-ocr page 1-

rnyvi

\'^

p^t

..t_^c^D&

tf

ft

1

GOUDKORRELS.

5

LEVENSGELUK EN LEVBHSHEILIC 1HG.

1SKWKHKT DOOR

E. H. VAN DER HEIJDE, Pastoor.

-)©"@<-

Luiden. .T. W. VAN LEEUWEN. Uitgever en Antiq. Boekhandel. Hoogewoerd 89. 18!)!).

HC

.

"~^-9^i2

^y^f"

ri

%•

^

•

-ocr page 2- -ocr page 3-

		*5^~:______________________________________________u^j»sx|
		ï==^®4
		rc

-ocr page 4-

		?

-ocr page 5-

_i-^2*

GOUDKORRELS.

LEVENSGELUK EN LEVENSHEILIGING.

Naar de fransche „PAILLETTES D\'OR"

BEWERKT DOOI!

E. H. VAN DER HEIJDE, PASTOOR.           /C^SlS

LEIDEN, J. W. VAX LEEUW Uitgever eu Antiq. Bo Hoogetvoerd 89. 1899.

*S^-\'

•-i-*G*

-ocr page 6-

		tl
		IMPRIMATUR.
		Bmtciihici, 1> Decembris 1898. .T. .T. VERSTERREN, Rector, iid hoc dclosatus.
		^Ca*^\'                                                                                  •-^e)*

-ocr page 7-

		•frgj?^________________________________________\'^**y%
		VOORREDE. Ziehier een boekje voor allen over alles. Kr zijn mensehen, die vreezen bij het woord: liei- ligin?; — maartcie is er, die niet gelukkig iril zijn? \'t Is geen boekje om vluchtig gelezen te worden: maar het wil aandachtig gelezen, vooral echter (TC- Iioord worden. Dan zal het boekjeeene verkwikking zijn; — gelijk het tracht eenige verpoozing te schenken aan hen of haar, die het in een verloren half-uurtje \'ui handen nemen. De Verlosser heeft zalig geprezen „die hongeren en dorsten naar de rechtvaardigheid." Den honger en dorst naar rechtvaardigheid d.i. naar waarheid en oprecht levensgeluk te verzadigen — en den loon, daarop gesteld, te venverven tracht en hoopt DE BEWERKER.
		Woudrichem, 15 December 1898.
		*(a^—                                                                                               *-^*e)*

-ocr page 8-

		*g^=.
		INHOUD.
		Fis. i. Goudkorrels................     1. ii. Waar is het geluk?..........     2. m. Hebt gij een photographio van U?. .     3. iv. Den goeden (Jod pleizier doen ....     7. v. Wilt ge goed doen. tracht dan be- niinnelijk te zijn; wilt ge beminnc- lijk zijn. doe dan goed.........     9. Lief zijn..................  12. vi. \'t Is zoo goed, goed te zijn.......   Ui. vu. Zich vrienden maken..........   20. vin. Recept, om zijnen vrienden niet tot last te zijn.................   25. ix. Recept voor personen, die samen moe- ten leven.................   28. x. In dat huis werd niet gebeden. . . .   29. xi. Heidendom in huis............   34. xn. Een beetje begoocheling (illusie.) . . .   38. xin. De rechten der vrouw..........   43. xiv. Het christelijk jong-meisjo.......   45. xv. Uw plicht, jong-niensch.........   51. xvi. Het bloemcnmeisje............   53. xvn. Vertrouwelijk gesprek tusschen twee Engelbewaarders.............   56. xvm. Moed, christenmoeders..........   60. xix. Nog ééne bladzijde............   63.

-ocr page 9-

		@*?^-» •-^*5>* XX. Kleine stofjes kleine gebreken . . 65. f XXI. B8. 70. XXIII. Kommer en zon? met een milliocn . . 74. XXIV. De sluier mijner Eerste H. Communie. 77. XXV. Een bezoek op nieuwjaarsdag..... 82. XXVI. Het apostolaat door glimlachen. . . . 85. XXVII. Vragen geven aannemen. . . . 88. XXVIII. Leen mij uwe twintig jaren, als gi niet weet, wat er mee te doen. . . . ilt. XXIX. XXX. i)8 108. XXXI. Verfraaiingsmiddelen en opsehikbe- noodigdheden............... 110. XXXII. Het Credo van een lezer........ 116. XXXIII. Aan den schrijver der OoudkorreU.. 118. XXXIV. Ja Neen............... 120. XXXV. Ben ik op den goeden weg?..... 124. XXXVI. Wie had hier schuld?......... 124. XXXVII. Zeker geneesmiddel tegen eenc vreese- XXXVIII. 129 Eene goedkoope genezing....... 132. XXXIX. XL. XI,I. Moeder en Dochter........... 140. SLII. Engeltjes van den huiselijken kring 141. XLUI. 145. XL1V. Pas op voor den eersten stap. . . . 150. l
		Is-CS뗕		*^a*

-ocr page 10- -ocr page 11-

		Goudkorrels.
		Als de beroemde Pater Lacordaire eens een plan ontwierp voor eene geestelijke afzondering, dan wilde hij, opdat zijn droom van geluk zou verwezenlijkt worden, slechts deze drie woorden: God, boeken, een vriend. God ! Hem vindt men altijd, als men zijn hart in onschuld bewaart, en uur voor uur den plicht volbrengt, welke is opgelegd; Een vriend /Deze komt steeds, als het hart dat hem roept, een hart is van liefde en toewijding ; Boeken!.....O, mochten de Goudkorrels een dier weinige boeken zijn, welke men ver van het gewoel der wereld medeneemt en die men leest om zich te verpoozen en te verkwikkeD. Zij zullen maar weinig plaats innemen! il           GOUDKORRELS.                                                        1 ,\\

-ocr page 12-

		II. Waar is het geluk ? Het woordje geluk komt zoo dikwijls over onze lippen. Het streven van ons hart is boven alles op geluk gericht, en dat arm hart heeft er zoo groote behoefte aan, dat het dit van elk schepsel altijd en overal afbedelt. O, gij zoudt het geluk vinden, als gij niet zoo ongeduldig waart, zoo gretig, zoo veel- eischend. Luister eens naar het volgende vertelseltje. Daar ginds op het grasperk zie ik een wit geitje, dat niets te doen heeft dan het gras af te eten in den geheelen ronde die zijn touw maakt, waarmede het aan een boom is vastgemaakt. Er is daar jeugdig gras in overvloed, het golft als een windje er over waait, en dat gras krijgt hij te eten. Bovendien is het touw zoo lang, dat hij den geheelen dag kan grazen, zonder moei te worden. In plaats nu van kalm en bedaard te weiden, trekt de dwaze geit en blijft hij trekken aan het touw, waaraan hij vastligt; hij wil maar het gras hebben, dat daar verder groeit, waar hij niet bij kan ; hij reikt tot hij buiten adem raakt en het touw hem de keel dicht trekt; en nu: een angstig, pijnlijk krijten! — 2 —

-ocr page 13-

		Is dat niet liet beeld van ieder onzer ? Elk heeft zijn plek, zijn toiac, zijn afgebakende kring. En daar is door God het noodzakelijke, voor hart en geest en lichaam geschonken, ja, wéér dan dat. En wij, arme dwaze als het geitje, in plaats van te genieten wat we hebben, wij spannen allo krachten in om te hebben wat daarginds, ver, zeer ver van ons is, en wat wij niet kunnen krijgen. III. Hebt g-ij een photographie van U?
		Vreemde vraag, welke hier staat aan het hoofd eener bladzijde, welke moet dienen oin \\e\\ensgeluk en levensheiliging der lezeressen of lezers te bevorderen. In eene photographie te hebben of te laten maken schuilt altijd min of meer ijdelheid. En al kan een weinig ijdelheid al eens het levens- geluk verhoogeu; zeker, zou men zeggen, kan ze toch niets tot heiliging bijbrengen. En toch, als men het goed bedenkt, moet men tegenwoordig den raad geven: Zorg, dat ge eene photographie van u hebt. \'t Is, omdat, als zulke photographie ons zui- ver juist voorstelt, we dan ook eene treffende

-ocr page 14-

		gelijkenis van onze ziel hebben; en als deze dus goed uitgevallen is, kan ze ons heel wat lessen aan de hand doen.
		Niemand zal de volgende stelling in twijfel trekken. Ieder, die zich laat photographeeren, neemt eene houding aan, die hij meent, dat hem het best staat, of die hem nog schooner doet uit- komen; — eene houding, die hem niet toont gelijk hij is, maar zooals hij ineeut of weuscht, dat hij is. Deze bemerking is oud, en hij, die dit nu eens in het geestelijke wil zien, neme er aldus de proef van: Als gij nu eens studie wilt maken van u zelven, vestig dan eens al uwe aandacht op het portret van deze of gene, die gij van alle kan- ten kent, misschien beter dan u zelven.... en wèl van ongunstige zijde. Als ge dan dieu geestigen glimlach ziet, zegt ge dan niet tot u zelven: wat ziet zeergees- tig uit; als men haar niet kende, zou men werkelijk zeggen. ... En die dan.. .. Zie: de oogen ten hemel geheven, lijkent zij wel eene heilige, die naar inspraken van boven luistert.. .. Toch.... En gij?___O, als we ondeugend wilden zijn!
		4 _.

-ocr page 15-

		•^g*
		*g^-.
		1.     Neem nu eens uw portret vóór u, dat ge- maakt is toen ge nog pas achttien jaren oud waart, als wanneer men zich ongekunsteld, braaf, kinderlijk, te goeder trouw voordoet, en het portret dus te zien geeft eene schitterende figuur met halfgeopeude lippen van oprechtheid, met heldere en vrijmoedige kijkers, die schijnen te zeggen : ,,ik ben niet bang, dat uw doordringende blik door mijne oogen in mijne ziel zal kijken". Bevalt u dit portret niet? 2.     Plaats daar nu neven uw portret, ge- nomen toen ge zestien tot twintig jaar waart. Niet meer dezelfde goede trouw, openhartigheid ! Zeker, er ligt iets bevalligs in, dat vreemde oogen zal trekken; maar gij?.... Ziet gij in dien min of meer gemaakten glimlach niet de zucht tot behagen, mogelijk wel: aanstelling? Doet het u niet een beetje verlegen worden ? 3.     Stel daar nu eens naast een portret, dat van u genomen is, toen ge de begoochelingen uwer eerste jeugd achter u hadt en gij door, en in ondervinding en tegenspoed ouder en wijzer waart geworden. - De bevallige trekken zijn van het gelaat verdwenen; om de lippen zweeft een koude en droeve trek ; de oogen zijn niet ge- heel geopend, alsof ze vreesden te veel te zien, of te veel gezien te worden. ... en gij vraagt u zelve af: ben ik dat wel? Stemt het u niet een beetje treurig?
		^*
		Haf^\'

-ocr page 16-

		♦ffl^-.__________________________________________.-^S)»
		^
		Sla nu eens die, portretten, photographien vau u, aandachtig gade ; blijf kalm ze bezien, en langzamerhand zullen een menigte aandoen- lijke, onvervalschte en leerzame herinneringen rondom u oprijzen. Laat die uw hart binnendringen en door- dringen, en als er iii dat hart nog eenig boven- natunrlijk leven is, dan zult gij voelen, dat het bewogen wordt: uws ondanks zullen tranen aan uwe oogen ontsnappen, zult ge behoefte ge- voelen om uit te roepen: O jaren mijner eerste kindsheid! O dag mijner eerste H. Communie ! O mijne moeder! Bitter berouw zal wellicht uw boezem ver- kwikken. Konde ik eens van voren af beginnen!
		Zwijg nu een oogenblik en luister. Misschien verneemt ge wel de spottende stem vau een dier portretten, en voegt het u dit harde woord toe, dat niemand u durft zeggen: gij wordt oud! — maar toch geven zij ook heilzame lessen. 1. Die twaalf-jarige, lippen zeggen fluis- terend: „hoe is alles voorbij" Wie zou in dat ____________________________________________% — 6 —

-ocr page 17-

		*2^_____________________________________i=ü2>* portret het lachende, onbekommerde, braaf kind van weleer herkennen! Laat dit portret eens zien aan uwe boezemvriendinnen, zij znllen vragen: wie is dat kind? Helaas ja, \'t voorbij! Die jeugdige blos zal niet meer terugkeeren op uwe gelaatstrekken, maar, als gij wildet: hij zou opbloeien in uive ziel! „Mijne jeugd heeft voor immer hare schoon- heid en aantrekkelijkheid verloren", mompelt dat portret met somber uitzicht. Weg dus met alle misleiding en zelfbedrog. Weg met alle eigen- liefde, die u voorpraat, dat ge dezelfde blijft, en die u doet spreken, handelen en u kleeden alsof ge nog jong waart! Leef zoolang ge kunt, leef stilletjes aan, maak een goed gebruik van het leven want er blijft niet veel meer over te leven. Ge zult niet zoo gezocht meer zijn als toen ge twintig jaar oud waart, maar ge kunt maken, dat ge altijd eerbied en achting waardig blijft. Bedenk, dat gij heengaat. ... naar den goeden God!
		IV. Den goeden God pleizier doen.
		Wilt gij den goeden God pleizier doen ; weten ook, dat gij Hem genoegen verschaft; — er

-ocr page 18-

		zeker van zijn, dat gij dierbaar zijt aan Zijn Vaderhart? Zeker wel! Welnu, blijf dan stilletjes in liet huisgezin, waar ge zijt, en tracht den eersten den besten een pleizier te doen, met de gedachte, dat ge aan een lieveling van Jezus Christus dat ge- noegen doet. Hoe dan? Wees de eerste om hem „goeden dag" te wensehen: en doe dat dan met een open, op- rechten en bevalligeu glimlach. *t Is toch weinig, heel weinig en gemakke- lijk ook: maar \'t is voldoende, opdat Jezus toone tevreden over u te zijn, en u uwen glimlach en ..goeden dag" vergelde. Als ge eens wist, hoe weinig noodig is, om aan Jezus pleizier te doen, als dat weinige door den evenmensch tot Hem komt. De even- mensch ! Hij zal vaak niet zien, niet begrijpen, niet voelen, wat al voorkomendheid, wat gene- genheid, wat moeite, wat opoffering gelegen is in dat woordje, dat ge hem toespreekt, in den last, dien ge u voor hem getroost, in het dienstje hetgeen ge hem bewijst: in de oplettendheid, welke ge voor hem hebt; — maar Jezus Christus ziet alles; schat alles naar waarde, zal alles vergoeden. Door middel van den evenmensch wordt het geringste schooner en grooter, en bereikt — 8 --

-ocr page 19-

i^§*

J

aldus Jezus Christus, evenals het kleinste hcht- straaltje ons beschijnt met de warmte der zon.

V. Wilt ge goed doen, tracht dan beminnelijk te zijn Wilt ge beminnelijk zijn, doe dan goed.

Het eerste gedeelte van dit gezegde bevat zeer veel waars. Als ge niet eenige aantrekkingskracht weet uit te oefenen; als ge de kunst niet verstaat van verlangen naar u op te wekken, liefde voor u in te boezemen; als ge, in één woord, niet weet beminnelijk te zijn; — dan zult ge niet, of slechts onvolledig het goede doen, dat God van u vraagt. Om warmte te voelen, moet men bij het vuur gaan zitten; om licht te hebben, dichter bij het licht komen. Om iets op te vangen van het goede en schoone, dat God aan uwe ziel, uw hart, uw verstand geschonken heeft, moet men tot u naderen. En men zal des te dichter tot u naderen,

*(s^-

•~^*a)#

-ocr page 20-

		naarmate men zich meer tot u getrokken ge- voelt, omdat gij beminuelijk zijt. Wij zeiden het reeds, zij oefenen aantrekkingskracht uit: die glimlach, die welwillende blik, dat iets, hetwelk in al onze manieren, gebaren, han- deliugen ligt, en ons schijnt toe te roepen: kom bij mij. Inderdaad : wilt gij goed doen, streef er dan naar, beminnelijk te zijn.
		Wilt gij beminnelijk zijn, wees dan goed. Dit ander deel van het oud spreekwoord bevalt ons op het eerst gezicht, omdat het zoo juist aan onze hartewenschen beantwoordt. Is men niet altijd beminnelijk, als men goed is? te weten: als men zich zelven geheel geeft; en, zonder berekening op erkentenis, ook nog zijn tijd, zijn arbeid, zijne middelen? Een zoete droom voorzeker, die betoovert zoolang men alleen is met God, maar waarvan niets overblijft bij aanraking met de wereld. Men moet zeer zeker goed zijn, om te be- vallen, om tot zich te trekken, om ingang te vinden in de harten, en daar goed te stich- ten; — toch wordt nog iets meer vereischt: n.1. weten goed te doen : er slag van hebben.
		Deze manier-van-doen moet maken, dat de — 10 —

-ocr page 21-

		goedheid stand boude, en daarom bij de be- oefening steeds aanwezig zijn: zij moet maat en overleg aangeven, altijd nieuwe aantrek- kplijke, aangenaam stemmende vormen be- zitten, niet dan druppel voor druppel ze uit- storten in teedere zielen: zorgen, dat ze niet vernederend voor iemand is, maar beminnelijker en begeerlijker wordt, dat daardoor meer uitkomt de macht van het goede. \'t Is wel droevig, maar het moet gezegd: er is heden ten dage een soort behendigheid, sluwheid noodig om .. . . goed te doen. Op behoorlijke wijze goed te doen, eischt een menigte kleinigheden, welke niet zoo ge- makkelijk zijn na te komen; en deze hebben iets natuurlijks en iets menschelijks; maar goedheid op godsdienstigen grondslag weet ze bovennatuurlijk te maken. Do juiste manier van goeddoen, namelijk die waardoor men den evenmensen aangenaam is, en al het goede uitwerkt, wat bereikt kan worden, vordert, dat men zich inwerkt in de gebruiken der wereld, en die zooveel mogelijk volgt; dat men wete toe te geven en zich te voegen, het geschikte oogenblik te kiezen, on- gemerkt te vleien; dat men wensche te slagen en daarom zich veel zeltsverloochening oplegge. Zij, die de wereld pluiinstrijkers noemt, zij weten zich in alle bochten te wringen, zij verstaan het, dit alles onder alle opzichten uit ... 11 .___

-ocr page 22-

		#gj^rt_________________________________________________^<*G)A te voeren, als zij er op uitgaan, om een post of betrekking te verwerven, waardoor zij kun- nen schitteren; — • en waarom zouden wij dat ook niet kunnen, als wij zielen voor ons willen winnen, om ze daarna tot God te voeren? * * Maar die slag, die manier is niet gemakke- lijk aan te leeren; de aard van sommige menschen is dusdanig, dat zij het nooit kunnen uitvoeren; zij kennen wel de theorie, maar de praktijk is hun onmogelijk. Dat deze zich vergenoegen met goed te zijn, maar dan: zeer goed. V. Lief zijn. Wat kost het: lief te zijn! Niet voor een keer, ter loops, jegens dezen of genen, dan of dan, als we een goede bui hebben ; — maar: voortdurend, jegens allen en alles. Lief zijn als de immer geurende bloem; — als de altijd warme vlam, als het steeds licht- gevende licht. O, wat kost dat! hoe moeielijk is het! Zoo menigeen zegt \'s morgens bij zich zelven : — 12 —

-ocr page 23-

		ik zal lief zijn: lief, omdat God het wil; — lief, omdat dit het eenig middel is, om de taak mij opgelegd te volbrengen; van n.1. goed te doen; — lief, omdat ik dan, en daardoor alleen waarlijk gelukkig ben. Sterk en als verjeugdigd door die gedachten zijn wij den dag begonnen, dien ingegaan, gelijk men eene bloemrijke laan van den tuin ingaat: met een blij hart, den glimlach op de lippen, overal rondziend en ons zelven af- vragend : voor wie kan ik nu lief zijn van daag? Gij zijt als een beekje, dat kalm en helder van uit zijne bronwei vloeit, ter loops de bioeinen aan zijne oevers baadt, en tot zich zelve zegt: beekje: zacht aan elkander aan stroomen mijne wateren, de zou zal mij doen schitteren en de vischjes zullen spelen op mijne golfjes, en de bloemen zich ongerept en schoon in mij weerkaatsen. En zie: een steen, achteloos door den voet eens voorbijgangers voortgeschopt, komt u stuiten in uw loop, doet u uwe kalmte verliezen, om die belemmering te overkomen; — een worm heeft het zand omgewoeld, waarover gij zoo zachtjes heenvloodt en uwo rust verstoord.
		Zoo ook was hetgeeu eensklaps onzen vrede verstoorde eenige onaangenaamheid, die men niet verwachtte, die ons pijnlijk verraste; — ... 13 _

-ocr page 24-

		\'t was, omdat wij op liet gelaat van een vriend, een boven-ons-gestelde, een mede-werkgezel een tint van minachting, spot of koelheid meenden te bespeuren; — \'t was missehien eene on- voorziene moeilijkheid___ En een lief woordje, dat we meenden zoo gemakkelijk te kunnen geven, blijft verstorven op onze lippen: — en onze als verstijfde ledematen zijn niet in staat het dienstje te bewijzen, dat ons toch zoo licht en zoo aangenaam voorkwam. Wij zien, wij kunnen niets meer; wij zijn somber geworden, geven een kwalijk antwoord, wij zijn koel; in één woord; — wij zijn niet lief meer! Van voren af aan! Gelukkig zij, die eiken morgen zich voor- nemen : lief te zijn.
		Men moet maken, zegt Malebrmiche, dat ieder veel van ons houdt; opdat er niemand meer zij, aan wien men nuttig zou kunnen zijn. Opdat nu elk veel van ons honde, is noo- dig, dat men zich beminnelijk make! En toch, hoevele overigens goede en brave menschen kunnen maar niet daartoe komen, dat zij zich beminnelijk maken. Het komt, omdat er iets onaangenaams, als een kwaden plooi ligt over het gelaat; in hunne manieren, in den toon — 14 —

-ocr page 25-

		^(P^,_____________________________________________________----*G)4.
	f
		hunner stem; — nauwelijks waar te nemen, maar die nu eenmaal afstoot. De koele uitdrukking van het gelaat b.v., bedekt als \'t ware den geheelen mensch met ijs- korsten en laat in alles hare indrukken achter. Wilt gij een onfeilbaar middel om elk tot u te trekken en overal toegevendheid te vinden, zelfs voor uwe gebreken ? Tracht u dan eigen te maken de drie vol- geude soorten van deugden, welke ook drie schoonheden, drie bevalligheden zijn.\'\' Trien (lelijk ontvangen, Voorkomend zijn, Willen behagen (niet: uitblinken). Dat deze overal bij zijn: iu uwe houding, manieren, den toon uwer stem ; ja dat deze in uw verstand, uw hart, uwe blikken, uwe stem, al uwe wezenstrekken liggen, deze vergezellen. Zijt ge hiermede versierd, dan zult ge ook altijd beminnelijk zijn; en voor een lief meusch is er altijd verschooning, vergeving; deze is immer welkom: gij zult dus goed doen. En als dat streven, om beminnelijk en aan- genaain te zijn, voortkomt uit, of gevoed wordt door de zucht, om Jezus Christus te gelijken, den beminnelijksten der menschen, dan zal Jezus Christus zich van u bedienen, om zielen tot Hem te voeren.
		— 15 —

-ocr page 26-

		»Qte-^_____________________________________________________i^rï»5)4j
		m
		\\v
		VI. \'t Is zoo goed, goed te zijn. Zeker ! ja, dat is wèl goed. Goedig zijn geeft kalmte, schenkt vreugde, brengt vrede. Als men goedig is, krijgt de ziel in oogen- blikkeu van ongerustheid — waarvan de meest angstvallige niet vrij is — het liefelijk beeld te zien van den God-Mensch, die haar de armen opent, en haar met den beminnelijksten glim- lach toefluistert: Welaan, gij zijl goedig ge- weest; Ik zal voor u goed zijn ! Hij, die goedaardig is, heeft zeker zijne uren van droefheid eu tranen..... doch onge- lukkig zal hij nimmer zijn. Goedaardigheid is een balsem, die alle wonden heelt, — een reukwerk dat elke ongezonde lucht verdrijft; - eene eenstemmigheid, die overal de orde herstelt. Geene grief, hoe smartelijk ook, of zij heeft het moeten opgeven tegen daden van goedheid, welke ten doel hadden, ze weg te nemen. Goedaardigheid is die goddelijke kracht, welke ons dringt om nuttig te zijn, om alles voor allen te zijn, teneinde aan allen goed te doen, om elkeen over ons te laten beschikken, — om aan ieder ge- noegen te doen, diensten te bewijzen, aangenaam te zijn; om voor anderen iets te doen van het- - 16

-ocr page 27-

		*2^2£_
		geen het Kind Jezus op aarde kwam doen, van hetgeen de goede God alle oogenblikken van ons leven voor ons doet, van hetgeen God wil, dat wij doen voor hen, die Hij Zijne kinderen noemt. Goedigheid is, hetgeen er overvloedig goeds is in ons verstand en hart, overstorten in het hart en den geest van anderen. O, als we hoorden, hoe de goede God ons altijd toeroept: wees goedaardig ! O, als we de gratiën der H. Communie in ons zorgvuldig bewaarden en als we dan Jezus Christus — Hem, zoo f/oed — zich eens lieten bedienen van onze handen, om onzen evenmeusch ter hulp te komen ; -— van onze lippen, om ze raad, troost, bemoediging, vreugde te doen verspreiden, — van het licht onzer rede, om daarvan aan anderen mede te deelen; — van onze tijdelijke goederen, om hen bij te staan ; van onzen invloed, om hen daarvan niet ver- stoken te laten. Mijn God, zijn er niet immer van die reine, heilige, teedere zielen, wier leven Gij zijt; — van die zielen, die zich eenvoudig door U te laten bestieren, leiden, en die ons recht geven te zeggen, wat de H. Franciscus van Sales om- trent den H. Vincentius van Paula zeide : Mijn God hoe goed moet Gij zijn, daar Vincentms zoo goedig is. GOUBKOEBELS.                                                                2 -- 17 —

-ocr page 28-

		Goedheid is de eerste hoedanigheid, welke gedrukt werd in het hart van den mensen op het eigen oogenblik, dat God hem schiep, — zij doet ons op Hem gelijken in datgene, wat in Hem den mensch het meest aantrekt — dat hem het meest bevattelijk is, waaraan onze arme natuur het meest behoefte heeft. Goedheid neemt ook den naam aan van liefdadigheid, medelijden, vergevingsgezindheid, welwillendheid, toewijding, leederheid,mededoogen. Zij is geliefd, gezocht, verlangd door, vindt een goed onthaal bij een ieder. Goedheid kan het met alle hoedanigheid en eigenschappen van hart en geest vinden : zij maakt ze lieflijk en begeerenswaardig, hetgeen ze zonder haar niet zouden zijn. Men kan zeggen dat, waar God is, daar goedheid heerscht; en dat goedhartigheid de verhevenste daden kan uitvoeren door kinderen, eenvoudige vrouwen, door bedelaars, door de kleinsten.
		Waarin bestaat de goedheid in het dage- lijksch leven ? In iemand vriendelijk te ontvangen. In hem deelneming te betoonen. Een opwekkend of vleiend icoord toe te spreken? \'t Is inderdaad wel weinig. Toch, wie zal zeg- gen, wat dat alles vermag, wat het uitwerkt? — 18 —

-ocr page 29-

		Eene eenvoudige en hartelijke ontvangst van een bezoeker — een glimlach, die hein al van verre het welkom toeroept en zegt, dat hij niet ongelegen komt, — een hand-schudden, dat hein aanstonds op zijn gemak doet zijn... \'t zijn zoovele kleinigheden, maar die het hart ontsluiten, vooringenomenheden doen verdwijnen, oude veeten doen vergeten, raadgevingen in goede aarde doen vallen, die anders kwalijk op- genomen zouden zijn. Deelneming is licht betoond ; en hoezeer kan zij opbeuring schenken! Gelijk een druppel olie doordringt tot de onge- naakbaarste spleten, zoo dringt ook de goedhar- tige deelneming door in eene ontmoedigde, teleurgestelde, verbitterde ziel, om te zien of er nog eenig goeds in is — en — dit gevonden — ziet zij alles: fouten, val, onverschilligheid voorbij, om alleen dit goede te zien, daarover hare bewondering uit te drukken...... en het arme hart, datzich onteei\'d, verloren waande, leeft op, is verwonderd over zichzelven, en roept uit: maar ik kan toch nog !... Ja, gij kunt nog goed zijn! En wat vermag niet een vleiend woord ? Weinig menschen die er buiten kunnen! Hier is natuurlijk geen sprake van laffe vleierij, die veeleer kwaad doet, maar van die, waardoor men zijne waardeering in een enkel woord te kennen geeft, waardoor men een — 19 —

-ocr page 30-

ps-

• -^>»

open oog toont te hebben voor het goed, dat een ander doet, -- waardoor men aanmoedigt tot verdubbelde inspanning; een vleiend woord, uitgesproken niet op den toon van een meerdere, maar van een welwillend vriend. — Hoevele nuttige dingen danken vaak hun be- staan aan een aanmoedigend woord! * * * Is het niet waar, dat wij zelden of nooit aan God vragen : goedhartig te zijn ? Wij zijn liefdadig, medelijdend, opofferend; maar als die deugden niet doorweekt en ver- zadigd ziju van goedhartigheid, dan zullen zij slechts weinig goeds, en dat nog niet dan met de grootste moeite uitwerken.

VII. Zich vrienden maken.

Vrienden hebben is wel het reinst genot en maakt het leven zoet! Vrienden bezitten is, zijn leven en zijn weten verveelvoudigen. Wij zijn met ons drieën, zeide een wijsgeer, maar \'t is, of we maar één hart hebben, en één begrip, en zoo werken we met eene kracht voor drie. Vrienden hebben is zijn hart sterken tegen

*fc

20

-ocr page 31-

		kwellingen; is, het steunen, om gemakkelijker op te klimmen tot God. Een vriend, zegt de maistrk, is een gids, die het verdrietige wegneemt. Geen balsem, die zóó genezing brengt, als die der vriendschap. * * * Vrienden moeten verkregen worden: want: be- niind willen worden om zich zelven is een droom- beeld : zelfs God doet den eersten stap om zich vrienden te maken: dus moeten wij dat toch zeker doen! Het karakter van een mensen brengt zeker er veel aan toe, om zich vrienden te maken, want liet wekt de sympathie: maar die sympathie blijvend te doen zijn, dat is de kunst. Als ge vrienden wilt hebben, verdien dan, ze te bezitten. Als meu geene achting voor u gevoelt, al munt ge uit door buitengewone hoedanigheden, of door grooten rijkdom, of door een stand, die tot dienstbetoon van pas kan koinen — drie dingen, die de pluimstrijkers trekken — men moge u misschien vleien, beminnen zal men u niet.
		De vriendschap is schroomvallig: zij heeft wel iets van den aard der duiven. Eenigzins vreesachtig, in den beginne bijna wild, moet — 21 —

-ocr page 32-

		^--_______________________________________________• >?* zij zachtjes aangeknoopt worden, maar, eenmaal gewoon, hoe trouw is zij dan, hoe maakt zij dan alles lief door hare bevalligheid en toe- wijdiug! Weet ge wat haar trekt? 1.     Welwillendheid en vriendelijkheid; kleine, weinig opzienbarende deugden: de eene is blind voor de gebreken of slaat er geen acht op; — de andere trekt aan door de lieftallig- heid, welke in elke handeling, glimlach, woord verborgen ligt. Kleine deugden, die weinig kosten en groote waarde hebben. Het kan zijn, dat men ooit te goed is; nooit, dat men te welwillend of te vriendelijk is. 2.     Weldadigheid. Er is geen zoo sterke band om tot zich te trekken, en aan zich verbonden te houden, als iemand goeddoen; het hart, dat daarvoor ongevoelig is, moet al heel slecht zijn. Weldoen is een net, dat men elk oogenblik moet uitwerpen: wel zullen u vele harten ontgaan, maar wees verzekerd, dat er zullen overblijven, die u schadeloos stellen voor de gegeven moeiten, de gemaakte kosten. Zou geluk niet een weinig moeite waard zijn? De grondslag nu van geluk is: de weldadigheid. 3.     Voorkomendheid. Deze deugd is als het kleingeld der weldadigheid en vriendelijkheid: het is overal en bij allen gangbaar, en werft altijd een weinig vriendschap.

-ocr page 33-

		De voorkomende of gedienstige mensch wacht zich niet alleen, om aan anderen onaange- naamheden te veroorzaken; maar hij vorscht zelfs uit, welke anderer gevoelen, inzicht, enz. is, en neemt elke gelegenheid waar om pleizier te doen. Zoo, bijvoorbeeld, vindt gij dat ik beter gesproken heb dan een ander, die over dezelfde zaak sprak — het verdriet u niet mij wat op te vroolijken — gij tracht mijn humeur te kennen, om u daarnaar te voegen - gij wilt mijne eigenliefde niet kwetsen door al te breed mijne gebreken uit te meten — het een of ander, dat ik verzuimde te doen, doet gij, en ge laat anderen in de meening alsof ik het gedaan had. Zou het kunnen zijn, dat ik u niet liefhad? Voorkomendheid eischt echter, dat men oordeelkundig te werk ga. Doe iveinig, en ge schijnt onbeleefd. Doe te veel, en ge maakt o belachelijk. Om voorkomend te zijn, behoort men een hart te hebben om te beminnen — verstand en oordeel, om het geschikte oogen- blik tot handelen te kiezen — geduld, om er tegen te kunnen, dat goede diensten vergeten, soms met ondank vergolden worden.
		Doen wij dan ons best, om eiken dag een vriend te winnen. — 23 —

-ocr page 34-

		Wij kunnen ze natuurlijk niet allen behouden; allicht echter, dat er één onder gevonden wordt, die zich door onze goedheid voelt aangetrokken; en, als één daarvan eens onze boezemvriend werd! Zou het niet verkieselijker zijn, te kunnen spreken van één vriend, dan van vrienden?
		Moeielijker kunst dan vrienden te maken, is: ze te behouden. Vriendscliaps-jfeHO/ en vriend- schaps-j)/!c/*< moeten voor goede harten een- zelfden klank hebben. Deze twee woorden alleen geef ik u ter overweging, u vrienden, aan wie genegenheid dezelfde gedachten en verlangens ingaf. Wilt gij nu, dat uwe vriendschap lang dure en innig blijve: leef, en doe dan zóó alsof de dag van scheiden gekomen is, en ge elkander eene aangename gedachtenis wilt achterlaten. Dan: beoordeel uwen vriend nooit, want van den dag af, dat gij hem gaat beoordeelen, zal ook uwe vriendschap afnemen.
		Wilt ge nu ook nog weten of gij werkelijk bemint, en of ge oprecht bemind wordt ? Ga dan eens na, of uw vriend en gij de vier volgende hoedanigheden hebt: Voorzichtige vrijmoedigheid, waarmede gij uwen vriend de gebreken aanwijst, welke ver- — 24 --

-ocr page 35-

		betering behoeven, docli dit met omzichtigheid en kieschheid, zoodat liet liem niet het rood der schaamte op de kaken jage. Oprechtheid en vertrouwelijkheid in den om- gang. Hieruit komt van zelf voort, dat men elkander raad vraagt en geeft. Onbeschroomd eerlijk zijn; zoodat men de eer en faam van zijn vriend hooghoudt, ophoudt, voorstaat, zelfs ten koste van onaangenaamheden. Standvastige goedheid, die ten steun en troost des vriends moet zijn, hem tot samenzijn noodt, daarnaar doet verlaugen, maakt, dat hij immer en vóór alles op ons kan rekenen.
		VIII. Recept, om zijnen vrienden niet tot last te zijn.
		Dit voorschriftje is geschreven door eene vrouw, van wie het leven verbitterd, vergiftigd werd door zeer kleine verdrietelijkheden, die haar werden aangedaan door eene bloedverwante, die zeer veel van haar hield, maar wier gene- genheid tot haar onbescheiden was en al te hartstochtelijk. In alles behoort maat te zijn, ook in het letoonen zijner genegenheid, zoowel als in het bewijzen van diensten of in het besparen van
		25

-ocr page 36-

		kleine onaangenaamheden. Dit receptje bevat vier dingen, die op zich zelve duidelijk zijn en en zeer juist. 1. Ik laat mijn vriend altijd iets te wenschen over. Heeft hij ffaarne, dat ik driemaal hem bezoek, dan ga ik tweemaal. Des nachts zal hij van mijn derde bezoek droomen, en ik zal \'s morgens des te welkomer zijn. Zoet is het, als meu voelt dat iemand naar ons verlangt; hard valt het, als men moet vreezen tot last te zijn.
		2. Ik bewijs mijn vriend dienst, zooveel hij wil; doch ook niet meer. Vriendschap, die wat druk is, wordt altijd een last — en wat veel vriendschapsuitingen maakt haar onuitstaanbaar. Toewijding aan een vriend bestaat niet in voor hem alles te doen, wat kan gedaan worden ; maar eenvoudig in dat- gene te doen, wat hem aangenaam en voordeelig is; en dan nog moet hij zelf het merken, maar ik niet hem er op wijzen, wat ik gedaan heb. Wij zijn allen te vrijheidslievend, dan dat wij niet gehecht zouden zijn aan onze eigeuaar- digheden; — wij blijven liefst van, te veel bezorgdheid voor ons verschoond.
		3. Ik bemoei me veel met mijne eigene

-ocr page 37-

		l-<*§*
		zaken, doch slechts weinig met die van mijn vriend. Deze regel zal zeker een goeden uitslag heb- ben. Want als ik me veel met mijne eigene zaken bemoei, zullen die tot een goed einde geraken; inmiddels doet mijn vriend zijne zaken en elk zal zich goed er bij bevinden. Als hij mijne hulp inroept, ben ik bereid, die te verleenen; doch als hij inij niet roept, dan meen ik, hem en mij den grootsten dienst te bewijzen, als ik mij er niet mee bemoei. Kan ik hem echter van dienst zijn, zonder dat hij liet weet, en zonder dat hij dien dienst van mij zou vorderen, — dan zal ik dat toch doen. * 4. In zaken van belang Iaat ik mijn vriend denken en doen wat hij verkiest. — Waarom zou ik willen en hem dringen, dat hij dacht en deed als ik? Ben ik dan het model van wat goed en schoon is? En is het niet bespottelijk te meeuen, dat een ander niet goed doet, als hij niet denkt en doet gelijk ik ? Daarom behoef ik hem nog niet altijd gelijk te geven, maar ik laat hem bij zijne meening. * * * Neem de proef met deze voorschriften en ik verzeker u, dat uwe vriendschap bestendig zal zijn.

-ocr page 38-

		_________________________________ü^g* IX. Recept voor personen, die samen moeten leven.
		Gij houdt veel van elkander, niet waar ? Zeker, maar___ Maar___ wat is er dan ? Als ge toch veel van elkaar houdt, zijt ge ook gelukkig. Ja, maar___ och ! hij heeft een goed hart, doch als ge eens wist wat een lastig karakter. Al drie jaren twist ik, bid ik, ween ik, knor ik___ alles te vergeefs! Al drie jaren ! Maar als ge nu eens drie jaren mijn voorschriftje had opgevolgd, dan zoudt ge de scherpe kanten van zijn karakter niet meer gevoeld hebbeu, ja gij zoudt er aan getwijfeld hebben, of er wel doornen zijn rondom dat zoo toegenegen hart. Hebt gij daarvoor een recept ? Ja, en nog wel een zóó eenvoudig, dat ik het u haast niet durf geven. In plaats van te twisten met uwen (echt) vriend, twist met u zelven — bid veeleer voor u, opdat gij beter wordet, dan voor hem, opdat hij zich betere van gebreken, die hij misschien niet gebeteren kan. Zet eens een vroolijk gezicht in plaats van te weenen___in één woord : verbeter gij uwe fouten en word een heilige.

-ocr page 39-

*@2ü

._^G)\'

Een heilige, een ware heilige is geduldig, en geduld heeft veel van een wollen kleed, dat men des winters aantrekt, om geen hinder van de koude te hebben. Is het ooit bij u opgekomen, om te maken dat het geen winter werd ? Een heilige is zachtzinnig ; en zachtzinnig- heid is als een mollig omhulsel, waarmede de heiligheid uw hart omgeeft, en dat de scherpte van bitse of onbillijke woorden niet doet voelen. Op anderen wei ken is dikwijls moeielijk of onmogelijk, maar werken op zich zelven kan men altijd, en dit heeft altijd goed gevolg. Maar is het niet moeielijk, heilig te zijn? Och, men behoeft zich slechts te laten ge- worden van den goeden God, en Hem zoo goed mogelijk te dienen.

X. In dat huis werd niet gebeden.

Een handelshuis, in de oogen der menschen gister nog rijk en aanzienlijk, staakte zijne betalingen en hield op te, bestaan. Eene arme, maar godsdienstige vrouw, die aan dat huisgezin veel te danken had, betreurde ten zeerste den val en ondergang dier familie. Zij maakte echter de opmerking: men bad niet in dat huis! Dit eenvoudig woord verklaart veel.

- 29 —

-ocr page 40-

		Een huis, waar men niet bidt, kan onmo- gelijk lang overeind blijven, en kan zeker geen voorspoed hebben. Die steenen muren zullen wel niet invallen, maar wat zal verminderen en langzamerhand verdwijnen : ziel en leven van dat huis. Deze maakten die koude muren tot een gezellig en veilig verblijf, waar men \'t best en waar men \'t liefst is, omdat het een waar te huis is. Die ziel en leven nu zijn : eensgezindheid, hartelijke vriendschap, wederzijdsche inschik- kelijkheid, verknochtheid, kieschheid jegens elkander ; hetgeen alles samen in staat is, om ook aan een zwaar beproefd leven nog te doen hechten. De steenen van een huis worden door kalk aan en op elkander gehouden — zoo ook kunnen de geesten en harten der bewoners slechts één zijn door het gebed. Zonder deze kalk van het gebed kan op den duur geene verbintenis een- dr achttig stand houden; noch ook liefde, hoe hartelijk en oprecht gemeend, kan ontsnappen aan de verveling, langwijligheid en weerzin, welke het leven meebrengt. Arme harten, die zooveel van elkander houdt, en zoo oprecht gemeend zegt: wij zullen immer elkander liefhebben : helaas, als gij beiden niet bidt met, en voor elkander, dan zal uwe liefde niet blijven duren ! * * *

-ocr page 41-

		«3^2*
		Wij zijn nu twaalf jaren bij elkander, zeide eens een echtpaar tot eeii priester. Dikwijls genoeg, helaas ! viel er tnsschen ons iets voor : eeue oneenigheid, eene verkoeling; al eens kwam er eene donkere wolk over ons hart; maar het duurde nooit langer dan één dar/. Bij ons huwelijk deedt ge ons beloven, dat we \'s avonds en morgens altijd samen een kort gebed zouden doen : en dit hebben wij altijd onder- houden : en als wij dan beiden weer bedaard en kalm waren, werden we als door God gedreven naar het kruisbeeld, zagen daar bewogen elkan- der aan en waren weer eensgezind. * * O, \'s avonds te zamen, bij elkaar gezeten, en hard-op bidden ; wie zal zeggen wat licht het brengt om zijn ongelijk te erkennen, — wat wilskracht om dat weer goed te maken, — wat toeschietelijkheid om te vergeven, — hoe- zeer het de harten verteedert, opdat ze het zich aantrekken. Gij die wilt, dat uwe liefde bestendig zij, bezweert toch geene belofte, die ge onmogelijk kunt volbrengen, hoe goed ge het ook meent: wij zullen immer elkander liefhebben; — maar belooft elkander, geen avond te laten voorbij- gaan zonder samen en luid-op gebeden te hebben. (\')
		(1) De Aartsbrocderschap der H. Familie schrijft dit — 31 —

-ocr page 42-

		Als men dagelijks thuis bidt, roept men den goeden God daarbinnen — opdat Hij onze gast, beschermer, steun en bestierder zou zijn. Daarom zal de goede God nog niet alle be- proevingen van u afweren, of de onaangenaam- lieden, welke u door anderen worden aangedaan ; — meen ook niet, dat al uwe pogingen zullen slagen, als, en omdat gij braaf zijt en uw best doet; — doch Hij zal verhoeden, dat uw huis instort. God dienen, gehoorzamen en bidden zijn als de bewakers van den voorspoed, vrede en der eer eener familie.
		In de twintig jaren, zegt een fransch genees- heer, dat ik mijne praktijk uitoefen, heb ik vele huisgszinnen gekend, die ongelukkig ge- worden zijn, en heb ik vele personen ontmoet, die aan lager wal geraakt waren. Ziehier nu den uitslag van het onderzoek, dat ik ingesteld heb, hoe deze menschen het stelden ten opzichte van God. Van de 342 familiën, die in onmin leefden, waren er 320, die des zondags nooit in de kerk kwamen.
		voor aan hare leden en voegt er een kort, UageWksch gebed tot iln H. Familie bij; waarbij het huisgezin zich dit model-huisgezin tot voorbeeld neemt, en zich aan Hetzelve aanbeveelt. Zie Kerk, 5Iis- en Lof boekje.
		- 32

-ocr page 43-

		<-^%-%?
		#0^.
		;          Slechts 12 van de 417 jongelieden, die de C schande hunner ouders waren, woonden des zondags de H. Mis bij. Op de 23 bankroetiers was er niet één, die ooit in de Mis kwam. Nu; nergens zijn de gewetenswroegingen erger dan in eene kerk; en hoe worden die nog gewekt door de preek des priesters ! Van de 40 winkels en magazijnen, die zondags verkochten, waren er nauwelijks 10, wie het goed giug- Een enkel van de 25 kinderen, die hunne ouders aan hun lot overlieten, hield nog zijn Paschen. Eeu oogeublik was ik onder den indruk van, ja als verpletterd door deze verschrikkelijke getal- len, die ik zelf had nagegaan; maar toch..... in het diepst van mijn hart voelde ik eene zekere voldoening er over, dat God hier beneden zelf recht doet over hen, die tegen Hem op staan, Hem den rug toekeeren, en zijne heilige wet met voeten treden. * * * Als men — om op dat handelshuis terug te komen — daar gebeden had, zou in dat huis meer ware rechtschapenheid en geene voorgewende en uiterlijke geheerscht hebben — minder zucht om er maar te komen — minder koortsachtige bedrijvigheid, om in eenige jaren 1               GOUDKOURELS.                                                              3 |\\ 33

-ocr page 44-

		rijk te zijn — minder onophoudelijke arbeid en dorst naar winst, die vreest een halfuurtje te minnen, iets minder te verkoopen door de Mis bij te wonen of des zondags te sluiten. En dat huis zou dan misschien minder ge- schitterd hebben dan dat van zijn mededinger, maar liet zou staande gebleven zijn. En de nachten zouden voor allen rustiger zijn geweest, en de avondstonden aangenaam en voordeelig; en de winsten groot genoeg, om iets voor de toekomst weg te leggen en er van mede te deelen aan de armen, die er in den naam van Jezus om vroegen.
		XI. Heidendom in huis.
		Deze bladzijde is geschreven voor u, christen- moeders; en wij bevelen ze u ter lezing en over- weging aan, daar gij niet zonder zonde kunt afstand doen van het recht: Koningin en meesteres te zijn in het huisgezin, welk recht gij ontvangen hebt bij het aangaan van het Huwelijk. Gij kunt, gij zijt verplicht den huiselijken kring rein te houden, dien gezond en heilig te doen zijn. — 34 —

-ocr page 45-

		Alles in onzen tijd wordt wereldsch gemaakt, zelfs de huiselijke kring. Vroeger nam daar het Kruisbeeld de eere- plaats iu; hing het wijwatersvat als beschermer aan moeders en der kinderen rustplaats; sierden godsdienstige schilderijen in zachte en vredige tinten de muren. Als men die christelijke gezinnen binnen trad gevoelde men zoo iets als bij het binnen- treden eeuer kerk; en gelijk men hieraan den naam van huis Gods gaf, zóó sprak men van: het familie-heiligdom.
		Ga nu heden ten dage eens de huizen bin- nen, waar vader, moeder, kinderen wonen, die allen in het Doopsel met het teeken des kruizes gemerkt zijn: en zeg of, te oordeelen naar meubileering en sieraden, ge niet veeleer zoudt meenen in het huis van een heiden dan van een christen-mensen te zijn? Nergens is eenig teeken of zinnebeeld te be- speuren, waaruit men kan opmaken, welken godsdienst de bewoners zijn toegedaan. Ziet men er soms schilderijen met geschied- kundige voorstellingen; dan zijn deze niet zelden lasteringen tegen de Kerk; — stellen ze tafereelen voor, dan dienen die ter verheer- lijking van ontucht; — portretten; al te vaak — 35 —

-ocr page 46-

		*5^1
		f5#
		van predikers en bevorderaars van het kwaad en der ongodsdienstigheid. Is de geschiedenis van den godsdienst dan zoo arm aan waarlijk groote mannen, dat we de muren onzer huizen moeten ontsieren met voorstellingen, aan het heidendom ontleend, of door de zinnelijkheid ingegeven en ontworpen? Merk hierbij wel op dat, als dergelijk plaat- werk zoozeer in zwang is bij de aanzienlijken, de huizen der minder-gegoeden ook daarvan over- stroomd worden; of dat, bij gebrek aan kunst- werken, deze zich moeten tevredenstellen met platen in schreeuwende kleuren en van nog minder allooi, en aldus door den valschen smaak der gegoeden ook de smaak van het volk bedorven wordt. Overigens vragen wij eens in gemoede, welk begrip van zedelijkheid jongelingen, jonge meisjes wel moeten krijgen van de schilderstukken, pla- ten, beeldhouwwerk, waardoor in onzen tijd zoovele huizen van christenen onteerd worden. Hoe zou het mogelijk zijn, dat een kind zedig bleef, hetwelk van zijne prilste jeugd gewend is, de onzedelijke voorstellingen te zien, welke zijne wereldschgeziude ouders maar zonder erg onder zijne oogen laten. Wel is waar is dit nog niet het ergste teeken van het verval van het christelijk huisgezin; — toch is het een verschijnsel, dat ieder welden- kende droef te moede doet zijn, en aan eiken
		— 36 —

-ocr page 47-

		katholiek den plicht oplegt hiertegen te ijveren zooveel in zijn vermogen is.
		Wij herinneren ons eene gebeurtenis uit de geschiedenis van Engeland, welke hier allezins van pas komt. Een rijk edelman, die eenmaal zijn koning Karel 1 in zijn huis mocht ontvangen, kreeg bericht, dat Cromwell, de man die Karel I van troon en leven had beroofd, plan had om op zijne reizen bij hem te overnachten. Een officier van Cromwell was al te voren bij den edelman, aanhanger der Stuarts, aan- gekomen, om het nachtverblijf voor zijn meester te regelen. Hij doorliep alle zalen van het kasteel, eiudelijk ook de groote eerezaal, welke hij dan uitkoos als slaapzaal voor Cromwell. Tegen den muur dezer zaal hing een prachtig portret van Karel I. Dut moet gij laten wegnemen, zeide de of- ficier, wijzend op het portret van den koning- martelaar. Nooit! antwoordde de edelman. Ik heb niet verzocht om de eer, uw meester te mogen huisvesten; — nu hij toch komt, denk ik er niet aan. voor hem de deur gesloten te houden; trouwens, hij zou ze met geweld doen openen; maar als hij hier een nacht verblijft, zal hij hier ook alle voorwerpen en herinneringen — 37 —

-ocr page 48-

		aantreffen, welke aan mij en de mijnen zoo dier- baar zijn. Het portret van mijn koning blijft daar waar mijn vader het plaatste. Alvorens er in toe te stemmen, dat het werd weggenomen zou ik tot Olivier Cromwell zeggen: Neem mijn hoofd, en werp het bij dat van den martelaar; maar onbewegelijk zal zijne beeltenis blijven in deze zaal, gelijk de herin- nering aan hem onuitwischbaar is in mijn hart.
		Katholieken, gij die fier zijt op dezen naam, zoudt gij minder over hebben voor God dan deze edele en trouwe ridder voor zijn koning. En zoudt gij niet moeten vreezen, dat ook voor dit heimelijk verraad, aan den goddelijken Meester gepleegd, u zijn vloek treffen zal: „omdat gij u Mijner geschaamd hebt voor de menschen; daarom zal Ik mij ook over u schamen bij mijn Vader?"
		XII. Een beetje begoocheling" (Illusie.)
		Begoocheling — een weinig illusie — is in betrekking tot familie en vrienden, iets waaruit ook ons geluk hier beneden bestaat — dat er althans veel toe bijdraagt. — 38 —

-ocr page 49-

		Het geluk is eene bloem, welke de goede God ons geschonken heeft om onze hoop niet te doen wankelen, maar die bloem kan zich niet geheel gewennen aan onze aarde, en van- dï\'u\'ir dat zij, om geur te geven, behoefte heeft aan een element, dat strijdig schijnt met hare natuur. Dit vreemd element nu is: — de begoocheling, de illusie! * * * Wachten wij ons wel, de beteekenis van dat woord te overdrijven. Neen wij mogen ons zelven niet misleiden omtrent ons zelven, noch over onze persoonlijke waarde, noch omtrent onze verdiensten ; maar wel in het verdienstelijke van anderen, in hun goed hart, in hunne toewijding aan ons. Begoocheling mag niet voorkomen buiten den kleinen kring van familie en vrienden. Dan alleen is illusie eene goede zaak, waar- mede men zijn voordeel kan doen, ja dan is begoocheling iets heiligs.
		Illusie is als een zacht-doorschijnend glas, waarmede men personen en zaken beziet. Zelfbegoocheling doet me ternauwernood de scherpe kantjes zien van het karakter dier menschen met wie ik moet leven. — Zij kleurt — 39 —

-ocr page 50-

		J&\'«>&^-«
		I?
		alles met zachte tinten of liever ; zij doet me alles wat een ander voor me doet, ten beste uitleggen, en aan genegenheid toeschrijven. Door haar komt me hnn glimlach ongekun- steld voor, ongeveinsd en oprecht gemeend. Illusie, zelfbegoocheling, zelfmisleiding doet me in het diepst hunner harten blikken en zien hoe goed zij zijn — doet me doordringen tot hunne bedoelingen, en ik overtuig me, hoe inschikkelijk zo zijn, er op uit, om me van dienst te zijn, me genoegen te doen ; hoe zij mijne gebreken niet al te erg opnemen, noch ook mijne tekortkomingen, maar die voor zich verontschuldigen en voor anderen verbergen. En wat ik aldus bij anderen meen te zien, dat, maak ik me wijs, nemen zij, {de mijnen) ook bij mij waar. En dit bewustzijn wekt mij op tot dank- baarheid, prikkelt tot grootere genegenheid en en toewijding jegens hen.
		Illusie is als een blad watten dat, tusschen het karakter mijner vrienden en het mijne gelegd, botsing onmogelijk maakt. Zij slijt ook de al te scherpe hoeken af, zoo- dat ik die niet zie noch voel. Woorden, die op zichzelve vinnig, bits, hard, misschien zelfs onbillijk waren, hebben door haar al veel aan krasheid verloren, vóór zij
		— 40 —

-ocr page 51-

		4Kgfc^		üf^*
		tot mij komen ; — daarbij, die woorden kren- ken mij niet: en als ze al voor een oogenblik treffen, dan is \'t als van een regendruppel op een bloem : deze valt op de bloem en buigt haar, doch slechts voor een oogenblik, want zij herneemt aanstonds haar vorigen stand. En als ik aan mijne vrienden denk, hen aan het werk zie, of des avonds eenigen tijd met hen doorgebracht heb, dan zeg ik bij mij zelven : wat zijn het toch goede, inschikkelijke menschen; — ze zijn beter dan ik.
		Illusie! die gedachte beheerscht al mijne gedachten ! Zij ligt ten grondslag aan mijne genegenheid en voedt, koestert die, waar ik bij mijzelveu denk : men houdt nog al van mij, men heeft gaarne met mij te doen, men stelt prijs op mij, men mist mij ongaarne ; — en ik, ik doe toch ook nog al goed, maak toch ook gelukkig vvien ik kan.....
		Hoe ! zouden deze gedachten, als men daar- van vol is, niet stemmen tot klimmende geest- drift, niet prikkelen tot arbeid, toewijding, zelfverloochening; — zouden deze gedachten op hare beurt niet een genot verschaffen, waar- bij alle zwarigheden des levens verdwijnen ? Hoe! zou deze gedachten niet bij machte *<ae-\'-\'                                                                                                            \'^se) f» — 41 —

-ocr page 52-

		•-^5ijfr
		zijn, om ons al de liefelijkheden van het huise- lijk leven te doen smaken; het genot, dat de vriendschap schenkt, de immer nieuwe geest- drift der liefde ; — hoe ! zou men niet genieten bij de zijnen, niet begrijpen de waarheid der woorden van de H. Schrift: hoe goed en zoet is het, als broedeis te zamen wonen. Mijn God ! hoe gelukkig zouden de menschen zijn, hoe zouden ze U liefhebben, wanneer deze begrippen als de dampkring waren, waarin ze leefden.
		Alle zielen nu, waarin Jezus woont als in in Zijn huisje te Nazareth, behooren deze illusies te hebben. Maar, mijn Jezus, als daardoor dit leven zoo heerlijk, zoo aangenaam en liefelijk wordt, is het dan nog wel illusie, en niet veeleer werke- lijkheid ? O, konde ik eens tusschen mij en de mijnen uwe beeltenis plaatsen als een doorschijnend glas, waarover ik boven sprak ; — hoe zou ik in mijne vrienden en gezellen immer uwe goedheid aanschouwen, uwe wijsheid, uwe toe- gevendheid en genegenheid voor mij. Zij zouden als uwe boden zijn bij mij, die mij uwe bevelen brachten, mij over mijne tekortkomingen be- berispten, mij leidden bij mijn arbeid. En zoo zou alles, wat ik tot hen sprak,
		— 42 —

-ocr page 53-

«-^®

alles wat ik voor hen deed, eigenlijk tot U gesproken, voor U gedaan zijn, mijn God!

XIII. De rechten der Vrouw.

Moge de vrouw deze hare rechten kennen en erlangen, opdat zij daarmee hare plichten volbrengen.

Het is het heilig en onvervreemdbaar recht der vrouiv: 1.     haar hart open te stellen en geopend te houdend voor alle goede indrukken en edele gevoelens; 2.     te bidden, te beminnen, te troosten; 3.     zich zelve te vergeten; 4.     zich op te offeren voor die zij liefheeft; 5.     het heiligdom des huisgezius door haar glimlach tot een hemelsch verblijf te maken; 6.    kinderen onschuldig en rein te houden; 7.     hen te leiden en te richten tot het groote doel der zalige eeuwigheid; 8.     de harten in liefde te ontsteken; 9.     het ontkiemend kwaad er uit te wieden; 10. opkomende hartstochten te breidelen;

— 43 •

-ocr page 54-

		r>^-—_______________________________________________._^f) 4 11.     onaangenaamheden in den huiselijken kring te voorkomen; 12.     aanstoot en ergeuis er uit verwijderd te honden; 13.     tranen te stelpen en af te droogen; 14.     weduwen en weezen tot hulp en steun te zijn ; 15.     den ongelukkigen op te beuren; 16.     hem, die misdeed, edelmoedig te vergeven; 17.     tevredenheid en vrede te stichten; IS. verzoening te bewerken; 19.     zonde-val te verhoeden; 20.     den gevallene de hand te reiken; 21.     hem zijne schande te doen vergeten; 22.     waken over de lijdenssponde; 23.     de stervenden bereiden tot den dood; 24.     hun de zekere hoop instorten, het vaste vooruitzicht openen op den hemel.
		Wat zegening brengende — en verspreidende taak der vrouw, — - deze hare rechten! Eisch deze voor u op, vervul ze zonder mor- ren, met blij gemoed, — en vraag geen andere.
		_ 44 —

-ocr page 55-

		XIV. Het Christelijk jong-meisje.
		Wij mogen die woorden niet van elkander scheiden: christelijk en jong-meisje. Zij behooren bijeen, zij vullen elkander aan, zij loopen in- één en stellen dat teeder, liefelijk wezen voor, dat op aarde leeft, maar wiens optreden aan den hemel doet denken. Gelijk de bloem haar glans ontleent aan het daglicht; zóó het begrip: jeugdig meisje aan het woord; christelijk. Gelijk de lentenkoelte den heerlijken geur der bloem verspreidt, zoo doet het woord chirstelijk aan het jonge meisje ten toon spreiden de deugd van haar woord, van haren glimlach, van haren blik. Denk u van de ziel, den geest, het hart van het jong meisje datgene weg, wat haar leven christelijk doet zijn, - - Jezus Christus te kennen, Hein te dienen en te beminnen — dan zal zij nog wel schoon schijnen, bekoorlijk en geestig; — maar zij zal geen oog of hart meer op zich doen rusten; maar zij zal geen verlangen naar deugd inboezemen; bij en om haar zal niemand zich tot het goede gedrongen gevoelen. Zij zal ontstemming en ontsteltenis teweeg brengen.
		- 45 —

-ocr page 56-

		Jezus Christus in haar! Ziedaar de reden van haren vrede — van hare ordelievendheid, van haar goed humeur, van iets goddelijks, dat afstraalde van hare ziel. Jezus Christus in haar! Daarom dan was zij zoo vindingrijk in toewijding aan den familie- kring ; dat was de oorzaak harer lieftalligheid en bedrijvigheid van haar eeuwigen glimlach. Jeztis Christus in haar! Dit is de oplossing van het raadsel, dat zich bij hare dagelijksche bezigheden voordoet : vanwaar dat zoo stipt volbrengen harer taak ; waarom immer er op uit, diensten te bewijzen, alles voor allen te zijn, te bemoedigen, te troosten, gelukkigen te maken ? Neem Jezus Christus van haar weg, en niets van dit alles blijft haar bij. Zij wordt of is slechts eene Kunstbloem!
		Ik aanschouwde haar, het jonge meisje in het huishouden, als een bewaarengel bestierend en beredderend, en door hare aangename manier van doen de gedachte aan God levendig hou- dend ; — op straat: waar zij als een lichtstreep nalaat; — onder hare vriendinnen ; dan lijkt zij de ge- zelligheid en beminnelijkheid zelve, en maakt ongezocht een indruk van vroomheid op deze ; — — 46 —

-ocr page 57-

		«-~-^»!*
		in de kerk vóór het H. Sacrament of bij een altaar der H. Maagd geknield, waar zij zoo gelukkig is ; — in de woningen der armen ; daar bracht zij een straal van vreugde, aan de kinderen lief- kozingen, aan allen hoop, vertrouwen en ge- latenheid.
		Laat mij nog haar aan u voorstellen, in de hoogste volmaaktheid misschien, maar dan toch als een toonbeeld, dat ieder, die haar aanschouwt doet zeggen : dat kan, dat wil ik navolgen. Hare ziel behoort aan God, streeft immer naar God, gaat immer met God te, werk, wil niets zonder God. God is de lucht, die zij inademt, de damp* kring, waarin zij zich beweegt ; niemand en niets kan hare rust verstoren. Gelijk de lucht haar lichaam doordringt, zonder hetwelk zij niet zou kunnen leven, zoo is geheel haar wezen doordrongen van God. God is het, bij Wien zij hulp zoekt, op Wien zij haar vertrouwen vestigt, en Die haar nim- mer in den steek liet. Deze gesteltenis harer ziel oefent, zonder dat zij zelve het opmerkt, invloed op al hare han- delingen, geeft daaraan zulken hemelschen glans, dat niets gemaakts of bits er in te bespeuren — 47 —

-ocr page 58-

		,_^3G)%
		.. /a*^.
		is, die niets van schitterende daden hebben maar ze welgevallig\' en nuttig doen zijn. Deze gesteltenis harer ziel behoudt en onder- houdt zij door dikwijls te comrauuieeeren. Haar verstand is ontwikkeld. Het is niet pasklaar gemaakt maar gevormd. De kundigheden, die zij heeft opgedaan, zijn geen los u-eten, die langzamerhand door den tijd worden uitgevaagd, vergeten; — neen, het zijn degelijke kundigheden, welke zij ten volle bezit en die zij in den omgang met anderen weet te gebruiken. Zij heeft volgens een vast plan gelezen, en aan het gelezene alle aandacht geschonken. Leeren deed zij rustig. Spreken doet zij zonder gemaaktheid of aanmatiging. Zij bezit een goeden smaak, en praat niet alles uit wat zij weet. Gewoon, zich bezig te houden met God en de dingen, die op God betrekking hebben, heeft zij liefde opgevat voor al wat goed is; — streeft zij naar al wat schoon is, — gevoelt zij van nature afkeer van het kwaad, wendt zij zich zonder moeite en verbeelding af van wat hare reinheid zou kunnen besmeuren. Haar dagrelijksch leven kan in drie woorden worden uitgedrukt: be- drijvig, vol toewijding, opgeruimd. Hare dagtaak begint bij het krieken van
		- 48

-ocr page 59-

		t^gg#
		#(2^.
		den dag. — \'t Is niet zoo overal in zwang, toch is het geene geriuge verdienste en van niet weinig belang : vroeg op te staan. Bij uw werk ga ik u niet na, dierbaar kind, n, die \'s morgens al zeidet tot de H. Maagd, wier beeld uw kamertje siert : ..Ik ben jong „en zwak: sta Gij mij bij, goede Moeder, op- „dat ik rondom mij vrede en geluk verspreide." Ja, dat is uwe roeping! En gij schenkt vrede, en gij brengt geluk aan, omdat gij werkt, omdat gij bedaard en opgeruimd zijt, omdat gij het lastige en onaangename voor u neemt. In uw eenvoudig gewaad weet gij uwe moe- der te holpen, hare plaats in te nemen in de keuken, te poetsen, te wasschen, te stoffen, te redderen, vlug de naald te hanteereu..... on dat alles, omdat deze gedachte u vervult: men moet gaarne hier thuis zijn ; geene reden tot ontevredenheid mag hier zijn; allen moeten in hun schik zijn. Alsof God het geheele gezin aan u geschon- ken, tot het uwe gemaakt had, zoo weet ge in den schafttijd allen neer te zetten, op te vroo- lijken door uwe kinderlijke opgeruimdheid, in vervoering te brengen door de heerlijke accoor- den en melodieën, welke uwe vingers aan de piano ontlokken ; of wel hun iets voor te lezen, waarvoor uw fijn voelende geest dan het juiste onderwerp weet te kiezen. Geen vreemde voorzeker zal in de kunstenares GOUDKOKRKliS.                                                                 4          [g — 49 —

-ocr page 60-

		.^S)A
		van den avond de bedrijvige dienstmaagd van den morgen herkennen, maar de Engelen van den goeden God vinden de eene even beminne- lijk als de andere, en zij hebben evenveel liefde en eerbied voor het jonge meisje met den lin- nen voorschoot, als waar dit schildert of voor het klavier is gezeten.
		Of dan het christelijk jong meisje zonder fouten, zonder zwakheden is ? Zij leeft op aarde, en het lot aller sterve- lingen is ook het hare. Op aarde: daar brengt de wind de teedere plantjes in beweging, doet ze buigen, zou ze knakken, als ze geen steun hadden om zich staande te houden. Op aarde: daar zou de winterkoude het sap der struiken doen bevriezen, ze doen af- sterven als niet eene zorgzame hand ze dekte. Op aarde: daar kunnen soms afschuwelijke insekten zich neerzetten op de bloem, tegen dat ze door de zonnewarmte ontluikt, — en deze zou verflensen, als niet een waakzaam tuinman het oog er op hield. "Welnu, christelijk jong-meisje, wilt gij kloek blijven, bedrijvig en rein? — stel dan uw vertrouwen op Jezus Christus; bekleed u, voed u met Hem.
		— 50 —

-ocr page 61-

		^-g<0*
		Ga dikwijls te biechten, niet alleen om aan den biechtvader uwe zwakheden en strijd bloot te leggen, maar ook om hein uwe herhaalde overwinningen mede te deelen. En nader dan met de grootste godsvrucht tot de H. Tafel zoo vaak hij het zal toestaan.
		XV. Uw plicht, jong--mensch! is in drie woorden samen te vatten: Een gouden hart. Eene ijzeren hand. Eene ziel van vuur. Kostelijke schatten zijn het voorzeker; doch gij moet die niet alleen zelf bewaren, maar ook aan anderen er van mededeelen.
		Goud dat wil zeggen: rein, aangenaam, in- schikkelijk zijn, vriendschappelijke toegenegen- heid en zelfverloochening bezitten. Boven alles : wees rein ! O, als ge wist, hoe niets zoozeer in staat is iemand beminnelijk te maken als reinheid, niets zoozeer de harten van anderen trekt, niets zoo innemend, zóó bekoorlijk doet zijn. Geene deugd die van het voorhoofd desjonge- — 51 —

-ocr page 62-

		.ffls^_.		t-^g*
		lings zoo goddelijken weerschijn doet afstralen, die zijne oogen zoo helder doet glansen. Jawel! Zalig de zuiveren van harte, want God is niet en bij hen ! Wees inschikkelijk voor de gebreken van anderen; reik liefderijk de hand aan hen, die jammerlijk gevallen zijn, oin hen op te beuren, hen te sterken, hen er toe te brengen, dat zij hunne plichten vervullen.
		Onder ijzer wordt hier verstaan de wil, die gebiedt; kracht, die er uitvoering aan geeft. On verzettelijke standvastigheid. Wees kloek! Hoe hard plichtsvervulling u ook valle, wij- fel noch wankel ooit! In droefheid en lijden, geef het niet op! aanvaard het moedig en onversaagd ; ondersta het met geduld en berusting. Als men u uitlacht, bespot, zwicht niet, geef zelfs niet toe; maar kom tier op, wijs ze van de hand - fierheid, edele heilige fierheid past, staat hem schoon, die Gods gaven weet te waardeeren.
		Vuur duidt ijver aan, den ijver, die vóór- licht, medesleept, verbetering aanbrengt. Wees dus apostel!                                                • — 52 —

-ocr page 63-

		_^^5#
		Apostel door uw voorbeeld, dat voor anderen als een lichtstraal is, die ook hun den weg wijst, om hun plicht te doen. Apostel door uwe woorden, opdat deze als een bliksemstraal doordringen in de harten — maar woorden dan, die moed doen vatten, niet die vernederen of den moed benemen — woor- den die prikkelen en tevens steun verleenen. Apostelen door daden. Neem ze bij de hand die menschen, die vaak meer onwetend dan slecht, meer lafhartig dan bedorven zijn en zeg hun: komt met mij mee !
		Wat kan een jongmensch met gouden hart, ijzeren wil en vurigen ijver veroveringen maken voor Koning Jezus!
		XVI. Het Bloemenmeisje. Nauwelijks hebt ge den voet op straat of plein gezet of, (vooral in Italië en Frankrijk) ze komt naar n toegeloopen het aardige, zoo snoeperig gekleede bloemenmeisje. Vriendelijk, schalks lacht ze; knipt u vleiend toe met de groote, zwarte, zachte oogen van onder de weelderige, gitzwarte lokken, die haar gelaat
		— 53 —

-ocr page 64-

		als omlijsten, neemt het frlschte bloempje uit haar boordevol korfje, dat ze aau een rozen- rood lint om den hals voor zich nit draagt en biedt u een tniltje. En zij biedt het zoo bevallig, het ruikertje, — frisch, lief en welriekend — dat men on- willekeurig de hand uitsteekt, om het aan te nemen. Dankje wel!\'\' zegt ze zoo innig dankbaar bij elk geldstukje, dat zij ontvangt, en bij elk tniltje, dat zij geeft! — Is hot voor het gegeven geld, of voor het aangenomen tniltje? De kleine verkoopster reikt het zoo aanval- lig over, dat zij alleen dankbaar schijnt te zijn voor het aangenomen bloempje. In een ommezien zijn nu allen rondom haar met bloemen getooid: allen zien er bekoorlijk uit, den glimlach om den mond, bloemengeur verspreidend.
		Zoudt gij allen niet lieve, aardige bloemen- meisjes willen zijn ? bij uwe broeders en zus- ters, bij uwe ouders en vriendinnen, bij uwe spel- en studiegeuooten, bij uwe meesters, meesteressen ? Bloemen! bloemen! Maar zeker! ge hebt er: uw geest, uw hart, uw gemoed zijn vol bloemen. Laat dan uwe lippen, uwe handen, uwe — 04 —

-ocr page 65-

		•^9
		blikken de bevallige korfjes zijn, waar ze dit vallen de bloemen: friscli en welriekend.
		Des morgens vroeg, bij het aanbreken van den dageraad gaat het bloemeumeisje de velden in, om de bloemen te plukken, die zij zooeven te koop bood. Eu gij? Ga \'s morgens vroeg eerst ter H. Mis iu een kort, maar innig-godvruchtig gebed bloemen plukken: lieftalligheid, gehoorzaamheid, werkzaamheid, toegevendheid, vredelievendheid; en keer, aldus beladen en overvloeiend, terug in den huiselijken kring. En die bloemen, van den hemel gedaald en geschonken, zullen een goeden geur rondom u verspreiden. Wat het hart aangaat zal die goede geur bestaan in: toewijding, zonder vertoon of uoode- looze drukten beoefend, die vorscht en voelt, wat aan een ander dienstig of aangenaam is. Voor de ziel; in een opwekkend, bemoedi- gend, verzoenend tvoord: een woord, dat tot God voert. Voor het gemoed ; in gevoegzaamheid, inschik- kelijkhekl, die van geen tegenstreven weet, maar zich naar allen en alles voegt. Voor den wil; in bestendigheid bij den arbeid, en in een verstandig maar krachtig doorzetten van het eenmaal begonnene.
		— 55 —

-ocr page 66-

		I Wat zondt ge tal van gelukkigen maken, vertrouwen inboezemen, deugdzame menschen vormen — en hoezeer zou de goede God lief- devol op u neerzien — beminnelijke bloemen- meisjes!!
		XVII. Vertrouwelijk onderhoud van twee Engelbewaarders. Den avond van een feest was de kapel der H. Maagd nog doortrokken van den bloemen- en wierookgeur; — trilde nog van den zang der godvruchtige liederen. Dien dag had de opdracht der Congreganis- ten plaats gehad; — voor een jeugdig meisje en haren Engelbewaarder zeker het schoonst feest na dat der Eerste H. Communie. Nog zijn ze daar zwijgend geknield, de ge- lukkige kinderen, aangedaan en onder den indruk van de woorden der opdracht, die ze uitspraken.
		Dicht bij het altaar zijn twee Engelen in druk gesprek. „Ik vrees voor mijne Joanna"! Zij is zestien jaar oud; zij ziet er bedaard
		56 —

-ocr page 67-

		en oprecht uit; haar hart is rein; maar toch, — wat geen menschenoog vermag te zien — over haar voorhoofd zie ik als een wolkje drijven, en ik kan de vrees voor haar niet van mij afzetten. Zie; dunkt u wel, dat zij heden zooinnigen vrede geniet als gister? Bespeurt gij over haren geest niet een on- lestemd verlangen naar het kaar onbekende drijven ; gelijk een nauwelijks merkbare koelte soms strijkt over eene bloem ? Dezen morgen zag zij in de zaal een slecht tijdschrift, dat haar vader daar achteloos had laten liggen. Voor \'t eerst van haar leven luisterde zij niet geheel naar mijne inspraken: zij doorbladerde het en haar oog viel op eenige volzinnen, die het onvrouwelijk leven eener vrouw beschreven. Gelukkig begreep zij er niets van; zij werd verlegen en sloeg snel het blad om; — maar het arme kind, zoo gelukkig door niet-weten, werd nu ontrust door heimelijke zucht om te weten. Er is nog wel niets kwaads aan die ziel, al werd ze even aangeroerd. Zij is nog rein, en, even als altijd, kon ze zeggen tot Onze Lieve Vrouw: ik heb u lief....; doch zij legde zooveel klem en nadruk op de woor- den der opdracht; zij was zoo bewogen en aangedaan; haar geheele wezen verraadde
		— 57 —

-ocr page 68-

		.-^>M
		ontroering; —- en dat maakt mij, haar Engel- bewaarder, zoo ongerust. O mijn beschermelinge! Hare kracht bestond in het kwaad niet te kennen, en is dit niet een machtig behoedmiddel in de wereld, waarin zij met haar levendigen aard moet leven? Zij is rein, van nature en omdat zij het kwaad niet kent. Zij is godvruchtig, omdat zij gevoelig is en omdat de godsvrucht haar zielsgenot verschaft. Zij is kalm en glimlachend, want zij had nimmer te strijden. Zij is gelukkig, omdat haar nooit de vervul- ling van een moeielijk te volbrengen plicht werd voorgelegd. Nooit heeft iemand haar gewaarschuwd, want nimmer kwam haar iets moeielijks in den weg. Maar.... als bekoringen komen en strijd; als grooter geluk dan ze thans geniet haar voor- gespiegeld wordt; — helaas! wat zal dan van het arme kind geworden? Broeder ! ik vrees voor mijne Joanna!
		De andere Engel fluisterde: Naast haar zit hare vertrouwde vriendin Cornelia. Zij is achttien jaar, nog even onschul- dig als Joanna; doch wat zielskracht bezit
		58 --

-ocr page 69-

		v^5>
		deze boven haar, en hoe geheel anders is dezer levenswijze! Haar aangenaam karakter, haar verheven geest, haar schander en ontwikkeld verstand trekken elkeen tot haar: de wereld maakt haar het hof; maar zij heeft leeren wantrouwen, versmaden, vlieden, strijde». Zij heeft geleerd, dat het hart sterk moet zijn, om rein, teergevoelig, trouw, te blijven — en dat die sterkte niet dan door strijden ver- kregen wordt. Hare wapens, waarbij zij veilig is, zijn: het geregeld, aanhoudend en aandachtig gebed, — de arbeid, die haren wil zich doet voegen naar dien van God, — genegenheid voor al wat edels is en grootsch, — zelfopoffering, waar- door niets haar te veel is. Zij gaat te Communie, niet om gevoelige vertroostingen te genieten; maar om sterkte op te doen, en om getrouwer te worden in het vervullen harer plichten. Houd gij, mijn broeder, een wakend oog op Joanna\'s teedere, en dan nog te zeer gekoes- terde natuur ; op hare, van zich zelve reeds zwakke, en door verkeerde opvoeding nog ver- troetelde inborst. Weer van haar af hartstochtige gemoedsaandoeningen en weekelijke genegenheden. Bezigheden, waarbij geene inspanning vereischt wordt zijn, even als te veel vrije tijd, de weg tot een leven van beuzelingen. — 59 —

-ocr page 70-

		Zorg daarom, dat haar geest en hand immer met iets bezig zijn, dat zij zich toeleggen om altijd iets nuttigs te. doen. De bij, die honig uit de bloem zuigt, staat ver boven de vronw die er bloemtnilen van vormt. Omgeef haar hart van eenige doornen. Het hart wordt beter bewaard door hetgeen moeite kost dan door hetgeen in het gevlei komt. Het zal meer tot beoefening der deugd gebracht worden door offers te brengen dan door die van anderen te ontvangen. Geef haren wil de wilskracht, van nooit een unr te laten voorbijgaan, waarin zij niet eenigen plicht of taak heeft te volbrengen.
		Alsof zij haren Engelbewaarders afluisterden ; zoo blijven de beide meisjes in stille over- peinziug geknield voor het altaar der H. Maagd. XVIII. Moed! Christenrnoeders.
		Het ontbreekt bijna alle christelijke moeders aan twee dingen : het bewustzijn der goddelijke kracht, die uw moederscha2i bezit; en: de moed, om voor niemand en niets te wijken, waar het geldt de zielen meer kinderen.
		— 60 —

-ocr page 71-

		O, als ge wist, wat kracht hierin ligt. God heeft u iets van zijne schepping smacht medegedeeld ; maar u ook aangesteld als een soort redder, verlosser ; wee u, als ge van deze macht geen gebruik maakt ! Zeker ; vele kinderen gaan den slechten weg on niettegenstaande de tranen en deugden hunner moeders : — maar grooter is het getal van hen, die, verloren gaan, omdat hunne moeder hen niet krachtig wist te bewaren voor het kwaad, of hen er aan te ontrukken.
		Moeders, godsdienstige moeders; als uw kindje nog klein is ; als het aan u zijn hartje nog blootlegt, gelijk de bloem haar kelk opent bij zonneschijn ; — zeg dan tot u zelve ; ik moet in die ziel voor immer zaaien, planten, doen icortel schieten de liefde en vreeze Gods. Ik moet die ziel deugdzaam, rein, groot- moedig, edelaardig maken ; ik moet mijne ziel, mijn godsdienstigen geest in haar overstorten. Dat uwe woorden dan immer iets van, of over God bevatten; dat al uwe daden God tot doel hebben ; dat uw kind u immer bezig zie met God. Wees verzekerd, dat het dan deugdzaam zal worden en edelaardig van gemoed, dat het dan rein zal blijven. Maar de driften dan, zegt ge, de bedorven- r — 61 —

-ocr page 72-

		*2Sü
		.-^^j)H^
		heid van onzen tijd, zoovele tallooze gevaren, die eene moeder niet vooruit kan kennen, noch minder afweren. Zeker, er zijn gevaren, die eene moeder niet kan voorzien; maar gevaren, die eene moeder niet kan, afwenden, neen! dezulke zijn er niet! — Want is het eene godsdienstige moeder niet gelukt, deugden te zaaien in het hart liarer kinderen ; zij heeft er toch wroeging in neer- gelegd ; en wroeging zal terugvoeren wie deugd niet kon behouden.
		Mocht het zijn, dat een kind bezweek voor het kwaad; gij, godsdienstige moeders, kunt het doen opstaan van zijn val, het andermaal doen geboren worden voor de deugd dan, wan- neer gij wilt. Dan, wanneer ik ivil ? Ja, wil het, maar wil het met de krachts- inspanning van den ongelukkigen, die neerstort in een afgrond en zich vastklemt aan al wat hij grijpen kan ! — Wil het met de begees- tering van den soldaat, die stormloopt, om den standaard in zijne macht te krijgen, en niet eens het bloed stelpt, dat uit zijne wonden vloeit! — Maar wil liet, niet een uur, niet een dag, doch uw heele leven. Deze woorden spraken we eens eene arme moeder toe, die allen moed verloren had ; zij — 62 —

-ocr page 73-

		.^G)4-
		had alle middelen aangewend, zeide zij, alles beproefd : en nn kon zij, zag zij niets meer. Zij schepte moed : En als ik wil met al de wilskracht mijner ziel, zal ik dan mijn kind terugvoeren ? vroeg zij. In den naam van God, ik verzeker het u. Welaan, zeide zij met opgetogen gelaat en de handen uitstrekkend naar het kruisbeeld, welaan, ik wil\', en gij, mijn kind, zult terugkeer ai.
		God is als \'t ware een wonder schuldig aan moeders, die zoo veel vastberadenheid aan den dag leggen. XIX. Nog eene bladzijde voor u, Christen- moeders, die de vorige hebt gelezen. \'t Is de beschrijving van een huiselijk tafe- reeltje, zacht verlicht door de vroomheid eener godsdienstige moeder. Als men dit aandachtig beschouwt, gevoelt men over zich iets kalms, iets vredigs, iets goddelijks, zooals men gevoelt bij \'t binnentreden eener kerk. Lamabtinb heeft deze bladzijde geschreven; en deze ééne maakt vele goed. (L) (1) Vele werken van lamautixu zijn gevaarlijk. — 63 —

-ocr page 74-

		4^		^2^5*
		Onze moeder was eene godsdienstige vrouw.... Godsvrucht was als \'t ware een deel van haar; en zij verlangde niets vuriger dan die aan ons mede te deelen. De gedachte, welke haar het meest bezig hield en die als uit haar moe- derschap scheen voort te komen, was: om van ons te maken schepselen, die waarlijk en wezen- lijk konden gezegd worden Gods schepselen te zijn. Dat gelukte haar zonder dat ze volgens een vast stelsel te werk ging of veel moeite aanwendde ; maar het gelukte aan hare vaar- digheid van nature, waarbij geene knnstvaar- digheid kan halen. Al hare ademhalingen, geheel haren handel en wandel ademden godsvrucht, zoodat we leefden als in een dampkring van een hemel-op-aarde. Wij dachten zeker, dat God achter haar stond, en dat ook wij Hem zouden zien en hooreu, gelijk zij bij alle dagelijksche voorvallen Hem zag, hoorde, met Hem omging. God was als iemand, die bij ons thuis behoorde. Hij was ons ingeboren tegelijk met onze eerste indrukken, waaraan men geen naam kan geven. We kon den ons niet te binnen brengen, dat wij Hem niet kenden : er was geen dag in ons leven, waarop we niet van Hem hoorden spreken. Wij zagen Hem immer als de derde persoon tusschen ons en onze moeder. Met de moeder- melk hadden wij ook al zijn naam op onze — 64 —

-ocr page 75-

		lippen, nog stamelende, leerden wij toch al dien Naam uitspreken. Naarmate wij grooter wer- den moesten wij ook meermalen, twintigmaal op één dag dingen doen, waardoor wij Gods tegenwoordigheid als \'t ware voelden. Men leerde ons \'s morgens, \'s avonds, vóór- en na het eten een kort gebed storten. Alsof de knieën onzer moeder een altaar waren, zoo verrichten wij die gebeden, staande vóór haar, de gevouwen handen daarop geleund. Hare eerbiedwekkende, deftige houding omhulde haar in ons oog als met een waas van heilige inge- togenheid, en deed ons begrijpen, welke ge- wichtige handeling wij verrichtten. En als zij dan met ons en voor ons gebeden had, dan zag zij er nog liefelijker en liefhebbender uit dan eerst.
		XX. Kleine stofjes = Kleine gebreken.
		Immer vliegen overal kleine stofjes rond, zonder dat men er bijzonder acht op slaat. Zij benemen het daglicht wel niet, maar zij doen het min of meer ondoorschijnend zijn. Zij bederven wel niet de meubels of stoffen, waarop zij neerstrijken, maar zij maken die dof, en geven aan kleinen insecten gelegenheid GOUDKOBRELS.                                                                 5 — 65 —

-ocr page 76-

		4g^J_________________________________________.^a
		om zich er onder te verbergen en zich in meubels of stoffen in te werken. Gelijken zulke kleine en nauwelijks waar- neembare stofdeeltjes niet juist op die kleine en nauw merkbare ijebreken, die maar al te dikwerf als rondom het karakter zweven en het ontsieren ? — kleine gebreken waarop men geen acht slaat, die zich als in de plooien verbergen en het langzamerhand minder goed doen zijn, min- of meer afstootend, lastig, on- aangenaam maken. Zie, hoe die duizende en duizende stofjes in de stralen der zon rondom u zweven en dansen en dwarrelen en trachten zich op u neer te zetten. Zoo ook omgeven uw karakter tal- looze vormen van eigenaardigheden, ouheb- belijkheden, welke trachten ingang bij tl te vinden en zich aan u te hechten. Zij heeten : voor een oogenblik lui-zijn, ge- ringe tekortkomingen plegen in zijn plicht of taak, — kleine achteloosheden, lichtzin- nigheden, onoplettendheden, onbeleefdheden, vrij- postigheden, verzuim van kleinigheden, eenigs- zinds slordig zijn in kleeding of houding, licht- geraakt zijn, een manier hebben van aanstonds iets in \'t belachelijke te trekken of met elk en alles te gekscheren, wat treuzelachtig zijn, alle nieuws willen weten. Dit alles nu beteekeut op zich zelven niets, ja het kan soms — voor een oogenblik althans —
		— 6G —

-ocr page 77-

		goed staan, — en toch, als men met zulke menschen te doen heeft, die deze indringers niet aan de deur weten te zetten, wie heeft dan al niet eens ondervonden dat hij tegenover hen niet op zijn gemak was, dat hij wrevelig, ontevreden, koel werd: zich gekreukt, droef te moede gevoelde. O, men zou zoo gaarne hebben, dat zij, van wie men veel houdt, volmaakt wareu: en hoe worden hunne edelste hoedanigheden ont- sierd door deze kleinigheden!
		Gij brengt des morgens vroeg uwe bloemen in de eerste stralen der zon, opdat zij frisch zouden blijven, meer opengaan en geur zouden geven; welnu als gij wilt beminnen en be- mind worden, als ge aan anderen genoegen wilt verschaffen en zelf gelukkig zijn, leg dan eiken morgen voor het tabernakel of het beeld der H. Maagd uwe ziel, uw hart, uw tril, uw karakter neer, opdat zij die sterken in den strijd, ze waakzamer, liefdevoller en bemiune- lijker makeu.
		— 67 —

-ocr page 78-

		XXI. Eene groep lezers.
		Met velen zitten zij daar, rondom de met een groen kleed bedekte lange tafel! Allen de ellebogen op tafel, de open handen onder het hoofd over de boeken gebogen___alsof ze van zoo nabij mogelijk de geestelijke uit- wasemingen, die uit de boeken opstijgen, wilden inademen. Eensklaps kwam over mij de kracht der X-stralen, de kunst om door ondoorschijnende voorwerpen te zien. In plaats van hersenen zag ik in de onbe- wegelijke schedels dier lezers wondere dingen.
		Bij den eersten zag ik in den schedel eene spons — Deze slurpte langzamerhand den geheelen inhoud van het boek, gelijk het daar reilde en zeilde, op : woorden, regels, volzin- nen, bladzijden, alles werd verzwolgen. En de spons zwol, vulde de geheele ruimte van den schedel en maakte dien zwaar. Bij de geringste drukking zal de spons al het gelezene terug- geven, zonder maat of oordeel des onderscheids, alleen een weinig verward, een beetje onzuiver. ______\'1_____| — 68 —

-ocr page 79-

		In den schedel van een ander zag ik een trechter. Deze lezer leest en leest, en leest immer door met koortsachtige gejaagdheid: bladzijden en bladen en hoofdstukken en boek- deelen. — De trechter opent zijn wijde mon- ding, waardoor alles heengaat en ingezwolgen wordt; maar oogenblikkelijk laat hij het door de kleine opening van onder weer uitloopen. Na lange vermoeiende uren wil de lezer zich eenige rekenschap van het gelezene ge- ven ; hij denkt.... zoekt.... Niets is hein bijgebleven.
		Naast dezen zit een lezer, in wiens schedel een doorzijger (filter) is. Als druppel voor druppel laat de lezer hierdoor zijgen regels, bladzijden, bladen: het geheele boek dat hij voor zich heeft. Woord voor woord, en het eene idee na het andere zinkt doodbedaard op den bodem van den filter — Deze lezer zal eenmaal een geleerde, een geletterde, een be- lezene worden — zijne begrippen zijn over- weldigend keurig, diepzinnig, laten zich wel hooren.... en fier op zijn weten, waagt hij het te spreken .... en nu rollen woorden en zinnen van zijne lippen: één welluidend ge- rinkel van lettergrepen. In den filter is slechts bezinksel overgebleven. — 69 —

-ocr page 80-

		%@^--_________________________________________ü^>*
		In den schedel van den vierden lezer zie ik een zeef. Daar komen woorden in, volzinnen worden er in opgestapeld, allerlei begrippen uitgestald .... eeue onzichtbare kracht brengt het zeef in beweging en nu wordt dat alles eerst geschift, vervolgens eerst er uit gedaan wat er niet in behoort, en aldus nietswaardige begrippen, valsche denkbeelden, zinledige vvoor- den buiten het zeef geworpen. Oordeel en smaak brachten het zeef in schuddende beweging.
		XXII. Een zonderling" Apostolaat. Ja, wèl zonderling, maar toch: een apostolaat: Dit zal menige ziel ontrukken aan de klauwen van het menschelijk opzicht. Het zal wilskracht schenken aan flauwe, laffe, karak- terlooze menschen, die zich door ijdele vrees van hun plicht laten afschrikken. Wat geeft het, of de ivijze van dit aposto- laat al zonderling is? De duivel weet zich in alle bochten te wringen en overal in te dringen; zouden de Engelen minder goed het geschikte oogenblik weten te kiezen, of minder slim zijn? — 70 —

-ocr page 81-

		j^fy\'é
		\'t Was op een vrijdag aan het buffet van liet station te Marseille. Een dertigtal deftig-nitziende lui, die op een trein moesten wachten, verdrongen zich rondom de open-tafel, die daar keurig aange- richt stond, maar waarop niets dan vleeschspij- zen prijkten. Het waren menschen al op leeftijd, met een rood lintje in het knoopsgat, dames. aanko- mende jongelingen, jonge meisjes; — die jon- gelieden schenen noch onbedorven te zijn en godsdienstig: althans zij trokken eenigszins ontstemd den neus op bij het zien dat daar niets anders dan vleeschspijzen opgedicht stonden. Niemand echter kwam er tegen op. En zij zetten zich aan tafel en aten.
		Daar treedt eensklaps een nette, flinke jongeling vau een vijf en twintig jaren op de tafel toe, groet vriendelijk, blijft een oogen- blik zwijgend staan, ziet af al wat op tafel staat en zegt dan onbewimpeld; ik moest een mager diner hebben, geef mij een eierkoek! Ja, Mijnheer. Eenige minuten daarna wordt hij al bediend, en een warme eierkoek staat vóór hem te dampen.
		— 71 —

-ocr page 82-

		#^fc^._________________________________________^^5*
		Allen, die bij hem zaten, kregen min of meer een kleur, en waren onder het eten verlegen. Zij voelden hoe laf ze zich aanstelden. In den trein; — Wél mijnheer, ge hebt daar een schoone daad verricht, zegt een der reizigers, die met eene ridderorde ver- sierd is, tot den wakkeren jongeling, terwijl hij hem de, hand reikt. Als ge vroeger waart gekomen, zouden tien, vijftien van ons geen vleesch genomen hebben. De jonge man glimlachte en hernam fier: dat wist ik wel: alle dagen aanschouw ik de kracht van mijn woord en voorbeeld — maar heden kwam ik te laat. Ziet Heeren, nadat mijne moeder op de voor- bede der H. Maagd, door een wonder de gezond- heid heeft teruggekregen, heb ik Haar beloofd den apostel van het vleesch-derren op vrijdag te zijn. Ik ben handelsreiziger: ik bezit noch tijd, noch godsvrucht genoeg om vele goede werken te doen: ik vul dit nu aan door dit apostolaat. Wij zijn met ons zessen, allen handelsrei- zigers die op aansporing van onze vroegere religeuse onderwijzers dit apostolaat van den eierstruif hebben opgericht. Wij komen het eerst aan tafel, vragen op luiden toon een eierstruif, en wij kunnen
		— 72 —

-ocr page 83-

		zeggen, dat door ons en na ons er meer zijn, die daarnaar vragen en het vleesch-eten op vrijdag nalaten. Och, Heeren, een weinig christelijke moed, flinkheid en stoutmoedigheid kunnen veel goeds uitwerken.
		Dit moet er bijgevoegd :\'t is een goede zaak, reiziger te zijn voor de wetten der Kerk, om die te doen eerbiedigen. Die taak geeft sterkte aan de ziel, is gemakkelijk te volbrengen en een zoo verdienstelijk werk. — Hoevele zonden worden er door voorkomen; hoeveel zegen trekt dit apostolaat af. Ja, wél eene zonderlinge vereeniging, die van den eierstruif. Maar mochten juist daarom de vele jongelieden zich in u doen opnemen, die eene christelijke opvoeding hebbeu genoten, maar die langzamerhand alle wilskracht ver- liezen. Dan nog: is lid te zijn van deze vereeniging of ridderorde, zoo ge wilt, belachelijker dan lid te zijn der bad-orde en van den kousenband, waarop de Engelschen zoo fier zijn ? Staat dan de keuken niet ver boven de kaptafel ?
		— 73 —

-ocr page 84-

		XXIII. Kommer en zorg met \'n millioen.
		Een jongmensch, dien de dorst naar geld verteerde, zat op een winteravond met gebogen hoofd en hangende lippen in sombere stemming bij een flanwflikkerendeu haard. In zijne opge- schroefde verbeelding zag hij eene wolk neer- dalen, zwanger van pleizier, genot, vermaak, feesten, eer en grootheid, en dit wekte bij hem de bedwelmende gevoelens van zingenot, dat geld hein geven zou. Eensklaps staat een spookachtig wezen voor hem. Zoudt gij gaarne geld hebben? Ja, ja, en hij begint te beven aan alle leden, zijne oogen spalken zich wijd open en zijne handen trekken krampachtig samen. Ziedaar dan! En het geheimzinnig wezen opent zijne armen, en bankbilletten van 1000 gulden vallen als een regenbui er uit, groeien aan, hoopen zich op, worden een stapel rondom hem, die daar zat te peinzen. Is dat voor mij ? dat alles voor mij ? Alles voor n! En daar is nu, zeide de ver- schijuing op langzamen toon, om het hem des te beter te doen beseffen, en er is daar nu een millioen bij elkaar! En ik .... ik krijg dat millioen ? Ja, maar op ééne voorwaarde. — 74 —

-ocr page 85-

		t-^5)^
		Ik zal allos volbrengen wat gij wilt. Deze is, dat ge eiken dag dit millioen op- mankt, en eiken dag ook zult ge vóór den dageraad weer een millioen hebbeu. Eu ik zal heer en meester zijn van een millioen? Ja, en ge kunt het besteden zooals ge wilt. Maar als gij te middernacht van eiken dag; als ge op het oogenblik, dat de eene dag eindigt en de andere begint nog één cent over hebt, zult ge op datzelfde oogenblik dood neer- storten. Neemt ge dit aau? Ja.
		De verschijning is verdwenen, maar het millioen is er. O, wat was me dat \'s anderdaags en vele dagen nadien een pret, een genot! Van zich zelveu niet meer meester, werd hij als onweerstaanbaar gedreven naar alle uitspanningen, feesten, vermakelijkheden: pleizier en vermaak liepen hem na: hij vloeide over van genot. Hij kocht en bleef aan \'t koopen: landerijen, meubels, edelgesteenten, schilderijen van hooge kunstwaarde, weelde-paarden.... dan ondernam hij kostbare reizen, speelde op de bank, richtte feesten aan, woonde die bij.. . . Met het klimmen der jaren kwam echter vol- daanheid, werd hij het genieten zat.... maar — 75 —

-ocr page 86-

		daarmee dook de moeielijkheid op: hoe het millioen op te maken? Hij geeft zich over aan het dobbel- en kansspel; docli de fortuin is hem gunstig: hij wint en nog grooter wordt nu zijn hoop geld,___ het dreigt hem te wurgen ... hij zou zijn geld willen wegwerpen, maar immer komt het terug.
		Wat hij ook aangewend heeft, welke mid- deleu in het werk gesteld.... op zekeren avond gaat het al meer naar midder- nacht en zijn millioen is niet op! Het geheimzinnig wezen is op zijn post, luisterend, met onbarmhartig oog den slinger van het uurwerk gadeslaand — met zijne beenderige hand toont het den wijzer op de wijzerplaat.... eindelijk.... daar slaat het uur .... Met sombere stem telt het langzaam : één, twee, drie .... twaalf ! Genade, genade! ik heb gedaan wat ik kon! Neen, dat hebt ge niet. En wat had ik dan nog kunnen doen? Één ding, waaraan ge niet gedacht hebt: De liefdadigheid beoefenen.
		Liefdadigheid! gave der fortuin, bezield met — 70 —

-ocr page 87-

		•(W*^.                                                                                                              ^^5)sf\'
		den geest van aan God te gehoorzamen en Hem te behagen, gij alleen zijt in staat te verhinderen dat het geld ons leven bezoedele, dat het ons vrede en geluk ontroove, dat het onze aanklager zij in het uur des doods. XXIV. De sluier mijner eerste H. Communie. Wat aangename taak zou het zijn, de aan- doenlijke bladzijden te verzamelen, die aan zoo menig kinderhart zijn ingegeven door de voor- werpen van aandenken, van gedachtenis aan hunne eerste H. Communie. O hoevele bladzijden zijn geschreven op kostscholen, of op het kamertje, door de haDd eener godvruchtige moeder bereid en versierd voor haar eerste-Communie-kind; — schitte- rende, verheven, levendige, kernachtige, dichter- lijke bladzijden! Sluier, bloemenkrans, medaille, kaars, wit- kleed, zakboekje met aanteekenhigen van goede voornemens en beloften, aan God gedurende de geestelijke afzondering gemaakt — zoo zorg- vuldig en geheimvol bewaard! Wat kloeke ge- dachten en heilige besluiten hebt gij ingeboe- zemd! Wat zoete tranen hebt gij doen vloeien, wat bittere vóórkomen! Wat genotvolle oogen- blikken hebt gij verschaft aan haar, die met
		— 77 —

-ocr page 88-

		een liefdevol hart nu en dan eens U in stille over- peinzing kwamen bezien ! — Hoe menigeen, die een weinig verflauwd was, hebt gij teruggevoerd tot eene levenswijze van vroomheid en regelmaat! Ja, gij levenlooze voorwerpen, neemt als het ware dan eene stem aan, om haar, die u een- maal droegen, nog eens indrukmakende woorden toe te spreken, heilzameu raad te geven; — om haar in bovenmenschelijke taal te binnen te brengen, dat geen vrede, geen geluk, geene degelijkheid bestaat buiten den God harer eerste H. Communie! Ik lasch hier de merkwaardige woorden in van eene Congreganiste, die af en toe de lade opende, waarin, zooals zij zeide, de relikwieën harer eerste H. Communie waren opgeborgen, en die zij dan met eerbied aan hare lippen drukte. Door hare moeder over die diepe ver- eeriug ondervraagd, antwoordde zij: Die ge- dachtenissen brengen mij den dag te binnen, waarop ik zoo gelukkig was met den goeden God. Als ik ze kus, uit ik het verlangen, dat ze mij dat geluk teruggeven: dat geluk kunnen zij mij niet hergeven, doch ik gevoel me al gelukkiger, als ik ze nog eens zie.... Dan nog, voegde zij binnen \'s monds er bij, mijn biechtvader heeft mij gezegd, dat ik niet meer deugdzaam zal zijn, zoodra ik ze niet meer gaarne aanschouw; en zoo ga ik zien, of ik nog deugdzaam ben. — 78 —

-ocr page 89-

		Hop diepzinnig is dit eenvoudig\' woord! Zij, die de gedachtenissen aan hare eerste H. Communie niet dan noode aanschouwen; — die niets gevoelen bij dat woord: mijne eerste H. Communie, zijn wellicht op weg God te verlaten .... misschien voor immer.... zoo zij Hein niet alreeds verlaten hebben.
		Ik schrijf hier eene bladzijde over van een kind, dat op zestienjarigen leeftijd gestorven is. Op haar sterfbed verzocht zij hare moeder, al de relikwieën harer eerste H. Communie neer te leggen op de tafel, waarop de H. Teerspijs zou geplaatst worden. Dan liet zij zich den sluier en bloemkrans aandoen, bad hare moeder, hare hand te steunen, die de kaars niet meer kou vasthouden, en met de brandende kaars het offer harer dochter aan God te brengen.
		De sluier mijner eerste H. Communie. „O, wat zoete herinneringen brengt gij mij te binnen, liefelijke sluier, dien ik zoo gaarne zie, aandachtig beschouw, in de handen neem, aan mijne lippen breng!"... Hoe gelukkig was ik eens op dien dag — dien schoonen, overschoonen dag — toen ik u over mijn — 79 —

-ocr page 90-

		hoofd deed en mij in uwe plooien wikkelde als waren het de vleugelen van mijn Engel- bewaarder, om Jezus te gemoet te gaan, Die tot mij zou komen. Dierbare sluier, gij waart getuige van mijn geluk: gij zaagt de tranen vloeien, die ik onder uwe lange plooien verborg; wellicht hebt gij het gehoord, dat ik mijn grootst geheim aan God openbaarde. Hoordet gij het, kleine sluier ? O, als gij het hebt gehoord, bewaar het dan voor u alleen; eerbiedig de eerste liefde- woorden van een kind; verraad niet het ge- heim, zoo dierbaar aan mijn hart! Gij hebt het tot heden geheim gehouden; — men ziet, dat ik meer van u dan van alle andere sieraden houd, dat ik u kus met vervoering — maar, omdat ik zoo jong ben, heeft men geen erg er in, dat er iets geheimvols in gelegen is. Moeder zelve weet van niets: nog korts zeide zij: Elisa, gij moet uw sluier afstaan aan uwe Zus; ik zal u een schooneren en grooteren koopen. U afgeven, dierbare sluier van den geluk- kigsten dag mijns levens! nimmer, nooit zal ik daarin bewilligen!___ Mijne vriendinnetjes lachen mij om uwentwil uit: doe dien sluier toch niet meer aan, zeggen ze, hij is uit de mode en past niet meer bij uwe gestalte van vijftien jaren. • 80 -

-ocr page 91-

		•fr@te^-».______________________________________________<^®*
		Neen, neen, dat zal niet gebeuren: Kom hier, gezegende sluier, laat ik u nog eens over het hoofd spreiden, gij die zoo menigmaal besproeid zijt met mijne vreugdetranen___ laat ik me nog eens wikkelen in uwe plooien. Maar na mijn vijftiende jaar zal een dag komen dat ik, voor eene hooge plechtigheid uitgedost, van u zal moeten scheiden. Dan voor \'t laatst zult gij mijn voorhoofd dekken; mijne vriendinnetjes zullen dan zwijgend en droevig rondom mij staan: maar ik zal over- vloeien van zaligheid. O beschuldig mij niet van ontrouw, gij die weet, hoe dierbaar mij steeds was de sluier mijner eerste IJ. Communie; en gij, eenvoudig sieraad, mij het liefst van allen, wees niet i aloersch. Weet gij nog het eerste geheim van mijn kinderleeftijd, dat eerste liefdewoord, geweld uit mijn van geluk overstroomd gemoed ? Wel- nu, op dien dag, dien plechtigen stond zal mijn geheim bekend worden, dan zal ik mijne beloften gestand doen, dan zal ik u, dierbare sluier, inruilen voor den sluier van \'s Heeren reine maagden ! Doch ik zal niet dulden dat gij na dien schoonen dag tot anderer gebruik dient; maar ik zelve zal u neerleggen op het altaar der H. Maagd als pand mijner eeuwige dank- baarheid."
		GOUDKORRELS.                                                                6 — 81 —

-ocr page 92-

		i-^g*
		*£*
		XXV. Een bezoek op Nieuwjaarsdag. Dit bezoek werd afgelegd den 1 Januari 1832 door een student van 19 jaren, Ozanam, bij hem, die toen ter tijd eene wereldmacht genoemd werd, bij Chateaubriand, een onzer roemrijkste tijdgenooten. Volgend eenvoudig verhaal is u gewijd, jongge- lieden van beider kunne: moget gij de strekking er van begrijpen en uw voordeel er mede doen. \'t Was tegen den middag en Chateaubriand kwam uit de H. Mis. Met zeldzame welwillendheid ontving hij den jongen student; en na eenige vragen tot hem gericht te hebben over diens plannen, aanleg, studiën, vroeg hij hem, of hij plan had naar den schouwburg te gaan. Ozanam weifelde: hij wilde der waarheid getrouw zijn, doch kon de vrees niet van zich afzetten van kinderachtig te zullen schijnen aan zijn ondervrager. Want zijne moeder had hem op het hart gedrukt, van toch nimmer een voet te zetten in den schomcburg. Strijd ontstond in zijn binnenste, en hij zweeg daarom eenige oogenblikken. Chateaubriand bleef hem aanzien, als hechtte hij groote waarde aan het antwoord. De waarheid zegevierde eindelijk: hij bekende, dat zijne moeder het hein verboden
		— 82 —

-ocr page 93-

		f\\                                                                      ; if had .... en de groote Chateaubriand boog zich tot Ozanam als om hem te omhelzen, en voegde hem op den toon van hartelijke genegenheid toe : ik bezweer u, dat ge den raad uwer moeder opvolgt, want gij zult in den schouwburg niets winnen : gij hebt daar alles te verliezen. Dit woord, zegt Pater Lacordaihe, bleef Ozanam bij, en als sommige zijner vrienden, die minder angstvallig waren dan hij, hem drongen om mede te gaan naar het tooueel, dan maakte hij zich van hen af met te zeggen: Chateauhriand heeft gezegd dat het niet goed is daarheen te gaan.
		Eenvoudig! niet waar? En toch, wat ge- wichtige lessen in die weinige regels. 1. Mijne moeder heeft mij op het hart ge- drukt, van nimmer een voet te zetten in den schouwburg. Gelukkige kindereu, die eene moeder hebbeu, aan wie de ziel harer kiuderen meer ter harte gaat dau huuue gezondheid, welzijn en uitspau- ningen! Gelukkige kinderen, die moeders bezitten sterk en zorgvol; waarlijk christelijke moeders, die een weinig streng zijn. Voor haar en voor haar alleen misschien, behoudt het kind in het diepst zijns harten eene innige vereering en l_________________

-ocr page 94-

		K3>^-_.
		onderdanigheid, welke tijd noch afstand kunnen wijzigen. En het kind, voor wien het verhod zijner moeder heilig is; het kind, dat vereering koestert voor zijne moeder, zal goed en deugd- zaam blijven, — het kan een oogenblik afwijken van zijn plicht, het zal dien spoedig hervatten: de herinnering aan zijne moeder zal als het net zijn, gespannen boven den afgrond, waarin hij dreigde, maar niet kan neerstorten. 2. Ik ga niet naar den schouwburg. De jongeling, die kan zeggen: ik ben nooit in den schouwburg geweest, en de jongedochter, die hieraan kan toevoegen : ik heb nimmer romans gelezen, zijn sterke karakters, waarop God kan rekenen, en door wie Hij groote daden kan wrochten. Vastheid van karakter en buitengewone wils- kracht zijn noodig om te wederstaal) aan de aantrekkelijkheid van het tooneel, waarheen vrienden en kennissen ons trachten meê te tronen; — om niet te bezwijken onder de modezucht van romans te lezen, die overal en altijd in gezelschappen het onderwerp der gesprekken zijn.
		— 84 —

-ocr page 95-

		XXVI. Apostolaat door glimlachen. Merkt ge niet, hoe bij dit woordje: glimlach, uwe lippen zich ontsluiten tot een glimlach, en hoe in uwe verbeelding gedachten van vrede, onschuld, vreugde, geluk en liefde zich verdringen als de rozenbladeren door een lichten wind bewogen? Dit woordje: glimlach drukt dit alles uit ? Dit woordje geeft dat alles ook?
		Als we iemand zien glimlachen, dan komt dit niet zoozeer voort uit den bevalligen en aantrekkelijken plooi welke hij aau zijne lippen wist te geven, maar dan is dit veeleer de uit- straling van eene reine en gelukkige ziel, die er behoefte aan heeft zich naar buiten, en van haren overvloed mede te deelen. Dat glimlachen is het liefelijk middel, dat God gebruikt, om zich door de ziel, waarin hij zijne woonstede heeft, mede te deelen aan eene andere ziel; evenals hij zich aan onze zintuigen mededeelt door den geur der bloem en de welluidendheid der klanken. En aldus is de glimlach een nieuw soort van apostolaat. Wat aangename prediking door__glimlachen. — 85 --

-ocr page 96-

		Het gebeurt zwijgend. Dringt stilletjes door. Werkt langzamerhand. Doet het verlangen van. gelukkig te zijn ontwaken en bijblijven. Stort de gedachte aan God in, brengt op liet gedacht, om tot God te gaan — ja, vaak is het geschied, dat menschen, die God ver- geten hadden, tot Hem zijn teruggekeerd, en al de vreugden van eene oprechte bekeering en verworven vergeving smaakten, als ze zich de dagen te binnen brachten, waarop ze konden glimlachen. * * * Wat liefelijke prediking door — glimlachen! Het verveelt nooit en strekt nooit tot last: het is verscheiden, geeft nu eens dit, dan iets anders te kennen. De glimlach van het kind is de afstraling zijner onschuld De glimlach van den jongeling geeft vreugde te kennen. De glimlach van den man op rijperen leef- tijd beteekent sterkte en plichtsbetrachting. De glimlach van den grijsaard drukt vrede, hoop en rust uit. Hoe geheel anders glimlacht men tegen den zieke, door eene langdurige, smartelijke ziekte • • 86 -

-ocr page 97-

		gekluisterd — hoe deelneraend-sraartelijk is die glimlach tegen de moeder, door hartzeer neer- gedrukt, weenend om hare ellende — wat liefelijke glimlach op het open gelaat van het kind, wat geheel andere op dat van den diep bedorvene! Hoe geheel anders glimlacht eene moeder als de vader; — geheel verschillend is de glimlach van een dienstbode, van een vriend, van een priester! Maar, zonder te spreken, veropenbaart elk de toestand zijner ziel door zijn glimlach — de glimlach is de teedere en beminnelijke stem van God.
		Zoet apostolaat door glimlachen! De glimlach werkt aller aanstekends op anderen — men ontloopt hem, men keert zich om, om hem niet te zien, of men geraakt onder zijn machtigen invloed en tracht zelf te glim- lachen. Kan men dat niet, dan is men gedwongen de oogen neer te slaan, en tot zich zelven te zeggen: ik hen niet meer rein genoeg. Als de glimlach nog de afstraling is der vlekkelooze ziel, dan vermag hij bij reine en onschuldige harten wat de glimlach van Jezus en Maria uitwerkte: dan is hij bekoorlijk, innemend, brengt hij kalmte, wekt hij op tot vertrouwen, tot godsvrucht, tot plichtsvervulling.
		— 87 —

-ocr page 98-

		•Sfct3te--._______________________________________________________;^-£^ Aan allen verkondigt hij : ziet, ik ben ge- lukkig, gij kunt het ook zijn zoowel als ik.
		Kinderen des huizes, jongeling, hetzij ge bij el- kaar komt om te werken of om u te ontspannen — wij allen, wien God gaf, dat we invloed kon- den uitoefenen, laten we eens beginnen te yre- diken door glimlachen, om anderen voor ons, en door ons voor God te winnen. Eerst echter moet die glimlach in ons hart aanwezig zijn, vóór hij op onze lippen ver- schijnt ; en die glimlach onzer ziel moet uit- drnkking geven, dat wij gelukkig zijn bij God, gelukkig met God; gelukkig, Hem toe te be- hooren, gelukkig voor Hem te mogen werken.
		XXVII. Vragen — Geven — Aannemen. Drie dingen, die dagelijks in elk huisgezin voorkomen: Deze drie zijn het, welke vrede of oneenigheid in het familie-leven brengen, de verhoudingen aangenaam of stroef doen zijn, vertrouwelijke, hartelijke, opofferende genegen- heid doen heersenen of achterdocht en bitter- heid, welke levensgeluk of verwijdering en verdiïetelijkheid veroorzaken.
		— 88 —

-ocr page 99-

		0, als we de kunst verstonden van vragen, geven, aannemen, en dat deden uit christelijken zin; — hoe zou dit de innige genegenheid tot elkander te weeg brengen, waardoor het leven zoet en liefelijk is, en dat aan het leven hechten doet. 1. De ktaist van vbaoen is eene moeielijke kunst. — Want het gaat hier niet over vragen naar noodzakelijke levensbehoeften, — dit vragen geschiedt on- willekeurig — maar over het vragen naar duizend kleinigheden, die eigenlijk gemist kunnen worden — waardoor men echter een dienst kan bewijzen, veel genoegen verschaffen, de verhouding onder elkander verbeteren. \'t Is eens een raad, dien men vraagt, waar- door men zich laat leiden, — eenige hulp in onze ondernemingen — een woord, dat sterken zou, — eene goedkeuring, die tot meer of beter krachtsinspanning zou opwekken, — een streelend, vleiend compliment, dat het arm hart zou doen opleven; —• soms is het maar een vriendelijk woord, een glimlach.... iets van geene beteekenis of waarde; doch dat wij gaarne zouden hebben. Eu men zou ons dit geven, als wij ons ver- langen er naar toonden, als we deden weten, dat wij gelukkig zouden zijn met dit of dat — 89 —

-ocr page 100-

		^5*
		te hebben, als we — in één woord -— het op de eene of andere wijze vroegen. Vragen echter is, — als mensch gesproken — zich min of meer vernederen: en, omdat men niet nederig is uit christenzin, vraagt men niet, blijft men in zich gekeerd, onttrekt men zich, wordt men wrevelig, somber___ men lijdt.... En men voelt, dat men verkeerd handelt__ doch men tracht het goed te maken met dit woord, waarvan iets waar is: ik zou maar tot last zijn.
		* *
		O gij, die niet durft vragen, weet ge, hoe dit komt? Het is, omdat gij niet liefhebt. — Als ge oprecht liefhadt, dan zondt ge ook vertrouwelijk zijn; en als die vertrouwelijkheid hiervan uitging, dat men u genegen was, dan zondt ge ook weten, dat ge anderen eenpleizier deedt met hun te vragen. Ziet ge niet in, dat dit zoo is? Is vragen niet vleiend voor hem, tot wien ge u wendt? Zegt ge daardoor niet van hem, dat hij goed is, altijd gereed tot goed-doen? En stelt ge hem niet een weinig gelijk met God? Welaan dan, den glimlach op de lippen, opgewektheid in de stem, uwe vraag gedaan! — \'t valt licht, als men lief-heeft! — 90 —

-ocr page 101-

		IsOto-j_________________________________________,^*fy\\.
		2. De kunst van geven is ook niet gemakkelijk. Want er is eene manier van geven die ver- nedert, verbittert, ondankbaar maakt, verwij- dering te weeg brengt, het hart sluit! Maar om te geven zooals het behoort, moet men zelf goed zijn, goed als de goede God! Maar goed-zijn wil zeggen, dat men behoefte heeft, om hetgeen God ons nuttigs, aangenaams, opgeruimds geschonken heeft, over te storten in de ziel, het hart, den geest van anderen. Eu daarmede gaat het als met de versprei- ding van het licht, of met de uitzetting der warmte: eensklaps, onvoorbereid, zonder opzien te baren, zonder te laten merken, dat iets ge- geven wordt. Aldus gegeven, wordt eene gave ook met genoegen aangenomen; dan gaat ze er stilletjes in, wekt vergenoegdheid, strekt tot wélzijn. Dan gaat ze van hart tot hart ! Wat aangenaam leven in dat huisgezin, waar elk lid er op uit is te geven, ieder de gelegenheid zoekt om te geven, overlegt om te geven, en zijn dag verloren acht, waarop hij niet heeft kunnen geven. Vragen, geven: het is: de schatten zijns harten ruilen; — het zijn twee zachte banden, waardoor men aan elkander gehecht wordt; — ^ka^\'*                                                                  • ^ — 91 —

-ocr page 102-

		C3^_______________________________________________^£50* \'t is de zoete ineensinelting van twee zielen; maar ook, zij onderhouden een leven van ge- not, van liefde en verdiensten. O kinderen, broeders-zusters, vrienden-vrien- dinnen, die God op hunnen levensweg samen- voegde, opdat ge elkander zoudt steunen, tot gids verstrekken, beschermen, beminnen; opdat ge met vereenigde krachten zoudt werken, uw beroep uitoefenen, elkander trouw zoudt zijn — wees dan edelaardig jegens elkander: vraag ongekunsteld, gelijk gij te goeder trouw hart en hand opent om te geven. 3. De kunst van aannemen is al even moeielijk; althans als men bij het vragen slechts aan zich zelven gedacht heeft, en gevolgelijk ook bij het aannemen zich zel- ven alleen beoogt. Dan volgt een: „dank-je" met meer of minder klem uitgesproken; vervolgens gaat men heen, blij te hebben; doch inmiddels stelt men het hart, dat gaf, te leur. Een ..dank-je" is zeker genoeg, als ge krijgt wat ge vraagt, doch dit dient dan toch blij en hartelijk gezegd: uwe oogen moeten uwe blijdschap uitdrukken; en aan uwe manier van aannemen, bewaren, meenemen moeten uwe dankbaarheid te zien zijn. *&^»                                                            ^5)# — 92 —

-ocr page 103-

		>(3*^		t^^»)^
		Als ge iets krijgt, dat opzettelijk voor u is klaar gemaakt, gekozen, bewerkt, gekocht — dan dient de manier waarop ge dat aanneemt uitdrukking te geven aan uwe dankbaarheid; dan moet uw „dank-je" zeggen, dat gij ten volle beseft met wat liefde en toegenegenheid dat stoffelijk geschenk n gegeven wordt. O, als ge eens wist wat plannen en overleg het u minnend hart beraamt, om iets te zoe- ken, waarmede het u genoegen kan doen! Als ge eens begreept, wat vreugde dat hart al genoot bij de gedachte, dat gij tevreden zoudt zijn, dat gij al de genegenheid, de zorg, de arbeid van zijn toegenegen hart in dat geschenk als in een spiegel zoudt zien en op prijs stellen. \'t Is maar een eenvoudig prentje, doch hij heeft uw naam er opgeschreven — \'t is een godsdienstig voorwerp, maar hij heeft het juist naar uw zin gekozen .... Maar toen ge moest raden, wat het geschenk zou zijn, toen hebt ge niet anders geraden dan hetgeen ge gaarne zoudt zien, dan het- geen u dienstig kon zijn. In dezen zin is aannemen gelukkig zijn, maar niet minder ook: op bescheiden, hartelijke, ongekunstelde wijze toonen gelukkig te zijn. Aannemen bestaat in het geschenk als met een goddelijken straalkrans te omgeven, in het met zooveel zorg te bewaren, alsof het eene relikwie ware; — en somtijds is het waarlijk — 93 —

-ocr page 104-

		eene relikwie, dat geschenk namelijk, wat ook wel eene gedachtenis wordt genoemd.
		* *
		Gelukkige huisgezinnen en familie\'s, waar men de kunst verstaat: te vragen, te geven aan te nemen en te heivaren. XXVIII. Leen mij uwe twintig: jaren, als gij niet weet, wat er mêe te doen.
		Twintig jaar! Dat zijn de jaren van geestdrift, De leeftijd ook van overmoed, De jaren, waarin men voor geene moeite terug wijkt. De leeftijd, waarop men behoefte heeft aan liefde, aan toegenegenheid zonder grenzen, aan toewijding aan al wat schoon, grootsch is, aan al wat hulp, voorlichting, opoffering vraagt. O jongeling, laat uwe twintig jaren toch niet nutteloos voorbijgaan in niets-doen, in beuzelingen, in plannen te maken terwijl ge nooit aan de uitvoering begint. Laat, ze toch niet in weekelijkheid, in droomerijen, in werkeloosheid vervliegen! — 94 —

-ocr page 105-

		* *   * Later — als ge een man had kunnen zijn, en als ge dan niets zijt als een nietswaardig, verachtelijk wezen, die u nog wel gelukkig voelt, omdat ge eerloos genot kunt genieten door uw geld, dat u tot schande strekt; - op lateren leeftijd zullen die twintig jaren u zwaar vallen, even als de verdoemden uit Dante\'s „Divina Comoedia" gedrukt gingen onder de looden mantels, waarmede hij ze be- kleed zag, — zij zullen u onder hun gewicht verpletteren, en als een scherpe angel zal u onophoudelijk en immer het verwijt pijnigen, dat ge een mensch zijt van niets? *   * Twintigjarige leeftijd! dat is juist de tijd, om zich te scharen onder de banier van ons Opper- hoofd Jezus Christus. Want dat zijn de jaren, waarin men buiten den familiekring handelend dient op te treden, — waarin men met anderen zich vereenigt en zich verbindt, om onder eenzelfde zinspreuk naar eenzelfde doel te streven, — waarin men altijd vooruit wil om te strijden, zoo noodig, om te sterven. Dat handelend optreden is noodzakelijk om het leven der ziel, van verstand en hart te __________________________________________________________________________________________________________> • -.. «., — 95 —

-ocr page 106-

		onderhouden, te ontwikkelen, te staven. — Leven toch is: ontwikkelen; wat is dus een wezen, dat zicli niet ontwikkelt? De veroveringen welke het leger des kwaads maakt, eischt een krachtig handelen, een ge- zamenlijk bestrijden, om het in zijn loop van oproer en misdaad te stuiten. Dat leger is niet slaperig, noch droomerig, en blijft niet stilstaan .... zie slechts de ver- woestingen, welke het aanricht! Dat handelend optreden is noodig, om de traagheid der weidenkenden te breken — ont- moedigd als ze soms zijn door de vele moeielijk- heden, welke als met het uur toenemen — of verdrietig geworden door den geringen goeden uitslag van al hunne pogingen, — en die daarom telkens het vadsige en ellendige woord in den mond hebben: waar zou H toe dienen ? Het helpt toch niet!
		Neen niet: „het helpt toch niet!" Toont gij, jonge lieden, dat ge nog kunt worstelen, strijden, overwinnen! Die uren, welke u wanhopend maken, zijn de uren Gods! Welnu, thans zijn die uren daar — vooruit dan, strijders voor God!
		— 96 —

-ocr page 107-

		Dat handelend optreden moet geëvenredigd zijn aan uwen leeftijd: moet dus zijn: vol geestdrift: het wapen bij de hand, den zege- zang op de lippen, hoopvollen moed in het hart. meesleepend: niemand laten achterblijven — aan elk het woord van den Apostel toevoegend: „als God met ons is, wie zal dan tegen ons zijn?" - nooit spreken van strijd, altijd van overwinning! edelmoedig en belangeloos; met slechts één doel voor oogen: God, de Kerk, het heil der zielen.
		Vooruit dan, katholieke jeugd, vooruit: gij hebt de toekomst in handen ! Vooruit! gewapend met het woord, om kennis te verspreiden, de leugen te verdrijven, en de waarheid in het helderste licht te doen schijnen. Vooruit! door de pers, die tot daar, en tot hen genaakt, waar het woord niet kan doordringen. Vooruit! door uw voorbeeld, dat auderen mede- sleept en immer wars is van zwakheid, lafheid of meegaandheid. Vooruit! maar nimmer alleen, nooit zonder raadslieden! Wij, ouderen, moeten het betreuren, dat wre niet meer zóó kunnen optreden als gij; — doch gij zult ons altijd aan uwe zijde zien, u door onzen invloed gesteund, door onze tegen- v GOUDKORRELS.                                                                 7 Ik — 97 —•

-ocr page 108-

		---------------------------------------------------------------B woordighoid gesterkt voelen; wij zullen iramer uwen moed schragen door n den krijgskreet toe te roepen en te herhalen : Vooruit! voor God en Kerk, voor Vaderland en Vorst.
		O gij, mijn twintigjare leeftijd! Met mijne, mij zoo dierbare en glansrijke begoochelingen en voorspiegelingen ; Met mijne zoo gekoesterde geestdrift, en droomen van toewijding en opoffering, en vurig verlangen naar strijd! — O gij, die nog vol leven en begeestering u aan mij voordoet, nu mijne ziels- en lichaams- krachten beginnen t« falen ; doordring hot aan- komend geslacht van uwen geest, wek ook de weifelenden op ten strijd; vorm elk jong mensch tot een strijder voor Jezus Christus! XXIX. Burger-Zouaven.
		Omtrent het jaar 1870 bestond in Frankrijk en elders eene Courant getiteld: „ Vrijwillige, dienst neming" of: „Burger-Zouaven". Gelijk in die dagen de Zouaven der geheele wereld, niet het minst de Xederlandsche, den Paus verdedigden — 93 —

-ocr page 109-

		.-^fr>»
		•fr(g*-^
		met hun bloed en leven; zoo werden door dit tijdschrift opgeroepen alleu van wat stand, leef- tijd of kunne, om door woord en voorbeeld op te treden als verdedigers van God, Kerk en H. Stoel. Zou de tijd niet daar zijn, om deze vrijwillige dienstneming nog eens op te warmen? „Er ziju tijden", zegt P. Fabek, „waarin „men niet te trouw kan zijn; die tijden zijn „thans daar. Bovendien: zou wèl ooit de aau- „haukelijkheid aan den Plaatsbekleeder van Jezus „Christus overdreven of te groot zijn geweest"? * * Stel u nu echter niet voor, dat ge moet breken met uwe gewoonten — of dat ge een ander leven moet beginnen — vergaderingen bijwonen — anderen opwekken — of ijveren om leden te winnen. Neen: dit dienstnemen eischt niets van dit alles. Het brengt geen stoornis in het gewone, dage- lijksch leven — men behoeft niet meer dan gewoonlijk te bidden — geene nieuwe betrek- kingen aan te knoopen .... Al wat vereischt wordt is dit: flink en ongezocht katholiek zijn ... het karakter harden en toonen man te zijn en christelijken zin te hebben. I. Ziehier eenige verplichtingen, welke die dienst- j neming oplegt. i______________________| — 90 —

-ocr page 110-

<S^j

,^*Gtffl

Als gij eene Kerk voorbijgaat, begroet het H. Sacrament, daar aanwezig, door bet hoofd te ontblooten of het teeken des kruizes te maken.

Groet een priester, kloosterlinge of geestelijke, omdatzij dienaren van den goddelijken Meester zijn.

Vóór gij n op reis begeeft met tram of trein, maak bij u zelven een kruisje. Eene vrouw, die zich daarmede onder Gods hoede stelde, bemerkte een spottend lachje op de lippen van iemand die het had gezien: „ik beveel mij aan den goeden God, zeide zij, en als de trein verongelukte, zou ik er heel be- daard bij blijven."

Maak bedaard en kalm een kruis, en bid vóór het eten, al ziet ge ook, dat niemand anders dat doet.

Zooveel uwe plichten van staat toelaten, tracht immer het H. Sacrament te begeleiden naar de huizen, werwaarts het door den priester plech- — 100 —

-ocr page 111-

		tig (1) wordt heengevoerd. Zet u op de knieën en buig liet hoofd, als het u gebeurt, dat ge het H, Sacrament ontmoet — opdat God u zegene, * # * Is het u bekend, dat ergens een zieke is, wien men niet wil of durft spreken van den gevaarlijken toestand, waarin hij zich bevindt; — ga tot hem, spreek hem van den goeden God, die troost, sterkt en geneest; belast gij u er meê, om den priester te waarschuwen, hem derwaarts te geleiden. Bedenk toch, dat die ziel verloren kan gaan en in eeuwigheid God vloeken.
		Opkomen tegen elk woord, dat tegen den godsdienst, de kerk, de geestelijken gericht is, is gemakkelijker dau men wel denkt. Jeugdige meisjes en jonge vrouwen hebben eene bijzon- dere, haar eigene manier, om het zwijgen op te leggen : zij hebben slechts te icillen en zij zullen altijd slagen. Vrouwen, alreeds op jaren gekomen, en vooral moeders zijn zich bewust van hare meerderheid
		(1) In sommige plaatsen in Noord-Brabant en in allen van Limburg, België, Pruisscn.
		— 101 —

-ocr page 112-

		ora haren leeftijd en waardigheid; mijn kind is bij mij. zeide ééne dame, heb daar eerbied en ontzag voor. Wat kracht ten goede schuilt er in vl, jeugdige meisjes en vrouwen, als gij u ernstig en kloek christinnen wilt toonen. „Maar hoe," sprak eens een priester in eene vergadering van godsdienstige moeders, „maar hoe!" dames, men durft in uwe tegenwoordig- heid niet rooken, zonder uw verlof... en men zon wel onbetamelijke ivoorden durvenspreken!?" Evenmin voorzeker, als gij het niet duldt! Al te vrije en ergerlijke taal kan niemand zoo goed vóórkomen of doen ophouden als een jongmensch met rechtschapen inborst en open gelaat. „\'t Is niet veel moois, wat u daar zegt, Mijnheer," zeide eens vrijmoedig een jongeling tot een heer, die al te vrij was in zijne uit- drukkingen: en deze zweeg, omdat dit onbe- schroomd woord vergezeld ging van een glimlach. O, als wij maar durfden! * * * Er is een woord, dat bestorven ligt in den mond van kinderen, een woord dat we dikwijls hooren, en dat immer treft door zijne op- rechtheid eenvoud en kracht. Als een kind op zijne manier redetwist, zal, — 102 —

-ocr page 113-

		als het in zijne redeneering vast raakt, en toch voelt, dat het gelijk heeft, zijn laatste woord zijn: moeder heeft het gezegd; want wat moeder gezegd heeft is zeker waar, en moeder kan geen abuis hebben, en moeder heeft altijd gelijk. Zoo ook wij, Katholieken ; — kunnen wij zeg- gen: de Paus heeft het gezegd, dan is alles uit, dan hebben we de waarheid. Het kan zijn dat we niet kunnen antwoor- den op de spitsvondigheden, welke worden op- geworpen, — dat dwaal- en drogredenen ons verblinden door een schijn van waarheid; — wij kunnen zeker en gerust zijn gelijk te hebben, de waarheid te bezitten.
		Als iemand, die ouder of meerder is, in uwe tegenwoordigheid eene godslastering uit- braakt en gij hem dus niet goed kunt berispen, weet dan op die manier rood van schaamte te worden, dat gij toont pijnlijk aangedaan te zijn ; — uw ernstige en strenge blik zoeke en ontmoete den zijnen, om hem te beduiden, dat zijn hoogere leeftijd of waardigheid alleen u weerhoudt, hein te laken,
		Op reis zijnde, koop katholieke couranten, geef ze aan anderen of laat ze liggen op de
		•>i?j r;-
		— 103 —

-ocr page 114-

		plaats, dien ge in spoor of train innaamt. Lees in het openbaar, zonder vertoon, maar ook zonder menschelijk opzicht katholieke cou- ranten, tijdschriften, brochures! Mogen wij onverschillig zijn voor de ver- spreiding van katholieke couranten, tijdschrif- ten, brochures; terwijl we den ijver moeten bewonderen, waarmede het kwaad en de dwa- liug de hunne, vaak belangeloos, aan den man trachten te brengen. Heden ten dage is men tot deze geestelijke aalmoes evenzeer verplicht als tot de lichamelijke. Koop nimmer, adverteer nooit in, abbonneer u zeker niet op couranten, tijdschriften, welke, slecht, of der kerk en godsdienst vijandig ge- zind zijn. \'t Is een soort verraad aan de Katholieke zaak. II. Of dit nu alles is? Voorzeker neen ; maar vele en velerlei daden en handelingen en optreden hangen af van den stand of staat, dien men in de maatschappij inneemt; van de omgeving, de plaats waar men zich bevindt. Hoe, waar, wanneer ook ; men behoort altijd bezield te zijn met den Christelijken geest, met dien geest, die denkt en leeft en zich beweegt — 104 —

-ocr page 115-

		#@5ï==L		<-^*»>»
		onder den indruk van Gods grootheid en ma- \'• jesteit; — die God beschouwt als het begin en het einde van alles : — God, die ons in het leven houdt, — God, wiens oog op ons rust, — God, die van ons verwacht en vordert gehoor- zaamheid en liefde; zooals een overste van zijn ondergeschikte, een vader van zijn kind mag verwachten. Deze christelijke geest moet ons dit fiere woord van Petrus tot zinspreuk doen nemen : al zouden allen u verlaten: ik nooit! lederen morgen zegge men dus tot God: Mijn God, geef mij heden gelegenheid om uwe zaak te verdedigen of voor mijn geloof uit te komen, en daardoor u mijne trouw te toonen. Voor zijn geloof uitkomen: daarvoor moet men altijd en overal klaar staan! In de kerk, door den eerbied, welke men aan den dag legt; door zijne ernstige en inge- togen houding; door de wijze, waarop men een Kruis maakt; door zijn blik, zijn gaan en staan, waardoor men toont te voelen, dat men in de tegenwoordigheid van God is. In zijne kamer; door er onverbiddelijk uit te verwijderen of verwijderd te houden, alle kunstwerken, die min of meer de zinnelijkheid I_______________________________________)) — 105 —

-ocr page 116-

		£5*
		prikkelen: half-naakte beeldjes, natuur-naboot- sende prenten, platen, etsen, geestelooze en smakelooze schoorsteensioraden. De christelijke kunst bezit, Goddank, onder- werpen en kunstenaars genoeg, om aan de hoogste eischen van kunstsmaak en kunstliefde te voldoen. Wij, christenen, moeten het mooie overlaten aan wie daarvan houdt; maar het schoone komt ons rechtens toe en dit moeten wij voor ons behouden. Een schoon kruisbeeld b.v. ; — kan men zich schooner sieraad in do kamer denken! en is het niet tevens liet zinnebeeld van Gods be- scherming - en straalt het niet rust en vrede af over den huiselijken kring ? — eeue schoone schilderij der H. Maagd ; — roept ze niet allen huisgenooten toe : weest rein ! Dan nog moet men zijn geloof toonen in Meeding. Net, zindelijk en smaakvol mag en moet ze zijn naar de verschillende standen en leeftijden; doch immer: zedig, en nooit: op- zienbarend. Den H. Vader werd voor eenigen tijd eene brochure aangeboden, waarin aan godsdienstige vrouwen instemming en medewerking werd ge- vraagd tor beteugeling van de mode-zucht. Vol- gaarne zegende de Paus het streven dier edele vrouwen, en moedigde in levendige bewoordiu- gen haar pogen aan, waarbij zij zich verbonden
		— 106 —

-ocr page 117-

		~                              j om zich niet te bedienen van modemaaksters die zich leenden tot het vervaardigen van onzedige Meeding. Hier ligt ook een vruchtbaar apostolaat! III. Aan het werk dan, gij edelmoedige zielen, die misschien niet wist, dat het ook uw plicht is Jezus Christus en Zijne Kerk te verdedigen, — en die niet dacht dat ge op zoo eenvou- dige wijze en met zoo geringe middelen ware christelijke soldaten kondct worden. Aan het werk! niet echter aanvallender wyze. Er zullen wel eens uren en dagen van ver- nedering komen ; wat maakt het? Het zijn oorlogskausen tegen het kwaad; maar eindelijk zal de overwinning aan u zijn.
		Zouaven van Jezus Christus, vergeet echter nooit, dat al wat ge noodig hebt: ijver, sterkte, voorzichtigheid, oordeel, manier van handelen, moed en dapperheid van boven moeten komen; en dat deze slechts van boven gegeven worden op een edelmoedig gebed, dat voortkomt uit een hart, dat zich zelven geheel en al schenkt; op een gebed van toewijding en zelfverloochening, dat geen arbeid ot\' oft\'er schroomt. Herinner u het kinderlijk-vertrouwvoi en rid- derlijk woord van den dapperen Lahire :
		— 107

-ocr page 118-

		5>^»_________________________________________.^g>» Heer, doe voor Lahirk, wat hij voor u doen zou, als Gij Lahike waart en ik de goede God. Met die woorden ging hij ter overwinning! Zouaven van Jezus Christus, verdedig uw Mees- ter, en uw Meester zal u verdedigen.
		XXX. Vandaag* maar! Hoe liefelijk is het gebed eener rustige ziel, die kinderlijk, ter goedertrouw dagelijks omgaat met den goeden God. De ziel, die zich dit gebed eigen maakt, ademt vrede, zachtzinnigheid en vrome berusting.
		Heer, ik vraag U niet voor morgen of vooi hetgeen ik morgen behoef: bewaar mij vrij van alle zonden; dat mijn leven U aangenaam zij, Vandaag maar!
		Heer, blijf bij mij in arbeid en gebed; dat mijne woorden en daden U behagen, Vandaag maar!
		i
		— 108 —

-ocr page 119-

		4»(Ote^»		j.^£?\';"
		Heer, geef, dat het mijn streven niet zij mijn wil te doen, doch dat ik dien lichtelijk voege naar den wil van anderen, als ik bemerk hun daarmee genoegen te doen, Vandaag maar!
		Heer, laat niet toe, dat ik een enkel nutte- loos, kwetsend of zondig woord nite: leg op mijne lippen woorden, die stichten, troosten, opvroolijken, Vandaag maar!
		Heer, dat de zoete glimlach uwer Moeder mijn weg verlichten, en mij dien van anderen doe verlichten; dat toch niemand in mijne om- geving lijde, weene, droevig zij, zonder dat ik troost aanbrenge, Vandaag maar! * *    * Heer, laat mij in den geest altijd bij U verwijlen, die mijne ware vreugde zijt:enGij, mijn licht en mijne sterkte, blijf Gij bij mij, Vandaag maar! * *    * — 109 —

-ocr page 120-

		Heer, als droefheid of lijden mij neerdrukken; doe mij daarmede tevreden zijn, omdat zij komen van uwe rechtvaardigheid en liefde, Vandaag maar!
		Heer, ik vraag U niet voor morgen___want morgen zal ik misschien niet meer zoo verre vau U zijn ; doch Heer, bescherm, geleid, bemin mij, Vandaag maar! XXXI. Verfraaiing-smiddelen en opschik- benoodigdheden. AANTEEKENINGEN ÜIT DE NAGELATEN PAPIEREN VAN EEN ENGELBEWAARDER.
		Engelbewaarders zien alles, weten alles, ont- houden alles. En als men het geluk heeft, vertrouwelijk met hen om te gaan, dan bemoeien zij zich zoowat met alles wat onze belangen raakt, helpen ons met hun raad en ondervinding, en loeren ons dingen kennen, die op aarde geheel onbekend zijn. Men zegt, dat de hier volgende aanteekeningen — 110 —

-ocr page 121-

		geschreven zijn door een Engel, en wél aan een jong meisje, dat nog al van pronken hield. De Engel hield veel van haar en trachtte door deze regelen haar wijzer en braver te maken. Wellicht kunnen deze ook dienen voor de lezeressen der ..Goudkorrels" als er soms onder zijn, die ook vau pronken en behagen houden.
		Hier beginnen de geheimen van den Engel- bewaarder. Wees beminnelijk, kleine Sus, lief en glim- lachend, maar pas op, dat ge, om uwe schoon- heid, lieftalligheid en lachend wezen te be- houden, geen gebruik maakt van die middelen, welke de menschen aanwenden om mooi te zijn ; maar die het werk van God eerder leelijk maken. Wees van binnen schoon en lieftallig! Deze schoonheid der ziel ligt dan van zelf over het gelaat verspreid, glanst uit de oogen, spreekt zich uit door de zachte, welluidende stem. En wilt ge nu van binnen en buiten schoon en aanvallig blijven; wend dan eens de mid- delen aan, welke wij daarboven in den hemel vau God geleerd hebben oin de schoonheid te behouden. Een buitengewoon kostbare en welriekende __________________________________________\\ — UI —

-ocr page 122-

i-^§*

@^2i

olie, die altijd en overal zijn geur behoudt en af geeft van hem die er van doortrokken is, is de deugd.

* * *

Een welwillende glimlach is als liet genees- middeltje, dat men gebruikt, om de lippen hare frischheid te doen behouden.

* *

Toewijding, teederheid en bestendigheid, in ongeveer gelijke hoeveelheden onder elkander, bewijzen denzelfden dienst als het mengsel dat gebruikt wordt om uitwendige schoonheid te krijgen, te doen toenemen, te onderhouden.

* *    * Als lang-leven-elixer geldt de godsvrucht; want deze is bij machte den goeden geur van deugd, den levendigen glimlach, de toewijding en bestendigheid des harten immer krachtiger en teederder te doen zijn. * *    * Evenals amandelmelk kleine barstjes doet ver- dwijnen, zóó ook het goed-doen of oplettendheid bewijzen aan hen, die hetzij door een scherp woord, een verzuim, hetzij door een spotternij in ons karakter of in ons hart leed deden. — 112 —

-ocr page 123-

		----------------------------------------------------------------------------------------------M
		Wilt ge ecu stilmiddel tegen velerlei kleine on- gesteldheden, voortkomende uit lichtgeraaktheid, overgevoeligheid, onvermijdelijke wrijvingen? Ziehier: geduld om ze zwijgend te verdragen ; een beetje goedhartigheid in den omgang met, — en toegevelijkheid in het beoordeelen van anderen.
		Het volgend receptje is goed voor bijna alle kwalen, die in het meuschelijk leven voorkomen, en mag ook bij het voorgaande stilmiddel niet verzuimd worden: niet alles zien —niet te veel weten — niet te veel navorschen — niet alles onthouden.
		Zout doet den geheelen tooi beter uitkomen, doet hein opleven en glansen. Toch is zout van nature vluchtig, vervliegt, zoodat men zich met oordeel des onderscheids er van moet bedienen : zoo ook: vermijt en oordeel.
		Onschuld en zielevrede zijn als een blan- ketsel, maar dat niet in de buitenlucht van kleur verschiet: integendeel: dat, goed bewaard, aan den mensch de schoonheid van Gods Engelen geeft, ÜOUDKORRELS.                                                                8         \\\\ — 113 —

-ocr page 124-

		#@^a»______________________________________________.-^H
		De balsem, welke wel niet aan hitte mag blootgesteld worden, maar die dan ook de eigen- schap heeft van \'s levens verdrietelijkheden te verzachten en de vreugden te vermeerderen is : de vriendschap. * * Welwillend ontvangen, goed zijn wereld kennen, vroolijke en aardige zetten zijn als zoovele bandjes, waarmede men aangename menschen aan zich bindt.
		Wassching dient om rimpels te voorkomen, die het hart oud, het karakter lastig en het gelaat leelijk zouden maken;___ datzelfde werkt gulle vroolijklieid uit.
		Nadenken is als een spiegel, waarvan men dikwijls gebruik moet maken, vooral als men nieuwe betrekkingen aangeknoopt heeft, of als eene belangrijke zaak te behandelen is.
		Eenkkuekjes lossen zich wel niet dadelijk op en zijn eenigzins bitter in den mond, doch zij — 114 —

-ocr page 125-

		(ik bedoel: de arbeid) bestrijden en verdrijven de verveling. Vandaar, dat men minstens alle nren er eert diende te nemen.
		Cold-Cream is een zalf om zomersproeten te voorkomen, die ons bijna onkenuelijk maken en aan heel wat teleurstelling\' bloot stellen. Het- zelfde uitwerksel heeft de voorzichtigheid.
		Wonderwnter om eene blanke huid te be- houden is : \'s morgens vroeg opstaan. Een geestig woordje, een vleiend complimentje zijn als zaadjes, in het gemoed van anderen gestrooid, welke hun immer den glimlach op de lippen doet hebben, en hen aan ons lieftallig doet voorkomen.
		De beste, waterdichte omslag, waarin men al deze middeltjes om zich te tooien kan bewaren en voor bederf behoeden is: de morgen-over- weging en een godvruchtig gebed.
		Hier eindigen de geheimen van den Engel- bewaarder. — 115 —

-ocr page 126-

		XXXII Het Credo van een lezer.
		Eene behartigingswaardige bladzijde voor ouders, zoons, dochters, voor allen. Zij is ge- nomen uit een boekje, dat wij bij deze gelegen- heid aanbevelen: „Nieuwe reis rondom mijne kamer\'. Op zekeren dag, zegt de schrijver, trachtten eenige gevaarlijke boeken zich op mijne schrijf- tafel in te dringen. Onrust en gisting van gemoed waren al aanstonds het gevolg en deden mij schrikken; waarom ik het dienstig oordeelde oogenblikke- lijk een raad samen te roepen, en hun, wier ondervinding ik inriep, te vragen, dat zij mij een juisten en nauwkeurigen regel of Credo zouden opstellen, waarnaar ik te werk kon gaan bij het lezen in het algemeen en bij het lezen van romans in het bijzonder. Ter vergadering verschenen: de Zedigheid, de Vreugde, de Verbeelding, de Arbeid, de Tijd, de Rede, de H. Schrift en de Overlevering, zoowel de gewijde als de ongewijde. De beraadslaging was nog al levendig. De Verbeelding verzette zich er tegen, dat men eene beslissende uitspraak deedt.
		— 11« —

-ocr page 127-

		Toch werden zij het eens, en stelden het volgende Credo op. Lk geloof dat de lectuur van den mensch de vorm is, waarnaar zijn geest gevormd wordt, en dat hetgeen hij leest hem ook maakt wat hij is. Zeg mij, welke boeken ge leest, en ik zal u zeggen wie ge zijt. Ik geloof, dat de gesteldheid des geestes gevormd wordt door de lectuur, evenals die des lichaams hoofdzakelijk door de spijzen, welke gebruikt worden. Ik geloof, dat geen enkel karakter op den duur bestand is tegen eenzelfde soort lectuur: zij zal eindelijk de overhand houden. Ik geloof, dat slechte lectuur even schadelijk is voor den geest als vergif voor het liehaam. Ik geloof, dat het lezen van romans, - ook van de zoogenaamd-goede — aan het karakter zijne degelijkheid beneemt, aan het leven d«n ernst, aan het hart zijne vlekkeloos- heid, aan den wil diens kracht. Ik geloof, dat vele menschen zich wat wijs maken omtrent hetgeen zij zelven lezen of anderen toelaten te lezen; — als lazen zij slechts voor tijdverdrijf, — omdat het zoo schoon geschreven is — als een middel om de wereld te heren kennen en niet bedrogen uit te komen — om de verveling te verdrijven — Eu toch, het zijn niets dan voorwensels, waarmede zij — 117 —

-ocr page 128-

		hun nog godsdienstig geweten in slaap trach- ten te wiegen! Ik geloof, dat zij voor God eene allergrootste verantwoordelijkheid op zich laden, die gevaar- lijke, slechte, zelfs lichtzinnige lectuur toestaau, bevorderen of aanraden. Ik geloof, dat in deze zaak veel zelfbedrog in het nnr des doods zal verdwijnen, maar tot schade en schande van eene menigte zielen. Ik geloof, dat wij verschrikt eenmaal zullen opzien tot het verbazend groot getal zielen, die door slechte lectuur zijn verloren gegaan. Ik geloof, dat, als de slechte boeken kouden spreken, zij schrikwekkende dingen zouden ver- halen omtrent het kwaad, dat zij alom gesticht hebben. Ik geloof eindelijk, dat men verplicht is elk gevaarlijk boek uit zijne kamer te bannen; daar de aanwezigheid daarvan alreeds een bron van bederf is. En dit alles geloof ik in den naam van het gezond verstand, der ondervinding en des geloofs.
		XXXIII. Aan den Schrijver der Goudkorrels.
		De schrijver der Goudkorrels wijst ons aan als zijnde in den schoot onzer familie de kost- bare schat en de aanvallige verschijning, welke heet: het jonge meisje. — 118 —

-ocr page 129-

		Hij schetst ons onder het beeld van den Engelbewaarder des gezins. Wat vredesstraal- krans vlecht hij dns om het hoofd van het jonge meisjel
		Die beminnelijke schrijver is de ware apos- tel voor het huisgezin. Zijn streven is: rein en oprecht te doen zijn het voorhoofd van het jonge meisje.
		Hij stelt zich haar voor ; bloemen, dat zijn : verborgen deugden kweekend, beoefenend in den familiekring; rondom haar tranen droogend als een deelnemend jong meisje.
		Zij moet, volgens hem, nu eens de engel dan het kind des huizes zijn. De eerbied en liefde, eener koningin verschuldigd, moeten het deel zijn van het jonge meisje.
		Zacht en teeder hare heerschappij over allen en alles aan den huiselijken haard : uit onschuld en liefde de kroon gevlochten van het jonge meisje. Zij moet de gezegende Engel des huizes zijn, de vreugd en band der familie. Zoo zal ze de bevalligheid en beminnelijkheid zijn in persoon: het jonge meisje. — 119 —

-ocr page 130-

*(0b-^

En als dan eenmaal de moeder des gezins van den hiüselijken haard zal zijn weggenomen, wie moet dan trachten hare plaats in te nemen, tenzij het jonge meisje? Eindelijk wijst de schrijver in alle leed en kommer naar den eenigen trooster, Jezus, heen, Die nimmer zijn steun en zegen onttrekt aan het jonge meisje. Hij is dus wel de vriend des huizes, de schrijver der „Goudkorrels"; zijne boekjes zijn een ware schat voor het jonge meisje. BENE CONGREGANISTE.

XXXIV. Ja — Neen.

I. Ja.

Wat liefelijk, immer aangenaam klinkend woordje, vooral op de lippen van eeu kind. Ja! dat zeggen ook altijd de Engelen daar- boven in den hemel; — en hier op aarde de Heiligen! Een ja! is elke mensen aan God schuldig, hetzij Hij spreekt, of iets verlangt of beveelt of zich doet vertegenwoordigen.

4<se>^\'

120 —

-ocr page 131-

		Ja! is het woordje om uitdrukking te geven aan liefde en dankbaarheid, om gehoorzaamheid te betoonen. Ja! veroorzaakt vreugde aan hem die het uitspreekt, en niet minder aan hem, die het hoort. — Het is als de bevalligheid, liefelijk- heid, schoonheid in persoon. Hij die ja zegt, maakt zich ook aaugenaam en bemind. Ja! wil zeggen: ik wil al wat gij wilt; — ik zal al doen, wat gij beveelt. Ja! is een vleiend woordje; een woordje ook, dat den glimlach op de lippen doet komen, toorn doet bedaren, dat het hart raakt en vrede sticht. Ja! om dit uit te sprekeu behoeft men geene moeite te doen; als een ademtocht komt het op de lippen. Ja! behoeft nog niet eens uitgesproken te worden; evenals men om te glimlachen slechts ten halve de lippen behoeft te openen, zóó, op- dat ja gehoord worde. • Glimlachen dat is : ja-zeggen !
		Vragen wij aan God, dat wij immer ja zeg- gen op al wat goed, wat schoon, wat heilig is: — ja, als ons hart aangespoord wordt om een offer te brengen, wat God eischt, — ja, om — 121 —

-ocr page 132-

		.-r*g>#
		eene daad van zelfverloochening te plegen, om onzen wil te dwingen tot plichtsvervulling, — ja, op al wat meu van ons vraagt of ver- langt, als het niet tegen Gods wil of wet indrnischt. II. Ne ex. Neen! Ziedaar het woord der hel: het woord van ongehoorzaamheid en opstand, van grillen en nukken, van stijfhoofdigheid en haat.— Neen! werd in den hemel nooit gehoord! Neen! komt niet van de lippen, of men moet zijn gezicht vertrekken. Neen!: om het uit te spreken moet de tong met geweld tegen het gehemelte slaan, gelijk een kwaad mensen met den voet op den grond stampt. Neen! daartoe moet de mond geheel open, alsof het hart het wilde inhouden.— Het hart is dan ook niet gemaakt om neen te zeggen. Neen! stoot af en maakt hatelijk.— Neen! dat is: de geweldadige scheiding tus- schen twee willen; — de hinderpaal, die alle bijeen-komen onmogelijk maakt; — de dood der vriendschap; — eene wonde, die elk hart, maar vooral dat eener moeder, doet bloeden!
		__ 122 ~

-ocr page 133-

		Ea toch, ofschoon neen van een oproerigen Engel afkomstig is, toch zijn er soms tijden en omstandigheden, waarop men het vastbe- raden moet weten uit te spreken! Gelukkig hij, die dan neen kan zeggen. Joug-meusch, gij die uwe loopbaan in de wereld begint, wilt gij uwe reinheid, uwe waardigheid en vrijheid in al haren luister behouden en bewaren? Weet dan neen te zeggen zelfs op de beve- len uwer meerderen, evenzeer als op de beden uwer vrienden, of de tranen die u trachtten over te halen — als eer en geweten het u oplegt/en. Weet ook aan uw hart neen te zeggen, als het u wil heentronen, waar de naam van God niet meer te zien is; of als het u de onder- richtingen en vermaningen uwer moeder wil doen vergeten ! Let eens op hen, die door wroegingen ver- scheurd, of verpletterd worden onder de ver- achting van alle weldeukenden: zij hebben geen neen kunnen zeggen, en vandaar dat zij zoo diep gezonken zijn. Dit neen der getrouwe ziel; dit neen, zoo krachtig der schepselen toegevoegd, die u van uw plicht wilden afbrengen, is wel het krach- — 123 ~-

-ocr page 134-

tigste ou aau God aangenaamste ƒ«, dat ge kimt uitbrengen.

XXXV. Ben ik op den goeden weg?

Ja ; als er : geeue afkeerigheid in mijn hart is; geene ijdelheid in mijn geest; geene zonderlinghedeii of grillen in mijne daden: geeue baatzvchtigheid in mijn verhouding tot familie en vrienden : geene onbuigzaamheid in mijn karakter ; geeue kivade trouw in mijne oordeelvellingen. Dan uog: als ik ongekunsteld maar ook fliuk al mijne plichten voor God volbreng.

XXXVI. Wie had hier schuld?

Een oude geestelijke gaat een huis zijner parochianen biuuen. Hij weet, dat ouder dat dak geleden wordt, en lijden trekt hem, den man Gods, gelijk den wereldling de geuoegeus. De man des gezins staat voor het venster te rooken, terwijl hij doellooos naar buiten ziet. — 124 —

-ocr page 135-

		-^cs^~~-._____________________________________________________.-^*5-j? De vrouw zit op hare gewone plaats, doch zij werkt niet, zij weent. Gij ziet er zoo treurig uit, zegt de priester, wat is er vandaag gebeurd? Altijd nog hetzelfde, Mijnheer Pastoor, als toen ge den laatsten keer hier zijt geweest, en erger. Met uw zoon, niet waar ? Ja, met hein, hij is nu de derde al, die van den werkwinkel is weggezonden. Kn kimt ge hem niet verbeteren ? Verbeteren ? ! zeide de moeder, in tranen uit- barstend; o, als ge eens wist, hoe hij lacht met al wat men hem zegt___ een oogeublik luistert hij, dan haalt hij de schouders op en gaat heen, zonder dat men weet wanneer hij terugkomt. Wèl, goede vrienden, handeldet gij ook zóó met uwe ouders? "Wij ? O, riep de vader uit — en tranen kwamen hem in de oogen — nimmer, nooit hebben wij onze moeder bedroefd. Als vader sprak in huis, dan hadt ge moeten zien___ Nog ééne vraag, arme man! bad Louis nog ? Bidden ? ! De ongelukkige kon niet eens meer een kruis maken. En toen gij zoo oud waart, deedt gij het toen ? Gij weet dit wèl, Mijnheer Pastoor, dat wij, kinderen van zulke ouders, onze plichten moesten waarnemen. Zondags morgens moesten wij met
		— 125

-ocr page 136-

		hen mede naar de H. Mis, en des avonds op de knieën voor dat beeld bidden. Arme vader, arme moeder! wij hielden zooveel van hen, en gehoorzaamden hun zoo gaarne! Maar hij ... Welnu, mijn vriend, hernam de priester, terwijl hij dichter op den man toetrad en hem de hand drukte, begrijpt gij, wat ge daareven gezegd hebt: Gij gehoorzaamdet aan uwe ouders, omdat zij u geleerd hadden aan God te gehoor- zamen; gij Meldt veel van uwe ouders, omdat zij u ingeprent hadden, God te beminnen. Herinnert gij u, dat ik dikwijls u vermaande : gij houdt uwe kinderen thuis uit kerk en kate- chismus; gij zendt ze, naar eene school, waar niet van God gesproken wordt, pas op___ze zullen u tranen doen storten. Had ik ongelijk? Goede vrienden, ge hebt, de een vóór en de ander na, het bidden verzuimd: gij hebt uw zoon laten opgroeien en God doen vergeten; gij zelf hebt Hem vergeten; welnu, de goede God heeft uw huis verlaten; en als God eene ziel of een huis verlaat, neemt Hij ook alle goeds mêe n. 1. vrede, eensgezindheid, gehoor- zaamheid en vreugde.
		Zou deze bladzijde niet hoogst nuttig zijn voor vele huisgezinnen ? — 126 —

-ocr page 137-

		En zou men vele vaders en moeders, die zuchten over het slecht gedrag, de onverschillig- heid en ondankbaarheid hunner kinderen, niet mogen vragen: aan wie de schuld? Gij hebt het geloof uwer kinderen laten ver- flauwen, bijna uitdooven. Dat geloof deed hun u kennen als de plaatsvervangers van God; leerde hun, dat zij u moesten gehoorzamen en beminnen om God en God in u___ en nu zien zij in u, ongelukkige vader en moeder, niets dau ïnenschen, die hunue grillen hebben te ver- dragen en hun hebben te verschaffen wat ze gaarne hebben: en tegen wie ze kunnen op- staan, als hun zin en lusten niet voldaan worden. Gij hebt dat geloof laten dooven, hetwelk hen van nature dreef tot godsdienstigheid, reiu- heid en onderworpenheid... en daarvoor is in de plaats gekomen een geest van verzet, van veinzerij en zucht naar onafhankelijkheid. Gij hebt nagelaten aan uwe kinderen het voorbeeld te geven van een christelijken levens- wandel, terwijl toch kinderen het best geleid en gevormd worden door hetgeen zij zien. En zij zagen niet meer, dat gij hen des morgens en des avonds riept, om met u op de kuieën te bidden; — zij hebben gehoord, dat gij zooal niet met minachting, dan toch lichtzinnig over de wetten der kerk spraakt; zij hebben gezien, hoe gij zonder gewetenswroeging die wetten overtradt, hoe gij glimlachtet, als al eens in uw — 127 —

-ocr page 138-

		!^S#
		4=S^sl
		bijzijn gespot werd met God, met zijne recht- vaardigheid, zijne voorzienigheid, inet wonderen, met godvruchtige gebruiken.... en nu hebben zij zich aan uw gezag onttrokken, zich vrij ge- maakt van het volbrengen van plichten, die hun te lastig waren, om___ slechts te kunnen genieten! Begin opnieuw samen te bidden. Begin opnieuw uw huisgezin godsdienstig te maken. Dat de gedachte aan God daar heersche, en alles beheersche; weer er uit den geest der wereld; maak uwe woning tot een heiligdom, waar gebeden wordt, waar men elkander onder- richt in den godsdienst d.i. in den katechismus, waar men stipt en nauwkeurig de wet van God en der kerk onderhoudt, waar aangename ver- poozing gezocht wordt in een genoegelijk samen- zijn, in het lezen der Bijbelsche geschiedenis, van de Levens der Heiligen. Dan, vader, zult gij geëerbiedigd; gij, moeder geliefd; beiden gehoorzaamd worden en, - - vrede, vreugde en eensgezindheid zullen heerschen in den huiselijken kring.
		— 128 —

-ocr page 139-

		XXXVII. Een zeker geneesmiddel tegen eene vreeselijke ziekte.
		Deze vreeselijke ziekte heet: lafheid. Wie van ons heeft het niet ondervonden, dat hij een oogcnblik van zedelijke verslapping had, dat inwendig de veerkracht losser werd, waardoor we het tot dusver op de been hielden, ons werkdadig en vaardig gevoelden. Wie van ons, als hij voor een arbeid stond, waarbij meer dan gewone vastberadenheid, zorg, zelfverloochening noodig was, heeft al niet eens die ons welkome en verleidende stemmen gehoord, welke ons influisterden: Gij kunt dat niet; \'t is te moeizaam ! Gij weet dat niet: \'t is te moeilijk! Later, er is geen haast bij! En waartoe dient het? Pas op! Die stemmen zijn niet slechts ge- luiden, die, even gehoord, ophouden; het zijn slechte inblazingen, die alles sloopen, waar zij binnendringen: karaktervastheid, teergevoeligheid van geweten, werkzaamheid van den geest en toewijding des harten .... langzamerhand houdt dit alles op door de lafheid, terwijl nauwelijks eenige spijt over het verlies daarvan overblijft. GOUDKORRELS.                                                             Ö ____________________________________________________________________________________)l£J — 129 —

-ocr page 140-

		Wèl is lafheid dus eene verschrikkelijke ziekte! Zij knaagt aan hetgeen in ons het meest goddelijks is : den wil, gelijk de druifluis knaagt aan de wortel van den wijnstok en het sap er uit zuigt; — en na korteren of langeren tijd is de wil als \'t ware ontwricht. Hij kan niet meer willen. — Want willen is, zijn plicht onder \'t oog zien, dien met vast- beradenheid beginnen en tot het einde toe vol- brengen. Hij kan geen weerstand meer bieden. — Want weerstand bieden is, zich niet in zijn werk laten weerhouden of ophouden door moeielijkheden, — nog veel minder hierdoor, dat men niet toegejuicht of ontzien wordt, of dat het werk niet opschiet of geen goeden uitslag heeft. Hij kan niet meer tegen-inwerken. — Tegen-in- werken is: zich opheffen na een oogenblik van te kort koming; dat is: zichzelf moed inspreken, zich zelven overwinnen. Lafheid laat maar loopen wat loopt; blijft loom hij het nakomen van plichten, glimlacht eens flanw en meesmuilt: ik kan niet. * * * Wat op dit gezegde te antwoorden ? Niets! — Maar begin dan toch te werken, al zou een stroom bloeds uit al uwe poriën springen!
		— 130 —

-ocr page 141-

		En als ge meent, dat u de krachten ontbreken ; als ge meent, dat ge verpletterd gaat worden onder de u opgelegde taak; welnu, laf en weeke- lijk mensch, stel o dan eens de volgende vraag, die u misschiou wel wat bar zal voorkomen, maar waarvan ge de noodzakelijkheid zult inzien, als uwe lafheid ten minste niet ingekankerd is: Als ik nu, — in plaats van die taak te volbrengen, waaraan ik maar niet kan beginnen, omdat de moeielijkheden mij zoo afschrikken, — als ik nu binnen een kwartier onbarmhartig moest gegeeseld worden ; zou ik dan hier vadsig en werkeloos blijven? Antwoord; en luister of ge niets hoort! Waarom, mijn God, laat Gij nu en dan niet eens aan onze ooren het klappen hooren der koorden — der zweep, welke Gij in de hand had om de koopers en verkoopers uit den tempel te drijven?
		O mijn oude meester, zeide een scheepskapitein tot een matroos, als hij dezen na eene lauge reis ontmoette, o, hoe moet ik u nog danken voor de zweepslagen, die gij mij, nogscheeps- jongen zijnde, gaaft, omdat ik te bang was in den top van den mast te klimmen. In de „Dinina Conredia" van Dante ontmoet de dichter in de hel een groep veroordeelden,
		— 131 —

-ocr page 142-

		die vreeselijk gepijnigd werden, maar op wier voorhoofden niet, gelijk bij de anderen, ge- schreven stond, welke misdaden zij hadden bedreven. Meester, vroeg hij aan hem, die hem bege- leidde: wat hebben deze toch gedaan, dat zij zoo verschrikkelijk lijden? Die, antwoordde de gids, terwijl hij hen ter nauwernood met een blik verwaardigde, die hebben niets goeds gedaan: het zijn lafaards! Hoe droevig is het, en wat straffen bereiden zij zich ter uitboeting van een laug leven van plichtverzuim die niet het goede doen, die lui, vadsig, werkeloos, laf daarhenen leven!
		XXXVIII. Eene goedkoope genezing. I. Dokter Frantz is een beminnelijk grijsaard, zeer eenvoudig, zachtzinnig, vroolijk van uit- zicht, op wiens gelaat een ondeugend glimlachje speelt: werkelijk, een goede man. Eens werd hij geroepen bij eene voorname dame, die dood ging van___verveling Zij was nog slechts 28 jaren oud, had een inkomen van 25000 gulden: en bij dit alles lag eene akelige bleekte over haar gelaat, was zij zoo lusteloos, dat niets haar kou opbeuren.
		— 132

-ocr page 143-

		O, Dokter, riep zij uit, toen hij bij haar kwam, al acht dagen wacht ik op n als op mijn redder! Als zoodanig kom ik ook: zeker, als redder! en wèl als een redder, die u in den kortst mogelijken tijd zal genezen. Dan zal ik n eens zeggen, wat mij scheelt. Dat heb ik al gezien, zeide de dokter, ter- wijl hij een blik wierp op de tallooze overbodige dingen, welke in hare kamer waren uitgestald. — Laat mij maar doen! Ik begin altijd eerst met het gemoed te behandelen : u zuiveren van kwade luim, eene aderlating toedienen van eeno hartstochtelijke neiging, de verveling verdrijven; vervolgens geef ik eene sterke dosis : verandering van levenswijze, goede Iniin, het derven van een en ander, werken, en de liefdadigheid beoefenen. Het Evangelie is mijn wetboek; en mijne beginselen zijn: reinheid van ziel, geestes- en handenarbeid; De zieke dame zette groote oogen op en trachtte te glimlachen alsof ze wilde zeggen: gij houdt me voor den gek, dokter! De dokter deed echter, alsof hij dat niet be- greep, zette zich bij haar neer en vroeg: mag ik u eens de geschiedenis eeuer zieke, die mij is voorgekomen, mededeelen?
		— 133 —

-ocr page 144-

		II. Gij kent Mevrouw A..., misschien de ge- lukkigste, en ik mag zeggen, zeker de gezondste vrouw uwer kennissen. \'t Is nu tien jaren geleden, dat zij een allerliefst meisje van 17 jaren was, omringd van de zorgen haars vaders en van al wat weelde bieden kan. Langzamerhand werd zij bleek, treurig, kwij- nend, en de ter hnlpe geroepen geneesheeren kwamen tot het besluit, dat zij zenuwachtig was. De vader ontbood mij, en bezwoer me, toch zijne dochter te genezen. Hij bracht me in een keurig gemeubileerd kamertje, wit-mousseline behangen, hetgeen alles bood, wat eene jonge dame maar uitdenken of droomen kan. Diïar lag het arm kind neer op een kanapee, bleek als een marineren beeld, de oogen half gesloten, het hoofd achterover, ongevoelig en onverschillig voor alles, zelfs voor het lente- koeltje, den vroolijken zonnestraal, die haar door het half-geopende venster tegenlachte. Zij stak mij de hand toe, en ik werd door medelijden bewogen, als ik zag hoe dat kind van 17 jaren, zoo gelukkig, zoo rijk, zoo ge- liefd, zoo maar moest sterven.
		— 134 —

-ocr page 145-

		III. Ik begreep hare kwaal. — Ja, Mevrouw, dit duifje zou iu zijn gouden kooitje gestorven zijn, omdat het te gelukkig was. Het ontbrak hare ziel aan voedsel, haren geest aan strijd. Zij ging dood, omdat zij geen hinderpaal te overkomen, — omdat zij niet te werken had. Zij teerde uit, omdat zij voelde tot niets te die- nen, en omdat zij zich aan niets kon wijden. Dit is het geval met alle edele zielen. Gewone menschen geven zich aan zinnelijk- heid of zelfzucht over___ die lijden niet. Mejuffrouw, sprak ik haar aan, kunt ge u niet inderhaast iu dier voege kleeden, dat gij overal kunt komen. Maar, Mijnheer, waarom dat? Om met mij uit te gaan. — Met u? Waar naar toe? Dat is mijn geheim! De nieuwsgierigheid deed haar al opleven. Om haar te doen besluiten, zeide ik haar zachtjes: het leven van uw vader is er mee gemoeid! Eu ik ging de kamer uit, haar vader met mij nemend, die mij met groote oogen aanzag. — Maar zeg eens___ Neen, antwoordde ik, — maar als ik uwe dochter zal genezen, dan moet ik alle morgen twee uren over haar kunnen beschikken. Dat zal ze niet willen, ze wil niet eens gaan wandelen..... — 135 —

-ocr page 146-

		4w?fe^.___________________________________________________________»—^)H Daar is zo___en daarmede hebt ge antwoord. Waarlijk, daar stond Jenny voor ons: zij zag er bekoorlijk uit. Wij stegen in een rijtuig en ik voerde haar mee naar mijne arme zieken. IV. Ik verzeker u, dat het edele kind daar iets vond, wat hare belangstelling gaande maakte, haar ontroerde en deed leven; o, ik had wel juist in haar hart gezien. Dij het eerste huis moest ik haar ondersteu- nen om op de vijfde verdiepiug te komen; bij een ander huis klom ze al alleen naar een zolderkamer, en elders was ze mij al vooruit. Hare wangen hadden eene kleur, zooals er in langen tijd niet meer op te zien was ge- weest; als de kleine kinderen haar de hand kusten, of de arme moeders haar een hartelijk „danige" toevoegden, dan weende zij van ge- luk. Ik zag, hoe hare ziel zich verruimde. V. De tijd was voorbij: laten wij nu huis- waarts keeren, — zeide ik. — Xu al, vroeg zij. Maar dan toch tot morgen, nietwaar Mijn- heer? Zeker, jonge juffrouw, tot morgen! Den avond bracht zij door met wat linnen te
		4W-
		136 —

-ocr page 147-

		#g^aï
		zoeken, dat zij kou weggeven — en bij het diner weende haar vader van vreugde, als hij haar aanzag: nog nimmer zag hij haar zóó frisch en vergenoegd. Het goede en brave kiud had begrepen, dat ze nuttig kon zijn: Zij was ingenomen met goed-doen: zij was genezen, liefdadigheid en bezigheid hadden haar doen opleven. VI. De dokter zweeg. — De jonge zieke reikte glimlachend hem de hand: Ik heb w begrepen; kom me morgen halen! XXXIX. Vrede houden. Wilt gij met de heele wereld in vrede leven, doe dan zooals, en hetgeen ten tijde der fransche Omwenteling een aanzienlijk persoon deed. - Deze, ondervraagd hoe hij aau zijne vervolgers en aan de beulen had kunneu ontsnappen, ant- woordde: ik hield me klein en zweeg.
		Wilt ge vrede houden met uv/ohuixgenooten, vooral met hen die eenigzins boven u staan?

-ocr page 148-

		*(C^5_________________________________________b^ü*1
		Gebruik dan de volgende middelen, door eene godsdienstige vrouw, die met een lastig mensch moest. samenwonen, aangegeven : 1.     Ik volbreng mijne taak en plicht al glimlachende, zonder ooit mijn weerzin te laten merken; 2.     Ik doe al wat zij gaarne heeft; 3.    Ik ondersta geduldig wat mij niet bevalt; 4.     Ik vraag haar raad in vele dingen, die ik beter ken dan zij.
		Wilt gij in vrede zijn met God en uw ge- weten ? Dat dan uw Engelbewaarder u altijd bezig vinde met eene dezer vier zaken, die de dagorde uitmaakten eener brave ziel: Ik bid, werk, tracht nuttig te zijn, en ik bewaar mijn geduld.
		Om een groot Heilige te worden, behoeft ge bij het boven aangegevene slechts het volgende te voegen: orde, geest van geloof, strijd en vastberadenheid.
		Wilt ge altijd en overal welwillenheid vinden ? Stel er vermaak in, kleine dienstjes te bewijzen — 138 —

-ocr page 149-

		en ook te vragen. Door kleine dienstjes te be- wijzen, hebt ge uw best gedaan om een vriend meer te hebbeu; en als ge hem ook kleine dienstjes vraagt, zal hij zich gestreeld gevoelen door dit uw teeken van vertrouwen, dat ge in hem stelt. — Uit dit ruilen van dienstjes zal de gewoonte van wederzijdsche welwillenheid en voorkomendheid ontstaan, alsmede de vrees, van niet elkander ter wille te zijn in belang- rijke zaken.
		XL. Een lesje. Ik weet niet, verhaalde een arme drommel, ik weet niet, wie me eens zeide: Jan-Baptist, ge zijt wel arm! — Dat is waar. — Als ge eens ziek werd, waart ge met vrouw en kinderen zonder middelen. Dat is zoo. — En den geheelen dag was ik bekommerd en ongerust. Des avonds bij het luiden van de „Engel des Heeren" begon ik weer er over na te denken en werd wijzer. Jan-Baptist, zei ik tot mij-zelven, gij zijt nu al 40 jaar op de wereld: ge hebt nooit iets gehad en toch geleefd; eiken dag vondt ge voedsel en eiken nacht rust. — 139 —

-ocr page 150-

		Van tegenspoed heeft God u nooit meer dan uw part gegeven; en wat hulp betreft, het heeft u nooit aan het noodzakelijke ontbroken... en wie heeft u dat alles gegeven? Natuurlijk: God! Jan Baptist, wees dan ook niet ondank- baar, ban alle koranier. Want hoe kunt ge er toch op komen, om te meenen dat, als ge oud geworden zult zijn, als ge meer noodig zult hebben, dat dan Hij de hand dicht zal houden, van Wien ge al zoo veel ontvaugen hebt? Ik bad den „Kugel des Heeren", eu \'t was voor altijd gedaan niet zorgen! XLI. Moeder en Dochter.
		Welken indruk een wereldsch feest maakt op het hart van een jong-meisje, weet ik niet; — en wat het daar achterlaat, evenmin. Maar één ding is opvallend. Van den eersten keer af, dat zij die hebben bijgewoond, heeft ook de argelooste onder haar, de onschuldigste, de reinste, de meest oprechte geheimen voor hen en haar, voor wie haar hart eertijds als open lag. Moeder ging het hart harer dochter binnen, als dat van zich zelve: het was eene altijd opene kamer. En nu moet zij eerst aankloppen; en als er open gedaan wordt, mag zij toch — 140 —

-ocr page 151-

		t^"j>^
		«ös^
		niet meer a^es zien... en men kan zoo merken: <?/;\' 6Z///Ï wel irat lang! Maar wat is er van die wereldsche vermake- lijkheden daar dan toch achtergebleven ? Arm kind, arme moeder! En nn die twee zielen voor elkander iets geheim te houden hebben, terwijl ze voor elkan- der open moesten liggen; nu heeft de dochter hare argeloosheid, en de moeder hare blijheid verloren. God heeft aan moeders een scherpen blik gegeven, opdat zij hare kinderen voor bederf zouden behoeden. Laat dan, kinderen, dien blik bij u door- dringen, als ge iets ontwaart, wat u tot dusver onbekend was ; — \'t is een zachte, welwillende en weldoende blik, voor geen schijn vervaard; — wees dus gerust, dat hij u uw geluk niet zal ontnemen.
		XLII. De Engeltjes van den huiselijken kring1. 1. TOEGEVENDHEID.
		Een liefelijke Engel in het huisgezin is zij, die ik daar noem; geen, die er zooveel aan
		— 141 —

-ocr page 152-

		bijbrengt, om den huiselijken kring aangenaam en dierbaar te maken. Doch ik wilde niet den lof der toegevelijkheid bezingen, maar hare raadgevingen doen hooren.
		Toegevendheid is meer dan goedheid; gene veronderstelt deze; — doch toegevendheid sluit in zich een vast karakter, komt voort uit sterke toegenegenheid: en slechts eene reine, schulde- looze ziel zal toegevend zijn. Zij die geen liefderijk hart hebben, begrijpen niet eens den zin van het woord : toegevelijkheid.; Zij, die weinig oordeel bezitten, meenen, dat zij aan hun plicht te kort komen, als zij toe- gevend zijn. En zij, die het met hun eigen geweten niet best stellen, zij zijn gewoonlijk veeleischend en streng. Niets toegeven aan anderen is vaak een be- wijs, dat men veel toegeeft en door de vingers ziet voor zich zelven.
		Toegevend zijn is heel wat meer dan: ver- geven ; — het is: verontschuldigen ; — het is : alles ten goede uitleggen; — het is: toonen, dat deze of gene manier van doen ons niet ge- — 142 —

-ocr page 153-

		hinderd heeft, of men dat ze niet kwalijk heeft genomen. Toegevelijk-zijn is zeggen van dezen of genen die ons heeft aanstoot gegeven: hij dacht er niet aan, of hij zou het niet gedaan hebben, — hij houdt te veel van me, om me last te ver- oorzaken, — hij heeft het zeker niet anders kunnen doen, en wellicht lijdt hij bij de gedachte, mij mishaagd te hebben. — Geen zachter balsem voor hartewonden dan de verschooning, welke wij voor anderen uit- denken. Toegeeflijk zijn bestaat, in alle avonden een streep te halen door alle moeielijkheden, welke men des daags onderstaan heeft; en in eiken morgen tot zich zelven te zeggen: ik zal van- daag lijdzamer en bedaarder blijven dan gister. Toegevendheid gaat zoover, dat men zich zelven beschuldigt, niet goedig genoeg, liefelijk en inschikkelijk geweest te zijn. Toegeeflijk zijn bestaat dus hierin, dat men niet slechts de verontschuldigingen aanneemt, welke men ons aanbiedt; maar hen zelfs vóór- komt, die uit bedeesdheid talmen om verschoo- ning te vragen. * *
		Moet men dan nooit straf geven? Zeker— door meer te beminnen!
		— 143 —

-ocr page 154-

		Het strafwetboek van het huisgezin moest bijna geen enkel ander artikel bevatten als dit: liefhebben.
		Gij gelooft dus nooit dat ik ondeugend ben, zeide een jongeling tot zijne zuster, die hij dikwijls lastig viel door zijne deugnieterijen, en die toch immer hem verschoonde. Neen, antwoordde zij, zoolang gij veel van mij houdt, geloof ik niet, dat gij het doet om mij te plagen. Niets onderhoudt zoozeer de genegenheid voor elkander als do toegeeflijkheid, waarmede men iemand behandelt; en als de genegenheid maar stand houdt, dan zal men eindelijk er wel in slagen, om zoo iemand op den goeden weg te krijgen.
		Als men nog jong is, weet men dikwijls niet toegeeflijk te zijn, omdat men de menschelijke gebreken en zwakheden nog niet kent. O als ge wist, wat strijd er omgaat in het hart van dien vriend, die u hinderlijk is door zijn levendig karakter, die u knorrig maakt door zijne lichtzinnigheid, die u ergert door zijne gebreken.... O, als ge wist, hoe hij dat
		— 144 —

-ocr page 155-

		betreurt, hoe hij boos op zich zelven wordt, en wèl om uwentwil; hoe zoudt ge veeleer mede- lijden met hem hebben! Houd veel van hem! verontschuldig hem! maar laat hem niet bemerken, dat gij zijne zwakheden kent. Iemand laten gelooven, dat hij goed is, is hem helpen om, zijns ondanks, goed te worden.
		XLIII. Des dichters zonde.
		Zoo lang reeds zuchtte eene ziel in de duis- t er nissen, in do vlammen des Vagevuurs. En als haar Engelbewaarder nu en dan af- daalde in haren kerker, en haar hiermede trachtte te troosten, dat op aarde voor haar gebeden werd door eenige goede vrienden; — dan vroeg zij immer: Zal ik nog lang moeten boeten? Het was de ziel van iemand, die immer gedweept had met — en gestreefd naar al wat schoon, grootsch, goed en waar was; maar die op zekeren dag voor tijdverdrijf en zonder er erg in te hebben, in eenige bladzijden een min of meer zinnelijk tooneeltje had bezongen, zonder nog te bedenken, dat die bladzijde aan- . stoot kon geven aan teedere, schuldelooze harten. /            GOUDKORRELS.                                                           10 hSp^5                                                                                              • ~^sa "ir - 145 —

-ocr page 156-

		^g^.______________________________________________.-^g)4j En zoo lang, zoo ontzettend lang was zij reeds daar, om te lijden, ter uitboeting dier bladzijden.
		Ga met mij mede, gaf haar de Engel ten antwoord op hare vraag. Eensklaps voelde zij zich in de plooien van een langen witten mantel gehuld, en ver- plaatst te midden eener groote stad in de nederige kamer van een werkman. Bij eene wieg, waarin een kindje lag te slapen, zat een jong meisje te bladeren in een boek, dat haar vader had meegebracht, en dat zij zoo even in de hand had genomen. — De Engel gaf aan de ziel een teeken om dichter bij te komen, en de dichter herkende met ontzetting een zijner werken, eene verza- meling van gedichten, waarin eenige bladzijden voorkwamen, welke een jong meisje niet moest lezen. — Dat begreep hij nu. Ach, zeide hij tot zijn Engelbewaarder, konde ik haar doen ophouden! Neen, sprak deze, dat moogt gij niet; zij is vrij. De dichter zag droevig toe, en wachtte angstig af wat gebeuren zou.
		- 146 —

-ocr page 157-

		w^g>#
		Ofc^
		* * Het jonge meisje las eenige verseii; dan vloog plotselings een blos over hare wangen en zij sloeg het boek dicht. Zij ging het neerleggen op de tafel, waar zij het genomen had, toen zij eensklaps, als \'t ware door eene onzichtbare macht gedrongen, het boek weer opende. Nu verwijderde zij zich eenigzins van de wieg, die haar zou behoed hebben, ging bij het venster zitten, las eerst met eenige wijfeling, dan met belangstelling, eindelijk met hartstocht. En wat de lezing van die bladzijden uit- werkte in die reine en onschuldige ziel, dat zag de dichter nu weerspiegelen op de ver- standige en bewegelijke gelaatstrekken van het meisje. Haar eerst zoo kalme en open blik kreeg iets droefgeestigs, dan kwam er eene vreemde flikkering in die oogen, vervolgens vestigden zij zich strak ergens op als om iets te zien. En als ze ophield met lezen, liet ze het boek zacht op haren schoot glijden en begon te mijmeren. Arm kind, arme ziel! Ze zag nog wel niet iets bepaald-slechts; het waren onbestemde voorstellingen, die hare verbeelding voorbijtrokken, maar die haar toch
		- 147 —

-ocr page 158-

		deden ontstellen, hare rust benamen, haar als met een duisteren nacht omhulden; — haar, die immer zoo vredig, zoo ongestoord, zoo op- geruimd en helder van geest was. De rampzalige dichter zag nu, in al zijn omvang, het kwaad, dat hij had gesticht: en zich tot zijn Bewaarengel wendend, riep hij uit: ach, ik meende niet zoo schuldig te zijn; maar nu begrijp ik hoe rechtvaardig ik lijd en boet! En toch, vervolgde hij weenend, en toch, mijn God, ik had geen kwaad bedoeld : — barmhar- tigheid, heb medelijden met die onschuldige ziel! Wees getroost, schuldige ziel, hernam de Engel; — omdat gij te goedertrouw en niet met slechte bedoelingen gehandeld hebt, zal God in Zijne goedheid niet toelaten, dat de duivel het kwaad doe, wat hij door uw toe- doen kon, en gaarne wilde doen. - Zie slechts ! En hij zag het jonge meisje zich nederwer- pen voor een beeld der H. Maagd, de handen gevouwen, de oogen vol tranen; en hij hoorde haar vergeving vragen, dat zij een oogenblik aan zondige niewsgierigheid had toegegeven. Dan aanschouwde hij, hoe een zacht, vredig licht zich over het gelaat van het kind ver- spreidde en afdaalde tot in haar hart. Hoe goed is God! glimlachte hij zijn Engel tegen : Hij hondt haar terug van het kwaad, dat ik aangericht zou hebben. i — 148 —

-ocr page 159-

		f Ja, God is goed! hernam de Engel. "\\\\ an- neer nog eenige lezers uwer werken den palm der overwinning behalen over de bekoringeu, door die lectuur verwekt, gelijk gij bij dit meisje zaagt; — dan zullen u uwe onbezonnen- lieden vergeven worden, zal uwe boetedoening een einde nemen.
		Het zijn onnoozele onbezonnenheden, licht- zinniglieden in woorden, — in houding, — • in eenige bladzijden schrift, — in glim- lach, — in blik, — in platen of schilde- rijen, die den wand versieren, — in het ver- zuim van een boek toe te slaan, dat iets ziunolijks bevat___ Wij zien dat alles aan als kleinigheden. — • Zeker, op zichzelve beschouwd zijn die licht- zinnigheden nietige dingen: maar in de hand des duivels zijn zij eene ontzettende macht ten kwade. Maar door die nietigheid werd dau toch de nieuwsgierigheid geprikkeld, het verlangen, om te zien, te weten, te voelen opgewekt; — maar het blijft niet bij die nieuwsgierigheid, dat verlangen; — zij gaan verder! Was het niet JJossuet, die zeide: Meer dan ééne ziel kreeg de duivel in zijne macht door het zinnelijk-gei(ren eener bloem. — 149 —

-ocr page 160-

		i^§*
		XLIV. Pas op voor den eersten stap!
		Deze regelen richten wij bijzonder tot u, jongelieden, die u in de wereld gaat begeven, en daarom het ouderlijk huis, de kostschool moet verlaten, waar vrede, wetenschap en liefderijke zorg de schutsengelen uwer onschuld waren. Misschien zult ge nog niet alles begrijpen, wat deze bladzijden bevatten, wat de ongeluk- kige schrijver er van, de Lamenais, heeft willen zeggen toen hij hierin den toestand zijner eigene ziel beschreef. Des te beter!... . Maar dat ze u ten tijde van gevaar en verleiding te binnen brengen het gevoel van vrees, dat bij u gewekt zal wor- den door het lezen dezer regelen ; en dat de herinnering aan de vrees krachtig genoeg zij, in uw binnenste de ernstige waarschuwing te doen weerklinken : pas op voor den eersten stap!
		Het was uitermate warm: — een man be- speurde ouder tegen de helling van een heuvel een wijngaard, met heerlijke druiventrosen be- laden : — de man had dorst en hij wenschte vurig zijn dorst met die druiven te lesschen. Maar tusschen hem en den wijngaard lag een stinkend moenis, dat hij moest doorwaden om den heuvel te bereiken ; en daartoe kon hij maar — 150 —

-ocr page 161-

		.^g*
		niet besluiten. Intusschen werd zijn dorst heviger en hij zeide hij zich zelf: misschien is het moeras zoo diep niet; waarom zou ik het niet eens beproeven, gelijk zoo vele anderen ? — ik zal hoogstens mijne voeten wat vuil maken, en dat is dan toch zoo erg niet. Hij zet dan den voet in het slijk, dat daaronder uitwijkt, en weldra zit hij er tot de knieën in. Hij blijft staan, hij wijfelt: hij vraagt zich af, of het maar niet beter was terug te gaan? Maar de wijngaard met zijne heerlijke druiven ligt daar voor hem, en hij gevoelt al erger dorst. Ik ben al zóóver, zegt hij, waarom terug- gaan, alle moeiten zou verloren zijn? Of er nu al een beetje meer of minder slijk is maakt me al heel weinig. En bij het eerste het beste stroompje, kan ik het afwasschen. Dit gaf den doorslag: hij gaat verder, ver- der, raakt al dieper in het slijk: tot de borst— tot den hals.... tot de lippen; .... het gaat hem over het hoofd heen. Bijna smorend, buiten adem doet hij nog een laatste poging en is aan den voet van den heuvel. Geheel bedekt met, en druipend van zwarten modder, plukt hij de zoo begeerde vrucht: hij eet zooveel hij kan. Daarna echter wordt hij wrevelig, schaamt zich over zijne kleeding; — hij doet ze uit en zoekt overal rond naar helder water, om ze schoon te maken. — 151 —

-ocr page 162-

		Maar wat hij ook wascht, de reuk blijft er bij; .... de geur van liet moeras heeft zijn vleesch en gebeente doortrokken; onophoudelijk wasemt hij die uit en verpest de lucht rondom hein : hetzij hij bij menschen komt of van hen weggaat; elk vlucht, vermijdt hem. Hij is als een kruipdier geworden;... •— hij moet er dan maar onder leven !
		Heeft het lezen hiervan geen treurigen indruk op u gemaakt; — heeft dit tafereeltje in uwe ziel geen gevoel van walging gewekt? Ja ?! Welaan dan, gij ziel, door God en uwe ouders zoozeer geliefd; pas op voor den eersten stap! Zeg niet: ik zal niet verder gaan. Noch ook: ik zal me schoon maken. Minder nog : ik zal me weer naar boven werken. Want er zijn hellingen, waarop menniet staande kan blijven; — er is een slijk, dat men niet kan afwasschen; — er zijn afgronden, waaruit men niet kan opstijgen! * * * Gij alleen, o God, zoudt de hand kunnen toereiken aan „die arme Ziel en haar opheffen. • 0-&-0 .
		— 152 —

-ocr page 163-

		ERRATUM.
		Blz. staat: moet zijn : 3. dwaze..... dwazen. 5. achttien .... acht tot tien. 7. \'t voorbij .... \'t is voorbij. 17. te laten .... laten. 18. hoedanigheid. hoedanigheden. 18. toe te spreken ?. . 30. eendrachttig . eendrachtig 41. gedachteu. gedachte 43. volbrengen volbrenge. 43. hondend .... houden. 45. lentenkoelte . lentekoelte. 48. zonder moeite en . zonder moeite at 53. Apostelen .... . Apostel. «5. Kleinen insecten. . Kleine insecten. 87. aller aaustekends . alleraanstekends. 104. abbonneer. . . . abonneer. 117. voorwensels . voorwendsels. 131. in de hand had in de hand hadt. 150. druiventrosen . . . druiventrossen.