanctitatis salutisque ae-
ternae homines compotes: Ipsum (Cbristum) dedit (Deus)
caput supra omnem Ecclesiam, quae est corpus ipsius ^s).
Dispersa membra atque seiuncta non possunt eodem cum
capite, unum simul effectura corpus, cohaerere. Atqui
Paulus, Omnia autem, inquit, membra corporis cum sint
mulla, unum tarnen corpus sunt: Ha et Christus *). Propterea
corpus istud mysticum compactum ait esse et connexum.
Caput Christus: ex quo totum corpus compactum, et connexum
per omnem iuncturam subminislrationis, secundum operalionem
in mensuram üniuscukcsque membri ⁶). Quamobrem dispersa
a membris celeris siqua membra vagantur, cum eodem
atque unico capite conglutinata esse nequeunt: Unus Deus
est, et Christus unus, cl una Ecclesia eius et jides una et
plebs una in solidam corporis unitatem concordiae glulino co-
pulala. Scindi unilas non potest, nee corpus unum discidio

1) De Schism. Donatist., lib. III, n. 2.

2) In Epixt. loan. tract. I, n 13.

3) Ephes. I, 22-23. 4) I. Corinth. XII, 12. 5) Ephes. IV, 15-10.

compaginis separari ¹). Quo melius Ecclesiam effingat uni-
cam, similitudinem animati corporis informat, cuius non
aliter victura membra sunt, nisi colligata cum capite, vim
ad se vitalem ex capite ipso traducant: seiuncta, necesse
est emori: Non potest (Ecclesia)... dividsis lacerationc visceri-
bus in frusta discerpi. Quidquid a matrice discesserit, seorsum
vivere el spirare non poterit ³). Mortuum vero corpus quid
habet cum vivo similitudinis ? Nemo enim unquam carnem
suam odio habuit: sed nutrü, et fovet eam, sicut et Christus
Ecclesiam : quia membm sumus corporis eius, de carne eius
el de ossibus eins ^s). Aliud igitur simile Christo incohetur
caput, alius Christus, si praeter eam, quae corpus eius est,
lingi Ecclesiam alteram libeat. Videte quid cavealis, videte
quid observelis, videte quid limeatis. Conlingit, ut in corpore
humano, imo de corpore aliquod praeridatur membrum, manus,
digitus, pes: mimquid praecisum sequitur anima? Cum in
corpore esset, vivebal: praecisum amittit vitam. Sic el homo
chrislianus catholicus est, dum in corpore vivit: praecisus,
haerelicus foetus est: membrum amputatum non sequitur spi-
rilus *). Est igitur Ecclesia Christi unica et perpetua: qui-
curnque seorsum eant, aberrant a voluntate et praescriptione
Christi Domini, relictoque salutis itinere, ad interitum di-
grediuntur. Quisquis ab Ecclesia segregatus adulterae iungilur,
a promissis Ecclesiae separatur, nee per oeniel ad Christi praemia
qui reliquit Ecclesiam Christi. . . Hanc unitatem qui non lenet,
non lenet Dei legem, non lenet Patris et F UU (idem, vitam non
lenet et salulem ⁶).

At vero qui unicam condidit, is idem condidit unam:
videlicet eiusmodi, ut quotquot in ipsa futuri essent, ar-
ctissimis vinculis sociati tenerentur, ita prorsus ut unam

1) S. Cyjirianus, Th cath, Eccl. UnitcUe, n. 23. 2) ld loc. cit.

3) Eplies. V, 29-30. 4) S. Augu.stinus, sermo CCLXVII, n. 4.

5) S. Cyprianus, Th cath. Eccl. Unitate, n. 6.

gcntem, uniim regnum, corpus unum efficerent: Unum

corpus, et unus spiritus, sicul vocati estis in una spe vocationis
vestrae ^:). Voluntatem hac de re suain Iesus Christus sanxit,
propinqua iam morte, augusteque consecravit, ila Patrem
adprecatus: Non pro eis rorjo tantum, sed et pro eis, qui cre-
dituri sunt per verbum eorum in me... ut et ipsi in nobis unum
sint... ut sint consnmmati in unum *). Imo tam intime nexam
iussit esse in sectatoribus suis unitatem tamque perfectam,
ut coniunctionem cum Patre suam ratione aliqua imitare-
tur: Rogo... ut omnes unum sint, sicul lu, Pater, in me, et
er/o in te ³). Tantae autem inter homines ac tam absolutae
eoncordiae necessarium fundamentum est convenientia con-
iunctioque mentium: ex quo conspiratio voluntatum atque
agendorum similitudo natura gignitur. Quarnobrem, pro
sui divinilate consilii, unitatem fulei in Ecclesia sua iussit
esse: quae quidem virtus primum est in vinculis iis quae
hominem iungunt Deo, et inde nomen fideles accepimus.
Uu as Dominus, una fiiles, unum baptisma: ⁴) videlicet sicut
umus Dominus, et baptisma unum, ila omnium christiano-
rum, qui uhique sunt, unam esse fidern oportet. Itaque
Paulus Apostolus christianos, ut idem sentiant omnes, ef-
fugiantque opinionum dissidia non rogat tantum, sed fla-
gitat ac plane ohsecrat: Obsecro autem vos, fralres, per
nomen Domini nostri Iesu Christi: ut idipsum dicalis omnes,
et non sint in vobis schismala: sitis autem perfecti in eodem
sensu, et in eadem senten!ia ⁵). Quae loca sane non indigent
interprete: satis enim per se loquuntur ipsa. Ceteroqui
unam esse fidem debere, qui se profitentur christianos,
vulgo assenliuntur. llludpotius maxitni momenti ac prorsus
necessarium, in quo multi errore falluntur, internoscere
quae sit istius species et forma unitatis. Quod ipsum, ut

1) K|ilie.s. IV, 4. 2) Ioan. XVII, 20-21-23. 3) Ib. 21.

4) Ephes, IV, 5. 5) I. Corintli. I. 10.

supra fecimus in caussa simili, non opinationo aut conie-
ctura est, sed scientia rei gestae iudicandum : quaercndo
scilicet statuendoque qualem in (ide unitatem lesus Christus
esse praeceperit.

Iesu Ghristi doctrina caelestis, tametsi magnam partem
consignata litteris afïlatu divino, colligare tarnen meutes,
permissa hominum ingenio, ipsa non poterat. Erat onim
proclive factu ut in varias incideret atque inter se dille-
rentes interpretationes: idque non modo propter ipsius
vim ac mysteria doetrinae, sed etiam propter humani in-
genii varietatem, et perturbationem in studia contraria
abeuntium cupiditatum. Ex ditï\'erentia interpretandi dissi-
militudines sentiendi necessitate nascuntur: hinc contro-
versiae, dissidia, contentiones, qualia incumbere in Eccle-
siam ipsa vidit proxirna originibus aetas. De haeretieis
illud scribit Irenaeus: Scripturas quidem confilentur, inter-
prelationes vero convertunt ¹). Atque Augustinus : Neque enim
natae sunt haereses et quaedam dogmata perversitatis illaquean-
tia animas et in profundum praecipitanlia, nlsi duin scriplurae
bonae intelllguntur non bene ²). Ad coniugandas igitur men-
tes, ad elïiciendam tuendamque concordiam sententiarum,
ut ut extarent divinae litteraè, omnino erat alio quodam
principio opus. ld exigit divina sapientia : neque enim Deus
unam esse fidem veile potuit, nisi eonservandae unitatis
rationem quamdam idoneam providisset: quod et sacrae
litteraè perspieue, ut mox dicturi sumus, significant. Cerle
intlnita Dei potentia nulli est vincta vel adstricta rei,
omniaque sibi habet obnoxie, velut instrumenta, parentia.
De isto igitur principio externo, dispieiendum, quodnam
ex omnibus, quae essent in potestate sua, Christus optarit.
Quam ob rem oportet christiani nominis revocare cogita-
tione primordia.

Ij Lib. III. cap. 12, n. 12.

2) In Evang, Ioan. tract. XVIII, cap 5, n. I.

Divinis testata litteris, eademque vulgo cognita comme-
moramus. lesus Christus divinitatem divinamque legatio-
nem suam miraculorum virtute comprobat: erudire verbo
multitudinem ad caelcstia insistit, omninoque iubet ut
sibi fides docenti adiungatur, hinc praemiis illinc poenis
propositis sempiternis: Si non facio opera Patrls mei, noüle
credere mihi^l). Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius
fecit, peccalum non haberenl ³). Si aulem facio (opera), et si
mihi non vultis credere, operibus credite ^s). Quaecumque prae-
cipit, eadem omnia auctoritate praecipit: in exigendo men-
tis assensu nihil excipit, nihil secernit. Eorum igitur qui
Iesum audissent, si adipisci salutem vellent, officium fuit
non modo doctrinam eius accipere universe, sed tota mente
assentiri singulis rebus, quas ipse tradidisset: illud enim
repugnat, fidem vel una in re non adhiberi Deo.

Maturo in caelum reditu, qua ipse potestate missus
a Patre fuerat, eadem mittit Apostolos, quos spargere ac
disseminare iubet doctrinam suam: Data est mihi omnis
potestas in caelo et in terra. Eunlcs ergo docete omnes gentes...
Docentes eos servare omnia, quaecumqne mandavi vobis *).
Salvos fore, qui Apostolis paruissent, qui non paruissent,
interituros: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit:
qui vero non crediderit, condemnabitur ⁶). Cumque illud sit
providentiae Dei maxime congruens, ut muneri praesertim
magno atque excellenti praeficiat neminem. quin pariter
suppeditet unde liceat rite defungi, idcirco Iesus Christus
missurum se ad discipulos suos Spiritum veritatis pollici-
tus est, eumque in ipsis perpetuo mansurum: Si aulem
abiero, miltam eum (Paraclitum) ad vos... Cum autem venerit
ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritalem ^G). Et ego
rogabo Palrem, el alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat

1) Ioan. X, 37. 2; Ioan. XV, 24. 3) Ioan. X, 38.

4) Matth. XX VIII, 18-19-20. 5) Mare. XVI, 16. G) Ioan. XVI, 7-13.

vobiscum in aelernum, Spirilum veritatis...*). IUe testimonium
perhibebit de me: et vos testimonium perhibebitis ²). Hinc do-
ctrinam Apostolorum religiose accipi sancteque servari
perinde imperat ac suara: Qui vos auclit, me audit: cjui vos
spernit, me spemit ³). Quamol)rem legali Apostoli a Iesu
Ghristo sunt non secus ac ipse legatus a Patre: Sicut misit
me Pater, et ego mitto vos: ⁴) propterea quemadmodum dicto
audientes Christo esse Apostolos ac discipulos oportuit, ita
pariter fidem adhibere Apostolis debuerant, quoscumquo
ipsi ex mandato divino docuissent. Ergo Apostolorum vel
unum repudiare doctrinae praeceptum plane non plus licuit,
quam de ipsius Christi doctrina reiecisse quicquam.
Sane Apostolorum vox, illapso in eos Spiritu sancto, quam
latissime insonuit. Quacumque vestigium posuissent, per-
bibent se ab ipso Iesu legatos. Per qiiem (Iesum Christum)
accepimus graliam, et aposlolatum ad obediendum fidei in
omnibus genlibus pro nomine eins: ⁵) divinamque eorum le-
gationem passim Deus per prodigia in aperto ponit: UU
autem profecli praedicaverunl ubique, Domino cooperante, et
sermonem con/irmante, sequentibus signis "). Quem vero ser-
monem? eum utique, qui id omne comprebenderet, quod
ipsi ex magistro didicissent: palam enim aperteque testan-
tur, nihil se eorum posse, quae viderant quaeque audierant,
non loqui.

Sed, quod alio loco diximus, non erat eiusmodi munus
apostolicum, ut aut cum personis Apostolorum interire
posset, aut cum tempore labi, quippe quod et publicum
esset et saluti generis humani institutum. Apostolis enim
mandavit Iesus Christus ut praedicarent evangelium omni
creaturae, et portarent nomen ipsius coram genlibus el regibus,
et ut sibi testes essent usque ad ultimum lerrae. Atque in tanti

1) Ioan. XIV, 10-17. 2) loan. XV, 26-27. 3) Luc. X, lü.

4) Ioan. XX, 21. 5) Rora. I, 5. 6) Mare. XVI, 20.

perfunctione muneris adfore se pollicitus eis est, idque non
ad aliquot vel annos vel aetates, sed in omne tempus, us-
que ad consummalionein saeculi. Qnam ad rem Ilieronymus:
Qui usque ad consummationem saeculi cum discipulis se fu-
turtim esse promittil, el Mos oslendit semper esse victuros el se
numquam a crcdentibus recessurum \'). Quae quidem omnia
in solis Apostolis, supremae necessitati ex humana con-
ditione obnoxiis, qui vera esse potuissent? Erat igitur pro-
visum divinitus ut magisterium a Iesu Christo institutum
non iisdem (inibus, quibus vita Apostolorum, terminaretur,
sed esset perpetuo mansui\'um. Propagatum revera ae velut
in manus de manu traditum videmus. Nam consecravere
episeopos Apostoli, quique sibi proxime succederent in mi-
nislerio verbi, singillatim designavere. Neque boe tantum :
illud quoque sanxere in successoribus suis, ut et ipsi viros
idoneos adlegerent, quos, eadem auctoritate auctos, eidem
praeficerent docendi officio et muneri: Tu ergo, ftli mi,
conforlare in gralia, quae est in Chrislo Iesu: et quae audisti
a me per multos testes, haec commenda fidelilms hominibus,
qui idonei erunt el alios docere ²). Qua de caussa sicut Chri-
Stus a Deo, et Apostoli a Cbristo, sic episcopi et quotquot
Apostolis successere, missi ab Apostolis sunt: Apostoli nobis
Evangelii praedicatores facli sunt a Domino Iesu Christo, Testis
Christus missus est a Deo. Christus igitur a Deo, et Apostoli
a Christo, el factum est ulrumque ordinatim exvoluntale Dei...
Per regiones igitur et urbes verbum praedicantes, primitias
earum spiritu, cum probassent, constiluerunt episeopos et dia-
conos eorum qui credituri erant... Constiluerunt praedictos, et
deinceps ordinationem dederunl, ut quum UU decessissent, mi-
nisferium eorum alii viri probati exciperent ³). Permanere

1) In Maal,, lil). IV. ca]). 28, v. 20.

2) II. Tim. II, 1-2.

3) S. Clemens Rom. Epist. I a«l Corinth. capp. 42, 44.

igitur necesse est ex una parte constans atque immutabile
munus docendi omnia, quae Christus docuerat: ex altera
constans atque immutabile officium accipiendi profitendique
omnem illornm doctrinam. Quod praeclare Cyprianus iis
verbis illustrat: Neque enim Dominus noster Iesus Christus,
cum in Evangelio suo testaretur inimicos suos esse eos, qui
secum non essenl, aliquam , speciem haereseos designavit: sed
omnes omnino qui secum non essent et secum non colligentes,
gregem suum spargerent, adversarios esse oslendit, dicens: Qui
non est mecum adversus me est; et qui non mecum colligit,
spargit *).

His Ecclesia praeceptis insütuta, sui memor officii,
nihil egit studio et contentione maiore, quam ut integri-
tatem lidci omni ex parte tueretur. Hinc perduellium habere
loco et procul amandare a se, qui de quolibet doctrinae
suae capite non secum una sentirent. Ariani, Montanistae,
Novatiani, Quartadecumani, Eutychiani certe doctrinam ca-
tholicam non penitus omnem, sed partem aliquam dese-
ruerant: haereticos tarnen declaratos, eiectosque ex Ecclesiae
sinu quis ignorat fuisse\'? Similique iudicio damnati, quot-
quot pravorum dogmatum auctores variis temporibus postea
consecuti simt. Nihil periculosius his haerelicis esse polest,
qui cum integre per omnia decurranl, uno tarnen verbo, ac si
veneni gulta, meram Ulam ac simplicem /idem Dominicae et
exinde aposlolicae traditionis in/iciunt ³). Idem semper Eccle-
siae mos, idque sanctorum Patrum consentiente iudicio:
qui scilicet communionis catbolicae expertem et ab Ecclesia
extorrem habere consueverunt, quicumque a doctrina, au-
thentico magisterio proposita, vel minimum discessisset.
Epiphanius, Augustinus, ïheodoretus haereseon sui quis-
que temporis magnum recensuere numerum. Alia Augusti-

1) Epist. LXIX. ad Magnum, n. 1.

2) Auctor Tractattts de Fide Orthodo.rn contra Arianott.

nus animailverlit posse genera invalescere, quorum vel uni
si quis assentiatur, hoc ipso ab unitate catholica seiungitur:
Non omnis, qui isla (numeratas videlicet haereses) non cre-
dit, consequenter debet se christianum catholicum iam putare
vel dicere. Possunt enim et haereses aliae, qiuie in hoc opere
nostro commemoratae non snnt, vel esse vel fieri, quarum ali-
quam quisquis tenueril, christianus catholicus non erit ^x).

Istam tutandae unitati, de cpia dicimus, institutam di-
vinitus rationem urget beatus Paulus in epistola ad Ephesios;
ubi primum monet, animorurn concordiam magno studio
eonservandam: soUicili servare unilatem spiritus in vinculo
pacis: ²) cumque concordes animi caritate esse omni ex
parte non possint, nisi mentes de fide consentiant, imam
apud omnes vult esse üdern: Unus Dominus, una fides: ac
tam perfecte quidem unam, ut errandi discrimen omne
prohibeat: Ut iam non simus parvuli fluctuantes, et circnm-
feramur omni vento doctrinae in nequitia hominum, in astutia
ad circumventionem erroris. Idque non ad tempus servari
docet oportere, sed donec occurramus omnes in unilatem fi-
dei... in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Sed eiusmodi
unitatis ubinam Iesus Christus posuit principium inchoandae.
praesidium custodiendae? In eo videlicet, quod, Ipse dedit
quosdam quidem Apostolos... alios aulem pastores, et doctores,
ad eonsummationem sanctorum in opus minislerü, in aedifica-
tionem corporis Christi. Quare vel inde ab ultima vetustate
hanc ipsam regulam doctores Patresque et sequi consue-
verunt et uno ore defendere. Oiigenes: Quoties aulem (hae-
retici) canonicas proferunt scripturas, in quibus omnis chrisli-
anus consentit et credit, videnlur dicere: ecce in domibus verbum
est veritatis. Sed nos Mis credere non debemus, nee exire a
prima et ecclesiastica traditione, nee aliler credere, nisi quem-

1) De Hacresibus, n. 88.

admodum per successionem Ecclesiae Del tradiderunt nobis ^x).
Irenaeus: Agnitio vera est Apostolorum doctrina... secundum
successiones episcoporum... quae pervenU usque ad nos custo-
ditione sine (icfione scriplurarum tractatio plenissima ²). Ter-
tullianus vcro: Constat proinde, omnem doctrinam, quae cum
Mis Ecclesiis apostolicis matricibus et originalibus fidei conspi-
ret, veritati deputandam, sine dubio teneniem quod Ecclesiae
al) Aposlolis, Apostoli a Christo, Christus a Deo accepit... Com-
municamus cum Ecclesiis apostolicis, quod nulli doctrina diversa :
hoc est testimonium veritalis ^s). Atque Hilarius: Significat
(Christus c navi docens) eos, qui extra Ecclesiam positi simt,
nnllam divini sermonis capere posse intelligentiam. Navis enim
Ecclesiae lypum praefert, intra quam verbum vitae positum et
praedicatum hi qui extra simt ,et arenae modo steriles atque
inutiles adiacent, intelligere non possunt *). Rufinus Gregorium
Nazianzenum laudat et Basilium , quod solis divinae scri-
pturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam
non ex propriet praesumptione, sed ex maiorum scrijitis el an-
ctoritale sequebanlur , quos et ipsos ex apostolica successione
intelligendi regulam suscepisse constabat ⁵).

Quamobrem, id quod ex iis, quae dicta sunt, appa-
ret, instituit Iesus Christus in Ecclesia vivum, authenticum,
idemque perenne magislerium, quod suapte potestate auxit,
spiritu veritatis instruxit, miraculis confirmavit: eiusque
praecepta doctrinae aeque accipi ac sua voluit gravissime-
que imperavit. Quoties igitur huius verho magisterii
edicitur, ti^aditae divinitus doctrinae complexu hoc contineri
vel illud, id quisejue debet certo credere, verum esse: si
falsum esse ullo modo posset, illud consequatur, quod aperte

1) Vctus Interpretatio Commontariorum in Matth , n. 4(3.

2) Contra Haei\'cses, lil). IV, rap. 33, n. 8.

3) De Praeserip. cap. XXI.

4) Comment. in Matth. XIII, n. 1.

5) Hint. Eccl. lib. II, cap. 9.

repugnat, erroris in homine ipsum esse auctorem Deum:
Domine, si error est, a te decepü sumus ^l). Ita omni amota
dubitandi caussa, ullamne ex iis veritatibus potest cuiquam
fas esse respuere, quin se det hoc ipso praecipitem in
apertam haeresim? qnin, sejunclns ab Ecclesia, doctrinam
christinnam nna complexione repndiet universam? Ea qnippe
est natura fidei, ut nihil tam repugnet quam ista credere,
illa reiicere. Fidem enim Ecclesia profitetur esse virtutem
supernaturalem, qua, Del adiuvante el aspirante gratia, ab eo
revelata vera esse credimus, non propter intrinseeam rerum
ver\'dalem naturali ralionis lam Ine per speet am, sed propter au-
ctoritatern ipsius Dei revelantis, qui nee falli nee fallere potest ³).
Si quid igitur traditum a Deo liqueat fuisse, nee tarnen
credit ur, nihil omnino fide divina creditur. Quod enirn
lacobus Apostolus de delicto iudicat in genere morum,
idem de opinionis errore in genere fidei iudicandum: Qai-
cumque... offendat.. in uno, foetus est omnium reus: ³) imo
de opinionis errore, multo magis. Omnis enim violata lex
minus proprie de eo dicitur qui unum peccavit, propterea
tjuod maiestatem Dei legum latoris sprevisse, non nisi in-
terpretanda voluntate, videri potest. Contra is, qui verita-
tibus divinitus acceptis vel uno in capite dissentiat, verissime
fidem exuit funditus, quippe qui Deum, quatenus summa
veritas est et proprium motivum fidei, recusat vereri: In
mullis meeum, in paueis non mecum: sed in hts paucis, in
quibus non meeum, non eis prosunt multa, in quibus mecum ⁴).
Ac sane merito: qui enim sumunt de doctrina christiana,
qi\'iod malunt, ii iudicio suo nituntur, non fide: iidemque
minime in eaptivilatem redigenles omnem intelleelum in ol>se-

1) Richardus de S. Victore, De Trin. lib. 1, caj). \'2.
\'2) Conc. Vat. sess. III, ca]). 3.

4) S. Augustinus, in Psal. LIV, n. 1!».

qniMm.Chri.su, ^J) sibimetipsis verius obtemperant, quara Deo:
Qui in Evangelio qnod vultis, creditis; quod vullis, non credi-
üs, vobis polius quam Evangelio creditis ³).

Quocirca nihil Patres in Goneilio Vaticano condidere
novi, sed institutum divinum, veterem atque constantem
Ecclesiae doctrinam, ipsamque lidei naturam sequuti sluit,
eum illud decrevere: Fide divina et catholica ea omnia cre~
denda simt, quae in verbo Dei scripto vel tradito conlinenlur,
et ab Ecclesia sive solemni iudicio, sive ordinario el iiniversali
magislerio tamquam divinüus revelata propqnunlur ^:!). Itaque
cum appareat, omnino in Ecclesia sua veile Deura unitatem
lidei, compertumque sit cuiusmodi eam esse, et quo piin-
cipio tuendam ipse iusserit, liceat Nobis, quotquot simt qui
non ariimum induxerint aures veiitati claudere, iis Augustitii
verbis alTari: Cum igitur tantum auxilium Dei, tantum pro-
fectum fruclumque videamus, dubUabimus nos eins Ecclesiae
vondere gremio, quae usque ad confessionem generis humani
ab apostolica Sede per successiones episcoporum, frustra haere-
ticis vircumlatranlibus, et partim plebis ipsius iudicio, partim
Conciliorum gravilale, partim eliam miraciilorum maiestate
damnatis, culmen auctoritatis obtinuit? Cui nolle primas dare,
vel summae profecto impietatis est, vel praecipitis arrogantiae...
Et si unaquaeque disciplina, quamquam vilis et facilis, ut
percipi possit, doctorem aitt magistrum requirit: quid temera-
riae superbiae plenius, quam divinorum sacramentorum libros
el alt inlerprelibus suis nolle cognoscere, el incognitos veile
damnaref ⁴).

Hoc igitur sine ulla dubitatione est officium Ecclesiae,
christianam doctrinam tueri eamque propagare integram

1) II. Corinth. X, 5.

2) S. Augustinus, lib. XVII. Contra Faustum Manicliaeum, cap. 3

3) Sess. III, cap. 3.

4) De Utüitate Credendi, cup. XVII, n. 35.

atque incorruptam. Sed nequaquam in islo sunt omnia:
imo ne finis qnidem , cuius caussa est Ecclesia instituta,
officie- isto concluditur. Quandoquidem, ut Iesus Christus
pro salutc humani generis se ipse devovit, atque huc, quae
docuisset quaeque praeccpisset, omnia retulit, sic iussit
Ecclesiam quaerere in veritate doctrinae, quo homines cum
sanctos efficeret, turn salvos. - Veriuu tanti magnitudinem
atque excellentiam propositi consequi sola lides nullo modo
potest: adliiberi necesse est cum Dei cultum iustum ac
pium, qui maxime sacrilicio divino et sacramentorum com-
municatione continetur, tum etiam sanctitatem legum ac
disciplinae. Jsta igitur omnia inesse in Ecclesia oportet,
quippe quae Servatoris munia in aevum persequitur: re-
ligionem, quam in ea velut incorporari ille voluit, morta-
lium generi omni ex parte absolutam sola praestat: itetnque
ea, quae ex ordinario providentiae consilio sunt instrumenta
salutis, sola suppeditat.

At vero (|uo modo doctrina caelestis numquam fuit
privatorurn arbitrio ingeniove permissa, sed principio a Iesu
tradita, deinceps ei separatim, de (pio dictuin est, corn-
mendata magisterio: sic etiam non singulis e populo chiis-
tiano, verum delectis quibusdam data divinitus facullas est
perficiendi atque administrandi divina mysteiia, una cum
regendi gubernandique potestate. Neque enim nisi ad Apo-
stolos legitimosque eorum successores ea pertinent a Iesu
Christo dicta: Euntcs in mutidum universum, praecUcate Evan-
gellum... baplizantes eos... Hoc facite in meam commemoratio-
nem... Quorum remiser\'Uis peccata, remittuntur eis. Similique
ratione non nisi Apostolis, quique eis iure successissent,
mandavit ut pascerenl, hoc est cum potestate regerent uni-
versitatem cbristianorum, quos hoc ipso eis subesse debere
atque obtemperare est consequens. Quae quidem officia
apostolici muneris omnia generatim Pauli sententia com-

plectitur: Sic nos existimet homo tU ministros Chrisli, et dix-
pensalores mysleriorum Dei ^:).

Quapropter mortales Iesus Christus, quotquot essent,
et quotquot essent futuri, universos advocavit, ut ducem
se■ eumdemque servatorem sequerentur, non tantum seor-
sum singuli, sed etiam consociati atque invicem re ani-
misque iuncti, ut ex multitüdine populus existeret iure
sociatus; fidei, finis, rerum ad finem idonearum commu-
nione unus, uni eidemque subiectus potestati. Quo \' ipse
facto principia naturae, quae in hominibus soeietatem
sponte gignunt, perfectionem naturae consentaneam ade-
pturis, omnia in Ecclesia posuit, nimirum ut in ea, quot-
quot filii Dei esse adoptione volunt, perfectionem dignitali
suae congruentem assequi et retinere ad salutem possent
Ecclesia igitur, id quod alias attigimus, dux hominibus est
ad caelestia, eidemque hoc est munus assignatum a Deo
ut de iis, quae religionem attingunt, videat ipsa et statuat,
et rem christianam libere expediteque iudicio suo admini-
stret. Quocirca Ecclesiam aut non recte norunt aut inique
criminantur qui eam insimulant, veile se in civitatum ra-
tiones inferre, aut in iura potentatus inva dere. Imo Deu
perfecit, ut Ecclesia esset omnium societatum longe prae-
stantissima: nam quod petit ipsa tanquam finem, tanto
nobilius est quam ipiod ceterae petunt societates, quanto
natura gratia divina, rebusque caducis immortalia sunt
praestabiliora bona. Ergo Ecclesia societas est ortu di-
vina: fine, rebusque fini proxime admoventibus, supernatu-
ralis: quod vero coalescit hominibus, humana communitas
est. Ideoque in sacris litteris passim videmus vocabulis
societatis perfectae nuncupatam. Nominatur enim non modo
Domus Dei, Civilas supra montem posita, quo convenire gen-
tes omnes necesse est: sed etiam Ovite, cui praesit pastor

unus, et quo recipere se oves Christi oranes debent: imo
Regnum quod snscitavü Deus, quodque stabit in aelernum:
denique Corpus Christi, myslicwm illud quidem, sed tamen
vivum apteque compositum, multisque conflatum membris;
<|uae membra non eumdem acturn habent: copulata vero
inter se, gubernante ac moderante capite, continentur. Jam-
vero nulla liominum cogitari potest vera ac perfecta soeie-
tas, quin potestate aliqua summa regatur. Debet igitur Iesus
Christus magistratum Ecclesiae maximum praefecisse, cui
obediens ac subiecta omnis esset christianorum multitudo.
Qua de caussa sicut ad unitatem Ecclesiae, quatenus est
coetus fidelium, necessario unitas fidei requiritur, ita ad
ipsius unitatem, quatenus est divinitus constituta societas,
requiritur iure divino unitas regiminis, quae unitatem com-
mimionis efficit et complectitur: Ecclesiae autem unitas in
duobus attenditur: scilicet in connexione membrorum Ecclesiae
ad invicem seu communicatione, et iterum in ordine omnium
membrorum Ecclesiae ad unum caput *). Ex quo intelligi licet,
excidere homines ab Ecclesiae unitate non minus scbismate,
quam haeresi: Inter haeresim et schisma hoc csse arbitran-
tur, quod haeresis perversum dogma habeat: schisma propter
episcopalem dissensionem ah Ecclesia separetur ³). Quibuscum
illa Ioannis Chrysostomi in eamdem rem sententia concor-
dat: Dico et proteslor, Ecclesiam scindere non minus csse ma-
lum, quam incidere in haeresim ^s). Quamobrem si nulla potest
esse honesta haeresis, pari ratione schisma nullum est, quod
possit iure factum videri: Non est quicquam gravius sacri-
legioschismatis...praecidendaeunilalis nulla est iusta necessilas⁴),
Quae vero et cuiusmodi summa ista potestas sit, cui
christianos parere oportet universos, non aliter nisi com-

1) S. Thomas, 2» 2", q. XXXiX, a. 1.

2) S. Hieronymus, Commentar in Kpist. ad Titum, eaj). III, v. 10-11.

3) Hom. XI. in Epist. ad Ephes., n. 5.

4) S. Augustinus, Contra Epistolam Parmeniani, lib. II, cap. 11, n. 25.

perta cognitaque voluntate Christi statuendum. Certe in
aeternum rex Christus est, itemque moderari in aeternum
tuerique regnum suum e caelo non visns perseverat: sed
quia conspicuum illud esse voluit, designare debuit qui
gereret in terris vices suas, postea quam ipse ad caelestia
rediisset: Si quis autemdicat quod nnum caput et nnns pos-
tor est Christus, qui est itnus unius Ecclesiae sponsus, non
sufficienler responde!. Manifest urn est enim, quod ecclesiaslica
sacramenta ipse Christus perficit: ipse enim est qui baplizal,
ipse est qui peccata remiltit, ipse est verns sarerdos, qui se
ohlalil in ara erucis, et ciiius virlnle corpus eins in altari
quotidie consecratur ; et tarnen quia coiporaliler non cum omni-
Ims fidelilms praesentialiter eraf fulurus, elegil minislros, per
quos praedicta fidelilms dispensaret, til supra {rap. 74) dictum
est. Eadem igihir ratione , quia praesentiam corporalew erat
Ecclesiae sublracturus, oportuit ut «licui connnilleret qui loco
sul universalis Ecclesiae gereret curam. Hinc est quod Pelro
dixil ante ascensionem : Pasce oves meas ^l). Iesus Christus
igitur summum rectorem Ecclesiae Pet rum dedit, idemque
sanxit ut eiusmodi magistratus saluti communi ad peren-
nitatem institutus, ad successores hereditate transferretur,
in quibus Petrus ipse esset auctoritate perpetua superstes.
Sane insigne illud promissum beato Petro fecit, praeterea
nemini : Tu es Petrus, el super hanc petram aedificabo Ec-
clesiam meam ~). Ad Petram locutus est Dominus: ad unum,
ideo ut unilalem fnndarel ex uno*). NuUa siquidem oralione
praemissa... lam patrem eins, quam ipsum nomine appellat
(beatus es Simon Bar Iona), et Simonem eum non iam vo-
cari patitur, eum sibi pro sua potestate iam turn ui suum vin-
dicans, sed congrua similüudine Petram a petra vocari placuil,

1) S. Thomas, Contra Gentilcs lib. IV, cap. 76.

3) S. Pacianus, ad Semproniuni, epist. III, n. 11.

pula super quetn (undalurus crat suam Ecclesia») *). Quo ex
oraculo liquet, Dei voluntate iussuque Ecelesiam in beato
Petro, velut aedes in fundamento consistere. Atqui funda-
menti propria natura et vis est, ut cohaerentes eïïiciat ae-
des variorum eoagmentationc membrorum, itemque ut operi
sit necessariura vinculum incolumitatisacfirmitudinis: quo
sublato, omnis aedificatio collabitur. Igitur Petri est susti-
nere Ecelesiam tuerique non solubili compage connexara
ac lirmam. Tantum vero explere munus qui possit sine
potestate iubendi, vetandi, iudicandi, quae vere proprieque
iurisdiclio dicitur\'? Profecto non nisi potestate iurisdictionis
stant civitates resque publicae. Principatus honoris ae per-
tenuis illa consulendi monendique faeultas, quam directionetn
vocant, nulli hominum societati admodum prodesse neque
ad unitatem neque ad firmitudinem queunt. Atque hanc,
de qua loquimur, potestatem illa declarant et confirmant:
El portae mferi non praevalebunt adversus cam. Quam
aulem eamf an enim petram supra quam Christus aedificat
Ecelesiam? an Ecelesiam? Ambigu/t qnippe lociUio est: an
quasi unum eanulemqne rem, petram et Ecelesiam ? Hoc ego
vertim es.se ex\'islimo, nee enim adversus petram, super quam
Christus Ecch\'sium aedificat, nee adversus Ecelesiam portae in-
feri praevalebunt ⁹). Cuius divinae sententiae ea vis est:
quamcumque visi invisique hostes vim, quascumque artes
adhibuerint, numquam fore ut fulta Petro Ecclesia succum-
bat, aut quoquo modo deliciat: Ecclesia vero tamquam Chrisli
aedificium, qui sapienter acdi/icacil domum suam supra pe-
fruni," poiïarum inferi capax non est, praevalentium quidem
adversus quemcumque hominem, qui extra petram et Ecelesiam
fucril, sed inculidurum adversus Ulam ³). Ergo Ecelesiam

1) S. Cyrillus Alexandrinns, in Evang. loan. lib. II, in cap. I, v. 42.

2) Origcnes, Commcnt. in Matth., tom. XII, n. 11.

suam Deus idcirco commendavit Petro, ut perpeluo ineolu-
mem tutor invictus conservarot. Eum igitur auxit potestate
debita: quia societati hominum re et eum eiïectu tuendae,
ius imperii in eo qui tuetur est necessarium. Illud praeterea
Iesus adnexuit: Et tibi dabo claims regni caelorum. Plane loqui
de Ecclesia pergit, quam paullo ante nuncuparat suam ,
quamque ipsam veile se in Petro dixit, tamquam in fun-
dainento, statuere. Expressam non modo aedifUü, sed etiain
regni imaginem gerit Ecclesia: ceteroqui insigne usitaturn
imperii claves esse, nemo nescit. Quapropter claves regni
caelorum eum Iesus dare Petro pollicelur, potestatem et ius
in Ecclesiam pollicetur daturum: Fi/ius nero et Patris el mi
ipsius cognitionem per tntum orbem iUi (Petro) disseminare com-
misit, iic morlnli. homini omnem in caelo potestatem dedit, dam
claves UU tradidit, <pii Ecclesiam per Mum orbem terrarum
extendit, et caelis firmiorem monstravit ^l). Concinunt cetera:
Qiioilcumipie ligaveris super lerram, erit ligatum et in caelis,
et quodcumque solveris super terrnm, erit solutum et in caelis.
Ligandi solvendique translata locutio ius ferendarum legum,
item iudicandi vindicandique designat potestatem. Quae
quidem potestas tantae amplitudinis virtutisque dicitur fore
ut quaelibet decreta eius rata sit habiturus Deus. Itaque
summa est planeque sui iuris, ([uippe <[uae nullam babet
in terris superiorem gradu, Ecclesiami[ue totam et quae
simt Ecclesiae commissa, universa complectitur.

Promissurn exsolvitur, quo tempore Christus üominns,
jiost anastasim suam, eum ter a Petro, nura se diligeret
plus quam ceteri, quaesisset, praecipientis in modum ei,
Pa.sce, ait, agnos meos... pasce oves meas ²). Nimirum quot-
quot essent in ovili suo futuri, omnes iUi velut pastori
committit: Dominus non dubitat, qui interrogat, non ut disce-

1) S. Ioannes Chrysostomus, Hom. LIV, in Matth., n. 2.

2) Ioan. XXI, 16-17.

rel, sed ut doceret, quem elevatuhis in cue/urn amoris sui nobis
veltU vicariutn relinquebat... Et ideo quia solus pro/itetur ex
omnibus, omnibus antefertur... perfectiores ut perfectior guber-

naret ^J). lila vero simt pastoris officia et partes. gregi se
praebere dueem, eumdemque sospitare salubritate pabulo-
rurn, prolnbendo pericula, cavendo insidias, tutando a vi:
brevi, regendo gubernando. Gum igitur Petrus est gregi
cbristianorum pastor impositus, poteslatcm accepit guber-
nandi onmes boniines, quorum saluti lesus Christus profuso
sanguine prospexerat: Cur sunguinem ejfudit? Ut hos eme-
ret oves, /pms Petro el successoribus eins tradidil ³).

Quoniamque imniutabilis connnunione fidei christianos
omnes oportet esse invicem coniunetos, ideirco suarum
virtute precuin Gbristus Dominus impetravit Petro, ut in
gerenda potestate numquam lide laberetur: Ego autem ro-
gavi pro te, ut non de/iciut fides Uui ³). Eidem praeterea man-
davit ut, (|iioties tempora postularent, ipse impertiret fra-
tribus suis lumen animi et robur: Con firma fratres luos *).
Quem igitur fundamentum Ecclesiae designarat, eumdem
esse vult columen lidei: Cui propria miclorilate regmtmdabat,
huius (idem firmare non potend, quem cum petrum dicit, fir-
mamenlum Ecclesiae indicuril:\' ⁵) Hinc ipse lesus certa quae-
darn nomina, rnagnarum indicia rerum, quae sibi potestate
sunl propria, voluil esse Petro secum participatione communia, ⁶)
nimirum ut ex coinmunione titulorum appareret communio
potestatis. Ita ipse, qui lapis el angiUaris, in quo omnis ae-
(li/icdtio constructu, crescit in templum sanctum in Domino, ⁷)
Petrum velut lapidem statuit, quo fulta esse Ecclesia debe-

1) S. Ambrosius, Exposit. in Evang. secundum Lucam, lib. X, nn.
175-170.

2) S. Ioannes Chrysostnmus, De Sncerdotio, lib. II.

3) Luc. XXII, 32. 4) Ib.

5) S. Ambrosius, De Fidc, lil). IV, n. 56.

6) S. Leo M. serniü IV, cap. 2. 7) Ephos. II, 21.

ret. Cnm audisset petra es" ptaeconio nobilitatus est. Quam-
quam autem petra est, non ui Christus petra, sed ut Petras
petra. Christus enim essenlialiter petra inconcussa; Petrus vero
per pelram. Nam Iesus dignüates suas largilur, nee exhauri-
tur... Sacerdos est, facit sacerdoles... petra est, pelram facit^J).
Rex idem Ecclesiae, qui habet clavem David: qui aperU et
nemo claudü: ctaudit et nemo aperit, \') traditis Petro daribus,
principern cliristianae reipublicae declaravit. Paiiler pastor
maximus, qui se ipse pastorem bonum nuncupat, ^s) agnis
alque ov\'dms suis pastorem Petrum praeposuit: Pasce agnos,
pasce aves. Quare Chrysostomus: Eximius erat inler Aposlolox,
el os discipulorum et coetus Ulius eaput... Sim ui ostendens ei,
oportere deinceps fidere, quasi abolita negalione. fratrum ei
praefecturam commitlit... Dicit autem: Si umus me, fratribus
praeesto*). Demum <[ui confirm.it in omni opere et sermone
bono, ⁵) mandavit Petro ut confirmaret fratres suos. Iure
igitur Leo magnus: De toto mundo anus Petrus eligil.ur, qui
el universarum gentium vocationi el omnibus Apostulis, cunctis-
que Ecclesiae patribus praeponatur: ut quamvis in populo Bei
multi sacerdotes sint mullique pastores, omnes tarnen proprie
regat Petrus, quos principaliter regit et Christus "). Itemque
Gregorius magruis ad Imperatorem Mauritium Augusturn:
Cunetis evangelium scientibus liquet, quodvoce dominica sancto
et omnium Apostolorum Petro principi upostolo lolius Ecclesiae
cura commissa est... Ecce claves regni caelestis accepit, potestas
ei ligandi ac solvendi tribuitur, el cura ei totius Ecclesiae et
principatus commiltitur ⁷).

Eiusmodi autem principatum, cruoniam constitutione
ipsa temperationeque Ecclesiae, velut pars praecipua, con-
tinetur, videlicet ut principium mutatis ae fundamentum

1) Hom. de 1\'oeniteiilia, n. 4 in appendice opp. S. Basilii.

2) Apoc. III, 7. 3) loan. X, 11.

4) Hom. LXXXVIII. in loan. n. 1. ;>) II Thessalon II, 1G.

0) Seraio IV, cap. 2. 7) Epistohwum, lib. V, epist. XX.

incolumitatis perpetuae, nequaquam cum bealo Peti\'o in-
terire, sed recidere in eius successores ex alio in alium
oportuit: Manet ergo dispositio veritalis, et beattis Petrus in
aceepta fortitudine petrae perseverans, suscepta Ecclesiae guber-
nacula non reliquit ^l). Quare Pontiüces, qui Petro in episco-
patu romano succedunt, supremam Ecclesiae potestatern
obtinent iure divino. Dejinimus, sanctam Apostolicam Sedem
el Romanum Pontificem in universum orbcm tenere primatum,
et ipsum Pontificem Romanum successorem esse beali Petri,
principis Apuslolorum, et vertim Christi vicarium totiusque
Ecclesiae caput, el omnium christianorum patrem ac doctorem
exislere, cl ipsi in bealo Petro pascendi, regendi ac gubernandi
universalem Ecclesiam a Domino nostro Iesu Chrislo plenam
potestaten) traditam esse; quemadmodum eliam in gestis oecu-
menicorum conciliorum et in sacris canonibus continelur ²). Si-
militer Concilium Lateranense IV: Romana Ecclesia... dispo-
nente Domino, super omnes alias ordinariae potestatis ohlinet
principatum, utpote maler universorum Chrislifidelium et ma-
gislra. Antecesserat consensus antiquitatis, quae episcopos
romanos sine ulla dubitatione sic semper observavit et coluit
ut beati Petri legitimos successores. Quem vero lateat quot
in eamdem rem extent et quam luculenta sanetorum patrum
teslimonia? lllud valde praeclarum Irenaei qui cum de Ec-
clesia romana dissereret, ad hanc enim, inquit, Ecclesiam
propter potiorem principalitatem necesse est omnem convenire
Ecclesiam ³). Ac Gyprianus itidem de Ecclesia romana ai\'fir-
mat, eam esse Ecclesiae calholicae radicem et malricem, ⁴)
Petri Cathedram atque Ecclesiam principalen), unde unitas sa-
ccrdotalis exorta est ⁶). Cathedram Petri appellat quippe quam

1) S. Leo M. sermo 111, cap. 3.

2) Concilium Florentinum.

3) Contra Haereses, lil). III. cap Ü, n. 2.

4) Kpist. XLVI1I, ad Cornelium, n. 3.

5) Ejiist. L1X, ad eumd., n. 14.

insidet Petri successor: Ecclesiam principalem ob principa-
tum Petro ipsi et legiiimis successoribus collatum: unde
unitas exorta, quia in christiana republica caussa efliciens
unitatis est Ecclesia romana. Quare Hiéronymus iis verbis
Damasum aiTatur: Gum successore piscatoris el discipulo cru-
cis loquor... Beatitudini tune, id est Cathedrae Petri cornmu-
niune consocior. Super Ulam pelram aedificaiam Ecclesiam srio ¹).
Sollernne illi est, catbolicum borainem ex coniunctione curn
romaria Petri sede internoscere: Siquis Cathedra Petri iun-
gitur, meus est ²). Neque absimili ratione Augustinus, pa-
lam teslatus, in romana Ecclesia semper Apostolicae catliedrae
viguisse principalum, ⁸) negat esse catbolicum, quicumque
a fide romana dissenliat: Non crederis vertim /idem lettere
catholicam, qui fidem non doces esse servandam romanam *).
Item Gyprianus: Communicare cum Cornelio, hoc est eum
calholica Ecclesia communicare ⁵). Simüiter Maximus Abbas
liane verae fidei veraeque communie-nis notam esse docet,
subesse Pontifici romano: Itaque si vult haereticus non esse
neque audire, non isti aut UU satisfaciat... Festinet pro omni-
Ims sedi romanae salisfacere. Hac enim satisfacta, communiler
ubique omnes pium hunc et orthodoxum praedicabunt. Nam
frustra solummodo loquitur, qui mild similes suadendos putal,
et non satisfacit et implorat sanctissimae romanoruin Ecclesiae.
beatissimum Papam, id est Apostolicam Sedem. Cuius rei caus-
sarn rationemque in eo al\'iirmat residere, quod alt ipso in-
carnato Dei Verbo, sed et omnibus sanctis synodis, secundum
sacros canones et terminus, universarum qaae in toto lerrurum
orbe suni sanctarum Dei Ecclesiarum in omnibus et per otttnia
percepit el habet imperium, aucluritatem et polestatem ligandi
et solvendi. Cum huc enim ligal el solvil, eliam in caelo Ver-
bum, quod caelestibus vitiutibus principatur ^s). Quod igitur

1) Epist. XV, ad Damasum, n.2. 2) Kpist. XVI, ad Damasum, n. 2.
3) Epist. XLIII, n. 7. 4) Sermo CXX, n. 13. 5) Epist. LV, n. 1.
G) Dc/loraliu ex Epistola ad Petrum illustrem.

erat in lide christiana, quod non una gens, aut una aotas,
sed aetates omnes, et Oriens pariler atque Occidens agno-
scere atque observave consuevorat, id meminit, nullo con-
tradicente, ad Epbesinam Synodum Philippus presbyter, a
Pontilice legatus: Nulli dubium est, imo saeculis omnibus no-
tum, quod sanclus bealissimusque Petrus, Apostolorum prin-
ceps et caput, fideique columna et Ecclesiae calhoücae funda-
mcntum, a Domino noslro Iesu Christo, salvalore humani
generis ac redemptore, claves regni accepit, solvendique ac li-
gandi peccata potestus ipsi data est, qui ad hoc usque tempus
et semper in suis successoribus vivit et iudicium exercel ¹).
Eademque de re in omnium cogniüone vcrsatur Concilii
Chalcedonensis sententia: Petrus per Leonem... loquutus est: ²)
cui vox Concilii Constantinopolitani 111 rcsonat, tamquam
imago: Summus nobiscum concertabal Apostolorum princeps:
illius etüm imitalorem et Sedis successorem halmimus fauto-
rem... charta et atramentum videbatur, et per Agathonem Petrus
loquebalur ³). In formula catholicae professionis ab Hormisda
conceptis verbis, ineunte saeculu sexlo, proposita, cui curn
Iustinianus Imperator, turn Epiphanius, Ioannes, et Menna
Patriarchae subscripserunt, illud est magna vi sententiarum
declaratum: Quia non potesl Domini nostvilesu Chrisli prae-
lermitli sententia dicenlis: Tu es Petrus, et super hanc petram
aedilicabo Eeclesiam uieam... haec, quae dicla sant, rerum
protiantur effectibus, quia in Sede Aposlolica citra macnlam
semper esl calholica servata religio *). Nolumus quidem per-
sequi singula : libet tarnen formulam lidei meminisse, quam
Miebael Palaeologus in Concilio Lugdunensi II professus
est: Ipsa quoque sancta romana Ecclesia summum el plenum
primalum et principatum super universum Eeclesiam catholi-
cam olilinel, quem se ab ipso Domino in beato Pelro, Aposlolo-

1) Actio 111. 2) Actio 11. 3) Actio XV11I.

4) Post Epistolam XXVI, ad omnes Epise. Hispsm., n. 4.

rum principe sive vertice, cuius romanus Pontifex est succes-
sor, cum polestatis pleniludine recepisse veraciler el humililer
recognoscit. Et simt prae ceteris tenetur fidei veritatem defen-
derc, sic el si quae de fide subortae fuerint quaesliones, suo
debenl iudicio definiri ^l).

Si Petri eiusque successorum plena ac summa potestas
est, ea tarnen esse ne putetur sola. Nam qui Petrum Eo
clesiae fundamentum posuit, idem elegit duodecim.... quos
el apostolos nominavil ³). Quo modo Petri auetoritatem in
romano Ponüfice perpetuam permanere necesse est, sic
Episcopi, quod succedunt Apostolis, horum potestatem
ordinariam hereditate capiunt; ita ut intimam Ecclesiae
constitutionem ordo episcoporum necessario attingat. Quam-
quam vero neque plenam neque universalem ii, neque
summam obtinent auetoritatem, non tarnen vicarii rorna-
norum pontilicum putandi, quia potestatem gerunt sibi
propriam, veiissimeque popiüorum, <[uos regunt, antistites
ordinarii dicuntur.

Verum quia successor Petri unus est, Apostolorum
permulti, consentaneum est perspicere quae sint istorum
cum illo, divina constitutione , necessitudines. Ac primo
quidem coniunctionis episcoporum cum eo qui Petro suc-
cedit, non obscura est neque dubia necessitas: hoc enim
soluto nexu, solvitur ac diffluit multitudo ipsa christiano-
rum, ita plane ut nullo pacto queat unum corpus contlare
unumque gregem : Ecclesiae salus in summi sacerdolis digni-
tale pendel, cui si. non exsors quaedam et ab omnibus eminens
detur potestas, tot in Ecclesia efficientur schismata, quot sa-
cerdotes ⁸). Idcirco ad id praestat advertere animum: nihil
esse Apostolis seorsum a Petro collatum; plura seorsum

3) S. Hieronymus, Dialo^;. Contra Lucifcrianos, n. 9.

ab Apostolis ac separatim Petro. Ioannes Chrysostomus in
Christi edisserenda sententia (Ioan. XXI, 15) cum pereon-
tatus csset, Cur, aliis praetermissis, de his Christus Petrum
alloquilur? omnino respondet: Eximius erat \'mier Apostolos,
et os discipulorum, et coetus ütius capui *). Hic enim unus
designatus a Christo est fundamentum Ecclesiae : ipsi li-
gandi copia solvendique permissa, eidemc[ue pascendi data
potestas uni. Contra quidquid auctoritatis ac muneris acce-
pere Apostoli, coniuncte cum Petro accepere : Divina digna-
tio si quid cum eo commune ceteris voluit esse principibus,
nunquam nisi per ipsum dedit, quidquid aliis non negavil ~).
Ut cum multa solus acceperil, nihil in quemquam sine ipsius
participatione transieril ³). Ex quo plane intelligitur, excidere
episcopos iure ac potestate regendi, si a Petro eiusve suc-
cessorilms scientes sécesserint. Nam a fundamento, quo
totum debet aedilicium niti, secessione divelluntur; itaque
exclusi aedificio ipso sunt: ob eamdernque caussam ab ovili
seiuncti, cui dux est pastor maximus, regnoque extorres,
cuius uni Petro datae divinitus claves.

Quibus rebus rursus noscimus in constituenda chri-
stiana republica caelestem descriptionem mentemque divi-
nam. Videlicet cum Ecclesiam divinus auctor fide et regi-
mine et communione unam esse decrevisset, Petrum eius-
que successores delegit in quibus principium foret ac velut
centrum unitatis. Quare Cyprianus: Probatio est ad (idem
facilis compendio verilatis. Loquilur Dominus ad Petrum: Ego
tibi dico, inquit, Quia tu es Petrus... Super unum aedificat
Ecclesiam. Et quamvis Apostolis omnibus post resurrectionem
suam parem poleslatem tribuat, et dical: sicut misit me Paler...,
tarnen ut unilatem manifestaret, unilatis eiusdem originem ab

1) Hom. LXXXVlll. in Ioan. n. 1.

2) S. Leo M. sermo IV, cap. 2.

uno incipientem sua auctoritate disposuil ^v). Atque Optalus
Melevitanus: Negare non potes, scire te in urbe Roma Petro
primo Cathedram episcopcUem esse cotlatam, in qua sederil
omnium Aposlolorum caput Petrus, unde et Cephas appeüatus
est: in qua una Cathedra unilas ab omnibus servaretur: ne
ceteri Apostoli singulas sibi quisque defenderent, ut iam schis-
malicus et peccator esset, qui contra singularem Cathedram
alleram collocarel ~). Unde est illa ipsius Cypriani sententia,
cum haeresim turn schisma ex eo ortum habere gignique,
quod debita supremae potestati obedientia abiicitur: Neque
enim alitmde haereses oborlae sunt aal nata sant schismata,
quam inde quod saceriloti Dei non obtemperatur, nee unus in
Ecclesia ad tempus sacerdos el ad tempus iudex vice Chrisli
cogitatur³). Nemo igitur, nisi cum Petro cohaereat, parti-
cipare auctoritatem potest, cum absurdum sit opinari, qui
extra Ecclesiam est, eum in Ecclesia praeesse. Quare Opta-
tus Milevitanus reprehendebat lioc nomine Donatistas:
Contra quas portas (inferi) claves salutares accepisse legimus
Petrum, principem scilicet nostrum, cui a Chrislo dictum est :
tibi dabo claves regni caelorum, et portae inferi non vincent
eas. Unde est ergo, quod claves regni caelorum vobis usurpare
conlendilis, qui contra cathedram Pelri.... militatis? ⁴)

Sed Episcoporum ordo tune rite, ut Christus iussit,
colligatus cum Petro putandus, si Petro subsit eique pa-
reat: secus in multitudinem confusam ac perturbatam ne-
cessario delabitur. Fidei et communionis unitati rite con-
servandae, non gerere honoris caussa priores partes , non
curam agere satis est; sed omnino auctoritate est opus vëra
eademque summa, cui obtemperet tota communitas. Quid

1) Bc Unit. Eccl., n. 4.

2) Du Schism. Donat., lib. II.

3) Epist. XII, ad Cornelium, n. 5.

4) Lib. II, n. 4, 5.

onirn Dei Filius spectavit, cum claves regni caelorum uni
pollicitus est Petro 1 Summum fastigium potestatis nomine
elavium eo loco designari, usus bildicus et Patrum con-
senlientes sententiae dubitari non sinunt. Neque secus in-
terpretari fas est, quae vel Petro separatim tributa simt,
vel Apostolis coniunctim cum Petro. Si ligandi, solvendi,
pascendique facultas hoc parit in episcopis, successoribus
Apostolorum, ut populum quisque suum vera cum potestate
regat, certe idem parere oadem facultas in eo debet, cui
pascendi agnos et oves assignatum est, Deo auctore, mu-
nus: Non solum pastorem (Pelrum), sed pastortim pastorem
(Christus) constUuit: pastil igitur Petrus agnos, pastil et oves,
pastil (Mos, pastil et moties: regit subditos, regil el praelalos
quia praeter agnos et oves in Ecclesia nihil est ^J). Hinc illae
de beato Petro singulares veterum locutiones, quae in
summo dignitatis potestatisque gradu locatum lucvilente
praedicant. Appellant passim principem coetus discipulorum :
san/lorum Apostolorum principem : chori illius coryphaeum : os
Apostolorum omnium: capul illius familiae: orlns lotius prae-
positum: inler Aposlolos primum : Ecclesiae colamen. Quae
omnia concludere Bernardus iis verbis videtur ad Euge-
nium Papam: Quis es? Sacerdos macjnus, summus pontifex.
Th princeps episcoportim, Ut heres Apostolorum.... Tu es, cui
claves Iraditae, cui oves credilae sunt. Sunt quidem et alii caeli
ianitores el gregum pastores; sed tu tanto gloriosius, quanto et
differenlius utrumque prae ceteris nomen heredilasti. Habenl
UU sibi assiqnatos greges, singuli singulos, libi universi cre-
dili, uni unus, nee modo ovium, sed el pastorum , tu anus
omnium pastor. Unde id probem quaeris. Ex verbo Domini.
Cui enim, non dico episcoporum, sed etiam Apostolorum, sic
absolute et indiscrete totae commissae sunt ores? Si me amas,

1) S. Brunonis Episcopi Signiensis Cvmmvnt. in loan. part. III, cap.
\'21, n. 55.

Pelre, pasce ore* meas. Quas ? Ulius vel illius popvlos civitalis
aul regionis, aut certi regni f Oves meas, inqu\'U: mi non
planum, non designasse aliquas. sed assignasse omnes? Nihil
excipüur, ubi distinguiltir nihil ¹).

Mud vei\'o abhörret a veritate, et aperte repugnat cun-
stitutioni divinae. inrisdictioni romanorum Pontiiïcura epi-
scopos subesse singulos, ius esse; universos, ius non esse.
Haec enim omnis est caussa ratioque fundamenti, ut uni-
tatem stabilitatemque toti potius aediücio, quam partibus
eius singulis lueatur. Quod est in caussa, de qua\'loquimur,
inulto verius, <{uia Christus Dominus fundamenti virtute
confieri voluit, ut portae inferi non praevaleant ad versus
Ecclesiam. Quod promissum divinum constat inter omnes
de Ecclesia universa intelligi oportere, non de singulis eius
partibus, quippe quae utique vinci inferorum itnpetu pos-
sunt, nonnullisque earum, ut vincerentur, singillatim evenit.
Rursus, qui gregi praepositus est universo, eum non modo
in oves dispersas, sed prorsus in multitudinem insimul
congregatarum habere imperium necesse est. Num regat
agatque pastorem suum universitas ovium? Num succes-
sores Apostolorum, simul coniuncti, fundamentum sint,
quo Petri successor, adipiscendi firmamenti caussa, inni-
tatur? Profecto cuius in potestate sunt claves regni, ei ius
atque auctoritas est non tantum in provincias singulares,
sed in universas simul : et quo modo episcopi in regione
quisque sua non solum privato cuique, sed etiam commu-
nitati vera cum potestate praesunt, ita Pontifices romani,
quorum potestas cbristiannm rempublicam totam complecti-
tur, omnes eius partes, etiam una collectas, subiectas atque
obedientes habent potestati suae. Christus Dominus, quod
iam dictum satis, Petro eiusque successoribus tribuit ut

1) De Consideratione, lib. II, cap. 8.

essent vicarii sui, atque eamdem in Ecclesia perpetuo ge-
rerent potestaten) , quam ipsemet gesserat in vita mortali.
Num Apostolorum collegium magistro suo praestitisse aucto-
rilate dicatur?

liane vero, de qua dicimus. in ipsum episcoporum
collegium potestaten), quam sacrae litterae tam aperte
enuntiant, agnoscere ac testari nullo tempore Ecclesia
destitit. lila sunt in hoc genere eflata Conciliorum : Boma-
num pontificem de omnium Ecclesiarum pruesulibus iudicasse
legimus: de co vero quemquam iudicasse, non legimus ¹).
Cuius rei ea ratio redditur, quod aucloritate Sedis Aposloli-
cae maior non est ). Quare de Conciliorum decretis Gela-
sius: Sicut id quod prima Sedes non prohaverat, conslare non
potuil, sic quod \'dia censuil iudicandum, Ecclesia tota susce-
pit ³). Sane Conciliorum consulta et decreta, rata habere
vel infirmare semper romanorum Pontificum fuit. Concilia-
huli Ephesini acta rescidit Leo magnus : Ariminensis, reiecit
Damasus : Constantinopolitani, Hadrianus I; canonem vero
xxviii Concilii Chalcedonensis, quod assensu et auctoritate
caruit Sedis Apostolicae, velut incassum quiddam constat
iac-uisse. Recte igitur in Concilio Lateranensi V Leo X sta-
tuit: Soluia romanum Pontificem, pro tempore existentem,
tamquam auclorilalem super onmia concilia habentem, lam
Conciliorum indicendoruni, Irunsferendorum , ac dissolvemlorum
plenum ius ac potestalem habere, nedum ex sacrae Scriplurae
lestimonio dictisque Pal rum ac aliorum romanorum Pontificum,
sacrorumque canonum decretis , sed propria etiam eorumdem
Conciliorum confessione manifeste constat. Sane claves regni

1) Hadrianus II, in Allocutione Hl ad Synodum Komanani an. 8(Ji(
Cf. Actiononi \\\'II Concilii Constantinojiolitani IV.

2) Xicolatis in epist. LXXXVI, Ad Mic.hael. Imperat, Patet profeet»
Sedis Apostolicae , cuius auctoritate maior non est, iudiciitm a nemine
f\'ore retractandum, neque cuiquam de eins liceat iudienre iudicio.

3) Epist. XXVI, ad Episconos Dardaniae, n. 5.

caelorum uni creditas Petro, iteiri ligandi solvendique po-
testatem Apostolis una cum Petro collatam, sacrae litterae
testantur: at vero summam potestatem sine Petro et contra
Petrum unde Apostoli acceperint, nusquam est testutum.
Profecto a Iesu Christo nullo pacto accepere. Quibus
de caussis, Concilii Vaticani decreto, quod est de vi et
ratione primatus Romani Pontifieis, non opinio est invecta
nova, sed vetus et constans omnium saeculorum asserta
iides. »).

Neque vero potestati geminae eosdem subesse, confu-
sionem habet administrationis. Tale quicquam suspicari,
primum sapientia Dei prohibemur, cuius eonsilio est tem-
peratio isthaec regiminis constituta. Illud praeterea animad-
vertendum, turn rernm ordinem mutuasque necessitudines
perturbari, si bini magistratus in populo sint eodem gradu,
neutro alteri obnoxio. Sed romani pontifieis potestas summa
est, universalis. planeque sui iuris; episcoporum vero eer-
lis circumscripta finibus, nee plane sui iuris: Inconveniens
est, quod duo aequaliter super eumdem gregem constituantur.
Sed quod duo, quorum, anus aüo principalior est, super eam-
deni plebem constituantur, non est inconveniens; el secundum
hoc super eamdem plebem immediale sunt ei Sacerdos paro-
chialis el Episcopus el Papa ³). Romani autem Pontitiees,
officii sui memores, maxime omnium conservari volunt
quidquid est in Ecclesia divinitus constitutum : propterea
quemadmodum potestatem suam ea qua par est eura vigi-
lantiaque tuentur, ita et dedere et dabunt constanter ope-
ram ut sua Episcopis auctoritas salva sit. Imo quidquid
Episcopis tribuitur honoris, quidquid obsequii, id omne
sibimetipsis tributum deputant. Meus honor est hotior univer-
salis Ecclesiae. Meus Iwnor est fratrum meorum solidus vigor.

1) Sess. IV, eap. 3.

2) S. Thomas in IV. Sent. dist. XVII, a. 4, ad q. 4, ad 3.

Tune ego vere honoralus mm, cum singulis quibusque honor
debitus non. negatur ¹).

His quae dicta sunt, Ecclesiae quidem imaginem at-
que formam ex divina constitutione fideliter expressimus.
Plura pérsecuti de unitate sumus; cuiusmodi hanc esse,
et quo eonservandam principio divinus auctor voluerit, satis
explicavimus. Quotquot divino munere beneficioque conti-
git, ut in sinu Ecclesiae catholicae tamquam ex ea nati
vivant, eos vocem Nostram apostolicam audituros, non est
cur dubitemus: Oves meae vocem meam audiunt ²). Atque
hinc facile sumpserint quo et erudiantur plenius, et volun-
tate propensiore cum pastoribus quisque suis et per eos
cum pastore summo cohaereant, ut tutius quearit intra
ovile unicum permanere, fructuumque ex eo salutarium
maiorem ubertatem capere. Verum aspicientibus Nobis in
auclorent /klei et con.summatorem Iesum ³), cuius vicaria po-
testate, tametsi impares dignitati et muneri, fungimur,
caritate eins inilammatur animus; illudque de se a Christo
dictum, de Nol)ismetipsis non sine caussa usurpamus: Alias
oves habeo, quae non simt ex hoc ovili: et Mas oportei me
adducere, el vocem meam audienl*). Nos igitur audire et
caritati Nostrae paternae obsequi ne recusent, quotquot,
sunt , qui impietatem tam late fusam oderunt, et Iesum
Christum Filium Dei eumdemque servatorem generis bu-
mani agnoscunt et fatentur, sed tarnen vagantur ab eius
Sponsa longius. Qui Christum sumunt, totum sumant ne-
cesse est: Tolas Christus caput et corpus est: caput unixjeni-
tus Filius Dei, corpus eius Ecclesia: sponsus el sponsa, duo
in carne una. Quicumque de ipso capite a Scripturis sanctis

1) S. Gregorius M. Epistolarum lib. VIII, epist. XXX, ad Eulogium.

2) Ioan. X, 27.
8) Hebr. XII, 2.
4) Ioan. X, 16.

dissentinnt, etiamsi in omnibus locis inveniantur in quibus Ec-
clesia dcsirjnala est, non sunt in Ecclesia. El rursus, quicum-
que de ipso capile Scripturis sanclis consenliunt, et unitati Ec-
ctesiae non communicant, non sunt in Ecclesia ¹). Ac pari
studio ad eos provolat animus Noster, quos impietatis non
fundilus corrupit pestilens afflatus, quique hoc saltom ex-
petunt, sibi patris esse loco Deum verum , terrae caelique
opificem. Hi quidem apud se reputent ac plane intelligant,
numerari se in filiis Dei nequaquam posse, nisi i\'ratrem
sibi Iesum Christura simulque Ecclesiam matrem adscive-
rint. Omnes igitur peramanter, sumpta ex Augustino ipso
sententia, compellamus : Amemus Dominum Deum nostrum,
amemus Ecclesiam eins: Mum sicut patrem, islam sicut ma-
trcm. Nemo dical: ad idola quidem vado, arreptitios el sorli-
lecjos consulo, sed tarnen Dei Ecclesiam non relinquo: catholi-
cus sum. Tenens matrem, offendisti patrem. Alius item dicil:
absil a me, non consulo sortilegum, non quaero arreptitium ,
non quaero divinaliones sacrilegas, mm eo ad adoranda dae-
monia, non servio lapidibus: sed tarnen in porie Donati sunt.
Quid libi prodest non offensus pater, qui offensam vindical
matrem? Quid prodest si Dominum confiteris, Deum honoras,
ipsnm praedicas, Filium eius agnoscis, sedentem ad Patris
dexleram confiteris, el blasphemas Ecclesiam eius?... Si haberes
aliquem patronum, cui quotidie obsequereris; si unum crimen
de eius coniuge diceres, num quid domum eius inlrares? Te-
nete ergo, carissimi, lenete omnes unanimiler Deum patrem el
matrem Ecclesiam -).

Plurimum misericordi Deo confisi, qui maxime potest
animos hominum permovere, et unde vult, et quo vult,
impellere, benignitati eius universos, quos in oratione spe-

1) S. Augustinus, Contra Donatistas Epislola, sive Bc Unit. Eccl. cap.
IV, n. 7.

2) Enarratio in Psal. LXXXV11I, sermo II, n. 14.

ctavimus, vehementer commendamus. Gaelestium vero do-
norum auspicem et benevolentiae Nostrae testem vobis,
Venerabiles Fratres, Clero populoque vestro Apostolicam
benedictionem peramanter in Domino impertimus.

Datum Romae apud Sanctum Petrum die xxix Iunii,
An. mdccclxxxxvi , Pontificatus Nostri decimo nono.



		VENERABILIBUS FRATRIBUS Patriarchis Primatibus Archiepiscopis Episcopis aliisque Locorum Ordinariis PACEM ET COMMUNIONEM CUM APOSTOLICA SEDE HABENTIBUS LEO PP. XIII. VENERABILES FRATRES SAI/UTEM ET APOSTOI.ICAM I?ENEr>ICTIONEM. J[aUs cognitum vobis est, cogitationum et curarum Noslrarum partem non exiguam illuc esse conversam, ut ad ovlle in potestate positum summi pastoris animarum Iesu Christi revocare devios conemur. Intento hac in re animo, non parum conducere salutari consilio propositoque arbitrati sumus, Ecclesiae effigiem ac velut lineamonta describi: in quibus praecipua consideratione dignissima unüas est, quam in ea, velut insigne veiïtatis invictaeque virtutis, divinus auctor ad perpetuitatem impressit. Multum in intuentium animis nativa Ecclesiae pulchritudo species- que posse debet: neque abest a veri similitudine, tolli eius contemplatione posse inscientiam; sanari opiniones falsas praeiudicatasque, maxime apud eos qui non sua ipsorum culpa in errore versentur: quin imo excitari etiam in ho- minibus posse Ecclesiae amorem utique simileni caritati, qua Iesus Christus eam sibi sponsam, divino cruore re- demptam, optavit : Christus dilexil Ecclesiam, el se ipsum tradidit pro ea ¹). Reversuris ad amantissimam parentem,

		1) Epfies. V, 25.



		_ 4

		aut non probc cognitam adhuc, aut iniuria dosertam, si reditum stare oporteat non sanguine quidem, quo tarnen pretio est Iesu Christo quaesita, sed labore aliquo mole- stiaque multo ad perpetiendum leviore, saltem perspicuum erit non voluntate humana id onus liomini, sed iussu nu- tuque divino impositum, ob eamque rem, opitulante gratia caelesti, facile veritatem experiendo intelligent divinae eius sententiae : Iugum enim meum suave est, et onus meum leve ¹). Quamobrem spe maxima in Patre luminum reposi- ta, unde omne datum optimum et omne donum perfeclum de- seendit, ²) ab eo scilicet, qui incrementum dal ^s) unus, enixe petimus, ut Nobis vim persuadendi impertire benigne velit, Etsi Deus, quaecumque a naturis creatis efficiuntur, omnia ipse efficere sua solius virtute potest, nihilominus tarnen ad iuvandos homines ipsis uti hominibus, ex be- nigno providentiae consilio, maluit: et quemadrnodum in rerum genere naturalium perfectionem debitam, ita in iis, quae modum naturae transiliunt, sanctitatem bomini ac salutem non nisi hominum opera ministerioque impertire consuevit. Sed perspicuum est, nihil inter homines com- municari, nisi per externas res quae sensibus percipian- tur, posse. Hac de caussa humanam naturam assumpsit Dei Filius, qui cum in forma Dei esset... semetipsum exina- nivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum faclus: ⁴) atque ita, in terris agens, doctrinam suam sua- rumque praecepta legum hominibus, eolloquendo, tradidit. Cum divinum munus eius perenne ac perpetuum esse oporteret, idcirco nonnullos ille sibi adiunxit alumnos disciplinae suae, feeitque potestatis suae participes: cum- que Spiritum verilalis in eos devocasset e eaelo, praecepit,

		1) Matth. XI, 30. 2) Ep. Iac. I, 17. 3) I Corinth. III, G. 4) Philippens. II, 6-7.



		o

		saerae litterae nominant: Vos autem eslls corpus Christi ¹). Propter eam rem quod corpus est, oculis cernitur Ecclesia: propterea quod est Christi, vivum corpus est actuosum et vegetum, quia eam tuetur ac sustentat, immissa virtute sua, Iesus Christus, in eura fere modum quo cohaerentes sibi palmites alit ac fructuosos facit vitis. Quemadmodum autem in animantibus principium vitae in occulto est ac penitus abditum, indicatur tarnen atque ostenditur motu actuque membrorum, sic in Ecclesia supernaturalis prin- cipium vitae perspicue ex iis, quae ab ipsa aguntur, apparet. Ex quo consequitur, in magno eodemque pernicioso errore versari, qui ad arbitrium suum fingunt Ecclesiam atque informant quasi latentem minimeque conspicuam : item qui perinde habent atque institutum quoddam huma- num cum temperatione quadam disciplinae ritibusque ex- ternis, at sine perenni communicatione munerum gratiae diviuae, sine rebus iis, quae haustam a Deo vitam quo- tidiana atque aperta significatione testentur. Nimirum al- terutram esse posse Iesu Christi Ecclesiam tam repugnat, quam solo corpore, vel anima sola constare hominem. Complexio copulatioque earum duarum velut partium pror- sus est ad veram Ecclesiam necessaria, sic fere ut ad naturam humanam intima animae corporisque coniunctio. Non est Ecclesia intermortuum quiddam, sed corpus Christi vita supernaturali praeditum. Sicut Christus, caput et exemplar, non omnis est, si in eo vel humana dum- taxat spectetur natura visibilis, quod Photiniani ac Ne- storiani faciunt; vel divina tantummodo natura invisibilis, quod solent Monophysitae: sed unus est ex utraque et in utraque natura cum visibili turn invisibili; sic corpus eins mysticum non vera Ecclesia est nisi propter eam rem, quod eius partes conspicuae vim vitamque ducunt ex donis

		1) I. Corintli. XII, 27.



		- 7

		supernaturalibus rebusque ceteris, unde propria ipsarum ratio ac natura efflorescit. Cum autem Ecclesia sit eiusmodi voluntate et constitutione divina, permanere sine ulla in- termissione debet eiusmodi in aeternitate temporum: ni permaneret, profecto nee esset condita ad perennitatem, et finis ipse, quo illa contendit, locorum esset temporum- que certo spatio definitus: quod cum veritate utrumque pugnat. Istam igitur et visibilium et invisibilium coniun- ctionem rerum, quia naturalis atque insita in Ecclesia nutu divino inest, tamdiu permanere necesse est, quamdiu ipsa permansura Ecclesia. Quare Chrysostomus: Ab Ecclesia ne abstineas: nihil enim fortius Ecclesia. Spes tua Ecclesia, salus lua Ecclesia, refugium luum Ecclesia. Caelo excelsior et terra latior est illa. Numquam senescit, sed semper viget. Quam- obrem eius firmitatem slahilitatemque demonstrans, Scriplura montem Ulam vocat ^Y). Augustinus vero: Putant (gentiles) religionem nominis christiani ad certum tempus in hoc saeculo vicluram, et postea non futuram. Permanebit ergo cum sole, quamdiu sol oritur et occidit; hoc est quamdiu tempora ista volvuntur, non deerit Ecclesia Dei, id est Christi corpus in terris ²). ldemque alibi: Nutabit Ecclesia, si nutaverit fun- damentum : sed unde nutabit Christus?.... Non nutante Chrislo, non inclinabitur in saemlmn saeculi. Ubi sunt qui dicunt, periisse de mundo Ecclesiam, quando nee inclinari polesl? ^s). His velut fundamentis -utendum veritatem quaerenti. Scilicet Ecclesiam instituit formavitque Christus Dominus: propterea natura illius cum quaeritur cuiusmodi sit, caput est nosse quid Christus voluerit quidque reapse effecerit. Ad hanc regulam exigenda maxime Ecclesiae unitas est, de qua visum est, communis utilitatis caussa, nonnihil his litteris attingere.

		1) Hom. Bc capto Eutropio, n. 6. 2) In Psal. LXXI, n. 8. 3) Enarratio in Paal. CIII, sermo II, n. 5.



		<)

		re ell\'eeit. Sicut misil me Pater, et ego mitto vos ¹). Sicut lu me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ²) Iam- vero Cliristi muneris est vindicare ab interitu ad salutem quod perieral, hoc est non aliquot gentes aut civitates, sed omnino hominum, nullo locorum temporurnve discrimine, universum genus: venit FUius hominis... al salvctur mundas per ipsum ⁸). Nee enim aliud nomen est sub caelo datum ho- minibns, inquo oporteal nos salvos fieri ⁴). ltaque partani per lesurn Christum salutem, simulque beneficia omnia quae inde proliciscuntur, late fundere in omnes homines atque ad omnes propagare aetates debet Ecclesia. Quocirca ex voluntate auctoris sui unicam in omnibus terris, in per- petuitate temporum , esse necesse est. Plane plus una ut esse posset, excedere terris et genus hominum fingere no- vum atque inauditum oporteret. Hoc ipsum de Ecclesia una, quotquot essent ubique et quovis tempore mortales complexura, vidil ac praesigni- ficavitIsaias, cnm, futura prospicienti, objecta species mon- tis est, celsitudinis exsuperantia conspicui, qui imaginem Domus Domihi, videlicet Ecclesiae, expressam gerebat: El crit in novissimis diebus praeparalus mons domus Domini in vertice monlium ⁶). Atqui unus iste mons est, in vertice mon- tium locatus: una domus Domini, ad quam omnes gentes vivendi normara peliturae aliquando conlluerent: Et /luent ad eam omnes gentes... el dicent: venite et ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Iacob, et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semilis eius "). Quem locum cum Optatus Milevitanus attingeret, Scriptum est, inquit, in Isaia propheta: ex Sion prodiet lex, et verbum Domini de Hierusa- lem. Non ergo in Ulo monte Sion Isaias aspicit vattem, sed in monte sancto, qui est Ecclesia, qui per omnem orbem roma-

		1) Ioan. XX, 21. 2) Ioan. XVII, 18. 3) Ioan. III, 17. 4) Act. IV. 12. 5) Isaias. II, 2. (>) ll> 2-3.



		10 num caput tulit sub toto caelo... Est ergo spiritalis Sion Ec- clesia, in qua a Deo Patre rex constilutus est Christus, quae est in toto orbe lerrarnm, in quo est una Ecclesia catholica ^l). Augustinus vero: Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarumpositi sunt... Ille autem, mons non sic, quia implevil universum faciem ler- rae: et de Mo dicitur; paratus in cacumine montium ²). Illud nccedit, quod Ecclesiam Filius Dei mysticum corpus suum decrevit fore, quoeum ipse velut caput conjungeretur, ad similitudinem corpoiïs humani quod suscepit: cui quidem uaturali conglutinatione inhaeret naturale caput. Sicut igitur mortale corpus sibi sumpsit unicum, quod obtulit ad cruciatus et necem, ut liberationis bumanae pretium exsolvcret, sic pariter unum habet corpus mysticum, in quo et cuius ipsius opera facit sanctitatis salutisque ae- ternae homines compotes: Ipsum (Cbristum) dedit (Deus) caput supra omnem Ecclesiam, quae est corpus ipsius ^s). Dispersa membra atque seiuncta non possunt eodem cum capite, unum simul effectura corpus, cohaerere. Atqui Paulus, Omnia autem, inquit, membra corporis cum sint mulla, unum tarnen corpus sunt: Ha et Christus ). Propterea corpus istud mysticum compactum* ait esse et connexum. Caput Christus: ex quo totum corpus compactum, et connexum per omnem iuncturam subminislrationis, secundum operalionem in mensuram üniuscukcsque membri ⁶). Quamobrem dispersa a membris celeris siqua membra vagantur, cum eodem atque unico capite conglutinata esse nequeunt: Unus Deus est, et Christus unus, cl una Ecclesia eius et jides una et plebs una in solidam corporis unitatem concordiae glulino co- pulala. Scindi unilas non potest, nee corpus unum discidio

		1) De Schism. Donatist., lib. III, n. 2. 2) In Epixt. loan. tract. I, n 13. 3) Ephes. I, 22-23. 4) I. Corinth. XII, 12. 5) Ephes. IV, 15-10.



		11

		compaginis separari ¹). Quo melius Ecclesiam effingat uni- cam, similitudinem animati corporis informat, cuius non aliter victura membra sunt, nisi colligata cum capite, vim ad se vitalem ex capite ipso traducant: seiuncta, necesse est emori: Non potest (Ecclesia)... dividsis lacerationc visceri- bus in frusta discerpi. Quidquid a matrice discesserit, seorsum vivere el spirare non poterit ³). Mortuum vero corpus quid habet cum vivo similitudinis ? Nemo enim unquam carnem suam odio habuit: sed nutrü, et fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam : quia membm sumus corporis eius, de carne eius el de ossibus eins ^s). Aliud igitur simile Christo incohetur caput, alius Christus, si praeter eam, quae corpus eius est, lingi Ecclesiam alteram libeat. Videte quid cavealis, videte quid observelis, videte quid limeatis. Conlingit, ut in corpore humano, imo de corpore aliquod praeridatur membrum, manus, digitus, pes: mimquid praecisum sequitur anima? Cum in corpore esset, vivebal: praecisum amittit vitam. Sic el homo chrislianus catholicus est, dum in corpore vivit: praecisus, haerelicus foetus est: membrum amputatum non sequitur spi- rilus ). Est igitur Ecclesia Christi unica et perpetua: qui- curnque seorsum eant, aberrant a voluntate et praescriptione Christi Domini, relictoque salutis itinere, ad interitum di- grediuntur. Quisquis ab Ecclesia segregatus adulterae iungilur, a promissis Ecclesiae separatur, nee per oeniel ad Christi praemia qui reliquit Ecclesiam Christi. . . Hanc unitatem qui non lenet, non lenet Dei legem, non lenet Patris et F UU (idem, vitam non lenet et salulem ⁶). At vero qui unicam condidit, is idem condidit unam:* videlicet eiusmodi, ut quotquot in ipsa futuri essent, ar- ctissimis vinculis sociati tenerentur, ita prorsus ut unam

		1) S. Cyjirianus, Th cath, Eccl. UnitcUe, n. 23. 2) ld loc. cit. 3) Eplies. V, 29-30. 4) S. Augu.stinus, sermo CCLXVII, n. 4. 5) S. Cyprianus, Th cath. Eccl. Unitate, n. 6.



		13

		supra fecimus in caussa simili, non opinationo aut conie- ctura est, sed scientia rei gestae iudicandum : quaercndo scilicet statuendoque qualem in (ide unitatem lesus Christus esse praeceperit. Iesu Ghristi doctrina caelestis, tametsi magnam partem consignata litteris afïlatu divino, colligare tarnen meutes, permissa hominum ingenio, ipsa non poterat. Erat onim proclive factu ut in varias incideret atque inter se dille- rentes interpretationes: idque non modo propter ipsius vim ac mysteria doetrinae, sed etiam propter humani in- genii varietatem, et perturbationem in studia contraria abeuntium cupiditatum. Ex ditï\'erentia interpretandi dissi- militudines sentiendi necessitate nascuntur: hinc contro- versiae, dissidia, contentiones, qualia incumbere in Eccle- siam ipsa vidit proxirna originibus aetas. De haeretieis illud scribit Irenaeus: Scripturas quidem confilentur, inter- prelationes vero convertunt ¹). Atque Augustinus : Neque enim natae sunt haereses et quaedam dogmata perversitatis illaquean- tia animas et in profundum praecipitanlia, nlsi duin scriplurae bonae intelllguntur non bene ²). Ad coniugandas igitur men- tes, ad elïiciendam tuendamque concordiam sententiarum, ut ut extarent divinae litteraè, omnino erat alio quodam principio opus. ld exigit divina sapientia : neque enim Deus unam esse fidem veile potuit, nisi eonservandae unitatis rationem quamdam idoneam providisset: quod et sacrae litteraè perspieue, ut mox dicturi sumus, significant. Cerle intlnita Dei potentia nulli est vincta vel adstricta rei, omniaque sibi habet obnoxie, velut instrumenta, parentia. De isto igitur principio externo, dispieiendum, quodnam ex omnibus, quae essent in potestate sua, Christus optarit. Quam ob rem oportet christiani nominis revocare cogita- tione primordia. Ij Lib. III. cap. 12, n. 12. 2) In Evang, Ioan. tract. XVIII, cap 5, n. I.



		17

		igitur necesse est ex una parte constans atque immutabile munus docendi omnia, quae Christus docuerat: ex altera constans atque immutabile officium accipiendi profitendique omnem illornm doctrinam. Quod praeclare Cyprianus iis verbis illustrat: Neque enim Dominus noster Iesus Christus, cum in Evangelio suo testaretur inimicos suos esse eos, qui secum non essenl, aliquam , speciem haereseos designavit: sed omnes omnino qui secum non essent et secum non colligentes, gregem suum spargerent, adversarios esse oslendit, dicens: Qui non est mecum adversus me est; et qui non mecum colligit, spargit *). His Ecclesia praeceptis insütuta, sui memor officii, nihil egit studio et contentione maiore, quam ut integri- tatem lidci omni ex parte tueretur. Hinc perduellium habere loco et procul amandare a se, qui de quolibet doctrinae suae capite non secum una sentirent. Ariani, Montanistae, Novatiani, Quartadecumani, Eutychiani certe doctrinam ca- tholicam non penitus omnem, sed partem aliquam dese- ruerant: haereticos tarnen declaratos, eiectosque ex Ecclesiae sinu quis ignorat fuisse\'? Similique iudicio damnati, quot- quot pravorum dogmatum auctores variis temporibus postea consecuti simt. Nihil periculosius his haerelicis esse polest, qui cum integre per omnia decurranl, uno tarnen verbo, ac si veneni gulta, meram Ulam ac simplicem /idem Dominicae et exinde aposlolicae traditionis in/iciunt ³). Idem semper Eccle- siae mos, idque sanctorum Patrum consentiente iudicio: qui scilicet communionis catbolicae expertem et ab Ecclesia extorrem habere consueverunt, quicumque a doctrina, au- thentico magisterio proposita, vel minimum discessisset. Epiphanius, Augustinus, ïheodoretus haereseon sui quis- que temporis magnum recensuere numerum. Alia Augusti-

		1) Epist. LXIX. ad Magnum, n. 1. 2) Auctor Tractattts de Fide Orthodo.rn contra Arianott. 2



		_ 48

		nus animailverlit posse genera invalescere, quorum vel uni si quis assentiatur, hoc ipso ab unitate catholica seiungitur: Non omnis, qui isla (numeratas videlicet haereses) non cre- dit, consequenter debet se christianum catholicum iam putare vel dicere. Possunt enim et haereses aliae, qiuie in hoc opere nostro commemoratae non snnt, vel esse vel fieri, quarum ali- quam quisquis tenueril, christianus catholicus non erit ^x). Istam tutandae unitati, de cpia dicimus, institutam di- vinitus rationem urget beatus Paulus in epistola ad Ephesios; ubi primum monet, animorurn concordiam magno studio eonservandam: soUicili servare unilatem spiritus in vinculo pacis: ²) cumque concordes animi caritate esse omni ex parte non possint, nisi mentes de fide consentiant, imam apud omnes vult esse üdern: Unus Dominus, una fides: ac tam perfecte quidem unam, ut errandi discrimen omne prohibeat: Ut iam non simus parvuli fluctuantes, et circnm- feramur omni vento doctrinae in nequitia hominum, in astutia ad circumventionem erroris. Idque non ad tempus servari docet oportere, sed donec occurramus omnes in unilatem fi- dei... in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Sed eiusmodi unitatis ubinam Iesus Christus posuit principium inchoandae. praesidium custodiendae? In eo videlicet, quod, Ipse dedit quosdam quidem Apostolos... alios aulem pastores, et doctores, ad eonsummationem sanctorum in opus minislerü, in aedifica- tionem corporis Christi. Quare vel inde ab ultima vetustate hanc ipsam regulam doctores Patresque et sequi consue- verunt et uno ore defendere. Oiigenes: Quoties aulem (hae- retici) canonicas proferunt scripturas, in quibus omnis chrisli- anus consentit et credit, videnlur dicere: ecce in domibus verbum est veritatis. Sed nos Mis credere non debemus, nee exire a prima et ecclesiastica traditione, nee aliler credere, nisi quem-

		1) De Hacresibus, n. 88. 2) IV, 3 et seqq.



		599



		- 10

		admodum per successionem Ecclesiae Del tradiderunt nobis ^x). Irenaeus: Agnitio vera est Apostolorum doctrina... secundum successiones episcoporum... quae pervenU usque ad nos custo- ditione sine (icfione scriplurarum tractatio plenissima ²). Ter- tullianus vcro: Constat proinde, omnem doctrinam, quae cum Mis Ecclesiis apostolicis matricibus et originalibus fidei conspi- ret, veritati deputandam, sine dubio teneniem quod Ecclesiae al) Aposlolis, Apostoli a Christo, Christus a Deo accepit... Com- municamus cum Ecclesiis apostolicis, quod nulli doctrina diversa : hoc est testimonium veritalis ^s). Atque Hilarius: Significat (Christus c navi docens) eos, qui extra Ecclesiam positi simt, nnllam divini sermonis capere posse intelligentiam. Navis enim Ecclesiae lypum praefert, intra quam verbum vitae positum et praedicatum hi qui extra simt ,et arenae modo steriles atque inutiles adiacent, intelligere non possunt ). Rufinus Gregorium Nazianzenum laudat et Basilium , quod solis divinae scri- pturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam non ex propriet praesumptione, sed ex maiorum scrijitis el an- ctoritale sequebanlur , quos et ipsos ex apostolica successione intelligendi regulam suscepisse constabat ⁵). Quamobrem, id quod ex iis, quae dicta sunt, appa- ret, instituit Iesus Christus in Ecclesia vivum, authenticum,* idemque perenne magislerium, quod suapte potestate auxit, spiritu veritatis instruxit, miraculis confirmavit: eiusque praecepta doctrinae aeque accipi ac sua voluit gravissime- que imperavit. Quoties igitur huius verho magisterii edicitur, ti^aditae divinitus doctrinae complexu hoc contineri vel illud, id quisejue debet certo credere, verum esse: si falsum esse ullo modo posset, illud consequatur, quod aperte 1) Vctus Interpretatio Commontariorum in Matth , n. 4(3. 2) Contra Haei\'cses, lil). IV, rap. 33, n. 8. 3) De Praeserip. cap. XXI. 4) Comment. in Matth. XIII, n. 1. 5) Hint. Eccl. lib. II, cap. 9.



		20 -

		repugnat, erroris in homine ipsum esse auctorem Deum: Domine, si error est, a te decepü sumus ^l). Ita omni amota dubitandi caussa, ullamne ex iis veritatibus potest cuiquam fas esse respuere, quin se det hoc ipso praecipitem in apertam haeresim? qnin, sejunclns ab Ecclesia, doctrinam christinnam nna complexione repndiet universam? Ea qnippe est natura fidei, ut nihil tam repugnet quam ista credere, illa reiicere. Fidem enim Ecclesia profitetur esse virtutem supernaturalem, qua, Del adiuvante el aspirante gratia, ab eo revelata vera esse credimus, non propter intrinseeam rerum ver\'dalem naturali ralionis lam Ine per speet am, sed propter au- ctoritatern ipsius Dei revelantis, qui nee falli nee fallere potest ³). Si quid igitur traditum a Deo liqueat fuisse, nee tarnen credit ur, nihil omnino fide divina creditur. Quod enirn lacobus Apostolus de delicto iudicat in genere morum, idem de opinionis errore in genere fidei iudicandum: Qai- cumque... offendat.. in uno, foetus est omnium reus: ³) imo de opinionis errore, multo magis. Omnis enim violata lex minus proprie de eo dicitur qui unum peccavit, propterea tjuod maiestatem Dei legum latoris sprevisse, non nisi in- terpretanda voluntate, videri potest. Contra is, qui verita- tibus divinitus acceptis vel uno in capite dissentiat, verissime fidem exuit funditus, quippe qui Deum, quatenus summa veritas est et proprium motivum fidei, recusat vereri: In mullis meeum, in paueis non mecum: sed in hts paucis, in quibus non meeum, non eis prosunt multa, in quibus mecum ⁴). Ac sane merito: qui enim sumunt de doctrina christiana, qi\'iod malunt, ii iudicio suo nituntur, non fide: iidemque minime in eaptivilatem redigenles omnem intelleelum in ol>se-

		1) Richardus de S. Victore, De Trin. lib. 1, caj). \'2. \'2) Conc. Vat. sess. III, ca]). 3. 3) II, 10. 4) S. Augustinus, in Psal. LIV, n. 1!».



		21

		qniMm.Chri.su, ^J) sibimetipsis verius obtemperant, quara Deo: Qui in Evangelio qnod vultis, creditis; quod vullis, non credi- üs, vobis polius quam Evangelio creditis ³). Quocirca nihil Patres in Goneilio Vaticano condidere novi, sed institutum divinum, veterem atque constantem Ecclesiae doctrinam, ipsamque lidei naturam sequuti sluit, eum illud decrevere: Fide divina et catholica ea omnia cre~ denda simt, quae in verbo Dei scripto vel tradito conlinenlur, et ab Ecclesia sive solemni iudicio, sive ordinario el iiniversali magislerio tamquam divinüus revelata propqnunlur ^:!). Itaque cum appareat, omnino in Ecclesia sua veile Deura unitatem lidei, compertumque sit cuiusmodi eam esse, et quo piin- cipio tuendam ipse iusserit, liceat Nobis, quotquot simt qui non ariimum induxerint aures veiitati claudere, iis Augustitii verbis alTari: Cum igitur tantum auxilium Dei, tantum pro- fectum fruclumque videamus, dubUabimus nos eins Ecclesiae vondere gremio, quae usque ad confessionem generis humani ab apostolica Sede per successiones episcoporum, frustra haere- ticis vircumlatranlibus, et partim plebis ipsius iudicio, partim Conciliorum gravilale, partim eliam miraciilorum maiestate damnatis, culmen auctoritatis obtinuit? Cui nolle primas dare, vel summae profecto impietatis est, vel praecipitis arrogantiae... Et si unaquaeque disciplina, quamquam vilis et facilis, ut percipi possit, doctorem aitt magistrum requirit: quid temera- riae superbiae plenius, quam divinorum sacramentorum libros el alt inlerprelibus suis nolle cognoscere, el incognitos veile damnaref ⁴). Hoc igitur sine ulla dubitatione est officium Ecclesiae, christianam doctrinam tueri eamque propagare integram 1) II. Corinth. X, 5. 2) S. Augustinus, lib. XVII. Contra Faustum Manicliaeum, cap. 3 3) Sess. III, cap. 3. 4) De Utüitate Credendi, cup. XVII, n. 35.



		23

		plectitur: Sic nos existimet homo tU ministros Chrisli, et dix- pensalores mysleriorum Dei ^:). Quapropter mortales Iesus Christus, quotquot essent, et quotquot essent futuri, universos advocavit, ut ducem se■ eumdemque servatorem sequerentur, non tantum seor- sum singuli, sed etiam consociati atque invicem re ani- misque iuncti, ut ex multitüdine populus existeret iure sociatus; fidei, finis, rerum ad finem idonearum commu- nione unus, uni eidemque subiectus potestati. Quo \' ipse facto principia naturae, quae in hominibus soeietatem sponte gignunt, perfectionem naturae consentaneam ade- pturis, omnia in Ecclesia posuit, nimirum ut in ea, quot- quot filii Dei esse adoptione volunt, perfectionem dignitali suae congruentem assequi et retinere ad salutem possent Ecclesia igitur, id quod alias attigimus, dux hominibus est ad caelestia, eidemque hoc est munus assignatum a Deo ut de iis, quae religionem attingunt, videat ipsa et statuat, et rem christianam libere expediteque iudicio suo admini- stret. Quocirca Ecclesiam aut non recte norunt aut inique criminantur qui eam insimulant, veile se in civitatum ra- tiones inferre, aut in iura potentatus inva dere. Imo Deu perfecit, ut Ecclesia esset omnium societatum longe prae- stantissima: nam quod petit ipsa tanquam finem, tanto nobilius est quam ipiod ceterae petunt societates, quanto natura gratia divina, rebusque caducis immortalia sunt praestabiliora bona. Ergo Ecclesia societas est ortu di- vina: fine, rebusque fini proxime admoventibus, supernatu- ralis: quod vero coalescit hominibus, humana communitas est. Ideoque in sacris litteris passim videmus vocabulis societatis perfectae nuncupatam. Nominatur enim non modo Domus Dei, Civilas supra montem posita, quo convenire gen- tes omnes necesse est: sed etiam Ovite, cui praesit pastor

		1) Corinth, IV, 1.



		24 unus, et quo recipere se oves Christi oranes debent: imo Regnum quod snscitavü Deus, quodque stabit in aelernum: denique Corpus Christi, myslicwm illud quidem, sed tamen vivum apteque compositum, multisque conflatum membris; <\|uae membra non eumdem acturn habent: copulata vero inter se, gubernante ac moderante capite, continentur. Jam- vero nulla liominum cogitari potest vera ac perfecta soeie- tas, quin potestate aliqua summa regatur. Debet igitur Iesus Christus magistratum Ecclesiae maximum praefecisse, cui obediens ac subiecta omnis esset christianorum multitudo. Qua de caussa sicut ad unitatem Ecclesiae, quatenus est coetus fidelium, necessario unitas fidei requiritur, ita ad ipsius unitatem, quatenus est divinitus constituta societas, requiritur iure divino unitas regiminis, quae unitatem com- mimionis efficit et complectitur: Ecclesiae autem unitas in duobus attenditur: scilicet in connexione membrorum Ecclesiae ad invicem seu communicatione, et iterum in ordine omnium membrorum Ecclesiae ad unum caput ). Ex quo intelligi licet, excidere homines ab Ecclesiae unitate non minus scbismate, quam haeresi: Inter haeresim et schisma hoc csse arbitran- tur, quod haeresis perversum dogma habeat: schisma propter episcopalem dissensionem ah Ecclesia separetur ³). Quibuscum illa Ioannis Chrysostomi in eamdem rem sententia concor- dat: Dico et proteslor, Ecclesiam scindere non minus csse ma- lum, quam incidere in haeresim ^s). Quamobrem si nulla potest esse honesta haeresis, pari ratione schisma nullum est, quod possit iure factum videri: Non est quicquam gravius sacri- legioschismatis...praecidendaeunilalis nulla est iusta necessilas⁴), Quae vero et cuiusmodi summa ista potestas sit, cui christianos parere oportet universos, non aliter nisi com- 1) S. Thomas, 2» 2", q. XXXiX, a. 1. 2) S. Hieronymus, Commentar in Kpist. ad Titum,* eaj). III, v. 10-11. 3) Hom. XI. in Epist. ad Ephes., n. 5. 4) S. Augustinus, Contra Epistolam Parmeniani, lib. II, cap. 11, n. 25.



		20

		pula super quetn (undalurus crat suam Ecclesia») ). Quo ex oraculo liquet, Dei voluntate iussuque Ecelesiam in beato Petro, velut aedes in fundamento consistere. Atqui funda- menti propria natura et vis est, ut cohaerentes eïïiciat ae- des variorum eoagmentationc membrorum, itemque ut operi sit necessariura vinculum incolumitatisacfirmitudinis: quo sublato, omnis aedificatio collabitur. Igitur Petri est susti- nere Ecelesiam tuerique non solubili compage connexara ac lirmam. Tantum vero explere munus qui possit sine potestate iubendi, vetandi, iudicandi, quae vere proprieque iurisdiclio* dicitur\'? Profecto non nisi potestate iurisdictionis stant civitates resque publicae. Principatus honoris ae per- tenuis illa consulendi monendique faeultas, quam directionetn vocant, nulli hominum societati admodum prodesse neque ad unitatem neque ad firmitudinem queunt. Atque hanc, de qua loquimur, potestatem illa declarant et confirmant: El portae mferi non praevalebunt adversus cam. Quam aulem eamf an enim petram supra quam Christus aedificat Ecelesiam? an Ecelesiam? Ambigu/t qnippe lociUio est: an quasi unum eanulemqne rem, petram et Ecelesiam ? Hoc ego vertim es.se ex\'islimo, nee enim adversus petram, super quam Christus Ecch\'sium aedificat, nee adversus Ecelesiam portae in- feri praevalebunt ⁹). Cuius divinae sententiae ea vis est: quamcumque visi invisique hostes vim, quascumque artes adhibuerint, numquam fore ut fulta Petro Ecclesia succum- bat, aut quoquo modo deliciat: Ecclesia vero tamquam Chrisli aedificium, qui sapienter acdi/icacil domum suam supra pe- fruni," poiïarum inferi capax non est, praevalentium quidem adversus quemcumque hominem, qui extra petram et Ecelesiam fucril, sed inculidurum adversus Ulam ³). Ergo Ecelesiam

		*1) S. Cyrillus Alexandrinns, in Evang. loan.* lib. II, in cap. I, v. 42. 2) Origcnes, Commcnt. in Matth., tom. XII, n. 11. 3) Ib.**



		27

		suam Deus idcirco commendavit Petro, ut perpeluo ineolu- mem tutor invictus conservarot. Eum igitur auxit potestate debita: quia societati hominum re et eum eiïectu tuendae, ius imperii in eo qui tuetur est necessarium. Illud praeterea Iesus adnexuit: Et tibi dabo claims regni caelorum. Plane loqui de Ecclesia pergit, quam paullo ante nuncuparat suam , quamque ipsam veile se in Petro dixit, tamquam in fun- dainento, statuere. Expressam non modo aedifUü, sed etiain regni imaginem gerit Ecclesia: ceteroqui insigne usitaturn imperii claves esse, nemo nescit. Quapropter claves regni caelorum eum Iesus dare Petro pollicelur, potestatem et ius in Ecclesiam pollicetur daturum: Fi/ius nero et Patris el mi ipsius cognitionem per tntum orbem iUi (Petro) disseminare com- misit, iic morlnli. homini omnem in caelo potestatem dedit, dam claves UU tradidit, <pii Ecclesiam per Mum orbem terrarum extendit, et caelis firmiorem monstravit ^l). Concinunt cetera: Qiioilcumipie ligaveris super lerram, erit ligatum et in caelis, et quodcumque solveris super terrnm, erit solutum et in caelis. Ligandi solvendique translata locutio ius ferendarum legum, item iudicandi vindicandique designat potestatem. Quae quidem potestas tantae amplitudinis virtutisque dicitur fore ut quaelibet decreta eius rata sit habiturus Deus. Itaque summa est planeque sui iuris, ([uippe <[uae nullam babet in terris superiorem gradu, Ecclesiami[ue totam et quae simt Ecclesiae commissa, universa complectitur. Promissurn exsolvitur, quo tempore Christus üominns, jiost anastasim suam, eum ter a Petro, nura se diligeret plus quam ceteri, quaesisset, praecipientis in modum ei, Pa.sce, ait, agnos meos... pasce oves meas ²). Nimirum quot- quot essent in ovili suo futuri, omnes iUi velut pastori committit: Dominus non dubitat, qui interrogat, non ut disce-

		1) S. Ioannes Chrysostomus, Hom. LIV, in Matth., n. 2. 2) Ioan. XXI, 16-17.



		30

		incolumitatis perpetuae, nequaquam cum bealo Peti\'o in- terire, sed recidere in eius successores ex alio in alium oportuit: Manet ergo dispositio veritalis, et beattis Petrus in aceepta fortitudine petrae perseverans, suscepta Ecclesiae guber- nacula non reliquit ^l). Quare Pontiüces, qui Petro in episco- patu romano succedunt, supremam Ecclesiae potestatern obtinent iure divino. Dejinimus, sanctam Apostolicam Sedem el Romanum Pontificem in universum orbcm tenere primatum, et ipsum Pontificem Romanum successorem esse beali Petri, principis Apuslolorum, et vertim Christi vicarium totiusque Ecclesiae caput, el omnium christianorum patrem ac doctorem exislere, cl ipsi in bealo Petro pascendi, regendi ac gubernandi universalem Ecclesiam a Domino nostro Iesu Chrislo plenam potestaten) traditam esse; quemadmodum eliam in gestis oecu- menicorum conciliorum et in sacris canonibus continelur ²). Si- militer Concilium Lateranense IV: Romana Ecclesia... dispo- nente Domino, super omnes alias ordinariae potestatis ohlinet principatum, utpote maler universorum Chrislifidelium et ma- gislra. Antecesserat consensus antiquitatis, quae episcopos romanos sine ulla dubitatione sic semper observavit et coluit ut beati Petri legitimos successores. Quem vero lateat quot in eamdem rem extent et quam luculenta sanetorum patrum teslimonia? lllud valde praeclarum Irenaei qui cum de Ec- clesia romana dissereret, ad hanc enim, inquit, Ecclesiam propter potiorem principalitatem necesse est omnem convenire Ecclesiam ³). Ac Gyprianus itidem de Ecclesia romana ai\'fir- mat, eam esse Ecclesiae calholicae radicem et malricem, ⁴) Petri Cathedram atque Ecclesiam principalen), unde unitas sa- ccrdotalis exorta est ⁶). Cathedram Petri appellat quippe quam

		1) S. Leo M. sermo 111, cap. 3. 2) Concilium Florentinum. 3) Contra Haereses, lil). III. cap Ü, n. 2. 4) Kpist. XLVI1I, ad Cornelium, n. 3. 5) Ejiist. L1X, ad eumd., n. 14.



		32

		erat in lide christiana, quod non una gens, aut una aotas, sed aetates omnes, et Oriens pariler atque Occidens agno- scere atque observave consuevorat, id meminit, nullo con- tradicente, ad Epbesinam Synodum Philippus presbyter, a Pontilice legatus: Nulli dubium est, imo saeculis omnibus no- tum, quod sanclus bealissimusque Petrus, Apostolorum prin- ceps et caput, fideique columna et Ecclesiae calhoücae funda- mcntum, a Domino noslro Iesu Christo, salvalore humani generis ac redemptore, claves regni accepit, solvendique ac li- gandi peccata potestus ipsi data est, qui ad hoc usque tempus et semper in suis successoribus vivit et iudicium exercel ¹). Eademque de re in omnium cogniüone vcrsatur Concilii Chalcedonensis sententia: Petrus per Leonem... loquutus est: ²) cui vox Concilii Constantinopolitani 111 rcsonat, tamquam imago: Summus nobiscum concertabal Apostolorum princeps: illius etüm imitalorem et Sedis successorem halmimus fauto- rem... charta et atramentum videbatur, et per Agathonem Petrus loquebalur ³). In formula catholicae professionis ab Hormisda conceptis verbis, ineunte saeculu sexlo, proposita, cui curn Iustinianus Imperator, turn Epiphanius, Ioannes, et Menna Patriarchae subscripserunt, illud est magna vi sententiarum declaratum: Quia non potesl Domini nostvilesu Chrisli prae- lermitli sententia dicenlis: Tu es Petrus, et super hanc petram aedilicabo Eeclesiam uieam... haec, quae dicla sant, rerum protiantur effectibus, quia in Sede Aposlolica citra macnlam semper esl calholica servata religio *). Nolumus quidem per- sequi singula : libet tarnen formulam lidei meminisse, quam Miebael Palaeologus in Concilio Lugdunensi II professus est: Ipsa quoque sancta romana Ecclesia summum el plenum primalum et principatum super universum Eeclesiam catholi- cam olilinel, quem se ab ipso Domino in beato Pelro, Aposlolo-

		1) Actio 111. 2) Actio 11. 3) Actio XV11I. 4) Post Epistolam XXVI, ad omnes Epise. Hispsm., n. 4.



		33

		0 rum principe sive vertice, cuius romanus Pontifex est succes- sor, cum polestatis pleniludine recepisse veraciler el humililer recognoscit. Et simt prae ceteris tenetur fidei veritatem defen- derc, sic el si quae de fide subortae fuerint quaesliones, suo debenl iudicio definiri ^l). Si Petri eiusque successorum plena ac summa potestas est, ea tarnen esse ne putetur sola. Nam qui Petrum Eo clesiae fundamentum posuit, idem elegit duodecim.... quos el apostolos nominavil ³). Quo modo Petri auetoritatem in romano Ponüfice perpetuam permanere necesse est, sic Episcopi, quod succedunt Apostolis, horum potestatem ordinariam hereditate capiunt; ita ut intimam Ecclesiae constitutionem ordo episcoporum necessario attingat. Quam- quam vero neque plenam neque universalem ii, neque summam obtinent auetoritatem, non tarnen vicarii rorna- norum pontilicum putandi, quia potestatem gerunt sibi propriam, veiissimeque popiüorum, <[uos regunt, antistites ordinarii dicuntur. Verum quia successor Petri unus est, Apostolorum permulti, consentaneum est perspicere quae sint istorum cum illo, divina constitutione , necessitudines. Ac primo quidem coniunctionis episcoporum cum eo qui Petro suc- cedit, non obscura est neque dubia necessitas: hoc enim soluto nexu, solvitur ac diffluit multitudo ipsa christiano- rum, ita plane ut nullo pacto queat unum corpus contlare unumque gregem : Ecclesiae salus in summi sacerdolis digni- tale pendel, cui si. non exsors quaedam et ab omnibus eminens detur potestas, tot in Ecclesia efficientur schismata, quot sa- cerdotes ⁸). Idcirco ad id praestat advertere animum: nihil esse Apostolis seorsum a Petro collatum; plura seorsum 1) Actio IV. 2) Luc. VI, 13. 3) S. Hieronymus, Dialo^;. Contra Lucifcrianos, n. 9. 3



		- 34 -

		ab Apostolis ac separatim Petro. Ioannes Chrysostomus in Christi edisserenda sententia (Ioan. XXI, 15) cum pereon- tatus csset, Cur, aliis praetermissis, de his Christus Petrum alloquilur? omnino respondet: Eximius erat \'mier Apostolos, et os discipulorum, et coetus ütius capui ). Hic enim unus designatus a Christo est fundamentum Ecclesiae : ipsi li- gandi copia solvendique* permissa, eidemc[ue pascendi data potestas uni. Contra quidquid auctoritatis ac muneris acce- pere Apostoli, coniuncte cum Petro accepere : Divina digna- tio si quid cum eo commune ceteris voluit esse principibus, nunquam nisi per ipsum dedit, quidquid aliis non negavil ~). Ut cum multa solus acceperil, nihil in quemquam sine ipsius participatione transieril ³). Ex quo plane intelligitur, excidere episcopos iure ac potestate regendi, si a Petro eiusve suc- cessorilms scientes sécesserint. Nam a fundamento, quo totum debet aedilicium niti, secessione divelluntur; itaque exclusi aedificio ipso sunt: ob eamdernque caussam ab ovili seiuncti, cui dux est pastor maximus, regnoque extorres, cuius uni Petro datae divinitus claves. Quibus rebus rursus noscimus in constituenda chri- stiana republica caelestem descriptionem mentemque divi- nam. Videlicet cum Ecclesiam divinus auctor fide et regi- mine et communione unam esse decrevisset, Petrum eius- que successores delegit in quibus principium foret ac velut centrum unitatis. Quare Cyprianus: Probatio est ad (idem facilis compendio verilatis. Loquilur Dominus ad Petrum: Ego tibi dico, inquit, Quia tu es Petrus... Super unum aedificat Ecclesiam. Et quamvis Apostolis omnibus post resurrectionem suam parem poleslatem tribuat, et dical: sicut misit me Paler..., tarnen ut unilatem manifestaret, unilatis eiusdem originem ab

		1) Hom. LXXXVlll. in Ioan. n. 1. 2) S. Leo M. sermo IV, cap. 2. 3) II».



		35

		uno incipientem sua auctoritate disposuil ^v). Atque Optalus Melevitanus: Negare non potes, scire te in urbe Roma Petro primo Cathedram episcopcUem esse cotlatam, in qua sederil omnium Aposlolorum caput Petrus, unde et Cephas appeüatus est: in qua una Cathedra unilas ab omnibus servaretur: ne ceteri Apostoli singulas sibi quisque defenderent, ut iam schis- malicus et peccator esset, qui contra singularem Cathedram alleram collocarel ~). Unde est illa ipsius Cypriani sententia, cum haeresim turn schisma ex eo ortum habere gignique, quod debita supremae potestati obedientia abiicitur: Neque enim alitmde haereses oborlae sunt aal nata sant schismata, quam inde quod saceriloti Dei non obtemperatur, nee unus in Ecclesia ad tempus sacerdos el ad tempus iudex vice Chrisli cogitatur³). Nemo igitur, nisi cum Petro cohaereat, parti- cipare auctoritatem potest, cum absurdum sit opinari, qui extra Ecclesiam est, eum in Ecclesia praeesse. Quare Opta- tus Milevitanus reprehendebat lioc nomine Donatistas: Contra quas portas (inferi) claves salutares accepisse legimus Petrum, principem scilicet nostrum, cui a Chrislo dictum est : tibi dabo claves regni caelorum, et portae inferi non vincent eas. Unde est ergo, quod claves regni caelorum vobis usurpare conlendilis, qui contra cathedram Pelri.... militatis? ⁴) Sed Episcoporum ordo tune rite, ut Christus iussit, colligatus cum Petro putandus, si Petro subsit eique pa- reat: secus in multitudinem confusam ac perturbatam ne- cessario delabitur. Fidei et communionis unitati rite con- servandae, non gerere honoris caussa priores partes , non curam agere satis est; sed omnino auctoritate est opus vëra eademque summa, cui obtemperet tota communitas. Quid

		1) Bc Unit. Eccl., n. 4. 2) Du Schism. Donat., lib. II. 3) Epist. XII, ad Cornelium, n. 5. 4) Lib. II, n. 4, 5.



		36

		onirn Dei Filius spectavit, cum claves regni caelorum uni pollicitus est Petro 1 Summum fastigium potestatis nomine elavium eo loco designari, usus bildicus et Patrum con- senlientes sententiae dubitari non sinunt. Neque secus in- terpretari fas est, quae vel Petro separatim tributa simt, vel Apostolis coniunctim cum Petro. Si ligandi, solvendi, pascendique facultas hoc parit in episcopis, successoribus Apostolorum, ut populum quisque suum vera cum potestate regat, certe idem parere oadem facultas in eo debet, cui pascendi agnos et oves assignatum est, Deo auctore, mu- nus: Non solum pastorem (Pelrum), sed pastortim pastorem (Christus) constUuit: pastil igitur Petrus agnos, pastil et oves, pastil (Mos, pastil et moties: regit subditos, regil el praelalos quia praeter agnos et oves in Ecclesia nihil est ^J). Hinc illae de beato Petro singulares veterum locutiones, quae in summo dignitatis potestatisque gradu locatum lucvilente praedicant. Appellant passim principem coetus discipulorum : san/lorum Apostolorum principem : chori illius coryphaeum : os Apostolorum omnium: capul illius familiae: orlns lotius prae- positum: inler Aposlolos primum : Ecclesiae colamen. Quae omnia concludere Bernardus iis verbis videtur ad Euge- nium Papam: Quis es? Sacerdos macjnus, summus pontifex. Th princeps episcoportim, Ut heres Apostolorum.... Tu es, cui claves Iraditae, cui oves credilae sunt. Sunt quidem et alii caeli ianitores el gregum pastores; sed tu tanto gloriosius, quanto et differenlius utrumque prae ceteris nomen heredilasti. Habenl UU sibi assiqnatos greges, singuli singulos, libi universi cre- dili, uni unus, nee modo ovium, sed el pastorum , tu anus omnium pastor. Unde id probem quaeris. Ex verbo Domini. Cui enim, non dico episcoporum, sed etiam Apostolorum, sic absolute et indiscrete totae commissae sunt ores? Si me amas,

		1) S. Brunonis Episcopi Signiensis Cvmmvnt. in loan. part. III, cap. \'21, n. 55.



		37 - Pelre, pasce ore* meas. Quas ? Ulius vel illius popvlos civitalis aul regionis, aut certi regni f Oves meas, inqu\'U: mi non planum, non designasse aliquas. sed assignasse omnes? Nihil excipüur, ubi distinguiltir nihil ¹). Mud vei\'o abhörret a veritate, et aperte repugnat cun- stitutioni divinae. inrisdictioni romanorum Pontiiïcura epi- scopos subesse singulos, ius esse; universos, ius non esse. Haec enim omnis est caussa ratioque fundamenti, ut uni- tatem stabilitatemque toti potius aediücio, quam partibus eius singulis lueatur. Quod est in caussa, de qua\'loquimur, inulto verius, <{uia Christus Dominus fundamenti virtute confieri voluit, ut portae inferi non praevaleant ad versus Ecclesiam. Quod promissum divinum constat inter omnes de Ecclesia universa intelligi oportere, non de singulis eius partibus, quippe quae utique vinci inferorum itnpetu pos- sunt, nonnullisque earum, ut vincerentur, singillatim evenit. Rursus, qui gregi praepositus est universo, eum non modo in oves dispersas, sed prorsus in multitudinem insimul congregatarum habere imperium necesse est. Num regat agatque pastorem suum universitas ovium? Num succes- sores Apostolorum, simul coniuncti, fundamentum sint, quo Petri successor, adipiscendi firmamenti caussa, inni- tatur? Profecto cuius in potestate sunt claves regni, ei ius atque auctoritas est non tantum in provincias singulares, sed in universas simul : et quo modo episcopi in regione quisque sua non solum privato cuique, sed etiam commu- nitati vera cum potestate praesunt, ita Pontifices romani, quorum potestas cbristiannm rempublicam totam complecti- tur, omnes eius partes, etiam una collectas, subiectas atque obedientes habent potestati suae. Christus Dominus, quod iam dictum satis, Petro eiusque successoribus tribuit ut

		1) De Consideratione, lib. II, cap. 8.



		38

		essent vicarii sui, atque eamdem in Ecclesia perpetuo ge- rerent potestaten) , quam ipsemet gesserat in vita mortali. Num Apostolorum collegium magistro suo praestitisse aucto- rilate dicatur? liane vero, de qua dicimus. in ipsum episcoporum collegium potestaten), quam sacrae litterae tam aperte enuntiant, agnoscere ac testari nullo tempore Ecclesia destitit. lila sunt in hoc genere eflata Conciliorum : Boma- num pontificem de omnium Ecclesiarum pruesulibus iudicasse legimus: de co vero quemquam iudicasse, non legimus ¹). Cuius rei ea ratio redditur, quod aucloritate Sedis Aposloli- cae maior non est ). Quare de Conciliorum decretis Gela- sius: Sicut id quod prima Sedes non prohaverat, conslare non potuil, sic quod \'dia censuil iudicandum, Ecclesia tota susce- pit ³). Sane Conciliorum consulta et decreta, rata habere vel infirmare semper romanorum Pontificum fuit. Concilia- huli Ephesini acta rescidit Leo magnus : Ariminensis, reiecit Damasus : Constantinopolitani, Hadrianus I; canonem vero xxviii Concilii Chalcedonensis, quod assensu et auctoritate caruit Sedis Apostolicae, velut incassum quiddam constat iac-uisse. Recte igitur in Concilio Lateranensi V Leo X sta- tuit: Soluia romanum Pontificem, pro tempore existentem, tamquam auclorilalem super onmia concilia habentem, lam Conciliorum indicendoruni, Irunsferendorum , ac dissolvemlorum plenum ius ac potestalem habere, nedum ex sacrae Scriplurae lestimonio dictisque Pal rum ac aliorum romanorum Pontificum, sacrorumque canonum decretis , sed propria etiam eorumdem Conciliorum confessione manifeste constat. Sane claves regni

		1) Hadrianus II, in Allocutione Hl ad Synodum Komanani an. 8(Ji( Cf. Actiononi \\\'II Concilii Constantinojiolitani IV. 2) Xicolatis in epist. LXXXVI, Ad Mic.hael. Imperat, Patet profeet» Sedis Apostolicae , cuius auctoritate maior non est, iudiciitm a nemine f\'ore retractandum, neque cuiquam de eins liceat iudienre iudicio. 3) Epist. XXVI, ad Episconos Dardaniae, n. 5.



		39

		caelorum uni creditas Petro, iteiri ligandi solvendique po- testatem Apostolis una cum Petro collatam, sacrae litterae testantur: at vero summam potestatem sine Petro et contra Petrum unde Apostoli acceperint, nusquam est testutum. Profecto a Iesu Christo nullo pacto accepere. Quibus de caussis, Concilii Vaticani decreto, quod est de vi et ratione primatus Romani Pontifieis, non opinio est invecta nova, sed vetus et constans omnium saeculorum asserta iides. »). Neque vero potestati geminae eosdem subesse, confu- sionem habet administrationis. Tale quicquam suspicari, primum sapientia Dei prohibemur, cuius eonsilio est tem- peratio isthaec regiminis constituta. Illud praeterea animad- vertendum, turn rernm ordinem mutuasque necessitudines perturbari, si bini magistratus in populo sint eodem gradu, neutro alteri obnoxio. Sed romani pontifieis potestas summa est, universalis. planeque sui iuris; episcoporum vero eer- lis circumscripta finibus, nee plane sui iuris: Inconveniens est, quod duo aequaliter super eumdem gregem constituantur. Sed quod duo, quorum, anus aüo principalior est, super eam- deni plebem constituantur, non est inconveniens; el secundum hoc super eamdem plebem immediale sunt ei Sacerdos paro- chialis el Episcopus el Papa ³). Romani autem Pontitiees, officii sui memores, maxime omnium conservari volunt quidquid est in Ecclesia divinitus constitutum : propterea quemadmodum potestatem suam ea qua par est eura vigi- lantiaque tuentur, ita et dedere et dabunt constanter ope- ram ut sua Episcopis auctoritas salva sit. Imo quidquid Episcopis tribuitur honoris, quidquid obsequii, id omne sibimetipsis tributum deputant. Meus honor est hotior univer- salis Ecclesiae. Meus Iwnor est fratrum meorum solidus vigor.

		1) Sess. IV, eap. 3. 2) S. Thomas in IV. Sent. dist. XVII, a. 4, ad q. 4, ad 3.



		40 Tune ego vere honoralus mm, cum singulis quibusque honor debitus non. negatur ¹). His quae dicta sunt, Ecclesiae quidem imaginem at- que formam ex divina constitutione fideliter expressimus. Plura pérsecuti de unitate sumus; cuiusmodi hanc esse, et quo eonservandam principio divinus auctor voluerit, satis explicavimus. Quotquot divino munere beneficioque conti- git, ut in sinu Ecclesiae catholicae tamquam ex ea nati vivant, eos vocem Nostram apostolicam audituros, non est cur dubitemus: Oves meae vocem meam audiunt ²). Atque hinc facile sumpserint quo et erudiantur plenius, et volun- tate propensiore cum pastoribus quisque suis et per eos cum pastore summo cohaereant, ut tutius quearit intra ovile unicum permanere, fructuumque ex eo salutarium maiorem ubertatem capere. Verum aspicientibus Nobis in auclorent /klei et con.summatorem Iesum ³), cuius vicaria po- testate, tametsi impares dignitati et muneri, fungimur, caritate eins inilammatur animus; illudque de se a Christo dictum, de Nol)ismetipsis non sine caussa usurpamus: Alias oves habeo, quae non simt ex hoc ovili: et Mas oportei me adducere, el vocem meam audienl).* Nos igitur audire et caritati Nostrae paternae obsequi ne recusent, quotquot, sunt , qui impietatem tam late fusam oderunt, et Iesum Christum Filium Dei eumdemque servatorem generis bu- mani agnoscunt et fatentur, sed tarnen vagantur ab eius Sponsa longius. Qui Christum sumunt, totum sumant ne- cesse est: Tolas Christus caput et corpus est: caput unixjeni- tus Filius Dei, corpus eius Ecclesia: sponsus el sponsa, duo in carne una. Quicumque de ipso capite a Scripturis sanctis

		1) S. Gregorius M. Epistolarum lib. VIII, epist. XXX, ad Eulogium. 2) Ioan. X, 27. 8) Hebr. XII, 2. 4) Ioan. X, 16.



		42

		ctavimus, vehementer commendamus. Gaelestium vero do- norum auspicem et benevolentiae Nostrae testem vobis, Venerabiles Fratres, Clero populoque vestro Apostolicam benedictionem peramanter in Domino impertimus. Datum Romae apud Sanctum Petrum die xxix Iunii, An. mdccclxxxxvi , Pontificatus Nostri decimo nono.

		LEO PP. XIII.