-ocr page 1-

I

Vak 3                                 \\

TRACTATUS | Dii loge brclitatis atqac de saicidïo I -#                                                                                       <♦- XI nominis amentis ac sanse mentis &: -»                                                                                                                                  <<►- -*»                                                                              <*- -#                     INDICANS ETIAM                      <f- 1 remeflia contra teitn iu et desperationem E AUCïORE V. A. SPRENGERS.

♦-

RCCTOR IXSTITUTI MENTE-CAPTORUM IN FUNDO „Voorijikg" loci de Vuciit.                        M

>:

%f-

AMSTELODAMI.                                    XL W. VAN GULICK.                    g; TORNACI                         EDITOK "v,an. 1895.                              Parisiis UB-ZUID N^s^2^!^i^S!|i:       Apud Libr.Cath. -11 /fCf"1 TTTTTTTTTTTi        via Bonaparte 66. 3ryry                                            ——^——•

-ocr page 2-

		V
	\\

-ocr page 3-

		Tl^ACTATUS De lege haereditatis atque de suicidio.

-ocr page 4-

		J                                                                                                  L BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTREeflT
		A06000029494451B
		2949 445 1
		\'

-ocr page 5-

VL

TRACTATUS hominis amentis ac san» mentis INDICANS ETIAM

AUCTORE

V. A. SPRENGERS. Rector Instituti mente-cai\'torum in fundo „Voorburg" loci de vucht.

AMSTELODAMI. W. VAN GULICK. Tornaci                           Editor                            Parisiis Apud Casterman.                       1895.                       Apud Libr.Cath. ,____. • via Bonaparte 66. .ir «v t r. . t I UfRECKT {

-ocr page 6-

		Imprimatur. Haaren, 13 Apr. 1895. L. BERKVENS, Libr.-Censor.

-ocr page 7-

		Prooe/vlium. L\'aveugle suicide etend son aile somhre, Et prend i chnque instant plus d\'ames sous son ombre. Victor HUGO, 1835. —•-♦-•— „Lyixit insipiens in corde suo: Non est Deus." 1) Cor illud corruptum scientiae imposuit onus difficile: naturale lumen rationis negligendo, unice laborandi ad hoc, ut argumentis vanis humanitatis doceret divinitatem. Ecce, scientia illa, quae juxta Apostolum inflat, animos ad intolerabilem superbiam inflavit. Et humanitas, quse fide divina crediderat, se peccato Adami, secundum animam et corpus in deterius commutatam et claudi- cantem in via veritatis; humanitas, quse cum gratula- tione duos baculos ad gradiendum a Salvatore receperat, nempe: religionem et perfectam legem moralem; nunc scientia decepta, baculos illos rejecit.
		1) Ps. XIII, 1.

-ocr page 8-

		— 6 -
		Sed eheu, misereri oportet super turbam, quee scientia ebria, vertiginem abyssi sentit. i) Vacillans invocat scientiam; illa offert principia plu- rima, quae autem sicut arundines tenues franguntur. :;■• * * Sacerdotes Baal, uti narratur in tertio libro Regum, „invocabant nomen Baal de mane ad meridiem, dicen- tes: Baal, audi nos. Cumque esset jam meridies, illude- bat illis Elias, dicens: Clamate voce majore: Deus enim est, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit." 2) Ast deus moderna? scientias : humanitas, non in diver- sorio est, sed in carcere jacet, vel in domo amentium inclusus est; non tantum dormit, sed si venarum ejus pulsum attingimus, infirmitatem gravem contestari de- bemus, nempe : ta;dium vitse ac inclinationem vehemen- tem ad suicidium. Jam multi medici ad infirmum deum accesserunt • Socialistae, anarchistse, etc, sed morbus in dies ingra- vescit, quia medicina eorum furorem addidit tffidio. Alii medici morbum non satis inspexerunt, causam qujerentes in defectu cerebri, dum in stultitia cordis latitat. Multi medici, cum maxima patientia morbum inspexe- runt, et gravissimum dixerunt, pertinentem ad qua;s- 1) cfr. Pars I. q, XV. - 2) 3 Reg. XII. 26, I 2/. ■

-ocr page 9-

		— 7 —
		tionem socialem hujus temporis, i) Omnem suam scientiam laudabiliter adhibuerunt, ut novas medicinas contra tsedium et suicidium invenirent, quas in operibus, quse scripserunt indicaverunt. Sed quia vulnus maxime in corde est, ideo consilium dederunt: .,inducat presbyteros Ecclesiae.\'\' 2) Non autem omnes, qui inclinatione ad suicidium laborant, medicina Ecclesiae indigent. Nam inter illos sunt, qui lege haereditatis ac amentia ad talem statum venerunt. Ideo antequam sermonem ad melancholicos dirigimusi prius videndum: an non signa a medicis, judicibus, philosophis assignata in iis inveniantur. In maxima autem parte illorum qui inclinationem ad suicidium habent, illa signa deerunt. Maxima pars non voluit intelligere, quod dicit Apos- tolus: „nemo sibi vivit"; ideo in incredulitate vel libi- dine sibi i.e. malis passionibus suis vixcrunt, et taedio repleti jam vellent facere, quod idem Apostolus prohi- bet: „nemo sibi moritur." 3) Ad hos praesertim diriguntur adhortationes de vera fortitudine; his, simul cum medicis et judicibus, quorum cor vere humanum, ad hos miseros religionem advoca-
		1) cfr. Brière de B >ismont. Du suicide p. IX. — a) Jac. V. 14. — 3) ad Run. XIV. 7.

-ocr page 10-

		- 8 —
		vit, medicina vera, efficax et suavis in hoc tractatu proponitur.
		* * *
		Lector amice. Medicamen si salubre est, parvi refert sive involucrum deauratum sit, sive non. Idcirco errata quae irrepse- runt, pro tua benevolentia corrige et ignosce.

-ocr page 11-

		PARS I. De suicidio hominis amentis.

-ocr page 12- -ocr page 13-

		TsVmentia est unum ex amigmatibus inenodabilibus / artis medicinalis;..... origo ejus obscura; sanatio ejus desperata. Naturam ejus tam sapientes quam phi- losophi ignorant, et post tot labores infructuosos teme- ritas dici potest veile illam intelligere." Ita Dr. Sur- bled. i) Quam difficile in casu particulari praesentiam vel ab- sentiam amentis et imputabilitatis confirmare 1 Et ecce, schola anthropologiaa sine ullo scrupulo affirmat et docet: Sanctos fuisse amentes, criminosos esse amentes. „Dum homines maxime ingeniosos, heroicos et sanctos declarant amentes, maxime criminosos contemtui et indignationi subtrahere conantur, dicit Proal. 2) Amentia in manibus incredulorum, uti v.g. Dr. Cal- meil, Dr. Büchner, Dr. Despine videtur clavis aptataad omnem seram aperiendam. Omnes homines olim erra- verunt; historici, qui facta proeclara laudaverunt, insanise il In Ephemciide Science Cath T. VIII, p. 6oi. — 2) Crime et Peine p. 129.

-ocr page 14-

		— 12 —
		laudem scripserunt; omnia judicia Ecclesiae, turn de Sanctis, tum de possessis a daemone erronea; omnes sententiaa judicum falsas fuerunt. „Sapientia vero ubi invenitur ? et quis est locus intel- ligentise ?..... Perditio et mors" (i.e. homines perditi et mortui) „dixerunt: auribus audivimus famam ejus!" i) Theologia, jurisprudentia et historia quasi perditio con- siderantur et que usque nunc auribus tantum famam sapientia? audiverunt. Si autem sapientiam invenire desideras, pro theologia praesertim mystica, adire debes dr. Charcot, pro jurisprudentia Dr. Lombroso et Despine, pro historia sacra vel profana Renan et Littré. Si ad illos dirigis verba Job. XII i.: „Ergo vos estis soli homines et vobiscum morietur sapientia ?" — Sine pu- dore affirmant. Nam Nero, Caligula, Communistes Pa- risienses etc. excusandi sunt propter atavismum vel necessariam mentis corruptionem; e contra ipse princeps Apostoloram, S. Petrus et S. Catharina cum omnibus extaticis, juxta Calmeil, fuerunt hallucinantes. Nonne ergo ipsi soli homines sunt, qui post tot sas- cula in factis prseteritis invenerunt amentiam, et qui soli apti sunt ad judicandum de factis prsesentibus vel futuris ? Merito ipsis applicare possumus responsum Job: (Deus) „adducit consiliarios in stultum finem et judices in
		I) Job. XXVIII, 12, 22.

-ocr page 15-

		— »3 —
		stuporem" i.e. juxta Menochium: reddit illos fatuos et stupidos. „Palpabunt quasi in tenebris et non in luce et errare eos faciet quasi ebrios." i. Nam quasi ebrii stulta loquuntur de supradictis, sed etiam de suicidio, quod nunc extollunt quasi actum fortitudinis, tune iterum quasi amentiam excusant. De peccato nulla amplius qusestio est. Tantam seriem ver- borum novorum ex compositione linguae Grsecae et Latinae fecerunt, ut omnia crimina, etiam suicidium facile sub uno vel altero nomine morbi cerebrosi ordi- nari possit. Sed uti in subsequentibus, ex probatis auctoribus, videbimus, veritatem confirmant verbi Eccl\' XXI. 21 : „Scientia insensati inenarrabilia verba." „Non satis oppugnare possumus paradoxum amentiae, tamquam unicam explicationem suicidii." Ita dr. Brière de Boismont. 2) Legoyt dicit: dimculter obtinentur declarationes vera- ces, nam quamvis familise certo sciant causas, raro illas revelant et vulgo amentiam invocant. 3) Dr. Debreyne refutans dr. Bourdin, — qui omne suicidium actum amentiae reputat, nee laude nee vitu- perio dignum, — passiones inordinatas saspe ssepius tamquam causam assignat. Et generatim dicit: „Si suicida cujusvis conditionis vel aetatis proximis non est notus tamquam mente captus, statim affirmare poteris, 1) XII. 17, 25. — 3) Du Suicide p. 417. — 3) Du Suicide p. 329.

-ocr page 16-

		— r4 —
		eum fuisse sine religione, saltem sine religione practica, vel in summa religionis ignorantia." i) .1: Ad dijudicandum utrum in casu particulari adfuerit amentia excusans vel auferens peccatum, variaa circum- stantise considerari debent, praesertim: quis, ubi, cur, quomodo.
		Circumstantia: Quis. IN DIJUDICANDA HAC CIRCUMSTANTIA PRIUS LEX ILERE- DITATIS INSPICIENDA EST, NAM ETIAM IN HOC CASU USUVENIRE POTEST. DE LEGE HyEREDITATIS. * I. An singula anima immediate a Deo creatur ? Afnrmative juxta doctrinam S. Ecclesiae. Dein in diversis locis S. Scripturos haac doctrina invenitur. Ec- clesiastes enim dicit: „revertatur pulvis in terram suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, Qui dedit illum" 2) — psalmista autem habet: „Qui finxit singil- latim corda eorum" 3) et propheta Zacharias: „fingens spiritum hominis in eo." 4)
		I) Du Suicide p. 27, 30. — 2» Eccl. XII. 7. — 3) Ps. XXXII. 15. 4) Zach. XII. 1.

-ocr page 17-

		— iS —
		II.   An omnes anima? quando creantur seque perfecta? ? Inter auctores disputatur, utrum animse, quamvis ejus- dem sint naturas, tarnen diversis perfectionis qualitatibus ornatas, a Deo infundantur corporibus, propter illud Sapientiae i) „Sortitus sum animam bonam. Et cum essem magis bonus, veni ad corpus incoinquinatum." i.e. Secundum Estium : cum essem bonam sortitus ani- mam, insuper sortitus sum corpus pulchrum, sanum, robustum. Quamvis enim opera Dei vitiosa esse nequeant, tarnen non repugnat unam animam magis perfectam esse quam aliam. Job etiam dicit: 2) „ab infantia mea crevit mecum miseratio." „Quando dicimus, Sapientem (loco citato) supposuisse omnes animas, sicut etiam omnia corpora non aequaliter dispositas esse ad bonum, ad sapientiam; nihil affirma- mus, quod admitti non posset." Curs. Compl. Script. S. XVII. 1\'abbé de Vence. S. Augustinus ibidem citatus, omnem differentiam in corporibus quaerit, sicut et S. Thomas citatus apud Vallet 3): „Secundum divisionem materise, sunt anima? multas unius speciei." * » * III.    Sed quamvis admitteretur: animas a Deo diver- sis perfectionibus ornatas creari, numquam tarnen vitium
		t) Sap. VIII, 19. — 2) Job. XXXI, 18. — 3) Vallet, La vie et 1\'hére\'dité, p. 315.

-ocr page 18-

		— i6 —
		animae innatum esse potest. — Quomodo ergo explicanda illa dispositio ad certa vitia i Ex opere citato Vallet, qui sequitur S. Thomam, substantiatenus assumpsi sequentia : „Cum anima cor- pori infunditur, etiam ei suo modo conformatur, eo quod omne receptum est in recipiente per modum recipientis." S. Thomas apud Vallet p. 315. Corpus autem quod recipit animam subjacet legi haereditatis. Hac lege qualitates ordinis physiologici de paren tibus transeunt ad filios, ut v. g. forma et sanitas corporis, longaevitas vel e contra infirmitas. Eidem legi subjacent facultates psychologie» sentiendi et imaginandi; etiam passiones, juxta illud S. Thomae: „iracundus generat iracundum." 1) Eadem lex extendenda est ad facultates superiores: „Si natura fuerit fortis, accidentia etiam individualia propagantur in filios, pertinentia ad dispo- sitionem naturae, sicut velocitas corporis et bonitas ingenii." S. Thomas ap. Vallet p. 262, qui addit: „quando attendimus ad diversas formas ingenii, uti sunt: ingenium practicum, criticum, acutum etc. inve- niemus illa subjecta legi haereditatis." Quanto magis facultates superiores sunt, uti v. g. ab strahendi, philosophandi, eo minus sentiunt legem hae- reditatis; sicut etiam minus affectus quam passiones, quia magis a materia distant. 1) cfr. Ephemerides: De Katholiek, Deel CIII p. 216.

-ocr page 19-

		— 17 —
		Ergo: Operationes animae quse exercentur per organa corporalia dependent ab his organis; quae si haereditate vitiosa recepta sunt, potentia anima? etiam deficiet. Intellectus autem et voluntas non dependent a materia, sed quia anima conjuncta est corpori, de potentia ad actum lente transit, cum auxilio se.nsuum. Exercitium facultatum superiorum incipit a sensibus, et ideo si sensus boni sunt, actus facultatum faciles erunt. Imaginatio et memoria prseparant intellectui propn\'um objectum; imaginatio et memoria vero ex sensibus exterioribus accipiunt imagines suas. Conclusio: Si sensus vitiosi sunt, deficiënt imaginatio et memoria et sic indirecte intellectum deficere facient. * * * IV. A quibus hsec haereditas recipitur? Non semper a parentibus, sed saspe etiam ab avis, et tune dicitur mediata vel atavismns, qua? directa est si ab avis, indirecta si haereditas transit ab avunculo vel matertera. Plutarchus, apud Vallet, narrat de muliere Graeca, quod filium habuerit nigri coloris, quodque accusata de adulterio inventa fuerit in quarto gradu descendisse ab aliquo Ethiopo. Hasreditas autem frequenlius est immediata a propriis parentibus, et semper a duobus simul aliqua qualitas recipitur, sed unius qualitas semper praeponderat. Vallet exemplum refert Lislet-Geoffroy cujus mater stupida et Tbactatus.                                                                                2

-ocr page 20-

		— i8 —
		nigra ipsi dedit corpus nigrum; cujus pater albus facul- tates inferiores transire fecit, ita ut postea aptus iuerit ad munus publicum (ingenieur). Hax haereditas juxta aliquos auctores frequentius transit a patre ad filiam et a matre ad filium, et ita explicant, quare tam multi homines maxime eruditi, stu- pidos filios habuerint. Juxta Dr. Voisin (L\'idiotie p. 16) haereditas amentiae sive directa sive indirecta pro 2/s magis transit a matre in infantes. Et etiam hcec amentia, non sicut alise haereditates, transit ordinarie a patre in filiam et a matre in filium, sed a matre in filias. Et sic p. 17. explicat, quare plures amentes sunt sexus feminini quam masculini. *  * * V.    Quando hsec haereditas apparet? Vulgo ab infantia, sed si apud parentes v. g. morbus in certa setate apparuit, etiam apud filios eadem aetate apparebit. Esquirol, apud Vallet, narrat quod in certa familia omnia membra anno quadragesimo aetatis in amentiam inciderint. *  * VI.    An lex haereditatis cerla ? Nequaquam, sed juxta Vallet, c,ui affert auctoritatem Ribot, lex contingens est, quse nempe a certis determi- natis circumstantiis dependet. *

-ocr page 21-

		— i9 —
		VII. Quid ergo incertam reddit legem hsereditatis f i° Duplex causa generationis, pater nempe et mater. 2° Quia parentes saape in filios transmittunt non qualitates suas, sed avorum quae apud parentes latentes manserunt. 3° Quia vis illa haereditaria unaquaque generatione diminuitur. 4° Quia qualitates haereditariae transeundo mutantur; v. g. si parentes amentes sunt, infantes possunt esse epileptici tantum. Dr. Voisin in O. C. dicit: „morbi mentales raro sub eadem forma transeunt, sed pro s/t transformantur. 5° Dispositio parentum turn corporis, turn animae actualis in ipso momento procreationis, v. g. ebrietas; vel tempore gestationis; nam hic usuvenit dictum Leib- nitz: „prassens gravidum est futuro." 6° Qualitates ex hsereditate acceptae oppugnantur per medium (Ie milieu) i.e. per circumstantias externas in quibus homo vivit, v. g. nutrimenli, aëris, societatis etc. Et ita explicari potest, quomodo ex infantibus eorum- dem parentum, unus in morbum parentum incidat, alius non; quia nempe non vixerunt in iisdem circumstanliis. 7° Institutio et educatio qualitatibus vitiosis ex ha?- reditate receptis contraire, iisque aliam directionem dare possunt. Sic eos qui non totaliter idiotae sunt aliquibus, etsi minimis scientiis instruere possumus. Educatio

-ocr page 22-

		20 ----
		autem moralis, prsesertim in juventute, malas inclina- tiones et dispositiones dirigere potest ad virtutum exer- citium. VIII.    An lex haereditatis ita determinat hominem, ut liberum arbitrium tollat ? Hoc dicunt illi qui doctrinam Determinismi sequun- tur, errantes in eo, quod ex haereditate omnes perfec- tiones vel omnia vitia hominis deducant. Errant autem valde, nam, uti vidimus in quaestione I, anima humana immediate a Deo creatur, et sicut in quaestione VII diximus, corporis qualitates ex hsereditate parentum receptse, variis circumstantiis, inslitutione et educatione oppugnantur. Si autem, uti vellent Determinista?, totus homo cum anima et corpore a parentibus descenderet, etiam libertas parentum transire ad infantes deberet. * * * IX.    Quare hsereditas defectuum non obest libertati ? Quia sicut generatio non transmittit statum morbosum, sed tantum germina morborum, sic nee actum peccati vel virtutis, sed dispositiones tantum ad actum moralem. Et sicut ad exstinguenda vel comminuenda haec germina morborum potest quis adire medicum; sic pro disposi- tionibus malis ad peccala exstat medicina religionis. Voluntas hominis quas, quamdiu intellectus morbo amentiae non est impeditus, seroper libera manet, medi-

-ocr page 23-

		— 21 —
		cinam illam religionis vel adhibere vel negligere potest. „Iracundus generat iracundum" dicit S. Thomas. Sed generatus tantum habebit dispositionem ad iracundiam, Huic dispositioni potest indulgere et sic ad actum iracundise perveniet; — potest resistere ope religionis et perveniet ad octum mansuetudinis, sicut S. Franciscus Salesius et S. Vincentius a Paulo, qui natura sua ad iram dispositi erant. Postquam autem semel indulsit pravis dispositionibus, sicut S. Augustinus, adhuc liber manet, gratiam Dei invocando et cooperando cum gratia, contrariam virtutem exercendi. * * X. An ergo existit criminosus-natus, sicut nascitur quis csecus vel claudus f David in ps. 1. 6. dicit: „ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea." Hoc omnes homines (prseter B. M. Virgo) dicere debent, quia psalmista loquitur de peccato originali, ex quo facti sumus infirmi et proclives ad peccandum. Sed David se ideo non excusat, nam dicit etiam : „Tibi soli peccavi et malum coram Te feci; petit insuper: „averte faciem Tuam a peccatis meis." — Ecclesia Catholica docet: hominem per peccatum originale secundum corpus et animam in deterius esse commutatum; sed numquam ideo excusavit peccata vel necessaria putavit. Nee Deus post peccatum Adami commissum homicidium

-ocr page 24-

		T- 21 —
		Caïnis excusavit, sed dixit: „nonne si bene egeris, recipies, sin autem male, statim in foribus peccatum aderit ? Sed sub te erit appetitus ejus et tu domina- beris illius." i) Et Christus, quando Pharizaeos „Csecos" vocat, an ideo eos excusat, quod doctrinam Suam intelligere non possunt? Quando eos alloquitur: „Serpentes etgenimina viperarum;" an illos tamquam criminosos natos incul- patos reputat? Nequaquatn, sed immediate addit: „quo- modo fugietis a judicio gehennae?" * * * Olim hseretici, ex peccato originali liberum arbitrium exstinctum reputantes, ex hoc ad necessitatem peccati concludebant; hodie vero propter defectum fidei, non audent amplius loqui de peccato originali. Idem tarnen quod haeretici cupientes, nempe: excusationes in peccato, aures praebent doctrinae Darwinisticae de origine homi- num; et ecce, Dr. Lombroso cum suis ad eamdem con- clusionem pervenit: hominem non esse liberum. Adtales, non, sicut ad hsereticos, dicere possumus: „Scrutamini Scripturas," quia Scripturas, ut verbum Dei, non agnos- cunt. Ideo\' melius erit, auctoritate eorum qui scientiam venerantur, eos refutare. V
		i) Ger. IV. 7.

-ocr page 25-

		— a3 -
		Merito dicit i) Proal: „Si homo criminosus nascitur, si non potest resistere pravis inclinationibus, tune etiam semper perverse aget. Lupus semper agit ut lupus. Ast fur non semper agit ut fur; judices enim saepe vident, in olim condemnatis propter furtum, signa certa probi- tatis. Jam vero, hsec mutatio nonne probat: hominem posse semetipsum emendare? Si crimen haereditarium esset, eodem modo virtus haereditaria esse deberet. Ex- perientia vero quotidiana probat: parentes maxime probos saepe infantes perversos et criminosos habere. Si crimen haereditarium esset, criminosi deberent ex parentibus criminosis nasci. Sed ex praxi mea judicis patet, accu- saros valde frequenter habere parentes honestos." Dein dicit: 2) „Interdum videmus infantes natura sua habentes ma- ximam inclinationem ad crimina. Sed hsec inclinatio potest esse sequela vitiosae conformationis cerebri trans- missae a parentibus. Sed tune agitur de morbo, et hi male generati et aegri ad artem medicinalem relegandi sunt. Tune enim quaestio est non de haereditate criminis, sed de haereditate morbi....... Transmissio haereditaria inclinationis, temperamenti, indolis confundi non debet cum transmissione virtutis vel peccati. Inclinatio favere potest exercitationi virtutis vel criminis, sed non creat necessitatem faciendi virtutem vel crimen. Inclinatio
		1) Crime et Peine p. 91. 96 — a) Crime et Peine p. 98.

-ocr page 26-

		— 24 —
		perversa hsereditate transmissa potest et debet oppugnari. Uli qui concludunt de hasreditate inclinationis ad hsere- ditatem actus, ad illam conclusionem non pervenemnt observatione factorum, sed negalione liberi arbitrii..... Dr. P. Lucas, qui de hxreditate scripsit librum maxime memorabilem, non negat liberum arbitrium, quo malas inclinationes hsereditarias aaque ac periculum mali exempli et societatis malse oppugnare possumus." Proal denique dicit: sensum communem, sensum intimum et experien- tiam judicum doctrinam de criminoso-nato condemnare, et concludit: „observatio confirmat quidem differentiam propensionum hsereditariarum, sed etiam: non existere komines, qui nullam aliam inclinationem sentiunt nisi ad crimina, nee homines qui nullam aliam inclinationem habent nisi ad virtutes. Omnes homines plus minusve debent luctari, ut resistant malis inclinationibus et ut bonas ad victoriam ducant. Sicut luctamen dispar est, ita meritum et culpabilitas insequalia sunt. Ideo judicis officium sst, ut rationem ducat imputabilitatis insequalis accusatorum, et ut investiget dispositiones hsereditarias, quae culpam minuere possent." Dr. Voisin sequentia affert: „Lombroso voluit dare typum criminosi-nati, sed exaggeratio est, nam typus ille non existit; typus autem quern describit est typus in amentia nati. Certe degeneratus iste, secundum educa- tionem quam recipiet, et libertatem quam ipsi relinquent, ad crimina pervenire poterit, sed etiam possibile est, ut

-ocr page 27-

		- 35 -
		non necessario ad crimina perveniat, quamvis ad haec sit dispositus; si nempe bonam educationem recipit et ponitur in medio et conditionibus sapienter electis ad malas ejus inclinationes oppugnandas." i) M. Baets 2) merito dicit: „typus criminosus nascitur ex crimine; criminosus per ipsa crimina typum crimi- nosum induit." Rejiciens doctrinam dr. Lombroso, partim tarnen veram agnoscit, in eo nempe: „quod demonstrat existentiam amentium qui necessario ad cri- mina ducuntur, (fou criminel) existentiam etiam indolis criminosas. Hanc Lombroso melius in lucem posuit; sed ipse non est primus qui notitiam hujus characteris habuit. Hujus notitia a mundi primordiis exstitit; semper enim notum fuit existere homines ad crimina adactos, vitio organorum corporalium; semper etiam admissum fuit crimina vultu prodi." *■ * * XL Si non existit criminosus a nativitate, quare ergo criminosi semper fere recidunt in crimina? Sic argumentatur Dr. Maudsleij, sed falso concludit a difficultate ad impossibilitatem emendationis. Jam S. Gregorius dixit: „peccatum, quod mox per pcenitentiam non deletur, suo pondere ad aliud trahit." Probari etiam potest ex Sacra Scriptura: Baldad, amicus Job,
		1) L\'Idiotie p. 22. — 2) Les bases de la morale L. III. ch. IV p, 361, 368

-ocr page 28-

		— 26 —
		impium describit: qui „immisit in rete pedes suos et in maculis ejus ambulat." i) — Proverbia dicunt: iniquitates sus capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur." 2) — Jeremias dolens super Jeruzalem, exclamat: „peccatum peccavit Jeruzalem, propterea in- stabilis facta est..... Quis medebitur tui?" 3) Cognovit enim sententiam Ecclesiastes: 4) „perversi difficile cor- riguntur," nam XIII. 23. enuntiat: „Si mutare potest Aethiops pellem suam, aut pardus varietates suas: et vos poteritis benefacere, cum didiceritis malum." — Sed ideo non desperat, nam hortatur ad pcenitentiam. Doctori Maudsleij, 5) — qui ad hsec verba Jemeriae alludere videtur, ac insuper ad verba S. Petri: „canis reversus ad suum vomitum et sus lota in volutabro luti," ut sic demonstret impossibilitatem emendationis, quia natura criminosi reformari nequit — consulere possumus ut melius scrutetur Scripturas. Nam S. Petrus agit de apostatis qui veram fidem contemnentes iterum ad mun- dana principia redeunt; pro illis nempe „facta sunt posteriora deteriora prioribus," et comparari possunt „canibus reversis ad vomitum. Sed S. Petrus non dicit, eos necessario ad vomitum rediisse. Dein apostutae non erant criminosi a nativitate, secus enim antea ad fidem venire non potuissent. 6) S. Augustinus confitetur: „suspirabam ligatus, non 1) Job. XVIII. 8, — 2) Prov. V. 32. — 3) Lam, I. 8. II. 13, — 4) Ecc!. I. 15. — s) C\'ime et folie p. 24. — 6) 2. Pelri II. 20, 22.

-ocr page 29-

		— 27 —
		ferro alieno, sed mea ferrea voluntate. Veile meum tenebat inimicus et inde funes mihi fecerat. Ex perversa enim voluntate facta est consuetudo, et dum consuetu- dini non resistitur facta est necessitas." i) Sed S. Au- gustinus se non excusat; nam bene scivit, se peccando voluntarie singulum catense annulum fecisse. Ad invita- tionem gratiae divins non respondit: non possum, sed dilationem emendationis voluit per verba: „cras et cras." Post longam resistentiam pravae voluntatis, Augus- tinus denique conversus fuit. Hoc exemplum multum valet in quaestione de qua agimus. S. Augustinus enim ante conversionem simili errori adhserebat, quo laborant Dr. Lombroso, Maudsley etc, nempe: Manichaeismo. Hac doctrina imbutus exis- timabat: peccata non ex propria mala voluntate prove- nire, sed ex quadam mala natura quae erat in homine. 2) A simili etiam ratiocinari possumus. Sicut ille qui semetipsum vulneravit in corpore, negligens vulnus, quinimo illud sordibus exponens, causa est putrescentis vulneris; eodem modo ille qui peccato vel crimine ani- mam suam vulneravit, contemtu medicinae spiritualis, quserendo pericula proxima, causa est aggravescentis vulneris. M. Baets concedit aliquando dispositionem nativam effi- cere recidivum, in casu nempe deformationis cerebri. Sed ideo concludere non possumus deformationes has semper 1) Conf. 1. VI et 1. VIII. C. 12. - 2) Conf. I. V. c. 10.

-ocr page 30-

		— 28 —
		et unice recidivum facere. Dein has causas relapsus allegat: „voluntas debilitata in eo qui se crimini dedit; regimen carceris; difficultas maxima pro iis qui semel in carcere fuerunt, honesto modo victum comparandi; denique passiones qua? manent et quae, quamvis ad malum non determinent, tarnen plus minusve instigant." i) * * XII. Si criminosi a nativitate non existunt, nisi ex defectu cerebri — nee etiam necessario recidivi nisi ex eadem causa — an saltem omnia crimina excusari non possunt propter insaniam moralem? (moreele dwaasheid, anomalie morale.) Sub hoc titulo Dr. Despine et post eum schola Italica criminosos excusat, quia laborant insensibilitate morali, qua? esset: status anima? similis amentne, libertatem et ideo culpam auferens, ob absentiam sensus moralis in sana mente. Criminosus, juxta illos, laborat insania morali, quia caret miseratione, quia non sentit dolorem de crimine commisso. Dr. Despine sua imbecillitate morali non intelligit illam, quam etiam admittunt medici mente captorum, tamquam occasum intelligentie et primordium amentire, nam juxta ipsum mens sana est, sed sensus moralis insanit, ita ut crimina culpa careant. Quid aliud est quam dicere: existunt homines cum forma humana,
		i) O. C. p. 351.

-ocr page 31-

		— 29 —
		intelligentia prasditi, sed quorum cordibus lex naturalis non est inscripta f Dicant ergo simpliciter: existunt bestise in forma humana. Merito dicit Proal: i) „Si criminosus sicut mala bestia impulsus esset ad crimina, natura ejus numquam mutaret. An serpens umquam non mordet? An lupus sese emendat? An in fera apparet instinctus varietas, aut alternatim bonitas et ferocitas f Ast, dum lupus semper agit ut lupus, accusati non semper egerunt tam- quam criminosi; saepe enim antea fuerunt boni, et post condemnationem aliquando mores corrigunt....... Non existit accusatus, qui in vita sua saltem unum bonum opus, sive magnum sive parvum, non fecerit; sicut non existit homo honestus, qui in vita sua saltem unum vel alterum peccatum non commiserit.... Saepe auditorium, postquam ad prajlectionem actus accusationis indigna- tionem ostendit, audita etiam vitae ratione antecedente, incipit sentire miserationem, vel desiderare poenae dimi- nutionem aut remissionem. An possibile esset sentire miserationem, si criminosus esset mala bestia, quae sem- per ostendit instinctum ferum ?..... Nihil magis verum mihi apparet quam dictum M. Franck : homo usque ad imum profundi lapsus, manet creatura humana, ens praeditum moralitate, conscientia, ratione et libertate; et, quamvis fortasse actualiter facultatibus crimine obli-
		i) O. C. ch. III. Le crime et 1\'anoma\'ie morale.

-ocr page 32-

		_ 3o —
		teratis, uti non posset, eas recuperare potest, doloris, pudoris et contritionis aculeo........ Generatim crimina praemeditata sunt, i) et quidem tam bene prsemeditata, et tam astute commissa, ut auctores criminum sacpius inveniri nequeant. Quid ergo Dr. Despine argumentum pro suo sententia quserit in carentia cautionis (impré- voyange) quacum crimen committunt? Raro criminosus sine prseparatione transit ad exsecu- tionem criminis cogitati. Generatim crimen non sicut fulgur apparet, sed sequitur cogitationes malus, quibus consensum dedit; sequitur vitam malam antece- dentem. In quantum desideria mala ardentiora fiunt, consentiendo cogitationibus criminosis, in tantum ratio obscuratur, vis resistendi minuitur, timor evanescit et tune tandem ad actum criminis pervenit. Ideo Christia- nismus, qui est admirabilis schola recti sensus et psy- chologiae, commendat ut homines summa cum cura vigilent super cogitationes suas, quia culpa peccati non incipit exequendo crimen, sed voluntarie cogitando de crimine..... Assimilare criminosos, qui ex passione agunt amentibus, nihil aluid est, quam proclamare passiones insuperabiles et sic tradere societatem malefactoribus.... Dr. Despine putat societatem sufficienter protectam esse contra fures et latrones, si illi asylo committuntur ad curationem subeundam.... Pigri et libidinosi qui crimine i) Exceptis aliquando iis qua in maxima iia vel in ebrietate com- mittuntur.

-ocr page 33-

		— 3ï —
		divites esse cupiunt; nepotes qui successionem haeredi- tatis avunculi accelerare volunt; mulieresquae tentatione laborant veneno viros suos occidendi ad liberius viven- dum; servi, qui servitii pertssi, divitias dominorum cupientes, eas cacde acquirere moliuntur; — illi omnes ex nunc nihil amplius tiraendum habebunt, quam cura- tionem subeundam in asylo 1! — Dr. Despine distinguit crimen a delicto. Concedit quod, si delictum non est grave ac delinquens illud in sua conscientia reprobat, et non obstanle illa mala conscientia, adhuc illud com- mittit, culpabilis fit et puniri potest. Sed si agitur de crimine contra naturam, crimen illud, (quod ipsi apparet non aliter possibile quam per defectum sensus moralis,) nullatenus puniri potest. Et ideo sequeretur: quanto magis horrendum est crimen tanto majore dignum est indulgentia; pro parvo delicto puniri potest, sed pro crimine abominando curandus tradi debet asylo I" * * * Si Dr. Despine legisset S. S. Scripturas, praesertim Proverbia, Ecclesiastem, peccatores frequenti Scripturas phrasi stultos vocatos reperiisset, et quidem eosdem quos ipse sensu morali ac ideo culpa carentes reputat. Sed S. Scriptura nequaquam eos excusat, nam voluntarie stulti et caeci sunt in re morali; cognoscunt legem eamque si volunt servare possunt, sed non volunt, quia potius malis passionibus indulgere cupiunt.

-ocr page 34-

		— 32 —
		Nonne Dr. Despine Phariraeos morali sensu carentes reputasset, quia crimen maximum moliebantur, mortem nempe Salvatoris? Ipse Salvator eos stultos et caecos vocat, sed nequaquam excusat. Si autem Epistolam ad Romanos legisset, accuratam descriptionem eorum de quibus agit vidisset, sed simul condemnationem senten- tïae suse. In primo hujus epistolae capite S. Paulus impios philosophos aggreditur, qui sana mente gaudebant, sed veram Dei et legis naturalis cognitionem quasi captivam tenebant, ne prodeat in affectum et opus. Nam cum cognovissent Deum et Ejus legem, non tarnen sicut Deum glorificaverunt, et* ideo evanuerunt in cogitationibus suis, atque obscuratum est insipiens cor eorum. Et nunc videamus eventum: indulgebant pravis de- sideriis, sequebantur passiones pudendas et ignominiae, quibus naturalem voluptatis usum in nefarium conver- terunt. Et jam bene attendat Dr. Despine, nam S. Paulus etiam loquitur de pervcrsione sensus moralis, dicens v. 28: „sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quas non conveniunt. Repletos omni iniquitate, malitia" (no- cendi studio) „plenos invidia, homicidio.... dolo.... sine affectu" (pietate) „sine misericordia." (crudeles) Et nunc audiamus conclusionem S. Pauli, nam non excusat eos tamquam coactos ad malum, sed dicit: „ita ut sint

-ocr page 35-

		— 33 —
		inexcusabiles" (v. 20) — „quoniam qui talia agunt digni sunt morte." (v. 32.) * * * Concludendum ergo hominem juxta Dr. Despine, Ferri etc, sana mente gaudentem sed sine sensu morali seu sine lege naturae, non existere sed etiam impossi- bilem esse. Nam homo qui prima legis naturaï principia transgreditur, qua? invincibiliter ignorare non potest, vel est idiota a nativitate, vel plene amens, vel stultus in sensu S. Scripturse : voluntarie transgrediens legem Dei, et sic pro temporali et falsa felicitate, contemnens gaudia ccelestia vel eligens pcenam seternam. Amentes quos in domo amentium „Voorburg1\' in maximo numero cognovi, et qui certo excusandi sunt, si legem naturaï transgrediuntur, vixdum prima legis natura? principia violant. Et quando lucida intervalla habent, sciunt in genere se blasphemasse Deum, se sui- cidium vel homicidium patrare voluisse, sed quamvis diminutionem peccati vel criminis facile admittant, prae- sertim si sacerdos vel medicus excusationem proponit, difficulter tarnen totos innocentes se fateri volunt. Omni autem in casu peccata contra legem natura? commissa improbant in lucidis intervallis, vel si improbare non volunt, agnoscunt sese peccatores impcenitentes. Cognosco amentes qui olim aliquo tempore in carcere fuerunt propter crimina, inter illos est etiam parricida. 1) 1) Regestum domus amentium „Voorburg", n. 3135. Tkactatus.                                                                                3

-ocr page 36-

		— 34 -
		Utrum crimina amentiam advocaverint, quod saepe ssepius fit, an amentia crimina, incertum est; certum autem quod in carcere signa amentiae dederunt, et id- circo ad domum amentium translati sunt. Hi autem totam sententiam Dr. Despine condemnant; nam vel numquam sana mente gavisi sunt et ideo sine ullo scru- pulo legem natura; violaverunt, vel olim sana mente prsediti erant, sed fortiter peccando amentiam provoca- verunt. Teste enim Dr. Belouino cum multis aliis, causse morales amentiae frequentiores sunt quam physicae. i) Dein patet apud eos de quorum amentia a nativitate dubitatur, quanta connexio existat inter rationem et prima legis natura? principia. Eadem enim mensura qua ratio apud illos apparet, etiam lex natura? sese demonstrat. Bene sciunt se non posse blasphemare Deum, occidere proximum etc. Hïec principia apud illos evolvi possunt et sic ssepe apti fiunt ad recipienda S. S. Sacramenta. Et quamvis difficile dictu sit, an tales quidem mortaliter peccare possint, hoc non esset quia legem natura; non cognoscunt, sed quia mens eorum non apta esset ad agen- dum cum plena advertemia et plena voluntatis libertate. Nullus ergo existit homo sine lege naturali, sive ha- bituali, uti sunt idiotae a nativitate, pleni amentes et infantes ante usum rationis; vel actuali, ut sunt omnes homines qui et quatenus usu rationis gaudent. __________                         * i) Les Passions T. II. p. 335.

-ocr page 37-

		- 35 —
		XIII.    Nunc qusestio sese proponit: an suicidium hse- reditarium esse potest? Non est dubitandum; nam sicut omnis forma amentiae hsereditate transire potest, ita etiam risee forma. Et quidem, juxta Dr. Voisin, i) suicidium transeundo, generatim sub eadem forma transit, quamvis alia amentia pro 8/.t, generatione transformetur. Saepe etiam amentia suicidii in una familia eodem modo, eodem loco et eadem setate sese manifestat. Proal idem indicat dicens: „pater qui sese occidit, saspe habet filium, qui amens factus se etiam perimit." 2) Dr. Moreau dicit: „Suicidium in summo gradu sequitur legem hêereditatis." 3) Legoyt refert computationem asylorum amentium in Borussia et ex 6369 amentibus inclinatio ad suicidium hcereditaria apud 57 proveniebat immediate ex parenti- bus; 41 habebant avunculos vel materteras et 37 fratres vel sorores suicidas 4) Dr. Brière de Boismont hasc habet: „baareditas suicidii sjepius est immediata, quamvis ab avis vel ex linea collaterali provenire possit." 5) * XIV.    Quid ex his testimoniis sequitur ? Suicidium aliquando culpa carere propter haereditatem amentiae sub forma suicidii. N. N. in domo amentium
		I) L\'Idiotie p. 24. — a) Crime et peine p. 89. — 3) La folie chez les enfants, p. 243. — 4) Le Suicide, p. 326. — 5) Du Suicide p. 15.

-ocr page 38-

		-3*-
		„Voorburg" mortuus, tamquam exemplum poni potest. i) Hic propter conamen suicidii ad hanc domum ductus fuit. Pater ejus suicida fuit, sese in flumen projiciendo; filius ejus natu maximus laqueo se suspendit. Filii ejus qui adhuc vivunt, uti dicit ille qui declarationem amentiae signavit, anxii sunt propter certa signa haereditatis. * * * XV. An existit idea impulsiva ad suicidium? Baets admittit ideam impulsivam, sed inhomine mente capto. Affert exemplum feminaj valde probae quse semper ideam impulsivam suicidii sentiebat, ac semper voluntarie ligata super kctum jacebat, ex timore ne ideae indul- geret. 2) Experientia docet amentes in lucidis intervallis aliquando amentias vel furoris reditum et sic amissionem liberi arbitrii, prsesentire et annuntiare. Ideam talem impulsivam nullatenus dominari in sana mente, testimonio ipsius Doctoris Brière confirmare possum. Ipse 3) testatur se per plures hebdomadas ideam in- cendii habuisse, ita ut dormire non posset. Eodem mo- mento inenarrabilem tristitiam in animo, in corpore autem nervorum oppressionem sentiebat. Persuasum ipsi erat corpus in hoc casu deprimere animum, nam nulla- tenus expellere poterat ideam illam falsam. Quamvis
		1) Regestum domus n. 2053. — 2) Les bases de la morale p. 257. 3) O. C. p. 421.

-ocr page 39-

		— 37 —
		autem idea illa ipsum tyrannice opprimeret, judicium tarnen mentis prohibebat ne aliquid \'insani faceret. Ideo concludit: in eo consistit differentia; quodideae erronese in sana mente subsunt judicio, non vero in mente infirma. Idem judicium ferendum est de sic dicto vertigine abyssi, quam sentiunt homines nervosi, quando sunt in alto loco; nam quamvis sentiant propensionem se mit- tendi deorsum, nequaquam tarnen faciunt, quia sana mente fruuntur; ideo adhibent media ne cadant, vel si vertigo periculosa est, alta loca evitant. De caetero quoad impulsionem remitto ad articulum: de tentatione suicidii. Nam tentatio omnis generis im- pulsio est carnis, mundi vel diaboli; impulsio val de molesta, sed quse judicio mentis, cum firma voluntate gratia adjuta, repellitur et demum vincitur. Dr. Moreau etiam ponit casus infantium qui suicidium patrarunt, quia a superioribus reprehensionem subierant. Sed hoc quidem superbiam eorum probat, sed nullatenus impulsionem necessariam. Infantes quos describit nulla- tenus amentia laborabant; ideo potius dicendum: mali- tiam incredulitatis eorum qua; passiones moderari num- quam cognovit, causam frisse suicidii. * * « Post ea quse dixi de lege haereditatis, in memoriam vocare monitum S. ifcripturse non abs re erit. In libro
		i) O C. art. impulsions.

-ocr page 40-

		- 38 -
		Exodi i) dicitur: „Ego sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios, in tertiam et quartam generationem eorum qui oderunt Me." Visi- tatio haec Domini punientis peccata patram in filios, unice respicit corpora filiorum, quia corpore quiddam parentum sunt; et ideo Deus usque ad tertiam vel quar- tam generationem punit, quia usque ad quartam genera- tionem censentur veluti possessio patris esse. 2) Ideo etiam legitur in libro Job : „Vidit filios suos et filios filiorum suorum usque ad quartam generationem." 3) Haec visio tamquam remuneratio legitur Jobo data, quia usque ad hanc generationem filii patris possessio cen- sentur. Hanc visionem etiam Gabelus exoptat Tobiae et Sarae. 4) Merito exclamat Psalmista: 5) „judicia Tua abyssus multa!" Sed quamvis inscrutabilia sint, certissime tarnen cum eodem dicendum: „quia oequitas judicia Tua; — judicia Domini vera, justificata in semetipsa." 6) Poena? in hac terra immissas proficiscuntur quidem a justitia Dei, sed misericordia divina medicinales fiunt, srepe enim ob hanc legem hKreditatis, matrimonio contracto, sobrie et caste vivere incipiunt propter prolem futuram. Et qualis adhortatio ad emendationem pro parentibus male viventibus, aspectus primogeniti deformati; prolis
		1) Exodi XX. 5. — 2) Ita in Cursu C. S. S. T. XIX. p. 785. — 3) Job. XLII. 16. — 4) Tobias IX. II. — 5) Ps. XXXV. 7. — t) Ps. CXVIII et XVIII.

-ocr page 41-

		— 39 —
		infirmse, qu?e soepe transfertur de utero ad tumulum ; prolis amentis, quae propter parentum peccata, praesertim ebrietatis, in asylo vitam miseram degit! Contra eos autem qoi hanc legem hsereditatis etiam ad voluntatem hominis extendunt, quasi quis sanae mentis, propter atavismum, ad peccata cogi posser, legenda sunt quoe habet propheta Ezechiël, XVIII. Judaei enim jac- tabant, se insontes et innoxios, ob sola peccata parentum puniri. Deus autem per Ezechielem respondit: „Ecce omnes anima? mece sunt; ut anima patris ita et anima filii mea est: anima qua2 peccaverit, ipsa morietur. Et virsifuerit justus.... vita vivet, ait Dominus Deus. Quodsi genuerit filium latronem.... numquid vivet? Non vivet cum universa hsec detestanda fecerit, morte morietur: sanguis ejus in ipso erit." — Et nunc videmus ex se- quentibus verbis, legem hsereditatis nequaquam certam esse, et, quamvis dispositio ad crimina aliquando ad filium transferetur, illum tarnen liberum esse ad bonum vel malum. Dicitur enim v. 14: „Quodsi (criminosus ille) „genuerit filium, qui videns omnia peccata patris sui quae fecit, timuerit et non fecerit simile eis......, hic non morietur in iniquitate patris sui, sed vita vivet..... Pater ejus quia.... malum operatus est in medio populi sui, ecce mortuus est in iniquitate sua. Et dicitis: quare non portavit filius iniquitatem patris i Videlicet, quia filius judicium et justitiam operatus est..... Anima quae peccaverit ipsa morietur." 15-20.

-ocr page 42-

		— 40 —
		Comparantes ergo caput XX Exodi cum capite XVIII Ezechielis, patet: Deum in corpore filiorum visitare iniquitatem parentum, ita ut vel idiotae, vel imbecilles et aegri nascantur; sed anima filiorum non necessario peccaminosa est, quia a Deo infunditur corpori, quod acceptum a parentibus criminosis, dispositionem ad cri- mina habere potest, sed nequaquam libertatem animae auferre, nisi morbo cerebri in quo peccatum impossibile fit, deficiënte lumine rationis. Patet enim ex v. 10: filium justi latronem etc. fieri posse; et ex v. 14: filium istius latronis iterum juste vivere posse. Dein ex v. 27 condemnatur theoria de criminoso, qui necessario malum facit, vel saltem amens reputatur, nam dicitur: „Et cum averterit se impius ab impietate sua quam operatus est, et fecerit judicium et justitiam, ipse animam suam vivificabit." Ergo criminosus libertate gaudet ad faciendum bonum; nee amens est, quia talis non potest considerare vias suas et avertere se ab iniquitatibus. ■■••• * « In dijudicanda culpa attendendum est quis suicida et sequentia consideranda sunt: An fortasse unus. ex parentibus, praecipue mater, (cfr. supra q. IV.) amens fuerit. Insuper, si illi sanae mentis fuerunt; an in avis, vel in proxmia linea collaterali amentia apparuerit.

-ocr page 43-

		— 41 —
		Si amentia in familia reperta fuit, saltem pro foro externo culpa suicidii aberit. Dico: Si amentia reperta fuit. Certe non sufficit si unus e proxima familia suicidium fecit, sed requiritur suicidium antecedens ex amentia. Nam secus nihil aliud erit quam pravum exemplum; imitatio autem hujus exempli nullam certe excusationem afferre poterit, nam secus omnia peccata, omnia crimina, quae ad exemplum aliorum fiunt, excusari deberent. Auctores loquuntur quidem de imitatione tamquam excusatione aliqua, sed supponunt apud imitatores insanam praedispositionem. Dico: Saltem in foro externo culpa aberit. Nam an in foro interno inculpatus fuerit, asserere non auderem. Certum enim est, juxta probatos auctores, aliquem prae- dispositum ex haereditate, sive ad amentiam, sive ad suicidium, sobrie et pie vivendo morbum declinare posse. Jam vero quantum potuerit, et in quantum non fecerit, Deo relinquendum erit. An astutia qua quis media adhibet perveniendi ad suicidium, rationis indicium est? Negative. Dr. Brière de Boismont merito dicit, quod omnes qui amentes cognoscunt confirmabunt: „amentes semper perveniunt ad suicidium, tametsi cum maxima attentione observentur........ Ordinarie amentes eligunt modum suicidii. Quando volunt vitae finem imponere, apud eos invenies tenacitatem propositi, dissimulationem, astutiam ac silentium, et non raro ostendunt versutiam

-ocr page 44-

		— 42 — perveniendi ad finem.... In eo momento, in quo minime expectares, vel in quo periculum maxime remotum putares, amens suicidium perficit." i) Dein sequens exemplum ponit. 2) Vir nobilis per familiam suam ad domum amentium ducitur. Unum peümus, dicunt directori, prohibeas infelicem ne se perimat, nam saepius jam voluit suicidium patrare. Director duos custodes ponit apud amentem, qui fati- •                 gatus lectum petit. Post semi-horam amens desiderat praesentiam directoris, quem alloquitur dicens: Domine, approbo quod juxta desideria familiae meae, omnia media possibilia adhibes ad praecavendum suicidium, sed non ideo debes me torquere. Intolerabile mihi est, semper juxta me habere duos illos custodes, quorum oculi ne uno quidem momento a me avertuntur. Tam fatigatus sum, sed sic dormire nequeo. Pone eos ubi- cumque volueris, sed non tam prope lectum. — Director jubet custodes a lecto recedere, sed tarnen bene obser- vare eum. Post duas horas director redux petit a cus- todibus : quomodo valet infirmus f At illi: tranquillus est et dormit. Director appropinquat, vocat infirmum.... nullum responsum recipit... tangit illum sed non movet se.... O qualis consternatio ! Amens indusii oram sine ullo strepitu abscidit et seipsum strangulavit. —•—&—*—
		I) In O. C. p. 349, 411, 745. — 2) p. 676.

-ocr page 45-

		— 43 —
		Circumstantia Ubi. Legoyt generatim affirmat amentes non vel raro eligere locum determinatum. i) Non amentes aliquando eligunt loca dissita, ad salvandum honorem familiae, aliquando loca publica ex vanitate vel ad excitandam commisera- tionem, uti non raro faciunt qui legunt libros romanen- ses, vel, teste Dr. Ebrard, etiam illi qui nimis admiran- tur libros Graecorum et Romanorum. Circumstantia Quare. Ex epistolis quas reliquerunt suicidae responsum ha- bemus. Plurimae epistolae, uti dicit Dr. Brière de Boismont, 2) continent sequentia: „In hac terra non inveni nisi dedecus. — Ego ipse pcenam incurri crimi- num meorum" — Multi dolorem suum manifestant de niala consuetudine, quam vincere non potuerunt. — Nunc vir vitam libidinosam finit, quam emendare conatus est et quam morte voluntaria expiare putat; tune mulier, qua? dirigit verba ad virum, ut sese accuset de excessu, quem morte vindicare vult — Matrimonium promissum sed non contractum ex mala fide, saepius etiam tam- quam causa suicidii indicatur. Dein Dr. Brière 59 epis- tolas refert, in quibus tamquam causa assignata invenitur: i) Le Suicide p. 361. — 2) O. C. p. 300 -331.

-ocr page 46-

		— 44 —
		concubinatus. In diario „Le monde" i) annuntiatur suicidium Desiderii Oudard. Juxta corpus epistola inventa est in qua Oudard sese manifestat furem, inter alia, se furatum fuisse lapides pretiosos valoris fr. 150,000 Assignat participem et illum cui lapides pretiosos ven- didit. Indicat locum in quo argentum abscondit. Epi- stolae veritatem confirmavit, particeps inventus et captus. Post tot epistolas, quas refert dr. Brière et pnesertim post illam quam ex Diario retuli, in quibus nullam amentias indicium invenitur, mirum est, quod adhuc aliqui dicere audeant: omnes suicidas in ipso momento mortis amentia laborare. Nam, teste dr. Brière, 2) amentes raro scribunt litteras. Si scribunt, numquam scriptse sunt immediate ante mortem. Dr. Brière multos alios medicos, qui amentes curabant, interrogavit et omnes responderunt: amentes valde raro scribere causam suicidii. Ipsse epistolae amentium, si inveniuntur, amentiam confirmant. Ne objicias: amentes non potuisse scribere, ^on ha- bentes chartam vel atramentumj nam multi in eo ut suicidium patrarent, ab aliis a morte erepti ad domum amentium deportati sunt; multi etiam occasionem scri- bendi in ipso asylo habuerunt, uti testatur dr. Girard de Cailleux de suicidis de quibus loquitur. * * « 1) 6 Dec. 1894. — 2) O. C. p. 369-377.

-ocr page 47-

		- 45 —
		Idea suicidii apud amentes prsecipue oritur ex ipsa melancholia (lypemania), ex hallucinationibus, quibus putant sentire aliquid sive in capite, sive in ventre, et ut illud extrahant, caput vel ventrem aperire volunt — in hallucinatione vocem sine intermissione audiunt, qua imperium accipiunt, semetipsos occidendi; vel putant audire invitationem Dei transmigrandi ad ccelum; vel in imaginatione vident persecutorem, quem effugere cupientes, saltant per fenestram. Amentes omnibus qui andire volunt propositum mani- festant, quinimo ab aliis petunt laqueum. Apud non amentes idea nascitur ex passionibus, cruciatibus con- scientise, etc. Libido eorum non est delirium; mala vita eorum non est hallucinatio, nee miranda est eorum animi tristitia, quae non, sicut apud amentes, morbus sed conscientise vehemens accusatio est. Dr. Belouino i) eamdem cum Dr. Brière sententiam defendit, dicens : „multa facta non permittunt in dubium vocare existentiam monomanie suicicii. Sed rariorem existimamus quam aliqui auctores vellent, quorum quidam omne suicidium amentiam dixerunt..... Invitatus apud segrotum cujus medulla spinalis dolore affecta erat, quum affirmarem remedio violento ac doloroso opus esse, illo uti recusat. Tune adit celebrem professorem Parisiensem, qui idem remedium assignat. Redux narrat
		i) Les Passions T. II. p. 362.

-ocr page 48-

		- 46 -
		mihi consultationis eventum, addens: vos medici non habetis nisi remedia extrema, sed ego cognosco reme- dium quo prompte sanus ero. Sequenti die suicidio vitaï finem hnposuit. Certissime homo ille conscius et nullatenus amens erat." Quomodo posset suspicio oriri de amentia excusante quando passionibus omni modo indulgent ? Per passiones potest certo amentia momentanea provocari, sed tune ipsa amentia voluntaria et peccaminosa est, sicut incen- dium voluntarium reputatur, quod quis excitavit, ignem injiciendo materias combustibili et sicut actus malus praevisus ante ebrietatem voluntarius fit ipsa voluntaria ebrietate. Quomodo excusare poteris juvenem, qui post dilapidationem amasiam, dein seipsum occidit mense Decembri 1894, in diversorio Ultrajectensi; et illum, qui eadem die, eadem in urbe, semetipsum occidit post ebrietatem ? 1) Qualem excusationem invenire poteris in duello Americano, in quo sorte ille designatur, qui semetipsum occidere debet? 2) * An suicidium ex taedio vitae (spleen), amentise indi- cium affert? „Dicunt monomaniam suicidii quam vocant spleen valde frequentem esse apud Anglos; sine difficultate credimus populum tam materialem terribili illo morbo 1) Diarium , De Tijd" 31 Dec. 1894. — 3) cfr. Le monde 23 Dec. 1894.

-ocr page 49-

		— 41 -
		saepe laborare, sed veritas distinguenda est ab exagge- ratione. Certum est leges Anglise suicidium stigmate notare. Ad evitandum dedecus, medici familias tradunt testimonium in quo dicitur eum amentem fuisse, et cum medicis magistratus claudunt oculos. Exinde orta est opinio multos Anglos laborare monomania suicidii." Ita Dr. Belouino. i) De hoc taedio Dr. Brière 2) habet sequentia: Taedium saepe quidem ducit ad amentiam; bene tarnen distin- guendum est, nam non omne taedium irsania est; taedium est morbus moralis, qui certe uti poterit medici cura, sed cujussanatio remedia fortiora requirit. „Quando aliquis morte perdit caros suos, vitam fastidire potest ac seipsum occidere ex taedio. In hoc casu taedium causa secunda est, dolor autem de morte carorum causa prima suicidii. A contrario fieri potest aliquem habitua- liter somniculosum esse, habere cogitationes atras et melancholicas; huic nihil amplius placet, sed omnia eum moerore opprimunt. Quando aliquis dolor major hunc visitat, sese occidet.... Hoc in casu melancholia causa prima est et dolor circumstantia accedens. Existit ergo taedium acquisitum et taedium originale." i.e. quod a primis annis adfuit ex mala corporis dispositione ; sed haec melancholia nondum est amentia, sed facile fieri potest si nullatenus religione oppugnatur.
		1) Les Passions T. II. p. 363, — 2) O. C. p. 268 seq.

-ocr page 50-

		-48-
		Si ergo praecessit monomania tsedium excusat. Si taedium oritur ex magna invohintaria calamitate et persona pia est et religiosa, tune si in ipso momento calamitatis exorta? suicidium facit, magna suspicio amentias saltem momentaneje aderit. i) Si autem taedium acquiritur ex mala vita, quis excusare poterit suicidam ? Stulti fuerunt in vita indulgentes malis inclinationibus; stulti sunt in morte provocantes eam; sed non sunt amentes. Variis modis taedium intrat animum hominis. Ecce homo circuit mundum ad quaerenda delectamenta et invenit tristitiam; noctem in diem convertit ad occur- rendum gaudio et tasdium se offert; voluptatis delecta- menta brevia longo dolore pelluntur; post lusus taedium tamquam praemium se donat; post spectacula domum rediens nausea tamquam spectrum comitatur eum; quando librum romanensem perlegit tsedium claudit librum et anima hominis, ad gaudium aeternum creata, ingentem gemitum dat. O si fides gemitum susciperet et sancti- ficaret, sed eheu, fides apud eum non invenitur! Tune mors extendit brachia et miser ille dolore animi pulsus se plena eum libertate tradit. Nam merito dicit Belouino: „in suicidio ex solo taedio libertas semper existit." 2) V 1) Gury Theol. mor. I p. 415 in nota Ballerinii, non vult poenam ecclesUsticam applicare iis, qui „passione gravissimte tristitice turbata phantasia se occiderunt. — 2) O. C. p. 222.

-ocr page 51-

		— 49 —
		Quid dicendum de suicidio sub titulo religioso ? Potest esse prsestigia diabolica — Suarez apud Ribet i) dicit: „diabolus potest eludere sensus et facere ut ap- pareat caput abcisum et sanguis fluens, cum revera nihil tale fiat." Tali prsestigia sic dicli Fakirs s^ vivos sepelire faciunt et resurgunt. Sic Lamae in Tartaria et Thibet ventrem cultro aperiunt et non moriuntur. Potest esse fanatismus. — In India et olim in Japonia ex doctrina Boudhismi multi se occidunt in honorem idolorum. Potest fieri ex gravi ignorantia culpabili in materia religionis. — Hic revera exclamare possumus: o ccecitas in re morali! Deum, Dominum vitoe graviter offendunt semetipsos occidendo, (nam invincibilis ignorantia in hac materia admitti nequit in eo qui ex impatientia se perimit) et tarnen desiderant ccelum adire. Suicida ali- quis, uti refert Dr. Brière, 2) scriptum reliquerat in quo familiam enixe rogabat, ut pastorem celarent suicidium et sic preces Ecclesias acciperet. Gall et Debreijne re- ferunt sxempla hominum qui ex ignorantia crassa suici- dium timentes, sed mortem cupientes prius homicidium fecerunt, ut capite damnati, antequam occiderentur tem- pus pcenitentias haberent. Potest demum fieri ex monomania religiosa. — Es- quirol citat exempla amentis, qui audiens vocem Dei:
		1) La mystique div. T. til. p. 121. — 2) O. C. p. 308. Tkactatus.                                                                                 4

-ocr page 52-

		- 56 -
		veni fili mi — et militis amentis videntis currum ignitum ad illum recipiendum — ambo aperuerunt fenestram, unus ad currendum ad Deum, alter ut ascenderet currum. Circumstantia Quomodo. Si quis crudeli modo semetipsum occidit, indicium est amentise. Exempla afferri possunt amentium qui se- metipsos vivos combusserunt. Amentes saepe laborant insensibilitate (anesthésie.) In hoc statu semetipsos vulnerant vel comburunt sine ullo dolore. V O utinam legem hsereditatis inspicientes omnia suicidia morbo hsereditario, adscribere possemus; utinam apud omnes suicidas tales circumstantias inveniremus, quibus culpa evanesceret! Sed, uti in sequentibus videbimus, plurimi sunt qui non ex morbo mentis, sed ex morbo animae vitae finem imponunt.

-ocr page 53-

		PARS II. De suicidio hominis sanae mentis.

-ocr page 54- -ocr page 55-

		ifiy .i w...... V ..,■,/.. ... T....... ...... ... w:i\\. ...■:/.,... v •• V \'■•" V \'.J V \'Ty???
		dS^UT I. De tentatione suicidii.
		X rinceps mendaciorem semel verum locutus est, nempe, quando Domino respondens, dixit: „pellem pro pelle, et cuncta qua; habet homo, dabit pro anima sua." (job ir. 4.) Respice ad navigantes: in tempestate omnia profun- dunt in mare, ut vitam servent. Respice ad segrotos: molestissima remedia adhibere non recusant, quinimo ignis et ferri experimentum s"bire minime dubitant pro incerta sanitate recuperanda. Juste ergo, S. Augustinus in sua ad Armentarium epistola, miratur molimina hominum, ut paulo longius vivant. Unde horror ille uni versalis, quo cuncti, usque ad infantes et senes mortem reformidant, exoritur, nisi ex eo, quod ipsa natura nostra a morte abhorreat, velut ab eventu, quo sibi accidere non possit quidquam magis adversarium ? In moriendo igitur qusedam natursc nostrje

-ocr page 56-

		— 54 —
		offensio et depravatio insit necesse est, quae revelatione divina edoctis eo conspicitur, quod vita humana ad perpetuum animae et corporis consortium destinata, hominis ipsius culpa a divina voluntate recedentis dissolvatur. Quis autem hominem ad hanc culpam seduxit ? Ille qui dixit: „cuncta quas habet homo dabit pro anima sua;" ille invidia ductus morti introitum dedit in mundum. Si, uti ex supradictis patet, mors tanta miseria est; si communis omnibus inest horror sepulchri, mirum fortasse apparebit, hominem tentari posse, ut mortem illam amaram sibi inferat. Et tarnen tentationem suicidii existere dubitandum non est. S. Bonaventura declarat: „acerbissimfe tenta- tiones videntur: hsesitatio in fide Catholica, desperado de Dei misericordia, spiritus blasphemice contra Deum et Sanctos, et tentatio injiciendi sibi manus et se perimendi." i) Idem habet Ribet: „angustia desperationis tanta esse potest, ut sequatur tentatio suicidii." 2) * * * Sicut omnis tentatio, etiam hsec suicidii triplici ex causa oriri potest, nempe: a natura nostra corrupta, a 1) Apud Philippum a SS. Trin. Theo\', myst. T. I. p. 499. — 2) O. C. T. I. ch. aft, n. 5. — cfr. etiam J. L. Jansen, Geestelijke brieven v. d. H. Alphonsus p. 11.

-ocr page 57-

		- 55 -
		mundo vel a diabolo. Ssepe autem triplex causa simul influet; nam si natura corrupta continuis peccatis et indomitis passionibus pessima facta, aurem prsebet falsis doctrinis hominum mundanorum, facillime diaboli fasci- natione collum in laqueum inseret. Si ex vita Sanctorum ostendo, eos non immunes fuisse tentatione suicidii, nemo mirabundus amplius erit, si infirmi in fide hac tentatione laborant. Venerabilis mater Agnes in eo ut monasterium ingre- deretur, pontem transiens, a diabolo ipsi apparente tentabatur, ut se in flumen projiceret. i) Venerabilis Ftanciscus Libermann, qui anno 1826 ex Judaismo transiit ad Catholicismum, tam vehementer cum hac tentatione luctari debuit, ut neque apud se, neque in cubiculo aiiquod instrumentum aculum retinere auderet. Dein ipse fatetur: „quoties pontem transeo, cogito doloribus finem imponere, prosiliendo in flu- men." 2) Beatae Christinae de Stommelen diabolus sub figura S. Bartholomei apparens dixit: „filia mea multum oras et magnum desiderium habes intrandi in regnum Dei. Scias, suicidium esse medium maxime promptum ccelum intrandi." Haec tentatio duravit per sex menses. 3)
		1) cfr. Ribet O. C. T. II. ch. XI. n. 5. — 3) cfr. Petits Bol. T.XV P- 73 - i) Pet. Bol. T. VIN p. 258.

-ocr page 58-

		- 56 -
		Benedictus XIV, inter alia animadvertit, daemones aliquando se transfigurare in angelos lucis, et Christi Domini, B. M. Virginis ac Sanctorum speciem, Deo per- mittente, assumere. Et postea hasc memoratu digna adjur.git: „idque tanta calliditate et versutia facere, ut viros etiam probatïe virtutis non semel in errorem in- duxerint; quodque notatu dignum est, aliquando in suis visionibus et apparitionibus bonum persuaserunt, ut majus bonum impedirent, et ad aliquem actum virtutis hortati sunt, ut facilius incautos deciperent, et successu temporis ad horribües lapsus sensim inducerent; a quibus ut ca- veatur, tam orationis prresidium, turn vii\'orum prudentum ac in discretione spirituum versatorum consilium est necessarium." i) Quia Sancti et jnsli Deum invocant, astutiam diabo- licam detegunt. Sed illi qui non stant super petram veroe fidei, fascinationibus ejus credunt. Hoc probari potest ex S. Augustino, qui snepius loquitur de suicidio Donatistarum. In epistola ad Bonifacium anno 417 scribit, quod ex Donatistis quotidie aliqui se in aquam vel ignem projicerent, ut sic mortem invenirent. Et quis eos ad tantum fanatismum excitavit, nisi ille qui dixit Ipsi Sal- vatori: „Si Filius Dei es, mitte Te deorsum ?" Et quare, quajrit S. Augustinus, aures tentationi proebue- runt? Quia Christum non habentes in corde suo, dia-
		1) De Serv. Dji Beat. LUI. c. 51.

-ocr page 59-

		— 57 -
		bolo locum dederunt et perierunt sicut grex porcorum qui totus abiit per prseceps in mare. (Matth. VIII.) Ad Donatum, sacerdotem qni ad partes Donatistarum transierat, a catholicis ereptum ex puteo in quem, ut se occideret, insilierat, scribit: audivi, te ad proban- dum te bene fecisse, allegavisse textum S. Pauli: „Si tradidero corpus meum ita ut ardeam." Ex quo patet diabolum apud Donatum eodem modo processisse, quo apud Salvatorem, falso allegando Scripturam Sacram. i) * * # Qui falsam habet fidem, falsam etiam habet spem, quie in fide fundatur; ideo Donatistse tam facile diabolo indulserunt; plures autem sunt, qui quamvis fidem non amiserunt, spem tarnen amplius non habent, quia propter multitudinem peccatorum de misericordia I)ei desperant. O quam miseri sunt qui virtutem spei amiserunt, quam debiles quia fides eorum languescit: cognoscunt Deum, credunt severum judicem; obliti sunt quia misericors et miserator Dominus ! Si ad hos tentator accedit, dicens : major est iniquitas tua quam ut veniam mereatur, non difficile erit ipsis mortem tamquam remedium proponere ac suadere. Tune magnum illud luctamen inter despe- rationem et fidem infirmam incipit se manifestare; sxpius fugiente ratione exclamant: laqueo me suspendam et similia, furibundique conamina inefticacia suicidii adhi- i) cfr. Ponjoulat. Lettres de S. Aug. T. III.

-ocr page 60-

		-5»-
		bent, et in tali statu ad domum amentium transportan- tur ac in amentia ssepe perpetrant, quod antea fide retenti non auderunt. Juxta Dr. Brière prffisertim illi qui contra sextum praeceptum pollutionibus etc. peccaverunt vexantur ten- tatione suicidii. i) Toussaint Dufau dicit: „luxuria parit odium monstrosum adversus Creatorem, et in anima gignit desperationem de saeculo futuro. Hoc effectu horrendo explicari possunt furores et blasphemise tot hominum, qui hodie juraverunt in exitium religionis. Contra Deum arma sumunt, quia scelerum mole gravati sunt. Desperado de futuro, quse oritur ex stultitia im- piorum etiam explicat horrenda suicidia, hodie tam multiplicia; quia nempe multi impuri sunt." 2) Idem dici potest de ebriis, quia „luxuriosa res vinum; 3) quia „fornicatio, vinum et ebrietas auferunt cor ;" quia „ubi ebrietas, ibi diabolus;" (S. Joès. Chrys.) quia „multos exterminavit vinum." * Conspiciamus nunc eos qui post fidei naufragium mundo adhserent, i.e. principia hujus mundi sequuntur, dicentes se sapientes scientia hujus sasculi, quae Deum esse negat; putantes se honestos moralitate philosophia
		1) O. C. p. 39 — 2) Les magnificences de la grace. p. 100. — 3) Prov. XX. 1. Osee IV. 11. Eccl. XXXi. 30.

-ocr page 61-

		- 59 —
		moderna tradita: ede, bibe, lude, post mortem nulla voluptas. Satanas utitur hoc mundo ad perdendas ar.imas, nam „mundus totus in maligno positus est," i) i.e. sub maligni potestate constitutus est, qui eum concupiscentiae carnalis vinculis captivum, de flagitio in flagitium trahit. Non quod homines mundani ad peccatum cogantur a diabolo, sed „deserti a luce justitiaa et per hoc conte- nebrati, quid pariunt aliud quam opera tenebrarum f" S. Augustinus de Nat. et gratia C. XXIII. Si teste dilecto Domino nostro, satanas expetivit Apostolum, ut cribraret sicut triticum, 2) sed non potuit quia rogavit pro eo Salvator; quantopere agitabit et concutiet eos qui mundi principia sequuntur; pro illis licentiam non petit, quia princeps hujus mundi est, et Christus pro mundo non rogavit. 3) Impietatem philosophiae modenue et morum corrup- tionem laqueum multis parare, probari potest auctoritate virorum, qui scientia praediti, causas suicidii investiga- verunt. „Religio quse, prout agnoscit physiologia, maxime remedio est contra suicidium, quotidie magis magisque discedit prsedicatione doctrinarum, quaa originem nostram vilissimam tradunt et animam nostram simul cum cor- pore in eodem sepulchro reponunt." Legoijt. 4) 1) I Jois V. 19. — 2) Luc. XXII. 31. — 3) Jois\' XVII. 9. — 4) Le Suïcide p. 308.

-ocr page 62-

		— 6o -
		„Unde terribilis progressio suicidii? Quare triste dic- tum Chatterton: i) „desperare et mori" — quotannistot millia infelicium repetunt? Causa est: Societas moderna nullam amplius fidem habet. Ast anima? non vivunt sine fide, et corpora non vivunt sine anima." Dr. Ebrard. 2) „Quando doctrinas quae traduntur viles, terrestres sunt, atque materialismum, pantheismum vel atheismum sapiunt, homo, nobilis illa creatura Dei, magnus ille rex naturse, creatus ad cognoscendam et possidendam sternam Ve- ritatem, fastidio habebit ét veritatem ét existentiam; ni- hilum invocabit, et in furore suo vitam sibi adimet." Dr. Debreijne. 3) * * * Quam similes homines hujus saaculi sunt iis quos in sua epistola describit S. Judas: „quascumque ignorant blasphemant, qusecumque autem naturaliter tamquam muta animalia norunt, in his corrumpuntur;" qui juxta Jeremiam, „dixerunt: desperavimus: post cogitationes enim nostras ibimus et unusquisque pravitatem cordis sui faciemus." 4) Quam similes illis quos describit S. Paulus: 5) „tene- bris obscuratum habentes intellectum, alienati a vita Dei, per ignorantiam qu:e est in illis propter c<ecitatem cordis ipsorum. Qui desperantes semelipsos tradiderunt 1) Thomas Chatterton poela, anno natatis 18 veneno se occidit. — 2) Apud Legoijt O. C. p. 82. — 3) Da Suïcide p. 12. — 4) Jer. XVIII, 12. - s) Eph. IV. 18-20.

-ocr page 63-

		- Ói —
		impudicitiae, in operationem omnis immunditise, in ava- ritiam" i.e. juxta S. Anselmum insatiabiliter. Ab Evangelistis narratur expulsio dEemonis ab iis qui Christo, regionem Genasenorum adventanti, occurrerunt. Notum, quomodo satanas, expulsus ab illis infelicibus, petierit et impetraverit transire ad gregem porcorum. Spectaculum hoc gregis pracipitati in mare, imaginem prsebet hujus sreculi, in quo tot homines porcis illis similes in vita, eisdem in mortis genere assimilantur. Juxta S. Marcum, ad dou millia porcorum suffocati sunt. Quis autem numerare poterit gregem hominum, qui tamquam irrationabilia animalia vivunt et per spiritum desperationis prrecipitantur vel in ignem vel in aquas? Mgr. Bougaud i) dicit: Ultimis decemannis (1876-86) ex flumine (Seine) plus quam 600 mulieres et filioe et fere 2000 viri extracti fuerunt, qui desperatione ducti sese in flumen projecerunt." In ephemeride: Bulletin de la soc. de méd. ment. de Belgique 2) invenire est: „Annuatim in Europa 60,000 hominum suicidio pereunt." Et inter hos magnus est numerus qui jam in prima juventute taïdio vitam exstinguunt. „In solo anno 1887, 375 juvenes retatis intra 16 ad 21 suicidium perpetra- verunt" Proal. 3) „Sed his addendi sunt, dicit Legoijt, qui conomina 1) Le Christ. et les temps prés. T. V. p. 154. — 2) Jiin 1893 p. 258. — 3) Crime et peine p. 187.

-ocr page 64-

		— 62 -
		suicidii adhibuerunt. Ex 100 qui conantur mortem adire, juxta Esquirol vix 40 perveniunt." Juxta Dr. Brière: pro uno suicidio duo conamina computanda sunt. * * Hsec tentatio gradatim procedit. „Cum peccato originis plus depravatum sit cor, quam mens hominis, et experientia teste, focilius sit credere quam vivere Christiane, legitima est consecutio, quod rebellio contra legem et moralem doctrinam Christi origo sit rebellionis contra fidem, mysteria et dogmata Christi." Ita Theol. Wirceburg. T. II. p. 275. „Iniquitates capiunt impium et funibus peccatorum suorum constringitur." 1) Tune ingemiscit, sicut Augus- tinus: „ex perversa voluntate facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur facta est necessitas, quibusdam anulis sibimet annexis tenebat me stricte dura servitus." 2) — „Peccatum peccavit Jeruzalem, prop- terea instabilis facta est." 3) — Et „contingit eis illud veri proverbii: canis reversus ad suum vomitum et sus lota in volutabro luti." 4) — Lassati desperatione amit- tunt virtutem spei, et nolunt amplius intelligere ut bene agant; dubitantes sese conjungunt cum iis qui fidem negaverunt, vel admirantur eos qui fidem numquam
		1) Prov. V. 22. — 2) Conf. 1. VI. — 3) Jer. Lam. I. 8. — 41 2 Petri II. 22.

-ocr page 65-

		-63-
		habuerunt et sicut dicit Psalmista: „erraverunt ab utero." i) Virtute spei per fidem negatam amissa, nulla spes remanet nisi passio spei, quam communem etsi diversi- mode habent cum animalibus, et cum iis qui ab utero tamquam irrationabilia animalia vixerunt. Olim hsec passio spei intra justos limites continebatur virtutibus fidei et spei, nunc autem modum non amplius cognoscit. Olim hjec passio in iis ad veram beatitudi- nem dirigebatur, scientes hominem creatum esse ad Deum; nunc autem „sestimaverunt lusum esse vitam nostram et conversationem vitE compositam ad lucrum, et oportere undequaque etiam ex malo acquirere." 2) Spes eorum non amplius secundum Christum, sed secundum philosophiam et inanem fallaciam et ^traditi- onem hominum ac elementa mundi, contra quas jam Apostolus monet Colossenses. Pulchre philosophiam modernam describit Albert Weiss: 3) „Philosophia ludit cum homine, sicut puer aliquando cum canicula, cui propriam caudam in ore ponit. Currere vult et non potest; circa seipsum vol- vitur donec in terram cadat. Tali modo philosophia ludit cum homine, quando eum docet: hominem nul- lum alium finem habere prseter semetipsum." Talem philosophiam sequentes videamus diversos 1) Ps. LVII, 5. — 2) Sap. XV. 12. — 3) L\'homme complet T. I. p. 317-

-ocr page 66-

		-64-
		circulos facientes, donec desperantes in taïdium vitae cadant. „In omnibus quae amavi, possedi, desideravi, quaesivi, volui, petivi, decrevi, semper aliud novum decrevi, rogavi, volui, quassivi, desideravi et possedi." Maxime Ducamp. i) Est illud quod dicit Jeremias: l.c. „pecca- tum peccavit Jeruzalem, propterea instabilis facta est." Si finis hominis est ipse homo, omnem curam habebit fruendi creaturis. Si inopia torquetur, desideriis immoderatis agitatur; nunc invidia murmurat et fortunae maledicit, tune di- vitias fraude et furto acquirere studet, et si non potest, socialistis se adjunget, ut aliquam saltem satisfactionem sentiat in pulcherrimis problematibus seditionis et anar- chiae. Quia autem solutio semper differtur, ideo taedium vitae furorem sequitur. Si autem vel haereditate vel duro labore divitias acquisivit, copia strangulatur. „Penetra in palatia divi- tum, et mirabundus eris de indifferentia qua splendida percurrunt cubicula, in quibus tarnen omnes thesauros artis et luxus invenies. Cibos raros et exquisitos, vinum purum et delicatum, quibus mensa eorum instructa est, erudita palata fastidiunt; ingenii acies coquorum requi- ritur, ut semper aliquid novi apponant. Ars musica et spectacula successu carent ad eorum hebetationem aufe- rendam; plurimum exclamant: o quam nauseosum! I) Mémoires dun Suicidé.

-ocr page 67-

		-65-
		Ut taedium quotidianum vincant, omnibus viis sese committunt, omnes regiones peragrant, omnes dies fes- tos agitant; saturati ac fatigati domum redeunt, ubi silentes et immobiles manent, tsedium languens vultu mcesto prodentes „Tta Dr. Brière." i) Videmus quomodo pauperes et divites per hoc prin- cipium modernse philosophüe: homo sibi finis est, ad tsedium vitae pervenerunt. Et „quando ha?c passio animum invasit", dicit Dr. Belouino, „quando ele- menta cupidinis evanescunt et ad nihilum reducuntur, dolor fit gravissimus. Languor mortiferus, paralysis quasi moralis impotentem illum reddunt ad cogitandum vel agendum; indifferens fit circa omnia, et nulla res potest torporem depellere. Ex hoc statu vellet sese eripere, sed nullibi exitum videt; vita ipsi gravis est, horae ipsi ssecula videntur.... Non sunt tormenta, qua? comparari valent cum hoc torpore animse in corpore, qui vitam intolerabilem reddit." 2) * * * In hoc statu unum adhuc explorare ssepe student: quia creaturae ipsis veram beatitudinem procurare non valent, saltem felicitatem somniare volunt. Ideo ad usum opii, morphini, ad excerptum cannabis Indicse, (quod haschisch vocant) refugiunt. Certe, voluptuose somniant, sed evigilantes profundam melancholiam sen- 1) Du Suicide p. 277—78. — 2) Les passiom T. II. p. 157. Tractatus.                                                                                 5

-ocr page 68-

		- 66 —
		tiunt, et introitum dant morbo nervoso, qui dolores acerbissimos corporis animse tsedio addit. Edere, bibere, ludere jam non possunt, ergo finem suum ultimum attingere non valent. Sed quod pejus est, in simili statu sunt, quo olim Egyptii, de quibus dicit Sapientia XVII: „vinculis tenebrarum et longse noctis compediti, fugitivi perpetuse providentise jacuerunt........ Personae tristes illis apparentes" (spectra) „pavorem illis prsesta- bant — nee siderum limpidse flammae illuminare pote- rant illum noctem horrendam — semper enim prsesumit saeva, perturbata conscientia — nihil enim est timor nisi proditio auxiliorum" i. e. desperatio omnis auxilii, quod humana ratio potest reperire i) — „Ipsi sibi erant graviores tenebris." Merito dicit S. Paulus: a) „prudentia carnis mors est;" non tantum animse per peccatum mortale, sed uti in exemplis ostendam etiam corporis. Sicut caniculse cum cauda in ore circulantes non tantum cadunt, sed saspius se mordent, sic etiam illi homines, quibus mala philosophia, uti supra cum Weiss allegavi, caudam in ore ponit, post multos circulos cadentes in tsedium ac desperationem, prse furore propriam caudam mordent suicidio Exempla. Dr. Foissac 3) narravit: unus ex amicis meis visitans 1) Ita Grotius in C. C. S. S. T. XVII. — 2) ad Rom. VIII. 6. — 3) Apud Brière O. C. p. 375.

-ocr page 69-

		- 67 -
		celeberrimum chirurgum Cooper, ab eo bene receptatus est. Quum villam pulcherrimam chirurgi adivisset, et amicus magnificentiam hortorum, pulchritudinemque ar- borum admiratus fuisset, Cooper dixit illi: Sane arbores pulchrse sunt, sed nulla est quas non inspiravit mihi ideam laqueil Honor enim et divitise ejus benedictione caruerunt, de qua lonquuntur Proverbia: „benedictio Domini divites facit, nee sociabitur eis afflictio." i) * * * A. Legoijt scribit: „Anno 1815 celeber politicus lord Castlereagh sese projecit in craterem Visuvii. Exem- plum ejus multos habuit imitatores, et multi Angli, qui Uedio vitae (spleen) laborabant ibi mortem qufesiverunt." 2) An hi pauperes fuerunt, qui tales itineris sumptus pro tali sepulchro solvere poterant f Nequaquam, sed „las- sati erant in via iniquitatis." 3) * * * Julius Lévij anno aetatis 48 Parisiis suicidio finem vitae quaesivit. Erat maximus hujus temporis epicureus, plenus fortunarum. Quare ergo vitam odio habuit? Uti in scriptis relictis dicit: taedio insanabili afficiebatur. 4) Exemplum esse potest pro sententia Proverbiorum: „Anima saturata calcabit favum." 5) ——4~->— 1) Prov. X, 32. — a) Le Suicide p. 28. — 3) Sap. V. 7. — 4) Diarium. „De Tijd" 3 Apr. 1894. — 5) Prov. XXVII, 7.

-ocr page 70-

		*£>S£j\\S\\§\\g, ^1iS^^§\\g\\g^s<j^^G^
		Ö&PU"? II. De vera et falsa fortitudine. T^ngelus lucis veram fortitudinern prcedicavit, dicens: / „forti animo esto," sed addidit: „in proximo est, ut a Deo cureris." i) — Angelus tenebrarum, qui, juxta S. Paulum 2) saepe „transfigurat se in angelum lucis," fortitudinis speciem in suicidio praedicat, dicens olim per uxorem Job, nunc autem per inanes philosophos: „benedic Deo et morere." 3) Hodie multi impii inveniuntur qui summis laudibus suicidium extollunt, quasi fortis anima? indicium. Audi litteratorem Julium Lemaitre ore pleniore laudantem suicidium familiae Caubet (1 Jan. 1894). — Dominus Caubet, quamvis socialista, divitias et gloriam anhelabat; parcimoniam autem ignorans pecunia non abundabat, quinimo mense Januarii domus conductse pretium solvere 1) Ang. Raph. ad Tob. V, 13. — a) 2 Cor. XI, 14. — 3) Job. II, 9.

-ocr page 71-

		_69-
		nequibat. Locator dilatioDem sex mensium ipsi dedit. Si voluisset interea supellectilem abundantem vendere, facile solvere potuisset. Sed fratrem uxoris, qui jam ssepius pecuniam dederat, iterum adire facilius reputa- bant. Hic autem hac vice recusabat. Ideo decernunt suicidio rem finire. Non autem sine solemnitate huic vitae valedicere proponebant — „Impius cum in pro- fundum venerit peccatorum, contemnit" i) Prandium pingue praeparant, ad quod amici et noti invitantur — Ultimam voluntatem circa cadaverum combustionem notam faciunt. Et nunc quasi ad nuptias optima vesti- menta induunt, in coenaculo se prosternunt, laudanum sumunt, carbones accendunt et post paucas horas animam efflant. „Laudatur peccator in desideriis animae suae;" 2) nam Julius Lemaitre hoc suicidium vocat „sublime, dignamque imitationem antiquitatis et virtutis Romanae." Verumtamen, „non est speciosa laus in ore peccatoris." 3) * * * Uxor operarii Hoffmann, non amplius paupertatem sufferens, postquam se et quinque suos infantes inebria- verat, carbones accendit, ut sic in aeternitate evigila- rent. Paula Minck super horum sepulchrum posuit flores taenia rubra involutos cum inscriptione: victimis
		1) Prov. XVIII, 3. - 2) Ps. IX, 24. — 3) Eocl. XV, 9.

-ocr page 72-

		— 70 —
		miseriae! i) — Quadrat hic ironia Jeremiae : 2) „date flores Moab, quia florens egredietur." V Dr. Tanner qui fortitudinis corporalis gloriam quaesi- vit impio quadraginta dierum jejunio illudens Christo, fortiter etiam animam efflare voluit, exclamans: „Satur vitae mori decrevi, religionem non habeo, Christianis- mum odio prosequor." 3) Si, ut exemplis patet, suicidium laude extollitur et flovibus coronatur: non abs re erit de vera fortitudine sermonem habere. Si spiritus hujus saeculi donum forti- tudinis praebens, in dolorum acerbitate laqueum vel gla- dium vel carbones, tamquam ultimum remedium, in manibus miserorum ponit; Spiritus Sanctus donum for- titudinis tribuens, in medio cruciatuum non tantum fronte serena patientes reddit, sed saepe blandi et heroici risus gratiam in labiis diffundit. * •■;: * Quid est fortitudo ? „Est virtus ccercens timores, audaciasque moderans, instantibus periculis." 4) Hanc virtutem cardinalem multse aliae virtutes circumstant: magnanimitas et magnificentia, patientia et perseverantia.
		1) Le Monde 10 et 12 Oct. 1894. — 2) Jer. XLVIII, 9 — 3) Diarium ,,De Tijd" 15 Maii 1893. — 4) Barre. De virt et passio- nibus T. II. p. 380.

-ocr page 73-

		— 7i —
		Virtuti fortitudinis correspondet donum Spiritus Sancti ejusdem nominis, per quod altiori modo roboratur et quod definitur: „habitus supernaturalis, quo mens robo- ratur ut omni.i virtutum dfficilia atque pericula etiam gravissima ex Spiritus Sancti instinctu, cum divina in- victaque fiducia pro Christi amore tolerentur." i) „Objectum doni fortitudinis indicatur: omne scilicet quod est difficile et arduum in exercitio aut conserva- tione cujuscumque virtutis, secundum illud S. Pauli: „omnia possum in Eo, qui me confortat;" ita ut donum fortitudinis versetur circa hanc omnem materiam, quam apprehendit fortitudo, quatenus est virtus turn generalis tum specialis." Barre 1. c. Duo fructus Spiritus Sancti specialiter fortitudini respondent: patientia et longanimitas. Ad donum fortitudinis referlur quarta beatitudo: „Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur" Barre 1. c. * * * Ne dicant: justi opus non habent fortitudine, quia beati praedicantur, et „numquid rugiet onager cum habuerit herbam, aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit ?" 2) Non enim donum fortitudinis hominem praeservat ab afflctionibus spiritus aut carnis. Omnis justus cum Job 3) dicere polest: „nee fortitudo lapidum est fortitudo mea, 1) Barre O. C. T. I. p. 257. - 2) Job. VI. 5. - 3) Job. VI. 12.

-ocr page 74-

		_ 72 _
		nee caro mea aenea est", et saepe cum Psalmista: i) „quoniam defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus" — „Omnes gentes circuierunt me.... circum- dantes circumdederunt me...... sicut apes....... impulsus eversus sum ut caderem: et Dominus suscepit me..... Fortitudo mea Dominus." — S. Bernardus quaerit: „quis ille impulsor f Non est unus. Impulsor diabolus, im- pulsor mundus, impulsor homo." 2) Nonne mundus etiam hodie clamat: „circumveniamus justum... Contumelia et tormento interrogemus eum, ut... probemus patientiam ejus?" Sap. II. — Impulsor homo, et hic saepe familiaris, sicut uxor Job. Quinimo saepe parentes filios suos a via justitias retrahere conantur, uti saepius legitur in vita sanctorum. — Impulsor ipsius hominis natura corrupta, nam per justitiam passiones non exstinguuntur. Haec inter pium et impium quoad passiones dififerentia sola est: pius gratia fortitudinis dirigit et domat passiones, sed indomitaa passiones impium ad omne malum provehunt. Legenti Confessiones S. Augustini perspicuum erit stimulum carnis etiam justum vehementer impellere. Et in quantum permittit Deus, maximus impulsor est diabolus. — Quanta mala inferre studuit S. Job? Cola- phizavit S. Paulum. — Quod S. Augustino 3) vigilant1 surripere non potuit, dormienti extorquere saltem voluit 1) Ps. XXX, II et CXVII, 10-14. — 2) Serrao 85 in canlic. — 3) Conf. 1. X. c, 30.

-ocr page 75-

		- 73 —
		per somnia inhonesta. Mundani putant justos non cog- noscere objectiones quas scientia impia contra fidem et mores facit, ideoque contra Deum, Ejusve Providentiam nullas sentire tentationes. Audiamus Philippum a S. S. Trin.: „Permittit ali- quando Deus, quod diabolus existentibus in purgatione spiritum blasphemias suscitet, qui singulis eorum concep- tionibus immixtus, ad horribiles contra Deum etSanctos blasphemias quasi compellit interius in mente et exterius ad eas exprimendas voce. Quidquid sanctum tune vident, pium audiunt, devotum legunt, illo blasphemke spiritu in deteiïorem partem detorquetur... Vix concipi potest, quales angustise in eorum anima generentur." i) Ha;c tentatio S. Mariam Magdalenam de Pazzi per quinque annos concussit. 2) Cum hac tentatione S. Hugo episcopus fere per totam vitam certavit. 3) Molestiam hujus tentationis S. Vincentius per quatuor annos sentivit et immolando vitam suam Jesu Christo, in persona pauperum, vicit. 4) Tantse fuerunt tentationes B. Angelae de Fulginio, ut pro commutatione horum tormentorum, uti ipsa fatetur: „ego libenter eligerem et vellem omnia mala et infir- mitates omnes et omnes dolores qui fiunt in omnibus „
		1) Theol. myst. T. I. Art. 6. — a) Pet. Bol. T. VI. p. 170. — 3) Pet. Bol. T. IV, p. 112 — 4) Mgr. Bougaud, Hist. d. S. Vinc. T. I, p. 49.

-ocr page 76-

		- 74 —
		corporibus hominum sustinere." Philippus a S.S. Trin. 1) Nee fortes spiritu semper fortes sunt corpore, sed saepius corporalibus doloribus afficiuntur; ita quidem ut-, si morborum vim describere velles, non sine utilitate Sanctorum vitas percurreres, ad faciendum catalogum afflictionum coporalium. Ne ergo dicant: justi beati sunt et sicut boves ante prsesepe plenum deliciarum stant. Beatitudo fortium non est materialis, sed spiritualis, ac consistit in spe, ut per patientiam promissam reportent beatitudinem ccelestem, et ideo etiam hic in terra, „gaudium justo est, facere judicium." 2) Hsec dicta sunt, ad cognoscendum in quo vera forti- tudo consistat; nam „vitia non decipiunt nisi sub specie umbraque virtutum;" 3) et „temerarius vult se credi fortem;" 4) ac „homines perditi ét vitia ét virtutes con- trariis nominibus vocant: gloriam amare, magnanimita- tem; arrogantiam, confidentiam;.... injustitiam, fortitudi- nem vocant; justitiam, imbecillitatem; contemptum fastus et glorije, servilis esse animi aestimantes; et tandem malorum tolerantiam, ignaviam et infirmitatem." S. Joes Chrys. 5) Jam vero, quia fortitudo virtus cardinalis multas sub
		1) O. C. T. I, p. 416. — a) Prov. XXI, 15. — 3) S. Hieron. Ep. VII. ad Laet. — 4) S. Prosper. Lib. III de Vita Con». C. I. — 5) Lib. III, contra vitup. vitae mort.

-ocr page 77-

		— 75 —
		se habet virtutes annexas, facile fit mundo et diabolo sub specie alicujus virtutis alicui dicere : forti animo esto\' Magnificentiam praedicantes, intimiditate, temeritate vel ambitione peccare faciunt. Patientiam simulantes, stoi- cam insensibilitatem intendunt. Et dum sic fortes red- dere conantur, in fine laqueum vel praecipitium osten- dunt.

-ocr page 78-

		CfSPUV III. De vera et falsa magnanimitate. >■<— »iVlagnanimitas est virtus ad opera magna et heroica in omni virtutum genere inclinans. Proprie autem di- cuntur magna, quae in singulis virtutum generibus magna seu ardua censentur, magnaque honore sunt digna; ut sunt: magnae abstinentiae, magna vitae austeritas, magni labores pro salute animarum, eximia patientia in magnis calamitatibus" Ita Theol. Wirceb. i) * * * Differentia inter magnanimitatem Jansenistarum et Sanctorum. * Mundus olim tamquam fortes et magnanimos extollebat Jansenistas, ob doctrinae rigorem ab Ecclesia damnatos.
		I) De Fortit. Dub. II. n. 94.

-ocr page 79-

		— 77 -
		Non autem erat vera magnanimitas, sed superbia, quas multos eorura tradidit Satanae. Nam sani ad sepulchrum diaconi haeretici Paris veniebant, cupientes subire convulsiones indecentes, ridiculas, in quibus crudelissimis et mortiferis ictibus se submittebant. Sub specie magnificentiae Satan alliciebat eos, et quod sub ictibus animam non efflaverint, non stetit per eos, sed per illum, qui artificiis suis vim ictuum avertebat. Vita enim eorum in casu ipsi pretiosior erat suicidio, ad confirmandam hseresim Jansenistarum. i) Qnantopere ab iis differt vera magnanimitas Sancto- rum, qui quod seipsos attinet severi erant, vel ex in- spiratione Dei, vel ad dandum bonum exemplum in regionibus, in quibus luxus et mollities regnabant, vel ex charitate erga proximum, ad impetrandum veniam pro peccatis eorum. Sed de omnibus Sanctis dici potest, quod de S. Severino dicit Montalembert: 2) „quamvis jejunio et mortificatione obduratus esset, famem sentiebat in fame eorum, frigus in nuditate eorum." Austeritas sanctorum benignos illos reddidit erga maximos peccatores; indulgentia eorum spem peccato- rum refocillavit; ad eorum sepulchra, non sicut ad sepulchrum diaconi Paris, passionibus suis indulgebant, sed mortificabant eas; nee ibi sanitatis vel vitae pericu- s) Cfr. Ribet. La mystique etc. T. III. ch. VII et VIII. — 2) Les moines d\'Occident T. I. p. 283.

-ocr page 80-

		-78-
		lum incurrebant voluntariis convulsionibus, sed saepe saepius corpus eorum aegrum sanum factum est, et exempla non desunt mortuorum qui ad attactum sepul- chri alicujus Sancti revixerunt. — Nam sicut in Veter1 Testamento narratur de cadavere projecto in sepulchrum Elisei, quod cum tetigisset ossa ejus revixit i); ita in Novo Testamento, puella attactu feretri S. Virgilii, Episcopi Arelatensis, et puer positus super sepulchrum S. Cyrilli, Ord. Carm., ex mortuis ad viventes redie- runt. 2) Magnanimitas duorum reformatorum. * * * Nonne sub specie magnanimitatis Satan decepit Lu- therum, ut tamquam fortis reformator morum procederet. Nam qui aliquatenus facta hujus novatoris cognoscit, ipsi verba Bonae 3) recte adaptata non negabit: „qui spiritu malo aguntur, leves sunt, inconstantes, turbidi inquieti, vehementes, sine maturitate, sine circumspec- tione. Nullius consilium admittunt, proprium judicium veterum Patrum institutis praeponunt, diligunt se, in- crepantes odio habent, peccantibus indignantur eosque corrigunt cum impatientia et contumeliis, in rem sibi propositam impetu quodam praecipites ruunt et in om- nibus seipsos quaerunt. De propriis defectibus interdum
		I) 4 Reg. XIII, ai. — 2) Pet. Bol. T. III. p. 164 et ao2. — 3) Apud Ribet O. C. T. III p. 108.

-ocr page 81-

		— 79 -
		gloriantur quasi a Deo missis ob custodiam humilitatis, negligentes interim eorum emendationem. Post pecca- tum, vel sibi blandiuntur, quia humanum est peccare; vel sibi irascuntur et misere contabescunt." Aliter sane intellexit magnanimitatem in reformandis moribus, ille qui coram patre suo bonis cessit, et usque ad vestimenta sua patri reddidit, ut majorem haberet facultatem dicendi: Pater noster qui es in cceüs. L. B. Lorrenz i) testimonia affert quibus historice pro- bat: Lutherum post splendidam coenam fortiter suicidio ad satanam descendisse. S. Franciscum Assissiensem non sicut Lutherum in epulis et commessationibus invenies, sed in summa vo- luntaria egestate. Nee desperans suicidio vitse finem imponit sicut Luther, sed suaviter moritur recitans psal- mum CXLI: „Voce mea ad Dominum clamavi.... Tues spes mea, portio mea in terra viventium." Et corpus illud poenitentia maceratum et subnigrum, tamquam ca- daver pulchrum, fulgidum et mirabilem odorem spargens, stigmata crucifixi Domini sui, quse in vita sua ex humi- lirate velaverat, omnibus manifestabat. Quantam angus- tiam e contra cadaver Lutheri suis peperit, ét propter intolerabilem fcetorem, ét propter vultum nigrum lin- guamque exsertam! 2)
		1) La fin de Luther. — 2) Lorrenz. La fin de Luther p. 3Si

-ocr page 82-

		- 8o -
		Magnanimitas duorum bellatorum. * * * Magnanimitatem summum gradum attigisse mundus putabat, quum Napoleon I ex viliori statu ad maximam dignitatem ascendisset. Fortibus oculis spiravit Martem, sed facta ejus ambitione dirigebantur. Quando omnia fausta erant, caput erigebat, sed idem ille fortissimus in adversitate imbecillis ac enervis erat. Quis umquam apud Napoleonem quaesivisset tantam animi debilitatem, ut suicidium tentaret? Et tarnen ex certissimis testimoniis constat, eum conamina suicidii adhibuisse. Post receptum ex Russia venenum semper apud se habuit, quod aliqua nocte in desperatione sua exhausit, sed mors non secuta est, quia venenum vetus- tate vim suam perdiderat. i) Merito exclamare possu- mus : „numquid iste est vir, qui conturbavit terram, qui concussit regna ?" 2) * Simili modo per fortia facta ex obscuritate ad thronum gloria; ascendit ille de quo dicitur in psalmo: 3) „elegit David servum suum et sustulit eum de gregibusovium; de post foetantes accepit enm, pascere Jacob." Fortis erat corpore, qui dicere poterat: „leonem et ursum interfeci," procedens contra Goliath, „in nomine 1) Cfr, Huguet. Terr. Chat. des R£v. p. 313. Legoijt. Le suicide p. 40 et Dr. Briüre Du suicide p. 437. — 2) Isaias XIV, 16. — 3)Ps. LXXVII, 71-72.

-ocr page 83-

		— 81 —
		Domini exercituum;" i) sed fortior animo, parcens Saul, cum bis eum occidere potuisset. Magnanimior adhuc erat in throno sedens, non sicut Napoleon superbia obcsecatus manum porrigens ad sacra Domini, sed ante Dominum vilior quam olim, et humilis in oculis suis, £egre ferens, se in domo cedrina habitare et arcam Domini in medio pellium. 2) Maximum magnanimitatis indicium praebuit, quando ex eodem throno descendens, fugiit a facie filii sui Absalon. Quam sollicitus de reverentia arcae, quam in Jeruzalem reportari voluit. 3) Et quam sublimis fuit in medio injuriarum dicens: „dimitte eum (Semei) ut ma- ledicat; Dominus enim praecepit ei ut malediceret David, et quis est qui audeat dicere quare sic fecerit f\' 4) Certe 5) „fuerunt ipsi lacrymae par.es die ac nocte;" cum dolore exclamavit: „omnia excelsa Tua et fluctus Tui super me transierunt" — Sed non sicut Napoleon cogitavit de veneno, medicinam enim sumpsit dicens: „quare tristis es anima mea et quare conturbas me f Spera in Deo !" * * * Magnanimitas duarum Confessionum. Confiteri peccata sua sub sigillo confessionis difficile 1) I. Reg. XVII, 36, 45. — 2) II Reg. VII, 2. — 3) II Reg. XV, 25. — 4) II Reg. XVI, 10. — 5) Uii patef ex ps. XLI, quem juxta Beelen : Het boek der psalmen, tune enuniiavit. Tractatus.                                                                                 6

-ocr page 84-

		- 8* -
		jam est homini superbo, quanto magis publice omnia sua malefacta enarrare! Hoc tarnen sub specie magnanimitatis Satan inspiravit J. J. Rousseau. Spiritus nequam vanitatem ejus excita- vit. et ecce confessiones Rousseau prodierunt. Ex fine intento non magnus sed vilis apparet animus. Non enim gloriam Dei misericordis, vel utilitatem hominum voluit, sed unice: ut homines eum cognoscentes admi- rarentur; si enim malum fecit non ipsi imputandum, sed natura: et societati. Ideo nullam en ram adhibet, ut castis verbis utatur, sed ipse stilus ejus jam castas aures offendit. i) Confessiones ejus sterquilinium sunt et sicut fcetor sterquilinii immunda animalia trahit, sic confessiones Rousseau homines animales attraxerunt, uti v. g. illum juvenem de quo Cardinalis Alimonda narrat, quod, postquam fidem catholicam abnegaverat, et juxta philo- sophiam Rousseau aliquandiu vixerat, in sua despera- tione ante statuam Rousseau in parva insula Geneva?, igneum globulum in cerebrum suum misit. 2) Et ipse magnarnmus et mirus apostolus moralitatis, qui „fuit encyclopédista, catholicus, protestans, rationa- lista, scepticus.... uno verbo, qui omnia fuit; qui Dei existentiam nunc confessus fuit, tune iterum derisit; qui Sacramentum Baptismi suscepit et postea abnega- 1) cfr. Université Cath. T. X. p. 59 et 36\'. — a) De 1\'aube au coucher du soleil, p. 449.

-ocr page 85-

		- 83 -
		vit;" i) quomodo e vita exivit ? „Quod Rousseau in fine vitae fuerit vere amens, nemo hodie hoc ignorat" dicit Brunetière 2), idemque confirmat Dr. Chatelau in opere: La folie de J. J. Rousseau. — Insuper „amici ejus Corancez, de Staèl, Musset-Pathaij dicunt eum sui- cidio finem vitse imposuisse. 3) — Mendax ergo fuit magnammitas et vera apparet vilitas apostoli immundi spiritu?, evangelistae radicalismi ac anarchismi 1 V „Confitemini Domino quoniam bonus, quoniam in saeculum misericordia Ejus..... Peccavimus cum fratribus nostris: injuste egiraus, iniquitatem fecimus." 4) — Hoc faciendo magnus Augustinus maximus factus est. Scri- bendo enim confessiones, non quaesivit mirabilis fieri in oculis hominum, sed quaesivit: laudem Dei et insti- tuere homines, ne iisdem quibus ille laqueis capiantur. Et quando pudenda describenda sunt, quam castis ver- bis utiturl Et si apud legentem haec impura cogitatio exoriri posset, statim exstinguetur lamentationibus Au- gustini, quibus horrorem peccati simul ac dolorem enuntiat, quod pulchritudinem divinam sero cognoverit et sero amaverit.
		1) C. Alimonda. Ib. p. 444. — 2) Revue des deux mondes, 15 Févr. 1890. - 3) Univ. Cath. T. X, p. 246. - 4) Ps. CV. i, 6.

-ocr page 86-

		-84-
		Hae confessiones mentem Augustini non obscurave- runt, nee animum ejus taedio irreligioso repleverunt. Vixit enim fortiter in amore Dei, et confessiones ejus jam a saeculis evangelium factae sunt pro desperanti- bus. Deus scit, quot infelices lectio et meditatio earura a suicidio prohibuerint.
		>\'^J&£

-ocr page 87-

		<if üj» •* #j>\' *• •.<• «j» *jf «ji^^^^f sr fl^^^^^sns^s s ■*(• m s «^ svs1^ m 3 ^ï ï^n^s^?
		CSÏ>U¥ IV. De vera et falsa patientia. ratientia dupliciter juxta D. Thomam accipitur: i°. Pro virtute quse format aninum ad versus timores et dolores mortis, quse, enituit maxime in mar- tyribus: haec est pars fortitudinis integralis vel ipsa virtus fortitudinis inadsequate concepta. 2°. pro virtute quae in aliis malis animum confirmet, moderando moerores, qui ex illis percipi solent; ne vidrelicet propter hos a prsescripto rationis recedat, seu aliquid indecori agat, ut in morte parentum, nliorum, amicorum, in exilio, in damnis, in morbis, in contumeliis, aliisque id genus malis: haec enim magnos moerores adferre solent, qui homirem saepe ab arce rationis, ab officio virtutis deturbant et ad malum concitant: hoc modo est virtus annexa fortitudini." i) __________                         * i) Ka Theol. Wirceb. T. VIII. p. 341, n. 106.

-ocr page 88-

		— 86 —
		Stoici sapientes esse voluerunt, dicentes se immunes ab omni desiderio et metu, a gaudio et tri titia, uno verbo : ab omni animi passione, juxta adagium Epicteti: „sustine et abstine." Stoici revere comparari possunt superbis navibus bel- licis, quae propter scopulos incognitos mox naufragium patiuntur. Sic enim etiam illi, fortes et patientes in oculis hominum, in scopulis dolorum hujus vitae, vel patientiam amiserunt, vel vitae finem voluntarie impo- suerunt. Quamdiu dolores non experiebantur, leges faciebant sine alTectione circa semetipsum vel proximum, sed ecce ipse Solon, unus ex septem sapientibus, qui scrip- serat regulas de moderando dolore in funeribus, cum falsum nuntium de morte filii sui accepisset, caput suum verberare ccepit, et tam stulte se habuit, ut ipse Thales risum continere non posset. Ita Weiss. i) Ipse Gordianus, audita filii sui morte, statim laqueum sumpsit; vivere enim amplius noluit. Weiss. 1. c. „Ibi (in sepulchro) impii cessaverunt a tumultu, fessi robore." 2) — Pulchre et alte diclum, praesertim Stoi- cis conveniens I * Dominus „pedes Sanctorum Suorum servabit, et im- pii in tenebris conticescent, quia non in fortitudine 1) L\'hoinme complet T. I. p. 504. — 2) Job. III. 17.

-ocr page 89-

		- 87 -
		sua roborabitur vir." i) — Et dum Stoicus in adversi- tate deficit ac remedium quserit in suicidio; justus et sanctus „in vastitate et fame ridebit et bestias terrae non formidabit" 2) — dicit enim S. Gregorius: „sancti viri quia contra multiformem adversarium se pugnare considerant, semetipsos in cïrtamine multipli- citer parant: habent enim contra famem, divini verbi pabulum; contra belli gladium, continentiae scutum; contra flagellum linguae, protectionem patientiae." 3) „Quando pueris displicet ludus, dicunt: nolo amplius ludere; idem faciendum quando tsedet te vitse tuse." Ita Epictetus. 4) — E contra veri Christiani meditantur verba Domini: „in patientia possidebitis animas vestras." 5) ■\':■\' # * Exempla verae patientias. * „Quando tristitiae undse cor tuum obruere conantur, noli desperare, sed qunere Dei misericordiam sicut infans afflictus sinum matris suae." — Quis hoc dixit; an Zeno, an Epictetus? Nequaquam, sed virgo imbecillis Hollandias, nempe S. Lidwina ex Schiedam. Hjec jam a primis annis semetipsam Deo consecrare ccepit; dein, timens ne pulchritudo voto castitatis obesset, rogavit Dominum ut eam fcedaret.
		1) I Rpr. II. 9. — 2) Job. V. 22. — 3) Lib. mor. VI. C. 15. — 4) Dis?. I, c. 24. - s) Lic. XXI, 19.

-ocr page 90-

		— 88 —
		Aetatis suae anno decimo quinto, lapsu super glaciem, costa fracta est; exinde per 38 annos super lectum do- loris manere coacta est. Omnem escam abominata est anima ejus, ita ut cum Job dicere potuerit: „antequam comedo suspiro." 1) — Stomacho vacuo somnus ei nullus vel modieus erat, et bene in ore S. Lidwinse ponuntur verba Job: (angores) „noctem verterunt in diem — Si dormiero dicam: quando consurgam ? et rursus expectabo vesperam et replebor doloribus usque ad tenebras. — Induta est caro mea putredine; — putre dini dixi: pater meus es tu; mater mea et soror mea vermibus; — nocte os meum perforatur doloribus, et qui me comedunt (vermes) non dormiunt; — ossa mea aruerunt prae caumate" (ardore). 2) Tes\'.antur enim scriptores vitae ejus: „cosperunt pro- xima commarcescere ventris intestina, et vermes horri- dissimi, modo quodam inaudito, de profundo corporis ebullire. Dextra scapula putrescere crepit, adeo ut non nisi fasciis ad hoc aptis in aliam posset gyrari partem, alioquin compago membrorum fuisset prorsus dissoluta... Dextrum brachium ignis, quem vulgus sacrum nominat, usque ad ossa consumpserat; uno tantum nervo firmiore pendulum reliquae massoe corporis cohoerebat. — Sicut Psalmist» oculi sic etiam S. Lid win ae „languerunt pra; inopia;" 3) nam unum perdidit et alius tam debilis erat, I) Job. IK, 24. — 2) Job. XVII 12 - 14. - VII, 4. 5. - XXX, 17 30 3) Ps. LXXXVII, 10.

-ocr page 91-

		- 89 -
		ut lumen ipsi esset martyrium — Capitis et dentium dolores, tamquam carnifices eam affligebunt. — Angina eam fere suffocabat, prasserlim quando fluxus sanguinis per nares, os, imo per oculos et aurss cum angustiis angina^ conspirabat. — Calculi insuper tortura vexaba- tur; ubera ejus pustulis pleruraque saniem emittentibus operta erant, nee erat inter S. Job et S. Lidwinam dif- ferentia, nisi quod Job in sterquilinio sedens testa saniem raderet 1), Lidwina tibiarum ac pedum sensibilitate pri- vata in lecto jaceret. Quando pestis Hollandiam intra- vit inter primos qusesivit S. Lidwinam. — Uno verbo, omnium morborum semina in corpore ejus esse vide- bantur, quse infra 38 annos germinaverunt. * * * Hisce corporis torturis adde afflictiones animi. Initio enim Deus sensibili sua consolatione eam privavit, ita ut cum Psalmista dicere posset: „Deus, Deus meus, respice in me, quare me dereiquisti f" — „Dormilavit anima mea prae tKdio.\'\' 2) Dein ab hominibus fere derelicta, querelae Job et Davidis 3) ipsi conveniebant: „necessarii mei recesserunt a me." — Qui videbant me foras fugerunt a me: oblivioni datus sum, tamquam mortuus a corde. Factus sum tamquam vas perditum." Cum ad Job loquerentur homines, vulnus cordis aggra- varunt, sicut dicit: „consolatores onerosi omnes vos I) lob. II, 8. - 2) Ps. XXI, 2. - CXVIII, 28. - 3) Job. VI, 13 - Ps. XXX, 12, 13I

-ocr page 92-

		— 90 —
		estis; verbosi amici mei, ad Deum stillat oculus meus." i) Sic etiam, praesertim una persona, gravissime ac con- tinuo Lidwinam injufiis afficiebat. Quod autem S. Scrip- tura 2) testatur de Job : „in omnibus his non peccavit Job labiis suis, neque stultum quid contra Deum locutus est;" idem de S. Lidwina testimonium historise scriptores referunt. Epictetus cum Stoicis, „qui aestimaverunt lusum esse vitam nostram," 3) quoties jam in tali vita justissimam rationem invenissent finiendi lusum I Et virgo paupercula, scientia saaculi quidem privata, ast scientia Dei repleta, non tantum mirabiliter serena et patiens manet, sed superabundat gaudio, ita quidem ut consolationibus ter- renis opus habere nollet, vendens pauca bona, quie mater defuncta ipsi reliquerat, dans illa pauperibus cum elee- mosynis, quas dux Bavariae ipsi dederat! Nam Deus, Qui superbis resistit, et sicut dicit S. Paulus : 4) „tradidit illos in reprobum sensum : ut faciant ea quae non conveniunt;" Qui pauperes de stercore erigit, collocavit S. Lidwinam cum principibus sanctis populi sui. Sicut exemplar ejus Job 5) in fine probationis suse dicebat: „auditu auris audivi Te, nunc autem oculus meus videt Te;" sic etiam S. Lidwina sanctas inspira- tiones audivit, et demum sponsus ejus Jesus Christus 1) Job. XVI, 2, 22. — 2) Job. I, 22. - 3) Sap. XV, 2. - 4) Ad Rom. I, 28. — S) Job. XLII. 5.

-ocr page 93-

		— 9i —
		illi apparuit, ac sacra Vulnerum stigmata corpori ejus impressit, quse autem juxta desideiium humilis virginis invisibilia pro hominibus manserunt. Et post mortem, quse accidit anno .\'433, corpus illud, quod instrumentum fuerat tantae patientiae, solidum pul- chrum ac odoriferum factum est. Quis adhuc cogitat de fortitudine et mira tranquilli- tate animi Stoicorum, qui olim quidem et fortasse hodie etiam ab incredulis laudantur ubi non sunt, cruciantur vero ubi sunt? S. Lidwina vero, sicut S. Job, in memoria seterna est et honorificentia populi Hollandise. 1) V Fortissimo Gordiano vero, qui ad nuntium de morte filii sui laqueo se suspendit, duas matres Christianas opponamus, ut sic confundatur sapiens hujus saeculi ac verum appareat dictum S. Augustini:" pari motu exagitatum, et exhalat horribiliter ccenum et odorat unguentum." 2) Melithon natu miminus 40 SS. Martyrum ex Sebasten supervixerat. Quem cum praesens mater ejus, fractis cruribus adhuc viventem vidisset, sic cohortata est: Fili paulisper sustine; ecce Christus ad januam stat, 1) Quae de S. Lidwina dixi sparsi.11 invenies apud: Ribet. La myst. div. T. II. p. 447-453. Apud Dr. ImbertGourbeijre. La stig- matisaiion T. I. p. 83 91. Apud Pelits Bo\'. T. IV, p. 404-406. 2) De Civ. Dei LI, c. 8.

-ocr page 94-

		— 92 —
		adjuvans te. Cum vero reliquorum corpora plaustris imponi cerneret, ut in rogum inferrentur, ac iïlium suum relinqui, quod speraret impia turba, si vixisset, ad ido- lorum cultum revocari posse, ipso in humeros sublato, fortissima mater vehicula Martyrum corporibus onusta, prosequebatur. Melithon in amplexu matris spiritum Deo reddidit. Corpus ejus mater heroica caeteris Mar- tyrum corporibus conjunxit, in eumdem rogum inji- ciens. i) * * * S. Gregorius Magnus de S. Felicitate dicit: „Sep- tem fllios sic post se timuit vivos in carne relinquere, sicut carnales parentes metuere, ne mortuos prjemittant. In perseculionis enim labore deprehensa, filiorum corda in amore supernse patrias pnedicando roboravit." 2) •■;■■ * * Gordianus sapiens hujus saeculi, qui in societate vixit cum celebratis philosophis : Aristotele, Platone, Cicerone et Virgilio, mortem filii sui supervivere posse non pu- tavit; duae autem mulieres Christianse iilios suos ad mortem sanctam adhortantur! Quis poterit differen- tiam explicare, nisi ille qui scripsit ad Thessalonicen- ses: „ut non contristemini sicut et csteri qui spem non habent?" 3) Bene dixit Lamartine 4) loquens de suici-
		1) Brev. Rom. X Martii. — a) Hom. 3 in Evang. — 3J Thess. IV 13. — 4) Apud Legoijt. O. C. p. 77.

-ocr page 95-

		— 93 —
		dio Catonis: „puto mortem quam minimus mendicorum patienter super lectum stramineum expectat, gloriosio- rem esse quam mors quam Cato impatienter qutesivit gladio suo. Cato resistit Deo, mendicus obediens est; jam vero Deo subditus esse, vera est gloria." * * * Dr. Debreijne i) narrat: hominem pauperrimum pro- hibuisse suicidium viri nobilis. In eo ut se occideret accurrit et arma ejus arripit. Tune vir nobilis iratus cum gladio vult irruere in pauperem. At ille : percute inquit, nee ego timeo mortem, ast majorem quam tu habeo fortitudinem. Per annos plus quam viginti in afflictione et miseria vivo, sed Deo curam reliqui finem faciendi doloribus meis. Vere dixit S. Hieronymus Epist I ad Dem: „Non est quod sibi aliquis de generis nobilitate blandiatur, si ex meliori parte (animse) sit servus." Non est nobilitas, nee virtus nisi coram Ulo, ad quem dixit Job : 2) Nurnquid oculi carnei Tibi sunt, aut sicut videt homo, Tu videbis?" — „Homo (enim) videt quse parent; Dominus au tem intuetur cor." 3)
		1) Du Suicide p. 100. — 2) Job. X. 4. — 3) I Reg. XVI. 7.

-ocr page 96-

		öapuï v. Educatio in illis qui se occidunt. una parte dicere possumus, suicidium provenire ex ignorantia, nempe ex illa voluntaria de qua loquitur S. Scriptura, et quam habent illi, „qui dixerunt Deo: recede a nobis, scientiam viarum Tuarum nolumus; — qui rebelles lumini nescierunt vias Ejus" i)ac de quibus dicit Psalmista: „noluit intelligere ut bene ageret." 2) Ab altera parte dicere possumus provenire ex insti- tutione ac educatione impia, quam tradunt „vani homi- nes, in quibus non subest scientia Dei" 3), et quam amant illi qui veritatem odio habent. Doctrina alia est tota impia, alia autem neutralis; sed ambo directe vel indirecte infeices ponunt in via sui- cidii.
		1) Job; XXI, 14 - XXIV, 13. - 3) Ps. XXXV, - 3) Sap. XIII, x.

-ocr page 97-

		- 95 —
		Impia institutio traditur ab iis, „qui quaecumque qui- dem ignorant, blasphemant: quaecumque au tem [natura- liter, tamquam muta animalia, norunt in his corrum- puntur." i) Tales aperte docent: „mors unicum remedium est desperationis"; Holbach — „Suicidium est actus liber- tatis"; M. Lerminier — „Quando homo clare exponit motiva, quae eum impediunt ad longius vivendum, non ei negandum est jus suicidü." M. Littre". 2) Haec autem doctrina consecutio est systematum quae sub nomine Rationalismi, Positivismi, Darwinismi, Pes- simismi etc. hominem ad insipientiam ducunt dicendi in cordi suo: non est Deus. Ex impia institutione hujus temporis, homo superbia elatus seipsum adorat sicut Nabuchodonosor, sed mox sequitur assimulatio cum statu bestiali. Mirum enim quanta ab una parte scientia hominem superbire faciat, et ab altera parte semetipsum despi- cere. „Inter omnes spirituum modernorum creationes, una idea principalis apparet ac unitatem facit formida- bilem: idololatria hominis a Deo abstracti, et unice in semetipso confidentis; et haec idololatria nominatur • humanitas libera. Verbum hoc indicat compendium omnium cogitationum modernarum; finem ad quem ten-
		1) Ëpis;. Judae lo. - 2] Cfr. Legoijt, Du Suïcide, p. 95-100.

-ocr page 98-

		- 96-
		dit omnis civilisatio hujus saeculi; clavem ad penetran- dum in animum hujus mundi." i) Idem cl. Auctor dicit: „cum animi dolere videmus, arrogantiam scientiae quotidie causam ponere, quod dignitas hominis contemnatur. Inter Voltaire, Rousseau et Kant vera existit aemulatio, ut verbis maxime con- temtibilibus loquantur de homine." 2) * * * O quam gloriosum est homini, quod Ernest Haeckel docet: eum a simia originem ducere ! Et conclusiones hujus scientiae quam sublimes! Juxta De Bonniot, Carolus Richet ex scientia illa deducit: „inter hominem et canem minorem esse diffe- rentiaal, quam inter canem et crocodilum; — cerebrum animalis parvum est, ideo intellectus ejus parvus; cere- brum hominis magnum est, ideo intellectus ejus mag- nus; haec sola differentia.1\' 3) Quamvis Richet animalia fratres suos nominet et cum persuasione reputet, tarnen propter utilitatem scientiae, quae servire debet idolo humanitatis, ea viva dissecat. Ejus principium est: „quia tot sunt animalia quae patiuntur, breves dolores aliquorum animalium (quae dissecantur) nihil reputari debent, ut scientiae experi- mentum capiatur." Quod principium extendens ad superiora animalia, 1) Ita Weiss, L\'homme complet I, p. 73. - 2) Idem O. C. p. 94. 3) La Bê\'.e coniparée a l\'homme p. 34 et 40.

-ocr page 99-

		- 97 -
		medicus alicujus nosocomii, ubi multi ffigroti jacebant, jussit unum ex iis, de cujus sanitate desperabat, sumere et in jus redigere (en faire du bouillon) pro CEeteris eegrotis; nam scientia ipsi dictaverat, hoc jus carnis humanae maxime medicinale et efncax fore. — Hoc factum relatum est in opere citato De Bonniot. p. 47. Hoc piïncipium reducit ad Paganismum, „in quo contemtus hominis tam gravis fuit, ut medici ex amore scientife homines viventes dissecarent. Tertullianus narrat, Herophilem sic plus quam 600 homines disse- cuisse." Ita Dr. Imbert Gourbeire. 1) H&c doctrina etiam propriam vitam ita contemnet, ut quando Uedium occurrit, laqueum quaerat. * * * Doctrine moderne bene accommodare possumus ver- ba sapientise: 2) „Et non suffecerat errasse eos circa Dei scientiam, sed et in magno viventes inscientise bello, tot et tam magna mala, pacem apellant". Ve- rumtamen, „non est pax impiis, dicit Dominus." 3) Et hoc confirmant auctores qui de suicidio scripserunt. „Suicidium non est aegritudo simplicium corde et spi- ritu, sed asgritudo eruditorum ac philosophorum; et si hoc sseculo nostro etiam artifices hoc malo laborant, causam quaeras in eo, quod spiritus eorum continuo
		1) La Stigmatisation T. II, p. 519. — 2) Sap. XIV, 22. — 3) Is. XLVIII, 22.
		Tractatus.
		7

-ocr page 100-

		- 98 -
		agitatus et exasperatus sit scientia et civilisatione mo- derna.\'\' Ita Saint-Marc Girardin i). Et hoc loco inse- rere vellem catalogum quem in suo opere de suicidio habet, A. Legoijt; si hunc mente percurrimus, nomina oratorum ac philosophorum certatim nobis occurrent, qui vel ex vitae taedio, vel ex ignavia mortem sibi intu- lerunt. Philosophus Friedrich Nietzsche, qui verbis et operibus suis juventutem docere voluit: „nihil verum esse et omnia licita esse" — anno 1889 amens factus est. In amentia sua continuo clamat: „stupidus sum" (ich bin dumm). 2) — Hsec verba pulcherrime tam- quam epitaphium possemus inscribere sepulchris om- nium philosophorum, qui suicidio finem vitae imposue- runt. Possentque addi verba S. Scripturae: „qui con- gregat thesauros lingua mendacii, vanus et excors est, et impinguetur in laqueos mortis." 3) * * * Impia institutio, uti vidimus, saepe directe ad suici- dium ducit; nunc videbimus, sic dictam neutralem idem indirecte efficere. „Negare non possumus progressionem discendi, quan- do religio excluditur, magna ex parte parere suicidium.... Institutio enim auget facultatem sentiendi. Dolores mo- rales, qui mimini sunt apud ingenia inculta, acerrimi suDt apud ingenia culta, quia ultimas vident consequen- 1) Apud Dr. Brière O. C. p. 495. — a) In Ephemeride: Het Dom- pertje 1893, p. 17. — 3) Prov. XXI, 6.

-ocr page 101-

		- 99 -
		tias eventorum, de quibus nihil mali suspicantur indocti... Pötest ergo tamquam regula generalis poni: augmentum dolorum directe sequi ex ingenii cultura, et si hic animi affectus aequipondium in religione non invenit, incitamenlum fit suicidii." i) Idem dicit Yves de Querdec: „Etsi scientia physica perveniat ad diminuendum dolores, plane impotens est ad sanandum dolores animi. Augendo commoditates vitae plurimis sane desiderüs satisfacit; sed desiderium cordis humani tam mirum est, quod augeatur ipsasatis- factione." — „Auctores scholae neutralis trementes conspiciunt opus suum. Criminum adauctus; suicidia quorum numerus quovis anno multiplicatur et quorum contagio inter desperatos magis magisque juniores pro- pagatur.... animum reflectere faciunt. 2) „Ex catalogo M. Balbi patet suicidia frequentiora esse in omnibus mundi regionibus, ubi institutio maxime est extensa. Et aliter esse nequit, quia institutio sola sine educatione religiosa, nihil facit nisi ortum et incitamen- tum dare passionibus." 3) „Intra quinque annos in Borussia 289 infantes qui scholam frequentabant, vitam sibi adimerunt." 4) Vere dicit Jeremias : „Stultus factus est omnis homo a scientia." 5) * * _________                         * 1) Legoijt, Le Suicide p. 310. — 2) In: Le Monde 15 Oct. et 17 Dec. J894. — 3) Dr. Debreijne O. C. p. 180. — 4) Ned. Kath. Stem. ïo Sep\'. 1893. — s) Jer. X, 14.

-ocr page 102-

		— 106 —
		Praeceptores neutrales de religione cogitant, sicut in libro Job i) adulteri de lumine: „Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis, et sic in tenebris quasi in luce ambulant." Umbram mortis putant: solum nomen Dei vel religionis. Quos autem instruunt juve- nes, fiunt sicut eos describit Baruch: „juvenes viderunt lumen et habitaverunt super terram: viam autem dis- ciplinae ignoraverunt." 2) Lumen mentis eorum acuitur doctrina de qua loquitur Muller: „falsa est düctrina Pantheistarum modernorum, qui sibi complacent in as- sertione omnem virtutem esse scientiam, atque scientia in hömine existente, eumdem peccare non posse, et quicumque peccet, illum propter ignorantiam peccare." 3) Sub hoc respectu non satis praemonere possumus con- tra astrononiam M. Flammarionis, quae hodie pervul- gatur, in qua traditur doctrina metempsycosis, qua anima dicitur continuo incarnanda; scientia autem tam- quam virtus reputata, perfectionem vitae, sic dictae Uranicae (vie Uranique), determinabit. — O quam neutralis doctrina, praesertim pro illa juventute quae omni passioni indulgere vult, et nunc nullo amplius mortis praematurae timore retinebitur; e contra quae suicidium, sive lentum per venenum passionuni, sive breve per venenum physicum desiberabit, ut peregrina- tionem ad stellas suscipiat I 4) 1) Job. XXIV, 17. — a) Bar. III, 20. — 3) Theol. mor. T. I. p. 399. 4) cfr. Ortolan, Astronomie et Theol. p. 335 339.

-ocr page 103-

		IOI —
		Si homo peccare non potest scientia in eo existente, certe utilis fit ipsi arithmetica et chemia, quas addiscit in schola, ut possit invenire modum quo sine periculo incidendi in manus justitiae humanae occulte fraudes committat ac sese defendat. Nam quia Deum non cognoverunt audaces fiunt, et si fraus detegilur, nonne si volunt pcenas humanas morte voluntaria effugere possunt f - - Quot in hac materia tristia et fere quotidiana cernuntur exempla! * * * Postquam tempus institutionis praeteriit, de omnibus aliquid sciunt, praeterquam de uno necessario : de Deo ac de virtute, et ingrediuntur mundum tamquam „filii insipientes et vecordes : sapientes ut faciant mala, bene autem facere nescieiunt." i) Scientia inflati se ad omnem dignitatem vocatos pu- tant, non ut in hac dignitate utilitati communi serviant, sed ut pecuniam acquirant, qua voluptates emere pos- sint. Deum a se et a sua mente excludentes libidini vacant, sicut equus et mulus quibus non est intellectus, et sic conjugium suscipiunt. Amor conjugalis ligatur duobus: voluptate et pecunia; qua? si deficiunt, amor in odium mutatur. Separatio sequitur; de hac autem dicit Legoyt: „Suicidium summum gradum attingit inter eos qui separati sunt per divortium." 2) 1) Jerem. IV, 22. — 2) Le Suiclde p. 3:2.

-ocr page 104-

		---- Ï02 ----
		Scientia inflati omnia vitae problemata solvere se posse putant; ecce mox stant ante problema doloris. Fugare illum volunt, et ecce undique su\'git novus dolor. Et contingit illis quod praedixit propheta Babyloni: „Veniet super te malum, et nescies ortum ejus." i) Tune adeunt eos qui dicunt se sapientes, sed quorum scientia est illa, de qua dicit Eccus: „Scientia insensati inenarrabilia verba." 2) — Legunt libros philosophorum incredulorum, libros romanenses, impia diaria etc. Et quid sequitur f Ex lectione philosophorum fiunt quasi folia qua? vento rapiuntur, et dicunt, sicut puer qui laqueo se suspendit: „dedico animam meam Joanni J. Rousseau et corpus meum terrae." 3) Quid sequitur ex lectione operum philosophi Scho- penhauer, prresertim quando eum consulunt tractantem dolores hujus vitas atque sequentia legunt: „vita homi- nis est sicut momentum horologii transiens a dolore ad tsedium, a taedio ad dolorem ?" Pessimismus Schopen- hauer, dicit Legoijt, multos in Germania discipulos habet et tamquam causa indicatur tanti numeri suici- diorum, quse ibi fiunt. 4) Ipsum autem fuisse folium vento agitatum, patet ex iis quae de illo tradit Weiss: „Quum in lecto mortis positum dolores cruciarent, labia ejus involuntarie emiserunt verba: Deus, Deus 1 Tune medicus rogavit: an ergo Deus est juxta philosophiam I) Isaias XLVII. II. — 2) Eccl. XXI, 21. — 3) Dr. Debreyne O. C. p. 23. — 41 Legoijt O. C. p. 235.

-ocr page 105-

		— io3 —
		tuam ? Et philosophus: in doloribus philosophia mea deficit sine Ulo." — Paulo post dolores ejus ces- saverunt. Tune medicus occasione usus est et in men- t:m ejus revoc.;vit exclamalionem : Deus, Deus! atque de seternitate et Christo Salvatore eum adhortatus est. Ad hsec verba moribundus agitabatur dicens : „noli me vexare talibus terriculis, quee valent pro infkntibus; phi- losophus Christo non indiget." i) * „Veniet super te malum et nescies ortum ejus." — Et quasrunt in libris romanensibus ortum mali. Legunt Goethe, de doloribus Werther, librum in quo propriam suam vitam depinxit, et qui juxta Weiss: diluvium lacrymarum et febrim suicidiorum provocavit, non tan- tum in adolescentibus sed et in viris. 2) Libri romanenses, ad quaestionem : quare infelixsum? respDndent: fatum [te persequiturl — Et remedium quale assignant ? Soulie indicat suicidium „tamquam jus criminis et miseriae." — E. Sue: suicidium „quod nemini nocet." — G. Sand: „in eo homo animalibus superior est, quod intelligere possit, ubi sit malorum omnium remedium. Remedium est suicidium." 3) Non mirum auctorem citatum addere: „in patria nostra sui- cidia terribiliter multiplicantur."
		I) Weiss, L\'homme comp\'et. T. I. p. 396. — 3) Weis. O. C. p. 289. — 3) Chevalier, Le Livre de celui qui souffre T. III, p. 343.

-ocr page 106-

		— io4 —
		„Veniet super te malum et nescies ortum ejus." — Et investigant ortum ejus in diariis, praasertim in addi- tamentis romanticis (feuilletons). Unum admirantur: inveniunt ubique dolorem ! Ex omni terra, ex oppidis et pagis legentibus occurrit dolor humanitatis. Sed impia diaria non explicant ortum ejus, nisi per verba, qufe indicant: dolorem esse fatum ineluctabile; quem si multi effugere quaerunt laqueo vel veneno, non im- probant, stepius autem laudant. Persuasissimum est impiis diariis, suicidium remedium unicum esse dolorum. Nonne diarium (De Nieuwe Rotterdammer i) obscurum putavit, quod Dreijfus, — qui, uti notum est, secreta militaria detexit, et ideo in carcere inclusus est, quamvis arma ipsi relicta essent, iis usus non sit ad seipsum perimendum ? Qualem conclusionem facient dolorosi post lectionem ? Ergo ego etiam quaeram tale remedium. * * * „Veniet super te malum et nescies ortum ejus." Theatra adeunt, ut ibi inveniant mysterii doloris ac taedii declarationem. Sed et ibi responsum mortis ac- cipiunt: „quando omnia perdita sunt et nulla restat spes; vivere probrosum, mori officium est." Voltaire. Nonne suicidium prasdicatur in tragrediis, uti sunt: Lucia de Lammermoor, ubi amans exclamat: „veni in i) Nov. 1894.
		/

-ocr page 107-

		- io5 -
		.....
		coelis recipere me f" — Tragoedia: Infamis (Eerloos), in qua uxor pecuniam pro filio perverso et dilapidatore furatur — in qua, quia mater ipsa amplius furari recu- sat, filio claves tradit ad furtum perpetrandum — in qua demum pater ipse pecuniam publicam arripit ac filio tradit, ne infamis fiat; et post lisec ? — Pater igneo globulo seipsum percutit. i) * * * Non ergo suicidium committitur ex ignorantia, sed ex falsa doctrina de qua loquitur Isaias: „Vae qui di- citis malum bonum et bonum malum : ponentes tene- bras lucem et lucem tenebras." 2) Lubet hic addere historiam Eugenii de Genoude, ex qua dicta de institutione mala confirmantur. Eugenius natus 1792, mortuus 1849, etiam in incre- dulitate sua expertus est veritatem verborum Isaiaï: „Veniet super te malum et nescies ortum ejus." Feli- cior quam multitudo incredula hujus sasculi, aures prse- buit gratiae divinee et ortum dolorum invenit. Audia- mus ipsum narrantem vitam suam. In juventute mea omnes versus Voltaire memorije tradebam; ejus lexicon philosophicum legebam. Per illum omnia me cognoscere putabam; religio autem nullatenus mihi nota erat, nisi sicut Ulam depingit Vol- taire. Primo triumphabam, ingenium magnum me ha- 1) Ephem. Het Dompertje 1891, p. 105-107. — 3) Ic. V. 20.

-ocr page 108-

		— io6 —
		bere putans; cum miseratione circumstantes me aspicie- bam, illudens omnibus qui coram me de Christianismi loquebantur. Tune legere incipiebam opera Diderot et Helvetii — Deus, anima etc. mihi tenebrse crassse ap- parabant. — Nox atra spiritum meum operuit. Nam fidem in Deum amittens, etiam de propria existentia dubitabam et tarnen existentiam perdere timebam, nihi- lum enim tamquam spectrum ante oculos versabatur — Cor meum interim continuas angustias sentiebat, ac copiosas fundens lacrymas, ssepius finem vitse imponere volui. Semel flumen trajicere debedam et tune mag- num desiderium me apprehendit finem faciendi dolori- bus prosiliendo in aquas. Nescio quomodo ab hac tentatione evaserim. Videte nunc ad quantam insaniam cultus doctrinae Voltaire me adduxerat;- exemplum meum simul explicat, quare hodie tot suicidia perpetrantur. - Postea Eugenius ab aliquo sacerdote bonos libros recepit et inter illos etiam Scripturam Sacram. Hasc prcesertim ipsum docuit ortum dolorum hujus vitae, nempe: peccatum originale. Sed non tantum ipsi indicavit ortum sed et medicum dolorum: Re- demptorem Dominum Jesum Christum. i) * * * O si multitudo ista insipiens, tredio vitas solatium
		i) cfr. Huguet, Cél. Conv. p, 76-93.

-ocr page 109-

		— io7 —
		qurerens in theatris, oculos converteret ad paradisum! In tragoedia illa prima cognoscerent auctorem omnium malorum, nempe : diabolum ex invidia seducentem pri- mos parentes, illosque voluntarie legem divinam trans- gredientes. Sed eheu, theatra qua? frequentant sunt domus dia- boli; (sicut, teste Tertulliano, ipse confessus est, quando ad exorcist» quasstionem : quomodo mulierem christia- nam possidere potuisset, respondit: quia illam inveni in domo mea, nempe in theatro, quod mulier illa visita- verat.) i) In theatris spiritus superbus tamquam causam dolorum ■ non indicabit invidiam suam qua mors intravit in mun- dum, nee spiritus mendax inobedientiam hominis, in qua peccatum originale consistit. E contra, in domibus suis docet: non esse Deum, neque peccatum, neque hominem liberum esse in re morali, sed omnia fato ineluctabili regi. Et quando tragcedias finiunt cum sui- cidio — fati necessitas adoratur. Quando videmus hominem in theatris mundi sola- tium doloribus quserentem, applicare possumus verba David : „ecce homo, qui non posuit Deum adjutorem suum.\'\' 2) O quantopere humiliatus est homo in scenis hujus sseculi; comparatus jumentis insipientibus, et non tantum,
		I) Pet. Bol. VIII, p. 392. — 2) P. LI 9.

-ocr page 110-

		— io8 —
		uti dicit Psalmista, similis factus illis, sed inferior. Quando servi diaboli regem rerum creatarum, qui olim in paradiso nomen omni animali imposuit, denudave- runt, omnemque ejus miseriam cum animi vulneribus publice monstraverunt, tune ostendunt in fine laqueo suspensum et clamant: ecce homo ! Dein Satan ridet, ac homines qui in domo ejus sunt, plorant lacrymis iracundis propter fati duritiem. * * * Omnes auctores fatentur, suicidium in medio aevo perrarum fuisse. Si autem causam qureris, in fide illius temporis invenies. In spectaculis medii jevi sspius Passio Domini nostri Jesu Christi populo demonstraba- tur. Tune etiam in theatris dicebatur: ecce homo 1 non autem ostendebant hominem laqueo suspensum vel globulo ignito percussum, sed Jesum Christum, Qui languores nostros Ipse tulit et dolores nostros Ipse por- tavit.... vulneratum propter iniquitates nostras, attritum propter scelera nostra; Jesum Christum, flagellis cassum, spinisque coronatum; quia omnes nos sicut oves erravi- mus, ideo livore Ejus sanati sumus; Jesum Christum, Qui in cruce oblatus est, uti Ipse voluit. O si homines hujus saeculi etiam Jesum Christum aspicerent, seipsos desperantes non traderent morti, sed viverent anima et corpore. Quantam enim efficaciam habeat aspectus Crucifixi, patet in B. Bernardo de Corléon. (f 1667.)

-ocr page 111-

		— 109 —
		Hic magnus et publicus peccator fuit, omnibus passio- nibus malis indulgens, ita ut tamquam fera bestia vive- ret, pro levissima causa homicidium committens. Cum exequia? inimici ejus celebrarentur, tam inhumanus erat, ut publice inter solemnia gaudium suum de inimici morte demonstraret. Ideo omnibus odiosus factus, sese abscondere debuit. Nesciens ubinam requiem inveniret, intravit aliquam ecclesiam, in qua circumspiciens, ocu- los in Crucifixum conjecit. Ecce, hic aspectus mutavit desperationem ejus in spem. Et qui spiritualiter mor- tuus erat in oculis Dei, ad necem qusesitus ab homini- bus, desperatione sua ad extrema ductus, lacrymat prae animi dolore, ob Deum offensum; offert semetipsum ad pcenitentiam faciendam; intrat monasterium, ubi vixit tamquam exemplum poenitentiEe, et quidem tantae, ut Clemens XIII eum inter Beatos adnumerare non dubi- taverit. i) * Dr. Brière, narrat de aliquo vinitore sequentia: de- speratione plenus erat, quia matrimonium inire non poterat cum illa quam amabat, sed qui ejus amorem contemnebat. Ideo in sua desperatione nullum reme- dium validum reputabat, nisi suicidium. Antequam vero
		i) Cfr. Pet. Bol. T. I. p. 336. Nota. Qjantopere etiam haec maximi peccatoris et criminosi conversio, doctrinam de insania mo- rali, qua quis, etsi non amens, necessario crimina repetit, luculenter refutat! Cfr. Pars I. Q. XII.

-ocr page 112-

		— ÏIÖ —
		mortem sibi inferebat, voluit, illi quam amabat, decre- tum suum notum facere. Cum epistolam scriberet, casu oculos in crucifixum, parieti infixum, conjiciebat. Et ecce, crucis aspectus animae tranquillitatem efficit...... calamum projicit et lacrymans infernale propositum cum meliore mutavit. i) * * Si pueris nota esset tragcedia crucis, non legeremus tot suicidia ab infantibus perpetrata; non legeremus, quod adnotavit Falret, puerum 12 annorum laqueo se suspendisse, quia in examine non primum sed secundum locum assecutus fuerat. 2) Contrarium enim exemplum habemus in pio sacerdote J. J. Allemand. (| 1836.) Cum adhuc puer, in distributione prEemiorum multa prajmia domum cum animi lsetitia afferret et gloriabun- dus matri suas ostenderet, illa inhumaniter dixit: pone prsemia tua in culina et ascende ad cubiculum tuum. Omnibus perspicuum erit, talem tentationem puerum gratulabundum ad extremam tristitiam reducere dc- buisse, et si in hoc casu exirema tentasset, matrem accusassemus. Puer autem pius et obediens cubiculum intrat et.... tristitiam suam exonerat ante imaginem Cru- cifixi Domini nostri. 3) * 1) Du Suicide, p. 614. — b) Apud Legoijt, Le Suicide, p. 160. — 3) Pet. Bol. T. XV, p. 286.

-ocr page 113-

		— III —
		Proh dolor! etiam in sseculo nostro prsedicamus Christum crucifixum, multis sicut olim Judaeis scanda- lum, vel gentibus stultitiam. Nam scientia inflati, in juventute sunt sicut Josef Droz, i) qui de se conntetur: „in juventute mea quserebam loca pulchra natura:. Quando autem in collibus vel juxta vias Crucifixi ima- ginem videbam, statim oculos avertebam, et dicebam, quare homines illa loca beata tristia faciunt, ponendo ibi instrumentum supplicii? Respondere possumus ad illud quare Josephi Droz et incredulorum hujus skcuü, cum verbis S. Pauli: quia Christianis Crucifixus Dei virtus est et Dei sapientia; „quia quod stultum est Dei sapientius est hominibus: et quod infirmum est Dei fortius est hominibus." 2) Respondere possumus ex hymno Ecclesiae: „Vexilla Regis prodeunt: fulget crucis mysterium, qua vita mor- tem pertulit et morte vitam protulit." Ideo crux spes unica. Hodie autem parentes indiflerentes et magistri impii vel neutrales omnem spem in animis juventutis alent, praeter spem unicam crucis. Olim in omnibus scholis crux ante oculos juventutis pendebat, ut cognoscerent Christum crucifixum, sicut dicit S. Paulus: „Dei virtu- tem et Dei sapientiam" esse; ut sciret juventus Chris-
		il t 1850 post conversionem ad fidem. cfr. Mgr. Baunard, La foi T. II. p. 39. — 2) I Cor. I, 23 -25.

-ocr page 114-

		---- 112 ----
		tiana: „Christum passum esse pro nobis, vobis relin- quens exemplum, ut sequamini vestigia Ejus.,\' i) ■ Olim in omni domo Chrisliana, in cubiculis ac coena- culis crucis imago parieti affixa apparebat; hodie au tem, quia supellex juxla paganismum formata est, inter tot imagines et tabulas pictas paganismi, pro Crucifixo locus nullus restat. Olim quidem etiam juventus passionibus seducta vias peccati deambulavit, sed quia Crucifixum cognovit a primis annis, fidemque non amiserat, quando doloribus cruci affigebatur, cum bono latrone clamabat: „Domine memento mei." Hodie vero, quando juventus dolore animi, tasdio ac tristitia cruci affixa pendet, sicut malus latro blasphemat, ac blasphemans mortem acceleratam subit. * * *• An ergo numquam admittenda ignorantia inculpata in eo qui suicidium committit f Casus nequaquam impossibilis est; ideo multi dicunt, Raziam, de quo agitur in libro secundo Machabeorum, ignorasse in tali quo positus erat casu, illicitum fuisse glaiiio se petere. S. Alphonsus in sua theol. mor. habet: „absque di- vina auctoritate, non licet seipsum directe et ex inten- tione occidere.
		i) I Petri II, at.

-ocr page 115-

		- H3 -
		Dixi: absque auctoritate divina, propter Samsonem et quosdam martyres, qui seipsos occiderunt, vel ex divina inspiratione vel ex inculpata ignorantia." i) A. Lehmkuhl sequentia habet: „sibi positive proprio marte necem inferre, natura duce, ab omnibus qui sana ratione utuntur, semper pro gravissimo peccato habe- batur: quamquam in quibusdam difficilioribus circum- stantiis, non ita clare ubique et ab omnibus, criminis ratio deprehenditur, ut invincibilis ignorantia debeat negari." 2) Gousset autem dicit: „Si quidam martyres seipsos occiderunt insiliendo in ignem, ad quem condemnati erant, vel provocando feras bestias quibus objiciebantur, dici potest, eos hoc fecisse ex inspiratione Sancti Spiri- tus, vel ex zelo religioso, putantes non recta sed bona fide, eos sic agere potuisse ad confundendos tyrannos." 3) Casus ergo de quibus agunt theologi, toto ccelo diffe- runt a casibus de quibus agunt auctores de suicidio. In ultimis enim, non est sermo de zelo religioso, sed de incredulitate et atheismo; non est sermo de servanda castitate, sicut in S. Pelagia Virgine, quam S. Joannes Chrys. laudat, quia ex domus tecto deorsum se misit, ut evaderet ex manibus eorum, qui ipsius virginatem violare volebant, 4) sed de iis, qui propter peccata luxu- riae innumera, corpore et animo defecerunt. 1) Theo!, mor. T. IV. n. 366. — 2) Theol. mor. T. I, n. 575. — 3) Theol. mor. T. I, n. 628. — 4) Pet. Bol. T. VI, p. 540.
		Tractatus.		8

-ocr page 116-

I»»w »^^p^r™s^rn»ïrtï

V V T T YYTT *•*"*•* *.* 99 \'.*"*>\'W\'\'.*"*.* VV

Cf & PUT VI. De impulsu ad suicidium.

c<?gjo.

A.

existit ille impulsus?

Destinguo. Si fit ex inspiratione Dei, uti S. Augustinus dicit de suicidio Samsonis, admitti potest impulsio, et tune licite potest quis se interimere, quia Deus Dominus est vitae et mortis. Sed hsec impulsio sane rarissima erit et sese post mortem demonstrabit miraculis, quibus san- ctitas talis personae confirmalur. Impulsio qua?, permittente Deo, fit a diabolo, mera est gravis tentatio, sed numquam tanta, ut homo cogatur ad actum suicidii, nam S. Paulus merito dicit: „fidelis Deus est, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum, ut possitis sustinere." i) Ideo Psalmista confitetur: „impulsus eversus sum ut caderem: et Dominus suscepit me......

i) I, Cor. x, 13.

-ocr page 117-

		— iis —
		Dextera Domini fecit virtutem.... Non moriar, sed vivam et narrabo opera Domini." i) Quod autem attinet possessos a dasmone, qui s£epe ad suicidium impelluntur; hi in quantum libertate morali carent, non se occidunt sed a diabolo occiduntur. Diabolus, permittente Deo, vexare potest justos, uti patet ex historia Job, in tantum quidem ut, sicut ipse Job fatetur: „quam ob rem elegit suspendium anima mea et mortem ossa mea.\'\' 2) Sed non fecit, nee diabolus eum occidendi habuit potestatem, quia Dominus dixerat: „Verumtamen animam ejus serva." — Item angelo sa- tanse permissum fu.it colaphizare S. Paulum, et non mi- ramur, etiam illum heroicum Apostolum ingemuisse: „quoniam supra modum gravati sumus supra virtutem, ita ut Uederet nos etiam vivere." 3) Sed an occidere potuit Paulum ? An umquam legistis diabolum aliquem justum occidere potuisse ? E contra, David testatur: „junior fui, etenim senui: et non vidi justum derelictum."4) Nullus ex stigmatizatis, quorum plures vexationes diaboli etiam externas sustinuerunt ob amorem Dei, a diabolo suffocari potuit. 5) Sed aperiendo librumTobifelegimus: „quoniam (Sara) tradita fuit septem viris, et da;monium nomine Asmo- daeus occiderat eos." Et cum Angelus Raphaël Tobiae
		I) Ps. CXVII. 13 Seq. — 2) Job. VII, 15. II, 6. — 3) II Cor. XII 7, I, 8. - 4I Ps. XXXVI, 25. — 5) Cfr. Dr. Imbcrt Gourbeyre. La ütigmat. T. II. p. 145 — 165.

-ocr page 118-

		— n6 —
		Saram proponeret in uxorem sumendam, ille merito ob- jecit: „timeo ne forte et mihi hasc eveniant." „Tune Angelus Raphaël dixit ei: Audi me, et ostendam tibj qui sunt, quibus praevalere potest daemonium. Hi namque qui ita conjugium suscipiunt, ut Deum a se et a sua mente excludant, et suae libidini ita vacent sicut equus et mulus, quibus non est intellectus: habet potestatem dsemonium super eos." i) Debet ergo dsemonis potestas magna esse hisce temporibus, quia plurimi conjugia ita suscipiunt! S. Ambrosius narrat: „Cum Symphoriani, urbis prse- fecti filius, voluptatum flammis totus ardens, scelerata manu Sanctam Agnetem contingeret, cecidit in faciem suam, et prsefocatus a diabolo, expiravit." 2) Sic etiam Egeas, judex S. Andrese Apostoli, a diabolo in foro suflocatus est. 3) * * * Restat ergo impulsio de qua aliqui auctores loquun- tur. Haec autem oritur ex amentia, de qua in Parte prima sermo fuit. Alia impulsio impossibilis est, nisi velim admittere: hominem fato ineluctabili subesse, vel ejus voluntatem ad malum cogi posse; aliis verbis, eum non esse moraliter liberum. Ideo merito dicit Legoijt: „Si suicidium non est
		1) Tobias III. 8, VI, 15-17. — 2) Curs. C. Scr. S. T. XII p. 680. 3) Pet. Bol. T. XIII, p. 688.

-ocr page 119-

		— ii7 —
		eflectus delirii vel amentiae, signum infallibile est tur- bationis moralis. Nequaquam possibile est, individuum, populum vel epocham fataliter inipelli ad suicidium."i) — Et Dr. Debreyne: „impulsionem insuperabilem et sine delirio in ipso actu admittere non possumus, quia hoc nobis periculosum videtur; destruit enim liberum arbitrium, moralitatem actuum humanorum et favet im- punitati criminum." 2) — Idem habet Capellmann: „sine morbos^ mentis dispositione, perturbatio illa et depressio ex hujusmodi causa orta, pro fonte motus (ad suicidium) cui resisti nequeat, haberi non potest. Adju- vante religione, fide in Deum animaeque immortalitatem atque aeternam remunerationem vel poenam, motus iste superari potest et debet." 3) * * * Hodie autem fides haec totaliter abest in plurimis eorum, qui de moralitate actuum humanorum atque de eorum imputatione vel scripserunt, vel in congressibus locuti sunt, ac sub nomine Determinismi, sic dictam scholam Italicam formaverunt. Inter illos maxime notari debent post Lombroso, Moleschott, Büchner, Despines, Ferri etc. Illi omnes crimina considerant tamquam necessarium proventum ex corporis dispositione, ex cerebri defectu,
		1) Le Suicide p. 41?. — 2) D.i Suicide p. 81. - 3) Med. past. P- 57-

-ocr page 120-

		— n8 —
		ex circumstantiis societatis, miseriae; quinimo ex cibo sumpto hominem ad crimina cogi posse, post Feuer- bach, dicit Lombroso. i) Ecce, dum illi qui se dicunt super omnes alios sa- pientes, criminosos ab omni peccato absolvunt, ipsi cri- sminosi ante judices dicunt: „crimen imputari nequit ocietati, nos ipsi soli culpabiles sumus, quia non satis contra passiones luctati sumus." Et alius : „crimen non profluit ex corporis dispositione, nam si hoc verum esset, quare cruciatus conscientiae tam terribilisesset?"2) Tales confessiones nobis revelant mysterium sic dicti impulsus ad suicidium aliaque crimina. Grave enim pondus mala conscientia; si impii fidem in Deum nondum amiserunt, pondus prsecipitans ad abyssum retineri potest spe veniaj, quando a juventute ipsis notum est: quia apud Dominum misericordia et copiosa apud eum redemptio. Tune si de profundis cla- mant ad Dominum, Dominus exaudiet vocem eorum; tune cessabit impulsus ille ad suicidium et sustinebit anima eorum in verbo Domini. Nihil autem juvabit con- silium quod Feuerbach dedit contra multos qui degene- rant in feritatem et crimina, nempe: ut illis darent cibos in quibus phosphorus continetur, praesertim pisa, quia juxta Moleschott intelligentia dependet a phosphoro con- tento in cerebro. 3) i\' Cfr. Proal, Crime et peine p. 169, 303. — a) Proal, p. 306. — 3) Cfr. A. Farges, Le cerveau, p. 129.

-ocr page 121-

		— ii9 —
		Merito hic addere possumus verba Proverbiorum quse circa cibos principis dicunt: „ne desideres decibisejus, in quo est panis mendacii." j) Nam Moleschott cum suis minor sollicitudo est de criminosis quam de impia negatione animae spiritualis et immortalis, quam cum phosphoro commutare vellet; et sic revera in doctrina de cibis est panis mendacii. * * * Si autem conscientise cruciatu agitati, non amplius credunt, vel credentes quidem non amplius sperant, tune imitantnr saepius impium apostolum Judam, qui retulit pecuniam principibus sacerdotum dicens: „peccavi, tra- dens sanguinem justum." Tam naturalis est confessio, ut si coram Deo non faciant, coram hominibus facere conentur, ad pondus criminum sublevandum. Homicida Ducret seipsum tradidit potestati civili di- cens : „ego sum qui homicidium feci; tenete me, sic enim vivere non possum." Alius qui poenam furti luebat in carcere, etiam homicidium perpetrasse se con- fessus est, quia: „imago ejus quem occidi me ubique persequitur, requiem nullam amplius habeo, vivo in acerbissimis doloribus, et qualis mihi restat expectatio, nisi mors\' tamquam terminus dolorum meorum ?" 2) Bonniot narrat aliquem, nomine Georget, condem- 1) Prov. XXIII, 3. — 2) P.oal. O. C. p. 296.

-ocr page 122-

		--- 120 —
		natum fuisse propter horaicidium cum circumstantiis diminuentibus. lpse autem criminosus confessus est, se auctorem fuisse novem criminum, inter quae erat parri- cidium. Bonniot ex hoc exemplo non concludit ad impulsionem necessariam criminum, sed : „qui facit ma- lum quod vult, invenit malum quod non vult" (cons- cientne cruciatum.) i) Major autem pars post crimina, Judae imitatores sunt in secunda parte tragcsdiae ejus, nempe in suicidio. Ideo tanta vigilantia in observando criminosos carcere detentos. „Juxta Dr. de Bauvais, medicum carceris (Mazas), suici- dium locum habet primis diebus captivitatis, quia accu- satustuncindulget vehementibus conscientise tormentis." 2) Proal addit: „quinimo vidi accusatos etiam ante capti- vitatem, quum adhuc effugere potuissent, suicidium pa- trantes vel tentantes... Et hi casus tam certo adscribi debent mala? conscientiae, ut ipsi Despine et Ferri negare non possint." Idem dicit Dr. Brière: „Cruciatus malse cons- cientia? frequenter causa sunt suicidii." 3) V Hodie autem multi fidem non habentes, stricto sensu desperare non possunt; numquam enim spem veram habuerunt, ergo amittere eam nequeunt. Propter philosophiam modernam, cujus impietas etiam 1) Ls probiï-ne du mal p. 172. — 2) Ap Proal O. C. p, 300. — 3) Du Suicide, p. 162.

-ocr page 123-

		— 121 —
		populum seduxit, multi nascuntur ex parentibus, qui tamquam animalia viventes, etiam liberos tamquam ani- malia educant. Hi de Deo numquam audiverunt; legem omnem semper tamquam vinculum iniquum considera- verunt; vocem legislatoris interni et naturalis, i. e. cons- cienrise, a prima juventute auribus quidem perceperunt, sed factis contra naturam ad silentium redigere conati sunt. — De Romanis dixit S. Paulus: „obscuratum est insipiens cor eorum" i); plus dicere oportet hodie quia gentibus pejores sunt. Ideo auctor aliquis de cordibus multorum, qui philosophia moderna corrupti sunt dixit: cor eorum putridum est. Ad Israël olim Jeremias clamavit: „noluisti erubes- cere" 2); criminosi moderni non amplius possunt eru- bescere. Si enim homines feri Africoe, qui tarnen adhuc homines esse volunt, erubescere, lacrymare vix valent; quomodo illi, qui minus esse volunt quam animalia» erubescerent vel lacrymarent ? Ideo non mirandum quando legimus in opere: Souvenirs de la [Roquette par 1\'abbé Faure, homicidas hujus ultimi temporis, 3) et in diariis, anarchistas capite damnatos, imperturbata quiete frui, ante mortem chartis ludere, bene edere ac dormire quasi innocentes. Quid enim fecerunt? In opere citato legimus : sacerdotem Faure captivum quem- dam interrogasse : quale crimen patrasti ? Et ille: de- 1) Rom, I, 21. — 2) Jer. III, 3. — 3) Cfr. Praesertim quae narrat de Prado et G. Kaps, p. 177 et 241.

-ocr page 124-

		— 122 —
		lictum venationis — Quid ergo occidisti ? — Custodem, Domine; nam animal illud per duos annos molestum mihi fuerat. Unum tantum aegre fero; pater meustam- quam socius, in carcere laqueo se suspendit. 1) Georges Kaps, qui duos homines occidit, et duos alios occidere voluit, capite damnatus, immediate ante execu- tionem sacerdoti Faure, qui eum ad poenitentiam adhor- tabatur, dixit: „nihil feci cujus pcenitet me; a nulla persona veniam petere habeo." Mirum ergo non est, illos homines nullo cruciatu conscientiae angi; volunt esse animalia sicut in scholis didicerunt; jam vero animalia si aliud animal occiderunt poenitentiam ignorant. Mirum non est tales homines non desperare; furores in corde gerunt, et hi sunt qui, quando occasio adest, eos ad suicidium ducunt. Quid enim timerent ? Saltu mortali descendunt ad nihilum vel juxta Flammarion ascendunt ad astra I Noli au tem tantae feritatis et suicidii quod sequitur causam quaerere in impulsione necessaria, sed in corruptione voluntaria.
		I) O. C. p. 68.

-ocr page 125-

		PARS III. De remediis pro illis qui inclinationem sentiunt ad suicidium.
		J*ftf^rxz

-ocr page 126-

		I

-ocr page 127-

		C&fl!^ I. Remedia materialia. Pmnes auctores conveniunt, diaria publicantia suicidia cum omnibus circumstantiis, causam remotam esse imitationis pro iis qui tsedio vit» et tentatione ad suici- dium laborantes fidem in Deum amiserunt. Et numerus eorum hodie magnus est. Ideo, quia non publicare sui- cidium, practice impossibile est, prsesertim quando suicidae omnibus personae notse sunt, saltem studeant scandalum diminuere, improbando omni modo possibili factum suicidii. Ecclesia Catholica, quando post maturum examen facti, nullum amplius dubium formare potest de amentia sui- cidse, pcenam infligit, nempe: privationem sepulturse ec- clesiasticas, nisi ante mortem signum pcenitentiae dederunt- Mirum est, quod aliqni auctores, qui de suicidio tractant, inutile reputent, si lex civilis hac in re, sicut in medio asvo, Ecclesiam sequeretur.

-ocr page 128-

		----- I2Ó ----
		Omnes enim concedunt, suicidia in medio sevo rariora fuisse; tune autem lex civilis ecclesiasticre legi confor- mis fuit. Objiciunt: quomodo suicidse, qui Deum et pcenas ajternas contemnunt, moveri poterunt lege et pcena civili ? — Ast multi magis moventur pcenis prsesentibus quam futuris. Dicunt: poena? illae public» ad imitationem incitare poterunt eos qui jam inclinatos se sen tiunt ad suicidium. — Sed suicidia, quas ab omnibus diariis annuntiantur, pro quibus libri romanenses conficiuntur, quaü in theatris laudantur, an secreta manent ? Dicunt, ad objectionem eorum, qui pcenas civiles desiderant, quod suicidce, quamvis pro semetipsis pccnam non curarent, eas tarnen pro familia sua timerent — quod pro familia a proposito non desisterent; quod pcena injusta esset, quia non reum sed familiam attin- geret; vel non reum, quia multi amentes sunt. Sed ex opere citato Fanre patet, capite damnatos eum rogasse ne corpora eorum post mortem medicis disse- canda traderentur; ergo apud eos horror existebat pro aliqua re quae post mortem sequeretur. Non omnes suicidse familiam contemnunt, sed quod etiam curam familiae habeant, patet ex eo, quod inve- niantur qui suicidium perpetrant, quia eorum vita familia dehonoratur, vel quia fortuna contraria paupertatem familia? prasvident. Si autem familia morte eorum adhuc

-ocr page 129-

		— T27 —
		gravius dehonoraretur pcena civili, an hoc nullum pondus haberet in prfemeditatione suicidii? Dein, quod ultimum attinet, tune etiam nullum crimen publica detestatione etc. puniri posset, si reum non afficeret, v. g. si fugam cepisset ad locum inaccessi- bilem. Multi amentes sunt in actu suicidii. Hoc etiam scit Ecclesia et ideo cum omni prudentia judicium fert. An etiam judices civiles talem distinctionem facere non possent ? Multi amentes sunt, sed nequaquam omnes. An etiam, quia tam facile suicidae amentes reputantur, hoc ipsum aliquibus non esset causa remota semetipsos occidendi ? Ideo cum Dr. Eelouine dicendum videtur: „Existima- mus, quod legislatores, qui memoriam suicidarum macu- larent, rem justam et utilem facerent.... Multi desisterent a suicidio, si de hoc certi essent." i) Et merito A. Chaveau et Faustinus Hélie putaverunt: „solam inscriptionem suicidii tamquam delictum in lege pcenali, jam esse bonam admonitionem." 2) Quamvis aliqui pcenam civilem inutilem reputent, om- nes tarnen vellent pcenas contra causas proximas suicidii v. g. contra ludos aleatorios et praesertim contra eos qui se vel alios inebriant.
		j) Les passions T. II p. 366. — 2) Apud. Legoyt O. C. p. 446.

-ocr page 130-

		— 128 —
		Bene dixit Gladstone: „liquor inebriativus hodie plures morti tradit, quam plagae de quibus in historia sermo est: fames, pestis et bellum." i)
		^^^
		i) In. Bulletin de la soc. de med. ment de Belg. Mars 1892 p. 80.

-ocr page 131-

		wm... yf... vV \'f -Tv V vy\'VV •.» vV V «V V» v * V TT¥vV\' • V yV
		ÖS\'PU\'Ï IL De remediis Supernaturalibus. ART. I. Basis amoris.
		V^um S. Augustino i) et Bossuet 2) amorem merito fontem omnium passionum vocare possumus. „Amor meus pondus meum; quocumque feror amore sicut feror" dicit magnus Augustinus. Si ergo quis amat avaritiam, libidinem etc, pondus ejus pecunia est, pondus ejus libido est. Saepius hunc amorem perversum idololatriam vocant, S. Paulus: „libidinem, concupiscentiam malam et ava- ritiam, quae est simulacrorum servitus;" 3) quia passio ad quam amore anima fertur, idolum ejus ac pondus ejus fit. 1) Conf. 1. XIII, C. X. — 2) De la Conn. de Dien p. 88. — 3) Ad Colos. III, 5.
		Tractatus.
		9

-ocr page 132-

		— 13° —
		Hisce praemissis, oculis vestris subjicio locum S. Scrip- turae ex Isaia. i) Propheta Judaeis ostendit idola Bel et Nabo imposita jumentis, quae pondus eorum ferre non valuerunt, sub pondere animam efflaverunt, et simul in eorum lapsu idola confracta sunt. 2) Si amor hominis pecunia est, argentum et aurum pondus ejus erunt; idolum auri portabit sicutjumentum, incurvabitur sub onere, nam auri fames insatiabilis con- tinuo clamat: affer, affer; quia autem justitia nimis tarde affert, ideo injustitia et fraus advocantur; tune autem mox sub onere corruunt, vel cessione fori, vel fraude detecta incarceratione et impletur quod dicit Isaias: „non potuerunt (idola) salvare portantem et anima eorum in captivitatem ibit." O quam infelices sunt qui cor- ruerunt sub idolo auri; quam ssepe voluntarie animam efflant I Amor hominis ad beatitudinem, sive in avaritia, sive in libidine vel alia passione, tantum pondus est continuo aggravescens, ut nulla creatura in hac terra illud ferre possit. Nulla excogitari potest basis satis fortis ad fe- rendum illud onus amoris. Ssepe amor impurus, forma corporum seductus, se 1) Is XLVI. 1—4. — 2) Tal s videfur esse sensus v. 1 et 2, juxta Curs. C. S. S. T. XVIII. p. 1390. Haec sententia confirmatur ex Vigouroux. Les Livres Saints T. III, p. 144, 148, Figura n. 145 et 146. Ia prima conspicimiH processionem ido\'orum jumentis imposito- rum, In secunda idola hominibus imposita sunt.

-ocr page 133-

		— i3i —
		constringit alii amori, sed unus et alter corruunt et non raro duplici suicidio. Si amor ambitio est, totus orbis terrarum non suffi- ciet ad illud idolum portandum. Nonne Juvenalis de Alexandro Magno dixit: Unus Pellaeo juveni non sufficit orbis, Aestuat infelix angusto in limine mundi. Quantum pondus ambitio fuit Napoleoni, qui secum venenum habebat ad suicidium perpetrandum ! Ad omnes illos qui gemunt sub onere amoris, quod omni basi jam imponere voluerunt, sed quod nulla hu- cusque portavit, — et ideo tristes ac tasdio repleti vitae finem imponere cogitant, cum Isaia in nomine Dei dicere possumus: „Audite Me, domus Jacob..... Ego feci, et Ego feram; Ego portabo et salvabo." i) Nam Deus creavit hominem ad se et irrequietus erit donec requiescat in Deo. Vere irrequietum est cor incredulorum et sentientes fragilitatem creaturarum, deum aliquem fingunt in quo respirare possint. Ideo Littré caput scholae Positivista- rum, ac post eum Renan, Taine, etc. humanitatem ipsam deum proclamaverunt. Merito autem dicit Desorges : „miserrimus deus ! Nam deus ille repletus est infirmitate, erroribus et miseriis omnigenis; deus ille s»pe febris accessionem sentit......
		i) Isaias XLVI, 3, 4.

-ocr page 134-

		— i32 —
		S«pe committit crimina..... ssepe ferus, barbarus vel im- becilis est." i) Alii, quia humanitatem solam nimis infirmam repu- tant ad sustentandum amorem hominis, deum universa- lem fingunt ex doctrina Pantheistica. An ergo si hu- manitati addunt animalia, plantas, omnemque materiam basem satis firmam animse posuerunt ? Nequaquam, nam multi super hanc basem stantes, cum Alfred Musset exclamare coguntur: „invitus sentio infinitatis tormen- tum." Ideo hoc tempore Flammarion novam invenit religio- nem, nempe: theismum ontologicum, in qua anima vivet vita Uranica (vie Uranique), transmigrans inter stellas et planetas; —juxta Figuier stabit aliquando in sole, juxta Flammarion de novo incarnatur. 2) Sed eheu! anima major est quam stellae; pondus amoris gravius est quam quod planeta illud portare possit. Nonne poeta incredulus Leopardi exclamavit: „quando consideramus spatium immensum, numerum infinitum et vastitatem mundorum et adhuc experimur omnia illa exigua et angusta esse capacitati animae; quando semper accusamus imperfeclionem vanitatemque rerum; quando sentimus inquietudinem, vacuüm et tae- dium, nonne signum est magnitudinis et nobilitatis animae f" 3) 1) Les erreurs mod. p. 512. — 2) Cfr. Ortolan. Astron et Théol. p. 338—340. — 3) Mgr. Baunard, Le doute et ses victimes p. 364.

-ocr page 135-

		— *33 —
		Et G. Sand: „Uedium nos devorat, passiones nos agitant et suicidium, daemon ille tenebrarum, vigilatad lectulum nostrum, vel vespere nos trahit ad ripas flu- minum. Non amplius habemus fundamentum solidum, ad jacendum anchoram voluntatis nostraï." i) Gerard de Nerval de basi in basem amoris pondus posuerat, ita quidem ut se nominaret : infantem fortunas (enfant du hasard). Ecce, adhuc juvenis suicida inventus est, pendens in platea aliqua Parisiensi. 2) Maine de Biran, postquam longo tempore qusesiverat animam suam ponere in basi rationalismi, materialismi, etc. demum ad Deum venit. Tune dixit: „dogmata religionis et lex moralis, pro ratione bases sunt et puncta necessaria unde egredi possit.... Vera sapientia et fortitudo in eo consistunt, ut semper ambulemus coram Deo et sentiamus quod Ille nos sustentet." 3) Roijer-Collard post incredulitatem conversus ad fidem, in lectulo mortis ad nepotem suum dixit: „Christianus sis, sed hoc non sufficit; ergo Catholicus sis. Nihil solidum est in mundo pneter principia religionis; num- quam deseras illa." 4)
		1) Mgr. Baunard, O. C. p. 421. — 2) Il>id. p. 436, — 3) Desorges: Les etreurs mod, p. 6. — 4) Huguet. Cel. Con^. Cont. p. 440.

-ocr page 136-

		— 134 —
		O si infelices, quibus tellus vacillat sub pedibus Epis- tolam S. Pauli ad Hebraeos legerentl Jam in primo capite invenirent Illum, Qui potest portare onus amoris, nam S. Paulus ibi describit Chris- tum „portantem omnia verbo virtutis Suae." Idem Apos- tolus illis diceret, quod dixit ad Corinthios : „funda- mentum aluid nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod est Christus Jesus." i) Si ergo a Positivistis audiverunt de fundamento hu- manitatis, sciant existere fundamenturn hoc, non autem sicut volunt Littré et Rer.an, sed sicut voluit Ille „Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est se esse aaqualem Deo, et tarnen Semetipsum vocat Filium hominis." 2) Si in libris Flammarionis legunt de fundamento stel- larum, sciant existere fundamentum stellas, nempe: Jesus Christus, Qui dicit in Apocalypsi: „Ego sum stella splendida et matutina." 3) Ecce Christus invitat omnes qui laborant et onerati sunt: „Omnis qui venit ad Me, et audit sermones Meos et facit eos: ostendam vobis cui similis sit: similis est homini aedificanti domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum super petram. Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi et non potuit eam movere: fundata enim erat supra petram." 4) I) I Cor. III, 11. — 2) Phil. II, 6 et Maüh. VIII, 20. — 3) Apoc XXII, 16. — 4) Luc. VI, 48. 49.

-ocr page 137-

		— \'35 -
		ART. II. CENTRUM ANIMARUM.
		In Epistola ad Romanos S. Paulus dicit: „invisibilia (Dei) a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intel- lecta, conspiciuntur: sempiterna quoque Ejus virtus et divinitas." i) Mundus divinitatis est liber ac speculum divinorum in quo Se Deus expressit. Quando oculos elevamus ad ccelos, et scientia astronomica instructi, omnes planetas circa solem volvi perspicimus, solem ipsum vero moveri et volvi circa alium solem, omnesque alios soles, quo- rum numerus indefinitus est, probabiliter moveri circa solem centralem; - - quando insuper legem cognoscimus, juxta quam motus stellarum ordinatur, nempe: legem gravitatis, qua omne corpus aliud corpus attrahit eo fortius quo pondus majus est, non autem in unum coalescunt, propter vim centrifugalem;2) — Quantopere hoec unitas visibilis, hsec attractio visibilis, invisibile centrum ac invisibilem attractionem denotant Illius Qui dixit: „Ego sum lux mundi." — „Ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad Meipsum." 3) Quare autem omnia trahit ad Se ? Quia amor Ejus
		1) Ad Rom. I. 20. — 2) Cf. Brinkman. De Sterrenwereld, p. 340 et 410. — 3) Joës. VIII, 12 et XII, 32.

-ocr page 138-

		— 136 —
		infinito modo omnem amorem superat, sicut dicit apud Jeremiam: „in charitate perpetua dilexi te, ideo attraxi te miserans." 1) *  * * „Lex regit mundum mundum animarum, similis legi attractionis quse orbes coelestes in gyrum raovet; lex illa est lex charitatis, qua animae spiritali modo attra- huntur. Ast attractio pondus est, dicit scientia; amor etiam pondus est, responde t philosophia christiana; est pondus unius animse ad aliam, est pondus animarum ad Deum, estque principium gravitationis spiritalis, sicut dixit Augustinus: amor meus, pondus meum. Totus mundus moralis hac magna lege regitur, nempe: amore inflnito Dei effundente se super homines, et ex illis ascendente ad Illum, ligante Illi eos, qui voluerunt ligari vinculis divinas attractionis. Incomparabiliter fortior attractione siderum, infinite suavior est. Agens non in corpora inertia, sicut sidera, sed in voluntates liberas, non attrahit nisi eas, quae volunt sese legibus ejus submittere." Ita Ortolan. 2) *  * * Nonne Deus, apud Osee, dicit: „in vinculis Adam traham eos, in vinculis charitatis." 3) — Infelices autem omnes quibus convicium Moysis ad Judaeos applicabile est: „incrassatus est dilectus, et recalcitravit: incrassa- 1) Jerem. XXXI, 3. — ■) Astron. et théol. p. 425. — 3) Osee XI, 4.

-ocr page 139-

		— 137 —
		tus, dilatatus, dereliquit Deum factorem suum, et reces- sit a Deo salutari suo." i) Ex astronomia cognoscimus existentiam cometarum, de quibus dicit Ortolan: „quantas mutationes eorum amplitudo subit! Similes immensis bullis aeris admodum dilatatis, quamvis pondus earum vix aliquot grammata excedat, omnibus attractionibus subsunt. Saepe earum amplitudo et fulgor diminuuntur sicut scintilla? morien- tes, et dividuntur sicut nubes luminosse, ventis agita- to." 2) Si jam aperimus S. Scripturas ac Apostoli Judse epis- tolam perlegimus, inveniemus comparationem inter has cometas et incredulos: „Va? illis, quia in via Cain abie- runt, et errore Balaam mercede effusi sunt, et in con- tradictione Core perierunt..... Sidera errantia: quibus procella tenebrarum servata est in seternum." * * * Aliquatenus intelligere possumus ingentes animi dolo- res quös subeunt illi, qui recesserunt a Deo, sive incre- dulitate, sive desperatione. Ipsa Veritas, Jesus Christus, in terra docens, poenas gehennae vocat: „tenebras exteriores", et ultimam Judi- cis sententiam erga condemnatos describit, per haec verba: „discedite a Me." — Solvitur ergo attractio
		1) Deutr. XXXII, ($. — 2) O. C. p. 220,

-ocr page 140-

		- i38 -
		divina, et anima soluta Centrum suum fugiens, ibit in tenebras exteriores. Sapiens in ore eorum, quos Deus misit in tenebras illas, ponit : „erravimus a via veritatis, et justitiselumen non luxit nobis, et sol intelligentie non est ortus no- bis." i) Sed pro ipsis tempus non erit amplius; num- quam poterunt redire ad sphaeram attractionis divinse; sidera extincta sunt. * Commiserationem ipsis inutilem transferamus ad illos multos, qui in sa^culo nostro, prsesertim ultimis tempo- ribus, voluerunt sole scientise attrahi et illuminari, nam cum dolore exclamant: „erravimus.... sol intelligentise non est ortus nobis." Revera sidera errantia sunt; passionibus agitati cen- trum fugiunt, et variis systematibus attracti, lassati sunt. Melchior de Vogüe dicit: „hodie animae nullius sunt; currunt sine duce, extra viam, in frigore, in tenebris et tumultu, sicut hirudines, quae in tempestate radunt pa. ludem." 2) Hodie multi in doloribus ac vitae teedio respiciunt ad sepulchrum; quia in materialismo didicerunt, illud esse finem omnium rerum. Sed ecce, ipsa scientia, in qua confisi fuerunt, derelinquit eos, et religioni manum tra- dere incipit, dicente Ernest Lavisse: „Sseculum nostrum i) Sap. V, 6. — a) Apud Mgr. Baunard, L\'E^pérance, p. 143.

-ocr page 141-

		— »39 —
		finit interrogando.... spiritus maxime differentes omnem attentionem dant religioni." i) Si scientia decepti interrogant, studeamus respondere illis pnesertim auctoritate scientias verse, ut quos falsa scientia a centro divino abduxit, vera iteium in sphas- ram attractionis divinae reducat. * * * Interrogaverant scientiam circa vitae originem et us- que nunc responderat: „vitam esse proprietatem mate- riae, quae sua sponte organisatur et vivens fit, circum- stantiis faventibus." 2) Et scientia hoc probabat ex generatione spontanea, quae si existit pro animalibus imperfectis, etiam pro animali perfecto i. e. homine, existere debet. Et nunc omnes currunt post clarissimum Pasteur qui probavit non existere generationem spontaneam, sed omnem vitam a principio vivente procedere ! Et apolo- gistae religionis inde argumentum faciunt, ut sic probent esse Deum, tamquam vitae primum principium. Ac ipse celeberrimus Pasteur in plena Academia glorintur: illum Deum viventem adorandum esse. 3) — Cum Vol- taire negaverunt Christum; cum Renan Illum blasphe- maverunt; et nunc iterum scientia cufrit ad Evangelium, quod prius negaverunt, ad Evangelium quod, ante om-
		1) Ibid. p. 146. — a) Desorges O. C. p. 640. — 3) Mgr. Baunard O. C. p. 31.

-ocr page 142-

		— 140 —
		nem scientiae inventionem, semper dixit: „In principio erat Verbum.... Omnia per Ipsum facta sunt.... In Ipsa vita erat, et vita erat lux hominum." — Illuminatum saeculum XIX tenebris obvolvitur — „Et lux in tene- bris lucet." 1) Passionibus indulserant, quia scientia dixerat: vitam nullius ponderis esse, et quando fastidit vivere, deponi sine scrupulo posse. Et nunc scientia agnoscit princi- pium vivens vitae, et quidem Christum Quem cum Renan blasphemaverunt 1 — Ergo : „erravimus 1" *  * * Usque nunc cogitaverant, approbantibus passionibus, se esse animalia transformata et evoluta; apud G. Sand (Indiana) legerant: „homines in eo tantum animalibus superiores esse, quod intelligere possint, in quo situm sit remedium omnium malorum, nempe: insuicidio." — Vixerunt ideo tamquam bestiae, animo praeparantes re- medium suicidii, quando corpus excessum passionum non amplius ferre posset. Et nunc eadem scientia in persona professoris increduli Virchow, in pleno con- gressu Moschae anno 1892, evolutionismum puram hy- pothesem vocat et contra scientiam esse dicit. 2) Et nunc jam quaerunt extra materiam, quis spiritum homi- nis formaveritr — Ergo: „erravimus 1" *  * * 1) Joës. I. — 2) Cfr. Ephera. Science Catb. IX. p. 99.

-ocr page 143-

		— I4i —
		Olim dicebant Scripturam Sacram et quam refert creationem hominis ad imaginem Dei, fabulam esse ac mendacium. — Nunc ïterum, ex ultimis inventionibus, celebrant ejus veracitatem, ita ut rationalista Thoulet, dicere audeat: „Vetus Testamentum loquitur tam exacte, tam accurate, quasi esset opus geologiae modernae." i) O si verum esset, se non esse bestias, sed creatos ad imaginem Dei, jam hoc sufficit, ita cogitant, ut molestia creetur pravis passionibus — sed eheu, urget bona scientia, dicens: si Scriptura Sacra in una parte vera est, in tota est, quia Veritatem habet Auctorem, sicut dixit ipse Strauss: „omnia vel nihil." 2) Jam vero Scriptura loquitur non tantum de Creatore, sed de Providentia Dei, de Redemptore hominis lapsi in peccatum. Ergo : „erravimus!" * * * Anxie petunt: an ergo existit peccatum ? Lombroso Büchner et alii docuerunt eos: hominem non esse libe- rum, sed eamdem legem quae regit plantas et animalia, etiam regere homines. Et nunc celeber Brunetière incredulus, qui cum maxima reverentia visitavit Papam Leonem XIII, post visitationem hanc, publice condem- nat Determinismum. 3) Ergo : „erravimus I" :;■■ # *
		1) Introduction a la géograph. physique. — 2) Vigouroux. La Bible et les Déc. T. I. p. 108. — 3) Cfr. Le Monde, 4 Jan. 1895.

-ocr page 144-

		— 14* —
		Peccalum si existit, certe externum tantum sive cri- men contra societatem intelligunt, nam an etiam pec- catum intcrnum admittendum esset, sive : „si sit scientia in Excelso f" i) Ecce, juxta astronomiam tota terra, comparata ad omnes stellas, tam exigua est, ut si anni- hilaretur, ejus absentia tam parum animadvertaretur, ac folium ex arbore cadens. — Quid ergo magnus ille Deus curaret peccatum unius hominis; quid Excelsus ille cnram gereret rerum humanarum ? Quomodo credibile est, peccata hominum tantum offendisse Altissimum, ut ad redimenda illa, Filius Dei, homo factus, in cruce morluus fuerit ? Ast scientiam Excelsi timuit Littré, incredulus positi- vista, qui in ultimo anno vit» suoe credidit iu provi- dentiam Dei et agnovitjesum Christum Redemptorem. 2) Et Taine, qui providentiam negat, qui libertatem ho- minis rejicit, quanta cum contradictione celebrat Eccle- siam Christi, qua? sola potest hominem retinere, ne in abyssum eat. Admirans laudat virtutes heroicas Eccle- siae et indicat fontem omnis illius virlutis, Jesum Chris- tum. 3) Manet quidem incredulus, sed haec verba multos alios scientise amatores ad portas Ecclesiaj Christi adduxentnt, admirantes leges ejus morales, dog- mata ejus timentes. Sed conclusio obvia est: si Ecclesia Christi sola est 1) Ps. LXXII. 11. — 2) Cfr. Univ. Cath. T. VIII. p. 541. — 3) Ibi<\'. P, 558.

-ocr page 145-

		— 143 -
		quse potest homines beatos facere, societatemque sal- vare; tune illa sola vera est. — Si sola vera est, hoc non tantum est in re morali, sed et in omni dogmate, quia moralitas non subsistit sine dogmate. Ecclesia autem illa docet: scientiam Excelsi; docet Redempto- rem; exaltat crucem Domini. O Crux Christi, solamen credentibus, tu es quas ani- mabus infelicibus sed superbis stultitia appares et scan- daluni. Te timet illa multitudo tristis, quse, scientia duce, ad limina stat Ecclesiae. Illa multitudo melan- cholica, qus vitas ta?dio repleta, juxta incredulum La- visse, laborat „nostalgia divina." i) O crux Christi, tu es sol centralis, qui lumine tuo illuminas omnem hominem, et calore tuo illum refocil- las. Timent increduli, ne accedentes ad te scientias valedicere debeant, nescientes in te scientiam a Deo esse; in te absconditum esse thesaurum omnis scientise et sapientias. — Timent, quasi Dies irse jam illuxisset, ne condemnationem subeant. O si cognoscerent te, „quia Mariam (Magdalenam magnam peccatricem) ab- solvisti et latronem exaudisti, (illis) quoque spem de- disti." * * „Joubert, magnum ingenium et auctor exquisitus, aliquando vexabatur ambitione: ponendi totum librum i) Mgr. Baunard, O. C. p. 148.

-ocr page 146-

		— 144 —
		in una pagina, unam paginam in una phrasi, et hanc phrasim in uno verbo. Hoc problema solutum est; quod lingua humana non potuit, miro modo fecit Christianismus: Biblia, Evange- lium, revelatio, mysterium consilii divini et destinationis humanae, summa fidei, metaphysicse et scientise; haec omnia sunt in uno verbo : „Crux." i) „Quando oculus humanus respicit ad ccelum stella- tum, mox attingit distantias vix numerabiles; spiritus autem humanus statim transgreditur et sese in timmen- sitatem projicit. Oculus detegit ultimum punctum lumi- nosum et ad hunc limitem retinetur; spiritus autem scire vult, quid ultra existat, et in quaïrendo ultra im- patiens fit.... Oculus spatium, spiritus infinitum contem- platur; hinc luctamem, dolor et vertigo. Si autem aspectus revertitur super Crucifixum, statim omne luctamen cessat, omnisque dolor fugit. Tu ad Infinitum venire non poteras, ideo Infinitus venit ad te; incarnatns est, ut oculus facile Eum aspicere, et spiritus satiari posset; pro uno et altero Crucifixus plenum lu- men et requies est. Quanto magis in spatium penetras, distantias metiris et quo plures mundos detegis, eo magis vides quam parvus ipse sis; tu enim atonius es super terram, quae te portat, et ipsa terra non nisi atomus est in universi-
		i) Duilhé de Saint-Projet. Apologie Scientif. p. 540.

-ocr page 147-

		— 145 —
		tate. — Sed quanto magis penetras in mysterium, quod Deum conjungit homini et hominem Deo, myste- rium nempe crucis; eo magis sentis te magnum esse. Putabas te esse atomum et ecce, anima es redempta sanguine divino; putabas te nihilo proximum, et ecce frater, filius, hasres es Dei! — Omnes illi orbes fulgen- tes, quae supra me moventur, ante me fuerunt, et erunt fortasse post me, sed finem habebunt; scientia sicut fides affirmat. Existunt enim soles exstincti et planetae frigefactatse.... Spectaculum vitae, motus, luminis, omnia illa denotant mihi fragilitatem et mortem. — Ast imago Crucifixi, vulnerati, sanguine conspersi, morientis, deno- tat mihi: resurrectionem, glorificationem et immortali- tatem." Ita Duilhé. i) * * * Ast dieet scientia: oculus luus, non est oculus meus, nee requiescit super Crucifixum. Ecce ego penetravi ccelos, leges stellarum fixi; pene- travi terram et profunditatem ejus aperui, omnesque ejus revolutiones descripsi; plantarum et animalium species ordinavi; Deum quassivi et non inveni. Solam harmoniam inveni, qua? nullam vocem habere videtur, nisi ad exprobrandum mihi perturbationem, qua? regnat in me. Volui scire, cur ego, qui primus sum inter animalia, plus patior quam illa; taedet me vitae mes,
		i) O. C. P. 536-S38. Tractatus.

-ocr page 148-

		— 146 —
		cujus nee originem, nee finem cognosco. Melancholia mea suadet mihi, vitae miserrimoe finem imponere, et ju, ut ab hoc proposito me avertas, promittis mihi Dei ostentationem, et demonstras mihi: Crucem, „lignum rigidum transversum lignum rigidum" 1), et super hoc lignum: Crucifixum lividum! An ergo in immenso vulnere animae meae hominem ponere vis, et talem hominem ? Si novum Adamum perfectum; si Alexan- drum vel Napoleonem proponeres, in quibus anima mea fiduciam haberet, sed Crucifixum! Si vestigia Dei ex investigationibus scientiae describere deberem, im- mensitatem ac majestatem indicarem, et jam ostendis mihi adorandum crucifixum! * Et scientia nescit Adamum ex paradiso mortem nobis attulisse; oblita est, Alexandrum et Napoleonem juvenes innumerabiles in expeditionibus ambitiosis, non ad bea- titudinem, sed ad mortem duxisse; ecce illi sanguinem hominum biberunt ad exstinguendum sitim ambitionis suae, sed nullam medicinam animae hominibus dederunt. Crucifixus autem omnem Suum sanguinem effudit, ad sanandum vulnus ambitionis nostrae 1 Scientia vestigia divinae majestatis in rebus creatis quaereret, sed tigno- ravit: „quoniam Deus charitas est. In hoc est charitas.... quoniam.... misit Filium Suum propitiationem pro pec- j) Goethe et Strauss apud Duilhé O. C. p. 525.

-ocr page 149-

		— 147 —
		catis nostris." i) Sed ad charitatem Dei videndara, alio oculo opus est, non naturali, nee rationis, sed fidei: „qua intelligimus aptata esse saecula verbo Dei...." (qua aspicimus) „in auctorem fidei et consummatorem Jesum, Qui proposito sibi gaudio, sustinuit crucem, confusione contempta, atque in dextera Dei sedet." 2) Hoc oculo crucem aspiciens, non solum mortuum conspicio, sed etiam Victorem mortis, etiam Vitam et Resurreclionem. * * * Multi infelices in melancholia sua dicunt cum Maxime du Camp: „qui credunt beati sunt; jinvideo illis in hac felicitate." 3) Ast, si tantopere desiderant habere fidem, cur non quaerunt f — Sed ubi est, dicunt, et quomodo acquirenda? Omnes scientias interrogavimus et nullum responsum accepimus — philosophos adivimus et illi, nequidem verbum „fides" intelligentes, dixerunt: quid ad nos! Si vero unum „Pater noster" ex corde sincero ad coelum emitterent, responsum acciperent ab Eo Qui dixit: „petite et dabitur vobis : quaerite el invenietis : pulsate et aperietur vobis.... Si vos cum sitis mali, nos- tis bona data dare filiis vestris: quanto magis Pater vester de coela dabit spiritum bonum petentibus Se." 4)
		1) I Joês. IV, 8, 10. — 2) Ad Heb:-. XI, XII - 3) Apud Duilhé O. C. p- 5r5- — 4) Lnc. XI, 9, 13.

-ocr page 150-

		— 148 —
		Per hunc spiritum bonum illuminati ac sapientia or- nati intelligent, se scientiam maximam non ex consiliis hominum acquirere posse, sed sicut dixit S. Jacobus, „a Deo, Qui dat omnibus affluenter.... a Patre luminum, apud Quem non est transmutatio, nee vicissitudinis obumbratio." 1) Per hunc spiritum timebunt Dominum, sed inpietate, ita ut omne tsedium vitse inordinatum, ac omnis cogi- tatio suicidii vera fortitudine fugetur. Per hunc spiritum, plus quam antea, videbunt vilita- tem suam; hsec autem cognitio nullam desperationem, sed veram humilitstem ingeret. Per hunc spiritum ad crucem Christi adducentur, et dicent: „qui Mariam absolvisti, et latronem exaudisti, mihi quoque spem dedisti." — Et intelligent veritatem cantici Ecclesiae: „O crux, ave spes unica." V Mgr. Baunard, ultimam paginam operis sui: 1\'Espé- rance, scribens in die Resurrectionis Domini, recorda- batur scense pcematis doctoris Faust. Ille homo scientiam liberam et impiam profitens, sed jam laborans fastidio scientiae et mundi, quia animam suam replere non potuerunt, die Paschatis in despera- tione venenum arripit et jam in eo est ut hauriat.
		1\' Jac. 1, 5.

-ocr page 151-

		— M9 —
		Eodem autem momento audit chorum canentium: Alleluia 1 Christus surrexit! Faust auscultat et animo perturbato exclamat: „O cantica ccelesti:i, o chori dulces, ut quid qu»ritis me in pulvere jacentem. Audio quidem nuntium quod defertis, sed ego fidem non habeo ad credendum. Et tarnen per cantica illa, quas in juventute mea gaudio me replebant, sentio me ad vitam revocatum." Jam vero, si Resurrectio Domini incredulum Faustum retinuit, ita ut venenum quod sumere volebat, rejiceret; quantopere illum qui adhuc credit, ab omni despera- tione liberabit! * * * In nocte sabbathi sancti, postquam extra ecclesiam e silice novus ignis excussus est atque benedictus, inci- pit processio ad altare. Crux praacedit, sequuntur can- tores, clerus, diaconus portans arundinem cum tribus candelis, dein celebrans. Cum diaconus ingressus est ecclesiam, accendit ad novum ignem unam ex tribus candelis; "omnes genu- flectunt; diaconus cantat: Lumen Christi; — mox una voce omnes respondent cantantes: Deo gratias! Surgunt dein omnes et processio procedit ad medium ecclesiae. Ibi secunda vice omnes genuflectunt; diaco- nus secundam candelam accedens, altius quam prima vice cantat: Lumen Christi; — omnesque iterum res- pondent cantantes: Deo gratias !

-ocr page 152-

		- i5° -
		Sed ecce, jam usque ad altaris gradus progressi sunt, ubi tertia candela accenditur; omnes genuflectunt; diaco- nus altius adhuc cantat: Lumen Christi; — omnis nunc multitudo cum summa lastitia cantans respondet: Deo gratias! Certum est in paganismo mortem regnasse, etiam eo sensu, ut suicidium frequentissimum fuerit. Sed in hac nocte paganismi, Christus e sepulchro resurgens, tam- quam novus ignis e silice, micat. Ecclesia procedens ad ssecula futura, postquam per subterranea loca iter suum fecerat, ignem a Christo assumplum ac tamdiu in catacumbis absconditum, publice sub Constantino Magno mundo ostendit; et postquam Crux luminosa in ccelo praecessit, cantavit alta voce : Lumen Christi. — Ecce, genuflexerunt paganismus et barbarismus, et, — sicut olim gladiatores ante Cassarem inclinantes dicebant: Caesar, morituri te salutant, — nunc ad Chrislum clamant: Christe morituri Te salutant, tamquam Vitam et Resur- rectionem ! Historia nobis testis est, suicidium, ostenso lumine Christi, cessasse apud gentes, quae in hoc lumine vixe- runt. Principia paganismi autem, post sic dictam Re- nascentiam litterarum, iterum tamquam nubes lumen Christi ofïuscaverunt, praesertim postquam ex Renascen- tia natus est Protestantismus. Hic enim in lumine privato prsedestinationem inveniens, prae tasdio vitae et melancholia, non amplius vidit Lumen Christi, prsser"

-ocr page 153-

		- iS1 —
		tim postquam ex principiis ejus evoluta Revolutio, vitae contemtum legibus sanguineis proclamavit. i) Jam secunda vice in hac nocte Ecclesia, intonante sene Leone, cantat: Lumen Christi. — Et non tantum in Europa, sed ex omni orbis parte responsum accipi- mus : Deo gratias ! Protestantismus et schisma desperantes; Socialismus vita fessus; Scientia, quas omni sua inventione certitudi- nem mortis, incertitudinem vitae et destinationis con- testatur, a sepulchris quaa foderunt, juxta quse mcerentes sedent, respiciunt iterum ad Christum, Vitam et Resur- rectionem. 2) Ille Qui dixit: „ccelum et terra transibunt, verba autem Mea non transibunt", praenuntiavit tempora ulti- ma, in quibus maxima obxuritas regnabit, deficiënte fide, abundante iniquitate. Jam vero, si nostris jam temporibus, defectus fidei, testimonio ét medicorum, ét moralistarum causa proxima est tasdii vil se et suicidii; quid quaeso erit, in ultimis temporibus ? An pressuram illam magnam sustinebunt sine fide? In hac autem nocte Ecclesia progredietur ad altare
		1) Dr. Cazeauvieilh (apud Legoijt. O. C. p, 74) dicit: „causa pro- xima inclinationis ad sircidium, videitir principaliier residere in idea regnante hujus saeculi: in spiritu libertatis religiosae, moralis et ina- terialis, qui inebriat omnes." — a) Cfr. Legoij\'. O. C. Testimonia medicorum, dicentium: religioncm unicum remedium efficax esse contra suicidium p. 411—416.

-ocr page 154-

		— iS2 —
		seternïtatis, et altius cantans quam sonitus maris et fluc- tuum intonabit: Lumen Christi. Et omnes qui Eum confessi sunt in terra cum exultatione cantabunt: Deo gratias! —<-*—— ART. UI. BASIS ET CENTRUM AMORIS IN SOLA FIDE CATHOLICA.
		In sola fide catholica vera remedia existere per Sacra- menta, quibus anima sive super basem suam i.e. Deum ponitur, uti fit in Baptismate; sive ad Deum reducitur, uti fit in Poenitentia; sive ad Centrum suum amorem suum mittit, uti fit in Eucharistia; prseclari medici con- testantur. „Religio Catholica duos vectes habet, qui multos salvaverunt, et hi duo vectes sunt: confessio et monas- terium. Fortasse ridebunt multi metaphysici Germaniae et alii, quorum principium est: nulla veritas existit praeter doctrinam nostram, vel: pereant nationes, potius quam unum ex nostris principiis. — Nobis autem, quia unum tantum cordi est, nempe: sanare, ideo obligati sumus, commendare remedium, quod eflectum miran- dum producit.... Loquimur hic in qualitate medici et observatoris cordis humani. Indicate melius remedium

-ocr page 155-

		— 153 —
		opponendum tormentis conscientise, quse tam frequenter causae sunt morborum languidorum, hallucinationum, amentias et suicidii; beati erimus, quando hoc remedium commendare poterimus, tot millibus animarum, quae consolatione indigent." Ita Dr. Brière. i) * * * „Confessio Catholica infallibile remedium prsebet con- tra suicidium...... Provocamus omnes, ad indicandum nobis unum suicidium (excepto casu amentiae) inter eos, qui consuetudinem habuerunt usus Sacramenti Pceniten- tiae. Homo qui impellitur ad suicidium, si tam felix est, ut inveniat confessarium, quisquis sit, in instanti sanatus est. Et hoc in casu nulla exceptio existit, nee ullum exemplum contrarium...... Multos casus afferre possem, in quibus sola confessio sacramentalis praevenit suicidium. Unum tantum afferam. — Juvenem quem- dam, in libidine non invenientem beatitudinem, quam ibi qujesiverat, sed e contra fastidium, amaritudinem et tormentum, vitse taedium cepit; statuit ergo intolerabile illud pondus deponere. Antiquam autem ad mortem progrederetur, singulari animi motu ductus, ingreditur ecclesiam S. Rochi ad confitendum. Nihil dicit de iniquo suo proposito; sed quia confessarius una vice eum ad reconsiliationem cum Deo adducere non potuit, injungit ei, ut post aliquod tempus revertatur. Tune
		i) Du Svicide, p. 617.

-ocr page 156-

		- 154 —
		pcenitens dicit, se numquam reverti posse. Ad interro- gationem confessarii respondet: quia crastina die finem vitae imponere statui. Tune confessarius ei ostendit tentationis deceptionem ac criminis magnitudinem. Ecce, ad verba illa fidei oculos aperuit, viditque abyssum in quam certo descendisset; poenitentia ductus, invocat misericordiam divinam. Tantopere commutatus est animus illius, ut severam, imo severissimam postularet pcenitentiam. Ingreditur monasterium Trappistarum, ibique in austera pcenitentia invenit beatitudinem, quam frustra in libidine quaesiverat. Post quindecim a.nnos, ibi in sancto timore Domini, mortem justorum obivit." Ita Dr. Debreyne. i) * * * Si quis veram fidem habet, numquam miseria hujus vitae, circumstantiae "societatis, etc, eum ad suicidium impellent. Quam injuste Dr. Büchner, (apud Proal. O. C. p. 203) paupertatem et miseriam crimir.i aequipara- verit, quasi necessario sequeretur ex ipsis, luce clarius patet, ex tot honestis pauperibus, qui pro Christo pa- tienter miserias sufierunt, quinimo ex tot \'millibus ho- minum utriusque sexus, qui summam \'paupertatem voluntarie ob amorem Christi amplectuntur, ut Ejus sequantur vestigia, Qui pauper nasci et nudus in cruce mori voluit. Ut exemplum novum hac in re ob oculos
		1) Du Suicide. p. 235.

-ocr page 157-

		— 155 -
		versetur, in memoriam revoco Benedictum Josephum Labre, olim mendicus, nunc autem inter principes cce- lestes. Ex quindecim infantibus Benedictus natu maximus, a pueritia pietatem et doctrinam dilexit; crescente setate, crescebat etiam in eo spiritus mortificationis; annis qui- dem puer, moribus autem senex erat. Post primam communionem incepit partem cibi paupen dare, cui löcum secretum assignaverat. Parentes et avunculus Franciscus Labre, pastor spiritualis parochiaa Erin, juve- nem ad sacerdotium informare desiderabant; ipse autem monasterium Trappistarum intrare, toto animo cupiebat. Post multas difficultates, tum a parte parentum, turn a parte ipsius monasterii, voti compoti, Deus revelavit voluntatem Suam : ut tamquam peregrinus pauperrimus sanctuaria mundi visitaret. Numquam in maxime austero monasterio talis paupertas regnavit, qualem Benedictus per quindecim annos amplexus est. Domicilium enim non habuit, ad imitationem Christi: „vulpes foveas habent, et volucres cceli nidos: filius autem hominis non habet ubi caput reclinet"; i) ideo in ruinis aedifi- ciorum, vel juxta sepes brevem somnum capiebat. Quantitas cibi ejus sufficiens tantum erat ad non mo- riendum, qualitas autem, illa quse inhreret cibis in ster- quilinio missis.
		i) L-:c. IX, 58.

-ocr page 158-

		- 156 -
		Si Dr. Büchner huic pauperi occurrisset, statim cogi- tasset: hic pauper et ignorans necessario crimina pa- trare debet. O quantopere errasset ille sapiens! Nam primo, Benedictus non erat ignorans, sed in juventute scientiam coluit; insuper in oculis Dei summam sapien- tiam habuit. Pauperrimus certo erat, sed omni genere virtutum ornatus, de crimine patrando nequidem cogitans, de criminibus ab aliis patratis amare flebat. Paupertas ipsi non erat impulsio ad suicidium, sed impulsio ad vitam sancte degendam et vita seterna commutandam. O felix stultus propter Christum I Utinim omnes tali stultitia laborarent, etiam sapiens Büchner, qui de pau- pertate tam male cogitat! Timendum autem valde, ne sit in numero infinito stultorum, de quo loquitur Eccle- siastes. I. 15. V Quando de fide loquor, veram et catholicam, cum auctoribus citatis, intelligo. Nam fides Protestantica dulcis quidem est pro iis, qui in bonis "ducunt vitam suam, sed pro miseris nullam dulcedinem habet. iPrimi, quamvis in magna prsesumptione se praedestinatos pu- tent, et fcrtiter peccantes, fortius credant se justificatos, mori haud desiderant, juxta illud Eccl\': „o mors, quam amara est memoria tua, homini pacem habenti in sub-

-ocr page 159-

		- \'57 —
		stantiis suis, viro quieto, et cujus viae direct» sunt in omnibus, et adhuc valenli accipere cibum I" i) Tales facile comparari possunt cum Mahomedanis et Judaeis, qui terrenis inhiantes, vitam terrestrem valde aestimant et raro suicidio finiunt. Sed quando Protes- tantes miseriae gravi occurrunt; quando dolor et mceror corpus cum anima affligunt, in taedio illo, ipsum prae- destinationis solatium effugere solet, et fiet quod dixit Psalmista: „in miseriis non subsistent." 2) Solatium enim prsedestinationis dulciter quidem frui facit omnibus voluptatibus, sed in doloribus spiritus ille de justifica- tione tacebit. Vere enim spiritus privatus est. Vult autem spirare in delectationibus terrenis, et non vult in afflictionibus, quia ipse felix, non autem infelix spirat sibi praedestinationis gaudium. Et quando Protestans se non amplius praedestinatum credit, quid quaeso, eum in vita doloribus ac taedio plena, retinere poterit ? Doctrina Protestantica quae ex Luthero et Calvino admittit ,,liberum arbitrium post Adami lapsum esse figmentum"; — „hominem liberum non esse a necessi- tate"; — „hominem lapsum necessitari absolute ad bonum vel ad malum" 3) — quomodo differt a mala et impia philosophia hujus saeculi, quae tot miseros ad suicidium duxit? Jam cl. Bourdaloue (in sermone de praedestinatione), 1) Eccli. XLI, 1. — 3) Ps. CXXXIX. it. — 3) Cfr. Theol. Wirceb. T. VII, p. 190.

-ocr page 160-

		- 158 -
		amare deplorat doctrinam Lutheri et Calvini, ab una parte, quia per praesumptionem omnibus criminibus viam aperit; ab altera parte, quia insuperabilem despe- rationem generat. lllis verbis tamquam exempla addere possumus: Ferdinandum van Eckstein et H. Des Amorie van der Hoeven, de quibus dicit D. Rosenthal, quod dubii doloribus suicidio finem imponere, aliquo tempore animo volverint i). Legoijt indicat causam suicidii in Protestantismo, nempe: spiritum privatum, qui dubia generat et sic facile ad suicidium ducit. E contra de fide Catholica dicit: sanctio ejus maxime efficax est ad coercendum spiritum. 2) Dr. Brière, postquam egit de frequentia suicidii in paganismo, turn antiquo, tum praesenti, summis laudibus celebrat adventum doctrinac Catholicae, quae gentes in- struxit de ejus malitia, et quae in conciliis poenas sta- tuit contra suicidas. Dein dicit: „a sseculo XVI pro- pensio ad suicidium se iterum manifestavit. Quod recruduit, exprobrandum est: studiis antiquitatis, lan- guori fidei, libertati examinis Protestantorum et apologiae suicidii." 3) Et revera non mirandum, nam doctrina quae homini permittit fortiter \'peccare, modo fortius credat; non attendit ad vulnera, quae peccata animse infligunt; non curat passiones, quae enervant animos; talis doctrina 1) Galerij van Ber. Bekeer!, afd. Duitschland. — 2) Legoijt, O. C. p. 204, 205. — 3) Du Suïcide p- 4^°-

-ocr page 161-

		— 159 -
		nihil valet ad prohibendum suicidium. Quinimo doc- trina Lutheri et Calvini non tantum invalida est, sed quo melius intelligitur, quo melius ad praxim ducitur, eo certius laqueum parat; nam indirecte incitat ad sui- cidium. Si enim credendo, quis indulgere potest passionibus, praesertim stimulo carnis corruptae, et post haec adhuc se praedestinatum sperare ad gloriam; talis fides plures ad interitum ducet, quam meretrix, de qua dicunt Proverbia: „multos vulneratos dejecit, et a qua fortis- simi quique interfecti sunt. Cujus domus viae inferi, penetrantes in inferiora mortis." i) Si quis talia credens, non indulget libidini, doctrina omni ex parte melior est. Et nunc consule auctores, qui de suicidio scripserunt, et videbis, quantam partem libido in hoc crimine habeat. Merito ergo prsesumptionem Protestantismi causam in- directam suicidii dicimus, quia favet omni voluptati illicitae. Et ab altera parte, si postquam quis fortiter peccavit, non potest fortius credere ? Quid restat nisi: desperatio in qua se putans preedestinatum ad malum, jumentum est, cui insedet Satan vadens quo vult satan, uti docuit Luther. z) Si autem satan insederit, scimus quo vult ire: ad
		I) Prov. VII. 26, 27. — 2) Cfr. Theol. Wirc, T. VII, p. 191, 50

-ocr page 162-

		i6o —
		mortem utique, quse ex invidia ejus introducta in mun- dum, amica ejus est, prsesertim si desperantes ad ge- hennam descendere facit. Et sic doctrina Protestantismi etiam in hac parte, nempe: desperatione, causa indi- recta est suiciduii. * Spiritus autem, qui spirat in Ecclesia Catholica, non est privatus, sed Spiritus Sanctus. Mirum certe et ob oppositionem cum Protestantisme- maxime animadver- tendum, spirat quidem prout vult, sed in Ecclesia Ca- tholica praesertim vult spirare, in terrena tristitia, in affiictione ac persecutione. Ad invocationem fidelium : „Veni Sancte Spiritus.... Pater pauperum......... in labore requies, in seslu temperies, in fletu solatium", fortitudo occupat animum. Spiritus ille Sanctus erga peccatum committendum, quantum horrorem; de commissis, quantam contritionem infundit! Quanta cum benignitate peccato vulneratos, ex Sacramentis tamquam fontibus gratiarum, medecinis efficacibus sanat! Det nobis Protestantismus unum exem- plum innocentise conservatie, pro tot imitatoribus S. Aloysii in Ecclesia Catholica. — Det nobis unum exemplum voti castitatis, pro innumerabilibus qui hoc emiserunt vel emittunt in Ecclesia Catholica. — Nullibi quam in Ecclesia Catholica, tantus horror pro peccato carnali existit; nullibi tanta datur gloria pro continentia. —

-ocr page 163-

		— i6i —
		Ergo, nullibi suicidium, quod tam frequenter sequitur ex libidine, tam efficaci modo indirecto oppugnatur. Et quis Catholicus, qui fidem adhuc habet, desperare poterit in Ecclesia, ubi Augustinus ex maximo peccatore in sanctum cönversus fuit; in Ecclesia, ubi desperatio condemnatur, quia Jesus Christus pro omnibus mortuus, omnium salutem desiderat; in Ecclesia, ubi tot Sacrificia sanctissima quotidie pro peccatoribus Deo ofleruntur; in Ecclesia, ubi tot anima? justse, cum Sanctis in ccelo, orationes ante Deum effundunt, pro conversione pecca- torum. — Ergo, etiam ex hac parte, Ecclesia Catholica suicidium desperationis indirecte oppugnat. * In Ecclesia illa, qua; dicitur militans in terra, permit- tente Deo, turn ex parte mundi, turn ex parte diaboli, tanta ét interna, ét externa ssepe existit pressura, ut merito cum Eccle, exclamari possit: „risum reputavi er- rorem, et gaudio dixi: cur frustra deciperisr" i) — Sed semper in medio Ecclesia? prsesens manet, qui dixit: „Venite ad Me, omnes qui laboratis et onerati estis, et Ego reficiam vos." Quando anima afflicta ante Illum, cum Ecclesia contat: „O salutaris hostia, Qua; cceli pandis ostium: Bella premunt hostilia, Da robur, fer auxilium." i) Eccl. II. a. Tractatus.                                                                               ij

-ocr page 164-

		— IÓ2 ----
		Tune omnis desperatio dissolvitur sancta resignatione quae sequitur: „Uni trinoque Domino Sit sempiterna gloria: Qui vitam sine termino Nobis donet in patria." Dum increduli taedio vitas agitati, sicut olim Giacomo Leopardi (-f- 1839), exclamant: „O si tantum alicubi, sive in coelo, sive in terra, sive in profundo maris, exis- teret aliquis, non dico miserans, sed saltem spectator malorum," 1) — fideles in Sanctissima Eucharistia habent, non tantum spectatorem dolorum, sed Illum qui: „Se nascens dedit socium, Convescens in edulium, Se moriens in pretium Se regnans dat in prsemium." * * Nota. Apostolus in sua ad Corinthios epistola, dicit: „omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam..... Castigo corpus meum et in ser- vitutem redigo." 2) Etiam hodie mundus coronas pro- mittit cursoribus et velocipedibus, summisque laudibus extollit, eos, qui non tantum ab omnibus se abstinent, sed, uti in diariis hodie legi potest, vitam exponunt
		1) Ap. Mgr. Baunard, Le doute, p. 364. — 2) I, Cor. IX, 33, 27.

-ocr page 165-

		— 163 —
		ultimo periculo, quia ut corruptibilem coronam obti- neant, nervos suos nimis intendunt. — Eos autem, qui S. Paulum sequuntur et, ad obtinendam incorruptibilem coronam, castigunt corpus suum, eos dico, accusat de suicidio indirecto. — Et ad probandam accusationem exempla afifert Sanctorum, quorum abstinentiam, inspi- ratione divina inceptam et miraculo protractam, Eccle- sia non ad imitationem proponit, sed ad ostendendum, quam mirabilis Deus sit in Sanctis Suis. Disciplinam autem Ecclesiae, quae discretione plena, semper circumstantiis personarum et temporis accom- modata est, in quantum molesta est, improbant, plane ignorantes verbum Veritatis: „Qui abstinens est adjiciet vitam" et „propter crapulam multi obierunt." Ecc\' XXXVII, 34.

-ocr page 166- -ocr page 167-

		PARS IV. De ultimo remedio.

-ocr page 168- -ocr page 169-

		V
		omo superbia peccat, manet autem in peccato des- peratione; postquam Deum contemsit, ad Deum
		accedere timet. Cum Adam adhuc esset in paradiso, post peccatum se abscondit, et ad vocem Dei: Adam ubi es ? ad Deum accedere non est ausus, eo quod nudus esset. — Postquam vero Deus Adamum de paradiso ejecit, timor pro Deo, adhsesit omnibus filiis Adami. Cum Christi nativitas pastoribus annuntiaretur, et an- gelus Domini staret juxta eos, timore magno timuerunt. Primum autem quod dixit ille Angelus fuit: „nolite timere." — Christus enim venit, non ut homines timore erga Deum repleret, sed ut eos amore ad Deum traheret. Ut hunc timorem pro Deo excuteret, sub forma par- vuli in stabulo exponi et tamquam fabri filius inter populum laborare voluit. Et cum tamquam magnus praedicator inter populum publice procederet, quam amabilem Deum depinxit in parabolis: boni pastoris, patris recipientis filium prodigum; quam benignus erat erga miseros; quam alïabilis erga maximos peccatores,

-ocr page 170-

		— i68 —
		ita ut merito dicere potuerit: „discite a Me, quia mitis sum et humilis corde." S. Paulus hsec omnia indicat, dicens: „Semetipsum exinanivit." i) Idem autem Christus, Qui tamquam magnus medicus venerat, ad vrtlnera humanitatis sananda; Qui, postquam omnia Sua in medicinam dederat, in coena et in cruce Semetipsum maximam medicinam addidit, tarnen nura- quam rapinam arbitratus est esse Se aequalem Deo. Sed haec ipsa deitas, quse quidem abundat in misericordia, justitiam vero abnegare nequit, magno Medico impedi- mentum fuit, ad omnem timorem pellendum. Cum moriens in cruce penderet, Cor Ejus desidera- vit omnes homines salvos facere; quum autem justitiam divinam deponere non posset, quasi inermem illam reddidit, dicendo matri Suse, quae juxta crucem lacry- mosa stetit: „mulier, ecce filius tuus"; quibus verbis totum genus humanum visceribus ejus maternis com- mendavit; discipulo autem, et in discipulo omnibus nobis, matrem Suam dedit, ut ad illam tamquam ad matrem nostram accedere possemus, verbis: „ecce ma- ter tua." * ■•;•• * Si Adam nudus ad vocem Dei se abscondit, quanto magis illi, qui in superbia sua omnem notitiam Dei,
		i) Phii. il. 7.

-ocr page 171-

		— ióo,
		tamquam jugum molestum excusserunt, et libidine vul- nerati in corpore, insuper cum tïedio vulnera anima? aspiciunt, se abscondent, quando de Deo ad illos lo- quimur. Etsi cum eloquentia Christum Salvatorem mansuetum et mitem describeremus; etsi Crucifixi amoris vulnera manu artilïci depingeremus; post sermonem adhuc timor pro judice verba sua addet et sub pictura scribet: judex crederis esse venturus. Quomodo ergo ad spem erigere poterimus eos, qui tam afflicti sunt ut desperantes currant ad sepulchrum ? * * * Ast in historia generis humani celebratur teneritudo, cujus lacrymx omnem animum movent; teneritudo, qua? omne judicium ad sententiam absolutionis suadet; tene- ritudo, quse omnia potest praterquam condemnare: ani- mus maternus. „Homo surdis auribus esse potest ad omnem sermonem, duroque corde ad omne nomen; unum verbum semper auribus percipit, una dictio semper eum commovet: mater! Homo omnia ex animo delere potest, etiam Deum; matris autem suae oblivisci non potest: inter maximas cordis ruinas, imago matris mole sua stat." 1) Dr. Laurent, qui scripsit de criminosis, dicit: „nihilo- minus apud illos invenies adhuc amorem pro matre."
		i) P. Félix, Confér. VI.

-ocr page 172-

		— 170 —
		Terribile monstrum, anarchista Emile Henri, cum mater eum in carcere visitaret, amoris signa ipsi dare non recusavit. Et hoc etiam dici potest de amore spirituali hominis erga matrem suam Mariam, quod sequens exemplum probat. Homo quidam, cujus juveniles anni pietate et scientia ornati fuerant; qui prius seminarium, tune congregatio- nem, demum Trappistarum monasterium intraverat, sed propter incertse mentis levitatem et mobile pectus, vale- dicens consiliis Evangelicis, praemia militise pulverulenta praïferens, Napoleonem I secutus est. Post bellum in loco S. * * * commoratus est, ibique matrimonium iniit. Mox autem orbatus fuit conjuge, quae prse dolore et vexationibus mariti, immaturam mortem subiit. Ille autem impietatismolegravatusDeum negavit, ac in furore suo imagines et cruces in ignem misit, sed non imaginem B. M. Virginis. Quum aliquis eum de hac re interrogaret, dixit: „quia mater mea est." 1) * * * Saepe hodie nobis sermo erit ad illos, qui taedio vitse laborantes ac desperantes, de Deo audire nihil volunt, quia timent judicia Ejus. Utamur ergo illo affectu erga matrem naturalem, quem fere semper in cordibus eorum adhuc inveniemus, 1) Huguet. Dév. a Marie, T. I. p. 488.

-ocr page 173-

		— I7i —
		ut eos attentos reddamus, et sic sensim ad matrem spiritualem, ac per Ulam ad Deum reducamus. Ipsa Scriptura Sacra quam pulchra exempla amoris materni nobis praebet, ut colloqium ab illis exordium sumere possit! Librum Genesis aperientes, in capite XXI nobis jam occurrit mulier, quse ejecta, cum Ismaele errat in solitu- dine Bersabee. „Cumque consumpta esset aqua in utre, abjecit puerum subter unam arborum, quse ibi erant. Et abiit, seditque e regione procul quantum potest arcus jacere, dixit enim : non videbo morientem puerum : et sedens contra, levavit vocem suam et flevit." — Quare ? quia mater ejus erat. Et Respha illa, apud cadavera Armoni et Miphibo- seth, qui a Gabaonitis in monte crucifixi fuerant, super petram sedens, non dimittens aves lacerare per diem, neque bestias per noctem; nonne mater eorum erat f i) Et quaenam illa mulier, de qua dicitur: „per fenestram respiciens ululabat: et de ccenaculo loquebatur: cur moratur regredi: currus ejus f" Est mater Sisarse, nes- ciens filium suum a muliere occisum fuisse. 2) Cujus fuerunt irremediabiles lacrymre illae, de quibus mentio fit in libro Tobiae? Fuerunt lacrymae matris Tobia?, quas, quia statuto die ntfn reverteretur, „nullo modo consolari poterat, sed quotidie exiliens circum-
		1) II, Reg. XXI, 13. - a) Jud. V. 28.

-ocr page 174-

		— 172 —
		spiciebat et circuibat vias omnes per quas spes remeandi videbatur." Et mulieres illee, de quibus sermo in libro Regum, quanim una in sinu suo tenet cadaver pueri; alia pue- rum aegrotantem super genua sua tenet, usque ad me- ridiem, quando animam emisit i) An necessarium addere: quia matres erant f Et nunc lubet ante oculos ponere filium unicum tener- rima; et nobilissimas matris. Erat ille filius speciosus forma prse filiis hominum, mansuetus et mitis corde. Sed quia veritati testimonium perhibebat, multum odium peperit. Calumniatus inno- center traditur inimicis suis, qui illum flagellant, faciem ejus conspuunt, spinis caput ejus coronant et ad mortem crucis condemnant. Ecce, bajulans sibi in humeris dilaniatis crucem, exivit in locum supplicii, derelictus ab omnibus amicis. Tune autem illi obviam venit mater ejus. Quamvis omnes eum haberent despectum ac novissimum virorum, et putarent eum quasi leprosum ac percussum a Deo; — illam tarnen non puduit, tune prsesertim ostendere affectum maternum, eum inimici eum tamquam canes circumdarent. Nee dereliquit eum, sed secuta est eum ad locum supplicii, et eum in cruce clavis affixus pen- deret, stabat juxta crucem lacrymosa. Postquam autem
		i) III Reg. XVII, 19, — IV Reg. IV, 19.

-ocr page 175-

		— 173 -
		emiserat spiritum, suscepit eum, et super genua sua tenuit corpus ejus. * * * Post hanc descriptionem materni amoris, adesperante petere possemus: Qufenam ex omnibus hisce matribus maxime illi placeat? Non enim dubitandum, quin ulti- mam assignet. Interrogemus eum dein: si in manibus ultimse matris meJecinae tum pro corpore, turn pro anima positae fuissent, an timeret ad Ulam accedere ? An desperaret, si sciret matrem illam eum benignitate eum tamquam filium recepturam ? Si Catholicus est, statim intelliget; cognoscit enim ét Filium ét Matrem. Ab infantia enim agnovit Matrem Filii Dei, sub cruce etiam matrem suam factam. Si Protestans est, Filium et Matrem Ejus cognoscet, sed matrem suam non agnoscet. Si incredulus est, fortasse eum Victor Hugo dieet: ad somnium subridemus („on sourit de ce qu\'on röve"). Sed omnes illos exemplis cogere possumus, ut poten- tiam et indulgentiam matris Marire agnoscant. Pro illis qui turpi cupidine capti sunt.
		Mathilda de Nédonchel, nata Parisiis 1842, a primis annis pia fuit erga Deum, sed natura tam iracunda, ut

-ocr page 176-

		— 174 —
		ad minimam contrarietatem amare fleret, ac res obvias per cubiculum projiceret. Quia autem putabat, sororem suam plus diligi a parentibus, tristitia magna animum ejus occupavit. Accidit autem anno setatis octavo, quutn sola circa domum in horto, inerti passu incederet, ut multa dura tristi corde revolveret, dicens: „Ad quid adhuc diutius viverem ? — Nata sum in malum proprium ac parentum ! — Plus quam dare possum, a me requi- runt; semper me instigant ad me corrigendum, sed eheu, plurima jam frustra conata sum ! — Quia tolus mundus patitur et ego inter primos patior, nonne ideo melius est, doloribus finem imponere ?" — Tune horri- bilis cogitatio suicidii in mentem venit, statimque manus movet ad plantam lethiferam aconitum, ut veneno ejus periret. In illo momento apparuit ipsi Sanctissima Virgo Maria, et prohibuit manum ejus. Eadem puella iracunda, tsedio vitse repleta, in omnibus afflictionibus suis dein ad dulcem illam Matrem confugiit, ita quidem, ut post multa certamina spiritualia, virtutes heroicas exercens, sancto fine quieverit anno 1867. 1) * * * Huguet narrat: juvenem nobilis familiae, tantopere vilibus suis passionibus indulsisse, ut eum puderet vitae. Pudor eum duxit ad vitse contemtum; ideo statuit intra 1) Ex opere L. Laplace. Histoire d\'une Ame. p. 1 —14.

-ocr page 177-

		- 175 -
		viginti quatuor horas, mortctn voluntariam qurerere. Currente brevi hoc tempore, per amicum occurrentem invitatur, ad visitationem monasterii proximi Trappista- rum (Aiguebelle). Cum monasterium intrasset, audüt monachos illos cantantes: „Salve Regina, mater miseri- cordire." O quantopere tune agitabatur anima illa..... infantire devotionem erga Matrem Mariam, mente volvit, simul cum proposito prresenti suicidii..... Audit interim ultima verba: „o clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria." — Tune lacrymarum flumen ex oculis ejus erupit...... vitre finem imponet, sed non amplius vitre naturali, sed pec- caminosre. Gratia Dei adjutus, Trappistarum monaste- rium intrat, ibique sancte vivit. i) Pro illis quos nulla movet religio.
		Georgius Fredericus Daumer ex odio Christianismi Judaismum amplexus fuit. Notum est, quam impiasblas- phemias contra Christum evomuerit. Idem autem in incredulitate captus fuit pulchritudine Virginis, quam post Christum S. Ecclesia summo honore prosequitur. Ideo ex animo reverenti carmina blanda proveniunt, in quibus Virginem celebrat: „Sanctam, prreclaram, pul- t) Ex opere Huguet, La dév. k Marie T. I. p. 264.

-ocr page 178-

		— 176 —
		chram, potentem, fidelem, amabilem et ccelestem mulie- rem." Dein vocat eam „Matrem ad quam suspiramus." An ergo Daumer ad veritatem jaminclinabat? Nequa- quam; nam virginem Mariam landibus efferebat, sicut deam paganismi celebrasset; quod enim Christianismum attinet, hunc sepulchro condere voluisset. Idem narratur de Reinhold Baumstark, qui etiam in incredulitate sua carminibus celebravit Mariam: „Sanctam et puram, imaginem pulchne dilectionis." Veritatem autem et medicinam pro animte doloribus, nonqusesivit in Maria, quia non ex fide carmina proveniebant; me- dicinam autem qusesivit apud Spinozam et Hegel, apud quos non inveniens, amaro animo exclamavit: „quorsum tendere debeo?" Ha2c duo exempla probant, quam apte, etiam maxime incredulis, proponere possimus invocationem B. M. Vir- ginis, cujus pulchritudo ac dulcedo, illectatio esse potest, ducendi illos ad Illum, Qui per Mariam j\'omnes nos attraxit. Sicut cogitatio de lasciva Venere sepulchrum est pietatis ac laetae innocentiae, sic a contrario, cogitatio de purissima Virgine sepulchrum impietati ac atrae desperationi fodere incipit. Nam Georgius Daumer in lesto Assumptionis B. M. Virginis anni 1858, cum in ecclesia quam intraverat audüsset cho.rum cantantem Litanias Lauretanas, gratia divina sicut alter Paulus illustrutatus, in fletum erum-

-ocr page 179-

		— i77 —
		pens, ad Christum, Medicum animarum, poenitens venit. i) Reinhold Baumslark, postquam a philosophia, dein ab histotia balsamum pro animi doloribus frustra peti- verat, poeta Mariae agitatus et jactatus, demum ad veram Ecclesiam appulit anno 1869. 2) *  * * „Orasti pro infelicibus illis cantatoribus, o Maria, et in fine fere omnes ad fidem convertisti!" Ha?c verba Leonis Gautier, Ephemeris Université Cathol, merito applicat alii pcetse, nempe: Boccace (1313—1375)) qui etiam ex barathro iniquitatis respiciens ad Mariam, carmen querulum scripsit, in quo eam invo- cavit: „Stellam maris, quoe nautas dirigit, rectamque indicat viam..... bonam Virginem, spem suam." 3) *  * * Fortasse increduli jocari incipient de nostra bona fide, qua eos ad cultum B. M. Virginis adducere conamur, sicut jocatusest Alphonsus Ratisbonne. Remedium autem, si adhibere volunt, superabit derisum infelicium. Theodorus de Bussiere, ipse conversus ad Catholicis- mum, Alphonso jactanti impietatem et incredulitatem, objecit: si spiritus tuus tam fortis est ac illuminatus, non
		1) Cfr. Vigouroux. La Bible et les déc. mod. I, p. 71 et D. Ro- senthal. Galerij van Ber. Bekeerl. Afd. Duitschland. G. Daumer, p. I—43. — 2) Cfr. D. Rosenthal, Ibid. R. Baumstark p. 240—274. — 3) Univ. Cath. T. XVIII. p. 49.
		Tractatus.
		13

-ocr page 180-

		— v/8 —
		timebis certe, experimentum capere innocuum. Quod- nam, dixit Alphonsus f Tune Theodorus dedit ipsi nu- misma B. M. Virginis, ut illud super se gestaret. Statim Alphonsus in risum solutus est; accepit vero, prajsertim ut apud amicos risum excitaret. Cum autem paulo post viseret ecclesiam S. Andreas, ibique solus circumspiceret, apparuit ipsi B. M. Virgo. Tune Alphonsus non amplius risit, sed dolore et amore commotus, lacrymas abundantes effudit. i) Siegmund Henrici, cujus mens jam multo tempore incerto fluitans errore vagabatur, morbo nervoso con- sumptus, testante medico, morti proximus erat. Tune apud semetipsum dixit: nunc experimentum capiam, utrum intercessio B. M. Virginis, sicut dicunt Catholici, in ccelo operetur, quando in terra illam invoco. Tune ter oravit: Ave Maria; et statim exoptatum signum sa- lutis, cujus absentia medicum desperare fecerat, nempe sudor pinguis, aderat. Et non tantum salutem corporis recepit, sed anima? morbus dono fidei expulsus fuit. 2)
		—VOO».\'——
		I) D. Rosenthal O. C. afd. Frankrijk. A. Rastisb. p, 304—313. s)            „              M „ n Duitschland. S, Henrici p. 348.

-ocr page 181-

		— 179 —
		Pro illis qui prasjudicia habent contra cultum B. M. Virginis.
		Quamquam maxima pars Protcstantorum omnem fidem abjecit; tarnen difficilius quam incredulos, adducere illos poterimus, ut in animi doloribus remedium quasrant apud Matrem Dei, quia ex prajjudiciis infantiae cultum B. M. Virginis idololatriam quamdam reputant. A fortiori remedium acceptare timebunt, si adhuc in Christum credunt, putantes nempe injuriam Christo, unico Mediatori inferre, invocando intercessionem Matris Ejus. Prius ergo hoc prajudicium oppugnandum erit. Hoc autem, eodem modo fieri poterit, quo factum fuisse a Catholico apud Protestantem Angliae, narrat P. Toussaint Dufour. i) Catholicus interrogans juvenem illum dixit; an tu honoras B. M. Virginemf Nequaquam, respondit juvenis; ante solum Deum preces effundo. Catholicus dein: Maria, nonne Mater Dei est f Etille: indubitanter, nam concepit et peperit filium, qui est Deus. — Tune Catholicus: si veniens ad regem ad postulandum aliquam gratiam, certus esses te illam recepturum, si per matrem ejus efflagitares; nonne ad illam confugeresf Non hsesitarem, dixit Anglus. — Jam vero, continuat alter, Maria, uti
		i) O, C. p. ao4-206,

-ocr page 182-

		— 180 —
		ipse confessus es, Mater est Regis regum; in hac qua- litate sedet ad.dextram Ejus, honorata amore Ejus-divino- Si ergo venerans eam tamquam Matrem Dei, rogas Ulam votum tuum exhibere Filio suo; nonne in intercessione hujus augustee Dominse, majorem spei haberes rationem? Nihil magis verum est, respondit ille; numquam hoc animo occurrit. — Post haec Anglus non recusavit dicere: Ave Maria, et accipere numisma in quo erat imago Matris Dei. Paulo post aperuit oculos et vidit veritatem Ecclesia? Catholicse, quam cum summa lretitia amplexus est. * Si autem non, sicut Anglus, conclusionem faciunt, sed invocare perhorrescunt propter prrejudicia, tune utiliter iis proponere poterimus exemplum sequens, quod habet D. Rosenthal. i) Nathan;el Thaijer, videns jam in Ecclesias Catholicse doctrina remedium pro animi sui doloribus, timuit tarnen, uti ipse postea confessus est, honorare B. M. Virginem. „Cum invocare incipiebam B. M. Virginem, non sine horrore feci. Prius me ad Jesum Christum converti, declarans: me non veile honorare nisi Ipsum, et me veile id facere, interveniente Sancta Ejus Matre; precans Illum, non imputare mihi idololatriam, quam ex toto corde repudio." — Sub hac cautela accessit ad Matrem i) O. C. afd. Amerika, N. Thayer p. 48 - 72.

-ocr page 183-

		— i8i —
		Mariam, dicens: „Si non est mahim auxilium tuum effla- gitare, adjuva me in miscrabili statu, in quo vivo." Ecce, post illam orationem ad Mariam, facta est tran- quillitas magna in anima illa, in qua motus magnus erat. Ad veram fidem pervenit; dein in omnibus suis necessitatibus confugiit ad Matrem Dei. * O si omnes desperantes, omnes qui taedio vitae affi- ciuntur legerent sermonem, quem habuit magnus orator Dupanloup, occasione Baptismi Alphonsi Ratisbonne cujus conversionem ad fidem supra narravi. In sermone illo allocutus est Alphonsum, interrogans eum : „die nobis, quis es tu ? Unde venis ? Cur hodie venisti ad haereditatem nostram ? Quis te ad nos duxit ?.... Quae est ista? Effari quidem nescio, ast linguam continere non licet.... O Maria, amabilitatem et rriagnitiudinem tuam depingere non valeo, et gaudium mihi est, si sub hoc onere corruo, sed quia mihi sermo est ad infantes tuos, qui fratres mei sunt in fide, intrepide dicam cogita- tiones cordis mei. Senes vidi, qui, postquam per sexaginta, octoginta annos sine tide, sine virtute vixerant, in lecto doloris, cum audirent nomen tuum, ad Deuni conversi sunt..... O Maria, tu es Mater Salvatoris;...... tu es soror noslra, sicut nos, filia Adami, quamvis non particeps trislis

-ocr page 184-

		— l82 —
		haereditatis nostras (peccati originalis); dolores nostii maximam tuam attrahunt miserationem. O Maria, tu es maximum opus omnipotentiaa Dei! Tu speculum bonitatis Ejus.... Tu facundum hortamen, ut curramus ad misericordiam Ejus! O Deus, da oculos illis, qui cseci sunt, ut videant Mariam, et perspiciant dulcem confidentiam quam exci- tat vultus ejus maternus; da iis cor, quod quserat Ma- riam amare; nam a Maria ad Verbum seternum; a Maria ad Pulchritudinem semper antiquam et semper novam; a Maria ad Lumen increalum, quod oculos infirmos recreat, omneque animse desiderium tranquillat; a Maria ad Jesum, a Matre ad Filium, unus tantummodo passus faciendus est." i) * Post haec magni oratoris verba, desperantibus non amplius difficile erit, desperantis poetse preces effundere, supplicibusque votis dulcem Matrem venerari. —-XSW*— Ex oratione Petrarchae poetae.
		„O Virgo, oculos tuos pulchros, qui lacryrnantes dira viderunt vulnera in membris dilecti Filii tui, converte ad me, agitatum et consilii inopem, qui a te consilium
		i) Cfr. D. Rosenthal, O. C. afd. Frankrijk, A. Ratisb. p. 330-333.

-ocr page 185-

		- i83 -
		peto..... Fac me dignum veniae; hoc enim tu potes, qu£e sine fine beata, coronata es in regno seterno....... Virgo, stella hujus maris tumultuosi, vide, qua solus horrida verser in tempestate; hora jam est ultimum jactandi clamorem. In te autem anima mea confidit. Peccatrix est, confiteor o Virgo; sed peto a te, ne ini- micus tuus materiam risus inveniat in doloribus meis. O Virgo, quot jam lacrymas effudi!...... Postquam juxta flumen Arnum vitales auras recepi, curis ingenti- bus asger, in dolore continuo vixi.... Virgo sancta et misericors, ne moram facias, nam fortasse in ultimo versor vitas tempore. Dies meae tamquam rapidum telum per peccata et miserias cursarunt et sola mors me ma- net.... O Virgo unica et eximia, cor meum sentit stimu- lum conscientife ac mortis aculeum. Cornmenda me Filio Uto, vero homini et vero Deo, ut extremum hali- tum meum suscipiat, et pacèm mihi donet." 1) • ♦ \'— C o n c 1 u s i o. In libro Genesis narratur: „Erat terra labii unius et sermonum eorumdem. Cumque proficiscerentur de oriente, invenerunt campum in terra Sennaar, et habi- taverunt in eo. Dixitque alter ad proximum suum : Venite, faciamus lateres, et coquamus eos igni. Habue- I) Eph. Univ. CatK T. XVIII p. 47-48.

-ocr page 186-

		- i84 -
		runtque lateres pro saxis et bitumen pro caemento : et dixerunt; Venite, faciamus nobis civitatem, et turrim, cujus culmen pertingat ad coelum: et celebremus no- men nostrum antequam dividamur in universas terras. Descendit autein Dominus..... et dixit: Ecce, unus est populus, et unum labium omnibus.... confundamus ibi linguam eorum, ut non audiat unusquisque vocem pro- ximi sui. Atque ita divisit eos Dominus ex illo loco in universas terras, et cessaverunt aedificare civitatem." * * * Absurda eos sensisse, prsesertim auctore Nemrod, negari nequit; quinimo audaciae et superbiae aedificantes accusat, S. Joannes Chrys. i) Semper quidem scientia impia simile quid molita fuit, sed numquam melius philosophos incredulos com- parare potuimus cum sedificantibus turrim Babelicam, postquam relicta omni metaphysica, physicam („tam- quam lateres pro saxis et bitumen pro caemento") adhi- bent ad aedificandum turrim scientias, cujus culmen pertingat ad ccelum; non ad videndum et adorandum Deum, sed ad Illum e ccelis detrudendum. 2) Sicut autem olim confusum fuit labium universas ter- rae, sic etiam hodie homines non amplius se invicem intelligunt; quisque enim impius insanit, novo modo debellandi Deum. 1) Ia lirir. Gen. hom. 30. — 2) Cfr. de contemtu metaphysicae. Duilhé O. C. p. 49 seq.

-ocr page 187-

		- i85-
		Sicut postquam partetn turris sedificaverant, Deus Sese üstendit; sic etiam hodie, postquam turris scientiae phy- sicae partem absolverunt, ubique apparet Deus. — „Deus, Quem negant, Quem ex scholis et societate fugant, Quem certamine atroci oppugnant, in omni conclusione Sese manifestat; et hoc tam luculenter, ut non possint, non exclamare cum Linné: vidi et obstupii." i) Prsesertim ultimis hisce temporibus, verba hsec audi- mus ex ore eorum, qui scientiae incredulaa principes reputantur : „vidi et obstupui." — Timor autem hic, non est filialis sed irrequietus, tristis ac mcestus, confusionem maximam efficiens. V Juxtra traditionem turris Babelica aedificata fuit in Borsippa, ubi magnas ruinaj demonstrantur, sub nomine Birs-Nimrud. Super has ruinas anno 1865, intrepidus sacerdos missionarius, Pater ordinis Carmelitorum, in loco eminentissimo, tamquam pacis symbolum, posuit statuam Beatissima? Virginis Mariae, ut Mater Dei occu- paret terram illam, quae testis fuit rebellionis filiorum matris Evae. 2.) * * • Ecce, turris quam scientia moderna et impia aedifi- care voluit, in cujus culmine humanitas ad beatitudinem
		1] Duilhé, O. C. p. 161. — 2) Cfr. Vigouroux, La Bible et les Déc. mod. T. I. p. 3aS.

-ocr page 188-

		— i86 —
		pertingeret, nimis caduca apparet. Venerunt turbae, ascenderunt partem jam constructam ad videndum pa- radisum promissum; sed quorsum oculos conjiciunt, non vident nisi eruptiones dynamiticas vel meliniticas, et valde timent, ne ipsa scientiae turris, nondum perfecta, flammivoma fiat. Sicut autem sacerdos super ruinas Babelicas posuit imaginem Matris Dei; sic senex, aetate quidem frigidus, amore autem erga genus humanum flagrans et ardens, jam per annos multos, omni qua potuit occasione, labo- ravit, ut imaginem Sedis Sapientiae, Matris Filii Dei et filiorum hominum, supra ruinas impiae ac lethiferae scientiae erigat. Genus humanum per Mariam Christum, Vitam et Resurrectionem, primum recepit; non nisi per Mariam iterum recipiet. O utinam infelices hujus saeculi, qui "moerentes ad sepulchrum jam conjiciunt oculos, aures haberent au- diendi vocem illam Leonis XIII!

-ocr page 189-

		^^wr*jrTT"T^j «• *% v v *•* v v *.* *.* *«* \'•* -.* ^>* .* *•* *•* *•* 7v^7-.* ■*.* v v"v"v^frtty 8 •>
		Prooemium. ......            5 PARS I.                      9 DE SUICIDIO HOMINIS AMENTIS. Non omne suicidium patratur in amentia. Lex haereditatis. An anima immediata a Deo crcatur ? An omnes animae aeque perfectae ? Quomodo explicanda dispositio ad certa vitia ? A quibus haec haereditas recepitur ? Quando haec haereditas apparet ? An lex haereditatis certa ? Quid illam incertam reddit ? An lex illa liberum arbitrium tollit; quare non ? An existit criminosus natus ? Quare criminosi fere semper in crimina recidunt ? An crimina omnia excusari non possunt propter insaniam moralem ? An suicidium haereditarium essc potest ? An existit idea impulsiva ad suicidium ? Caput Exodi XX et Caput Ezechielis XVIII.

-ocr page 190-

		INDEX.
		In dijudicanda culpa attendenda circumstantia: quis. An astutia, qua quis media adhibet ad suicidium, indicium rationis est ? Gircumstantia ubi.         .....         43 Circumstantia quare. .....         43 An suicidium ex taedio est amentiae indicium? Circumstantia quomodo.           .           .          .           .50 PARS II.                     51 DE SUICIDIO HOMINIS SANAE MENTIS. CAPUT I.                                     53 De tentatione suicidü. Triplici ex causa oriri potest. — Exempla Sanctorum, qui cum hac tentatione pugnaverunt. — Suicidia Donatistarum. — Ouare hodie tam multi hac tentatione vexantur. — Haec tentatio gradatim procedit. CAPUT II.                                    68 De vera el f aha forlitudine. Exempla falsae fortitudinis : Caubet. — Uxor Hoffmann. — Dr. Tanner. — Quid vera fortitudo ? — An justi opus habent fortitudine ? CAPUT III.                                   76 De vera et f aha magnanimilaie. Differentia inter magnanimitatem Jansenistarum et Sanc- torum. — Lutheri et S. Francisci Assissiensis. — Napoleonis I et Davidis. — J. J. Rou\'seau et S. Augustini.

-ocr page 191-

		INDEX.
		CAPUT IV.                                   84 De vcra et falsa patienlia. Paticntia vera juxta S. Thomam. — Paticntia Stoicorum. — Diffcrentia intcr Thalem, Gordianum et S. Lidwinam, S. Felicitatem. CAPUT V.                                    94 Educatio in Wis qui se occidunt. Institutio impia et ncutralis viam aperiunt suicidio, sive directe, sive indirecte. — Scientia impia problema doloris solverc non potest, nee philosophia sua, nee astronomia nova Klammarionis. Exemplum E. de Genoude. — De ignoran- tia in suicidio. CAPUT VI.                                 114 De impulsu ad suicidium. Ouomodo admitti potest ex inspiratione Dei — in quan- tum ex tentatione diaboli ? An admitti potest insupcrabilis extra amentiam ? PARS III.                    123 DE REMEDIIS PRO ILLIS QUI INCLINATIONEH SENTIUNT AD SUICIDIUM. CAPUT I.                                   125 Remedia naturalia. CAPUT II.                                  129 De remcdiis supernaluralibns.

-ocr page 192-

		INDEX. Art. I.                                      129 Basis amoris. Art. II.                                     135 Centrum animarum. ART. III.                                    152 Basis et centrum in sola fide catholica. PARS IV.                  165 DE ULTIMO REMEDIO.
		•*#*

-ocr page 193-

		Apucl eumdem cditorem : V. A. SPRENGERS, Rector aan het Krankzinnigen- gesticht „Voorburg.*\' Verhandeling over de droef- geestigheid en hare genezing, met verschillende voorbeelden opgehelderd.              f 0,65; fr. 1,30. JOS. AERTNYS. C. SS. R. Theologia moralis juxta doctrinam S. Alphonsi de Ligorio, Tomil F, Editio tertia                                                 f 5,— ; fr. 10. Idem. Fasciculus Theologiae \'moralis, tractans: i° de occasionariis et recidivis, 2° de usu matrimonii. Editio quarta1 Idem. Theologia pastoraüs, complectens practicam institutionem confessarii. Editio altera f 1,50; fr. 3,- Idem. Caeremoniale solemnium functionum juxta Liturgiam Romanam                       f 1,50; fr. 3,— J. NTJYTS. R. K. Pr. Verzameling van uitgelezen Preeken en Conferentiën voor Bestuurders van de Broederschap der IJ. Familie. 2 gr. dln in S° f 4,-; fr. 8,- gebonden f 5,— ; „ 10,— Idem. Onderrichtingen en Preeken over de voor- naamste punten der Katholieke Geloofs- en Ze- deleer, 3 gr. dln in 8°                    f 4,50; fr. 9,— gebonden „ 6,—: „12,—
		ï\'