J

K E A M E R S\'

WOORDENTOLK

VERKORT

BEVATTENDE DE VERTALING EN VERKLARING VAN DE MEEST GEBRUIKELIJKE

VREEMDE WOORDEN EN UITDRUKKINGEN.

WAARVAN DE KENNIS VOOR DEN AMBTENAAR, KOOPMAN, FABRIKANT, KUNSTENAAR, DAGBLADLEZER ENZ.

EENE DAGELIJKSC\'IE BEHOEFTE IS

ELFDE DRUK

Geheel herzien en aanzienlijk ver pieêP- »

derd en verbeterd ® C

GOUDA G. R. VAN GOOR ZONEN

VOORBERICHT.

0_P nitnoodiginy der Vipers .......

^quot;quot;l IZZnfld\' lit het Engelsch en andere nieum Men

loc,er merscort, „epa-rd aan HeUandW for-,Wr ah eene groote verbetering beschouwd worden.

r.

•r rf»» dae letcnopte verzamehng geven kan, neme :r::::z::^^.anden^.

ientoli\') ter hand. die onlangs venehenen .s.

H. V!. F. BOKTE.

tolk. bevattende de ^Ve^¹.quot;^s „ggchriften van allerlei aard, m Woorden en Zegswijzen, die in ^ _del Bedrijf, enz. ^v°^otV%£™\'

de Taal Jquot; . ^Sam,^e°\'^eJ^V\'quot;fi^,it_aSr£k en 3« Klemtoon d.erWoot-

S balflederen band t «0\'^amp;

Verklaring der verkortingen en teekens.

Het korte streepje (-) moet somwglen het eerste gedeelte van het onuiiddellgk voorafgaande woord, soms ook het laatste gedeelte van een volgend woord vervangen (bv. overladen, -stelpen, lees: overstelpen; toon- of klankleer, lees: toonleer). — Dat hetzelfde teeken, waar het tusschen twee woorden staat (bv. te-goed), ae samenkoppeling dier woorden aanduidt, behoeft wel niet gezegd te worden.

De komma-punt (;) strekt ter afscheiding van de verschillende of gewijzigde beteekenissen van een en hetzelfde woord.

De woorden aan \'t hoofd van ieder artikel beginnen öf met eene kapitale, öf met eene kleine letter. Door de eerste worden de zelfstandige naamwoorden, ook de van eigennamen afgeleide bgvoeglgke naamwoorden aangeduid ; al de andere woordensoorten hebben een kleine aanvangsletter.

Het woord, dat aan \'t hoofd van een artikel staat, wordt, bg herhaling daarvan in dezelfde alinea, vaak uitgedrukt door de eerste letter met een punt daarachter.

Krjjgt zoodanig herhaald woord eene buigingsletter (hier doorgaans de e) achter zich, dan geschiedt die herhaling dikwijls door de voorletter gevolgd door een hyphen

en de buigingsletter (bv. apostolisch.....; a-e kamer,

lees: apostolische kamer).

A.

a, (fr. ?t) voor, toproii, om (h. v. de meter a 1 p-l., togen Aquot;, — anno, in liet jaar. [1 gl, de meter.)

A. — are, vierkante roede. (voor Christus.

A. a. c. (of Ch.) Anno ante Christum, liet(in het) jaav A. C. — anno Christ!, in \'t jaar van Christus, d. i. na Christus\' geboorte. (hoorte.

A. C. (Ch.) n. (ante Christum natum) voor Christus ge-A. D. — anno Domino, in \'t jaar onzes Heeren. A. M. — anno mundi, in \'tjaar der wereld; ook: — ar-

tium magister, meester der vrge kunsten.

a. m. (op het adres van hrieven) — amica manu, met vriendenhand.

A. amp; O. — Alpha amp; omega (eerste en laatste letter van

\'t gr. alphabeth), begin en einde, eerste en laatste, ab, van.

ab extra, van buiten af.

Abaliënétie, vervreemding, overgang van eigendom, abaliëneeren, vervreemding; afkeerig of afvallig maken. Abandón, afstand, overgave; recht van afstand; hulpe-Abandóno, gelaten (in de muz.) (looze toestand,

abandonneeren, verlaten, laten varen, opgeven. Abandonnement, verlating, afstanddoening, afstand. amp; bas! naar beneden! er onder! weg met!

Abat-jour, keldervenster, vallicht, koekkoek; (ook:) sier-Ijjk uitgesneden papier over den ballon v. een lamplicht. Abattement, neerslachtigheid, verslagenheid, uitputting. Abattoir, slachthuis, slachtplaats.

abattü, neerslachtig, moedeloos; afgemat.

Abba, vader. (of prove heeft.

Abbé, abt; wereldgeestelijke in Frankrijk, die nog geenc abdij Abbreviatie, verkorting, afkorting, (in/,, van een woord). Abbreviatuur, verkorting, z. Abbreviatie.

Abbreviëeren, verkorten, afkorten, (inz. een woord). Abcés, of Abscés, gezwel, ettergezwel, etterbuil. Abderiseeren, beuzeltaal, zotteklap uitslaan, beuzelen. Abderieten, inwoners van de oude gr.-stad Abdera, wegens hunne onnoozelheid vermaard; (vandaar in \'t algemeen :) onnoozele menschen, stumperds. sukkels. Abderitisch, onnoozel, zot, ongergmd, belachelijk.

ELFDE DRUK. i

2 Abdicatie—a bon droit

Abdicatie, vrijwillige nederlegging van een waardigheid;

vrywillige afstand van een recht. (opgeven,

abdiceeren, abdiqueeren, afstand doen; zyne aanspraak abdominaal, tot het onderlijf hehoorende.

Abductie, af- of wegvoering.

Aberratie, afdwaling, afwijking, onregelmatigheid.

ab hoe et ab hac, in \'t wild, in \'t honderd, zonder orde

of regel, van den os op den ezel.

abhorreeren, verafschuwen, een afgrijzen hebben. Abhorréntie, Abhorrescéntie, afschuw, afgrijzen.

Abime, afgrond. (moed benemen,

abimeeren, te gronde richten, in een afgrond storten, den ab initio, van het begin af.

ab intestéto, zonder uiterste-wilsbeschikking of testament, ab irato, in een vlaag van toorn.

Abituriënt, hij die eene school verlaat om naar eenehoo-gere te gaan b. v. van het gymnasium naar de academie. Abituriénten-examen, eindexamen.

abjéct, laag, verachtelijk, laaghartig.

Abjéctie, wegwerping, laaghartigheid, zelfverlaging. Abjudicatie, gerechtelüke ontzegging.

abjudiceeren, gercchtelyk ontzeggen.

Abjurótie, afzwering.

abjureeren, afzweren, met een eed loochenen.

Ablactatie, het spenen der zuigelingen.

Ablata, gestolen dingen.

Ablativus, Ablatief, zesde naamval (nemer, derver). Ablegaat, pauselyk gezant.

Ablutie, wassching, reiniging, enz., die door dezen en genen godsdienst wordt voorgeschreven, hand wassching, Abnegótie, verloochening; weigering, ontzegging.

abnórm, abnormaal, tegen den regel; gebrekkig, misvormd. Abnormiteit, afwyking van den regel; misvormdheid. aboleeren, afschaffen, opheffen (b. v. wetten).

Abolitie, opheffing, afschaffing.

Abolitionist, afschaffer, inzonderheid iemand, die de af-

schaffing der slavcrny begeert of voorstaat, abominabel, afschuwelyk, verfoeielyk.

Abominatie, verfoeiing; verwensching.

abomineeren, verfoeien, vervloeken, eenen afschuw hebben, abondant, Abondantie, enz., zie abundant, enz. amp; bon droit, met rccht.

è bon marché—Absolutisme 3

amp; bon marché, goedkoop.

Abonnement, voorafbestelling, inteekening.

abonneeren (zich), inteekenen, vooruitbestellen. Abonnent, inteekenaar.

abordage, aanlanding; entering; het aanspreken, abordeeren, aanlanden ; enteren; aanspreken.

ab origine, van het begin af. (land.

Aborigines, oorspronkelyke of eerste bewoners van een aborteeren, eene miskraam krygen, te vroegtyd, bevallen. Abórtus, ontydlge bevalling, miskraam; (in rechten);

abortus procuratio, opzettelyke vruchtafdryving. aboucheeren, een mondgesprek houden.

Abouchement, mondeling onderhoud.

ft bout, op het iiiterste; radeloos; ft bout portant, van

zeer naby (b. v. op iemand schieten).

ab ovo, van het begin af.

ab ovo usque ad mala, van het begin tot het eind. Abracadabra, niets beteekenende, .zinledige taal; toover-woord, als amulet op een driehoekig briefje geschreven. Abregé, uittreksel, korte inhoud.

abregeeren, verkorten, kort samenvatten.

abréviêeren, z. abb—.

Abrivent, windscherm.

Abrogatie, afschaffing, opheffing, b. v. van eene wet door

eene latere, die de voorgaande te niet doet. abrogeeren, afschaffen, buiten werking stellen. (bereid, abrupt, afgebroken, onsamenhangend, plotseling, onvoor-abruteeren, abrutisseeren, verdierlyken, tot een heest

maken, geheel verstompen.

Abrüptie, afbreking; het plotseling zwygen in de muziek. Absces, zie abces.

absent, afwezig; verstrooid van gedachten.

absenteeren (zich), zich verwijderen.

Absenten, afwezigen.

Absentie, afwezigheid; verstrooidheid van gedachten. Absentisme, het gedurig afwezig zyn, inz. de gewoonte der lersche grondeigenaars om buiten Ierland te wonen. Absint, alsem, alsemdrank.

absit invidia, nyd of afgunst ter zyde.

absolument, volstrekt, gebiedend, noodzakelyk.

Absolutie, vrijspreking van zonden. (voering.

Absolutisme, willekeurige heerschappy, onbeperkte gezag-

4 Absolutist—accelereeren

Absolutist, aanhanger d. onbeperkte alleenlieerschappy. absoluut, volstrekt; op zicli zeiven; onbepaald, onafhan-

kelgk; onvoorwaardelgk.

Absoluutheid, onbeperktheid, onbepaaldheid.

absolveeren, vryspreken, de absolutie geven; voleinden absorbeeren, inzuigen, opslorpen, verzwelgen.

Absórptie, inzuiging, opslorping.

abstineeren (zich)\' zich onthouden.

abstinént, onthoud/.aam, matig.

Abstinéntie, onthouding, inz. van spys elf drank. Abstinéntie-dagen, vastendagen. (dacht

abstract, afgetrokken; op zich zelf beschouwd; enkel ge-Abstréctie, afzondering; verstrooidheid van gedachten, abstraheeren, afzonderen, aftrekken; uit eene zaak iets af-absürd, ongerijmd, zot, onverstandig, onnoozel. (leiden. Absurditeit, ongeremdheid, strydighcid met de rede, on-Abuis, vergissing, misrekening. (zin, bespottelijkheid. Abundant, rgkeiyk, overvloedig.

abundantie, overvloed, rykdom.

abundeeren, overvloeien, overvloed hebben.

ab uno disce omnes, uit een enkele moogt gij de overige leeren kennen.

ab urbe condita (a. u. c.)» van den bouw der stad d. i.

van de stichting van Rome. (zich vergissen,

abuseeren, misbruik maken; misleiden; zich abuseeren, abusief, per abuis, bg vergissing; bedrieglijk.

abusus non tollit usum, het misbruik sluit liet (behoorlyk)

gebruik niet uit.

a. c. anno currente, in den loop van het\'jaar, annicur-

rentis, van \'t loopend jaar.

Academie, hoogere oefenschool voor een of ander vak of faculteit; gezelschap van geleerden, van kunstenaars, (ook, maar minder goed, voor :) hoogeschool, universiteit. Acajou, mahoniehout.

a capite ad calcem, van het hoofd tot de voeten(eig. hiel), accarezzevole, streelend, vleiend.

accableeren, overladen, -stelpen, bezwaren, nederdrukkeu.

Accablement, neerslachtigheid; hartzeer.

Accapareur, woekerachtige opkooper.

accedeeren, by vallen; toestemmen.

Acceleratie, versnelling, bespoediging.

accelereeren, bespoedigen, versnellen, verhaasten.

Accént—Acclüsum. 5

Accént, de toon en nadruk op lettergreep en woord, klemtoon ; een toonteeken op eene letter; gewestelijke of plaatselijke uitspraak, tongval. (toonteekens.

Accentuatie, toonaanduiding, klemlegging; plaatsen der Accépt, z. Acceptatie.

acceptabel, aannemelijk, aanneembaar.

Acceptant, degene, die een op hem getrokken wissel door

zijne naamteekening goedkeurt.

Acceptétie, aanneming. (Men verstaat daaronder de hand-teekening eens koopmans onder eenen wissel, met liet woord geaccepteerd ; liet is eene formeele verklaring, dat men dien op den vervaltijd zal betalen), accepteeren, aannemen; met zyne naamteekening voor geldig en goed erkennen. (woord.

Accéptie, aanneming; aangenomen beteekenis van een Accés, toegang, vergunning, inz. de toestemming tot verkeer over een meisje; aanval (bv. van eene koorts), accessibel, toegankelyk, genaakbaar.

Accéssie, aanwas, vermeerdering, toeneming; (ook:) toestemming, toetreding (bv. tot een verdrag).

Accéssist, iemand, die onbezoldigd wordt aangesteld met het uitzicht om eene hoogere plaats met bezoldiging te verkrijgen.

Accessit, de tweede prjjs, bgprys.

accessoir, bykomend, toegevoegd, bybehoorend. Accessóriën, bybehoorende zaken, aanhangsels, acciaccéto, onstuimig.

Accident, toeval, voorval; (ook:) lichamelijk ongemak. Accidentélla, toevalligheden.

accidenteel, toevallig.

Accidéntiën, toevallige ambtsvoordeelen, buitenkansjes. Accident! musicali, bytonen (in de muz.)

Accijns of Accijs, waren-impost, verbruiksbelasting. Acclamétie, toejuiching, luide goedkeuring; bij acclama-tie aannemen, zyne goedkeuring in vergaderingen met gej uich, handgeklap, getrappel, eenparig uitbrengen, zoodat de opneming der bijzondere stemmen onnoodig wordt. Acclimatétie, gewenning aan \'t klimaat.

acclimatiseeren, aan eene vreemde plaats, hemelstreek

of klimaat gewennen, iuheemsch maken.

accludeeren, aan-, by- en insluiten.

Acclüsum^ ingesloten of bygaand stuk, bijlage.

6 Accolade—Accusatie.

Accoléde, omhelzing; ridderslag; haakjes ter verbinding

van woorden of regels of wel van noten.

accoieeren, omarmen; samenvatten, ompalen. Accommodatie, aanpassing, schikking ; toegevendheid ; in-schikkelykheid; A. van het oog, vormverandering der ooglens, waardoor het oog, om duidelijk te zien, zich accommodeert of schikt naar den afstand der voorwerpen, accommodeeren (zich), een vergelijk treffen, met zyne schuldeischers eenc overeenkomst, schikking in der minne treffen; accommodeeren, in orde brengen, opmaken. Accommodement, inrichting, toerichting; schikking, vergelijk, inz. van een koopman met zijne schuldeischers. accompagneeren, vergezellen, begeleiden; den zan^ met muziek begeleiden, medespelen. (speelt of zingt.

Accompagnement, begeleiding, wat men met een ander Accomplissement, vervulling, voltrekking.

Accoord, verdrag, vergelijk; overeenstemming, welluidende

samenklank van speeltuigen.

accordébel, overeenstemmend, vereenigbaar, voor bewilliging vatbaar. (overeenstemmen, accordeeren, een vergelijk treffen ; toestaan, bewilligen, accostébel, genaakbaar, handelbaar.

accosteeren, op zgde komen ; aanspreken.

Accouchemént, bevalling, verlossing.

Accoucheur, vroedmeester ; Accoucheuse, vroedvrouw, accoupleeren, paren, samenvoegen, koppelen. Accoutumance, verwendheid, kwade gewoonte, accrediteeren, in vertrouwen brengen, krediet verschaffen, iemand door aanbeveling by eenen derde vertrouwen doen schonken; een geaccrediteerd gezant is zulk een, die zich bij een vreemd hof aan den vorst heeft doen voorstellen en deze zgne kredietbrieven overhandigd heeft. Accres, Accrescéntie, aanwas, toeneming.

accresseeren, aanwassen, toenemen; aanbesterven. Accueil, onthaal, ontvangst, bejegening.

accueilleeren, ontvangen, onthalen ; verwelkomen. Accumulatie, aangroeiing, ophooping, opeenstapeling, accumuleeren, opeenhoopen, samenhoopen.

accuraat, nauwkeurig, stipt, juist. (liefde tot orde. Accuratésse, nauwkeurigheid, stiptheid, zorgvuldigheid j accusébel, beschuldigbaar, te beschuldigen.

Accusétie, beschuldiging, aanklacht.

Accusativus—acroamatisch 7

Accusativus, Accusatief, vierde naamval (voorwerp, Ijjder). accuseeren, beschuldigen, aanklagen; bericht geven (van de ontvangst eens briefs, enz.) (beid.

Acerbiteit, wrangheid; bitterheid, hardheid, onvriendelyk-Acetéten, azjjnzure zouten.

achalandeeren, beklant maken, klanten of koopers lokken. amp; charge, ten laste; getuigen ^ charge, tegengetuigen, getuigen die ten nadeelc des beschuldigden spreken, d. i. door het openbaar ministerie zijn opgeroepen, achemineeren, den weg banen; in gang brengen, è cheval, te paard, schrylings.

acheveeren, afmaken, voltooien; volmaken.

Achilles\'hiel, eene kwetsbare plaats.

Acholic, gebrek aan gal; Indische cholera.

Achor, hoofdzeer, melkkorst hg kinderen.

Achromasie, opheffing, vernietiging der kleuren, achrométisch, kleurloos, ongekleurd (van kykglazen). Achromatopsie, onvermogen om de kleuren te ondcrschei-Acidum, een zuur. (den.

Acidotie, verzuring.

Aciditeit, zuurheid.

Acidimeter, zuurmeter.

Acoliet, altaardienaar; volgeling, aanhanger.

è compte, ter gedeeltelyke betaling, op afrekening, in amp; conditión, op voorwaarde. (mindering.

Aconfet, wolfswortel.

a cónto, op rekening, in vermindering.

a cónto nuóvo, op nieuwe rekening.

a cósti, a?.daar, op uwe plaats, ten uwent, in uwe stad. ^ couvert, beschut. (gen.

acquireeren, verkregen, zich eigen maken, in bezit kry-Acquisitie, verwerving; verworven eigendom.

Acquit, kwyting, quitantie, ontvangbewijs (by wissels wordt het gewoonlyk op de keerzyde geschreven, en beteekent dat men de in den wissel staande som ontvangen heeft); eerste stoot, uitstoot; plaats waar de gemaakte biljartbal wordt gezet. (ven. acquiteeren, verrichten, tot stand brengen ; quitantie ge-Acre, een £ hectare lands (in Eng. en Amer.) acroamatisch, hoorbaar; op de rede gegrond; moeilyk te verstaan; geheim; acroamatische leervorm, samenhangende voordracht, waarby de leerling slechts luistert,

6 Accolade—Accusatie.

Accoléde, omhelzing; ridderslag; haakjes ter verbinding

van woorden of regels of wel van noten.

accoieeren, omarmen; samenvatten, ompalen. Accommodatie, aanpassing, schikking ; toegevendheid ; in-schikkelykheid; A. van het oog, vormverandering der ooglens, waardoor het oog, om duidelijk te zien, zich accommodeert of schikt naar den afstand der voorwerpen, accommodeeren (zich), een vergelijk treffen, met zyne schuldeischers eenc overeenkomst, schikking in der minne treffen; accommodeeren, in orde brengen, opmaken. Accommodement, inrichting, toerichting; schikking, vergelijk, inz. van een koopman met zijne schuldeischers. accompagneeren, vergezellen, begeleiden; den zan^ met muziek begeleiden, medespelen. (speelt of zingt.

Accompagnement, begeleiding, wat men met een ander Accomplissement, vervulling, voltrekking.

Accoord, verdrag, vergelijk; overeenstemming, welluidende

samenklank van speeltuigen.

accordébel, overeenstemmend, vereenigbaar, voor bewilliging vatbaar. (overeenstemmen, accordeeren, een vergelijk treffen ; toestaan, bewilligen, accostébel, genaakbaar, handelbaar.

accosteeren, op zgde komen ; aanspreken.

Accouchemént, bevalling, verlossing.

Accoucheur, vroedmeester ; Accoucheuse, vroedvrouw, accoupleeren, paren, samenvoegen, koppelen. Accoutumance, verwendheid, kwade gewoonte, accrediteeren, in vertrouwen brengen, krediet verschaffen, iemand door aanbeveling by eenen derde vertrouwen doen schonken; een geaccrediteerd gezant is zulk een, die zich bij een vreemd hof aan den vorst heeft doen voorstellen en deze zgne kredietbrieven overhandigd heeft. Accres, Accrescéntie, aanwas, toeneming.

accresseeren, aanwassen, toenemen; aanbesterven. Accueil, onthaal, ontvangst, bejegening.

accueilleeren, ontvangen, onthalen ; verwelkomen. Accumulatie, aangroeiing, ophooping, opeenstapeling, accumuleeren, opeenhoopen, samenhoopen.

accuraat, nauwkeurig, stipt, juist. (liefde tot orde. Accuratésse, nauwkeurigheid, stiptheid, zorgvuldigheid j accusébel, beschuldigbaar, te beschuldigen.

Accusétie, beschuldiging, aanklacht.

Accusativus—acroamatisch 7

Accusativus, Accusatief, vierde naamval (voorwerp, Ijjder). accuseeren, beschuldigen, aanklagen; bericht geven (van de ontvangst eens briefs, enz.) (beid.

Acerbiteit, wrangheid; bitterheid, hardheid, onvriendelyk-Acetéten, azjjnzure zouten.

achalandeeren, beklant maken, klanten of koopers lokken. amp; charge, ten laste; getuigen ^ charge, tegengetuigen, getuigen die ten nadeelc des beschuldigden spreken, d. i. door het openbaar ministerie zijn opgeroepen, achemineeren, den weg banen; in gang brengen, è cheval, te paard, schrylings.

acheveeren, afmaken, voltooien; volmaken.

Achilles\'hiel, eene kwetsbare plaats.

Acholic, gebrek aan gal; Indische cholera.

Achor, hoofdzeer, melkkorst hg kinderen.

Achromasie, opheffing, vernietiging der kleuren, achrométisch, kleurloos, ongekleurd (van kykglazen). Achromatopsie, onvermogen om de kleuren te ondcrschei-Acidum, een zuur. (den.

Acidotie, verzuring.

Aciditeit, zuurheid.

Acidimeter, zuurmeter.

Acoliet, altaardienaar; volgeling, aanhanger.

è compte, ter gedeeltelyke betaling, op afrekening, in amp; conditión, op voorwaarde. (mindering.

Aconfet, wolfswortel.

a cónto, op rekening, in vermindering.

a cónto nuóvo, op nieuwe rekening.

a cósti, a?.daar, op uwe plaats, ten uwent, in uwe stad. ^ couvert, beschut. (gen.

acquireeren, verkregen, zich eigen maken, in bezit kry-Acquisitie, verwerving; verworven eigendom.

Acquit, kwyting, quitantie, ontvangbewijs (by wissels wordt het gewoonlyk op de keerzyde geschreven, en beteekent dat men de in den wissel staande som ontvangen heeft); eerste stoot, uitstoot; plaats waar de gemaakte biljartbal wordt gezet. (ven. acquiteeren, verrichten, tot stand brengen ; quitantie ge-Acre, een £ hectare lands (in Eng. en Amer.) acroamatisch, hoorbaar; op de rede gegrond; moeilyk te verstaan; geheim; acroamatische leervorm, samenhangende voordracht, waarby de leerling slechts luistert,

6 Accolade—Accusatie.

Accoléde, omhelzing; ridderslag; haakjes ter verbinding

van woorden of regels of wel van noten.

accoieeren, omarmen; samenvatten, ompalen. Accommodatie, aanpassing, schikking ; toegevendheid ; in-schikkelykheid; A. van het oog, vormverandering der ooglens, waardoor het oog, om duidelijk te zien, zich accommodeert of schikt naar den afstand der voorwerpen, accommodeeren (zich), een vergelijk treffen, met zyne schuldeischers eenc overeenkomst, schikking in der minne treffen; accommodeeren, in orde brengen, opmaken. Accommodement, inrichting, toerichting; schikking, vergelijk, inz. van een koopman met zijne schuldeischers. accompagneeren, vergezellen, begeleiden; den zan^ met muziek begeleiden, medespelen. (speelt of zingt.

Accompagnement, begeleiding, wat men met een ander Accomplissement, vervulling, voltrekking.

Accoord, verdrag, vergelijk; overeenstemming, welluidende

samenklank van speeltuigen.

accordébel, overeenstemmend, vereenigbaar, voor bewilliging vatbaar. (overeenstemmen, accordeeren, een vergelijk treffen ; toestaan, bewilligen, accostébel, genaakbaar, handelbaar.

accosteeren, op zgde komen ; aanspreken.

Accouchemént, bevalling, verlossing.

Accoucheur, vroedmeester ; Accoucheuse, vroedvrouw, accoupleeren, paren, samenvoegen, koppelen. Accoutumance, verwendheid, kwade gewoonte, accrediteeren, in vertrouwen brengen, krediet verschaffen, iemand door aanbeveling by eenen derde vertrouwen doen schonken; een geaccrediteerd gezant is zulk een, die zich bij een vreemd hof aan den vorst heeft doen voorstellen en deze zgne kredietbrieven overhandigd heeft. Accres, Accrescéntie, aanwas, toeneming.

accresseeren, aanwassen, toenemen; aanbesterven. Accueil, onthaal, ontvangst, bejegening.

accueilleeren, ontvangen, onthalen ; verwelkomen. Accumulatie, aangroeiing, ophooping, opeenstapeling, accumuleeren, opeenhoopen, samenhoopen.

accuraat, nauwkeurig, stipt, juist. (liefde tot orde. Accuratésse, nauwkeurigheid, stiptheid, zorgvuldigheid j accusébel, beschuldigbaar, te beschuldigen.

Accusétie, beschuldiging, aanklacht.

Accusativus—acroamatisch 7

Accusativus, Accusatief, vierde naamval (voorwerp, Ijjder). accuseeren, beschuldigen, aanklagen; bericht geven (van de ontvangst eens briefs, enz.) (beid.

Acerbiteit, wrangheid; bitterheid, hardheid, onvriendelyk-Acetéten, azjjnzure zouten.

achalandeeren, beklant maken, klanten of koopers lokken. amp; charge, ten laste; getuigen ^ charge, tegengetuigen, getuigen die ten nadeelc des beschuldigden spreken, d. i. door het openbaar ministerie zijn opgeroepen, achemineeren, den weg banen; in gang brengen, è cheval, te paard, schrylings.

acheveeren, afmaken, voltooien; volmaken.

Achilles\'hiel, eene kwetsbare plaats.

Acholic, gebrek aan gal; Indische cholera.

Achor, hoofdzeer, melkkorst hg kinderen.

Achromasie, opheffing, vernietiging der kleuren, achrométisch, kleurloos, ongekleurd (van kykglazen). Achromatopsie, onvermogen om de kleuren te ondcrschei-Acidum, een zuur. (den.

Acidotie, verzuring.

Aciditeit, zuurheid.

Acidimeter, zuurmeter.

Acoliet, altaardienaar; volgeling, aanhanger.

è compte, ter gedeeltelyke betaling, op afrekening, in amp; conditión, op voorwaarde. (mindering.

Aconfet, wolfswortel.

a cónto, op rekening, in vermindering.

a cónto nuóvo, op nieuwe rekening.

a cósti, a?.daar, op uwe plaats, ten uwent, in uwe stad. ^ couvert, beschut. (gen.

acquireeren, verkregen, zich eigen maken, in bezit kry-Acquisitie, verwerving; verworven eigendom.

Acquit, kwyting, quitantie, ontvangbewijs (by wissels wordt het gewoonlyk op de keerzyde geschreven, en beteekent dat men de in den wissel staande som ontvangen heeft); eerste stoot, uitstoot; plaats waar de gemaakte biljartbal wordt gezet. (ven. acquiteeren, verrichten, tot stand brengen ; quitantie ge-Acre, een £ hectare lands (in Eng. en Amer.) acroamatisch, hoorbaar; op de rede gegrond; moeilyk te verstaan; geheim; acroamatische leervorm, samenhangende voordracht, waarby de leerling slechts luistert,

6 Accolade—Accusatie.

Accoléde, omhelzing; ridderslag; haakjes ter verbinding

van woorden of regels of wel van noten.

accoieeren, omarmen; samenvatten, ompalen. Accommodatie, aanpassing, schikking ; toegevendheid ; in-schikkelykheid; A. van het oog, vormverandering der ooglens, waardoor het oog, om duidelijk te zien, zich accommodeert of schikt naar den afstand der voorwerpen, accommodeeren (zich), een vergelijk treffen, met zyne schuldeischers eenc overeenkomst, schikking in der minne treffen; accommodeeren, in orde brengen, opmaken. Accommodement, inrichting, toerichting; schikking, vergelijk, inz. van een koopman met zijne schuldeischers. accompagneeren, vergezellen, begeleiden; den zan^ met muziek begeleiden, medespelen. (speelt of zingt.

Accompagnement, begeleiding, wat men met een ander Accomplissement, vervulling, voltrekking.

Accoord, verdrag, vergelijk; overeenstemming, welluidende

samenklank van speeltuigen.

accordébel, overeenstemmend, vereenigbaar, voor bewilliging vatbaar. (overeenstemmen, accordeeren, een vergelijk treffen ; toestaan, bewilligen, accostébel, genaakbaar, handelbaar.

accosteeren, op zgde komen ; aanspreken.

Accouchemént, bevalling, verlossing.

Accoucheur, vroedmeester ; Accoucheuse, vroedvrouw, accoupleeren, paren, samenvoegen, koppelen. Accoutumance, verwendheid, kwade gewoonte, accrediteeren, in vertrouwen brengen, krediet verschaffen, iemand door aanbeveling by eenen derde vertrouwen doen schonken; een geaccrediteerd gezant is zulk een, die zich bij een vreemd hof aan den vorst heeft doen voorstellen en deze zgne kredietbrieven overhandigd heeft. Accres, Accrescéntie, aanwas, toeneming.

accresseeren, aanwassen, toenemen; aanbesterven. Accueil, onthaal, ontvangst, bejegening.

accueilleeren, ontvangen, onthalen ; verwelkomen. Accumulatie, aangroeiing, ophooping, opeenstapeling, accumuleeren, opeenhoopen, samenhoopen.

accuraat, nauwkeurig, stipt, juist. (liefde tot orde. Accuratésse, nauwkeurigheid, stiptheid, zorgvuldigheid j accusébel, beschuldigbaar, te beschuldigen.

Accusétie, beschuldiging, aanklacht.

Accusativus—acroamatisch 7

Accusativus, Accusatief, vierde naamval (voorwerp, Ijjder). accuseeren, beschuldigen, aanklagen; bericht geven (van de ontvangst eens briefs, enz.) (beid.

Acerbiteit, wrangheid; bitterheid, hardheid, onvriendelyk-Acetéten, azjjnzure zouten.

achalandeeren, beklant maken, klanten of koopers lokken. amp; charge, ten laste; getuigen ^ charge, tegengetuigen, getuigen die ten nadeelc des beschuldigden spreken, d. i. door het openbaar ministerie zijn opgeroepen, achemineeren, den weg banen; in gang brengen, è cheval, te paard, schrylings.

acheveeren, afmaken, voltooien; volmaken.

Achilles\'hiel, eene kwetsbare plaats.

Acholic, gebrek aan gal; Indische cholera.

Achor, hoofdzeer, melkkorst hg kinderen.

Achromasie, opheffing, vernietiging der kleuren, achrométisch, kleurloos, ongekleurd (van kykglazen). Achromatopsie, onvermogen om de kleuren te ondcrschei-Acidum, een zuur. (den.

Acidotie, verzuring.

Aciditeit, zuurheid.

Acidimeter, zuurmeter.

Acoliet, altaardienaar; volgeling, aanhanger.

è compte, ter gedeeltelyke betaling, op afrekening, in amp; conditión, op voorwaarde. (mindering.

Aconfet, wolfswortel.

a cónto, op rekening, in vermindering.

a cónto nuóvo, op nieuwe rekening.

a cósti, a?.daar, op uwe plaats, ten uwent, in uwe stad. ^ couvert, beschut. (gen.

acquireeren, verkregen, zich eigen maken, in bezit kry-Acquisitie, verwerving; verworven eigendom.

Acquit, kwyting, quitantie, ontvangbewijs (by wissels wordt het gewoonlyk op de keerzyde geschreven, en beteekent dat men de in den wissel staande som ontvangen heeft); eerste stoot, uitstoot; plaats waar de gemaakte biljartbal wordt gezet. (ven. acquiteeren, verrichten, tot stand brengen ; quitantie ge-Acre, een £ hectare lands (in Eng. en Amer.) acroamatisch, hoorbaar; op de rede gegrond; moeilyk te verstaan; geheim; acroamatische leervorm, samenhangende voordracht, waarby de leerling slechts luistert,

6 Accolade—Accusatie.

Accoléde, omhelzing; ridderslag; haakjes ter verbinding

van woorden of regels of wel van noten.

accoieeren, omarmen; samenvatten, ompalen. Accommodatie, aanpassing, schikking ; toegevendheid ; in-schikkelykheid; A. van het oog, vormverandering der ooglens, waardoor het oog, om duidelijk te zien, zich accommodeert of schikt naar den afstand der voorwerpen, accommodeeren (zich), een vergelijk treffen, met zyne schuldeischers eenc overeenkomst, schikking in der minne treffen; accommodeeren, in orde brengen, opmaken. Accommodement, inrichting, toerichting; schikking, vergelijk, inz. van een koopman met zijne schuldeischers. accompagneeren, vergezellen, begeleiden; den zan^ met muziek begeleiden, medespelen. (speelt of zingt.

Accompagnement, begeleiding, wat men met een ander Accomplissement, vervulling, voltrekking.

Accoord, verdrag, vergelijk; overeenstemming, welluidende

samenklank van speeltuigen.

accordébel, overeenstemmend, vereenigbaar, voor bewilliging vatbaar. (overeenstemmen, accordeeren, een vergelijk treffen ; toestaan, bewilligen, accostébel, genaakbaar, handelbaar.

accosteeren, op zgde komen ; aanspreken.

Accouchemént, bevalling, verlossing.

Accoucheur, vroedmeester ; Accoucheuse, vroedvrouw, accoupleeren, paren, samenvoegen, koppelen. Accoutumance, verwendheid, kwade gewoonte, accrediteeren, in vertrouwen brengen, krediet verschaffen, iemand door aanbeveling by eenen derde vertrouwen doen schonken; een geaccrediteerd gezant is zulk een, die zich bij een vreemd hof aan den vorst heeft doen voorstellen en deze zgne kredietbrieven overhandigd heeft. Accres, Accrescéntie, aanwas, toeneming.

accresseeren, aanwassen, toenemen; aanbesterven. Accueil, onthaal, ontvangst, bejegening.

accueilleeren, ontvangen, onthalen ; verwelkomen. Accumulatie, aangroeiing, ophooping, opeenstapeling, accumuleeren, opeenhoopen, samenhoopen.

accuraat, nauwkeurig, stipt, juist. (liefde tot orde. Accuratésse, nauwkeurigheid, stiptheid, zorgvuldigheid j accusébel, beschuldigbaar, te beschuldigen.

Accusétie, beschuldiging, aanklacht.

Accusativus—acroamatisch 7

Accusativus, Accusatief, vierde naamval (voorwerp, Ijjder). accuseeren, beschuldigen, aanklagen; bericht geven (van de ontvangst eens briefs, enz.) (beid.

Acerbiteit, wrangheid; bitterheid, hardheid, onvriendelyk-Acetéten, azjjnzure zouten.

achalandeeren, beklant maken, klanten of koopers lokken. amp; charge, ten laste; getuigen ^ charge, tegengetuigen, getuigen die ten nadeelc des beschuldigden spreken, d. i. door het openbaar ministerie zijn opgeroepen, achemineeren, den weg banen; in gang brengen, è cheval, te paard, schrylings.

acheveeren, afmaken, voltooien; volmaken.

Achilles\'hiel, eene kwetsbare plaats.

Acholic, gebrek aan gal; Indische cholera.

Achor, hoofdzeer, melkkorst hg kinderen.

Achromasie, opheffing, vernietiging der kleuren, achrométisch, kleurloos, ongekleurd (van kykglazen). Achromatopsie, onvermogen om de kleuren te ondcrschei-Acidum, een zuur. (den.

Acidotie, verzuring.

Aciditeit, zuurheid.

Acidimeter, zuurmeter.

Acoliet, altaardienaar; volgeling, aanhanger.

è compte, ter gedeeltelyke betaling, op afrekening, in amp; conditión, op voorwaarde. (mindering.

Aconfet, wolfswortel.

a cónto, op rekening, in vermindering.

a cónto nuóvo, op nieuwe rekening.

a cósti, a?.daar, op uwe plaats, ten uwent, in uwe stad. ^ couvert, beschut. (gen.

acquireeren, verkregen, zich eigen maken, in bezit kry-Acquisitie, verwerving; verworven eigendom.

Acquit, kwyting, quitantie, ontvangbewijs (by wissels wordt het gewoonlyk op de keerzyde geschreven, en beteekent dat men de in den wissel staande som ontvangen heeft); eerste stoot, uitstoot; plaats waar de gemaakte biljartbal wordt gezet. (ven. acquiteeren, verrichten, tot stand brengen ; quitantie ge-Acre, een £ hectare lands (in Eng. en Amer.) acroamatisch, hoorbaar; op de rede gegrond; moeilyk te verstaan; geheim; acroamatische leervorm, samenhangende voordracht, waarby de leerling slechts luistert,

i6 Air—Alcoholometer.

Air, gelaat; voorkomen, uiterlgk; houding; zich airs

geven, zich voornaam, grootsch aanstellen.

Aise, gemak; welbehagen, schik; op zijn a. zijn, op zyn gemak zgn; er warmpjes in zitten, het goed kunnen stellen.

è jour, doorzichtig, getralied, opengewerkt; (inhethoek-houden;) tot op den loopenden dag in \'t groothoek gebracht.

ajourneeren, eene zaak tot een anderen dag verschuiven

of voor oubepaalden tgd uitstellen; verdagen. Ajournemént, uitstel tot een bepaalden dag.

ft l\'abandón, in het wild, aan zichzelf overgelaten.

ft la bonne heure! het zg zoo! goed!

ft l\'abri, onder beschutting, onder dak.

Alacriteit, levendigheid.

ft la dérobée, steelsgewgze.

ft la frangaise, op zgn Fransch.

ft la lettre, naar de letter, letterlgk.

Alalie, sprakeloosheid,

Alambiek, distilleerkolf.

ft la mode, naar de mode, naar hedendaagsch gebruik. Alérm, oploop, woest getier; ontsteltenis, schrik. alc.rmeeren, schrik aanjagen ; opschudding maken. Alarmist, alarmmaker; oploopstichter ; schrikverspreider. ft la tête, aan het hoofd, aan de spits.

ft la volée, ter vlucht, in \'twild, onbezonnen.

Alba of albe, wit priestergewaad, mis- of koorhemd. Albatros, de stormvogel (tusschen de keerkringen en lan de Kaap).

Albinos, Witlingen, Kakkerlakken, witte Negers of Mooren.

Al bion, Grootbrittanje, het Britsche rgk.

albo lapillo notare diem, een dag met een witten steen

aanteekenen, d. i. als gelukkig beschouwen.

ATbum, gedenkboek, vriendenrol.

Albumen, eiwit.

Albumine, eiwitstof.

Alcélde, Alcéde, dorpsrechter in Spanje. (\'t water. Alcarréza, zeer poreuse waterkruik ter koelhouding van Alchimie, goudmakerg, de steen der wgzen.

Alchimist, goudmaker.

Al\'cohol, beste wgngeest, hoogstgezuiverde wgngeest. Alcoholometer, wgngeestmeter.

al corso—Alkali

al córso, naar den wisselkoers.

Alderman, oudste; Engelsch stedelyk overheidspersoon, naam der gildehoofden, die gezamenlijk den lord-mayor (burgemeester van Londen) kiezen.

Ale, Engelsch ongehopt bier, eel.

alea jacta est, de teerling is geworpen.

Alécto, eene der 3 Furiën.

alért, wakker, vlug, levendig, handig.

Aleurometer, meelmeter, werktuig om de qualiteit van

\'t bakmeel te bepalen.

Alexandrijnen, Alexandrijnsche verzen, dichtregels van 12 en 13 lettergrepen, doorgaans uit 6 jambische voe-al fresco, in de open lucht. (ten bestaande.

Al gebra, letterrekening, stelkunst; dat is algebra voor

mij, daarvan versta ik niets.

algebraïsch, stelkunstig.

Alguacd, gerechtsdienaar in Spanje.

élias, anders, bovendien (bv. geheeten).

élibi, elders; zijn alibi bewijzen, beteekent in rechten, dat de beschuldigde of verdachte \'t bewijs levert, dat hg op het oogenblik van het gepleegde feit op eene andere plaats dan die des niisdrjjfs was.

aliënébel, vervreemdbaar; verkoopbaar.

Aliënatie, vervreemding, verkoop, verpanding; (in de staatkunde :) afstand van grondgebied, van rechten enz.; (ook:) verstandsverbystering.

Aliën bill, vreemdelingenwet, de door het Engelsch parlement in 1693 uitgevaardigde wet, volgens welke de vreemdelingen onder streng toezicht gesteld worden, aliëneeren, vervreemden, overdragen, verpanden.

alieni appetens, sui profusus, begeerig naar eens anders

goed, kwistig met zyn eigen.

aligneeren, naar eene richtingslijn, op eene rij plaatsen. Alignenént, richting volgens een rechte l\\jn; richtsnoer. Alimentétie, verpleging, onderhoud, voeding, alimenteeren, onderhouden, verplegen.

i l\'improviste, onvoorziens, onverwacht. (regel,

a linea, van de lijn af. Alinea, begin van een nieuwen aliquando bonus dormitat Homerus, soms dut zelfs de

Koede Homerus.

Alizarine, kleurstof van den meekrapwortel.

Alkali, loogzout.

ELFDE DRUK. 2

i8 Alkalisatie—allongeeren

Alkalisatie, loogzoutbereiding.

alkalisch, loogzoutaclitig, loogzout bevattend.

Alkoof, z. Alkóve.

Alkoran, wet-, geloofsboek der Moliammedanen, de koran. Alkóve, Alkoof, slaapvertrekje, afgesloten plaats in eene

kamer tot plaatsing van een ledikant; nis.

Alla breve, op korte wyze.

Alla camera, in den kamertoon. — stijl.

Alla diritta, volgens de toonschaal.

Allah, naam van God bjj de Mohammedanen.

Allamente, onvoorbereid, voor de vuist.

alla militare, op militaire wijze, krygshaftig. Allantotoxicum, het worstvergif.

Allórm, z. Alarm.

Allée, laan, wandelweg tusschen twee rijen boomen. Allegatie, aanhaling, verwyzing; vermelding.

Allége, lichter, hulpboot; (ook:) = Tender (z. a.) allegeeren, aanhalen (bv. eene schriftuurplaats); zich beroepen op, verwyzen naar. (spraak. Allegorie, zinnebeeldige, verbloemde voorstelling, beeld-allegórisch, zinnebeeldig, verbloemd, oneigenlijk, allegretto, eenigszins vlug en levendig (te spelen), allegn\'ssimo, zoo vlug mogelyk (te spelen).

allégro, vroolyk, vlug, levendig (te spelen); allégro dl molt), zeer levendig; — con moto, gezwind; — con spirito, met vuur; — moderato, matig vlug; — non tanto, niet zeer gezwind.

Allemande, een Duitsche of Zwabisehe dans,

allez! ga heen 1 ga uw gang! och kom 1 Alliage, metaalmengsel, legeering; toevoegsel of alliëersel. Alliantie, verbond, verbintenis, bondgenootschap, alliëeren, verbinden ; vermengen, samensmelten, Icgeeren. Alliëersel, toevoegsel, metaal niet een edeler vermengd. Alligétie, samenstelling, vermenging van verschillende metalen ; het toevoegsel.

alligeeren, vermengen, legeeren. (kardinalen.

Allocutie, aanspraak, inz. van den paus aan de vergaderde allodiaal, erfvry, onleenroerig, vry van leencyns. Allódium of allodiaal goed, een eigen, vry erfgoed, dat Alloi, z. Allooi. (men vervreemden mag.

Allónge, verlengstuk. Allonge-pruik, staartpruik, allongeeren, verlengen, uitrekken, langer maken.

allóns—Alpha et omega 19

allóns! laten we gaan ! voorwaarts! komaan !

Allooi, het gehalte der muntspeciën; de hoeveelheid van

geringer metaal met een beter gemengd.

Allopaath, voorstander der allopathie; andersdenkende. Allopathie, geneesmethode, naar welke men door de geneesmiddelen zulke uitwerkingen zoekt voort te brengen, welke tegenover de ziekteverschijnselen staan. Alloquium, aanspraak, toespraak.

Allótria, byzaken; vreemdsoortige bezigheden; (ook:)onrechtmatigheid, schelmeryen.

all\' ottóva, in den achtsten toon, octaafsgewijs. allouabel, geldig, toe te staan.

alloueeren, billijken, toestaan, inwilligen.

all right, alles in orde.

alludeeren, toespelen, stekelige zinspelingen maken, allumeeren, aansteken, ontsteken, doen ontbranden, all\' unisóno, in samenklank.

Allure, gang, houding; gedrag.

Allusie, toespeling, zinspeling, wenk.

alluviaal, aangespoeld, aangeslibd, opgespoeld.

Allüvie, op- of aanspoelig, aanslibbing.

Allüvie-recht, recht der oeverbewoners om zich het aangeslibde land toe te eigenen.

Alluvium, het aangeslibde land. [siteiten).

alma méter, eerwaardige moeder (eernaam voor univer-Al manak, tijdwyzer, dagwjjzer, kalender; jaarboekje, alma parens, weldoende moeder (d. i. het vaderland), al mérco, naar het marktgewicht der munten; d. i. naar

hare eigcnlgke metaalwaarde.

al numero, naar het getal. (in ledigen tgd.

amp; loisir, op zgn (hun, haar) gemak, zonder overhaasting, aloof, loefwaarts, naar de windzyde toe.

Alpaka, bergschaap (der Andes, in Z. Amerika) met voor-trcdclyke wol.

al póri of pari, (by kooplieden:) van gelyke waarde, ge-

lyk, zonder opgeld, zonder aftrek of verlies.

al péso, naar het gewicht.

al pézzo, stuksgewyze, by het stuk.

Al phabet, de letters in volgorde, het ABC. alphabétisch, naar volgorde der letters.

Alpha et omega, de eerste en de laatste letter van liet gr. alphabet; het begin en het einde.

!

2o al piacere—Amateur

al piacere, naar verkiezing. /V

Al riverso, omgekeerd. A

Alrunen, waarzeggende, heilige vrouwen. A

Al segno, van het teeken af. A

Alt, tweede zangstem, hooge middelstem. A

Altaan, open uitstek aan een huis, halkon. a

al tempo, volgens tijdmaat (in de muz.) a

alterabel, veranderlik; aan hederf onderhevig. a Alteratie, verandering, verslimmering ; ontsteltenis, schrik.

alterato, veranderd (in de mnz.)

Altercatie, oneenigheid, twist, tweespalt. J

altereeren, veranderen (veelal ten kwade); verschrikken, j

ontroeren, ontstellen. (gestrektste volmacht.

Alter égo, ander, tweede ik, plaatshekleeder met deuit-alter idem, elkander volkomen gelijk.

alter ipse amicus, een vriend is een tweede ik.

Alternatie, afwisseling, verandering.

Alternatief, gedwongen keus tusschen twee moeilijke of

bezwarende omstandigheden, moeilyke tweestrijd.

alternatief, beurtelings, afwisselend. (nemen,

alterneeren, afwisselen, omwisselen, bjj beurten waar-élterum téntum, het dubbele, nog eens zooveel.

Altésse, Hoogheid, Doorluchtigheid (als titel).

Altiméter, hoogtemeter (werktuig).

Altimetrie, hoogtemeetkunst.

Altist, altzanger (vgl. Alt).

Alumnaat, Alümneum, kweek- en kostschool.

Alumnus, kosteloos kwcekeling, scholier die uit de openbare kas vry onderwys en verpleging geniet.

Alvéria (in Portugal:) de koninklykc besluiten, die slechts voor écu jaar kracht hebben en door den minister gecontrasigneerd moeten worden.

è main armée, gewapenderhand.

Amalgama, mengsel van een of ander metaal en kwik;

mengsel; mengelmoes.

amalgameeren, innerlgk met kwik verbinden ; vermengen.

Amant, minnaar.

Amanuénsis, handlanger; schrijver, klerk.

Amaril, smergel (zware en harde metallische steen tot

polgsten en slypen van metalen, glas, enz.)

amasseeren, verzamelen, opgaren, samenhoopen.

Amateur, —trice, liefhebber, -ster, kunstvriend, -in.

__1

Amazone—Amicus

Amazóne, strydbare vrouw, heldin; daiuesrgkleed. Ambages, omhaal, wijdloopilt;;heden.

Ambasséde, gezantschap. Ambassadeur, gezant.

Ambe, twee uitgekomen nommers van de vjjf in zekere Amber, z. Ambra. (lotcryen.

ambiëeren, streven, staan (bv. naar een post), ambigeeren, aarzelen, weifelen, besluiteloos zijn.

ambigu, dubbelzinnig. Ambigu, maal, waarbij allerlei warme en koude gerechten, fruit en gebak te gelyk worden opgedischt. Ambiguïteit, dubbelzinnigheid. Ambitie, eergevoel, eerzucht, eergierigheid.

ambitiëus, eerzuchtig, eergierig.

Ambitioneeren, eerzuchtig naar iets streven. (gewend. Ambra, grauwe, harsige stof, als liefelijk reukwerk aan-Ambrósia, godenspijs.

Ambulénce, ziekenwagen, veld-lazaret, veldhospitaal, ambuldnt, heen en weer loopend, rondtrekkend, ambuleeren, heen- en weergaan, rondtrekken, zwerven. Ameliorétie, verbetering, verfraaiing.

amelioreeren, verbeteren, veredelen.

émen, het zij zoo! het geschiede! (belijdenis.

Aménde, geldboete; Amende honorable, openbareschuld-amendeeren, verbeteren, wijzigen ; wyzigingen voorstellen. Amendemént, verbetering, inz. voorslag ter verandering

of wijziging van een wetsontwerp.

ameneeren, aanbrengen, aanvoeren; teweegbrengen. Ameniteit, minzaamheid, liefelykheid, aanvalligheid, a mensa et thoro, van tafel en bed.

Amerij, een oogenblik, ommezien (het woord is eene samentrekking van Ave Mary, Ave Maria, z. aid.) amp; merveille, opperbest, voortreffelyk, wonderschoon, a méta, ter helfte, voor de helft.

Amethodist, knoeier, kwakzalver.

ameubleeren, met huisraad voorzien.

Ameublement, huisraad, stolfeering.

Ami, vriend. Amie, vriendin.

Amiant, z. Asbest.

amicaal of amicabel, vrienschappelyk.

Amice, vriend ; Amicissime, beste vriend (beide als toespraak of als opschrift in brieven).

Amicitia, vriendschap.

Amicus humani géneris, de vriend van het menschdom.

Amicus Plato, sed magis arnica véritas, ik ben een vriend am

van Plato, maar nog meer van de waarheid. J

Amiraal, z. Admiraal; (ook:) zeildoeksche slag^uts om An

water te hyschen by \'t schoon-schip maken. an

Amirante, admiraal; veldmaarschalk. Ar Ammoniók, vluchtig loogzout.

Ammunitie, z. Munitie. ar

Amnestie, liet vergeven en vergeten van gedane helee- ar

digingen, kwytsclielding van straf. (Zoo wordt by op- Ai

stand soms aan een geheel land amnestie geschonken, A

omdat de straf naar de strengheid der wet niet uit- A

voerbaar zou zijn). (den. A

a\'mnestiëeren, vergiffenis schenken, de straf kwytschel- A A\'mor, de liefdegod, Venus\' zoon; amor patriae, vader-

Amorétten, kleine liefdegoodjes. (landsliefde. a

Amortisatie, ongeldigverklaring, bv. van verloren papie- *

ren van waarde; inz. rente-uitdelging, vernietiging der /

openbare schuld door geregelde aftossingen. /

amortiseeren, een dociunent voor ongeldig verklaren; een i

leen cynsvry maken ; aan de doode hand verkoopen ; door aflossing uitdelgen (inz. de staatsschuld).

Amotie, verwydering, opruiming, slechting, slooping, ontzetting (van een ambt).

Amourétte, voorbygaande minnary of minnehandel, amoureus, verliefd.

Amour-propre, eigenliefde, ydelheid.

amours maken, vryen. (ten, afbreken, wegruimen,

amoveeren, ontzetten (bv. van een post); sloopen, slech-amovibel, afzetbaar.

Amovibiliteit, afzetbaarheid.

ampel of émple, wydloopig, breedvoerig, in byzonderhe-den_0^)v- vertellen). (koudbloedig longdier.

Amphibfe, dier, dat op \'t land en in \'t water kan leven, Amphibolle, dubbelzinnigheid.

Amphlon, naam, soms aan een groot toonkunstenaar gegeven (naar een beroemd lierspeler der oudheid). Amphitheéter, halfronde schouwplaats met schuins op-

loopende zitplaatsen tegenover het tooneel.

Amphitryon, mild gastheer of onthaler; horendrager. Ampliétie, uitbreiding; duplicaat dat men van eene rekening enz. geeft; verdaging van een rechtsgeding. Amplificatie, uiteenzetting, ontwikkeling; vergrooting.

Amplissimus—anastaltisch 23

amplissimus, Hoogaanzienlijk, Hoogedel (titel van een

aartspriester; ook eeretitel aan universiteiten). Amputatie, de afzetting van een lichaamsdeel, amputeeren, een lid of lichaamsdeel afzetten.

Amu lét, gewaand voorbehoedmiddel des hggeloofs tegen

ziekte, toovery en gevaren.

amusént, vermakelijk, onderhondend, tijdkortend, amuseeren, vermaken, verlustigen, aangenaam hezigliou-Amusemént, vermaak, uitspanning, tijdkorting. (den, Amylum, zetmeel.

Anabaptist, wederdooper.

Anachoreet, kluizenaar, spelonk- of hoschbewoner. Anachronisme, fout in de tijdrekening bg de opgave van

gebeurtenissen, tijdverplaatsing.

anachronistisch, in strgd met de tijdrekening.

Anaemie, bloedgebrek.

Anaesthesie, gevoelloosheid.

Anaglypten, half verheven beeldwerk.

Anaglyptiek, de kunst om gedreven beeldwerk te maken. Anagóge, geestverheffing, zielsverrukking.

Anagrém, letterkeer, letterwisseling, wisselwoord (bv. neger, regen ; kurk, kruk ; rekel, kerel).

anakathartisch, braakwekkend.

Anaklase, straalbreking. (gelezene.

Analécten, leesvruchten, bloemlezing, uittreksels van het Analépsis, herstelling der krachten, genezing; analép-tisch, versterkend. (eenstemming.

Analogie, overeenkomst, overeenstemming, inz. taalover-analoog, overeenstemmend, overeenkomst hebbende. Analy\'se, Anélysis, ontleding,; ontbinding, oplossing, analyseeren, ontleden; oplossen, ontbinden.

analy\'tisch, ontledend; oplossend, ontbindend. Anamnésis, het terugroepen in het geheugen. Anamorphóse, omvorming, gedaanteverandering. Anapaest, de opspringer, een versvoet (v v —). Anaphora, herhaling van hetzelfde woord aan het begin

van verscheidene op elkander volgende ziftnen. Anarchie, regeeringloosheid, wettelooze toestand. Anarchisten, zulken, die door omverwerping van alle gezag en orde in den Staat regeeringloosheid zoeken teweeg te brengen, onruststokers, woelgeesten, anastéltisch, stelpend, terugdrgvend.

24 Anastrophe—animalisch

Anastrophe, woordverplaatsing.

Anathema, vervloeking; banvloek, kerkban, anathematiseeren, vervloeken; in den kerkban doen. Anatocisme, ergerlyke woeker, rentewoeker, woeker-inte-rest, rente van rente; (ook.) conversie der renten in Anatomfe, ontleedkunst; snykamer. (kapitaal,

anatómisch, ontleedkundig.

anatomiseeren, ontleden, inz. het mensehelyk lichaam. Anatomist, ontleedkundige.

Anciënniteit, voorrang naar den dienstouderdom, opvolging naar de dienstjaren.

Ancien regime, de oude heerschappg of staatsvorm, die door eene revolutie of hervorming vernietigd is, inz. de oude monarchie voor de fr. revolutie.

andónte, niet te schielyk, gematigd (te spelen), andantino, eenigszins langzaam.

Androgenic, menschenschcpping.

Androïde, ledepop.

Andromanie, mansdolheid,

Androphaag, menscheneter. (aardig voorval.

Anecdóte, kleine, korte geschiedenis, historische trek, Anemologie, de leer der winden.

Anemométer, windmeter. (zelf aanteekent.

Anemometrograaf, werktuig dat de windveranderingen Anemoscoop, windwyzer, weerhaan.

Anene, ezelachtigheid, ezelsstreek, groote domheid. Aneurisma, ziekelyke hartverwyding, slagaderbreuk, angeliek, engelachtig, hemelsch, allerbekoorlykst. Anglaise, Engelscbe dans; vrouw of meisje uit Engeland. Anglicomam\'e, = Anglomanie.

Anglicaansch, Engelsch; de A-e Kerk, de Engelscbebis-schoppelyke kerk. (Engelsch maken,

angliseeren, kortstaarten (een paard) op Engelscbe wyze ; Anglomaan, voorstander, naiiper van al wat Engelsch is. Anglomanie, voorliefde tot Engeland en zijne staatsregeling, wetten, zeden, enz., zotte zucht voor al \'t Engelscbe. A nguis latet in herba, er zit een adder onder het gras. angulair, hoekig.

Angustatie, vernauwing, beklemming.

Anhydrie, waterloosbeid. (kleurstof.

Aniline, een uit indigo of uitsteenkolenteer gedistilleerde animólisch, dierlyk.

animaliseeren—Anopsie 25

animaliseeren, in dierlijke stof veranderen, verdierlijken. AnimaHsme, de dierlgke levensverrichting.

Animatie, bezieling.

animeeren, bezielen, opwekken, aanmoedigen.

Animisme, stelsel, waarin de ziel als beginsel van het verstand en van het organische leven tevens aangeno-Animositeit, vyandelykheid, verbittering. (men wordt Ankylose, vergroeiing, gewricbtsstijfbeid.

Annéien, jaarboeken, geschiedboeken.

Annóten, jaargelden, datgene wat van de inkomsten der eerste jaren vaneen geestelyk ambt in de pauselijke schatkist moet gestort worden; jaarmissen in de r. k. Kerk. annéx, aanhangend, bybehoorend, verbonden.

Annéxa, aanhangsels, bijlagen. Annéxie, aanhechting. Annexétie, inlijving (van een land). [(een land),

annexeeren, aanhangen; verbinden, bijvoegen, inly ven annihileeren, vernietigen, voor nietig verklaren. Anniversaire, verjaardag; jaarlyksche gedenkdag.

Anno domini, in het jaar onzes Heeren.

Anno mundi, in het jaar der wereld.

Annónce, bericht, aankondiging.

annonceeren, aankondigen, berichten ; aandienen. Annotétie, aan-, opteekening.

annoteeren, aan-, opteekenen, aanmerkingen schrijven, annueel, jaarlgksch; jaarlijks.

Annuïteiten, jaarrenten; jaarlyksche aflossing der renten van een kapitaal, te gelyk met een gedeelte van dat annulleeren, vernietigen; afschaffen. (kapitaal.

Annunciétie, aankondiging, inz. Maria-boodschap.

Annus grétiae, gunstjaar voor weduwen en weezen van bezoldigde ambtenaren, inz. het dienstjaar, dat na het overlyden van een predikant ten voordeele van de weduwe door de ringbroeders wordt waargenomen.

Annus mirabiiis, het wonderjaar.

Anodyna, pijnstillende middelen.

anomaal, van een regel afwykend, onregelmatig. Anomalie, onregelmatigheid, afwijking van den regel. Anomie, wetteloosheid.

anoniem, naamloos, ongenoemd.

Anonimiteit, naamsverzwyging (het ongenoemd-blyven). Anónymus, een ongenoemde.

Anopsie, blindheid, het scheelzien.

I

26 Anorexie—anticipeeren

Anorexie, gebrek aan eetlust. a

anorganisch, onbewerktuigd; onbezield. A

Anorgamsme, de levenlooze natuur. a

anormaal, onregelmatig, van den regel afwykend, A

Antagonisme, tegenwerking, bestrijding, vyandscbap. a Antagonist, tegenwerker, vijand, party.

antapoplektisch, tegen beroerte dienende. a

antarktisch, tegen den Beer (een sterrenbeeld aau de z

Noordpool) over staande, tot de Zuidpool beboorende. i

antecedeeren, voorafgaan; den voorrang hebben. ;

Antecedént, vroeger gebeurde zaak, voorafgaand geval ; j

iemands antecedénten, iemands vroegere verrichtingen, | j

denk- en handelwyze, iemands verloopen leven.

Antecéssor, voorganger.

antedateeren, op vroegere dagteekening stellen.

Antediluviénen, wie voor den zondvloed geleefd hebben. Anteloquium, voorrede, het voorrecht om eerst te spreken.

ante meridiem, vóór den middag.

Antennen, de voelhorens der insecten.

Anterloriteit = prioriteit.

Anthelmintika, wormverdrijvende middelen.

Antheren, helmknopjes der bloemen, meeldraden.

Anthologie, bloemlezing, verzameling van kleine gedich-Anthraciet, koolblende, glanskool. (ten of opstellen.

Anthrax, pestkool, pestbuil.

Anthropogenie, de wording, het ontstaan van den mensch. Anthropologie, natuurleer van den geest en het lichaam

der menschen, menscbkunde.

Anthropophaag, menscheneter.

Anthropophoble, menschenschuwheid.

anti (Grieksch voorzetsel), tegen.

Anti-aristocraat, tegenstander van de heerschappij des adels, der grooten. (kamer.

Antichémbre, voorkamer in de huizen der grooten ; spreek-antichambreeren, vaak zyne opwachting by de grooten

maken ; lang wachten eer men toegelaten wordt.

An\'tichrist, tegen-Christus, bestrijder van het Christendom. Antichronisme, fout tegen de tijdrekenkunde.

Anticipétie, het vooruitnemen; beschikking by voorraad;

vooruitbetaling; het bij voorraad verstrekte of genotene. anticipeeren, vooruitnemen ; vooruitgenieten; vooruitbe-schikken (bv. over de staatsinkomsten).

1

■

- i

anticonstitutioneel—Apanage 27

anticonstitutioneel, met de grondwet sti-ydiir.

Anticritiek, weerlegging eener (boek)beoordeeling. antidateeren, z. antedateeren.

Antidotum, tegengif, behoedmiddel tegen vergiftiging, antiek, oud, ouderwetsch, in den smaak of trant der Ouden. Antilogie, tegenspraak.

anti\'ministeriëel, tegen de ministers of het ministerie, antimonarchaal, tegen de monarchie; repuhlikeinsch. Antimónium, spiesglas, spiesglans. (dc natie,

antinationaal, strydig met de belangen, met den geest van Antimom\'e, strydigheid van (twee) wetten met elkander; Antipathie, natuurlijke afkeer. (onwettigheid,

antiphlogistisch, ontstekingwerend.

Antiphonie, wisselgezang; logische strgdigheid. Antiphora, tegenstelling.

Antipóden, tegenvoeters; fig. wederstrevers.

Antlqua, eene der hoofdsoorten van drukletters, romein. Antiquéilles, kleine oudheden van weinig waarde; oude vodden, rommel. (oude boeken.

Antiquérius, oudheidkenner; handelaar in oudheden, met Antiquiteit, oudheid. Antiquiteiten, oudheden, voorwerpen, gebruiken, zeden enz. der Ouden, antirepublikeinsch, wie of wat tegen de republiek is. Antirevolutie, tegenomwenteling.

antirevolutionnair, tegenstander der omwenteling au hare

gevolgen; wat de omwenteling wederstreeft. Antiroyalist, vjjand van \'t koningschap.

antiroyalistisch, tegen het koningschap.

antiseptisch, bederfwerend.

antisociaal, ongezellig, onmaatschappelijk, in strijd met

de burgerlyke orde.

Antispasmatica, krampstillende middelen.

Antistrophe, tegenzang.

Antithese, tegenstelling.

Antceci, tegenwoners, die menschen die onder denzelfden meridiaan maar onder tegengestelde breedten van gelijke graden wonen.

Antonomasie, naamsverwisseling.

apagogisch bewijs, terugvoering op een ongerijmdheid, apaiseeren, stillen, .bevredigen, doen bedaren.

Apanage, jaarwedde van niet-regeerende vorstelgke personen, prinsen-lgftocht.

28 A. P. anni praesentis—a posse ad esse

A. P. anni praesentis, van het loopend jaar; anni prae-

tériti, van het verschenen jaar.

apart, ter zgde, voor zichzelven, afzonderlyk. Apartemént, vertrek, hyzondere woonkamer; afdeeling, inz. van een aanzienlek huis ; ook het heimelijk gemak. Apathie, gevoelloosheid; onverschilligheid.

Ap- en dependéntie, al het aan- en bybehoorende. Apepsie, onverteerbaarheid.

Apergu, kort overzicht, hoofdinhoud ; ontwerp, schets.

amp; perte de vue, verder dan het oog reikt.

aperto libro, met open boek, voor de vuist.

Aphaeresis, afkorting, wegneming.

Aphélium, verste afstand cener planeet van de zon.

aphlogistisch, onverbrandbaar.

Aphonie, stemmeloosheid.

Aphorismen, korte spreuken, stellingen, voorschriften,

regels enz., zonder schynbaren samenhang.

Apirie, gebrek aan ondervinding.

Aplómb, loodrechte stand; vastheid van handeling, van

karakter, van gedrag.

Apocalyp\'sis, openbaring; de Openbaring van Johannes. A poco a poco, zoetjes aan, niet op eens.

Apocope, eindverkorting van een woord.

apocrief, verdicht, ondergeschoven, geen onvoorwaardc-

lyk geloof verdienend, verdacht, niet geloofwaardig. Apocriefen of apocriefe boeken, door de Kerk niet als

echt erkende bybelschriften.

apodictisch, bewyzend, onwederlegbaar ; apodictisch bewijs, volkomen klaar en voldingend bewys.

Apogaeum, aardverheid; dat punt in de baan der maan,

als zy het verst van de aarde verwyderd is.

i point, van pas; om niet (in\'tbiljartspel); ook eencuitdrukking, die de juiste ontvangst en uitgaaf eener re-Apoloog, leerfabel, (kening aanduidt.

Apologetiek, de wetenschap der verdediging, inz. van het

Christendom tegen zyn tegenstanders.

Apologie, verweerschrift, verantwoording.

apologiseeren, een verdedigingsrede houden.

Apologist, verdediger.

Apophtegma, zede-, kernspreuk.

Apoplexie, beroerte, geraaktheid. [sluiten),

a posse ad esse, van het mogelyke tot het werkelyke (be-

Apostaat—Applaudissemént 29

Apostaat, afvallige, geloofsverzaker, partyverloochcnaar. Apostasie, geloofsverzaking, afvalligheid.

Apóstel, geloofsbode, naam van Jezus\' jongeren; voortplanter en verdediger van eene leer, van een stelsel of gevoelen; (ook:) boegstuk, verlengstuk van den steven voor den boegspriet.

a posterióri, van achteren, aan de ervaring ontleend. Apostll, Aposti\'lle, kantteekening, naschrift.

apostólisch, van de apostelen komend; a-e kamer, beheerders van \'s pausen inkomsten te Home; a-e stoel, het pauselyk hof.

Apostróphe, afkappingsteeken (\'), aanduiding van eene of meer weggelaten letters ; (ook:) toespraak; scherpe vermaning, hard verwyt.

Apotheek, artsenjjwinkel.

Apotheóse, vergoding, het plaatsen in den rang der goden. Apparaat, toestel, toerusting.

apparént, oogenschijnlyk, duidelyk; waarschjjnlyk. Apparéntie, uitwendig voorkomen; (ook:) waarschijnlyk-Appartement, z. Apartement. (beid.

Appél, oproeping, verzamelsein voor de soldaten; beroep, inz. op hooger rechtbank ; vernieuwde inzet by het spel, om andermaal in dezelfde party te mogen meespelen; nominaal appel, het afroepen der namen.

appellébel, bevoegd om voor hooger rechtbank getrokken

te worden, geschikt voor appellatie.

Appellént, in appèl gekomene, iemand die zyne zaak vooi

hooger gerechtshof wenscht behandeld te zien. Appellatie, bsroep op hooger rechtbank.

appelleeren, zich van de uitspraak eener lagere rechtbank tot die van eene hoogcre wenden; opnieuw inzetten (by verloren spel).

Appéndix, aanhangsel, toevoegsel.

Appercéptie, opvatting; waarneming; zelfbewustzyn. Appertinéntiën, bybehoorende zaken, tocbehoorcn. Appeténtie, natuurdrift, geslachtsdrift; lust, begeerte. Appetijt, Appetit, eetlust, honger, trek.

appetissant, lustopwekkend, gaandemakend, graagmakend. applaneeren, gelyk maken, effenen; in orde brengen, applaudisseeren, toejuichen, grooten byval door handgeklap te kennen geven.

Applaudissemént, Applaus, goedkeuring met handgeklap.

3o applicabel—a prima vista

applicébel, applicatief, toepasselijk, van toepassing. Applicatie, toepassing; ijver, inspanning, leervljjt; toediening van uitwendige geneesmiddelen; verband. Applicatuur, vingerzetting (bjj \'t instrument-bespelen), appliceeren, op-, aanleggen; aanwenden (inz. een middel);

toepassen; zich a., zich toeleggen, bevlijtigen, appoggiato, gesteund, gedragen.

Appóint, pasmunt, kleinere munt tot vólmaking eener grootere; (by kooplieden:) som, die op \'t geheel bedrag eener rekening te kort komt, saldo; (ook :) eene remise, uit vele kleine wissels bestaande.

appointeeren, bezoldigen; de partijen bescheiden; eene

rekening met de boeken vergelijken.

Appointement, bezoldiging; recbtsbescheid.

apporteeren, aanbrengen, halen; apport! zoek op! Appositie, oplegging, aanhechting (bv. der zegels); (in de

spraakkunst:) bystelling, ophelderend by voegsel, appreciëeren, z. appretiëeren. (zen, schromen,

apprehendeeren, vatten, gevangen nemen; duchten,vree-Apprehénsie, gevangenneming; bezorgdbeid,vrecs, schroom;

begripsvermogen.

apprehensief, bezorgd, vreesachtig uit inbeelding, appreteeren, toebereiden, gereedmaken, inz. waren toe-

richten, laken glanzen, weefsels pappen, enz. appretiëeren of appreciëeren, schatten, waardeeren. Appretuur, toebereiding; glanzing van stoffen; datgene,

wat tot het appreteeren der weefsels dient, pap. Approbétie, goedkeuring; vergunning.

approbeeren, goedkeuren, billijken.

approcheeren, naderen ; (ook :) loopgraven maken. Approches, aannaderingswerken (om by eene belegerde

stad of vesting te komen), loopgraven.

approfondeeren, doorgronden; grondig onderzoeken, appropriëeren, behoorlyk inrichten; in overeenstemming brengen met, gepast of geschikt maken voor; toeeigenen. (zien. approviandeeren, approvisioneeren, van proviand voor-Approximétie, raming, begrooting.

approximatief, by raming, benaderend, geraamd, appuyeeren, drukken; ondersteunen; aandringen op. a prima vfsta, op het eerste gezicht, van het blad weg (spelen); op zicht (te betalen)

a priori—Arcanum

a prióri, van voren, vooruit, niet op ervaring berustend, è proportion, naar evenredigheid.

ö propós, van pas, juist ter snede, ter rechter tijd, gelegen ; eer ik \'t vergeet, wat ik wilde zeggen, zeg eens! hij raakte van zijn apropos, hy dwaalde van zgn onderwerp af, raakte van zijn stuk. (zonsverheid. Apsiden, gewelfde hogen ; lyn tusschen zonsnabjjheid en apteeren, aanpassen, geschikt maken.

Aptera, vleugellooze insecten.

Aquaedüct, Aquedüc, waterleiding.

aquamarijn, zeegroen. Aquamarijn, zeegroene edelsteen,

beril; zeegroene verf of kleur.

Aquarél, teekening met waterverf.

Aquérium, kunstmatige waterkom voor levende dieren en planten. Aquérius, de Waterman (sterrenbeeld des dierenriems).

Aquatinta, een soort van waterkleur in de graveerkunst. A\'qua Tofféna, zeer langzaam doodend giftwater. ^ quatre mains, voor of met vier handen (te bespelen). h quatro mani, voor vier handen.

è quatro voci, voor vier stemmen.

Aquavfta, afgetrokken en verzoete brandewijn.

Aquedüc, z. aquaeduct.

A\'quila non capit muscas, een arend vangt geen vliegen. Arabésken, Arabische sieraden aan huizen, meubelen enz.;

versierd loofwerk; bouwsieraden.

Arachniden, dieren van het spinnengeslacht.

Areometer, dichtheids- en zwaartemeter voor vloeistoffen,

vochtmeter, vochtweger, melk-, wyn-, zuurweger enz. Arik, rystbrandewyn.

è ravir, verrukkelijk, schoon, overheerlijk.

Arbiter, arbitrator, scheidsman, scheidsrechter.

Arbitrage, raming, benadering; beslissing door scheids-rechters; (by kooplieden :) vergelyking der koersen en speciën van verschillende plaatsen.

arbitrair, willekeurig, eigenmachtig, naar goeddunken, arbitreeren, geld of wisselkoersen berekenen.

Arbltrium, de meening, beslissing van den scheidsman. Arcéde, bocgvormige opening, booggewelf, verwelfde boog;

overwelfde gang tusschen zuilen.

Arcódisch, herderlijk, landelyk ; boerach ; onschuldig. Arcónum, geheimenis, geheim geneesmiddel.

32 Arceeren—Argumentum ad invidiam

Arceeren, \'tgraveeren en teekencn kruiswyze streepjes trekken ter aanwgzing van de schaduw enz. Archaïsme, verouderde uitdrukking, verouderd woord. Archeologie, oudheidkunde, kennis van de kunstgewroch-Archeoloog, oudheidkenner. (ten der Ouden.

Archidiakónus, eerste (geestelijke) ambtshelper.

Archief, bewaarplaats van schriftelijke oorkonden, acten

enz.; verzameling van zulke stukken.

Archimandriet, overste van een klooster, Grieksche abt. Ar chipel, Archipélagus, eilandenzee.

Architéct, bouwmeester.

Architectónisch, bouwkunstig, overeenkomstig de regelen der bouwkunst.

Architectuur, bouwkunst. (onder- of bindbalk.

Architrééf, onderste gedeelte der kroonlijst of kornis; Archivarius, bewaarder of opzichter van een archief, arctisch, noordscb, noordelijk.

A\'re, eenheid der vlakte- of landmaten in het metrieke stelsel, vierk. Ned. roede = 100 vlerk, meters of ellen. amp; regret, met weerzin of tegenzin, ongaarne.

Aréna, kampplaats.

Aréometer, liever Araeometer (z. aid.)

Areópagus, oud gerechtshof te Athene; (fig.) vergadering van wijzen, geleerden.

è re voir, tot weerziens.

Argéndsche lampen, lampen met eene holle rolvormige

pit en eene glazen buis rondom de vlam.

Argentaan, kunstzilvcr, nieuw zilver (mengsel van koper

zink, ijzer en nikkel).

Argent comptant, contant geld.

argenteeren, verzilveren.

Argenterie, zilverwerk.

Argentum vivum, kwikzilver. (gingen veroveren.

Argonauten, Grieksche zeehelden, die het gulden vlies Argument, bewijsgrond.

Argumentétie, bewijsvoering, betoog.

argumenteeren, betoogen, bewijzen, bewijsvoeren. Arguméntum ad hóminem, een weerleggend argument, genomen uit de eigen beginselen des tegenstanders (een argument op den man af).

argumentum ad invidiam, bewijsgrond waarbij men zich op de lagere hartstochten beroept.

Argus-oogen—Arpeggio 33

Ar\'gus-oogen, altyd opene, waakzame oogen.

A\'ria, lied, gezang, zangstuk voor éene stem of party.

Ariaan, aanhanger van het Arianisme of de leer van Arius

(Ide eeuw), die Jezus\' godheid loochende.

Ariadne (de draad of het kluwen van), het middel om uit een netelige omstandigheid te geraken, of om een ingewikkeld vraagstuk op te lossen.

Ariditeit, dorheid, droogheid, magerheid.

A\'ries, de Ram (sterrenbeeld des dierenriems).

An\'on, toonkunstenaar van veel invloed op zyne hoorders, arióso, voor zang geschikt, te zingen.

Aristérch, streng, maar billijk heoordeelaar.

Aristocraat, voorstander, lid van de aristocratie. Aristocratie, heerschappij der adellijken of voornamen, regeering der edelsten; (ook:) de gezamenlijke grooten. aristocrétisch, wat tot de aristocratie behoort. Aristocratisme, gehechtheid aan de adelheerschappy. Aristo-democratie, adel- en volksregeering.

Arithmética, rekenkunde. Arithméticus, rekenkundige, arithmétisch, rekenkunstig; rekenkundig.

arktisch, noordelyk.

Armada, uitgerust leger, krijgsvloot, inz. de zoogenaamde

onoverwinnelyke Spaansche vloot van 1588.

Armadilla, eskader, kleine vloot.

Armatuur, bewapening; wapenrusting; (ook:) de yzeren banden, het beslag, waardoor de deelen eener machine enz. samengehouden worden.

Armee, krygsleger, leger, heir.

Armee-corps, legerafdeeling, die zelfstandig handelt en

waartoe troepen van alle wapens behooren.

armeeren, wapenen, uitrusten, toerusten.

Armida, eene by uitstek schoone en verleidelijke vrouw. Armilla, armband, armtooisel.

Arminiénen, z. Remonstranten.

Armoriéél, wapenboek, boek met geslachtwapens.

Arnica, wolverlei (een krachtig geneesmiddel).

Aroma, geur, geurstof der planten en kruiden, arométisch, kruidig, speceryachtig, geurig.

aromatiseeren, kruidig, geurig maken.

Arpeggiato, afgebroken toon.

Arpeggiatura, reeks van afgebroken tonen.

Arpeggio, het afbreken der tonen.

ELFDE UHL\'K. 3

34 Arpent—Artésische putten.

Arpent, een Fransche morgen lands. Arti

arracheeren, uitrukken, losrukken, afrukken,wegscheuren.

Arrak. z. Arak. Art

arrangeeren, in orde Lrengen, rangschikken; eene schik-

king maken, hyleggen. (king. _arti

Arrangement, rangschikking ; inrichting; vergelyk, schik- \\] Arrést, verzekerde bewaring, inhechtenisneming; beslag-

legging; z. ook Arrêt. _art

Arrestónt, aangehouden persoon, gevangene. _art

Arrestatie, aanhouding, gevangenneming; beslaglegging. arresteeren, aanhouden, vastzetten ; beslag leggen ; vast- ₍ stellen, bekrachtigen (bv. raadsbesluiten, notulen enz.) j Arrêt, ook Arrest, rechtcrlyke uitspraak, vonnis. /\\_r

arrideeren, aanlachen, toelachen. /\\_r

Arrière-garde, achterhoede. _ar

Arrière-pensée, een voorbehoud in gedachten (r e s e r v lt;5-tio men té.lis), dat een Jezuïet volgens zync ordens- ftp regelen by het afleggen van een eed mag heb oen ; ge- ftr lieim voorbehoud, byoogmerk.

Arrimage, het stouwen of schikken der scheepsgoederen. arrimeeren, stuwen of stouwen, schikken, stapelen. _a

arriveeren, aankomen ; gebeuren.

Arrivement, aankomst.

arrogant, verwaand, laatdunkend, aanmatigend.

Arrogéntie, aanmatiging, verwaandheid, laatdunkerdheid. ft. arrogeeren, aanmatigen. A

arrondeeren, afronden; in samenhang brengen.

Arrondissement, afronding; onderafdeeling van een? provincie, van een departement. A arroseeren, bevochtigen, besproeien, begieten. a Arrowroot, zetmeel van den Indiaanschen pylwortel. A Arsenaal, tuighuis, wapenmagazyn. a Arsénicum, Arsenik, een enkelvoudig metaal van hoogst a vergiftigende cigenschap ; eene zyner verbindingen, het A Arsenigzuur of wit arsenicum-oxyde draagt in de wandeling den naam van rottenkruit. (by het maatslaan. /! Arsis, de stem- of toonverheffing, het opheffen der hand /! Arsjine, de Russische el (0.71 meter). f ars ionga, vita brevis. dc kunst is lang, het leven kort. Arteriën, slagaderen, polsaderen. j Artésische putten, geboorde welputten, die het water uit

eene diepliggende waterader opbrengen. i

Artes liberales—Asperiteit 35

Artes liberaics, de schoone wetenschappen en kunsten. Arthritis, de jicht.

Articulatie, de ^eledinp:, gewrichtsrerhinding; de hrpaald-

heid en dnidelykheid van de uitspraak.

articuleeren, duidelijk de woorden uitspreken; iets van lid tot lid ontwikkelen of uiteenzetten. (woord.

Artikel, lid, stuk, afdeeling, hoofdpunt; handelswaar ; lid-artificiëel, kunstmatig, kunstig.

artificiëus, listig, sluw.

Artillerie, grof geschut; geschutkunde; legerafdeeling, die \'t geschut .bedient. Artillerie-park, reserve der artillerie.

Artillerist, soldaat, die het grof geschut bedient.

Artist, kunstenaar. Artiste, kunstenares.

artistiek, artistisch, tot de kunst behoorend; naar de

regels of cischen der kunst; kunstlievend.

Artium magister, meester der vrye kunsten.

Artolatrie, brooddienst, dienst om brood, aanbidding van het brood.

Asa foetida, duivelsdrek (harsig sap eener Perzische plant).

a salvo, onbeschadigd (op vrachtbrieven).

Asbést, vezelsteen (in het vuur onverbrandbaar), ook

steen vlas, bergglas, amiant geheeten.

Asceet, vrome; fijnvrome.

Ascendénten, verwanten in opklimmende lijn.

Ascenseur, toestel om personen eh goederen naar boven te brengen ten einde het trappenklimmen in hotels enz. te vering den; vgl. hoist, lift.

Ascénsie, opstijging, klimming; hemelvaart.

Ascése, deugdoefening, dooding des vleesches.

Ascetiek, de leer van een godzalig leven, deugdoefening. ascetisch, fijnvroom; a-e schriften, stichtelijke schriften. Ascites, de buikwaterzucht.

Asiel, toevluchtsoord, vrijplaats; bewaarschool ; gesticht

ter verpleging van hulpbehoevenden.

A\'sfnus ósinum fricat, de eene ezel pryst den ander, Asitie, het vasten; gebrek aan voedsel.

Asmodéus, Asmodée, Asmódi, vorst der demons; huwe-

lyksduivel; koningsslang in Japan.

Aspéct, aanblik, voorkomen; voorteeken; uitzicht in de toekomst. A-en, verschillende standen der planeten on-Asperiteit, ruwheid, scherpte, hardheid. (derling.

36 Aspérsie—Assuradeur

Aspérsie, hesprenging, besprenkeling (vooral met wy water). Asphélt, jodenlyin, jodenpek, herg- of ateenhars. Asphyxie, hoogste graad van onmacht, schijndood, asphyxiëeren, schyndood worden of z\\in ; doen stikken. Aspirant, dinger (naar een post, een graad enz.) aspireeren, naar iets streven; met aanademing uitspreken. Assa foetida, z. Asa fcetida.

assaisonneeren, toebereiden, kruiden, sausen, peperen enz. Assaut, aanval, bestorming; soort van schermoefening. Assemblée, by eenkomst; voornaam gezelschap, assentceren, toestemmen, goedkeuren, by val schenken, assermenteeren, beëedigen.

Assértie, bewering; het beweerde.

assertórisch, bewerend. (teraad enz.

Asséssor, byzitter in eene rechtbank, in eenen gemeen-assez, genoeg.

assidü, aanhoudend vlytig, volhardend, onverpoosd Assiénto-compagnie, maatschappy tot slavenhandel. Assiétte, tafelbord,kleine schotel; fig. gemoedsstemuing; hij is niet in zijn gewone assiette, liy mist ayn gewone kalmte, bezadigdheid, opgeruimdheid.

Assignatie, schriftelyke aanwyzing op betaling, assigneeren, eene aanwijzing op betaling geven. Assimilatie, vereenzelviging.

assimileeren, vereenzelvigen ; in voedingsstof veranderen. Assises, openlyke rechtszittingen; hof van a. (courd\'as-sises), hof van lyfstraffelyke rechtszitting (in l\'rankryk). assisteeren, helpen, bijstaan.

Assistént, helper, hulp; toegevoegd persoon.

Assisténtie, hulp, bijstand ; onderstand.

Associétie, vereeniging, maatschap, vennootschap. Associé, deelhebber ; handelsgenoot, vennoot, compagnon, associëeren (zich), zich vereenigen; in een handelsgenootschap treden, eene vennootschap aangaan. Assonantie, gelijkheid van klank, van toon.

assorteeren, naar soorten uitzoeken (sorteeren); zich a.,

zich met verscheidenheid van waren wel voorzien. Assortiment, warenvoorraad; toestel, volledige verzameling van by elkander passende dingen, z. Sortiment. Assümtie, Maria-hemelvaart; sterfdag van een heilige. Assuradeur, verzekeraar; waarborger tegen schade van brand, van hagelslag, van zee enz.

assurant—Atlantisch 37

assurént, stout, vermetel, aanmatigend. (In het dagelyk-sche leven hoort men het vaak verbasterd tot astrént). Assurantie, verzekering, waarborging tegen schade ; stoutheid, driestheid, zelfvertrouwen; brutaalheid, assureeren, verzekeren, waarborgen tegen schade. Asteroïden, kleine planeten tusschen Mars en Jupiter. Asthenie, krachteloosheid, zwakte.

asthenisch, krachteloos, zwak.

Asth\'ma, aamborstigheid, borstbenauwdheid.

asthmótisch, aamborstig, kortademig.

Astraal-lamp, sterren- of glanslamp (zonder schaduw). Astraea, de godin der gerechtigheid.

Astrolébium, graadboog, sterren- of poolshoogtemeter. Astrologie, sterrenwichelary, voorzegkunde uit de sterren. Astrologist, Astroloog, sterrenwichelaar.

Astrometer, sterrenmeter, werktuig ter meting van de

grootte der sterren.

Astronomie, sterrenkunde.

Astronomfst, sterrenkundige.

Astroscoop, sterrenkijker; -scopie, sterrenkijkerskunst. astutiëus, geslepen, sluw.

Asyl, z. asiel.

Asymmetrie, wanverhouding, onevenredigheid.

Asymphonie, wanklank, wanluidendheid.

Asymptoot, steeds nader komende, maar nooit rakende

Ign; het onbereikbare.

amp; tatons, op den tast.

Atavisme, overerving van lichaamsvormen en verstands-

hoedanigheden, inz. gelykenis op den grootvader. Ataxie, wanorde; atóktisch, onregelmatig.

Atelier, werkplaats, inz. eens kunstenaars.

Athanasie, onsterfelykheid.

Atheïsme, Atheïsterij, godverzaking, godloochening. Atheïst, godloochenaar, godverzaker.

Atheïstisch, godverzakend, godloochenend.

Athenaeum, doorluchtige school of inrichting van hooger onderwys.

Athleet, kampvechter, worstelaar (by de oude Grieken),

zeer zwaar gebouwd en sterk man.

at home, te huis, in eigen land.

Atlantisch, tot het Atlas-gebergte behoorend (vandaal Atlantische zee); reusachtig, groot en sterk.

Atlas—Attisch

At\'ias, hooge berg in Afrika; verzameling van landkaarten ; zware zijden stof; eerste halswervel, draaier. Atmologie, leer van de verdamping des waters. Atmometer, verdampingsmeter.

Atmosfeer, dampkring (die den aardbol omgeeft), atmosférische drukking, die drukking, welke de dampkring op de lichamen uitoefent.

Atmospherologie, dampkringskunde, weerkunde.

Atol, atolle, ringvormig koraaleiland.

Atóme, z. Atoom.

Atom\'e, verslapping, ontspanning, zwakte des liehaams. Atoom, Atóme, lichamelyk bestanddeeltje der stof (als

volstrekt ondeelbaar gedacht); zonnestofje.

amp; tort et è travers, zonder overleg, onbezonnen; in\'t wild. amp; tout prix, tot eiken prjjs, het koste wat het wil. atrabilair, atrabileus, zwartgallig; (lig.) yzegrimmig. Atrabiliteit, de galzucht, zwartgalligheid.

a tre, voor drie stemmen; — voci of parti, driestemmig. Atresie of atretisme, sluiting van een kanaal des liehaams. Atrium, voorhof, voorzaal; een het voorhuis vormende zaal. Atrociteit, afschuwelijkheid, ijselijkheid.

amp; trois, met zyn drieën; amp; trois voix, driestemmig. Atrophie, wegkwyning, uittering.

Attaché, de aan een gezantschap of legatie toegevoegde,

onbezoldigde leerling-diplomaat.

attacheeren, aankleven ; zeer genegen zgn ; lief krijgen. Attachemént, verkleefdheid, gehechtheid, genegenheid. Attéque, aanval.

attaqueeren, aantasten, aanvallen, aangrypen.

Atteiage, bespanning, span paarden; paardentuig, attendeeren, acht geven, opmerken, letten op.

attént, opmerkzaam, oplettend.

Attentaat, inbreuk op de rechten eens anderen, aanranding, gewelddadigheid; beproefde, maar mislukte aan-attenteeren, een aanslag maken. (slag.

Atténtie, opmerkzaamheid, oplettendheid, aandacht, attenueeren, verzwakken.

Attést, Attestatie, getuigschrift.

attesteeren, getuigen, verklaren, bekrachtigen.

Atticisme, attisch spraakgebruik; fijnheid in taal en styl. Attirail, gereedschap, toerusting; reisbagage.

Attisch, met den goeden smaak der bewoners van Attica

Attitude—Augmentatie 39

(de Atheuers) overeenstemmend, smaakvol, vernuftig; Attisch zout, fijne scherts, vernuftige taal, geestigheid. Attitude, lichaamshouding, lichaamsstand.

Attórney, (in Engeland :) gemachtigde ; procureur. Attouchemént, aanraking, betasting.

Attréctie, aantrekking; aantrekkingskracht.

attraheeren, aantrekken.

Attrahéntia, aantrekkende middelen.

Attraits, hekoorlykheden, aanlokselen,

Attrópe, valstrik, misleiding; op A. spelen, iemand inde

val zoeken te krygen, hem willen heet hehhen. attrapeeren, betrappen, heet hehhen; misleiden, attribueeren, toeëigenen ; toeschryven ; wyten.

Attributie, belegging, verleening; volmachtiging. Attribuut, zinnebeeldig kentecken, onderscheidingsteeken

(bv. de knots is een attribuut van Hercules).

Attritie, wry ving van twee lichamen tegen elkander, attroupeeren, te hoop loopen, samenscholen. Attroupement, oploop, samenscholing, volkshoop. Atypisch, ongeregeld, onregelmatig.

Aubade, ochtendbegroeting met muziek of zang.

Auberge, herberg, klein logement.

au contraire, integendeel.

au courént, in den loop (bv. der maand); tegen den loopenden prys ; au courant zijn, met den tyd en zijne nieuwste verschynsels gelyken tred houden ;(ook :) den samenhang eener zaak begrypen, op de hoogte zyu. Auc\'tie, openbare verkooping, veiling.

auctioneeren, aan den meestbiedende verkoopen, veilen. Audéces (of audéntes) fortüna juvat, die waagt, wint. Audiétur et óltera pars, men hoore ook de andere party. Audiëntie, gehoorverleening; toegang; rechtszitting. Auditeur, toehoorder; raad cn byzitter in gerechtshoven;

a. militair, openbaar aanklager by een krygsraad. Auditórium, gehoor, gezamenlyke toehoorders, gehoorzaal, au fait, ter zake; au f. zijn, ergens van weten, op de

hoogte zyn, in een geheim ingewgd zyn.

au fond, in den grond, in \'t wezen der zaak, wel ingezien. Aügias-stal, zeer moeilyk en onaangenaam, ja schier on-

doenlyk, onmogelyk werk.

Augmént, vermeerdering, toevoegsel.

Augmentatie, vermeerdering, versterking.

4° augmentatief—Automaat

augmentatief, vermeerderend, vergrootend.

augmenteeren, vermeerderen, byvoegen, verhoogen.

Augur, vogelwichelaar, waarzegger uit de vogelvlucht.

Augürium, waarzegging, voorspelling der toekomst.

Aula, open zaal, groote vergaderzaal op universiteiten.

au large, ruim, breed, gemakkelyk.

au moment, op het oogeuhlik.

au pair = al pari (z. aid.)

au porteur, aan den brenger, aan toonder.

aurea mediócritas, de gulden (gelukkige) middelmaat.

Aureool, licht- of straalkrans om \'thoofd der heiligen.

au reste, overigens, voor \'t overige.

Auripigment, z. arsenicum.

auri sacra fames, de verwenschte gouddorst.

Auróra, godin des dageraads; het morgenrood.

Auscultént, hoorder, toehoorder, inz. jong rechtsgeleerde,

die de rechtszittingen tot zyne vorming bgwoont. Auscultatie, het onderzoeken door \'t gehoor (bv. van eene ausculteeren, toehooren, luisteren. [borstziekte),

a üso, tl usance, naar wisselgebruik, op gewoon zicht. Auspiciën, voorteekens; bescherming, toezicht. Austeriteit, strengheid, strafheid, stugge ernst.

austraal, zuidelijk. (is.

Austriomame, blinde gehechtheid aan al wat Oostenryksch Autarchie, zelfheerschappij, zelfbeheersching.

aut Caesar aut nihil, of Ctesar öf ambteloos burger (zyn). Auteur, schryver van een boek; bewerker, oorzaak. Anthenticiteit, echtheid, geloofwaardigheid.

authenthiek, geloofwaardig, echt; in rechten geldig. Autobiographic, eigen-levensbeschryving.

Autochthonen, oorspronkelyke bewoners van een land. Autocraat, zelfheerscher, eigenmachtig vorst.

Autocratie, zelfheerschappij, onbeperkte heerschappy. Auto-da-fé, geloofs- of halsgericht, ketterverbranding by de inquisitie.

Autodidéctus, zelfoefenaar, iemand, die alleen door zelfoefening geleerd heeft.

Autognosie, zelfkennis.

Autograaf, copiëer-machine, zelfschryver; (ook:) eigen-

liandig schrift.

autogréphisch, eigenhandig geschreven.

Automaat, kunstige machine, in welke alles zich van zelf

automatisch—Aviditeit 41

schijnt te bewegen ; dom mensch, die, zonder eigen geest-of wilskracht, als eene machine handelt, stroopop. autométisch, zich van zelf bewegend; werktuiglyk, onwillekeurig, als een automaat of machine.

Autonomie, het recht om zich zeiven wetten te geven,

zelfregeering.

Autopathie, zelfervaring, eigen gewaarwording.

Autopsie, eigen waarneming, in tegenstelling met de slechts van anderen door vertellen verkregen aanschouwing ; lykopening.

Autor, dader, vervaardiger, schrijver.

Autorisétie, volmacht, wettelyke goedkeuring, autoriseeren, machtigen, volmacht geven.

Autoriteit, erkende geloofwaardigheid; gezag, gestelde

macht; getuigenis (uit schriften).

Autotype, eerste of oorspronkelijke afdruk; zelfafdruk. autumnaal, herfstachtig, tot den herfst behoorende. aut vlncere, aut móri, overwinnen of sterven, aux armes, te wapen.

auxHiair, hulp verleenend, hulp....

auxiliaire troepen, hulptroepen.

Avél, wisselborgtocht.

Avénce, avans, winst; voorschot; vooruitbetaling; a-s maken, de (eerste schreden (bv. tot eene verzoening) doen. avanceeren, voorwaarts gaan, vooruitkomen; voorschieten ; bevorderen; bevorderd worden.

Avancemént, bevordering, standsverhooging.

Avantage, voordeel, winst; overhand.

avantageeren, bevoordeclen. avantageus, voordeelig. Avant-garde, voorhoede.

avant la lettre, voor het onderschrift; eerste en beste

afdrukken van koperen platen.

Avant-propos, vooa-rede.

Averie, Averij, z. Haverij. [Kerk (z. Amerij).

Ave Maria, Wees-gegroet-Maria; klein gebed der r. k.

avenént, minzaam, innemend, z. advenant.

Avenue, toegang tot eene plaats, voorplein, oprijlaan.

a verbis ad vérbera, van woorden tot slagen.

Avérs, voor- of beeldzijde van een munstuk of penning.

Avérsie, afkeer, tegenzin, walging.

Avertissemént, bericht, kennisgeving; waarschuwing.

Aviditeit, begeerigheid, gretigheid; belustheid.

42 Avilissemént—Babel

Avilissemént, verlaging, vernedering.

Avis, aviseeren, z. adv—,

amp; vista, op zicht, op vertooning des wissels (te betalen), avitailieeren, van levensmiddelen voorzien, proviandeeren. aviveeren, verlevendigen; helderder, glanziger maken, avoceeren, afroepen, terugroepen.

a voce sola, voor eene stem alleen. (kilo.

Avoir-du-poids, het handelspond in Engeland = 0,508 amp; vol d\'oiseau, in vogelvlucht; als uit de lucht (hv. ge-

teekend); (ook:) hemelsbreed, in rechte Ign. avontureeren, avonturen, wagen, op het spel zetten. Avonturen, lotgevallen; z. ook avontureeren.

Avonturier, gelukzoeker; waaghals.

Avontuur, zonderling voorval; gewaagde onderneming, avorteeren, z. aborteeren.

amp; votre santé, op uw gezondheid.

Avoué, pleitbezorger; z. Procureur.

avoueeren, bekennen, erkennen. [drinken),

è vous, aan u (by het spel); op uwe gezondheid (by het amp; vüe, op zicht (betaalbaar).

Avulsie, de af- of losscheuring.

axiilair, de oksels betreffende.

Axióma, axioom, onloochenbare grondstelling, onomstoo-telyke en klaarblgkelyke, geen bewys vorderende waar-Axiopistie, geloofwaardigheid (van een geschrift), (beid. A\'zimuth, boog van den horizon, begrepen tusschen deu meridiaan eener plaats en een of anderen verticaal- of hoogte-cirkel, toppuntshoek,

Azótum, stikstof, stiklucht, stikgas.

Azuur, hemelsblauw; (in de heraldiek:) blauw.

B.

B., Be., Beo. = banco (z. a.)

B L. — Benévole Lector (z. a.)

B. M. beatae memoriae, zaliger gedachtenis. Bto. = bruto (z. a.)

Baar, nog onbevaren matroos, nieuweling aan boord. Bébel, Bébylon, verwarring, warboel; (ook:) uitschot.

Babiche—Bajadere 43

Babiche, klein ruigharig hondje, schoothondje.

Babillage, gesnap, gekal, gebabbel, gekakel.

Babillard, babbelaar.

Babioien, speelgoed, beuzelarijen.

Baboe, Indische min of kindermeid.

Baccaiéureüs, gelauwerde; iemand die de naaste academische waardigheid vóór den doctorsgraad heeft verkregen.

Bacchanóliën, Bacchus-feesten ; drinkgelagen, zuippartyen.

Bacchanten en Bacchantinnen, dronken dwepers en dweepsters; tierende lichtmissen.

bacchantisch, dronken, door den drank bezeten, tierend.

Bacchus, de god van den wyn, van de dronkaards; (ook:) de wijn zelf; een groot wyudrinker.

Baciltériën, stofdiertjes, draadbacteriën (infusiediertjes).

Backwoodsmen, de blanke bewoners en bebouwers der backwoods (achterwouden) in \'t verre Westen der Vereenigde Staten van N. Amerika.

Baculétie, afrossing met den stok (bacillus).

Badaud, onnoozele bloed, uilskuiken.

Badinage, kortswyl, scherts, grap, schalkerij.

Badine, dun wandelrietje, speelrottinkje, rijzweepje.

badineeren, kortswylen, schertsen, boerten; stoeien.

Bagage, het gezamenlykc reisgoed ; passagiersgoed; veld-, krijgs- en legertuig; slecht volk, gespuis.

Bagatél, kleinigheid, nietigheid, armzaligheid, vodderij.

Bagijnen, z. Begijnen. [tinopel); badhuis.

Bégno, gevangenis der galeishven; galeistraf (in Constan-

Bag-pipe, doedelzak.

Baguétte, roetje, gardje; laadstok; tooverroede.

Baignoire, badkuip; loge in \'t parterre met zitplaatsen, die van achteren breed en van voren smal zyn.

Bailli, ambtman, baljuw; schout.

Bain-mane, warm-waterbad, vat (pot, bak) met heet water, waarin men een ander vat ter verwarming, uitdamping enz. plaatst. (tuiging. plichtpleging.

Baise*main, handkus als huldiging; nederige dienstbe-

Baiser, kus; hol, met schuim gevuld suikergebak.

Baisse, het dalen der staatspapieren; amp; la baisse spe-culeeren, op de daling derefFecten handelsplannen maken.

Baissier, speculant op daling derelfecten; vgl. Haussier.

Bajadere, Oostindische danseres.

Bajazzo—banaal

Bajazzo, hansworst, potsenmaker.

Béjert, zooveel als Chaos (z. aid.)

Bajonet, geweerdolk.

Bal, dansparty, dansgezelschap. Bal masqué, gemaskerd bal. Bal paré, pronk- of prachtlml, staatsiebal. Bal champêtre, landelyk bal, bal in een tuin, in de open

Baladin, balletdanser, hansworst. (lucht.

Balance, z. Balans.

Balancé, danspas, waarbij men zich van den eenen voet op den anderen in evenwicht houdt of balanceert.

balanceeren, zweven, het evenwicht houden; weifelen, besluiteloos zyn; eenc rekening afsluiten.

Balans, evenwicht; weegschalen, elk werktuig,waarmede men \'t gewicht der lichamen bepaalt; (by kooplieden:) slotrekening, afsluiting der rekeningen of handelsboeken.

Balcón, uitstek of buitentred vóór aan den buitengevel

Béldaquin, troonhemel; draaghemel. (van een huis.

Balein, vischbeen.

Baljuw, landrechter, drost, schout. (beurtenis.

Balléde, verhalend gedicht over eene avontuurlyke ge-

Ballét, tooneeldans, opera met dans.

Ballistiek, werpleer, werpkunde.

Ballón, luchtbol.

Ballotage, Balloteering, het stem uitbrengen door middel van zwarte en witte balletjes of boontjes, door briefjes, enz.

balloteeren, met balletjes, boontjes enz. stemmen.

Balneograaf, beschrijver van baden.

Balneologie, de wetenschap der baden.

Balneotherapie, genezing door middel van baden.

Balneum, een bad.

Balustréde, eene op kleine kolommen of stylcn rustende leuning, hekwerk.

Bambochades, onnatuurlyke schilderyen, wonderlijke gedrochten, laaggrappige voorstellingen.

Bambóche, hanssop; draadpop ; dwerg, dreumis.

bambocheeren, zwieren, rinkelrooien.

Bamboes, Indisch riet.

Ban, Bannus of Bénus, Slavonisch heer, oude rykswaar-digheid in Ilongarye, Croatlë enz.

banaal, aan dwang onderworpen ; voor ieder gereed, veil; alledaagsch, gemeen, plat, afgezaagd.

Banaliteit—Banquét 45

Banaliteit, rechtsban, dwanggereclitigheid; alledaagscli, gemeen, afgezaagd gezegde.

Banco, bankgeld, muntvoet, waarnaar het geld bij de bank berekend wordt; banco intacceeren, meer in banco op zich laten schrijven, dan men te vorderen heeft; banco-conto, boek, dat een koopman tot afrekening met eene bank houdt.

Bandage, chirurgisch verband, windsel, breukband.

Bandagist, breukbandmaker; (ook:) breukmeester, (zjjn.

bandeeren, spannen, in spanning brengen; in spanning

Bandelier of Bandoulière, schouderriem, draagband der soldaten ; sabelkoppel, patroontaschkoppel.

Bande noire, de zwarte bende; speculanten die landgoederen opkochten om te sloopen ; gezelschap uitdragers die voor gezamenlyke rekening alles by aucties goedkoop opkoopen.

Bandiet, landlooper, straatroover, sluipmoordenaar.

Bónianen, onderhandelaars en tolken in Indië, die tot de handelskaste behooren. (watteerde zyde.

Bénians, Chineesche of Oost-Tndische slaaprokkeu van gC-

Banier, vaandel, vendel, standaard, veldteeken.

Banjerheer (verbastering van baanderheer), groot heer; pronker,

Bank-actiën, bewysstukken van dc aandcelen, die iemand in eene bank heeft. Bank-actionnair, bank-actionist, houder van zulke bewijsstukken.

Banket (Banquet), groot, prachtig gastmaal; zeker gebak.

Bankier, wisselaar, wisselkoopman, geldhandelaar; (ook:) bankhouder bij kansspelen.

Bankroet, staking der betalingen en handelsverrichtingen van een koopman of handelshuis, wegens een (wezenlijk of geveinsd) onvermogen om zijne schulden te betalen. (Bij geveinsd onvermogen noemt men \'t een frauduleus bankroet). (rekenmunt.

Bank-valüta, bankgeld als louter verdichte of gefingeerde

Bannaat, het onder een ban of hanus staande staatsge-bied, inz, de landstreek in Hongarije, aan gene zyde der Theiss.

Bannissemént, verbanning, uitbanning; ballingschap.

Bénnus, z. Ban.

Banqueroute, z. Bankroet.

Banquét, z. Banket.

46 banquetteeren—Barok

banquetteeren, smullen, brassen; een groot feestmaal hon-

Bénus, z. Ban. (den.

baptiseeren, doopen.

Baptist, do dooper, doopende; doopsgezinde.

Bar. sluitboom ; gerechtszaal; de hal ie (advocatenstand); schenktafel of buffet.

Barak, Baraque, veld- of legerhut, soldatenhut; (ook:) slecht, bouwvallig huis, krot, nest.

baratteeren, waren tegen andere omzetten, verruilen; (ook:) op tyd koopen en terstond beneden den koopprijs verkoopen.

Baratterfe, warenvervalsching; bedrog der schippers niet de koopmanswaren; elk feit ter benadeeling der ree-ders of assuradeurs.

Barétto, warenomzetting, ruilhandel.

Barbaar, (bjj Grieken en Romeinen:) ieder buitenlander; (bij ons:) een ongevoelig, wreed mensch, woesteling.

Barbacane, schietgat; wachttoren.

Barbarésken, de Barbarysche of Noord-Afrikaansche lan-\' den; de bewoners daarvan.

Barbarisme, fout tegen de zuiverheid der taal, laalver-valsching, wantaal, vreemde woordvorming.

Barbonnage, knorrig humeur van oude lieden.

barbouiileeren, bezoedelen; kladschilderen; stotteren.

Barcarole, gezang der gondeliers te Venetië.

Barchént of Parchént, wollen stof met linnen ketting.

Bérden, priesters, zangers, dichters der oude Celten.

Bardot, pakezel; zondebok.

Barége, wollen, niet gekeperde stof voor sjaals.

Barét, muts der r. k. geestelijken; riddermuts ; doctorshoed.

Bérge, soort van volksschuit in Nederland, ook Bérgie, Bérgie geheeten.

Bariolage, bonte schilderij.

Bériton, z. Baryton.

Barkan, z. Bercan.

Barkas, de groote boot van een zeeschip.

Barkeeper, buffethouder, bediende in de koffiekamer.

Barley, gerst.

Barn, schuur; barn-floor, dorschvloer.

Barn-burners, scheldnaam der radicale democratische party in N. Amerika.

barók, scheef, vreemd, M onderlgk, belachelgk.

Barometer—Bastaard 47

Bérometer, luchtzwaartemeter, weerglas.

Barón, vrylieer. Baronés, vrjjvrouwe.

Baronet, Engelseli edelman, die \'t midden houdt tusschen

den pair of ryksbaron en den kniglit of ridder. Baronie, vrgheerlgkheid.

Baroscoop, cliemisch weerglas.

Barouchet, licht rijtuig met twee wielen, halve koets. Barquerólle, pleizierschuitje zonder mast; (ook;) gezang

der visschers en gondeliers in Italië.

Barrel, een eng. vat van verschillende grootte.

Barricade, versperring, straatversperring. barricadeeren,versperien, straatvcrschansingen opwerpen. Barrière, slagboom, hek ; grensweer, grensvesting. Barroom, koffiekamer, buffetkamer.

Baryt, zwaarspaath ; zwaaraarde. (eene stem heeft.

Béryton, hooge basstem, diepe tenorstem; hy, die zulk Basar, z. Bazaar.

Basalt, grauwe rotssteen.

Bas*bleu, blauwkous, geleerde vrouw.

Bascule, tegenwicht; wip, zwengel; zekere weegtoestel. Bascule-stelsel, het weifelen in de grondstellingen der staatkunde ; het dienstbewijzen op hoop van wederdienst, baseeren, grondvesten, den grond leggen.

Basilica, -Hek, stiftskerk, domkerk, kathedrale kerk. Basilicum, koningskruid; ettermakende zalf.

Basilfscus, koningshagedis, een fabelachtige draak.

Bésis, grondslag, grondvlakte, zuilvoet, voetstuk; hoofdbestanddeel van een scheikundig praeparaat.

Bésket, korf, mand.

Bas-relief, half verheven beeldhouwwerk of gietwerk. Béssa, z. Pasja.

Basse-lisse, tapytweverij met waterpas liggende ketting,

met ingewerkte figuren ; vgl. haute-lisse.

Bassésse, laagheid, gemeene denkwijze.

Bassin, bekken, kom; veilige ankerplaats in eene haven. Bassist, basspeler, baszanger.

Basso continuo, generale bas ; — repieno, aanvullingsbas ; — violoncello, basviool.

Bassón, baspyp, blaasbas, fagot.

Bésta, genoeg! halt! (ook, in sommige kaartspelen:) de

naam van klaveren-aas, de derde in rang.

Béstaard, Basterd, onecht, buiten \'t huwelyk geboren

48 Bastille—Bedoeïenen

kind; dier of plant, uit tweeërlei soort ontstaan; een fijne wolstof. [vernield).

Bastille, voormalige staatsgevangenis te Parijs (in 1789

Bastión, bolwerk eener vesting.

Bastonnade, stokslagen, afrossing; slagen op de voetzolen (Turksche straf).

bastonneeren, stokslagen uitdeelen; afrossen, afranselen.

Bataille, Batalje, slag, veldslag, gevecht.

Bataljón, gedeelte van een regiment voetvolk.

Batelage, goochelarij; bateleur, goochelaar. [ding).

BéthometeF, zeediepte-meter (werktuig van Nederl. vin-

Bathométrie, of Bathymetrie. dieptemeting.

Béthos, het diepe, verhevene; (nu :) het lage, platte en kruipende in schryf-, dicht- en spreektrant.

Batist, fijnste linnensoort, kamerdoek.

batonneeren, met den stok (baton) schermen of vechten ; afrossen.

Batonnier, deken der advocaten (in Frankrijk).

Batonnist, vechter of schermer met den baton of stok.

Battemént, het tegen-elkander-slaan der in de lucht opgeheven voeten (bij \'t dansen).

Batterij, geschutwal, schietschans; het geschut zelve; geschutlaag aan boord ; ry fiesschen tot electrische proeven ; de metaalzuil bg het galvanisme.

Battologie, ydel geklap, noodelooze omhaal van woorden.

Baume, balsem.

Bavérd, snapper, wauwelaar, zwetser.

bavardeeren, wauwelen, klappeien.

Bavaroise, warme thee met stroop.

Bazaar, üostersche overdekte marktplaats; (by ons :) wa-renmagazyn, groote winkels en verkoopplaatsen.

Bean, boon.

Beatificatie, zaligspreking.

beau, schoon; Beau-monde, de beschaafde deftige stand; beau sexe, het schoone geslacht.

Beauté, schoonheid; schoone vrouw, schoon meisje.

Beaux-esprits, geestige mannen.

Bébé, klein kind, zuigeling.

Becassine, poelsnip.

Bédlam, naam van een groot hospitaal voor krankzinnigen te Londen. Bedlamiet, gek, dolleman.

Bedoeïenen, rondzwervende, roofzuchtige Arabieren.

Beef—Bercan

Beef, rundvleesch; Bééfsieak, snelgebraden rundvleescli-lappen (bij ons doorgaans biefstuk geheeten). (joe. Beëlzebub, opperduivel; (ook :) zekere gestaarte aap.sapa-Beg, ook Bey, lieer, titel ran zekere Turksehe beambten. Béglerbeg, beer der heeren, opperstadhouder van een

groot landschap in Turkjje.

Begijnen, geestelijke zusters zonder ordesregel, die ge-

zamenlgk op een hofje leven.

Behemoth, een reusachtig dier (olifant of nylpaard). Bei ram, hoofdfeest der Turken.

Belemnieten, versteening van een gestorven schaaldier. Bel-esprit, fraaie geest, zinryk, vernuftig mensch. Bei-étage, voornaamste verdieping, eerste verdieping van een huis. (mensch.

Bélial, hellevorst. Belials-kind, deugniet, doorslecht Belladonna, schoone dame; vergiftige wolfskers. Bellénde, een plat, in \'t Noorden gebruikelyk zeilschip. Belles lettres, Belletrie, de fraaie letteren, schoone wetenschappen, letterkunde.

Belletrist, kenner en vriend der schoone wetenschappen, belletristisch, wat tot de fraaie letteren behoort. Bellevüe, Belvedère, schoonzicht, huis of plaats met een Bellóna, de oorlogsgodin. (schoon uitzicht.

Bench, bank; gerechtshof.

béne, goed.

Benedictie, zegenspreking, priesterlyke zegen.

benedijen, zegenen, pryzen, zaligspreken.

Beneficie, weldaad; geestelyke standplaats met fondsen-komen -, een uit gunst verleend ambt; onder beneficie van inventaris, onder voorrecht van boedelbeschryving; Beneficie-representétie, voorstelling van een tooneel-stuk ten voordeele van een tooneelspeler (die dan de Benificiant heet).

benificiëeren, eene weldaad of gunst bewijzen.

Bené vole léctor (B. L.), welwillende lezer.

Benevoléntie, welwillendheid.

Bengaalsch of Indisch vuur, mengsel van zwavel, salpeter enz., dat eene buitengemeen heldere, witxe, sterke Benigniteit, goedheid, minzaamheid. (vlam afgeeft,

ben trovato, goed gevonden.

Benzoë, Indische hars.

Bercén, van geitenhaar en wol gemaakte stof, barkan.

ELFDE DRUK. 4

50 Berceau—Bicamerisme

Berceau, wieg; bakermatj prieel; overdekt tuinpad:

Ijooggang, gewelfboog. ,\'^v!^en.

Bergère, lierderin ; gemakkelijke, ruststoel; zeker viou-Bergerie, scluuxpskooi; herderslied.

Bergie, z. Barge.

Berline, lichte reiswagen, die men kan openslaan. Berserker, geducht krijgsheld; berserker-woede, dolle

Bervl^of Beril, zeegroene of gele doorzichtige edelsteen. Besóqne, bezigheid, drukte, lastig werk; (in de staats-taal:) raadpleging van ministers en hooge ambtenaren, besogneeren, arbeiden; beraadslagen.

Bestialiteit, dierlijkheid, beestachtigheid.

Béte, beest, domkop; béte worden, zgn spel verliezen,

beest worden.

Betél, betélpeper, Indisch blad dat gekauwd wordt.

Béte noire, (eig. zwart beest) iets of iemand daar men

bang voor is of niet van houdt.

Bétise, domheid, domme streek. ^ , „

Betón soort van weeke metselspecie uit waterkalk en

kiezelzand, die zelfs onder water steenhard wordt. Béttinq, het wedden; bettingbook, boek om de weddenschappen by wedrennen aan te teekenen; bettingmen, de wedders; bettingroom, lokaal voor de wedders. Beurré, boterpeer. , •

Bevüe, verziening, feil uit onachtzaamheid, abuis.^ Bey, titel der vorsten van Tunis en Tripoli; (in t algemeen :) heer. .

Biais, schuine reep, als sieraad op vrouwenkleederen. Bi4nco (blanco) krediet, verlof tot liet trekken eener som op zekeren tijd, onder voorwaarde van de z^de des trekkers, de traites vóór den vervaltyd te dekken. Bibliognosie, boekenkennis. , , , ,

Bibliograaf, boekbeschrjjver; geleerde boekenkenner. Bibliographie, boekbeschrjvihg.

Bibliomaan, ijverig boekverzamelaar, boekengek. Bibliomanie, liartstochtelijkc liefhebberij voor boeken. Bibliophiel, boekenvriend, liefhebber van boeken. Bibliothecéris, opziener eener boekerij.

Bibliotheek, boekverzameling, boekerg.

Biblistiek, bijbelkunde.

Bicamerisme, het staatsstelsel met twee Kamera.

biceps—Biologie 51

biceps, tweehoofdig, twee gezichten hebbende.

Bichón, klein langharig hondje, leeuwtje.

Bicinium, tweestemmig zangstuk.

Biconcaaf, aan weerszijden holrond, dubbelholrond.

Biconvéx, aan weerszoden bolrond, dubbelbolrond.

Biduum, tgd van twee dagen.

Biënnium, tydruimte van twee jaar.

Bien public, het algemeen welzijn, het gemeene best.

Bienséance, welvoeglijkheid.

Bienveillance, welwillendheid.

bienvenu, welkom.

Bigamie, dubbele echt, tweewijverij, tweemannerij. bigarreeren, bontkleurig, veelvervig maken.

bigót, schijnheilig, bijgeloovig, domvroom.

Bigotterie, schijnheiligheid, vrome huichelarij, geloofa-

blindheid, domvroomheid.

Bijou, kleinood, kostbaarheid, juweel; puikstuk. Bijouterie, allerlei meer of minder kostbare voorwerpen

tot opschik, galanteriewaren,

bilateraal contréct, wederzijds verbindend verdrag. Bilboquét, vangertje, balvanger (een kinderspeeltuig);

duikelaartje; lichtzinnig mensch, spring-in-\'t-veld. biliëus, gallig.

biljardeeren, twee ballen te gelijk voortstooten; (ook;)

denzelfden bal tweemaal in éen stoot met de keu raken. Biljart, baltafel.

Biljet, briefje. (kwartiering.

Biljetteering, inlegering door middel van biljetten van in-Biljoen, kopergeld; slechte zilvermunt; verwerpelijke zaak. Bill, (in Engeland:) voorslag, ontwerp tot eenc nieuwe wet. Billet doux, B. d\'amour, minnebriefje.

Billioen, duizendmaal duizend millioen ; (by de Franschen:)

Billion, duizend millioen.

Billonnage, handel met verboden geld.

binair, tweedeelig, zich in tweeën splitsend.

Binócle, kykglas voor beide oogen, tooneelkyker. binomisch, tweeledig, tweedeelig.

Biograaf, levensbeschrijver.

Biographic, levensbeschrijving.

Biologie, levensleer, levenskunde, natuurbeschrijving der levende wezens; ook geeft men dien naam aan de voor eenige jaren zoo veel geruchtmakende, geheimzinnige

52 biologiseeren—Wandeeren

kunstbewerking op den menscli, waarbg de wilskracht en de zintuigen van den eenen menscli, zoo \'t scliynt, gelieel onder beheer gesteld worden van den verrichter dier kunstbewerking: den Bioloog of Biologist, biologiseeren, iemand de kunstbewerking der biologie

doen ondergaan, hem van alle wilskracht berooven. Biometrie, berekening van den levensduur.

Biosophie, levenswijsheid.

Biquadraat, dubbel vierkant, 4de macht eener grootheid. Birch, berk.

Bird, vogel.

bis, tweemaal, nog eens.

bis dat. qui cito dat, die haastig geeft, geeft dubbel.

Bisam = Muscus (z. aid.)

Bisbille, geschil, oneenigbeid, gehaspel, gekyf.

Biscuit, beschuit, tweebak; (ook:) onverglaasd porselein;

halfgare stukken by het kalkbranden.

Biseau, schuinsch vlak, scheeve kant; lip eener orgelpijp, bismarck, geelbruine modekleur. (aschtin, parelwit. Bismuth, roodachtig wit, zeer bros metaal, spiegeltin. Bison, bnffelos.

Bisque, krachtige soep.

Bister, roetzwart, roetbruin (tot graveeren en tot was-

scben van teekeningen).

Bistouri, krom insugdingsmes der heelmeesters, bitumineus, aardpek of aardasch (bitumen) bevattende. Bivouéc, nachtwacht onder den blooten hemel, bivouaqueeren, in de open lucht den nacht doorbrengen,

zonder tenten legeren.

bizér, zonderling, wonderlik, grillig, eigenzinnig. Bizarrerle, ongerymd, zot gedrag, grilligheid.

Blague, blufferij, grootspraak, opsnyderij.

blagueeren, bluffen, opsnijden, grootspreken.

Blagueur, bluffer, opsnyder, praalhans.

blamébel, berispenswaardig, laakbaar.

Blame, blaam, schimp, kwade naam, eerschennis. blameeren, in kwaden naam brengen, belasteren. Blanc-manger, een gerecht van melk, suiker en amandelen, blanco krediet, z. bianco. In blanco onderteekenen geschiedt zoo, dat men eene ruimte tot latere invulling onbeschreven laat.

blandeeren, naar den mond praten, flikflooien.

Blankét—Boernoes 53

Blankét of Blanquét, Blanc-seing, oningevulóe volmacht. Blasé, door overmatig zingenot uitgeput, geblaseerd. Blasón, Blazoen, wapenschild, veldteeken ; (ook:) de wapenkunde of kennis der geslachtwapens.

blasoneeren, wapens volgens de regels der kunst verklaren of schilderen.

blasphemeeren, God lasteren, godlasterlijk spreken. Blasphemie, lastering, godlastering; majesteitshoon. Blazoen, z. Blason.

Blennorrhaea, slijmvloed, slgmontlasting. (leedigen.

blesseeren, wonden, kwetsen; beschadigen, kreuken, be-Blessuur, wond, kwetsuur.

bleu*mourant, bleekblauw, matblauw.

Blikvuur, nachtsignaal, dat door aansteken van los krult gegeven wordt. (houwen boomstammen.

Blockhouse, huis gebouwd uit op elkander gelegde, be-Blokkóde, blokkeeren, z. Bloqu—.

blond, lichtkleurig, lichtgeel (van het haar).

Blondin, Blondine, een jongeling, een meisje met lichtkleurig hoofdhaar.

Bloom, bloem, bloesem.

Bloquéde, Blokkeering, insluiting, omsingeling van eene

haven, van eene vesting.

Bloqué, een rechtuit en met forschen stoot te maken of

gemaakte bal (op het biljart).

bloqueeren, af-, insluiten, de toegangen eener plaats met troepen of schepen omsingelen; een biljartbal met forschen stoot maken of in den zak werpen.

Blouse, kiel, voermanskiel; ruim geplooid dameskleed;

(ook:) de biljartzak.

Blue-stocking, blauwkous, al te geleerde vrouw.

Bluffs, hooge oeverstreken langs de Amerik. rivieren. Blunder, fout, misgreep, domme zet, bok.

Bóa, de konings- of reuzenslang; (ook:) lange damespels. Board, plank ; tafel; kast; terechtzetting.

Boardinghouse, kosthuis.

Boat, boot.

Bocage, boschje, boschage.

Bodemerij, geldleening op een schip als onderpand. Bodinerie, z. Bodemerij.

Boekanier, z. Boucanier.

Boernoes, Bournous, Arabische mantel van witte wollen

54 Boeuf—bonificeeren

stof met eene kap; soort van nieuwerwetsche vrouwenmantel.

Boeuf amp; la mode, gestoofd of gesmoord rundvleesch. Bohea of Bohea-thee, theehoei, zwarte thee.

Bohémiens, in Frankrqk wat wg Heidens noemen; z.

Boiserie, houtbekleeding. Boite, doos.

Bojaar, adellijk grondbezitter, vrpeer in vele Slavonische Bokaal, groote drinkbeker, hansebeker.

boksen, vuistvechten op de Engelsche manier.

Bokser, Engelsch vuistvechter.

Boléro, Spaansche volksdans, roet castagnetten begeleid. Bólus, Lemnische aarde, zegelaarde; artscnyballetje,slik-

brok ; zeker gebakje,

bombardeeren, met bommen beschieten; beschieten; by

iemand onstuimig aandringen.

Bombardemént, beschieting met bommen of holle werp-

kogels; beschieting.

Bombardier, bommenwerper; kanonnier.

Bómbast, woordenpraal, brommende uitdrukkingen, hoogdravende, gezwollen, maar vaak zinledige voordracht, bon, goed ; een bon, aanwyzing op betaling, bewys van ontvang, van levering enz.; bonjour! goeden dag! goeden morgen ! bon soir ! goedenavond ! bon voyage! goede reis! (trouw.

Bóna, goederen, vermogen, bezitting ;bona ffde, te goeder Bona immobilia, onroerende goederen.

Bona mobilia, roerende goederen.

Bona vénia, met welwillende toestemming.

Bonbón, suikergoed, snoepgoed, lekkers.

Bon chien chasse de race, kinderen hebben de hoedanigheden hunner ouders.

Bond, schuldbekentenis, obligatie.

bón gré mél gré, goed- of kwaadschiks, willens of onwillens, tegen wil en dank.

Bonheur, geluk; gelukkig voorval; buitenkansje; par

bonheur, by geluk.

Bonhomie, natuurlijke goedhartigheid; gulle eenvoudigheid; Bonhomme, goed en eenvoudig mensch, goede ziel; on-

noozele hals, goede sukkel, sul.

Bonificétie, vergoeding, schadevergoeding.

bonificeeren, vergoeden, echadeloosstellen.

Boniteit—Botanist

Boniteit, goedheid, deugdelijkheid, degelykheid.

Bon mót, geestige zet, kwinkslag.

Bónne, kindertoezienster, kindermeid, gouvernante, die

niet met het onderwys der kinderen heiast is.

bonne bouche, lekkerheetje.

Bonne fooi, verbastering van bonne foi, goede trouw;

op de bonne fooi, in goed vertrouwen, op goed geluk Bonnet, muts, kap ; hyzeil, brood winder. (af.

Bon sens, gezond verstand.

Bon ton, goede, beschaafde gezelschapstoon, wereldtoon. Bon-vivént, vroolyke broeder, losbol, doorbrenger.

Bónze, Japansch en Chineeseh priester.

Bookmaker, boekhouder der weddenschappen by wedrennen, speculant by wien men op de renpaarden wedden Boot, laars. (kan.

Bórax, boraxzure soda, de natuurlyk voorkomende verbinding van het horaxzuur met soda, vaak als smeltmiddel voor de metalen gebezigd.

Bondage, scheepsbekleeding.

Bordeel, huis der ontucht, hoerenhuis.

Bordereau, Borderéi, speciebriefje, lyst der geldsoorten, waarmede men betaalt op handelsplaatsen, alwaar verschillende vreemde munten gangbaar zyn; uittreksel uit eene rekening.

borduren, bloem- of loofwerk in een weefsel naaien, stik-boreaal, noordelyk. (ken.

Boreas, de Noordenwind.

borneeren, begrenzen, beperken (z. geborneerd). Borough, marktvlek.

Borussomanfe, overdreven zucht, blinde voorliefde voor

al wat Pruisisch is.

Bosquet, boschje, dreef.

Bosse, bult, buil. (figuren vervaardigen.

bosseeren, uit gips, was of andere weeke stof verheven

bosseleeren, gedreven werk in goud, zilver enz. maken.

Bóston, eene naar het whist gelykend kaartspel.

Boténicus, z. Botanist.

Botanie, plantenkunde, kruidkunde.

boténisch, plantkundig, kruidkundig; botanische tuin,

plantentuin, kruidtuin.

botaniseeren, planten of kruiden zoeken.

Botanist, plantenkenner, kruidkundige.

56 Bottelier—Boutique

Bottelier, hofmeester (op schepen); keldermeester. Bottine, halve laars.

Bottomland, vruchtbare, maar ongezonde vlakten langs

de Amerikaansche rivieren.

boucaneeren, vleesch naar Indiaansche manier rooken. Boucanier, Amerikaansche roofjager, buffeljager; ook =

Flibustier (z. aid.)

Bouche close! mondje dicht! gezwegen! Bouche, que veux*tu, (woordelyk: mond, wat wilt ge ?) allerlei lek-Boucle, gesp ; lok. (kere spys.

boudeeren, pruilen, grijnen; mompelen, pruttelen j (iemand)

wrevelig behandelen.

Boudoir, dames-vertrekje of -kabinetje.

Bouffante, pofkleed, bolstaand kleed; lange en dikke ; manshalsdoek, soort van overdas.

Bouffón, windbuil; nar, grappenmaker, komiek.

Bougie, waskaars.

Bougre, (hoogst onwelvoeglijk woord) schoft, rekel. Bouillants, warme vleesehpastcitjes.

Bouilli, gekookt rundvleesch.

Bouillón, krachtig vleeschnat; samengerold goud- of zilverdraad; opbolling aan vrouwenkleeren.

Bouilloire, waterketel, theeketel.

Bouillotte, een hazardspel met kaarten.

Boule, kogel, bal.

Bouletten, balletjes van fijn gehakt vleesch.

Boulevérd, bolwerk; walweg, als wandelplaats aangelegd ;

thans: breede straat met boomen aan weerszoden, bouleverseeren, het onderste boven keeren.

Bouquét, bloemruiker; kruidige geur van den wijn. Bouquinist, boekenkramer, kooper en verkooper van oude boeken. (orgelregister.

Bourdón, brombas, diepste bassnaar; het 16- of SSvoets Bourgeoisie, de burgerij, in tegenoverstelling van den adel. Bournous, z. Boernoes.

Bourrasque, plotselinge stormwind, bui.

Boussole, zeekompas.

Boutade, vreemde gril, snelle, wonderlgke inval. Bouteille, ilesch, bottel.

Boute-selle, het signaal om op te zitten (by de cavalerie) Boutique, winkel; kraam; (ook wel:) boel, warboel, santenkraam (of santenboutiek), sitsenwinkel.

Bouts-rimés—Breviatuur 57

Bouts-rimés, gedicht op gegeven eindryiuen; ook die eindrijmen zeiven. [den). Bouw, landmaat in Ned. Tndië (= 500 vierk. rjjnl. roe-Bowie-mes, Amerikaanscli jachtmes.

Bowl, Bowle, kom, drinkschaal, ponskom.

boycotten, van alle verkeer afslniten, voor dood verklaren. Brabanpónne, het Belgisch patriottisch lied van 1880. Bracelétten, armbanden.

Brachygraaf, snelschrijver door middel van verkortingen.

Braconnage, wilddievery, strooperg.

braconneeren, wilddieverg plegen, stroopen, op verboden

grond jagen. Braconnier, wilddief, strooper. brageeren, den pronker langs straat spelen.

Brahminen, priesters der Hindoes (naar hunnen oppergod B r a h m a). (schreeuwen, brailleeren, luidruchtig, reel en ten onpas spreken, Bramórbas, grootspreker, windbuil, snoever.

Brancard, draagzetel, draagberrie. (zaak.

Branche, tak; inz. van een geslacht, wetenschap, liandcls-Bróndpiket, soldaten, met de handhaving der orde by

brand belast; wachthoudend schip bij eene vloot, bras-dessus, bras-dessous, arm in arm, gearmd. Brasseletten, hetzelfde als Braceletten (z. aid.)

Bravade, opgeblazenheid, snorkery, snoevende uitdaging, braveeren, trotseeren, tarten; hoonen.

bravissimo! opperbest! uitmuntend! heerljjk!

Brévo, moedig stryder; gehuurd sluipmoordenaar in Italië, bravó! braaf! goed zoo! ferm! (ger.

Bravour-aria, meesterzang, aria vooreen meesterlijk zan-Bravoure, dapperheid, onverschrokkenheid.

Break, vierwielig licht rytuig met ingang van achter en Breakfast, ontbyt. (banken op zy.

Bredouiile, verwarring, verlegenheid. (hangen.

Breloque, sierlyke kleinigheden, die aan horlogekettingen Bretailleur, snoeshaan, opsnyder, vechtersbaas.

Bretél, draagband, broekdrager, galg.

Bréve, pauselyk schryven aan vorsten of staten.

Brevét, open geschrift, waarby iemand eene gunst, een titel, een pensioen enz. wordt toegestaan; uitvindingspatent, octrooi.

breveteeren, zulk een octrooi verleenen.

Breviatuur, verkorting, kort begrip.

58 Brevier—broncheeren

Brevier of Breviérium, Latijnsch gebedenboek der r. k.

geestelijkheid.

brévi manu, kort en goed, zonder omstandigheden. Bric*^*brac, oude rommel, meubelen, schildergen enz. Brick, baksteen ; brickhouse, buis uit baksteen.

Brlcóle, terugsprong, terugstuiting van den bal tegen den

band op het biljart.

bricoleeren, door afstuiting van den band een bal maken ; (ook :) slinksehe wegen gaan, oneeriyk handelen. Bride, bruid; bridegroom, bruidegom.

brideeren, gevogelte oppinnen en de pooten samenbinden om te braden.

Brigade, legerafdeeling uit eenige regimenten bestaande. Brigadier, (weleer:) aanvoerder eener brigade; (thansbij de ruiterü 0 de krijgsman, wiens rang met dien van korporaal bg \'t voetvolk overeenkomt.

Brigand, roover, struikroover.

Brigantijn, galeivormig schip met laag boord.

brigeeren, door kuiperyen, door gunst of medewerking van anderen zoeken te verkrijgen; najagen, met drift naar iets staan.

Brillént, geslepen edelgesteente, de diamant, inz. als deze zoodanig is geslepen, dat zyn bovendeel een vlak (tafel) heeft, dat door vele vlakken is omringd.

brillént, schitterend, voortreffelijk; \'t is brillant, of \'t is

brille, \'t is heerlijk, schitterend schoon, uitmuntend, brilleeren, blinken, prijken ; uitmunten.

Brimborions, kleinigheden, nesteryen.

brioso, levendig, vurig. (man.

Brit, inboorling van Brittanje, van Engeland, Engelsch-Brocéde, Brocaat, zyden stof met goud of zilver gebor-Brocanteur, kunsthandelaar. (duurd.

Bróccoli, soort Italiaansche bloemkool.

Broche, borst- of doekspeld der dames.

brocheeren, innaaien (boeken). (omvang.

Brochure, vlugschrift, gelegenheidsgeschrift van weinig Broderie, borduurwerk.

Broeder Jonathan, z. Jonathan.

Broker, makelaar.

Bromatologie, leer van de voedingsmiddelen.

Bronchade, struikelen van het paard, mispas, broncheeren. struikelen, een misstap doen.

Bronchitis—But

Bronchitis, ontsteking der lnchtpgpen.

Brontophobie, vrees of bangheid voor \'t onweder. Brouhaha, woest geschreeuw, wild gejnich. (ken.

brouilleeren, oneenig maken, verwarren, onrust verwek-Brouilión, ontwerp tot een opstel, klad; planteekening. Brumaire, nevelmaand (22 Oct.—20 Nov.)

brunét, bruinharig, donkerharig.

Brunétte, vrouw of meisje met bruine, donkere haren. Brusk, -que, norsch, barsch; oploopend.

brusqueeren, onheusch bejegenen, toesnauwen. Brusquerie, norsche, barsche bejegening; beleediging. brutaal, beestachtig; onbeschoft, onbeschaamd, brutaliseeren, onbeschoft bejegenen.

Brutaliteit, lomp gedrag, onbeschoftheid, woeste drift, bruto, brütto, ruw ; \'t gewicht der handelswaar met haar inpaksel samen; bruto-bedrag, het beloop «onder aftrek der onkosten.

Bucephaal, lievelingspaard; staatsiepaard (eigenlyk het

paard van Alexander den Grooten).

Buckskin, (eig. bokkevel) een wollen modestof. Buckwheat, boekweit.

Budget, staats- of gemeente-rekening, raming der waar-

schijnlyke ontvangsten en uitgaven.

Buffa, grap, klucht; buffo, z. bouffon.

Buffet, schenktafel, aanrechttafel, tafelkas; ververschings-

lokaal, koffiekamer.

bukolisch, herderlyk ; b-e gedichten, herdersdichten. Buil, domme streek of zet; John Buil, spotnaam voor

een Engelschman.

Bull-dog, groote eng. hond, bullebijter.

Bulle (bulla), paxiselijk mandaat of voorschrift, wet. Bulletin, dagbericht; legerbericht; dagorder.

Bureau, schrijftafel; schrijfvertrek, kamer voor de ambtsbezigheden, kantoor. (beambten. Bureaucratie, willekeurige heerschappij van ministers en Bureaulist, beambte, schrijver op een bureau.

Bureel, kantoor of bureau van administratie.

burlésk, -que, koddig, kluchtig, belachelyk. (dentscli. burschikós, (in Duitschland:) studentikoos, op zyn stu-Bushel, eng. en amerik. korenmaat (= 36,35 liter). Buste, borstbeeld (hoofd, schouders en borst).

But, doel, oogmerk, wit, voornemen,

6o Butcher—Cabochon

Butcher, slager.

Butineur, vrybuiter.

Butter, boter.

buvable, drinkbaar.

Buvette, gelagkamertje; vrieudenkransje.

Byzantijners, geschiedscbryvers en ook munten van het Byzantynsche (Grieksche) keizerryk.

C. ¹)

C, als Romeinseh getalmerk beteekent 100.

C. a. = cum annóxis, met bet bijbehoorende.

ca. = circa, ongeveer, omtrent; rondom. (dat ia.

C. a. d. = c\'est amp; dire, dat is te zeggen, dat wil zeggen,

Co. of Comp. = compagnie (z. aid.)

C. s. = cum suis, met de zynen.

Ct. = courant (z. aid.), ook cent en centime, (Nederl.

en Fransche kopermunt).

Ctr. = centenaar (z. aid.)

Cab, soort van eng. huurrytuig met éen paard.

Cabaal, gebeim verbond, samenspanning, geheime aanleg

tegen iemand, geheime, sluwe tegenwerking, cabaleeren, arglistige, bedekte aanslagen of plannen ma-• ken, samenspannen.

Caballéros, soort van Spaansche wol.

Cabéne, hut, stulp ; scheepskooi, stuurmansvertrekje. Cabaret, herberg, kroeg.

Cabós, biezen vygenkorQe; platte biezen vrouwentaseh. Cabbage, kool.

Cdbbala, mondeling voortgeplante leer der Joden, geheimleer, geheime wysheid.

Cabin, hut; kajuit.

Cabinet, z. Kabinet.

Cable, kabel, touw ; ankertouw. (vorm ; narrenkap. Cabochon, schoenspyker; edelgesteente in natuurlyken

¹

Om menigvuldige verwyzingen te voorkomen, zy hier aangemerkt, dat men de woorden, die niet onder deze letter te vinden zyn, onder K moet zoeken.

Caboose—Cadi

Caboose, scheepskeuken, kabuis.

Cabotage, kustvaart, kusthandel.

caboteeren, kusthandel drijven. [nen).

Cabrét, Cabrétleer, jonge-geitenleer (inz. voor handschoe-Cabriolét, licht rytuig met éen paard en twee wielen;

voorste zitplaats in diligences. (heim houden,

caché, geheim, verborgen ; caché houden, verbergen, ge-cacheeren, verbergen, verhelen; geheim houden. Cachelót, potvitsch, kazelot (de walvisch, in wiens kop inz. het zoogenaamde walschot [spermaceti] gevonden wordt).

Cachemir, Cachemir-sjaals, zeer fijne en zachte wollen weefsels, van de haren der Cachemir-geit vervaardigd. Cache-néz, (eig. neusbedekker, neusverbergiBr)hooge winterdas of halsdoek, die \'t beneden-gelaat bedekt. Cachét, zegelstempel; briefsluiter, signet.

cacheteeren, met een signet dichtmaken, verzegelen. Cachexie, ziekelyke bloedmenging; ongezondheid.

Cachót, diepe, duistere kerker.

Cachoterie, geheime samenspraak over nietigheden. Cachótte, tabakspijp zonder hieltje.

Cachou, Japansche aarde (samentrekkend, maagsterkend aftreksel uit de pinang-noot), katsjoe. (Amerika.

Cacique, stamhoofd bg de Indiaansche volkeren in Z. Cacographie, het schrijven tegen de spel- en taalregels; verzameling van gebrekkige opstellen (ter verbetering voor de scholieren).

Cadaster, openbaar register van den staat der onroerende goederen, om daarop de belasting op de eigendommen te gronden, schattingsregister.

Cadastraal, wat tot het cadaster behoort.

Cadastreeren, in het schattingsregister inschreven. Cadéver, lyk, dood lichaam; kreng, aas.

Cadaverous, lykachtig. (stige pennetrek.

Cadeau, geschenkje, kleine vriendschapsgedachtenis ; kun-Cadénce, gelgke gang of maat in het dansen, zingen;

nette, juiste stemval by het redevoeren.

cadenceeren, een volzin afronden of welluidend maken. Cader, z. Cadre.

Cadét, Jongere zoon ; jong mensch, die voor den krygs-

stand wordt opgeleid op eene militaire school.

Cadi, Turksche onderrechter.

62 Cadran—Calderari

Cadran, wgzerplaat; zonnewyzer; windroos.

Cédre, lüst, omgevende rand; plan van een werk; (by

de militairen:) de stam der regimenten.

cadreeren, vierkant maken ; passen, voegen.

cadüc, bouwvallig, vervallen; broos, vergankelyk; oud en zwak, krukkend. (Mercurius.

Caducéus, herautstaf, inz. de gevleugelde slangestaf van Caduciteit, vervallen toestand, bouwvalligheid; gebrekkige, zwakke ouderdom, afgeleefdheid; de vervalbaarheid van eene erfenis of een legaat.

Caelatuur, half verheven werk; de vormsnykunst. Caelibaat, z. Celibaat.

Caesuur, verssnede, stemrust by het lezen van een vera

na een zeker getal lettergrepen.

caetera desiderantur, de rest wordt begeerd, d. i. de

rest ontbreekt.

Caeteris paribus, onder gelyke omstandigheden. Cafetier, koffiehuishouder.

Cafetière, koffiekan.

Caftan, z. Kaftan.

Cagot, huichelaar, kwezel.

Cahier, schrijfboekje, boekje papier.

ca iré! dat zal gaan!

Caisse, kas; Caissier, kassier.

Caissón, kistwagen,legerkist, proviandwagen; kruitwagen;

kistje onder den bok van een rgtuig.

cajoleeren, liefkoozen, flikflooien.

Calamiteit, algemeene nood, ellende; ongeluk, landplaag, calamiteus, ellendig, rampspoedig; in nood verkeerend. Calander, glanspers met rollen, mangel; korenworm. Calando, dalend, wegsmeltend (in de muz.)

calandreeren, mangelen, glanzen.

Calénge, bekeuring, aanhaling (van smokkelwaren), calangeeren, beboeten, bekeuren, aanhalen.

Calcinétie, verkalking.

calcineeren, verkalken; gloeien, door gloeiing oxydeereu

of met de zuurstof verbinden.

Calcium, grondbestanddeel der kalk.

Calcül of Calculétie, berekening, rekening.

calculeeren, berekenen, uitrekenen.

Calderéri, ketellappers, naam van een geheim politiek genootschap in Italië, dat zyn zetel te Napels had.

Calèche—Calvinisme 63

Calèche, z. Kalés.

Caiepon, onderbroek.

calefécteren, allerlei aan de hand hebben.

Calefóctor, kamerstoker; verwarmingstoestel ter bereiding van apjjzen, ter verwarming van baden, enz.; (ook:) een oorblazer.

Caleidoscoop, schoonheidskijker.

Calembourg, geestige woord- of naamspeling.

Caiénden, eerste dag der maand (by de Romeinen).

Calénder, t\\jdwyzer, lyst der dagen van \'t jaar, almanak.

Calicó, Calicót, lijne boomwol, katoenstof.

calineeren, liefkoozen ; vertroetelen.

Calleus, eeltig, dikhuidig; callositeit, eeltachtigheid,verharding der huid; callus, eelt.

Calliditeit, sluwheid, geslepenheid.

Calligraaf, schoonschrijver.

Calligraphie, schooaschryfkunst.

Callilogie, kunst van fraaispreken, welsprekendheid.

Calliope, de muze van het heldendicht.

calmeeren, stillen, bevredigen, doen bedaren.

Célo dl péso, tekort op het vereischte gewicht.

Calomél, zoet kwik, zoutzuur eerste kwikoxyde.

Calorifère, warmtegeleider, verwarmingstoestel, groote kachel, die door buizen de warmte in vele deelen van een gebouw brengt.

Caloriméter, warmtemeter.

Calótte, priestermutsje, kruinkapje; kardinaalswaardigheid ; deksel over de onrust van een horloge.

Calottlnocratie, priester- of papenheerschappij.

Calque, doorteekening, doortrekking.

calqueeren, doorteekenen, natrekken (bv. door middel van een met olie doortrokken papier).

Calumét, vredepyp bij de Amerikaansche wilden.

Calumnle, laster, achterklap.

calumniëeren, valsch beschuldigen, smaden, lasteren.

calumniëus, lasterlijk, eerroovend.

Calvérië, Calvarie-berg, hoofdschedelplaats, kruisheuvel, elke hoogte, waarop een kruis is opgericht en werwaarts men in den vastentijd ter bedevaart gaat; altaarstuk, dat den kruisheuvel van Jezus Christus voorstelt.

Calvinisme, het geloof der gereformeerden, gewyzigd naar de leer van Calvjjn.

64 Calvinist—Canaille

Calvinist, belyder der leer van Calvyn, gereformeerde.

Caméche\'dienst, krygsdienst in vredestyd, garnizoens-

Camachen, knoop- of overkousen, slobkousen. (dienst.

Camaïeu, Camayeu, soort van camée; eenkleurig schilderwerk.

Camail, bisschopsmanteltje; modern kort damesmanteltje.

Camarade, /. Kameraad.

Camaraderie, kameraadschap; (meestal:) spitsbroederschap, samenheuling tot een laakbaar oogmerk, bent, kliek (vgl. clique).

Camarilla, engere geheime (kabinets-) raad van een monarch, elke vereeniging of klub van hovelingen, die invloed op de staatszaken en den wil des vorsten uit-

Cambiaal recht, wisselrecht. (oefent.

cambiëeren, wisselzaken drijven.

Ccimbio, wissel, wisselbrief.

Cambrai, Cémbrick, kamerdoek, batist.

Camée, gesneden edelgesteente, waarvan het verheven werk eene andere kleur heeft dan de grond. (Vertoont de steen slechts twee kleuren, dan heet hy camaïeu).

Camelot, z. Kamelot.

Cémera, kamer. C. lücida, heldere kamer. C. obscura,

donkere kamer (optisch werktuig tot teekenen).

Camerdlia, leer van de staathuishoudkunde ; wetenschappen, die over het beheer der vorstelyke inkomsten han-

CameraWst, staathuishoudkundige. (delen.

Cameralistiek, staathuishoudkunde, inz. wat het finantie-wezen aangaat.

Camiséde, onverhoedsche aanval of overrompeling des nachts of des ochtends zeer vroeg.

Camisards, gereformeerde bewoners der Cevennen.

Camisool, z. Kamisool.

Camcemen, de Muzen «of zanggodinnen.

Camp, kamp, legerplaats.

Campagnard, buitenman, boer.

Campégne, landgoed; veldtocht (z. ook Kampanje); amp; Ia campagne, buiten, op het land. (wapenoefening.

Campeeren, in het veld legeren, hetzy in oorlog of tot

Camp-meeting, vergadering in het veld, inz. godsdienstige byeenkomst in de open lucht.

Canaille, gemeen volk, gepeupel, janhagel, grauw, janrap en zyn maat, gespuis; slecht, gemeen vrouwspersoon.

Canailleus—Cantaloep 65

Canailleus, schelmachtig, schandalig, nietswaardig. Canapé, lange leuningzetel, ruststoel, kussenbank. Canard, (eigenlyk : eend) foppery; inz. verzonnen cou-rantenbericht.

Cancan, geraas, opschudding (om niets); praatjes, achterklap ; onfatsoenlyke dans.

canceileeren, i-i hek- of traliewerk besluiten; tralies-

gewyze doorscluappen.

Cancer, de Kreeft (sterrenbeeld des Dierenriems). Candeléber, arm- of kroonluchter, kroonkandelaar. candeeren, met suiker overstrooien; in suiker konfijten. Candeur, openhartigheid, oprechtheid, braafheid. Candidaat, ambtzoeker; ieder, die zijn examen heeft afgelegd en bevoegd is naar eene aanstelling te dingen. Candidatuur, het staan of dingen naar een ambt of waardigheid ; optreding als candidaat.

Candide, oprecht, ongeveinsd.

Candle-coal, eene lichl brandbare soort steenkool. Canepou, vestvormige halsdoek der vrouwen.

Canevés, Canefós, netvormig geweven linnen; schets, Canna, Canne, riet; de el. (eerste ontwerp,

canneleeren, groeven, met groeven of ribbetjes voorzien. Cannelüren, gootsgewyze groefjes op zuilen of pilasters. Cannetille (doorgaans Cantille), spiraalvormig samenge-

draaid goud- en zilverdraad.

cannibaalsch, wild, woest, wreed, bloeddorstig. Cannibélen, naam van de bewoners der Caribische en andere eilanden; menscheneters; wilde, wreedaardige menschen.

Cénoe, Cénot, schuitje van boomschors of van een uit-

geholden boomstam, Indiaansch bootje.

Cénon, regel, wet, richtsnoer; formulier bij de r.k. mis;

geloofsregel; ketting-, beurtzang; zekere drukletter. Canónicus, domheer, kanunnik.

canoniek, volgens kerkelijke wetten; op kerkelijk gezag; canonieke boeken, bybelboeken, door de kath. kerk beschouwd, als door God ingegeven ; canoniek recht, r. k. kerkrecht.

Canonisatie, heiligverklaring. (gen opnemen,

canoniseeren, heiligverklaren, iemand in de ry derheili-Cantébel, cantabile, te zingen, zingbaar.

Cantaloep, de knobbel- of wratmeloen.

ELFDE DRUK. 5

64 Calvinist—Canaille

Calvinfst, belgder der leer van Calvyn, gereformeerde.

Caméche-dienst, krggsdienst in vredestgd, garnizoens-

Camachen, knoop- of overkousen, slobkousen. (dienst.

Camaïeu, Camayeu, soort van caniée; éenkleurig schilderwerk.

Camail, bisschopsmanteltje; modern kort damesmanteltje.

Camarade, z. Kameraad.

Camaraderie, kameraadschap; (meestal:) spitsbroederschap, samenheuling tot een laakbaar oogmerk, bent, kliek (vgl. clique).

Camarilla, engere geheime (kabinets-) raad van een monarch, elke vereeniging of klub van hovelingen, die invloed op de staatszaken en den wil des vorsten uit-

Cambiaal recht, wisselrecht. (oefent.

cambiëeren, wisselzaken drijven.

Cémbio, wissel, wisselbrief.

Cambrai, Cémbrick, kamerdoek, batist.

Camée, gesneden edelgesteente, waarvan het verheven werk eene andere kleur heeft dan de grond. (Vertoont de steen slechts twee kleuren, dan heet hy camaïeu).

Camelot, z. Kamelot.

Cémera, kamer. C. lücida, heldere kamer. C. obscüra,

donkere kamer (optisch werktuig tot teekenen).

Camerélia, leer van de staathuishoudkunde ; wetenschappen, die over het beheer der vorstelyke inkomsten han-

Cameralfst, staathuishoudkundige. (delen.

Cameralistiek, staathuishoudkunde, inz. wat het finantie-wezen aangaat.

Camiséde, onverhoedsche aanval of overrompeling des nachts of des ochtends zeer vroeg.

Camisards, gereformeerde bewoners der Cevennen.

Camisool, z. Kamisool.

Camoemen, de Muzen «of zanggodinnen.

Camp, kamp, legerplaats.

Campagnard, buitenman, boer.

Campégne, landgoed; veldtocht (z. ook Kampanje); amp; fa campagne, buiten, op het land. (wapenoefening.

Campeeren, in het veld legeren, hetzjj in oorlog of tot

Campgt;meeting, vergadering in het veld, inz. godsdienstige bgeenkomst in de open lucht.

Canaille, gemeen volk, gepeupel, janhagel, grauw, janrap en z\\ju maat, gespuis; slecht, gemeen vrouwspersoon.

Canailleus—Cantaloep 65

Canailleus, sclielmaclitig, schandalig:, nietswaardig. Canapé, lange leuningzctel, ruststoel, kussenbank. Canard, (eigenlyk: eend) foppery ; inz. verzonnen courantenbericht.

Cancan, geraas, opschudding (om niets); praatjes, achterklap ; onfatsoenlyke dans.

cancelleeren, i-i hek- of traliewerk l)esluiten; tralies-

gewyze doorschrappen.

Cancer, de Kreeft (sterrenbeeld des Dierenriems). Candeléber, arm- of kroonluchter, kroonkandelaar. candeeren, met suiker overstrooien ; in suiker konfijten. Candeur, openhartigheid, oprechtheid, braafheid. Candidaat, ambtzoeker; ieder, die zijn examen heeft afgelegd en bevoegd is naar eene aanstelling te dingen. Candidatuur, het staan of dingen naar een ambt of waardigheid; optreding als candidaat.

Candide, oprecht, ongeveinsd.

Candle-coal, eene liciu brandbare soort steenkool. Canepou, vestvormige halsdoek der vrouwen.

Canevés, Canefés, netvormig geweven linnen; schets, Canna, Canne, riet; de el. (eerste ontwerp,

canneleeren, groeven, met groeven of ribbetjes voorzien. Cannelüren, gootsgewyze groefjes op zuilen of pilasters. Cannetille (doorgaans Cantille), spiraalvormig samenge-

draaid goud- en zilverdraad.

cannlbaalsch, wild, woest, wreed, bloeddorstig. Cannibélen, naam van de bewoners der Caribische en andere eilanden; menscheneters; wilde, wreedaardige menschcn.

Cénoe, Cónoi, schuitje van boomschors of van een uit-

geholden boomstam, Indiaansch bootje.

Cénon, regel, wet, richtsnoer;formulier b\\j de r.k. mis;

geloofsregel; ketting-, beurtzang; zekere drukletter. Canónicus, domheer, kanunnik.

canoniek, volgens kerkelijke wetten; op kcrkelyk gezag; canonieke boeken, bybelboeken, door de kath. kerk beschouwd, als door God ingegeven ; canoniek recht, r. k. kerkrecht.

Canonisatie, heiligverklaring. (gen opnemen,

canoniseeren, heiligverklaren, iemand in de ry der heili-Cantóbel, cantabile, te zingen, zingbaar.

Cantaloep, de knobbel- of wratmcloen.

ELFDE DRUK. 5

Cantate—Capóte

Cantéte, plechtstatig zanggedicht (inz. tot kerkgebruik);

naam van den 4den Zondag na Paschen.

Cantatrice, zangeres; inz. beroemde operazangeres. Canthariden, Spaansche-vliegen,

Cantiléne, liedje; zangwijs.

Cantille, z. Cannetille.

Cantfne. veldflesch; reiskelder; marketentsterskraam; verkoopplaats van ververschingen in een kamp, kazerne of in werk- en verbeterhuizen.

Canto, gezang; — fermo, rustige,reciteerendezangwqze;

— fig u rato, kunstmatig, gemaakt gezang.

Canton, z. Kanton.

Cantor, zanger, voorzanger.

Cantóres amént humóres, zangera houden van vochten

(d. i. drinken gaarne).

Canule, metalen püpje.

Canzóne, lied, gezang.

Caoutchóüo, veerkrachtige gom of hars, gom-elastiek. capébel, bekwaam, in staat tot iets: vatbaar, geschikt. Capaciteit, inhoudsgrootte; vatbaarheid, geschiktheid, be-Capeline, zonnehoed. (kwaamheic\'.

capillaire buizen, haarhuizen. Capillair-stelsel, haarvaatstelsel. (afstand. Capillariteit, haarbuiskracht; aantrekking op haarbuizen-Capitaine, hoofdman, kapitein, bevelhebber vaneene compagnie, ook van een schip.

Capitana, voornaamste schip eener vloot, admiraalschip. Capitétie, hoofdschatting, aanslag naar liet aantal hoofden in elk gezin, hoofdelijké omslag, personeel. Capitólium, citadel in het oude Rome; (ook schertsen-derwjjs voor -.) hoofd, breinkast. (bevatten.

Capitulériën, geschriften welke vorstelgke verordeningen Capitulatie, vergelijk, verdrag, overeenkomst tusschen de belegeraars en de bezetting eener plaats wegens de overgave.

capituleeren, een verdrag aangaan, omtrent de overgave

eener plaats handelen, zich op verdrag overgeven. Capon, huichelaar, bedrieger.

caponneeren, bij \'t spelen bedriegen.

Caponnière, schietkuil. (pen afleggen.

Capotage, de kunst om den afstand te meten, die sche-Capóte, vrouwenregenmantel; zekere diepe dameshoed.

Capriccioso—Carambole 67

Capóte angléise, foedraal of scheede tegen de venerische besmetting.

Capriccioso, naar believen (in de muz.)

Caprice, gril, luim, eigenzinnigheid.

capriciëus, eigenzinnig, vol luimen, koppig.

Capricornus, de Steenbok (sterrenbeeld des Dierenriems). Caprlólen, bokkesprongen ; luchtsprongen ; gekke streken. Capsule, Capsuul, hulsel.

Captain, kapitein.

Captatie, het bejagen van een oogmerk, inz. door sluwe middelen. Captétio benevoléntiae, bede om een toegevend gehoor, om eene gunstige beoordeeling, gunstbe-jag, het zoete-broodjes-bakken.

Capteur, wegnemer van een schip of van een lading, kaper. Cóptie, verstrikking; tegenstribbeling; captie maken,

aanmerkingen maken, uitvluchten of geschil zoeken, captief, gevangen, krygsgevangen en tot slaaf gemaakt, captiëus, sluw, arglistig, verstrikkend.

captiveeren, gevangen nemen; de gunst winnen, boeien. Captiviteit, gevangenschap. Captuur, vangst, buit. Capuchón, kap, mantelkap; karpoetsmuts.

Capucijnen of Capucijners, kapmonniken, Franciskaner monniken van den strcngsten ordesregel; (ook -.) eene zekere soort van erwten.

Capucine, tabakspyp zonder hieltje.

Cépudan-pésja, groot-admiraal der Turksche vloot. Caput, hoofd; céput-mortuum, doodekop (wat bg het

distilleeren als dood overschot op den grond bljjft). Caquét. gesnap, gewauwel, gekakel.

caqueteeren, snappen, kakelen, wauwelen.

Car, Cart, kar.

Carabés (Markies van), iemand, die door de blinde fortuin groote rijkdommen heeft verworven en daarop zich veel laat voorstaan.

Carabinieri, Italiaanschc gendarmes.

Caracóle, snelle zwenking van een ruiter, omdraaiing

van een paard in heele of halve kringen.

caracoleeren, het paard in vollen ren vlugge wendingen doen maken.

Carófe, z. Karaf. (speelbal.

Carambolage, het raken van meer dan éen bal met den Carambóle, de roode bal op het biljart; het spel met

68 caramboleeren—Carmagnóle

éen rooden en twee witte ballen; ook z. v. a. caram-bolage. (keu.

caramboleeren, meer dan éen bal met den speelbal ra-Carambollne, de gele biljartbal; (ook:) bet spel met 5

ballen (bij verkorting c a r o 1 i n e gebeeten).

Caramél, bruine suikerkandg, gerstesuiker; bruine gelei

uit rund- en kalfsvlecscb.

Caravélie, z. Karveel.

Carbonéde, op kolen geroost vleeseb aan dunne scbyven. Carbonari, kolenbranders; (ook:) benaming der leden van een geheim politiek genootschap in Italië ter oprichting van een vrijstaat; vurige vrüheidsgezinden. Carbonisétie, verkoling.

carboniseeren, verkolen.

Carcésse, z. Karkas.

Career, gevangenis, kerker.

Cardinaal, z. Kardinaal.

careeren, ontberen, vasten.

Caréme, de vasten.

Carentie, ontbering; het vasten als straf.

care of N. N., door goede bezorging, per adres den heer N.N.

caressant, Uefkoozend, streelend.

Carésse, liefkoozing; gevlei.

caresseeren, liefkoozen, troetelen, vleien.

Carette, fijnste soort van schildpad, karetschildpad.

Cérga, z. Cargaison.

Cargadoor of Cérgo, scheepsmakelaar, scheepsbevrachter ; koopman op een koopvaardyschip, die den verkoop der goederen bezorgt. Supercargo, opperste onder meer zulke cargadoors.

Cargaisón, ook Cérga, scheepslading, vracht-, verkoop-

goederen ; ook de factuur dier lading.

Cérqo, z. Cargadoor. (afbeelding.

Caricatuur, spotprent, lachwekkende overdrijving in de Carico, last, ladingsgewicht.

Cariës, de beeneter ; cariëus, aangestoken (van beenderen).

Carillón, klokkenspel.

Caritas, christelijke liefde tot den naaste.

Carlisten, aanhangers van Don Carlos in Spanje; ook

(weleer) van Karei X in Frankryk.

Carmagnóle, Franscb patriottisch volkslied met dans van 1790; volbloed-jakobyn.

Carmelieten—Carte 69

Carmelieten, monniken van de orde Onzer Lieve-Vrouw van den berg Camel en den Libanon. Carmelieten* water, melissewater, water van vrouwenkruid (dat in de Carmelieten-kloostera bereid wordt).

Carmen, gedicht, gelegenheidsfjedicht.

Carmenóde, verbastering van Carbonade.

Carnage, bloedbad.

Carnatie, vleeschsehildering, de voorstelling van men-schenvleesch door coloriet.

Carneool, vleeschkleurig edelgesteente.

Carnet, koopmansreisboek; dag- en schuldregister.

Carnevél, de week vóór de -tOdaagsche vasten; vasten-of wintervermaken; vastenavondsvreugd.

Carnifex, de scherprechter, beul.

Carnivóren, vleeschetende dieren.

Carnositeit, vleezig gezwel.

Caróqne, ondeugende, lastige vrouw; oude heks, feeks.

Carolien, goudmunt ter waarde van 11 h. 13 gulden:

Caroline, z. Caramboline. (raspt.

Carotte, gele peen; ook tabaksrol die men tot snuiftabak

Caroussél, z. Carrousel.

carpe diem, geniet het tegenwoordige.

carpeeren, berispen, bedillen; iets beter willen weten.

Carpenter, timmerman.

Carré, vierkant; vierhoekige slagorde.

Carreau, ruit, scheef vierkant met geljjkc zijden; ruiten op de speelkaarten.

carreleeren, met vierkante tegels bevloeren.

Carrelét, vierkant liniaaltje.

Carréta, kleine koets, slecht rgtuig.

Carrière, loopbaan; levensloop; ambtsbediening, dienst-tjjd; renbaan; volle ren van een paard; zijne carrière eindigen, sterven ; carrière maken, goed in de wereld vooruitkomen, fortuin maken.

Carrière-attaque, stormaanval der ruiterij.

Carriole, licht, tweewielig rgtuig.

Carronaden, scheepsgeschut.

Carrósse, koets-, pracht- of staatsiewagen.

Carrousél, plechtig ridderspel; het ringsteken op houten paarden, de mallemolen.

Carta bianca, volmachtsbrief.

Cérte, kaart; spyskaart in logementen.

Carte—Casserole

Carte blénche, een blad papier, enkel met eene handtee-kening voorzien ; (ook :) onbepaalde volmacht, vrjj spel.

carteeren, in een omtrek of teekening brengen.

Cartel, z. Kartél.

Cartón, modelblad, modelteekening, schets voor schilders, tapijtwerkers enz.; verbeterblad; z. Karton.

Cartouche, randversiering, sierlijke ligst of zoom; loofwerk of bijsieraden van schilder- of beeldw erk: schiet-patroon ; kardoes ; (ook :) doortrapte gauwdief.

Caryatiden, lastdragers, vrouwelijke beelden als schoor-zuileu of pilasters.

Casa, hut, huisje. (huisjas.

Casóque, korte reis- of ryrok, Casaqufn, korte overjas,

Cascéde, kleine waterval.

Cash, baar geld, gereed geld; cash-store, winkel waarin alleen tegen contante betaling gekocht of verkocht wordt.

Césco, scheepsromp; (bg het kaartspel:) het koopen der noodigo kaarten, wanneer de speler, de beide zwarte azen hebbende, zich op een bloot toeval verlaat.

Casemat, z. Kazemat.

Casimir, lichte gekeperde M ollen stof, soort van half laken.

Casino, besloten gezelschap, waar men tegen een jaar-lyksche bydrage in geld vergadert om te lezen, te praten, te spelen enz.; de vergaderplaats daarvan.

Casquét, ijzeren helm, stormhoed; pet, muts; hij kreeg op zijn casquet, hij kreeg klappen, slaag, ransel.

Céssa, kas, geldkas; geldvoorraad, inz. gereede geldvoorraad van een handelshuis; per cassa, tegen gerei d geld.

Casséde, noodleugen, onwaarheid uit schers.

Cassatie, vernietiging, uitdelging; ambts- of dienstont-zetting.

Cassétie-hof, oppergerechtshof, dat de uitspraak van een lager kan vernietigen.

Cassatórisch, de verplichting opheffend.

Cassatus, iemand die van zyn ambt ontzet is.

Cassave, brood van den wortel des manioks.

casseeren, vernietigen, voor ongeldig verklaren; uit een post zetten ; een soldaat casseeren, hem afdanken en wegjagen (doch in dezen zin wordt het woord in Frankrijk niet meer gebruikt).

Casseróle, z. Kastrol; (ook •) lepel om het glas te schuimen in de glasblazeryen.

Cassétte—Catechisant 71

Cassétte, kistje, koffertje; geldkistje; byzondere schat des konings. [geraffineerd).

Cassonéde, keukensuiker, ruwe suiker (slechts eenmaal Castagnétten, handklappers, klaphouten, duimkleppers. Caste, volksafdeeling, erfelyke familiestam in IndR Castél, burg, vesting; voor- en achterdek op een schip. Castellaan, burchtvoogd, kastelein.

Castigétie, tuchtiging; castigeeren, tuchtigen. Castóreum, bevergeil, een geneesmiddel.

Castraat, ontmande, gesnedene; Italiaansche sopraanzanger. Castratie, ontmanning.

castreeren, ontmannen; verminken.

Céstrum dolóris, treurtooneel, catafalk of praalbed voor

vorstelgke lyken.

Casu, bg geval, toevallig; casu quo, in het gegeven geval. Casuélia, toevalligheden.

Casualisme, stelsel waarbü men een bloot toeval als oorsprong en regeling van alle dingen aanneemt. Casualist, die het casualisme aanneemt.

Casualiteit, toevalligheid.

casueel, toevallig, b\\j gelegenheid; onzeker.

Casuist, beslisser van gewetenszaken.

Casuïstiek, de leer of kunst om gewetensvragen op te lossen, gewetensleer. (oorlog.

Césus, geval, voorval; toeval; naamval; — belli, reden tot Catacómben, onderaardsche gewelfde begraafplaatsen ; bewaarplaats der doodsbeenderen te Parijs.

Catafélk, stelling waarop de lykkist rust (in de Kath. Kerk), of waardoor een lyk wordt voor- of tentoongesteld.

Catalécten, verzamelde fragmenten uit oude werken.

cataléctisch, in fragmenten, onvolledig.

Catalogus, Catalóóg, Igst of register van voorwerpen;

inz. van boeken by den verkoop.

Catapult, oorlogswerptuig der Ouden.

catarrhaal, zinkingachtig, uit verkoudheid voortvloeiend;

catarrhale koorts, zinkingkoorts.

Catastróphe, ontknooping, inz. ongelukkige afloop, droevige fortuinswending; groot onheil, volksramp. Catenaria, kettinglyn.

catechétisch, vraagsgewijs, in den vorm van een gesprek. Catechisant, leerling, die ter catcchiaatie gaat.

72 Catechisatie—Cavatine

Catechisétie, vraagonderricht, inz. godsdienstonclerwgs;

leeruur in den godsdienst, leering.

catechiseeren, al vragend onderwgs geven of ontvangen,

inz. in de godsdienstleer.

Catechismus, vragenboek, onderwgs door vragen en antwoorden, inz. in de geloofsleer.

cateeren, doek persen, aan het doek den persglans geven. Categorie, algemeen begrip waaronder eene zaak gedacht wordt; verstands- of denkvorm ; bepaalde klasse of vak, indeeling.

categórisch, onvoorwaardelijk, stellig,bepaald, zonder omwegen; categorische imperati\'vus, onvoorwaardelijk gebod der rede, wet der zedelijkheid.

Cathéder, leer- of redenaarsgestoelte, spreekgestoelte. Cathedraal, hoofdkerk, domkerk, munster.

Cathéter, buis van zilver of buigbaar hars, tot aftapping van \'t water, of van de urine uit de blaas. (valt

Cathétus, loodlgn, die op een andere Ijjn of opeen vlak Catholici\'sme, catholiek, etc., z. Kath—.

Catoptriek, leer van de terugkaatsing der lichtstralen. Cattle, vee, hoornvee.

Causa, grond, oorzaak; rechtszaak.

causaal, oorzakelgk, redegevend.

Causaliteit, oorzakelijkheid; de oorzaak of aanleiding

eener zaak; de wjjze waarop eene oorzaak werkt. Cause célèbre, beroemd rechtsgeding; veel geruchtma-causeeren, veroorzaken, aanleiding geven, (kende zaak. Causerie, gepraat, gekeuvel, gekout.

Causeuse, kleine sofa voor twee personen.

CauterisAtie, het uit- of doodbranden; het zetten eener

fontenel en de daardoor voortgebrachte werking, cauteriseeren, branden, uit- of doodbranden.

Céütie, borgtocht, onderpand.

cautioneeren, borg blijven, zich tot borg stellen.

Cavade, zot gebaar, malle streek.

Cavalcéde, staatsierit, prachtige optocht te paard; schitterende ruiteroptocht; pleizierrit in gezelschap. Cavalerie, ruiterij.

Cavalerist, krygsruiter.

Cavalier, ruiter; begeleider eener dame; (in den vestingbouw :) eene kat, katbatterg.

Cavatine, kort zangstukje, aria.

caveant—Cendrillon 73

caveant consules, laat de consuls waken: pas op, neem cave canem, wacht u voor den hond! (u in acht. caveeren, borg hlyven, goedspreken; zich caveeren, op

zyne hoede zyn.

cave ne cadas, pas op, dat ge niet valt!

Cavént, horg, goedspreker.

Caverne, hol.

Caviaar, z. Kaviaar.

Cavitelt, holte, holligheid.

Cédant arma tógae, de militaire macht onderwerpe zich

aan het staatsgezag.

cedeeren, afstaan, afstand doen, overlaten ; zwichten. Cédel, Ceel, briefje, lijstje; (ook:) bewijsstuk (bv. dood-

ceel, bewgs van overlyden).

Céde majori, wyk voor uw meerdere.

Cedént, afstanddoener.

Cedille, teeken in den vorm eener omgekeerde c, dat onder de c gezet wordt (9), om die vóór a, o en u als eene scherpe s te doen uitspreken.

Ceintuur, gordel, lendeband; lyst, insluiting.

Celebratie, viering.

celebreeren, vieren, feestelyk gedenken.

Celebriteit, vermaardheid; beroemde naam; vermaard persoon, schitterend talent; feestelijkheid, plechtigheid. Celeriteit, snelheid, vlugheid, spoed, gezwindheid. Celibaat, ongehuwde staat.

Celibatair, ongehuwd levend man, vrygezel, oude vryer. Cella, cel, kamertje.

Cellar, kelder.

Cello, z. Vio\'oncel.

cellulair, in cellen, vakken, kamertjes afgedeeld; cellulaire gevangenis, zulk eene, waarin de gevangenen elk afzonderlyk in een cel of vertrekje worden opgesloten. Cemént, bindmiddel, metselkalk, mortel, tras. Cementétie, Cementeering, het gloeien van een lichaam in gesloten vaten tusschen een andere tot poeder (Ce-menteerpoeder) gebrachte zelfstandigheid, cementeeren, door metselkalk verbinden; gloeien, branden, louteren.

Cenchrieten, op gierstekorrels gelykende steenes Cendré, aschgrauw.

Cendrillon, asschepoetster; onzindelyke keukenmeid.

74 ce n\'est—centraal

ce n\'est que Ie premier pas qui coüte, alleen de eerste stap is mocilyk.

Cenobiet, kloosterbroeder, kloosterling.

Cenotéphium, ledig praalgraf, grafteeken. (rispen.

censeeren, beoordeelen, oordeelkundig onderzoeken; be-

Cénsor, (by de Romeinen:) regeeringspersoon, belast met-de handhaving der goede zeden en openbare orde; be-oordeelaar, inz. van in \'t licht te geven geschriften, z. Censuur.

censurabei, wraakbaar, verwerpelijk, berispelijk; (weleer ook:) cijnsbaar, schatplichtig.

censureeren, ongunstig beoordeelen, berispen, wraken; disciplinaire straffen toepassen (inz. in de Kath. kerk).

Cénsus, cyns, belasting; volkstelling; vermogen-opgave; het verbinden der werkzame bemoeiing eens burgers met de belangen van den Staat aan een zeker fortuin of vermogen, aan eene zekere belastingsom, schatting naar inkomst of vermogen.

Censuur, meening of oordeel over eene zaak, inz. over uit te geven boeken, boekengericht van wege den paus of van wege een Staat, in welken geen drukpersvrijheid bestaat; disciplinaire straf (inz. in de K. Hiërarchie .

Cent, Céntum, honderd. Cent, het honderdste gedeelte van den Nederl. gulden, ook van den A.merikaanschen dollar, pro cent of per cent, ten honderd.

Centaurus, fabelachtig monster, half mensch half paard, paardmensch.

Centenaar, gewicht van 100 tot 110 of 112 pond.

Centesimale rekening, honderddeelige rekening.

centesimeeren, den lOOsten man uitnemen.

Cénti, (als voorvoegsel by namen van maten en gewichten) het honderdste deel, bv. Centimeter, honderdste deel der el, Nederlandsche duim.

Centiare, vierkante el.

Centigram, honderdste deel van een gram of wichtje.

Centiliter, honderdste deel van een liter (kan of kop), vingerhoed.

Centime, honderdste gedeelte van den franc.

Centimeter, duim (honderdste deel eener el).

centraal, tot het middelpunt of het midden behoorend ; vandaar bv. Centraal-Amerika, Middel-Amerika; een-

Centralisatie—Certe-partie 75

traal bestuur, het van éen middelpunt uitgaande bestuur; centraal punt, middelpunt.

Centralisatie, samentrekking in éen punt, vereeniging van de macht der regceriug in éen middelpunt, in eene hoofdstad enz. (trekken,

centraliseeren, in éen middelpunt vereenigen, samen-centrifugaal, middelpuntschuwend.

centripetaal, middelpuntzoekend.

Céntrum, middelpunt, punt van vereeniging; (in politie-ken zin:) het midden van de vergaderzaal der gedeputeerden, alwaar gewoonlijk de aanhangers der regeering en de ministers hunne plaatsen hebben; (ook:) de gematigde party, die het midden houdt tusschen de linker- of de oppositie-party en de rechterparty of die der regeering, des kabinets.

centuploeren, verhonderdvoudigen.

Centuplum, honderdvoud.

Centurie, schaar of aantal van honderd.

Centürio, hoofdman over honderd.

Cephalalgie, hoofdpijn.

Cephalitis, hoofd- of hersenontsteking.

Cérberus, naam van den driehoofdigen hond, die den ingang van den Tartarus of de hel bewaakte; norsche portier of deurwachter.

Cercle, kring, societeit.

Cerealiën, veldvruchten, graangewassen.

cerebraal, de hersens betreffende.

Ceremónie, gebruik van welleven Iheid, hof- of kerkgebruik; plechtigheid. (tigheden, feesten, enz. Ceremoniëel, het bepaald gebruik of gevorderde by plech-Ceremóniemeester, regelaar der ceremoniën ten hove,

by maaltyden, enz.

ceremoniëus, vol plichtplegingen, lastig beleefd.

Céres, godin des landbouws en der veldvruchten; (ook :) cene planeet; Ceres en Bacchus, (fig.) het koren en den wyn.

Cerine, groen hars, een bestanddeel van het was. Cerium, een hard, slechts zelden onvermengd voorkomend metaal van witte kleur. (door krygstroepen,

cerneeren, insluiten, omringen, b.v. eene belegerde stad certeeren, wedyveren, stryden.

Certe-partie, z. Cherte-partij.

76 Certificaat—Champêtre

Certificaat, getuigschrift, bewijs. (geven,

certificeeren, verzekeren, bevestigen; eeu getuigschrift Certioratie, inlichting van hen die met het recht niet bekend zijn.

Cervelaat, sterk gekruide en gekookte vleeschworst; (somtijds ook:) zult, hoofdkaas, hoofdvleesch.

cesseeren, ophouden, een einde nemen ; vervallen. Céssie, afstand, afstanddoening, overlating van een recht

of eene zaak aan een ander.

c\'est i dire, dat wil zeggen, dat is (te zeggen).

c\'est la guerre, zoo gaat het in den oorlog.

c\'est tout comme chez nous, dat is Juist zooals bjj ons. c\'est une autre chose, dat is iets anders.

Cetacéën, walvischachtige dieren.

céteris péribus, voor \'t overige alles gelgk staande, ouder overigens gelgke omstandigheden.

chacun amp; son goüt, ieder naar zijn smaak.

Chagrin, verdriet, kommer, leed; (ook:) Segrijn (z. aid.) chagrineeren, bedroeven, kwellen, krenken.

Chaine, keten; (in de danskunst:) kettingdans; ry (bv.

van uitgezette posten).

Chair, \'fr.) vleesch.

Chair, (eng.) stoel; chairman, voorzitter.

Chaise, stoel; licht rjjtuig met twee wielen, sjees. Chalcograaf, plaatsnyder, kopergraveur.

Chalcographfe, plaatsnykunst, graveerkunst op koper. Chalet, alpenhut, Zwitsersch huis.

Chaleuréüs, heet, vurig van aard, vol vuur, gloed of leven. Chalk, krgt.

Chalón, wollen voeringstof.

chamarreeren, beleggen, bezetten (met galons).

Chambellén, kamerheer.

Chémbre, kamer. Chambre ardénte heette in Frankrijk het gerechtshof, waar ketters en giftmengers gevonnisd werden, en dat gewoonlyk den vuurdood tegen hen uitsprak. Chambre garnle, gemeubeleerde kamer. Chambrière, kamermeisje; dresseerzweep der rijders (in de manege).

Chamois, gemskleurig, bleekgeel, roodachtig geel. Champêtre, landelyk, wat tot het land behoort. Bal Champêtre, landelijk bal, dansparty in een tuin, in de open lucht. Garde champêtre, z: onder Garde.

Champignon—Charta-magna 77

Champignón, kampemoelje, paddenstoel; (fig.) iemand

die snel en onverwachts fortuin maakt.

Champion, kampioen, voorvechter.

Chénce, kans, mogelgkheid van gelukken of mislukken. Chancre, kankerachtig, invretend gezwel.

Chénge, ruil, verwisseling.

changeént, veranderlgk; met een weerschyn. changeeren, veranderen, verwisselen, verruilen ; verschieten (van kleuren).

Chansón, liedje, zangstukje; praatje, sprookje. Chansons! praatjes voor den vaak!

Chantage, bedriegerg om iemand iets af te persen, inz. bedreiging om iemand te belasteren, indien hg niet een som gelds betaalt.

Chéos, warrel- of mengelklomp, bajert; (fig.) warboel, chaótisch, verward, ongeordend.

Chapeau, hoed; damesgeleider (in Frankryk is deze laatste beteekenis niet geldig; men zegt daarvoor cavalier). Chapeau bas, den hoed in de hand, blootshoofds, Chapelet, rozenkrans. (onderdanig,

chaperoneeren, chaproneeren, een jonge dame tot geleider en beschermer strekken.

Chapftre, hoofdstuk; onderwerp des gespreks. (zgden. Char-i-béncs, open bankwagen, met zitplaatsen langs de Charéde, lettergreep-raadsel.

Chérge, eerepost, ambt; last, vracht; aanval; losbranding; (ook:) overdrijving; z. h charge.

Chargé d\'affaires, zaakgelastigde.

chargeeren, belasten, beladen; gelasten; laden (kanonnen, geweren\':; aanvallen (inz. van de ruiterg gezegd); bezwaren (een beschuldigde); overdryven.

Charité, mildheid, liefdadigheid; ziekenhuis.

Charivari, ketel- of kattenmuziek; oorverdoovend getier,

geschreeuw, standje.

Charlatón, kwakzalver; windbuil.

Charlatanerie, kwakzalverij; pocherg, windbreker^, charmént, bekoorlijk, innemend, allerliefst.

charmeeren, verrukken, bekoren, betooveren. Chórons-boot, (fig.) overgang tot een ander lever., dood. Charpie, pluksel, uitgerafeld linnen.

Chérta-mégna, de groote oorkonde of vryheidsoorkonde, eene merkwaardige grondwet der Engelschen, die nog

78 Charte-partie—Chemin

tegenwoordig door hen als het palladium hunner nationale vrijheid vereerd wordt.

Chórte-partie, z. Cherte-partij.

Chórter of Chértc, oorkonde; grondwet of constitutie.

Chartisten, naam van de medeleden der volksparty in Engeland, die een algemeen kiesrecht, uitsluiting dei-leden van het Lagerhuis van alle staatsambten,jaarlgk-sche nieuwe verkiezingen, afschaffing van den census, enz. zoeken door te dryven.

Chartomantie, het kaartleggen. (Sicilië; z. Scylia.

Charyb\'dis, gevaarlyke draaikolk tusschen Calahrië en

Chdsse, jacht; (in de muziek:) klein jachtstuk.

Chassé, zijwaartsche pas, waarmede eene colonne op en neer gedanst wordt. (neer dansen.

chasseeren, voortdry ven, wegjagen; de colonne op en

Chassepot, zeker fr. achterlaadgeweer.

Chasseur, jager. Ch. amp; cheval, jager te paard.

Chatelain, slotvoogd, kastelein; chatelaine, een voor het lyf geslagen ketting, waaraan huisvrouwen sleutels of derg. dragen.

Chatouille, geld-, juweelkistje ; privaatkas van den vorst.

Chaussée, straatweg, steenweg, kunststraat.

chausseeren, (zich) schoeien, kousen en schoenen, schoenen of laarzen aantrekken ; (ook:) een weg in eene kunststraat veranderen, plaveien, bestraten.

Chauve-souris, vleermuis; een maskerkleedy.

Chauvinisme, overdreven vaderlandsliefde of krygshaftig-heid, blinde vooringenomenheid met eigen land.

Chauvinist, die met zotte vaderlandsliefde en krygslust behept is.

Check of Cheque, aanwyzing opeen kassier ter betaling, kassiersbriefje ; (ook :) zeker geruit weefsel.

Cheer, vreugdegeroep, jubel, hoezeegeroep.

Cheese, kaas.

Chef, hoofd, opperhoofd, aanvoerder, overste.

Chef de cuisine, opperkok.

Chef-d\'oeuvre, meesterstuk.

Chemicaliën, chemische toebereidingen.

Chémicus, scheikundige.

Chemie, scheikunde, leer van de bestanddeelen en de eigenschappen der lichamen.

Chemin de fer, spoorweg.

chemisch—chimEerisch 79

chémisch, scheikundig. (doek- of borstspeld.

Chemisétte, lialfhemd; kraaghemdje. Chemisét-speld,

Chemist, scheikundige.

Chenille, rupsvormig boordsel van fluweelzijde.

cher, waard, lief; mon cher, ma chère, myn waarde,

Chersonnésus, schiereiland. (mijne beminde.

Chérte-partij, vrachtbrief, acte van overeenkomst tusschen den vervrachter en de bevrachters opgemaakt.

Chérub, Cherubijn, hemelgeest van den 2den rang, vuur-of vlambode.

Cheval, paard; Cheval de bataille, strydpaard; (ook:) iemands lievelingsonderwerp.

Chevalerie, ridderlgkheid, ridderschap.

Chevalier, ridder; Chevalier d\'industrie, fortuinzoeker, rondreizend, doorslepen bedrieger, oplichter.

Cheviot, wol van Schotsche bergschapen.

Chevreau, geitenleer.

Chevron, armstrepen, onderscheidingsteek en op de mouw van onderofficieren en militairen.

Chibouque, Turksche pijp.

Chic, gemakkelijke, vlugge en krachtige behandeling van \'t penseel; geschiktheid; slag, kneep ; zwier, laatste mode.

Chicéne, rechtsverdraaiing; haarklooverjj ; uitvluclit.

chicaneeren, pleitstreken of rechtsverdraaiingen gebruiken ; vitten, haarklooven, het iemand lastig maken.

Chicaneur, pleitziek mensch ; haarkloover, lastig schepsel.

Chief justice, opperrechter in Engeland.

chiffonneeren, kreuken, frommelen, verkreuken; verontrusten, plagen; onbetamelyk aantasten.

Chiffonnière, ladekas, hooge latafel.

Chiffre, schriftteeken, cyfer; willekeurig teeken in plaats van den naam; cijferschrift, geheimschrift.

Chignon, nekhaar, -bundel of -vlecht.

Chijl, Chijm, z. Chylus, Chymus.

Chiliéde, duizendtal (inz. van jaren).

Chiliasme, leer van het duizendjarige rijk, van een terugkomst van Christus, waarna de volmaaktste aardsche gelukzaligheid zal beginnen; geloof aan den vooruitgang der menschen tot het doel van zedelyke volmaaktheid.

Chimaera of Chimère, inbeelding,hersenschim; ongerymd verdichtsel.

chimaerisch of chimeriek, ingebeeld, hersenschimmig.

8o chineeren—Christologie

chineeren, vlammig weven, bewerken: gechineerde stof-

fen, gevlamde, met vlammige patronen ge weefde stoffen.

Chinine, z. Quinine. . ,. , ,

Chinoiserie, sieraad enz. in Cmneesclien smaak.

Chi rag ra, handjicht.

chirographisch, op een handschrift berustende. Chirologie, handenspraak, vingerspraak.

Chiromantie, waarzeggerij nit de lijnen der hand. Chirurg, Chirurgijn, wondhceler, heelmeester.

Chirurgie, heelkunde, wondheelkunst.

chi va piano va sano, langzaam gaat zeker.

Chloor, Chlorine, oververzuurd zoutzuur.

Chloorkalk, verbinding van de chloor met kalk.

Chloriet, groene talksteen. , , ,

Chlorofórm, chloorverbinding, die het gevoel geheel verdooft en alzoo den lyder by operatiën voor pyn bewaart, chloroformiseeren, door chloroform in een staat van volslagen gevoelsverdooving brengen.

Chlorose, bleekzucht, eene bloedziekte.

choisisseeren, kiezen, uitkiezen, uitzoeken.

Chólera of Cholera mórbus, Aziatische braakloop, choleriek, cholérisch, galzuchtig; driftig, opvliegend. Cholerine, goedaardige soort of lichte graad van cholera. Chondrologie, de leer der kraakheenderen.

choquant, aanstootelijk, hinderlyk, beleedigend. choqueeren, aanstoot, ergernis geven; aanstootelgk zijn,

tegen de borst stuiten.

Chorograaf, land-, oordbeschrüver.

Chorographle, beschryving van landen of oorden.

Chóse, zaak, ding; grap; choses maken, potsen uitvoeren ; c\'est une autre chose, dat \'s wat anders. Chose wordt fam. ook g^ruikt voor alles, waarvan men den naam niet weet of niet noemen wil, bv. Monsieur Chose, mynheer dings; Madame.... chose, mevrouw.... hoe heet ze ook?

Chosesmaker, potsenmaker, grappenmaker.

Chouéns, aanhangers der Bourbons in \'t westen van Frankryk, ten tyde der Fransche revolutie van 1789. Chresmologie, waarzeggerij.

Chrestomathie, uittreksel uit vele boeken, bloemlezing,

inz. uit prozaschryvers.

Christologie, leer van of omtrent Christus.

Chrómameter—ci-devant 81

Chrómameter, ateminatrument voor piano\'a.

Chromatiek, kunst der kleurmenging.

chromatisch, gekleurd ; in verschillende op elkander volgende halve tonen opgaand en afdalend. Chromolithographi\'e (ook Lithochromie), kunst om met olieverf op steen te schilderen en het geschilderde op doek af te drukken, kleurensteendruk.

Chronlque scandaleuse, schandgeschiedenis, kletspraatjes

van eene stad, een dorp enz.

chronische ziekten, langdurige, slepende ziekten. Chronogrém, jaartalvers, getal- of tydspreuk, waarin de letters M, D, C, L, X, V en [, als Romeiusche talletters beschouwd, bg samentelling een jaartal geveu. Chronographie, tgdbeschrgving.

Chronologie, tijdrekenkunde, tijdleer.

chronológisch, tijdrekenkundig, naar tijdsvolgorde. Chronoloog, tgdrekenkundige.

Chrónometer, tydmeter, zeehorloge.

Chrysalide, goudvlekkige vlinderpop.

Chrysoot, een naar goud gelijkend metaalmengsel. Chrysóstomus, guldenmond, de welsprekende.

chut! stil! zwijg 1

Chy\'lus, Chijl, melksap, het vocht, dat gedurende de spysvertering door de melkvaten der darmen wordt op-Chymie, z. Chemie. (geslorpt.

Chy\'mus, Chijm, spgssap, de brij in de maag, uit de ge-Cibariën, eetwaren; spgskast. (bruikte spijzen bereid. Cibeben, de beste en grootste rozijnen.

Cibórium, hostiekelk bg den 11. Kath. eeredienst.

Cicero, (fig-) zeer welsprekend man, voortreffelijk redenaar ; (ook:) de naam eener druklettersoort (tusschou dessendiaan en augustgn).

Ciceróne, wegwijzer of leidsman der vreemdelingen. Cichorei, surrogaat der koffie (verbasterd in s u i k e r g) Clcisbéo, damesgeleider, vertrouwde vriend en gezelschap

houder eener gehuwde Italiaansehe vrouw.

Cid, heer, opperhoofd, bg naam van den Spaansclien krggs-held der 11de eeuw, Don Rodrigo Diaz, graaf van Bi var. Cider, appeldrank, ooftwijn.

ci-devant, eertgds, wglen; de ci-devants in Frankrijk, de personen uit voormaals adellgke eu vorstelijke fa-miliën.

ELFDE DULK. 6

Cigarette—Circus

Cigarette, sigaartje; zelfgemaakt tabaksrolletje in papier ; damessigaartje. (stroopapier. Cigarritos, papiersigaren; tabaksrolletjes in fijn ryst-Cigarro, Spaansclie naam van de sigaar of het tabaksrolletje om te rocken.

ci-git, bier ligt (begraven).

Cijfer, getalmerk; scbriftteeken, scbrift dat inzonderheid door diplomatische agenten in de berichten aan hunne hoven, en omgekeerd, gebruikt wordt.

Cijns, schatting, belasting.

Cilinder, Cylinder, rol, rolrond lichaam, besloten tusschen

twee gelijke en evenwijdige cirkelvlakken.

cilindrisch, cilindriek, rolvormig; kokervormig.

Cimbaal, klankbekken; orgelregister van samenstem-Cingulum, gordel, inz. der priesters. (mende klokjes, cinq premiers of cinq premières, (in \'t omberspel:) de

5 eerste slagen van den sans-prendre-speler.

Cipier, gevangenbewaarder; opzichter eener gevangenis. Cippus, korte zuil.

Cirage, het overtrekken of insmeren met was; smeersel, circa, omtrent, ongeveer ; rondom. (schoensmeer.

Circassiénne, fijn gekeperde wollen stof, halftaken.

Circe, verleidelyke boeleerster.

circuituh verborum, omhaal van woorden.

circulair, kringvormig, rondachtig.

Circulaire, rondgaande brief, of hetzelfde bericht aan

ieder der belanghebbenden gezonden.

Circulatie, kringloop, bv. van het bloed, van het geld enz. circuleeren, in omloop zyn.

circulus in probóndo, cirkelredeneering, waarbij men hetgeen bewezen moet worden als bewyzend deel op-circumcéntrisch, rondom het middelpunt. (neemt.

Circumcisie, besnijding.

Circumferéntie, omvang, omtrek.

Circumlocutie, omschrijving met woorden. Circumscriptie, omschrijving, insluiting binnen bepaalde grenzen; omschryving met woorden; ronding der rede. Circumspéctie, omzichtigheid, behoedzaamheid. Circumstantie, omstandigheid.

circumstantiëel, omstandig, in \'t breede, breedvoerig, circumveniëeren, omgaan, omringen; misleiden.

Circus, ronde schouwplaats; strijd-, renbaan.

cireeren—Clairvoyance 83

cireeren, met was bestreken of insmeren.

Cirkel, in zich zelve terugkeerende kromme lyn, die overal denzelfden afstand van een middelpunt houdt; vlak, door zulk eene regelmatige kromme lyn ingesloten. Cl rometer, wolmeter.

Cirque olympique, rjjbaan voor kunstrijders, paardenspel Cirrus, haarlok; veder- of schapewolk.

cis, aan deze zyde.