|
139
|
|||||||||||||||
|
TIJDTAFEL
|
|||||||||||||||
|
ONZER
|
|||||||||||||||
|
VADERLANDSGHE GESCHIEDENIS,
|
|||||||||||||||
|
ten diensie van Scholen voor gewoon en uitgebreid
langer Onderwijs. |
|||||||||||||||
|
TWEEDE DRUK.
|
|||||||||||||||
|
mm
|
|||||||||||||||
|
TILBURG,
Stoomdrukkerij van hot R. K. Jongenswwshuis.
AMSTERDAM, F. H. J. Bekker.
|
|||||||||||||||
|
I
|
|||||||||||||||
|
Vak 109
|
|||||||||||||||
|
■■
|
||||||
|
J BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT
|
||||||
|
A06000029455155B
|
||||||
|
2945 515 5
|
||||||
|
.\'-> , ji^
|
||||||||||||||||||||
|
i it t.
|
||||||||||||||||||||
|
TIJDTAFEL
|
||||||||||||||||||||
|
ONZER
|
||||||||||||||||||||
|
ÏADERLANDSCHE GESCHIEDENIS,
|
||||||||||||||||||||
|
ten dienste van Scholen voor gewoon en uitgebreid
Lager Onderwijs. |
||||||||||||||||||||
|
TWEEDE DRUK.
|
||||||||||||||||||||
|
BIBLIOTHEEK MR
|
||||||||||||||||||||
|
^I^ts ^e=~3=.
|
||||||||||||||||||||
|
UTRECHT
OOUL THOMAASSC
|
||||||||||||||||||||
|
.
|
||||||||||||||||||||
|
TILBURG,
Stoomdrukken) van het R. K. Jongensweeshuis.
AMSTERDAM, F. H. J. Bekker. |
||||||||||||||||||||
|
IMPRIMATUR.
|
|||||||
|
M. F. de Beer, Sup.-Gen.
ad hoe delegatus. Datum Tilburgi, 30 Julii 1898. |
|||||||
|
Volgens Art. 25 der wet Tan 28 Juni 1881
(Staatsblad n° 121) is het eigendom gewaarborgd. |
|||||||
|
Voorbericht.
|
|||||||||
|
Met het oog op een « Chronologisch Overzicht onzer
Geschiedenis met Aanteekeningen", waarvan reeds een tweede druk verschenen is, hebben wij gemeend het vroegere Chronologisch Overzicht van de geschiedenis der Nederlanden zoo te moeten wijzigen, dat het beter aan zijn doel als tijdtafel zou beantwoorden. Het Overzicht gaf inderdaad te veel voor de gewone Lagere School; daarom hebben wij de aanteekeningen wegge- laten en hier en daar eenige verbeteringen aangebracht. Verder zijn de meer gewichtige feiten in grootere
letter gedrukt. Naar ons inzien zijn deze voldoende voor de gewone Lagere School; terwijl die in kleinere letter kunnen dienen bij het U. L. O. |
|||||||||
|
-«-----g9oe*3<*S-----1---------
|
|||||||||
|
■ \'
|
|||
|
TIJDTAFEL
ONZBE
Vaderlandsche Geschiedenis.
|
||||||
|
EERSTE TIJDVAK.
Tan de komst der eerste bewoners tot het begin der
grafelijke regeerintf, 280 v. Chr. 922 n. Chr. J. w. Chr. ~/~ ~~~
280. De Kelten en Kimbren, eerste bewoners
van ons land. (Hunebedden = reuzen graven.)
130. Kimbrische vloed. De Kimbren verhuizen naar
zuidelijker landen. De Teutonen vereenigen zich
met hen.
100. Komst der Friezen en Batavieren in ons
land.
54. Julius Cesar onderwerpt Gallië. De Bata- vieren zenden een gezantschap, onder Kat- tenwald, en sluiten een verbond met de Romeinen. 10. Drusus, schoonzoon van keizer Augustus, on- derwerpt de Friezen. Doesburg gesticht; de Drnsns-gracht gegraven. J. n.ThV ■■""\' 9. Varus, landvoogd der Romeinen, wordt in het
Teutoburgerwoud door den aanvoerder der Che- rusken , Herman of Arminius , geslagen. 16. Germanicus, Drusus\' zoon, overwint de Cherusken, Marsen en Katten.. Cariovaldo, bondgenoot der Romeinen, sneuvelt aan het hoofd van zijne Bataaf\'ache hulpbende. |
||||||
|
6
|
|||||
|
28. Olennius verdrukt de Friezen. Dezen staan
op en verslaan hem en Apronius, landvoogd in Neder-Germanië, in het Baduhenna-woud. 47. Corbulo, Romeinsch landvoogd, bedwingt
de Friezen. Hij sticht Groningen en laat de Lek graven. 69. Claudius Civilis zet de Batavieren tot
opstand aan. Brinio, hoofd der Kaninefaten, zijn bondgenoot. 70. Verovering van Castra-Vetera.
\\ Til Cerealis onderwerpt de Batavieren.
T86.\' De Batavieren helpen de Romeinen , onder Agri- cola, eene volkomen overwinning op de Britten
bevechten.
120. De Batavieren volgen keizer Hadrianus naar het __^ra& Oosten. 260. De Franken beginnen hunne invallen in het eiland der Batavieren.
400. Groote volksverhuizing. Hunnen, Gothen , Wandalen , Franken , Bourgondiërs , Anglen
en Saksers.
460. Friezen , Anglen en Saksers verhuizen naar Enge- land.
481. Clovis begint zijne regeering. Hij behaalt vele overwinningen en bekeert zich later tot
het Christendom. (496. Slag bij Tolbiac.)
611. Dood van Clovis. 600800. Invoering van het Christendom.
622. Dagobert I, koning van Anstrasië. Pepijn van Landen , hofmeier.
630. Dagobert I sticht de eerste Christenkerk te Utrecht. 695. De H. Willibrordus, eerste Aartsbisschop van |
|||||
|
7
Utrecht. De hofmeiers : Pepijn van Herstal,
Karel Martel en Pepijn de Korte beschermen
^^^^de^Geloofsverkondigers tegen de Friezen. \' 718. Dood van Radboud I, koning der Friezen. 762. Pepijn de Korte wordt koning der Franken. 755. De II. Bonifacius door de Friezen te Dok- kum vermoord.
768814. Regeering van Karel den Grooten. 771. Begin der oorlogen tegen de Friezen en Saksers. 800. Karel de Groote te Rome keizer gekroond. 804. Friezen en Saksers onderworpen. Radboud II. Wittekind.
8101010. Invallen der Noormannen. 814. Lodewijk de Vrome volgt Karel den Grooten op. 834. Wijk bij Duurstede, Utrecht, Tiel en Antwerpen door de Noormannen verwoest.
843. Verdrag van Verdun tuaschen de zonen van Lo- dewijk den Vromen. Frankrijk, Duitschland en
het Middenrijk , (later Lotharingen.)
875. Erfelijkheid der groote leen en onder Karel den Kalen. 881. Nieuwe inval der Noormannen onder Siegfried en Godfried. Haslou (Elsloo.) Karel de Dikke.
891. Geweldige nederlaag der Noormannen bij Leuven door Arnulf, koning van Duitschland.
900. Uitbreiding van het Leenstelsel. |
||||||
|
^2>33HS«É^
|
||||||
|
j
|
||||||
|
8
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
TWEEDE TIJDVAK.
Tan de grafelijke regeering tot de afzwering van
Filips II, 922 1581. Hollandsche Hui». 922 1299.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
/922^ Dirk I door Karel den Eenvoudigen te
Bladel met het graafschap Holland begiftigd. Abdij van Egmond. 985. Begin van den oorlog tusschen Holland en West-Friesland.
993. Arnond sneuvelt bij Winkel in een tocht tegen de West-Friezen. 1015. Dordrecht gesticht door Dirk III. Tol op
de Merwe. Oorlog met Utrecht. Godfried II van Lotharingen door den Duitschen kei- zer gezonden. ----- 1043. Begin van den oorlog tusschen Holland en Vlaan-
deren. 1049. Dirk IV te Dordrecht door een Eenlenaar ver-
moord. 1061. Overwinning van Floris I bij Neder-Hemert. Hij
wordt door Herman van Knik vermoord. Minder- jarigheid van Dirk V. Godfried de Bultenaar.
Bobert de Fries.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
9
|
||||||
|
1072. Delft gesticht door Godfried den Bultenaar. Deze
wordt in 1076 vermoord.
1077. Dirk V neemt den titel aan van graaf van Holland.
1096. 1291. Kruistochten. 1099. Gerhard I, graaf van Gelder. 1132. Dirk VI in oorlog met West-Friesland en Utrecht. Bisschop Heribertns.
1157. FlorisIII. Tol te Geervliet. Oorlog met Vlaanderen. 1170. Groote water vloed in Holland en Friesland. 1189. Ploris III volgt Frederik Barbarossa op zijn
kruistocht. 1190. Hij sterft te Antiochië aan de pest.
1195. Dirk VII slaat de Vlamingen, en zijne gemalin ,
Aleid van Kleef, overwint de West-Friezen. 1203. Dirk VII en Otto van Gelder in oorlog met Bra-
bant en Utrecht. Hendrik I neemt Dirk en Otto gevangen. Holland leenroerig van Brabant. 1219. Willem I Zijn kruistocht. Slag bij Al-
cazar in Portugal. Inneming van Damiate. [£20- Opkomst van den burgerstand.
1234. Floris IV neemt deel aan den kruistocht tegen
de Stadingers. 1235. Hij komt te Corbië in een steekspel om het leven.
1247. Willem II , Roomsch-Koning. 1256. Hij sneuvelt in een tocht tegen de West-Friezen.
1277. Verschrikkelijke watervloed. Het stadje Torym en 33 dorpen vergaan. De Dollart. 1285. De landtaal in staatsstukken ingevoerd. 1287. Floris V eindigt den West-Frieschen oorlog. 1288.1 Slag bij Woeringen. Floris V ondersteunt Jan I, \\_____ _J hertog van Brabant, tegen Eeinoud I, graaf van
Gelder. Limburg met Brabant vereenigd.
TT. 2*
|
||||||
|
10
|
|||||
|
1296. Dood van Floris V. Dirk van Kuik, Gijs-
brecht van Amstel, Gerard van Velzen en Herman van Woerden. Zijn zoon, Jan I volgt hem op. Wolfert van Borselen. 1299. Jan I sterft kinderloos. Vereeniging van
Holland en Zeeland met Henegouwen onder Jan II Huil van Henegouwen. 1299 1354.
Jan II. . . 1299 1304.1 Willem IV. 1337 1345. Willem III. 1304 1337.1 Margaretha. 1345 1364. 1300. Amsterdam krijgt stedelijke rechten.
1302. Sporenslag bij Kortrijk. De Franschen door de
Vlamingen overwonnen. 1304. De Vlamingen dringen in Holland. Zij worden
bij het Manpad door Witte van Haemstede ver- slagen. 1315. Verschrikkelijke hongersnood en pest.
1323. Einde der oorlogen tnsschen Holland en Vlaan-
deren. Zeeland geheel aan Holland. 1339. Gelderland tot een hertogdom verheven
door keizer Lodewijk van Beieren onder Reinoud II. 1346. Willem IV sneuvelt te Warns bij Stavoren.
13501492. Twisten tusschen adel en burger-
stand. 1351. Slag bij Zwartewaal. Het eerste gebruik
van buskruit en vuurwapenen iü ons land. 1354. Margaretha verzoent zich met haar zoon Willem V.
Huis van Beieren. 1354 1433.
Willem V. 1354 1389. Willem VI. 1404 1417. Albrecht. 1389 1404. Jacoba. 1417 1433. |
|||||
|
11
1360. Het haringkaken door Willem Beukelsz. van Bier-
vliet uitgevonden, en in 1397 verbeterd. 1370. Gerardus Magnus sticht de Broeders des Gemee-
nen Levens. 1396. Albrecht beoorloogt de Friezen.
1407. Willem VI voert oorlog met Jan van Arkel.
1416. Eerste groot haringnet te Hoorn gebreid.
1417. Willem VI sterft. Jacoba volgt hem op.
1420. Jan van Beieren, Jacoba\'s oom, ruwaard
van Holland, - - -■- - 1421. St. Klisabeths-vloed. De Biesboscli ontstaan.
1423. Uitvinding der boekdrukkunst. Laurens Jansz. Koster.
1428. Verdrag van Delft. Filips de Goede, ruwaard van Holland, Zeeland, Henegouwen en Friesland.
1433. Jacoba geeft hare rechten aan Filips over. IIui» van Bourgondië. 1433 1482.
Filips I, de Goede. Maria.... 1477 1482.
1433 1467.
Karel I, de Stoute. 1467 1477.
1437. Bloeiende handel. Maoht ter zee. Strijd met de
Oosterlingen. Hanse of Hansa.
1464. Eerste vergadering der Algemeene Staten te Brugge. U65. Ontaard gedrag van Adolf van Gelder. Ar- noud.
1473. Karel de Stoute bemachtigt Gelder en Zut- fen. Hij poogt zich tot koning van Bour-
gondië te verheffen. Lodewijk XI.
1476. Karel de Stoute wordt door de Zwitsers bij Gran-
son en Mürten verslagen. 1477. Hij sneuvelt bij de bestorming van Nancy.
|
||||
|
12
1477. Maria van Bourgondië. Lodewijk XI maakt
zich van Bourgondië meester. Groot Pri- vilegie. Huwelijk van Maria met Maximi- liaan van Oostenrijk. "t" Huit van Oostenrijk. 1482 1681. |
|||||||||||
|
Filips II, de Schoone.
1482 1506.
Karel II, de Vijfde. _ 1555. |
|||||||||||
|
Filips III, de Tweede.
1555 1581. |
|||||||||||
|
1482. Maria van Bourgondië sterft. Maximiliaan, voogd
over Filips den Schoonen. Jan van Schaffelaar. 1488. Jonker Fransen-oorlog. Rotterdam verrast.
1492. Albrecht van Saksen bedwingt het Kaas-en
Broodvolk. Hij maakt een einde aan den strijd van Hoekschen en Kabeljauwschen, en van Schieringers en Vetkoopers. "Y- 1493. Filips de Schoone aanvaardt de regeering. Maxi- miliaan , keizer van Duitschland. 1496. Filips huwt met Joanna van Arragon.
1500. Karel V te öent_g£bor.eiL
|
|||||||||||
|
1504. Filips~~3è~SoEóone wordt koning van Spanje.
1506. Hij sterft te Burgos. Karel V onder voogdij van Maximiliaan. 1515. Karel V , heer der Nederlanden.
1516. Karel V, koning van Spanje.
^JJÏ19. Karel V, keizer van Duitschland. 1522TTaus Adrianus VI.
1543. Karel V vereenigt al de Nederlandsche gë-
westen onder één bestuur. Bourgondische
cirkel.
1555. Afstand van Karel V. Filips II. 1558. Dood van Karel V. |
|||||||||||
|
13
|
||||||||||
|
1659. Filips II sluit met Frankrijk den vrede van Cateau-
Cambrésis. Hij stelt zijne zuster, Margaretha van Parma, tot landvoogdes aan en vertrekt naar Spanje. 1565. Verbond der edelen. Compromis. Marnix van
St. Aldegonde. Hendrik van Brederode. Lodewijk van Nassau. 1566. Smeekschrift der edelen. Geuzen. Beeldenstorm,
in de Nederlanden. Oranje en vele anderen ten. Raad van Beroerten, n van den tachtigjarigen oorlog. Slag van Heiligerlee. Adolf van Nassau en Arem-
berg sneuvelen. Egmond en Hoorn te Brus-
sel onthoofd. Alva verslaat Lodewijk van
Nassau bij Jemgum.
1669. Belasting van den tienden, twintigsten en hon- derdsten penning.
1570. Allerheiligenvloed. Herman de Ruyter bemach- ------ tigt Loevenstein.
1572. De Watergeuzen veroveren Den Briel. Lu-
mey. Vele steden vallen van Spanje af.
Lodewijk van Nassau verovert Bergen , in
Henegouwen.
1572. De Martelaren van Gorkum in Den Briel ter dood gebracht. Alva herneemt Bergen.
Zutfen , Naarden en Haarlem door Don
Frederik de Toledo heroverd.
|
||||||||||
|
ï15
|
||||||||||
|
73. Beleg en ontzet van Alkmaar. Slag op de Zui-
|
||||||||||
|
derzee. Bossn gevangen genomen. Alva vertrekt.
Requesens volgt hem op.
1574. Inname van Middelburg. Beleg van Lei- den Slag op de Mookerheide. D\'Avila. Lodewijk en Hendrik van Nassau komen
|
||||||||||
|
14
|
|||||||||||||||||||||
|
om. Leiden opnieuw belegerd en ontzet.
Valdez. 576. Requesens sterft. Spaansche Furie te Antwerpen. |
|||||||||||||||||||||
|
f*
|
|||||||||||||||||||||
|
Wzi
|
Pacificatie van Gent.
Don Juan , landvoogd. Eeuwig edict. |
||||||||||||||||||||
|
Amsterdam verlaat de Spaansche zijde. Slag
bij Gembloux. Parma. Dood van Don Juan. 1579. Unie van Utrecht. Jan van Nassau. Ver-
drag van Atrecht. Parma verovert Maas- tricht en Den Bosch. 1580. Banvonnis tegen Oranje. Zijn Verdedigingsge-
schrift. (Apologie.) 1581. Afzwering van Pilips. Anjou. Matthias
van Oostenrijk vertrekt. |
|||||||||||||||||||||
|
DERDE TIJDVAK.
Tan de afzwerlng van Filips II tot de Fransche
overheersching, 1581 1795. |
|||||||||||||||||||||
|
STADHOUDERS
|
|||||||||||||||||||||
|
van Bolland, Zeeland, enz.
|
van Friesland, (Groningen
en Drrnte): Willem Lodewijk 1584-1620. Ernst Casimir. . 1620-1632. Hendrik Casimirl 16321640. Willem Frederik 1640 1664. Hend Casimir II 1664 1696. Joh. Willem Friso 1696-1711. Willem Karel Hendrik Friso 1711-1747.
|
||||||||||||||||||||
|
Maurits. . . . 15851f*25.
Frederik Hendrik 1625 1647.
Willem II. . . 1647-1650.
Eerste Btadhou- derloos bestuur. 1650 1672.
Willem III. . 16721702.
Tweede stad hou- derloos bestuur. 1702 1747.
|
|||||||||||||||||||||
|
15
|
|||||
|
Er/stadhouders van alle gewesten :
Willem IV (Willem Karel Hendrik Friso). 1747-1751. Willem V..............1751-1795. 1583. Fransche Furie te Antwerpen. Oranje wordt
de grafelijkheid over Holland en Zeeland opgedragenrf- 1584. Willem I te Delft door Balthazar Gerards
vermoord. Parma\'s veroveringen. 1585. Antwerpen door Parma ingenomen. Schei-
ding van Noord- en Zuid-Nederland. 1585. Leicester in de Nederlanden. Oldenbarne-
velt, \'s lands advocaat. Maurits, stadhouder van Holland en Zeeland, kapitein-generaal, admiraal. 1587. Leicester vertrekt.
1588. Inrichting der Staats-Stadhouderlijke regee-
ring. 1588. Onoverwinnelijke vloot. Medina-Sidonia.
Howard.
1590. Maurits, stadhouder van 5 gewesten. Ver- rassing van Breda. Héraugière. Zacharias
Janssen vindt te Middelburg de verrekijkers
uit.
1691. Maurits bemachtigt Zutfen , Deventer , Delfzijl, Hulst en Nijmegen.
1592. Dood van Parma. Steenwijk en Koevorden
veroverd. Eerste houtzaagmolen door Cor- nelis Cornelisz te Uitgeest gebouwd. 1694. Groningen met de Unie vereenigd. Linschoten
vaart naar bet Noorden. 1595. De Keyser en Houtman vinden den weg naar
de Oost. |
|||||
|
16
1596. Cadix vernield door Engelschen en Neder-
landers. Overwintering van Heemskerk en Barendsz. op Nova-Zembla. Albertus van Oostenrijk, landvoogd. Verbond met Frank- rijk en Engeland. 1597. Maurits wint den slag bij Turnhout. Varax.
1598. De Nederlanden aan Albertus en Isabella
afgestaan. Mendoza. Dood van Pilips II. Eerste reis om de wereld. Olivier van Noort. 1600. Slag bij Nieuwpoort. Mendoza gevangen
genomen. De mikroskoop door Lippershey uitgevonden. 16011604. Beleg van Ostende. Spinola.
1602. Oprichting der O. I. Compagnie. Olden-
barnevelt. 1606. Veldtocht van Spinola. Heinier Klaassens sneuvelt.
1607. Jacob van Heemskerk overwint de Spaansche vloot
bij Gibraltar en sterft den heldendood. 1609. Het twaalfjarig bestand te Antwerpen ge-
sloten. 1610. Begin der godsdiensttwisten. Remonstranten (Ar-
minius) en Contra-Remonstranten (Gomarus.) 1617. Eerste scherpe resolutie. Waardgelders.
1618. Tweede scherpe resolutie. De waardgelders afge-
dankt. Oldenbarnevelt, Hoogerbeets , Ledenberg en Hugo de Groot gevangen genomen. Synode van Dordrecht. 1619. Dood van Oldenbarnevelt Jan Pietersz. Ko?>*>
sticht Batavia. 1621. Einde van het twaalfjarig Bestand. W. I.
Compagnie. Do»d van Albertus. De ther- tnometer uitgevonden door Drebbel te Alk- maar. |
||||
|
17
|
|||||
|
162IT. Dood van Maurits. Prederik Hendrik. Spi-
nola verovert Breda. 1627. Frederik Hendrik bemachtigt Groenloo.
1628. Piet Hein neemt de Spaansche Zilvervloot.
1629. Verovering van Den Bosch door Frederik
Hendrik. Piet Hein sneuvelt tegen de Duin- kerker kapers. 1632. Roemrijke veldtocht langs de Maas. Maastricht
valt in de macht van Frederik Hendrik. 1633. Dood van Isabella. De Zuidelijke Neder-
landen weder aan Spanje. De Infant Ferdi- nand door Filips IV als landvoogd aangesteld. 1635. Verbond met Frankrijk.
1637. Frederik Hendrik verovert Breda. Dwaze tulpen-
handel.
1639. M. H. Tromp slaat de Spanjaarden bij Dnins. 1645. Met de verovering van Hulst komt Zeeuwsoh- , Vlaanderen aan de Republiek. 1647. Dood van Frederik Hendrik. Willem II.
1648. Munstersche vrede.
1650. Binnenlandsche twisten. Jacob de Witt. Loeven-
steinsche factie. Mislukte aanslag op Amsterdam. Dood van Willem II. 16571672. Eerste stadhouderlooze regeering.
1651. Groote vergadering in Den Haag. Jacob Cats.
jk De Navigatie-acte door Cromwell uitgevaardigd. 1652. Eerste Engelsche oorlog. M. H. Tromp.
Witte Cornelisz. de Witt. Jan en Cornelis Evertsen. M. A. de Ruyter. Slag bij Ply- mouth. 1663. Driedaagsche zeeslag tusschen Tromp en Blake.
Jan van Galen sneuvelt bij Livorno, Tromp bij Ter Heyde. Jan de Witt, raadpensionaris. |
|||||
|
«wa * juin Tan unjIUDICi
Onze laatste bezittingen in Brazilië gaan
verloren.
1656. Oorlog tusschen Zweden en Denemarken. Was- genaar van Obdam.
1657 Cbristiaan Huygens past den slinger op de uur. werken toe.
1658. Wassenaar verslaat Wrangel bij Kroonenburg.
1659. De Ruyter landt op Funen. Nyborg veroverd.
1660. Vrede van Kopenhagen. De Sont blijft vrij. .
1661. Vrede van Olinda, bekrachtigd door dien van D»n
Haag. De Nederlanders staan aan Portugal hnnne aanspraken op Brazilië af voor 8 millioen galden. 1662. Jan de Witt sluit een verbond met Lodewijk XIV
en Karel II. 1664. De Engelschen bemachtigen onze koloniën op de
westkust van Afrika, en Nieuw-Nederland in IS"oord-Amerika. De Ruyter herovert de eerste. 1665. Tweede Engelsche oorlog. Slag bij Lowest-
hoff. "Wassenaars schip vliegt in de lucht. Christoffel Bernard van Galen, bisschop van Munster, bondgenoot der Engelschen. 1666. Vierdaagsche zeeslagTJijForeland. TweedaagsëEë""
bij Duinkerken. De Ruyters roemrijke terugtocht. 1667. Tocht naar Chattam. Vrede van Breda.
Nieuw-Nederland verruild tegen Suriname. Eeuwig edict. Straatlantaarns en slangbrand- spuiten ingevoerd door J. v. d. Heyden. Drievoudig verbond (Triple-alliantie) tusschen de Republiek, Engeland en Zweden. Lodewijk XIV tot den vrede van Aken gedwongen. 1672. Frankrijk, Engeland, Munster en Keulen
beoorlogen onzen Staat. Slag bij Solebay. |
||||
|
19
|
|||||
|
Willem III, stadhouder. Moord der De
Witten. 1673. De Ruyter slaat de Engelsch-Fransche vloot bij
Sohooneveld en Kijkduin. Verrassing van Bonn. 1674. Vrede te Westminster met Engeland. Mun-
ster en Keulen insgelijks tot den vrede ge- dwongen. 1676. Strijd bij Stromboli. De Ruyter sneuvelt bij
Syracuse.
1678. Vrede te Nijmegen met Frankrijk. Slag w r.bjj. St. Deoys. \'ifiJSö. Veibo.iu k».. Augstmrg tegen Lodewijk XIV. 1688. Willem III verjaagt zijn schoonvader, Jaco-
bus II, van den Engelschen troon. Lode- wijk XIV verklaart Engeland en de Repu- bliek den oorlog. 1689. Het Weener-verbond vereenigt keizer Leopold,
Brandenburg, Hannover enz., Zweden, de Repu- bliek, Engeland, Spanje en Savoye tegen Frankrijk. 1690. Slag bij Fleurus. Zeeslag bij Bevesier.
1691. De soheepskameelen uitgevonden door Bakker te
Amsterdam. 1692. De Fransclie vloot bij kaap La Hogue vernietigd.
Slag bij Steenkerken. 1693. De Frausclien overwinnen bij Landen en Neer-
winden. 1697. Vrede vau Rijswijk. Willem III als koning
van Engeland erkend. Czaar Peter I be- zoekt ons land. 1698. Spanje bij een geheim tractaat verdeeld.
1700. Tweede verdeeling. Het testament van Karel II
wijst de geheele Spaansche monarchie toe aan Filips, kleinzoon van Lodewijk XIV. y -
|
|||||
|
20
|
|||||
|
1701. Haagsch verbond tusschen keizer Leopold I, Enge-
land, de Republiek, Portugal, Pruisen en de overige Duitsche vorsten, tegen Frankrijk en Spanje. 1702. W illem III sterft. Spaansche successie-oorlog.
17021747. Tweede stadhouderloos bestuur. Heinsius, raadpensionaris. (1689 1720.)
1704. De Hollanders en Engelschen veroveren Gibraltar. Slag bij Hochstadt.
1706. Slag bij Ramilües en Turijn. 1708. Overwinning bij Oudenaarde. Rijssel veroverd.
1709. Bloedige slag bij Malplaquet. Bouflers. Jan Wil-
lem Friso. 1711. Jan Willem Friso verdrinkt bij Moerdijk.
1T 13. Vrede van Utrecht. 1714. De Spaansche Nederlanden aan Oostenrijk.
1715. Barrière-tractaat te Antwerpen gesloten.
Venloo en eenige andere plaatsen in Opper- Gelder komen aan de Republiek. 1716. Buitengewone vergadering der Algemeene Staten.
1722. Earel VI richt eene 0.1. Compagnie op te Ostende. 1726. Schandelijk verdrag met den Dey van Algiers. 1731. Earel VI heft de Compagnie op. De Staten waar- borgen de Pragmatieke Sanctie. 1740. Oosten rij ksche successie-oorlog. De Staten
zenden hulp aan Maria Theresia. 1747. De Franschen veroveren Bergen op Zoom. Cron-
gtröm. Willem Karel Hendrik Friso (Willem IV) erfstadhouder der 7 Gewesten. 1748. Vrede van Aken.
1751. Dood van Willem IV. Willem V onder
voogdij zijner moeder, Anna van Engeland. De hertog van Brunswijk-Wolfenbuttel. |
|||||
|
21
|
|||||
|
1769. Dood van Anna. Brunswijk-Wolfenbuttel, voogd.
1766. Willem V, stadhouder. Acte van Consulentschap. 1780. De Amsterdamsche kooplieden sluiten een
handelsverdrag met de Vereenigde Staten. Derde Engelsche oorlog. 1781. Slag bij Doggersbank. J. A. Zoutman. Parker.
1784. Vrede van Parijs. Verlies van Negapatnam.
1785. Geschillen met Jozef LI bijgelegd te Fontainebleau.
1787. De prinses bij de Goejanverwelle-sluis te-
gengehouden. Inval der Pruisen Willem V in zijne waardigheid hersteld. 1788. Acte van Garantie. Bet stadhouderschap door alle
gewesten een deel der Unie verklaard. 1791. De West-Indische Compagnie vernietigd.
1793. De Franschen verklaren den oorlog aan
onzen stadhouder en aan den koning van Engeland. Dumouriez. Daendels. 1795. De Franschen , onder Pichegru en Daendels , in
Holland. Willem V wijkt naar Engeland. VIERDE TIJDVAK.
Tan de Fransche overlieersching tot de stichting van
het koninkrijk der Nederlanden , 1795 1813. 1795. Haagsch verdrag. Bataafsche Republiek. Oorlog
met Engeland. 1796. De vice-admiraal Lucas geeft zich over. Het Kaap-
land aan de Engelschen. 1797. De Winter bij Kamperduin geslagen en gevangen
genomen. 1798. De Oost-Indische Compagnie opgeheven. Eerste
Staatsregeling. (Grondwet.) |
|||||
|
1799. Engelschen en Bassen landen in Noord-Holland.
1801. Tweede Staatsregeling. Van onze koloniën blijft alleen Java over.
1802 Vrede van Amiëns. Wij herkrijgen onze bezittingen , behalve Ceylon.
1803. Hernieuwing van den oorlog met Engeland. Langzamerhand gaan onze koloniën weer
verloren.
1805. Derde Staatsregeling, li. J. Schimmelpenninck,
raadpensionaris. Wet op het lager onderwijs. (1806.) 1806. Holland , een koninkrijk , onder Lodewijk
Napoleon. Vierde Staatsregeling. Conti- nentaal-stelsel. 1807. Vlissingen aan Frankrijk. Oost-Friesland en Jever
aan Holland. Het springen van een kruitschip te Leiden. Daendels , gouverneur-generaal in de Oost. 1808. Overstrooming in Zeeland. Het volgende jaar in
~ "| Zuid-Holland en Gelderland. 1609. Nieuw Wetboek. (Code Napoléon.) De Engel-
schen bombardeeren Vlissingen en veroveren Walcheren, Schouwen en Dniveland. 1810. Ons land bij Frankrijk ingelijfd. Le Brun,
gouverneur. 1811. Daendels uit O. I. teruggeroepen. Java aan de
Engelschen. 1812. Napoleons tocht naar Rusland. (15.000
Nederlanders in zijn leger ) 1813. Slag bij Leipzig. De Nederlanders schudden
het Fransche juk af. Van Hogendorp, Van der Duyn van Maasdam. Limburg-Stirum. -------ee«©a------
|
|||||
|
■
|
|||||
|
VIJFDE TIJDVAK.
|
|||||
|
Tan de stichting Tan het Koninkrijk der Nederlanden
tot op onzen tijd, 1813 1898. Koningen :
Willem I. 1813 1840. Willem III 1849 1890.
Willem II. 1840 1849. Wilhelmina 1890 heden. 1814. Napoleon naar Elba. Engeland geeft ons de meeste
koloniën terug. Congres van Weenen. Vijfde Staatsregeling. 1815. Vereeniging van België met Nederland onder
Willem I. Napoleon weder in Frankrijk. Slag bij Waterloo. Zesde Staatsregeling. 1816. De Engelschen geven ons Java terng. Algiers
bedwongen door Exmouth en Van der Capellen. 1825. Opstand op Java. De Koek. Van Geen.
1830. De Koek eindigt den oorlog op Java.
Opstand in België. Conferentie te Londen. Scheiding van Nederland en België. Bom- bardement van Antwerpen. Chassé. Koopman. 1831. Dood van Van Speyk. Tiendaagsche veld-
tocht van den prins van Oranje. 1832. De Franschen bemachtigen de citadel van Ant-
werpen. Chassé. Koopman verbrandt de vloot. 1839. Vrede met België te Londen.
1840. Zevende Staatsregeling. Willem I doet af-
stand. (In 1843 sterft hij te Berlijn.) Wil- lem II, Koning. 1844. Minister Van Hall brengt eene geldleening van
127 millioen gulden tot stand. |
|||||
|
24
|
|||||
|
1848. Achtste Staatsregeling.
1849. Dood van Willem II. Willem III. Bali
onderworpen. Michiels. Van Swieten. 1852. Droogmaking van het Haarlemmermeer
voltooid. 1853. Herstelling der Bisschoppelijke Hiërarchie in
Nederland. Eén Aartsbisdom en vier Bis- dommen. 1857. Nieuwe wet op het Lager Onderwijs. Van Eap-
pard.
1859. Afschaffing der slavernij in Oost-Indië. (In 1862 ook in de West).
1861. Vreeselijke overstrooming in bet Maas-Waalsche en in de Meierij.
1863. Het Middelbaar Onderwijs geregeld. Thorbecke. 1866. Luxemburg van den Duitschen bond gescheiden. 1871. De brug over het Hollandsch Diep voltooid.
1872. Onze bezittingen in Opper-Guinea aan Engeland
afgestaan. 1873. Begin van den oorlog met Atjeh. Kohier.
1874. Nieuwe expeditie onder Van Swieten. Hij be-
machtigt den Kraton. 1876. Wet op het Hooger Onderwijs. Heemskerk.
1878. Nieuwe wet op het Lager Onderwijs. Kappeyne. 1887. Herziening der grondwet van 1848. 1889. Wijziging der wet op het Lager Onderwijs. Mackay.
1890. Dood van Willem III. Luxemburg van
Nederland gescheiden. Wilhelmina , onder voogdij harer moeder. 1894. Opstand op Lombok.
1895. Lombok aan het Nederlandsen gezag onderworpen.
1898. Kroning van H. M. Wilhelmina. |
|||||
|
Ter Drukkerjj van het H. K. JoNfïENs-Weeshuis: zijn
de volgende werkjes over de Geschiedenis uitgegeven. Kleine Bijbelsche Geschiedenis voor R. K. Scholen.
Ouil Testament. Versierd mei vele gravuren. Dito, Nieuv) Testament.
Geschiedenis van h<>i Oude Testament lengebruike
van Katholieke scholen en huisgezinnen.
Dito, Nieuw Testament
Geschiedenis des Vaderlands, ten dienste van Kath.
Scholen.
De Jonge Nederlander, leeshoek over Vaderlandsche
Geschiedenis, voor de middelklas der lagere school. Schets onzer Vaderlandsche Geschiedenis. Voor
de hoogste klas der lagere scholen. Goei zicht der Vaderlandsche Geschiedenis ten ge-
hruike van Katholieke scholen. Beknopt overzicht en Tijd-rekenkundige tafel
van de voornaamste Gebeurtenissen der Algemeene Geschiedenis. Tijdtafel onzer Vaderlandsche Geschiedenis, ten
dienste van Scholen voor gewoon en uitgebreid Lager. Onderwijs. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||