y

-\'k •: {■gt; V V,;. ^ \' l\'r\'yj

\'i\'/V-.\'

r . ^

■ .

\'v •

^\'\' *

i?^^:i V

\'Vi;;v

i?,\': B

v»¹; gt; ■) \' •» - .^v.

7

f^:\'.; \'-.-VV \'\'

f ^: r \' \'

W -

quot;gt;■•: .-.v;:

■1 / gt;■

A« (Comeh\'s van (ley) [1749 — 1810] geb. te Leiden, boekhandelaar te Haarlem en daarna te Utrecht, ijverip; aanhanger van Willem V, in 179() óm politieke redenen veroordeeld tot vijf jaar tuchthuisstraf, in 1799 op vrije voeten gesteld, daarna boekhandelaar te Utrecht, overleden te Amsterdam.

Hij schreef de volgende werken: Handboekje der Vudcrlandschc Geschiedenis, (i dln., Dordrecht 180i; Geschiedenis ran den Jonf/sfge\'éin-dij/den oorlog tot op het sluiten ran den r rede van Amiens, 10 dln. met pl„ Amst. 1802—8; De Geschiedenis der Vereenigde Nederlanden en derzélver buitenlandse/ie bezittingen , 25 dln. metpl., Dordrecht 1811; Geschiedenis van het leren, character en loigerallen van Willem V, 5 dln. met porti¹., Amst. 18116-9; De doorluchtige vorsten uit den huize van OranjeNassau en derzelrer uitmuntende daden, \'s Hage 1814; De Tirannijen der Fransehen in den jare 1747, 1785—1813, in de Nederlanden gepleegd, Amst. 1814; Verslag van de gebeurtenissen in Amsterdam en Woerden in Nor. en Dec. 1813, 2 stukjes, Amst. 1814.

Aa (Pierre Jean Baptiste Charles van der) geb. te Haarlem, 31 üct. 1770, was advocaat te Amsterdam en een ijverig voorstander van de staatsomwenteling in 1795. In 1790 werd hij baljuw van Amstelland; tien jaar later vatte hij de praktijk weer op te Leiden. Uit haat tegen de vreemde over-heersching wilde hjj noch onder L. Napoleon, noch onder den keizer dienen en onderhield hjj zijn talrijk gezin niet de opbrengst van zijne praktijk en van zijne pen. Hij schreef of vertaalde vele werken o. a.: Handboek voor de jongelingschap of lessen voor het maatschappelijk leven , Amst. 1802; Aanspraak in dichtmaat ter gelegenheid van het heugelijk vredefeest, Amst. 1802; Kedevoering, over den minst geachten stand in den Burgerstaat] Amst. 1802; Kleine gedichtjes voor zeer jonge kinderen , Amst. 1803. Voorts een groot aantal Juridische werken. Hij is de vader van de twee van der Aa\'s, die onmiddellijk volgen, en overleed 12 Mei 1812.

Aft (Christiaan Petrus Eliza Itobidé van der) geb. te Amsterdam 7 Oct. 1791, studeerde en promoveerde te Leiden in de rechten, bekleedde in den Fransehen tijd verschillende betrekkingen, werd in 1818 procureur te Leeuwarden , vestigde zich tien jaar later, na zijn tweede huwelijk, metterwoon op den Hemelschen berg bij Arnhem, in welke stad hij het rechterambt bekleedde, en stierf 14 Mei 1851 aan den kanker in hel aangezicht, na de dïie laatste jaren van zijn leven aan de gevolgen van eene hersenziekte geleden te hebben.

Robidé van der Aa heeft zich doen kennen als dichter van vele huiselijke en gelegenheidsgedichten , wier opsomming ons minder doelmatig voorkomt, doch waarvan er verscheiden te vinden zijn in de Muzen Almanakken of in die van net Schoone en Goede waarvan hij een reeks van jaren redacteur was. Hij schreef waarschijnlijk de Duivelin, tooneel\'sp., Leiden 1810; verder werd hij door de maatschappij tot N. v.\'t A. met goud bekroond voor zijn Gevolgen van huiselijke achteloosheid, wanorde en verkwisting, 18^J24. Voorts zijn van hem: Losse bladen in het groote levensboek , 2 dln., Amst. 1832; Veldviooltjes, Amst. 1834; De zoon der Natuur en de zoon naar de wereld, 2 dln., Amst. 1830 (onder medewerking van Ds. O. G. Heldring): de Rijn in afbeeldingen en taf er celen geschetst, 2 dln , Amst. 1837 (vrij naar \'t Engelsch van Tomblesons\' Views on the lihine); Volksverhalen en Legenden aan

de Rijnoevers verzameld, 2 dln., Amst. 1839 (vrij naar \'t Hoogduitsch van Reimonts lilieinlaitds Sayen); Oud-Nederland in de uit vroeger dagen overgebleven burgten en kastee-len, 2 din., Nijm. 1S41.

Van der Aa heelt zijn grootsteu roem te danken aan zijn stukken in den Volksbode, een tijdschrift door hem en bovengenoemden Heldring uitgegeven, Arnhem IK!!)-47, in hetwelk hij tegen het misbruik van sterken drank en andere volksgebreken met kracht te velde trok. üns bestek gedoogt niet een lijst te geven van ai de verhandelingen, evenmin als van de kinderwerkjes door hem in \'t licht gegeven.

Ai» (Abraham Jacobus van der) geb. te Amsterdam 6 Uec. I7f)2, werd aanvankelijk opgeleid voor geneesheer, doch het overlijden zijns vaders en de conscriptie deden hem in 1812 de studie vaarwel zeggen : hij verkoos den zeedienst boven den landdienst, in de hoop van alzoo scheepsdokter te worden, \'t Schip, waarop hij diende, werd door de Engelschen genomen en de bemanning krijgsgevangen gemaakt. Door de omwenteling van 1813 kwam hij op vrije voeten en nam dienst als tamboer bij eeii korps Hollanders,quot; te Yarmouth verblijf houdende. Hij maakte den veldtocht van 1815 mede, woonde den slag van Waterloo bij, doch verliet in 1817 den dienst, omdat er voor hem weinig uitzicht op bevordering was. Hij vestigde zich als boekhandelaar te Leuven, doch onbekendheid met den handel en dientengevolge achteruitgang in zijne zaken dwongen hem in 1819 zijn handel aan kant te doen. Nu zocht hij zijn bestaan als onderwijzer en werd op eene bloeiende kostschool te Savre Moulin geplaatst, welke inrichting later te Vilvoorden gevestigd was. Van 1825 — 30 was van der Aa particulier secretaris van den Auditeur Militair te Antwerpen, doch de Belgische opstand dwong hem als Hollander Antwerpen te verlaten, met achterlating van al het zijne; hij vluchtte naar Breda, stelde zich ter beschikking van den gouverneur dier vesting en bewees het vaderland in die hachelijke tijden menigvuldige diensten; onder anderen ondernam lü], op last van hooger hand, een tocht naar Antwerpen, waar hij herkend werd en op staanden voet zou doodgeschoten zijn, zoo zijne tegenwoordigheid van geest hom niet gered had. Na het vredestractaat met België in 1839 vestigde zich van der Aa metterwoon te Gorinchem, om met des te meer gemak de uitgave van zijn groote woordenboek te kunnen besturen. Hij overleed aldaar den 21 Maart 1857, na de beide laatste jaren veel geleden te hebben aan de ziekte (kanker), die zijn ijzerslerk gestel langzaam ondermijnde. De werken van dezen schrijver zijn: Het metalen kruis, vaderl. blijspel met zang, Amst. 1832; Aardrijkskundig ivoordenboek van Noord-lirahand, Breda 1832; Herinneringen uit het gebied der geschiedenis, betrekkelijk de Nederlanden, Amst, 1835; Ue-knopt Anrd. Woorden!)., één dl., Gor. 1835; Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, Gorinchem 1836 —51, met bet aanhangsel 13 dln.; Nieuwe Herinneringen uit het gebied der geschiedenis , betrekkelijk de Neder-lunden, Amst. 1837; Geschied-en Aardrijkskundige beschrijving van het Koningrijk der Nederlanden en het Groothertogdom Luxemburg Gorinchem 1841; Nieuw Biographisch, antho-logisch en critisch Woordenboek van Neder-landsche dichters , kunnende dienen als aanhangsel op P, G. Witsen Geysbeeks woordenboek van Ned. dicht., 3 dln., Amst. 1844—46; Geschiedkundige Beschrijving van de stad Breda en hare omstreken, met pl. en facs., Gorinchem 1845; Nederl. Oost-lndië, met pl., 4 dln., Amst., later Breda 1846—57 bevat alleen tie beschrijving van \'t eiland avn); Beschrijving van den Krimpener- en Loopikerwaard, Schoonh. 1847 ; Nederland , handboekje, voor reizigers, met kaartjes, Amst. 1819; Lotgevallen van Willem Heen vliet, ook 0)] Borneo en Bali, met pl. en k. , Amst. 1851, (waarin hij zijn eigen lotgevallen, tijdens zijne militaire loopbaan beschreef); Biographisch Woordenboek der Nederlanden , Haarlem Is50-o7. Uit Woordenboek bewerkte van der Aa tot het artikel Coehoorn; \'t is na zijn dood voortgezet door van Harderwijk en Schotel en thans geheel voltooid. Voorts gaf v. d. Aa nog een Bloemlezing van van Lffens Hollandsche Spectator in \'t licht, 2 dln., in \'t klassiek letterkundig l\'antheon van H. A. M. Koelants, Schiedam 18\')5; Parelen uit de letterkunde van Nederlandsche dichteressen, Amst. 1856; Ons Vaderland en zijne bewoners (prachtwerk, met fraaie lithographiön en houtgravures tusschen den tekst), Amst. 1855—57. Eindelijk was lij] redacteur van den Zuid- en Noord-llollandschen Volksalmanak en leverde hij onderscheiden bijdragen in verschillende tijdschrifien, als in het Letterlievend Maandschrift , de Vaderlaiulsche Letteroefeningen, Vriend des Vaderlands, Algeineene Kunsten Letterbode, Maria en Martha, Astrea, de Globe, de Navorscher, enz. enz.

Aa (Martinus Wilhelmus van der) geb. te Amsterdam den 10 Maart 1830, waar hij ook gevestigd is, schreef onder het pseudoniem van Henry van Meerbeke: Waarnemingen en waarheden, Amst. 1859; Nog iets over Klaasje Zevenster, Amst. 1866; Zoo wordt men lid van de Tweede Kamer, een Hollandsche verkiezingsroman, Amst. 1869.

A« (Pieter Jan Batist Card Unhide van der), zoon van O. I\'- E. Robidé van der An, geb. te Oosterbeek bij Arnhem \'il! Mei 1832, studeerde aan hét Luthersche Seminarium te Amsterdam, doch vestigde zich later te \'s Gravenhaae, waar hij zich op aardrijkskunde en koloniale wetenschappen toelegde. Onder hetpseudoniem van Robrecht van Peene schreef\' hij van 1860—1862 een wekelijkscli overzicht\' der politiek in het Zondagsblad, daarna in de Nieuwe Itotter-damsche Courant. Voorts bijdragen in de Koloniale Jaarboeken, de Gids, de Neder-landsche Spectator (waarvan hij mede-oprichter was), Handelingen van het Indisch Genootschap , Bijdrar/en, uitgegeven door het Koninklijk Instituut ran Taal-, Land- en Volkenkunde, enz. Ook bezorgde hij eene uitgaaf der reisbeschrijvingen van dén natuuronderzoeker C. B. H. von Rosenburg en schreef hij eene brochure getiteld: Afri-kaansche Studiën. Koloniaal bezit en particuliere handel op de Westkust van Afrika, \'s Hage 1*71; De groote Bantamsche opstand in het midden der vorige eeuw, bewerkt naar meerendeels onuitgegeven bescheiden uit het oud-koloniaal Archief, met drie officiëele documenten als bijlagen, \'s Hage 1881.

Abbemn (Andries Sybrand) geb. teReenen 19 Febr. studeerde en promoveerde

in de rechten, was eerst advocaat, later raad in de vroedschap van Utrecht. Van 1785 tot 1795 leefde hij ambteloos, waarna hij lid van den Raad van State en eerste voorzitter van het Comité tot de zaken van het bondgenootschap te lande werd. Later bekleedde hij de betrekkingen van directeur der militaire 1\'mantiën, lid der nationale rekenkamer, agent der finantiën en lid van den raad van linantiën. Hij overleed \'28 Mei 18Ü-2.

Hij schreef: Mijm bevindingen , gedachten en bedrijven , gedurende mijne Sessie in de vroedschap der stad Utrecht, 4 dln. fo. en 8 dln. bi)lagen, Utrecht 1775—1788,

Abbing [Cornelis Alard) werd geboren te Hoevelaken 11 October 180U, studeerde te Utrecht in de theologie en later in de letteren. Tijdens zijn promotie was hij reeds werkzaam als conrector te Hoorn. Van 18\'26 tot 1868 was hij rector der Latijnsche scholen aldaar. Hij vestigde zich in 1868 metterwoon te Heeze in Noord-Brabant, waar een zijner zonen predikant was, en overleed aldaar \'26 Juni 187:2. A. schreef behalve eenige Latijnsche werken; Beknopte Geschiedenis der stad Hoorn en Verhaal van de stichting, vóltooijing en verfraaijing ran de groote Kerk tot op den brand die haar vernielde op den Men Augustus 1833, Hoorn 183ii; Geschiedenis der stad Hoorn, hoofdstad van Westvriesland, gedurende het grootste, gedeelte, der XVII en X VIII eeuw, of vervolg op Velius\' Chronijk, beginnende met het jaar 1630, met aanteeke-ningen en bijlagen, quot;2 dln.. Hoorn 1811 en 4-i; Letterkundig leren ran Marcus Tullius Cicero, in zijne kindschheid en eerste jonge-lingsjaren, Hoorn 1880. Voorts schreef hij het levensbericht van Thade Pan achter dé Handelingen van do Maatschappij der Nederl. Letterkunde te Leiden, 1860.

Abbink (Johannes Jacobus), geboren te Amsterdam 28 Juli 1802, was beëedigd trans-lateur bij de Arrondissements-Rechtbank aldaar. Hij overleed 26 Dec. 1870 in zijn vaderstad. Behalve vele vertalingen uit het Engelsch en het Hoogduitsch schreef hij: (vermoedelijk onder liet psdnm Geratinus) het zangspel W. van Teisterkoord of de gebroken domper Amst. 1826; Leven van koning Willem II, Amst. 1849; Proeve van staat-en staathuishoudkundige fabelen, Amst. 1849. Ook schreef hij enkele losse gelegenheidsgedichten bij dén dood van Willem 11 en de komst van Willem 111 te Amsterdam in 1850.

Abbriiig* (Hermannus Johannes), geb. te Groningen 2 Jan. 1788, ging in den krijgsdienst bij de genie en bracht het tot kapitein , in welken rang hij in 1826 gepension-neerd werd; hij overleed 14 April 1874. Hij schreef; Maurits van Werdenberg of de \' vrijgeest. Gron. 1832; Weemoedstoonen uit de geschiedenis van mijn leven of mij nereis naar Curacao en vlugtige beschouwingen van hetzelve, gedurende mijn tienjarig verblijf op hetzelve, Gron. 1834; Fragmenten uit mijne aanteekeningen , 2 dln., Gron. 1836; Het dal Kerah of de pelgrimsoogst, Ken Perziaansch verhaal, 2dlii., Gron, 1836—37; Geron of de Oude op den berg, een boek voor ingewijden, 2 dln., Gron. 1837; Keur van kleine geschiedenissen en verhalen, 2 st.. Utrecht 1838—39; Het Heelal of beschouwing van den sterrenhemel tot opwekking van godsdienst en gods-vereering, Amst. 1849.

Abbruggo (M.) leefde in de 17e eeuw; hij schreef; Mengelmoes van verscheidene gedichten, in nieuwe Minnewijzen, \'s Hage 1669.

Aboonw (C. J.van), schreef; De man van de wereld, of de verfranschte zeden blijspel. Amst. 1834; De twee Neven, een verhaal uit den vijftienjarigen vrede, Amst. 1835; Schetsen en Phantasiën, Amst. 1837.

Ahcclc (Achior ran den), schreef; Den Weg der Verga11ckelgkheyd, Haarlem 1717, behelzende overdenkingen bij ziekte, dood en graf. Voorls; Stichtelijke Gedichten waarin een jongelings Pelgrimagie beplant met gedichten en\' gezangen over verscheyde voorwerpen_v

Haarlem 1718. Nog zond hij in \'l licht Weereldlyke Alarm, 1719 en Christelijke Iluis-hondhig, 1740.

Abcele (Albijn van den) geh. Ie SinlMar-tens-Laathem bij Gent, \'27 Augustus 1835, was in zijne geboorteplaats lid van den gemeenteraad en burgemeester, terwijl hij er thans schepen is; bij dit alles oefent hij het bedrijf van landbouwer uit. Hij schreef: Geschiedenis van Sint-Martens-Laaihem, 18(53; Geschiedenis der stad Dcinze. 18ii5. Karei en Theresia, eene schets uit het Vlaamsche dorpsleven, 18()(); Het jaar zestien (1816), eene schets uit het werkmansleven, 1869; Hef Hof-ter-Heken, eene schets uit het leven der Vlaamsche landbouwers, 1873; Een dorpsbe-schaver, schetsen uit het maatschappelijk leven, 1874. Al deze werken worden te Gent gedrukt.

Ablaing ymi lt;4ichhciihurjj ( Willem Jan Baron rf\'J geb. te Amsterdam den 1 Juli 1812, was achtereen volgens referendaris bij den Raad van State, lid van den Hoogen Raad van Adel, referendaris bij het Uep. van Binnenl. Zaken en Raad Adviseur bij het Dep. van Justitie;, hij woont thans ambteloos te \'s Hage. Hij schreef Begtma-tiyheid van schadevergoeding voor afgeschafte Heerlijke Beaten, \'s Hage 1849; De Dnitsehe• \'Orde of beknopte geschiedenis, indeeling en statuten der broeders van het Dnitsehe Huis van St. Marie van Jeruzalem, \'s Hage 1857; De Bidderschap ran Veluwe of geschiedenis der Veluwsche jonkers met pl. van wapens, \'s Hage 1859; Nederl. Gemeentewapens, \'s Hage 1862; Wapenboek der Bidders van de Dnitsehe Orde, Balije van Utrecht, \'s Hage 1871.

Ablaing van ««U\'HHC\'iilnirt» [Itudolf Caret Baron d\') geb. te Amsterdam \'26 April 1826, is sedert 1851 boekhandelaar in zijn geboortestad onder de firma R. G. Meijer Hjj schreef Zedekande en Christendom, voorloopig antwoord op den open brief van J. B. en B. C. Meijer (pseudoniem Rudolf Charles) Amst. 1859; Origineelen en zonderlingen, Farijsche typen, een reeks artikelen uit 0»i»/6»s overgedrukt. Amst. 1871; Wat eischt de Vaderlandsliefde in zake de voorgestelde uitbreiding van ons militair defensiewezen, Amst. 187ü; Curiositeiten van allerlei aard, 44 nommers Amst. 1874—8; Algemeene dienstplicht, Amst. 1882. Voorts verschillende boekbeoordeelin-gen, artikelen inde Verzamelaar Amst. 1851, in de Dageraad, sommigen geteekend Rudolf Charles, andere onder zijn eigen naam (1856—67), al de ongeteekende artikelen in de Dageraad van 187\'.)-1882; artikelen geteekend R. C. in Beeld door Zee Amst. 1882-4, in het verbond der vrije gedachte Amst. 1859, in de Omnibus Amst. 1865 ge-teekend R. G., L. Dabinga, D. A. V. G., Aërobaat. Jan Rechtuit, Karei en Gaper. Hij heeft nog onderhanden een werk in de Fransche taal over de ontwikkeling der godsdienstige begrippen in Palestina.

Ablijcn {Cornells) notaris te Antwerpen , waar bij in de 16de eeuw leefde. Hij schreef; De nieuwe Werelt der landschappen ende eglanden die tot hier toe allen ouden weereltbeschr ij veren onbekent geweest syn, Antwerpen, 1563.

Abraliainxcn (Isaak) geb. te Vlisslngen 15 Aug. 1663, was krankbezoeker in zijne geboortestad en overleed aldaar 4 (Jet. 1714, Behalve eenige stichtelijke werkjes schreef hij Kronyk-Begister van de voornaamste Kerkélyke en Wereldlijke Geschiedenissen van den beginne des Werelds enz., Middelb. 1713, meermalen herdr.

Ackcr Straling (G.). Zie Straling.

Aoker (August ran), geb. te Eekloo den 22 Maart 1827, was eerst werkman, daarna notarisklerk en vervolgens werd hij 4 Juli 1859 benoemd tot secretaris der stad Eekloo, wolk ambt hij heden nog vervult. Eerst schreef hij losse gedichten, waarvan er verscheidene\' bekroond werden. Den 1 April 1849 werd hij opsteller van het weekblad: De Eeclnonaar en in Juli 1867 stichtte hij een ander weekblad: De Gazette van Eecloo en het District. Als prozaschrijver leverde hij: Jan en Lotte, novelle uit het leven mijner ouders (bekroond door het Willemsfonds), Gent, 1872; Tonia, novelle, Eekloo, 1874; Martje Martens, novelle (bekroond door Het Vlaamsch Volk), Antwerpen, 1876, Tevens gaf hij in het licht: Merkweerdige Extracten uit de Besolutiehoeken der stede, Keure en de Vrijheid van Eecloo, uit de Besolutie-registers der Municipaliteit van het canton Eecloo, van den Begeeringsraad eu den Gemeenteraad dei-stad Eecloo, (1655—1859), Eekloo, 1864.

Acker (Leopold Johan van), broeder van voorgaande, insgelijks te Eekloo geb. 21 November 1832, was eerst notarisklerk, doch later, gedurende vier jaren, hulponderwijzer in zijne geboortestad. In 185ü kwam bij als loteling bij het leger, waarbij hij bevorderd werd in 1862 tot onderluitenant, den I Januari 1868 tot luitenant en den 25 Juli 1877 tot Kapitein bij het lüe Linieregiment. Thans is hij bestuurder der regimentschool te Philippeville Verspreide gedichten en letterkundige bijdragen van hem verschenen in liet Nederlandseh Tijdschrift, in Meiloover, de Gazette van Eekloo, De Toekomst van Yperen, De Toekomst van St. Nicolaas, De Eendracht van Luik, enz. Ook maakte hjj

vrije vertalingen van zes en dertig no-veilen, welke te Eekloo verschenen. Met zijn vriend luitenant V. van de Weghe gaf hij eene Nederlandsche vertaling van Belgische krijgsreglementen, enz. Alleen zond hij tevens in hel licht; De SohkUenschool, Antw. 1874.

Ackcrc (Maria ran, geboren Doorlaei/he), goh 25 October 1803, dochter van een polte-hakker uit Dixmuiden, die te Iperen in eene zusterschool Fransch en Vlaamsch leerde en daarna hij hare ouders aan huis les in het rekenen nam van zekeren Petrus Johannes Gheysen. Deze ontdekte bij haar het eerst eene natuurlijke dichtgave, waarna zij onder bescherming genomen werd door den notaris L. van Roo , die haar niet de meeste dichters van haar vaderland in kennis bracht. In 182() werd zij te Iperen bijeen prijskamp met goud bekroond. Zij stond in hoog aanzien bij den dichter Prudens van Duj\'se, die haar verscheiden zangen wijdde. Onder hare beste gedichten hehooren An)i de Bel-gische Dichters, gedrukt in de Nederduitsclie Letteroefemnqen van October 1833 ; Dichtstuh hij de inhuldiging rem den nieuwen steenweg ran Dixmude op Pervysen, den 24 Juni 1840, opgedragen nan het stedelijk bestuur van Dix-mude. 1840; MadAieeen, Dixm. 1840; Palfijn (uitvinder van den f\'orceiis), raderlandsch gedicht. Gent 1848; St. Godeliere, legende uit de XI eeuw, dichtwerk, 1S4!); De arnndlam)), dichtbundel, 1S50, waarin haar schoon gedicht Hnirelijksheil, geschreven na haar huwelijk (in 18:3(;) met van Ackcre, verloskundige uit Kortrijk; Den weledelen Heerede ISreyue-I\'eéllaert, herkozen als burgemeester der stad Dixmude, üixm. 1865; De. schoone kunsten in België, prijsraers, bekroond in 1857 te Gent; Xetternani, 1857; Winterbloemen, dichtb\'iiulel, Gent, 1S()8; Ncijaarsrruchten, dichtbundel, 18(i9; PetronellaMnenu, Ihillands blinde dichteres, Antwerpen, 1872; Vreemde harpen, vertalingen. Gent. 1873; Nieuwe dichtbundel, Gent, 1873; Hare Vereen if/de Dichtwerken verschenen te \'s Gravenhageln 1870. De dichteres overleed 7 April 1S84 te Dixmuiden en van baar verscheen dan nog: Jongste Dichtbundel met het portret van de-schrijfster op S0-jarigen ouderdom, Roese-lare, 1884.

Aokci\'NiUjk (Willem Cornelis) geb. te \'sHertogenbosch 12 Dec. 1700, studeerdeen promoveerde in de rechten te Utrecht, werd advocaat in zijne geboortestad, en ua 1807 te Utrecht. Van 1811 — 20 was hij vrederechter in laatstgenoemde plaats; sedert dien tijd leefde hij als ambteloos burger te Rotterdam Hij stierf den 7 Febr. IS43.

Behalve als rechtsgeleerde muntte A. insgelijks uit als letter-, geschied- en oudheidkundige, waarvan talrijke opstellen in de werken van verschillende genootschappen cfin tijdschriften kunnen getuigen. Acht bijdragen van zijne hand vindt men in de werken van de Maatschappij der Nederl. Letterkunde ie Leiden, waaronder zijn; Geschiedkundig Onderzoek omtrent Herman de liuyter van \'s Hertogenbosch , zijne inneming en verdediging van de vesting Loevestein en de omstandigheden daartoe betrekkelijk. Afzonderlijk beeft hij uitgegeven : Korte beschrijving van het dorp Lommei en deszelfs omtrek, mitsgaders On-derrigt omtrent het Noorder-kanaal, ondernomen tot vereeniging van de rivieren de Ithijn, de Maas en Schelde, Nijm. 1808, zijnde de geschiedenis der Eugeniaansche gracht, die de infante Isabella Clara Eugenia in 1026 wilde maken, ten einde Hollands handel te fnuiken; Aanmerkingen omtrent de Nederlandsche taal, bijzonder met betrekking tot de zuidelijkeprovinciën (Nederlandsch en Fransch naast elkander), Antw. 1822.

ArkcrNilijk (Jan), zoon van den voorgaande, werd te \'s Hertogenhosch geb. 22 Oct. 1790, studeerde in de rechten te Utrecht en vestigde zich aldaar als advocaat. In 1815 maakte hij als vrijwilliger den veldtocht tegen Napoléon mede; in 1817 werd hij benoemd tot subst. officier bij do rechtbank van eersten aanleg te Utrecht, in 1825 tot hoogleeraar te Luik en na 1830 te Utrecht, welke betrekking hij tot Juni 1860 waarnam. Hij stierf 13 Juli 1861. Als eene bijzonderheid van dezen geleerde vermelden wij zijn onverzadelijken lust tot reizen: bijna alle landen in Europa zijn door hem bezocht van westelijk Ierland tot Kazan in Rusland en van Lapland tot Palermo. Hij schreef; Verhaal eoner reis in Rusland, gedaan in 1835, 2 dln., Gron. 1840. Voorts vindt mfen proeven uit zijn reisjournalen in de Vriend des Vaderlands. Op oeconomisch gebied gaf A. verscheiden brochures uit.

Ackelt; (Jan) leefde in het laatst der 17de , eeuw te Brugge, waar de Rederijkerskamer ,.de Drie Sanetinnenquot; op 15 Februari 1700, een treurspel van hem opvoerde, getiteld: Clarinde, l\'rincesse van Mantua of de ramp-spoedighe liefde, Brugge, 1700. Verder is nog van hem bekend; Gelukkige en ongélukkige minnestrijd, zangspel, Brugge, 1706.

Acqnoy (Johannes Gerhardus Rijk), geb. 3 Jan 1829 te Amsterdam, promoveerde in de theologie, was achtereenvolgens predikant te Eerbeek, Koog a/d Zaan en Zalt-Bommel, en werd in 1881 kerkelijk hoog-leeraar te Leiden. Behalve losse stukken in den Kalender voor de Protestanten in Nederland, 1856, vlgg., en in de Geschiedenis der Christelijke kerk in Nederland in tafereelen,

Amst. 1864, schreef hij: Jlerman de liuyter, naar uitgegeven en onuitgegeven authentieke documenten, \'s Bosch 187«; Jan ran Venray (Johannes Ceporinus) en de word inn en vestiging der Hervormde gemeente te viel, id. 1873; Het klooster te Windesheim en zijn invloed (uitgegeven tloor hot Provinciaal Utrechiscli genootschap van kunsten en wetenschappen, dat den schrijver met goud bekroonde), 1ste deel. Utrecht 1875, Me deel 1876, 3de deel 1880; Kerkgeschiedenis en geschiedenis van het Christendom; Bede-voering, Leiden 188a. Onder het pseudoniem van Johs. Jacohi schreef hij een dramatisch gedicht: Mattathias de Chasmoniër, Amst. 1866.

AcroniuH (Daniel) schreef: Geschiedenis der Steden, 1651.

Admna vmi SrlicltiMiia [C. .7.). Zie SolieKcmna

Admiraal (Aart) geh. te Goedereedo 13 October 1833, werd. opgeleid voor onderwijzer, doch ging ;n 1860 bij de telegrafie over. Sinds 1869 was hij directeur bij de rjjkstelegrafie te \'s Hage,\' later te Schoonhoven, waar hij 13 Nov. 1878 overleed. Hij schreef van 1856—65 opstellen in de Dageraad; voorts zonder zijn naam: Ideën over Mullatidi, Amst. 1861; Hoe hij koning werd, Dord. 1863; De vijand der niantschap/)ij, 1865;\' Het leven in Doortrek (iu het Tijdschrift Nederland): De laatste Hollandsche Minnezanger, 1865; Het kransje te Wemeldingen m een Vraag, twee Novellen, Delft 1860; De godsdienst des volks, 1867 (psd. lloto van dei-Maas) ; Een schoofje distels, Arnh. 1874; I)r. A. Knijper is geen vertegenwoordiger ran het Nederlandsche volk. Een woord ten gunste der kinderen en gemeentekassen , Schoonhoven 1875; Ken ander schoofje, \'s Hage 1876; iï\'ei; badreis (Lippspringe, herstellingsoord voor longlijders), Schoonhoven 1877; Krisje de Gier, een kleine roman, \'s Hage 1878; Ver-hranden en hegraven (uit de nagelaten papieren), \'s Hage 1880. Wijders vele bijdragen er. opstellen met zijn naam of ónder de psd. van B. v. d. M.. een Oud-Ondermeester en Jb. van der Zande, in de Nederlandsche Spectator, Vaderlandsche Letteroefeningen, Tijdspiegel, Gids, Omnibus, enz.

Adolfg (Jan). Zie Hckkcr (Balthazar)

Adriaans Zie Kngclbregt (A. C.).

Adriacna (Jan) geboren Ie Gouda omtrent het begin der 16e eeuw, schreef: Een gouden Cyhorie des weerdigen H. Sacraments des outaers. In welcke dat allen sitnpelen lt;nde onqheleerden menschen geloont wort, diewar-achticheyt ende weerdigheyt des heylighen Sacraments, opgeniaekt ende tsatnen vergadert van broeder Jan Andriaens van ter Goude, Minnebroeder tot Mechelen. Nemet in dancke F. J. G. Antw. 1553.

AdriapiiH (Hendrik) werd te Antwerpen geboren in de eerste helft der 16e eeuw. Toen hij weduwnaar was geworden, begon bij zijne geestelijke studiën aan de Hooge-scbool te Leuven en in Maart 1586 werd hij pastoor van het St. Elisabethsgasthuis zijner geboortestad. In 1601 werd hij kapelaan der Autwerpsche hoofdkerk, in welke betrekking hij 521 Mei 1007 stierf. Zijne nagelatene werken verschenen onder de titels: Catho-lieke Sernioonen ofte verclaringen op cdle de Jl. Evangelien van de Sondaghen, Antw. 1592; Nieuwe Legende, ofte \'t leven , iverckcn, dood ende miraciden ons liefs Heer en Jesu Christi, met syne lieve Heilighen, Antw. 15ü3enl609.

AdriaciiHPn (Jan Baptist Cornells) geb. Ie Brussel ^0 October 1847, ontving zijne opleiding in de normaalschool te Lier, werd in 1867 onderwijzer aan de gemeenteschool te Leuven en twee jaren later aan do staatsmiddelbare school te Antwerpen. Sedert 1.^80 is hij schoolopziener voor het kanton Lier. Hij schreef in tijdschriften en dagen weekbladen bijdragen in proza en soms ook hekelverzen onder het pseudoniem Jan Jans. Afzonderlijk gaf hij uit: Het eerekrins, tooneelspel met zang, 1868; Meester zijn, tooneelstukje, 1868; Moeders naamfeest, tweespraak , 1868; Mietje Strik, tooneelstukje in éen bedrijf, 1868; De zee, groot zingdicht. 1868 ; De zuster van liefde, cantate (bekroond) 1869; Zwingein, lustspel met zang in één bedr. 1869; Kompernnl, idem, 1869; Snoepen en Sparen, idem, 1869; De kr oliebol, alleenspraak , 1869 ; Verloren Maandag of de ge-volgen van spel en drank, 1869; Het kinden de bedelvrouw, samenspraak, 1870; Madame van Grollegom , kluchtspel, 1870; Eene Aalmoes, tooneelspel, 1870; Fransen Eniiel, geschiedenis van twee gebuurkinderen, 1871; Vivat ons dorp ! lustspel met zang , 1871 ; Sus Trotselaar, tooneelspel, 1871; Jan de knecht, alleenspraak, 1871; Oost west, \'t huis best, tooneelspel met zang, 1871; Liever t\'huis, tooneelspel, 1871; Werk, talent en kapitaal, cantate, 1b72; 1\'ieter Pauwel Rubens, zijn tijd en zijne tijdgenooten, 1871\'; Zindelijk Netje, alleenspraak, 1872; De kwakzalver, id., 1872; Berijmde fabels en andere gedichten, 4 reeksen, 1873; Pachter Noest, of werken is zalig, tooneelsp in één bedr., 1873; Het melkboerinnetje, alleenspraak, 1873; De geschiedenis van een potlood, 1873; Van Dijek en Jor-daens, 1873; Berijmde fabels en gedichten , Antw. 1873; Anton Wiertz, leven, en werken. Lier, 1873; David Teniers, leven en werken. Lier, 1873; De Fortuna, lyrisch diorama

Anlw. 1875. De tooneelslukjes, voor kinderen geschreven , zijn allen pe teek end met Ja als pseudoniem en te Lier gedrukt. Verder gaf hij eenige schoolboekjes uit voor het rekenen. \'

AdrlaenNciiH [Adriaan] omstreeks het jaar 1530 te Antwerpen geboren, trad in 1547 in de orde der Jezuïeten te Leuven en stierf aldaar 18 October 1581. Hij schreef; Enten G)ieestelijeken Berch die alle mettsehen pro-fijteliiclc, ivt cort hegrypende reel poincten claeiii/rk wlgheleyt. die in menigherley hoeex-kens verduystert hesehreven Klae.it, eu door-ffaens van godtvruchtighe herten qnalijch ver-staen, ende niet siltnde soirel na lichaem als nae der zielen beoeffent worden, ghemaecH hy den Eerweerdighen Heereende Meester Adriaen Adriaens van Antwerpen, Priester der So-cieteyt Jesn, de tireede Editie, Leuven 1508 en 1569; Dry suyverlijche Tractaethens, allen ntensehen gheestelyrke ende treerlyclee seer nut ende profytelyek, Leuven 15(i7; \'Iqhehet des IIeer en, dwelck nten ghenteynlyck nnentt Den Pater noster, met zijn der verclaringhe, glte-nomen irt die het/lif/he Sehriftuere, ende i)oe-tooren der iteyligher Kercken, phemaecthy den Eerweerdighen lleere ende Meester Adriaen Adriaensens van Antwerpen, Leuven. 15(17; Van des Cloostersen leven, oorspronck ende vomisf/anek, van over duysent jaren voor Christus ghéboorte tot hedensdaechs toe, alson hesehreven dat alle mensehen prof jteljrk can weser,, Leuven, 1570; Van d\' Inspreken des Ileeren, Inhoudende nlderhande troostelijeke vaste, leeringhen der diseretien, soaieel weer-lyeke als gheestelyeke ntensehen, na ziele ende liehaem prnfi/teh/ck, Leuven, 1570; Versehey-den gheestélijeke ende stichtelueke. Traetaten, ghemaeckt door den Eerweerdigen lleere ende Meester Adriaen Adrietensz. van Antwerpen , Priester der Societeyt Jesn , D\'eerste van Dins-preecken des Ileeren, Psalm SI, lek sal hon-ren ivat die lleere Godt in my spreeckt want hy sal vreede spreecken, Leuven. 1570; Van Evangelische armoede, Leuven, 1571; Van Evangelische snyverheyl, Leuven, 1571; Van ghehoorsaeniheyt ende hoe een ondersaet hem tot zijn overste ende een overste tot zijn ondersaet hebben sal, Leuven, 1571 ; Een sityver-lye lioecxken van der liiechten, hoe corte, salighe. rolmaeckte biechten spreken sal, Leuven, 1573.

Aili iniii (Marcus Jan] geb te Oterdum, 28 Febr. 1771 , werd in 1794 pred. te Aengwirden en eei\'st 18C9 te Oude Pekel-A. Hij, stierf aldaar den 5 Dec. 1845. Twee zijner verhandelingen, de eerste over de geschiedenis van Jezus, de tweede over die der Apostelen zijn door de Maatsch. totN. v.\'t Algem. bekroond. Zijne overige werken zijn; Redevoering ter nagedachtenis van A. Wester,

Gron. 182^; Iltdde aan de Nagedachtenis van Graaf Adolf rein Nassau door M. J. Adriani en II. /1. Spandaw (redevoering bij de ent-hulling van \'t eerste monument ter nagedachtenis van graaf Adolf niet ver van Hei-ligerlee in 1820), Gron. 1827; De Prosodiet of Woordenlijst voor de Uitspraak, Gron. 2e Dr. 1827.

Adrinni lt; Rkii. [IScrtHird Jaeoh) geboren te Bolsward, 7 October 1823. Vroeger predikant teütlerloo, Waddinksveen, Haarlem, Utrecht, Rotterdam, en sedert 1862 te Amsterdam. Hij schreef: Stille Uren. Liederen en overdenkingen op den wea des lijdens. Haarlem 1855 ; 2e druk Amsterdam 1864; Op weg naar huis. Iets voor bekende en onbekende reisgenooten. Utrecht 1858; 3e druk Amsterdam 1872. Zondagavondstonden, 2 doelen, Utrecht 1861 en 1802; Voor het huisgezin. Proeve van een handboek voor de huiselijke godsdienstoefeninq, Amsterdam 1864; Gave der liefde. liaad en bestuur voor jeugdigen in jaren die. belijdenis des gdoofs hebben afgelegd. Amsterdam 1805, 2e druk 1871; M. Goszner\'s gulden spreuken voor el-ken dag des jaars. Den Christenen in Ne-deriand aangeboden Amst. 1865; Liefelijke paden van vroege godsvrucht, Amst. 1867; Woorden op het ziekbed. Evangelische blaadjes voor Kranken. Amst. 1809 ; johan Albrecht Bengel; naar het Hoogduitsch van Dr. O. Wachter, Amsterdam 1869; De opstanding der dooden. Een paaschgave, uit het Hoogduitsch , Amst. 1871; Renata, hertogin van Terzara in haar leven en lijden Amst. 1873. Voorts: Afscheidsrede te Haarlem 1850; Afscheidsrede te Utrecht 1859, en Bijbel/raar-deering en Bijbelverspreiding, Toespraak bij het openbaar verslag der Amsterdainsche Afdeel in (/ van hel Nedetiandsche Bijbelgenootschap. Amsterdam 1876.

Aolbrook (Jan Lodewijk van), geb. te Sottegem 31 October 1755, overleden 29 October 1846 te Gent, waar bij lid van den \'gemeenteraad en lid van de provinciale staten van Oost-Vlaanderen was. Hij schreef: Memorie nopende de oorzaken der geweldige overstroomingen en stilstand der wateren op de. tneirschen en leege lauden , gelegen langs de Lege, Opper- en Nederschelde, gedurende de jaren 1816 en 1817, Gent, 1817; Werk-daclige landbouickiwst der Vlamingen, verhandeld in zatnenspraken tusschen eenen grondeigenaar en zijnen pachter, Gent, 1823, met platen.

Aclxt (Willem van) omstreeks 1600 geb. te Antwerpen, waar hij schoolmeester was en in 1659 overleed. Van hem zijn bekend: De eerste boeken der Nederlandsche oorloghen.

bescreven door den Eenv. Pater Faminianus Slrada, priester der Maetschappi/ van Jesus, aenvanghende met het vertrech van Keijser Kar el V tot het begin der regeringhe wm Alexander Farnesius, hertog ran I\'arnia en Place nee n , op nieuw in \'lt; latgn overzien en verbetert ende verciert met de voornaemste personagien, seer constig naer Y leven in H coper gesneden. Het tweede deel begint met het stadthonderschap ran Alexander Farneze, enz. van het jaer MDLXXVIJI tot het jaer MDXC, Amsterdam, 1049. De eerste uitgave van dit werk verscheen te Antwerpen in 1634. De Eensaemheydt van Philagia dienende tot gheestelylee oeffeningen in de eènsaemhei/dt, Antwerpen, 1()4(;; De Liefde Godts, door den saligen Franciscus de Sales, Antwerpen, 1051.

Aeneite (B. W. Schultetus). Zie Solml-tetus Acneae»

Acrde (.ƒ. ran) schreef Treurspel ran de vier uyterste des menschen oft vertooninge van het leste oordeel, afgebeeld in de Christelijke standvastighegd van Ellas en Enoch. Ronsse 1790 (?)

Aerlebout (Petrus) leefde in de 17e eeuw en dichtte; Onweer op zee van God gesteld door het aanlichten van. den vreede tusschen Enfieland en de Nederlanden, hetwelk gedrukt is in den Lagchenden Ajjoj 11, 1-J5.

AcrU (Philips) te Gent geboren, leefde in het laatst der Ifide en in do eerste helft der 17de eeuw; hij werd 15 Juli 1004 als prediker bevestigd én ging met Ü. van Male als gezant van den Aartshertog Albert, naar Engeland, waar hij twaalf jaren bleef. Teruggekeerd werd hij onderprior te Gent en later

Ï)rior van het klooster te Yperen. Hijover-eed te Moerbeke 24 Juli 10.57. Hij schreef: )rior van het klooster te Yperen. Hijover-eed te Moerbeke 24 Juli 10.57. Hij schreef: Gheestelgken schat van de derde orde St. Do-minici, soo wel voor cloosterlych als voor die. in haerlieder bgsondere huijsen en ootmoedige penitentie leren willen. Inhoudende de i)istel-linge, voortganck, gratie, privilegiën, regel ende eenige historie», der wytrennaerde per-soonen van de derde orde. Bijeen vergadert ende uyt verscheiden talen overgezet door den Eer tv. Philippus Aerts, Gent 10220, 2e dr, 1035 , 3e dr. 1003.

Afriighom (Willem van) oen dichter uit de 13e eeuw. Zijn eigenlijke naam is onbekend, want de\'naam van Afflighem is die eener abdij in Brabant, waar hij in 1295 abt was. Later werd hij prior in de abdij van Frausnes in Henegouwen, waar hij overleed. Hij schreef Het leven der II. Ludgar-dis, een gedicht.

AfniHii (Engel) schreef De bankroetier of de ontvluchting in een wijnmand. Een tooneeltje uit het volksleven des tegenwoordigen tijds. Kluchtspel, Purmerende 1S75.

A gat lui. Zie de lt;itoojcgt;

AgatliopliiliiN. Zie Camniingu (Chris-tiaan).

Agliina (Josephus Joannes) gob. 8 Aug. 1822 te Alkmaar, studeerde in de medicijnen , was van 1855 tot 1802 geneesheer te /waag en sedert dien tijd te Hoorn, waar hij nog woont. Hij schreef behalve eenige losse dichtstukjes iii jaarboekjes, enz.: Een hedendaagsch duel, blijspel in 2 bedrijven, Purmerende 1858; Het stereoskoop e\'u het stereoskopisch zien. Hoorn, 1803; In d\'ouden Dik, Westfriesche Novelle, Hoorn 1868; Toespraak tot de Vereeniging voor volksvermaken te Hoorn, bij hun vijftigjarig bestaan. Hoorn 1875.

Agricoln. Zio Mcijlcr (IV. de).

A gr on (Pierre), schoolonderwijzer te Amsterdam en oen der redacteurs van de stadscourant in \'t laatst dor vorige en \'t begin van deze eeuw. Hij gaf uit Eenzaam tijdverdrijf in dichtstukjes, Amst. 1794. Hij was met Landré en Weiland bewerker van den vroeger zeer bekenden Dictionaire portatif.

Aillict (Jan) Thieltsche dichter dor ISo eeuw. Zijne kenspreuk was: Zonder Liefde niet. Omstreeks 1733 schreef hij: Kef er eg n tot Lof der lieden-Rgeke Gulde-broeders van den Ileyligen Joannes Baptista binnen de stede van Thielt, roerende voor kenspreuk: Gebloeyt in \'t Wilde, door Joannes Ailliet insignis poita.

Aitzcina (Lieuwe van), een Friesch edelman , goh. te Dokkum 19 Nov. 1000, resident der Hanzesteden te \'s Gravonhago en aldaar overleden 23 Fobr. 1069. A. is bekend door zijn historisch werk, getiteld: Saken van Staet en Oorlogh tn ende onitrent de Vereenigde Nederlanden, 15 dln. in 4\'\', \'s Hago 1005—71: tweede druk 1009—72, 7 dln in fol., waaraan is toegevoegd ; Verhaal van de Nederlandsche vredehandeling (van Munster) en Herstelde Leeuw

ofte Discours over het yepasseerde in de Ver-eenigde Nederlanden in \'tjaer 1050 en 1651. Het werk bevat eene rijke verziimelint\' van staatsstukken voor liet roemvolle tijdperk onzer geschiedenis van 1021 tot 1668(vrede van Aken).

Aken {Hein van). waarschijnlijk gel), te Brussel, pastoor te Gorbeke, tusschen Leuven en Brussel, leefde in de dertiende eeuw. Hij vertaalde uit het Pransch in Neder-landsche verzen le Hontau de la Rose door Guillaume de Lorris begonnen en door Jean de Meung voltooid. De vertaling is waarschijnlijk omstreeks 1200 gemaakt en Dr E. Verwijs bezorgde er in 1808 een uitgave van.

Van hem is nog Hur/o van Tabnrien of Dit es van Saladiin insgelijks uit het Fransch vertaald. Het gedicht is uitgegeven door van den Berg in de werken van de maatschappij

flov T ion/. I I

Aken (Fransvan), geboren te Amsterdam, was geruimen tijd hnrologiemaker te Leiden waar hij o. a. in 1770 huwde, Later vestigde hij zich waarschijnlijk weder te Amsterdam, waar bij overleed. Hij is de vervaardiger vim VaderlandsaJie Zanyen voor de jeugd Arnst., 1786, waarin hij in berijmd proza zijn patriotscbe ideeën neerlegt. Hij schreef ook: De matroos door list, blijspel, Amst. 1783; De. bedriegster gestraft, klucht-blijsp., Amst 8785; Do wapeninr/ der laiid-lieden, li,spel, Amst. 1785; De aristocraten, treursp., Amst, 1785; De aristocratie ont-momd , door een vriend des volks, 1785; De ivatdioop der heerschzueht, of het Tlaagsche Moordrot verstrooid, tooneelst, 1786;\' De edelmoedige aanbieding, tooneelsp. 1780; Elise, opera, Amst. 1786; De zeldzame man, Amst. 1788.

Aken (,ƒ. it/quot;, ran) schreef:¹ Bezint eer gij begint, blijsp. Purmerende 1886.

Akcrlneokcii (Barthold van) geboren Ie Dordrecht, was licentiaat in de rechten en advocaat te Zevenbergen. Hij overleed in 1646. Zijne geschriften zijn; Genealogie der Hertoghen van Gelre. Gnlicl:, Cleve. Berghe en Graven van der Marde: Midtsde Keysers, Coninghen, ITertoc/hen , Prinsen, Graven, en van verschegden andere door alliancien van deselve nfdaelende 10^7, 2e druk Nijmegen 1655; Het Beeht der Graven van Kymond, op het Hertogdom Gelderland.

Akerlapokcn (Marie Maiy/aretiia) d och ter van den voorgaande, gaf den tweeden druk van het eerstgenoemde werk haars vaders uit Verineerdert ende met liijnien verciert, waarvoor zij van de regeering te Nijmegen eene belooning ontving. Ook schreef zij:

Cleefsche Pegasus, inhoudende den lof der Keurvorsten en der Princen van Oranje, Nijmegen, 1054

AIikth (Frans) omstreeks den aanvang der XVIe eeuw geh. te Brussel; trad in de orde van Sint Dominicus, en toen bij een indrukmakend kanselredenaar was geworden, ging hij over tot den Lutherscben godsdienst. Daarom tor dood veroordeeld, vluchtte hij naar Oldenburg, waar hij aalmoezenier van den regeerenden Vorst werd. Zoodra de nieuwe geloofsbelijdenis zich openlijk begon te uiten in de Nederlanden, kwam Alaers derwaarts en predikte beurtelings in Brabant en in Friesland. In Mei 1500 vestigde hij zich in Antwerpen, en opnieuw vervolgd, verkondigde bij er het woord Gods in eene schuur. Bij de komst van Alva vluchtte bij het volgende jaar naar Holstein, alwaar hij overleed 10 September 1578. Zijne bekende en in druk verschenen werken zijn: Ken cort vervat van alle menschel gelee insettinghen der roomsche Kercke, beghinnende van Christus tiglen af tot nu toe, f/henomen meer dan nit XXII autloren, (Antwerpen) 1500; Een heerlicke troostbrief van des menschen leven ende wesen, door Francois Alardts, (Antwerpen 1507); Die. catechismus op vraqe en de andtwoorde gestelt, door Franciseum Alardum, pastoor tho Wilster, eertiglspredicant t\' Hant-werpen in de sclinere. 1568. Dit werk werd later herdrukt met den titel; Catechismus, dat is: ondenri/singhe van de voornaemste hoofdstucl-en der christelycher leere, op vrage ende antivoort qhestelt door Franciscum Alardum , eertgts dienaer des godlyken icoorts tot Antwerpen in de sclinere, Antwerpen, 1585; Beioi/s mjt Godes icoord ende den schriften D. Lntheri, dak de. Krfsonde niet «ƒ/ der menschen wesen, syn seel en lijf, Lubeck, 1576.

llliHiln (Bruno Lieuwes van) geb. 11 Dec. 1792 te Maastricht, doch weinige weken na zijne geboorte reeds mot zijn ouders naar Leeuwarden gegaan, wijdde zich aan den onderwijzersstand, werd in 1S16 hoofdonderwijzer tb Oudehildtzijl, en in 1828 te Wor-kum, waar bij in 1800 gepensioneerd werd en 27 Jan. 1877 overleed. Hij schreef eene menigte schoolboekjes, en vele bijdragen in 7 Archief van Nederd. taalkunde door Dr. A. de Jager. In 1875 kwam te Groningen van hem uit: Uit de Oude en Nieuwe doos, en Herinneringen uit de school en het leven van een 80-jaririen oud-hoofdonderwijzer. Ernst en luim. Voor ziju schoolboekjes werd hij door de Provinciale commissie in Friesland een paar malen bekroond.

jllbcrdingh Tliijin f Joannes Franeiscus) geb. te Amsterdam 22 October 1788, koopman en fabrikant aldaar, was medearbeider

aan het Spectatoriale tijdschrift van Anton Cramer De Arke Noach\'s (1S27-34). De mnziekbeoordeelingen daarin en eenig mengelwerk in proza en verzen zijn van zijne pen, gelijk de redactie van den laatsten jaargang, na Cramers dood, ten gerieve van de weduwe door hem bezorgd is. Hij overleed in zijne geboorteplaats 15 April 18i8. De ond-Amsterdamscbe naam van ïbijm werd, met machtiging des Konings, door hem en zijne kinderen (waartoe de drie volgenden behooren) aangenomen in 1835.

Albcrdingk Thi.|m (Josephus Albe ft us) geb. te Amsterdam, 13 Angustus 18-20, knop-man, drukker en uitgever aldaar, door Hendrik Harmen Klijn en Witbuys tot dichter ontwikkeld, en groot vereerder van Bilder-dijk. Hij is thans hoogleeraar aan de Academie van beeldende kunsten in zijne geboortestad. Het eerste wat van liem in druk verscheen waren aesthetische opstellen in de Kunstkronyh (psd. M), Voorts schreef hij: Over tie spelling van de hastaartivoorden (psd. M.) 1843; Drie gedichten . Utr. 1844; Viooltjens en grover geoloeinte, 1844 (niet in den handel); De Klak van Delft, eenroman-tiesch verhaal , Utr. 1846; Legenden en Fan-taiziXn 1847; De Nederlaitdsche spelling in haar beginsel, haar wezen en eischen beschouwd _/ Utr. 1847; Palet en Harp, Eoman-tiesch dichtwerk in vaerzen en proza 1849; Karolingische verhalen 1851 (nieuwe bewerking 1873); Gedichten uit de verschillende tijdperken der Noord- en Zuid-Nederlandsche literatuur, 1150—lfi55, 2 dln. 1850—hi ; Oude en nieuwere kerstliederen, enz. met de melodiën, bewerkt in vereeniging met L. J. Alb. Thijm , 1852; Volksalmanak voor Neder-landsche Katholieken , 1852—70 ; Geertruide van Oosten, 1853; Het voorgeborchte en andere gedichten, 1853; Een lees- en zangboehjen voor de jeugd, 185\'i; Magdalena van Vaerne-wijck; een ware geschiedenis (onder het psd. Pauwels Foreestier, Bnikslooter) , 1854; Mejuffrouw Leclerc. Iets uit de jongste, „Oude tijdquot;, 1854 ; De la littérature neerlan-daise a ses d iff (\'rentes époques, 1854; De Dietsche Warande. Tijdschrift voor Neder-landsche oudheden en nieuwere kunst en letteren: 1855—7() (te beschouwen als een vervolg van het door hem met S. .1 van den Bergh en anderen bewerkt tijdschrift: De Sjiektator, Kritisch en Historisch Kunstblad, eerst te \'s Hage, daarna te Utrecht uitgegeven van 1843—50); De Heilige Linie,proeve over de Oostwaardsche richting van kerk en autaar als hoofdbeginsel der kerkelijke bouwkunst (vermeerderde overdruk uit de H^ra-rande), 1858; Portretten van Joost van den Vondel. liene laatste aflevering tot het werk van Mr. Jac. van Lennep, 1876. Zijne in onderscheiden tijdschriften verspreide verhalen verschenen 1879—Si te Amsterdam, in 4 dln. onder den titel van Verspreide verhalen in proza. Voorts een menigte van vlugschriften , verslagen, artikelen in Neder-landsche en Fransche tijdschriften, dag- en weekbladen, enz. De werken waarbij geen plaats is vermeld zijn te Amsterdam uitgegeven.

Alberdtngk Tliijm (Lamhertus Joannes), broeder van den voorgaande, geb. te Amsterdam 30 Sept. 18\'i3, en aldaar overleden

I December 1854, medewerker, inzonderheid voor het muzikale gedeelte aan den Spectator (1843—50) en aan den bundel O. en N. Kerstliederen , bewerkte behalve eenige vlugschriften over muziek , de vertaling van De volks-t evelje, Amst. 1852, met een voorrede van Pauwels Foreestier d. i J. A. A, Th.

Allicrdlngk Tli IJ in (Petrus Paulas Maria), jongste broeder van de beide voor-gaanden , geb te Amsterdam 21 October 1827, studeerde aan het athenaeum te Amsterdam , promoveerde in de letteren te Utrecht, was van 1864—70 leeraar aan het, gymnasium en de Hoogere Burgerschool te Maaslricht en is sedert Hoogleeraar te Leuven. Hij schreef: Een Studiebeeld in nintrek, 1852 (jaarhoekje Dorcas); Louis en Jan, 1855 (Amslerdamsche studenten-Almanak); Iets over Magn. Aur. Cassiodorus Senator en zijne eeuw, twee drukken, 1857; Geschiedenis der kerk in de Nederlanden, als; 1, Wdlibror-das, apostel der Nederlanden , Amst. 18fil. en

II , Karei de Groote en zijne eeuw, Amst. 18(17; Schets der algenieene geschiedenis, voor scholen, sgsteinatisch opgesteld, Amst. 1870; De gesch iedschrijver Gfrörer en zijne werken, Haarlem, I87Ó; Een blik op de aloude Vlaamsche Lettervruchten , Leuv. 1875; De vroolijke Historie van Marnix van St. Alde-gonde en zijne vrienden, eene zedenschets, opgedragen aan alle zijne, bewonderaars, Leuv. 1876. Iets over Vlaamsche kunst en nijverheid, Leuven, 1876 ; Spiegel van Ne-derlandsche letteren , bijzonder bestemd voor Belgische scholen. Leuven, 1877; De gestichten van liefdadigheid in België, van Karei den Groote tot lt;ian de XVJ eeuw. (Bekroond), Brussel, 1883. Voorts artikels van historisch-litter, en aestbetischen aard in de tijd-schriflen: Spektator (Kritisch en Historisch kunstblad), Dietsche Warande, in de Katholieke Nederlandschc Jlrochuren-rereeni-ging en de daaruit ontsproten Wachter (sedert 1874, Onze Wachter) in De Vlaamsche School, in de Werken van het Davids fonds, in ee«iige inlandsche Fransche en in versclieiden buitenlamlsche tijdschriften.

Albcrdingk Thijm (Joannes Carolus) zoon van de hoogleeraar J. A. Alb. Th, geb.

te Amsterdam 3 Juni 1847 ontving zijne opleiding aan de HBS. te Rolduc en dé semi-nariën van Warmond en Kuilenburg, en werd als priester gewijd in de orde der Jezuïeten. Hij is thans werkzaam als leeraar te Mariëndaal en schreef behalve bijdragen in katholieke tijdschriften Levensschets van Joannes Philippus Boothaan, qeneraal der Sociëteit van Jezus. Amsterdam en Brugge 1S85.

\\ Iherdliigk Tiiijm (Catharina Louisa Maria), dochter van den hoogleeraar J A. Alb. Th geh. te Amsterdam 20 Nov. 1848, legde zich aanvankelijk op hot onderwijs toe, en deed daarvoor eenige examens; daarna bracht zij verscheidene jaren door in Engeland, Duitschland, Polen, België en Frankrijk , en wijdde zich sedert 1881 voornamelijk aan de letterkunde. Zij was eenigen tijd Directrice van het Museum der internationale kunstvereeniging te Amsterdam, doch sedert 1885 vervult zij deze betrekking niet meer. Zij richtte in 188i! het weekblad voor meisjes Lelie- en Vozeknoppen op, waarvan zij nog hoofdredactrice is Zij schreef: In vrijen tijd, Oorspronkelijke verhalen voor de jeugd, Amst. 1883, 10dln.bevattende: 1. De. ive.es, quot;1. Ware en valsche. vriendschap, f!. De clown, 4. Dc wraak, 5. Terugrjevonden. (i. De redder, 7. De weduwe ran den soldaat, 8. Henriette , 9. De verzoeninn, en 10. Europa; Lucratieve betrekkingen eoor Vrouwen uit den beschaafden stand, Gouda 1884; De godsdienst in het onderwijs der meisjes, Rotterd. 1885; Galathca, Schiedam 1885; met Louise Stratenus schreef zij Dwaallichtjes, een bundel novellen; In één dag verwelkt; Schetsen en novellen gevoegd bij een verzameling gedichten van haar vader; De huistiran, Amst. 188«, en een bundel Novellen. Verder schreef zij veis bijdragen in Duitsche en Fransche bladen , en een aantal tooneelstukjes, waarvan er twee bekroond werden.

Albortlln{rk Thljm (Karei Joan Lode-wijle) zoon van den Hoogl. J. A. A. Th., geh. te Amsterdam 22 Sept. 18()4, waar hij werkzaam is voor de journalistiek: Hij schreef: Ken wederwoord voor Dr. II. J. A. M. Schaepman , Amst. 1882. In 1883 werd van hem gespeeld een tooneelspel Wederzien getiteld, dat echter niet werd uitgegeven. Verder Over Literatuur, Amst. 1880 (psdnm Lodewijk van Degssel). Hij schreef in de Dietsche warande vele artikelen onder de pseudon. Jlovius, Duyrcant en van der I\'unt, en in de kunstkronyk als van Hom.

Albert (Isidoor Antonn) 3 April 1804 geh. te Gent, bezocht de Normaalschool zijner geboortestad, waar hij van 1883 tot 1885 gemeenteonderwijzer was; sedert is hij onderwijzer te Beirveide. Hij gaf uit:

\'s Levens Kweekschool, gedichten voor de. jeugd, 1885; Langs naakte Dreven, schellen en gedichten, 1886, en Rouw en Troost, tooneelspel in twee bedrijven, 1886.

Al berth» inn (Ttohertus) geb, te Groningen in 1690 en predikant aldaar. Behalve zijn theologische werken heeft hij uitgegeven.-Bijbelpoezie, Gron., 1730: Liederen ter on-derwijzing der godgeleerdheid, Gron., 1754 en Mengeldichten, Gron. 2 dr. 1754. Hij stierf 12 Jan, 1772.

AlberUz (Hendrik) schreef May-gift van verscheide vogelen aan alle eerbare jongelieden, waer agter bijgevoegt is het kinderspel, Amst.

Alcmner (J. C. van) dichtte een Meuw schriftuerlijck liedeboexken, Hoorn 1631.

AlderNhoff (Willem Gcrrit) geb. te Groningen 9 Febr. 1856,werd voor het onderwijs opgeleid en is thans hoofdonderwijzer te Delfzijl. Hij schreef; de kleine George, 1883; \'Peter de baanveger, nf God verlaat de zijnen niet. 1883 ; Ecu kerstnacht in de gevangenis , 1884, alles te Delfzijl gedrukt; Hoodc Kasper en De zoon van den houthakker. beiden te Harderwijk , 1886.

Aldcrwerelt zie J. K. H. dc Hoo viui Aldcrwcrclt.

Alcvrljn (Abraham) \'leefde in het laatst der 17e en \'t begin der 18e eeuw te Amsterdam , waar hij als rechtsgeleerde eenigen naam had. .Als dichter stond hij bij zijne tijdgenoojen gunstig aangeschreven. In 1713 kwam van zijn Zede-, Harp-en Herderszangen op noten een derde druk in 4°. in \'t licht; ter will vroeger van hem verschenen Amaril\' lis, hlij-eindend treurspel, Amst. 1693; Har-dersspel 1696; Hardersspel ter eere van Corn. Pruimer, 1702, De bedrooge woekeraar, blijspel 1702; Latona of de verandering der boeren in kikvorschen, met pi. 1703, een satire op de boerenrederijkerskamers van zijn tijd; Philippgn, Mr. Koppelaar, blijspel, 1707; Beslikte Swaantje en drooge Tóbert of de Boe rerech thank, blijspel, 1715; De Puiter-veensche Helleveeg of beslikte Swaantje aan den top, blijspel 1720; beiden tot 1760 op het tooncel gebleven ; Jan Los of den be-droogen Oosfindievaér, blijspel 1721 ; De he-droogen Woekeraar, blijspel 1737 ; Orpheus Hellevaart om Euridice, musickspél met pl. z, j. Al zijne werken zijn te Amst, uitgegeven.

Atewijn (Zacharias Hen rik) heer van

Mijnden en de beide Loodsrechten geb. te Amsterdam in rle eerste jaren der vorige eeuw, studeerde en promoveerde in de rechten en was schepen en raad in zijne geboortestad, waar hij in April 1788 overleed. Hij was medeoprichter van de Maatsch. der Ned. Letterkunde te Leiden. Hij leverde eenige taal- en letterk- bijdragen in de werken van de Maatsch. der Ned Letterk. te Leiden , waaronder zijn Verdeclt-ffing orcr lt;/lt;■ roornnamstc rlichtcrlijle vrijheden. Als dichter deed bij zich kennen door zijn parodie op Vondels Geuze-Vesper, ol\' krankentroost voor de -24, gotileld: Kraii-kenfroost voor de vijanden ran de Nationale Synode.

Alkpnindc {Cornelis ran) geb. te Noord-wijk 11 Mei l()n4, bekleedde gedurende verscheiden jaren de betrekking van eersten commies ten Gomptoire vnn Convoyen en Licenten te Rotterdam Hij overleed 19 Mei 1737. Niettegenstaande zijne drukke ambtsbezighedpn vond bij tijd en gelegenheid om zijne historische en oudheidkundige nasporingen met betrekking tot Nederland voort te zetten, en de resultaten dier na-sporingen in verschillende werken neer te leggen.

Daartoe behooren: Behandeling van \'t Juinipreclif, (/\'(Kdonde en opperste Rechtsvof-derinn voor den Hove van Holland onder de eerste y fa een , Delft, 1609; Mant der Graven ■ran Jidllaml, Delft, 1700 ; Inleidimj tot het Ceremonieel en de plechtigheden der her/rare-nissen, Delft, 1713; liotterdanische Heldendaden of Jonker Fransen oorlog, Rotterd,, 172-1. Met zijn schoonzoon van der Schelling gaf hij tezamen uit: Beschrijving van de steid Brielle en den lande van Voorne 2 dln., Rotterd. , 17211 en Nederlands disclmlechtigheden 3 dln., Rotterd, 1732—1735. Ook bezorgde van Alkemade een nieuwen druk van Melis Stoke\'s rijmkroniek.

All an (Francis) geb. te Helvoirt, 12 Oct. 1826 . waar zijn vader onderwijzer was, werd opgeleid voor de koopvaart, voer eenige jaren ter zee, doch door den dood zijns va- i ders veranderde hij van loopbaan en koos I het vak van onderwiizer. Na van 1850—02 hoofdonderwijzer op bet eiland Marken geweest lo zijn , werd A. in dat jaar leeraar aan \'s Rijks kweekschool voor onderwijzers te Haarlem. Behalve een paar leerboeken schreef bij tusschen 1850— 58; Het eiland Marlen en zijn heironers. Onder denzelfden titel beschreef hij Vlieland, Url, IVieringen, Texel en Schiennonnikoog, allen ie Amst. uitgegeven, Voorts: De stad Edam en hare Geschiedenis, Edam, 1857 en onder diergelijken titel verscheen van hem eene beschrijving van Enkhuieen, Scbagerbrug, 1857, van Utrecht, Amst., 1857 en van \'s Graven-hage Amst. 1857 , terwijl bij thans met die van Haarlem bezig is, waarvan acht a tien ad. het licht zien. Voorts Zeeman Schoolmeester, een verhaal, Amst. 1858; Uitliet leren, drie oorspronkelijke novellen, Wagenin-gen, 1859.

A Hard (Herman Jozef Petrus jrago)geh. I April 18\'iO te Geertruidenberg, ontving zijne wetenschappelijke opleiding in Relgië en werd in 1801 te Leuven tot priester gewijd. Hij was eertijds gedurende een aantal jaren leeraar in geschiedenis, letterkunde en oude talon nan \'t Gymnasium te Katwijk a/R en aan\'t Seminarie te Kuilenburg, en is thans hoogleeraar in de kerkelijke geschiedenis te Maastricht aan een bijzondere inrichting voor hooger onderwijs. Hij schroef, als medearbeider van de Studi\'én op godsdienstig, wetenschappelijk en letterkundig gebied: Vondels gedichten op de Societeit van Jezus, toegelicht en voorafgegaan van eene hj\'clrage tot zijne hekeeringsgeschiedenis 1808; Chnrlotte Flandrina van Nassau en Lnuize Ifollandina van linheme ISfi\'.); Petrus Berlins, hoogleeraar te Leiden, 1870; Petrus Engel-raere, predikant te Boskoop, en Maria de Combé, geb. ran Zijs, 1872,• De II. Jacohus Lacops, een der XIXmartelaren van Gorcuni, 1872; „Een geniequot; en ^slechte manieren in de letterkundequot;, 1873; De eerste oudroomsche en eerste ondkatholieke bisschopskeuze en bis-schopsugt;ijding, 1873; Mafhias Zeihorst, predikant te Hengelo in Gelderland, 1875; Johan Bodewijk ran Nassau-Hadamar, 1875; Johan de jongere ran Nassaii-Siegen, 1877. Al deze studiën verschenen te .s-Roscb bij W. van Gullek Nog schreef hij: Vondel en demoeder des Heeren, Utrecht 1809; Vondel en de J\'aus, Amst, 1869; J\'((ter Adrianus Poirters S. J., Amst. 1877; Pater Adrianus Cosijns S. J. een histoi isch letterkundige schets, Amsterdam 1873; Antonius van Oils en de kerkelijke gebeurtenissen van zijn tijd, \'s Bosch 1875 ; De verspreide gedichten van J. Koets, verzameld en ingeleid door JI. J. Allard, Amst. 1870; Philips II, naar het Duitsch van li. Baumstark door H. v. If., met een voorrede. en aanteekeningen van II. J. Allard, \'s Bosch 1876. Behalve een aantal opstellen in de Dietsehe Warande, in de Bijdragen voor de geschied, van \'t bisdom ran Haarlem, in Onze Wachter, leverde hij in den Volks-Atm. voor Ned. Kath, in 1870 Br. Daniël Seghers S. J., in 1871 Pater Cornelius Ha-zart S. J, in 1877 de Catacomben van Geul-hem onder Dergh-Tcrbljt. Een drama in proza getiteld Ilermenigitd of de. zegepraal der godheid ran Christus verscheen in 1875 in het Jaarboekje voor Katholieken, Amst. Het beleg en de zoogenaamde verwoesting van

Maastricht in 1579 door A. F. Haakman en 11. ./. Allard, Roermond 1877\'; \\Laurens en Vondel, beheerder en bekeerling, Ulr. 1885.

Allart (Abraham) dichter le Amsterdam in \'t begin der vorige eeuw. Hij gaf uit. De yroote Herschepper der waereld ofte de Monarch des levens, een lenen ran Jezus in XIV historische en zinnebeeldsche kunstprenten, Amst. z. j.

Ailart (Johannes) geb. te Amsterdam, was uitgever in zijn geboorteplaats en overleed in Nov. 1815. Hij schreef: De vrijheid, 3e dr. Amst. 178J; De vrijheid aan de Xeder-landschejeugd, aid. 1784; rfc Waereld, (naamloos) aldaar 1786.

Allcbé (Gerardus Ar noldus Nicolaas), geb. ie Amsterdam Ü\'J Mov. 1810, promoveerde in de medicijnen, en vestigde zich toen in zijne geboortestad , waar hij nog practisee-rénd geneesheer is en de betrekking bekleedt van Secretaris en lid van den geneeskundigen raad van Noord-Holland, honorair directeur van het Amsterdamsch genootschap tot bevordering der koepokinenting, enz. enz. Behalve oen paar Lat. werken schreef hij: De ontwikkeling van het kimt, handhoek voor moeders, Amst. 18i5, (ie dr. 18S(gt;; Het kind in zijne ontwikkeling Amst. 1851 (uitgegeven van wege de Maatsch. tot Nut van \'t Alg.) Hij leverde vele bijdragen in de Gids, de Schat der gezondheid, bet Neder-landschc weekblad voor geneeskunde.

Allebranili (Pauli Albert us) zie Sïecf Paul.

AlleplaH (Mr. Abraham van) schreef de twee volgende werken: Digtlievende Bedenkingen over \'s Heilands leven, Arnst. 1774-; en Opwekking aan Meêrlands volk tot tvare verootmoediging onder Gods gevoelige tuchtroede, Rotterd. 1781.

Alof zie Mcelcr Vx. (A.).

Alplicu (Hierongmus van) geb. den 9 Mei 1700 te Amsterdam was achtereenvolgens predikant te Nieuw Loosdrecht, Leeuwarden en Amsterd., waar hij s!-2 April 1758 overleed. Behalve enkele godsdienstige werken, schreef hij : Honderd geestelijke Liederen , in digtnmat bebragt naar de zangwijze van eeltige der berijmde Psalmen Davids. In den siden druk van dit werk, Amst. 1748, vindt men ook nog Eenige reisgezangen van zijne hand.

Aliilicn (Hierongmus van) werd geb. te Gouda 8 Aug i74(), waar zijn vader Raad in de Vroedschap en Schepen der stad was, studeerde in de rechten te Utrechten te Leiden en werd in eerstgenoemde stad in 17(38 tot Mr. in de heide rechten bevorderd. Daarna vestigde zich onze dichter als advocaat in de oude bisschopsstad; in 1780 werd hij benoemd tot procureur-generaal hij den Hove van Utrecht; gedurende de negen jaar dal hij dit ambt bekleedde, deed zich van Alphen als een ijverig aanhanger van het Oranjehuis, in de politieke twisten van die dagen krachtig gelden. Toen echter na de interventie der Pruisen de Patriotten, vooral in Utrecht en Friesland, verbannen en hunne goederen verbeurd verklaard werden, \'t geen v, Alphen zeer tegen de borst stuitte, omdat zijue pogingen tot verzoening miskend en verijdeld werden, verkoos hij de gerechtelijke nasporingen niet meer te helpen uitvoeren, en nam de minder voordeelige betrekking van Raad en Pensionaris van Leiden aan (1789). Hij woonde in die stad tot hem in lld\'.i de onderscheiding te beurt viel van tot Thesaurier-generaal der Unie benoemd te worden; slechts anderhalf jaar diende hij zijn land in deze hooge betrekking, toen de omwenteling van 1795 alle aanhangers van den stadhouder uit hunne ambten ontzette en van Alphen dus in het private leven terugkeerde. De laatste acht jaren van zijn leven sleet onze dichter in werkzame rust te \'s Gravenhage, waar hij ^ April 1803 aan de gevolgen van een aanval van beroerte overleed. Zijn tweede vrouw en eenige dochter kwamen bij den ramp van Leiden om (li Jan. 1807); terwijl hem slechts een zoon uit zijn eerste huwelijk overleefde.

Zijne werken zijn de volgende; Proeve van Stigtelyke Mengelpoezg, Utrecht 177\'i, uitgegeven met zijn vriend P. L. van de Kasteele. De beide jonge mannen waren groote bewonderaars .van de toenmalige Hoogduitsche dichters ;gt; Over den eed der Utregtsche Bis-schoppen (Werken van Letterk.), 1174; \\\'er-handeling over de verdiensten , uit het Hd. , Utr. 1777; Gedigten en Overdenkingen, Utr. (1777); Riedels Theorie der schoone kunsten en wetenschappen, \'2 Dln. Utr. 1778—80; Digt-knndige Verhandelingen, Utr 1783. In de beide laatstgenoemde werken legt hij de resultaten zijner overdenkingen neer omtrent alles wat hij bij vreemden en landgenooten over \'t begrip van kunst en bijzonder van dichtkunst had gelezen. Voorts Nederlandsche Gezangen, 1771), by gelegenheid van het tweede eeuwfeest der Unie van Utrecht, Kleine Gedigten voor kinderen, Utr. 1781, tallooze malen herdrukt; Mengelingen in proza en jgt;oezg met Gedigten voor Elise, (minnedichten aan zijne latere tweede vrouw Elisabeth van Valkenburg), en met de Cantaten : de Doggersbank, de Starrenhemel en de Hoop der Zaligheid Utr. 1783—18U\'2: Over de kenmerken van het ware en valsche vernuft (Werk. v. Letterk) Leiden 1785; De waare

volksverlichting, Utr. 179H, Proeve van liederen en Gezangen voor de openbare Godsdienst, \'s Ha},^re, 1801—2, van welke er verscheiden in verschillende gezangbLindels zijn opgenomen ; Nagelaten Schriften, UIr. 1813, Voorts verscheiden werken van stichtelijken of theo-logischen inhoud.

De volledige dichtwerken van H. van Alphen zijn voor het eerst uitgegeven in 1838 in 3 dln., \'2e druk 1857 ti dln. 3e druk door Mr. J. 1. D. Nepveu, ISV\'i, met een uitvoerig levensbericht.

A]|ilicii (Daniel Francois ran) geh. te Utrecht 30 Aug. 1774, zoon van den voorgaande, dieude eerst als tweede luile-nant lui de marine, werd in 17t)(i om zijn Oranjegezindheid ontslagen , terwijl hij zich op Java bevond. Een jaar later trad hij in dienst van het Indisch-Hollandsche gouvernement en werd resident van Soerabaja. Doch in I8US verliet v A Java omdat hij \'t gezag van Daendels niet erkennen wilde. Na Noord-Amerika bezocht te hebben, vestigde hij zich metterwoon in Gelderland. Na de vestiging van net Koninkrijk der Nederlanden was hij lid van de \'Iweede Kamer tot aan zijn dood. Hij stierf op Stadwijk onder Voorschoten 10 Oct. 1840. Van liem zien het licht; Ids over armoede en het gebrek aan arbeid, in betrekking tot huishoud- en staatkunde, Leid. 18*20; Èede-voering over het ontwerp van wet der geld-leening ten behoeve van de overzeesehe bezittingen (uitgesproken in de \'2e Kamer), Leid.

1 ÖO«

Aliiheu (Petronélla Cornelia van) (1763— 1833) geb. en oveil. te Rotterdam, gaf in 1810 Gedichtjes voor de. jeugd te Rotterdam uit, die destijds veel opgang maakten. Ook in üylenbroek\'s Kleine Dichterlijke Handschriften vindt men eenige stukjes van hare hand.

Alplien (Jhr. Daniël Francois van) geb. te Londen 13 Mei 1813, promoveerde in de rechten en was van 1830 tot 1862 rechterlijk ambtenaar bij de Arrondissements-rechtbank te Leiden. Thans woont hij ambteloos te \'s-Hage.

, Hij schreef; Londen , zijne omstreken en het eiland Wight. Handboek voor reizigers, Leiden (18()\'2); eene bijzondere uitgave hiervan verscheen in hetzelfde jaar onder den titel ; Londen, zijne omstreken en het eiland Wight. Toer naar en uit Schotland (uitstap van Liverpool naar Dublin); Dooi\' Zwitserland, Savoi/e en het noorden van Italië, langs de Middellandsche zee en door Frovence Reisverhalen en indrukken. Dagboek met aan-teekeningen, Leiden 1804; In de grot van llan en door het noordoosten van Zwitserland

Bodensee, Via mala, Had Pfdfers en Glarus, Nieuwe reisverhalen en indrukken. Dagboek met aantcckeningen, Leiden 1804; Beisver-halen en indrukken uit Ierland, \'t Noorden van Wallis, enz. Een dagboek met aanteeke-ningen, \'s-Hage 1809; lïeisverhalen van een herinnering aan een togt via Harwich, London en Weymouth, naar de Normandischeof Kanaaleilanden Jersey en Guernsey, \'s-Hage 1871 ; Reisverhalen en indrukken van en tocht via /ienthem (Miinster), Hannover, Hamburg , Kiel en Korsör naar Kopenhagen {In brieven aan een vriend in Nederland medegedeeld) Met aanteekeningen, \'s Gravenhage 1874. Dagboek met aanteekeningen van een vierden togt naar Londen [Heenreis uit \'s-Gravenhage via Ostende en Dover, terug over Harwich en Botterdam, 17—23 Aug, 1874, Haarlem 1870. (Niet in den handel).

Altena [Adrianus van) geb. 11 Nov. 1788 te Dordrecht, ging in den krijgsdienst, en diende bij het Fransche leger tijdens Napoleons regeering; later was hij boekhouder op eene suikerrallinaderjj in zijne geboortestad , waar hij \'21 Oct. 1801 overleed. Hjj schreef: De Hollander onder de Fransche Cohorten, of mijne lotgevallen als Conscrit door Adrianus van Altena, gewezen sergeant-majoor bij de 88ste Cohorte 181\'2 en 1813, Dordr. 18\'27.

Althiiyzen (Jan), geb. te Franeker in 1715, was predikant op de Joure en stierf aldaar 9 Aug. 1763, lli| gaf twee bundels gedichten in de landtaal uit, getiteld: Friesche Rij miery, Leeuw. 1755.

Alting (Joannes Hendrik Carp entier), geb. \'20 Juni 18ü\'2 te Werkendam, ontving zijne opleiding te Kampen, waar zijn vader predikant was, Hij studeerde in de theologie te Leiden en werd toen predikant te Puimerland , waar hij 15 Aug. 1857 overleed. Hij schreef: Hendrik en Maria. De I\'rotes-tantsche en Boomsch-Catholieke jonge lieden in wederzijdsche betrekking. Ken verhaal uit den tegenw. tijd, Amst 184\'2; Het huisgezineener weduwe, Amst. 1843; Broeder en zuster, Amst. 1844; Het Christendom in Nederland, hist, roman, \'2 dln., Amst. 1840; De erfenis, een oorspr. Nederl. verhaal door A. van de Werken, (psd.). Alkmaar 1847; De Maleier in Nederland, of hoe een vreemdeling oordeelt, Amst. 1849; Rome en de wereld, oud en nieuw in de geschiedenis en. het dagelijksch leven, \'2 dln , Tiel 1851; Onze kerkgebouwen, in hunne betrekking tot de geschiedenis, de maatschappij en het persoonlijk gelui, , Furrn. 1851; Episoden uit het leven van Filips van Montmorency, graaf van Hoorne, enz,, Furrn. 185\'2; Jutte van \'c Eiland en eenige verspreide novellen, na G. A.\'s dood uitgegeven dooi\'

Alb. van Toornenbergen, Purm. 1858. Behalve de drie laatstgenoemde werken, werden ze allen anon, of pseudon. uitgegeven.

Alting (Alberhis Samuel Carpentier), zoon van den vorige, geb. ;iU Uec. 18li7 te Furmer-land, werd na zijne studiën volbracht te hebben in 1862 predikant te Golmsehate bij Deventer en in 1805 te Dokkum , Thans is hij sedert eenige jaren predikant in Ned. Indië. Hij schreef: De beteekenis der Nieuwere Bijbelbeschouwing in voorbeelden aangewezen, üev. 18Ü7; Ken apostel der hu-maniteit, (Lessing), huisbibliotheek , 18(i7; Het huwelijk (volksvoordracht). Altist. 187U; Uesduedenis van den Duivel, vrij bew. naar G. Hoskoff, üron. 1873, Verder gaf hij eenige theol. brochures, vertal., opstellen en verhand, uit, en was hoofdredacteur van Oos-tergoo, Alg. Nieuwsblad, waarin de hoofdartikels over staat- en letterkunde meest allen van zijne hand zijn. Sedert 1807 was hij ook hoofdredacteur van het te Dokkum verschijnende tijdschrift de Nieuwe Richting in het leven. Bovendien schreef hij artikelen in het Godsd. Album, het Morgenlicht, de Jaarb. der Maatschappij van Weldadigheid, het Jaarb. van den jS\'ederl. Vredebond, enz.

AUIun of Aeltlim (Godeschalcus), geb te Harderwijk, waar hij ook studeerde, werd in 1G01 predikant te Wilp: hij werd in 1005 predikant te Bolsward, en in Ugt;*2!) te Arnhem waar hij in 1049 overleed. Hij schreef: Querela pacis, dat is vrcden-clacht, aen die vereenichde Nederlanden, waerinne de vrede haer beclaecht datse onder den schijn van vrede ofte trevis, beyde uijtdie Kerkelijc-ke ende Burgerlijcke regcringlie wort verdreven ende verbannen. Tot navolginghe des ghe-leerden en wiit beroemden D. Erasmi liotero-dami, aldus ghestelt, ende op den teghenwoor-dighen tijt gepast, ter eeren Uodes, ende waer-schouwinghe des Vaderlandts. Leeuwarden 1012; Speculum veritatis ofte antwoordt op twee theologische vraghen rakende het herte van de politie de ziele van de theologie, 1037; Gelrica dat is Gelders trompet voor desen ge-noemt speculum veritatis spieyhel der waarheid, Arnhem 1014.

AltiuM (^1.) was predikant en schreef: llogheliedt Salomo nis, overgezet ia verscheidene Nederlandsche gedichten, Arnhem 1081.

Altorffcr {Johcm Coenraad) geb. te Middelburg 18 April 1814, is in zijne geboortestad boekdrukker en boekhandelaar. Hij schreef een grout aantal bijdragen in proza en poëzie in jaarboekjes en tijdschriften, waarvan de voornaamste zijn: Een duinliedje ; 24 Sept. 1860, gedicht op den Tollensavond ; Een liedeke van de oranjezon; De weeklagende jonkman; In de Meimaand van 1870; De emancipatie der vrouw, alles overgedrukt uil de Liefdebode; Tien jaren 1805— 75, Uit het oude in het nieuwe, in de verslagen van de Vereeniging „uit het volk — voor het volk;quot; Uit den vreemde, een viertal vertaalde gedichten overgedrukt uit de Bibliotheek voor het huisgezin; Zeeland, Proeve eener lijst van beschrijvingen van plaatsen, oudheden en zeden van dat gewest, 1860; De Vlissingsche poort te Middelburg , 1868; Vorsten uit het huis van Oranje te Middelburg 1814—74, 1874; Het L\'rins Hendrik dok, 1870, in het Zeeuwsch Jaarboekje. Af-zonderlijK werden gedrukt de volgende gedichten : \'21 Sept. 1800, Middelburg i) en 10 Juli 1807, een spoorlied; In mentoriam. wijlen den heer F. V. van Lissa toegewijd 21 Sept. 180i); Uit de Congresdagen 2—0 Sept. 1872; Uit het hart, het lied der Weezen, 1875, Berusting en herinnering ter nagedachtenis van F. V, Beunke, 1874; Tollens, eene. herinnering, enz. In proza werden nog afzonderlijk \'gedrukt: Rede bij het vijftigjarig bestaan der Af deeling Middelburg van de kunst en wetenschap bevorderende Maatschappij V. IK, van welke A. voorzitter is, de Overduin, herinneringen van een Congreslid 0 Sept. 1872, Over de invoering van de boekdrukkunst te Middelburg, 1873.

AlutariiiH (Henricus) geb. in de laatste helft van de 10e eeuw, werd in 1012 predikant te Blankenham, in 1010 te Ouderkerk a/d. Amstel, in 1019 te Woerden, in 1027 te Botterdam en in 1032 Gorinchem, waar hij in 1034 overleed. Hij schreef: Spiegel, ofte proefsteen der genaemde Lutherschen. Daenn betoont wort le dat D. Mart. Lutherus, als oock de_t onveranderde Aagsburgsche confessie accorderen met de Ghereformeerde kereke; 2e dat de hedendaegsche ghenoemde Lutherschen niet en accordeeren met D. Luthero. Amst.

jtmelry {Frans), bachelier in de godgeleerdheid en prior van, het klooster der Karmelieten le Ypereu in de 16e eeuw , schreef: Een seer schoon Hoinelie oft sermoen uijtye-gheven bg den grooten Baselius erdtsbisschop van Cesarien enz., Antw. 1513; Een vruchtbare wtlegghinge, op dat 11. Evangelie van den rijeken vrecke ende den armen Lazaro, Luce int X VI cap. Wtghegeven biden Gheieerden ende religiose broeder Fransoys Amelrg, carmelijt Typeren, Antw. 1544; Een cleen traectaetken van de waerde des helieh Sacraments, Yperen, 1548; Veel schoone beweghelike ende vierighe ghebeden, Ghemaeet by broeder Fransoys Amelry, bacularius in de Godheyt en prior van den Carmeliten Tgpren, Antw. 1549 en 1552; Een schoon ende profitelycke

ivtlegghinyhc, oft declaratie opteii CXlIIpsalm ran David, Ghcmaect by B. Fransoys Ainelry (met portret van den schrijver), Antw. 1551: Een Dyalogus oft tsamensprekinge van die Kersten si etc ende haer scoetvrouwe scriftuer-lyc onderwijs, Ghemaect by Ji. Fransoys Amelry, prior van den Carmeliten Typreii, Antw. 1551; Een zeer cortelic ende wtnemende troostelic hantbouxkin, inhoudende diversche sermoenen, ende bedynglien, Ghemaect by broeder Franchoys Ametry (met portret van den schrijver), Yperen, 1548, Antw. 1551 en Yperen 1552; Een dialog as aft tsamensprekinge der sielen ende scrit\'tuerlyck heirys, die siele tot kennisse ran /nireji Bniydegom treckende, Ghemaect by den eerweerdiglien heere broeder Fransoys Amelry, Antw. 1551; Een devot boecxken leerende hoe men God-dienen sal, door den gheleerdenpaler broeder Fransoys Amelry, Antw. 1551 en 1552.

AiiicIhc (C.) schreef behalve schoolboeken, liet Heelal, een dichtstuk, Anist. 1835.

AincrHfuordt (Hendrik) gel), te Amstei\'-den 30 Mei 1790, studeerde in de letteren te Leiden, werd in 1818 rector der Lat. scholen te Sneek en overleed aldaar aan eene beroerte 8 Mei 184;}, Hjj gaf uit met zijn vriend\'Hans Willem Gornelis Anne Visser pred. te Ysbreehtum een Archief voor Yaderlandsche en inzonderheid Friesche Geschiedenis, Oudheid en Taalknnde, Leeuw. 1824—28 , 3 St. Hij was mede oprichter van bet Froeinciaal Friesch Genool-schap ter beoefening der Friesche Ondheid-Geschied- en Taal kunde. Het laatste werk dat hij met zijn vriend Mr. Everts in het licht zond was eene vertaling van een La-tijnsch handschrift, berustende onder den heer Everts, getiteld: Verhaal van de ver-rigtingen der Jezuïten m Friesland door l\'ater Willehrordus van der Heyden, lid van het zich noemende gezelschap van Jezus, Leeuw. 1845.

AiucrMfuonlt (Jacob Paidus) geb. te Amsterdam 4 Juli 1817, studeerde en promoveerde te Leiden in de rechten en letteren, was advocaat in zijne geboorteplaats, daarna burgemeester van den Haarlemmermeerpolder en woonde aid. op zijn buiten. Badhoeve genaamd, waar hij 1 Febr. 1885 overleed. Van zijne band verschenen: llerinneriny aan Maria voor (dien die haar bemind hebben (niet in den handel), Anist. 1850; Oe droogmaking van lictllaarlemniermeer, leerdicht,Purm. 1857; l)e JCilbentaling v den Haarleinmernieer-polder, een opstel over het verbeteren van de waterstanden in Haarlemmermeer, door droogmaling van het lage en bevloeiing van het boojje land, in verband met een verbeterde eind-opmaling van het boezemwater, 1809; Het Haarlemmer-Meer, oorsprong, geschiedenis, droogmaking, wegen en vaarten , wijze van bestuur van waterschap, kuituur van den grond, twee voordrachten in de afd. Koophandel der maatschappij Felix Meritis gehouden 1857; Willem Bardes, tooneelspel in 5 bedrijven, Amst. 1858; Verzamelkaart van spoorwegplannen, ontworpen door verschillenden , tusschen IJ en Maas, aantoonende hoe al deze plannen te zamen overeen te brengen zijn, uitgewerkt door A. Hui\'t. Voorts gaf hij een beschrijving van Badhoeve, en leverde hij bijdragen over verschillende onderwerpen in de 1\'urm. Cour., Ac, Landbouw Cour., hei Haarlemmer-rneerweekbl. en in de tijdschriften de Volksvlijt, het Vaandel enz.

Amorie van der llocven zie IIoctcii.

Amiit (Anna Adriana Everdina Ilenriette) geb. te Nijmegen 3 Jan. 18u2, sedert 1854 gehuwd mét den heer T. W, Steens Zynen, woonde te Tiel, waar zij 5 Maart 1885 overleed. Zij schreef onder het pseudoniem Anna de volgende werken: De bruid van An-grogna, Jlomantische episode uit de geschiedenis der Waldenzen, Nijmeg. 1854; Schaduwbeelden uit Suriname, Amst. 1858; nieuwe uitgave, Dordr. 1862 ; Tafereelen uit de geschiedenis der lijdende kerk, 18t)2, gedrukt in de Evangelische Bibliotheek ; Verspreide gedichten, 1879 (niet in den handel); bovendien vertaalde zij nog een paar werkjes uit het Engelsch. i\\a haar dood werden nog Novellen gedrukt, doch deze zijn evenmin in den handel.

Amiixiiig (Samuel) geb. te Haarlem in 1591 (V) en predikant in zijn geboortestad. Aldaar overleden 29 Juli 1032. Hij schreef:

Beschrijvinge en de lof der stad Haarlem in Holland, in rym bearbeyd, Haarlem 1028. Voorts een liijm-Katechistnus, Leid. 1024; Bijbel-poezye, Leid. 1024; Christen Hoogh-tyden , Leid. 1025: enkele losse gedichten , zooals: Westindischc triumphbazuin op de verovering van de zilveren vloot, Nussausche laurenkrans op de verovering van \'s Hertogenbosch, Haarl. 1629; Catoos koppeldichten van de Seden; Tooneel van Europa; Theod, Schrevelii, janibi morales oft sedendichten Haarlem en Harderwijk 1029—32.

jtmMliolt\' (Muurits Albrecht) geb. 3 Sept. 1801 te Ulsen (gr, Bentheim), studeerde te Groningen in de godgeleerdheid en werd in 1825 predikant te Hall, in 1827 te Huisen, in 1830 te Franeker, in 1832 te Groningen , en vroeg zijn emeritaat in 1805. A. ging te Zutfen wonen , waar hij 25 Maart 1874 overleed. Hij schreef: Jlerinnoring aan de godsdienstige feestvreugde der Wtjarige

Evangeliebediening op \'25 Nov, 1838 van J. J\'. Amshojf\', Koevorden 18139; Moed en volharding, toespraak in het Gron. Onthoudings-genootschap, (iron, 1815; Zendbrief van Amalia Sieveking aan hare vrienden onder de behoeftigen, Gron. 1840; Nordenwj, Brieven hij een badbezoek geschreven in 1851, Gron. 1852, en verder een groote menigte preeken, godsdienstige toespraken en redevoeringen , bijdragen in theologische tijdschriften ; hij gaf met VV. Muuriing de iiij-dragen ter bevordering van het christelijke leven, 1840—49, uit, en bewerkte met C. P. L. Rutgers en E. J. Diest Lorgion nog een ander godsdienstig tijdschrift.

AniNtel (yl. van den) zie Venman (J. G)

Anoona (O. J. d\') boekverkooper te Amsterdam , schreef; Gedichtjes voor de Nederl. jeugd, Amst. 184U; Zvdekundigschouiotooneel voor de Nederl. jeugd, le dl. Ie st., Amst. 1840; Een Amst. standje, boertig dichtstuk, Amst. 184(1; Luilekkerland, boertig dichtst., Amst. 1840; Nieuwjaarsgedichties voor kinderen aan hunne betrekkingen , Amst 1812 ; Verzameling van 250 toasten voor alle bruiloften en festiviteiten, Amst. 18i2 ; Allereerste kindergedichtjes, Amst. 1843; Hymen, bruiloftsliederen , Amst. 1813; Verjaargedichtjes voor kinderen aan hunne betrekkingen, Amst, 1843; Honderd toasten voor vrolijke bijeenkomsten , Amst. 1844; Kluchtige bruilofts- en gezelschapsvoorlezingen (proza en noezie), Amst. 1844; De Echtscheiding, boert, dichtst., Amst, 1845; Nieuwe verzameling van ^00 toasten, Amst. 1845; I\'jjrainus \'en Thisbe, waarbij de rusie op de vischmarkt, boert, dichtst.. Amst. 1845; Jantje lach en Jantje huil, Amst. 1840; Bruiloftsvreugde, Amst. 1847; üe Flesch, dichtst., Amst, 1848; Een standje op den Dam in Maart 1848, boert, dichtst., Amst, 1818; Verlovingspredikatie, Amst. 1848.

Andcl [Adriaan van) geb. 30 Juni 1823 te St. Laurens (Walcheren), was in 1857 eerst predikant der Duitsch Gereformeerde gemeente te Pesth (Hongarije); hij werd in 1804 predikant te Praag in Boheinen en is sedert 1871 bij de Schotsche Zendingskerk te Amsterdam werkzaam. Behalve een aan tal werken in de Hoogduitsche taal schreef hij: Israels zending onder de volken, Amst. 1872; Wachter! wat is er van den nacht? Amst. 1873; Heis door liusland, Nijkerk 1877.

Andcl (Jan van) geb. te \'s Hertogenbosch 11 Uct. 183U , studeerde in de godgeleerdheid , werd predikant bij de Christelijke Gereformeerde gemeente te Zutfen , later te Heusden, en staat sedert 1879 te Leeuwarden, Hij schreef: liet koningschap dermen-schen, Kampen 1873; De bestemming der vrouw, Kampen, 1875; De avondster, (maandschrift , 2 jaargangen) 1870—7; De morgenstond van Jezus\'\' leven, Heusden 1878; Jezus\' laatst vaarwel, Heusden 1879; De kleine m o-feten, Heusden 1881 ; Van Adam tot Abraham, Heusden 1882 ; De Mozaïsche wet, Heusden 1883; Jezus\' leer, Heusden 1883; l\'au-lus^y Evangelie, Kampen 1885,

Andcl (llelenus Man\'us van) geb. 7 Sept, 1859 te Batavia, was scheepsbouw- en werktuigkundig ingenieur der Marine , doch overleed reeds 23 Juli 1880 te Delft. Hij schreef in den Delftschen studentenalmanak onderscheiden bijdragen en gaf afzonderlijk uit: Een onkruidzaaier, Purm. 1883.

AndcrNou (Anna Maria) geb. te \'s Gra-venhage, 2 Aug. 1842, is zonder betrekking en woont te Wiesbaden. Zij schreef onder het pseudoniem van Mevrouw Quarles de volgende werken: Schetsen naar het leven, Amersfoort 1880; Een Christen uit Holland, en andere novellen , Arnhem 1881; Aquarellen , Arnhem 1881 ; Zoo zijn er, \'s Graven-hage 1881; Clebitius Nachtegaal, hist, roman, Arnhem 1882; Cgriacus de kloosterling, hist, roman, Arnhem 1882; Sabine, hist, roman, Gouda 1882; Een roman naar het leven, Gouda 1883 ; Hebron, hist, roman, Almeloo, 1884 ; Dc ruiter met het rosse paard, hist, roman, \'s Hage 1884; Aphorismen, Beverwijk, 1885: Zij schreef onder eigennaam ol\' pseudoniem eehige tendenz- en philoso-phische brochures en vlugschriften, en een e menigte kleine verhalen, stukken en artikelen in verschillende tijdschriften en couranten.

Andrcac (Arnoldus Johannus) geb, te Kollum-30 Januari 1815, is notaris in zijne geboorteplaats; hij schreef: Kollumerland en Nieuw-Kruisland, geschiedkundig beschreven, Kollum 1884 ; Oudheidkundige plaatsbeschrijving van de gemeente Kollumerland en Niéuw-Kruisland, 1ste ged, Kollum 1885.

Andrcac (Johan Henricus Beucker) geb. te Leeuwarden den 20 Oct. 1811, studeerde te Utrecht in de rechten en vestigde zich in 1843 als advocaat te Leeuwarden; in 1851 benoemde hem de koning tot burgemeester van die stad, welk ambt hij tot aan zijn dood bekleedde, die den 3 Maart 1805voorviel. Behalve eeno Latijnsche dissertatie over de geschiedenis van het Friesche muni-cipaalrecht schreef hij: Eenige brieven uit Moved en Athene, Utr. 1843; Herinneringen aan Italië, Leeuw, 1850, Voorts leverde hij bijdragen, critieken en rapporten, o. a. in hét Lettert Maandschrift, in de Friesche Volksalmanak, in het Nederl. Jaarhoekje voor Vrijmetselaren, enz.

iludrcac (S. J. FocJicme) zie Foolieinc Andreac.

AndripNHcn [Andreas) geb. te Axel in 1098 (?) predikant te Veere, alilanr overl. 12 Jan. 1768. Hij was de aanleidende oorzaak van de betere Psalmberijming, die in im in de Hervormde Kerk werd ingevoerd. In 1.745 sprak A. in zeker gedicht met minachting over de psalmberijming van Dathenus tot groote èrgenis van den Middelbnrgschen boekverkooper Petrus Dathenus, die in rechte lijn van den bekenden Hervormden predikant afstamde De boekdrukker besloot deswege den Veerschen predikant in geschrifte aan te tasten , doch werd in zijn voornemen door den dood verhinderd. Desniettemin gaf A. zijn stuk in \'t licht, geheel in den stijl van Dathenus, onder den titel van : Aanmerkingen op de psalmheryming van F. Dathenus, Middelb. en Amst. 1750. Het gedicht maakte opgang en verhaastte de uitvoering eener betere berijming. Overigens was A. een middelmatig dichter ; behalve eenige prozawerken bestaat van hem ; Katechismus in dichtmaat, Middelb. 1755; Dichtlievendc uitspanningen , Middelb. 1755 en Jliskia, in drie zangen, Middelb. 1700. Zijn zoon

AndricftNcn (Jacob Joh an) vermoedelijk geb. te Veere in Juni 17U0, waar hij in 1755 schepen werd. In 1707 werd hij burgemeester aldaar en bekleedde dit ambt afwisselend met dat van schepen tot in \'t laatst der eeuw. Jaar en plaats van overlijden zjjn ons onbekend. Zijne Gedichten, /.ede- en Mengelstoffen werden in 1792 te Middelburg uitgegeven.

AudriGNtten (Jacob), geb. tü Haarlem 11 Oct. 1785. was onderwijzer te \'s Hage, waar hij 19 Juni 1859 overleed. Hij schreef; Verzameling van opstellen met fouten tegen de taal, spelling, woordvoeging, enz, van de Nederlandsche taal, \'s Hage i8\'21, waarvan tal van herdrukken verschenen ; De waarheid in een narrenkleed , boertige behandeling der lïomeinschegeschiedenis, 3dln., \'sHage; Morgenwandelingen door \'s Gravenhage, \'s Hage 18!.i2; Deugd in godsdienstzin of taf e-reelen uit de geschiedenis en uit het leven van bijzondere personen, \'s Hage 18\'ili; Kinderbrieven, een leerboek voor de scholen tot oefening in den briefstijl, \'s Hage 18119.

AiidrieMNcn (Johannes Cornelis ter Brum-meler) geb. te Gouda 9 Oct. 1809, studeerde in de godgeleerdheid en werd in 18I2 predikant te Ooslmond bij Medemblik, in i8\'t-2 te Hoorn en woont na in 1881 zijn emeritaat gevraagd te hebben op Hypolitushoef op het eiland Wieringen Hij schreef; Mr. W. iUldcrdijks eerse h uwelijh naar zijne briefwisseling met vrouw en dochter (178-1—1807)

Medegedeeld door zijn aangehuwden kleinzoon, Leiden 1873.

AndricHHOi (Pieter Jncob) geb. te \'sHage den 17 Dec. 1815, waar zijn vader institu-teur was In 18W werd hij tot hoofdonderwijzer te Amsterdam benoemd, welke betrekking door hem met ijver tot 1872 werd waargenomen, toen hij zijn eervol ontslag vroeg en verkreeg om zich voortaan geheel aan letterkundigen arbeid te wijden. Hij overleed te Amsterdam 19 Maart 1877 en werd te Diemerbrug begraven, waar 19 Juni 1877 een gedenkteeken voor hem onthuld werd. Onder het pseudoniem van Pieter Jacobus gaf bij uit de romans Adolf of de. Verloren zoon , \'s Hage 18i8; De Minnezanger van Gramnne Ada, 2 din., \'s Hage 1843; De schoondochter, 2 dln. 1*50; Nieskruid, 4 novellen 1800. Voorts schreef A. voor kinderen ; Tong en Armand, Amst. 1849; Marie en Pauline , Amst. 1852; Adolf en Clara , Amst. 1859; De zoon van den Zeeroover, Amst. 1860; De weezen van Vlissingen, Amst. 1861 ; De Zeeman tegen wil en dank, Amst. 1862; De Schildknaap van Oijsbrecht van Amstel, Amst- 1802; De Prins en Johan de Witt, Amst. 1803; De Deserteur, Amst. 1803; Het Huisgezin van den Raadpensionaris, Amst. 1805; De kinderen van den Zoetelaar, Amst. De Tamboer hij Quatre Bras en Waterloo , Amst. 1805; Koning en Stadhoudet , Amst. 1800; Ken zoon van Friesland, Amst. 1807; Erlo of de Heidenknaap, Amst. 1869; Het begin van den strijd, Amst. 1871; De Hepubl. in woeling en strijd, Amst. 1872; De Bataafsche Republiek en Leiden in 1573 en 1574. 1873. Al deze romans zijn werkjes voor kinderen op\'t gebied der vaderlandsche Historie. Aan de Pransche Historie ontleende hij zijn; Val van een koningshuis, Amst. 1866; De dageraad ran een keizerstrook, Amst, 1807; De kolossus der 19e eeuw, Amst. 1869; Achttienhonderd zeventig , Amst. 1871 ; De kinderen van den Hugenoot 1872. In de Pruisische geschiedenis vond hij de stof voor zijn: Een onderdrukte kroonprins, 1871 en Vorst en Didder , 1872. In zijn Columbus , 1873 behandelt hij de ontdekking van Amerika. Op aardrijkskundig gebied schreef A. Iets anders, Dev. 1871; Land of Water, Dev. 1872 en Insulinde, 1872; op letterkundig gebied : de Muiderkring, Amst. 1808 en de Suppoost aan de bank van leening, Amst. 1869. Voor meisjes; Emma. van Bergen of Wereldzin en Christendom, Amst. 1803; Albe/-/inn of zelfverloochening, Amst, 1808 en Eva, Dev. 1873; De ral van een koningshuis of het eerste tijdperk der Fransehe revolutie, Amst. 1873 (in de schoolbibliotheek). Twee groote vorsten uit vroeger tijd, verhalen aan de geschiedenis van Engeland en Frankrijk ontleend, id 1873 (in de schooibibliotheekj j

De leerschool der dieren, Prettige en leerrijke fabelen, Arnh. 1873; Li na, Leid. 1873; Oranje Nassau, Leven en heldendaden van de vorsten uit dat stamhuis, Arnh. 1873; Voor oud en jong, Leiden in 1573 en 1571. Uit het daghoek van Martha Jon?zoon Urou-wer, Amst. 1873; Lanr/s doornen en distelen. Een verhaal. Dev. 1874; LottvisseMngen op den troon. Twee bladzijden uit het boek der geschiedenis, Amst. 1874; De held van Duinkerken of hoe een visschersknaan een edelman werd, Amst. 1874 (schoolbihliotheekl; De reis om de wereld in 80 dagen, in den Am-sterdamschen schouwburg, Amst. 1875; De tocht naar liusland of het begin van den red van \'t keizerrijk in 1812, Amst. 1875; Op Markestein. Een bock voor meisjes, Amst. 1875; Door het kreupelbosch tot den troon. De jeugd van prinses Elisabeth Koningin van Engeland, lb33—1558, Amst. 187B; Dora en Eduard, Amst. 1875; IVat groeit er op de aarde en waarvoor? Amst. 1875; Wat zich onder de aarde bevindt en wat men daarmede doet, aid. 1875; Panorama van Neêrlands verleden, Dev. 1875—77 (van dit werk is later een tweede druk verschenen); De Hollandsche Jiobinson Crusoë. Een leerzaam en prettig verhaal voor de Nederlandsche jeugd, Zwolle 1870; De moedige knaap en drie andere verhalen , Amst. 187(5; Juultjeen Toosje en haar poesje en de geschiedenis van Daniel en zijn kunstezel, aid. 187(1; De dochter van den fabrikant. Een verhaat uit onzen tijd voor meisjes, Amst. 187(5; De reis naaide maan , Amst. 187(); Voor \'t jonge volkje (met houtsneefiguren tussuhen den tekst), \'s Hage 187(5. Nog leverde hij bijdragen in de Nationale prentcboekcn en gaf drie gedichten uit van P. A. de Genestet onder den titel van; Een twaalfjarig dichter, Amst. 187(5. Van zijn hand verschenen nog in 1877 Arme Lena en drie andere verhalen., Arnh.: De Dierentuin te Amsterdam. Voor de jeugd, Amst ; De trouwe Turk en hoe een arme knaap een geacht man werd, Arn. Voorts zijn nog van hem de volgende navolgingen (geen vertalingen) uit den vreemde: Ee)i Engelsche. jongen op een Hollandsche kostschool, Amst. 18(14; Hein Versteeg, Amst. 18(5(5; De Zilveren Schaatsen, Amst. lN(i7; De koopman van Antwerpen, Amst. 1871; De Appeljongens en Moeder de Gans, Amst. 18(55: Esther en Agatha. Amst. 1873. Ook heelt A. veel bijdragen geleverd in de hato, \'t Leeskabinet eh de Nieuwe liecensent, van welk laatste tijdschrift hij vijf jaar lang 1858-(gt;3 hoofdredacteur is geweest. Zijn Geillustreerde Almanak voor de jeugd, Amst. 18(55 en (i(i beeft slechts fwee jaar bestaan. Behalve de genoemde werken heeft A. nog eenige schoolboekjes vervaardigd.

AiidrieMMCii (Simon Jacobus), geb.2April

1831 te \'s Gravenhage, studeerde iu do theologie, en is thans predikant te Oosl- en Westgraftdijk; hij gaf behalve bijdragen in tijdschriften, Nederlandsche bewerkingen in het licht van de Hamlet van Brachvogel, Andersons Sprookjes, Kleine vossen van Mevrouw Beecner Stowe, Een ziel gered van Mevr. Hillern-Birch, enz,

AnilrieHNCii [Susanna Maria), docliter van P. J. Andriessen, geb. te Amst. 1(5 Jan. 1850, waar zij zonder betrekking thans nog woont. Zij schreef: Augusta, 188U; Het Klaverblad, 1880; Constance de Wild, 1880; Elsje van den bezembinder, 1880; Greta iMcto, 1880; Een dagje bij vrouw Aaltje, 1881; Heide en veld, 1881 ; De familie van Herpen, 1883; De Savoyaard en zijn aapje, 1883; Een brutaal meisje, 1883; \'Klimop, 1883; Op de Kostschool, 1883; allen verhalen voor meisjes. Verder Binnen- en buitenshuis, verhalen uit van Lenneps Lievelingsboek, 1883; Prettige uurtjes, 188i; Vertellingen over alles, 1884; allen te Amsterdam gedrukt; Warech, geschiedkundig verhaal (jedurende den eersten kruistocht. Leiden, 1885; Guido de Vioolspeler, Amst. 188(5.

AmlricHNCiiM schreef Alena van Dilbeek, Legende uit de 7e eeuw in 7 zangen, Meer-horst 1882.

Angelkot (Hermanus) te Amsterdam (1058—1713), gaf twee dln. Tooneelpoczg mi, waarin een oorspronkelijk kluchtspel getiteld Vechter, 1679. De vertaalde daarin voorkomende en berijmde stukken zijn: Misantrope van Molière, 1(582; Soliman, 1(589 ; De buitensporige herder, 1714; Don Cwsar of de broederlijke minnaar, 1717 Achter deze tooneelpoëzie komen Mengeldichten van hem voor. Voorts berijmde hij verhalen uit Fransche werken.

Zijn zoon Hermanus Angelkot dc jonge gaf,\' behalve eenige vertalingen, metP. Lan-gendijk in 1715 Addisons Cato uit en een kluchtspel \'t Vrouwtje van Ephesen, 1721.

jingclo (Philip) was kunstschilder en graveur, die in het midden der 17e eeuw waarschijnlijk to Leiden woonde, waar by kort na 16(55 overleed. Hij schreef Lof der Schilderkunst, Leiden, 1042.

AngilliN (Angelus August Eugeen) geb.in April 1830, was notaris van Humbeke en archivaris van Hoeselare; hij overleed in eerslgenoemde plaats 3U Nov. 187(1. Hij gaf uit (met Edw. van Even): Liederen cener onbekende kloosterlinge uit de 13e eeuw, voor de eerste mael uitgegeven naer een hs. der Burgondische Bibliotheek, Thielt, 1854; alléén gaf luj uit: Geschiedenis der Jious-selaersehc Eedergkeiskamer „de zeegbare

Herten, Thielt, 185i; Dnj lexjendcn uit Wesf-Vlacnderen, Roeselare, 1856; Rumbeeksche Avondstonden, Roeselare, 18r)ti—H; Over de Rederijkkamer „ Altoos doendequot; te Leffinyhe, Roeselare, 1857; Over cenir/c Zuid-Neder-landsche dichteressen, Antw. 1858. Verder gaf hij een aantal bijdragen in tijdschriften en dagbladen.

Anker (Sijbrand van den), geb. 16 Juli 18i!lt;! te Uselsteyn, is sinds 1861 leeraar aan het seminarium te Kuilenburg Hij schreef: Verdediging van het tijdelijk bestuur des Pausen of de geneesmiddelen door Lord Derby, Disraeli en de la Guéronière tot herstel van den Kerkdijken Staat voorgeschreven te laat aangekomen, door een It. C. Priester, Amst. 1850; De onschendbaarheid van den Kerkelijken Staaf, Amst. 1859; Eene ergernis voor onze eeuw of de Zaligverklaring van een bedelaar door S. A., Amst 1861; Leven van den II. Aloysius aan Gomaga, beschermheilige der katholieke jeugd., Amst. 38(11 , :2e druk, 1864; Leven van den zaligen Joannes Berchmans, Amst. 1866, ie druk 18157 ; Leven van den II, Stanislaus Kostka, Amst. 1868; De opheffing van de tempeliers, \'s Bosch 1868; De Harmonie tusschen Hcde en geloof, \'s Bosch 186\'.t; Het naturalisme in den Staat door den Paus gedoemd als ongerijmd en goddeloos, \'s Bosch 1870; Het adres der, katholieken aan Z. M den Koning, \'s Bosch, 1871; Waar ligt Europa\'s toekomst? Amst. 1871; De St. Bartholomcusnacht, \'s Bosch 1870, !2e druk 1872; De Farjsche commune, eene consequente toepassing van het liberalisme, \'s Bosch 1872; Over de opvoeding der kinderen, voor christelijke ouders en opvoeders, Amst. 1872 ; De 1\'iusdagen, \'s Bosch 1872 ; Wie zijn voor, wie tegen de kloosterwet te Home ? (anoniem), \'s Bosch 1873 ; Europa\'s onzekere toestand , \'s Bosch 1873; liet eigendomsrecht, \'s Bosch 1871; De onderwijsquas-tie in Noord-Amerika, \'s Bosch 1875.

AnkerMinit Wzn. (Jan Hendrik) geb. te Deventer 1 Juli 1825 en koopman aldaar. Deels door zelfonderricht, deels tengevolge van zijn omgang met Dr. van Vloten, Dr. van Eyk, Didymus en anderen vormde hij zich lot letterkundige. Hij overleed te Deventer 9 Dec. 1876. Aanvankelijk schreef hij anoniem vele politieke en andere artikelen in 7 Deventer Weekblad. V\'oorts verschenen van zijne hand de volgende werken: Alva, Een geschiedkundig karakter, tooneelmatig voorgesteld, Dev. 1857 Het geweten, dramatisch fragment , (naar Schillers Riiuber), Dev. 1861; Willem IVillemsz, een bladzijde uit Deventers beleg en ontzet in 1813 eu 14, gedramatiseerd, aid. Achtereenvolgens verschenen nog eenige vertalingen, zooals Vader cn Zoon (naar Laube), Zwolle 1862; Graaf

Struenzee (naar Laube), Dev. 1866; Piet ra (naar Mosenthal): Pauline, Dev. 1869 en Richelieu, Dev. 1870 (naar \'t Engelsch van Buhver) en Ahasuerus (naar \'t Hoogduitsch van Dr. Aug. Klingeman), \'t laatste werk in vijfvoetige jamben gedicht, Dev. 1873: De aeshetische voordracht (vrij bewerkt naar het Hoogduitsch van Roderich Benedix) , Dev. 1873; Het aesthetisch gebarenspel (vrij naar het Hoogduitsch van Oscar Guttmann), 2 All., Utr 1876. Bij de viering van het Aprilfeest in 1872 verscheen van zijne hand: Koppestok, de wakkere veerman op Rozenburg, volksdrama. Nog gaf hij uit Deventer Ketterjacht, Zw 1867 ; een pleidooi ten behoeve van den hoogleeraar Dr. van Vloten, toen deze zich met ontslag van zijn post aan het Deventer Athenaeum bedreigd zag.

Anna. Zie Ani|it (A. A. E. H).

Annui|iic (J. IS.) geb. ie Gent 11 Doe. 17911, was eerst professor aan de katholieke Universiteit te Leuven, daarna pastoor te Oordegens (O.-Vlaanderen), waar hij 9 Dec. 1862 overleed. Hij schreef: Geschenk aen de jeugd op den dag har er eerste communie-. Christelijke gedachten voor eiken dag van de maend; Kort begrip der heilige geschiedenis, gevolgd door een kort verhael en het leven van Jezus Christus, Gent; Kerkelijke geschiedenis. Gent; Tweede spelboek ten gebruike der Cat-holieke scholen; Devotie ter eere der zeven deugden en de zeven smarten van den H. Joseph, Gent, 1856.

AnitnynniH HutnviiH. Zie Verwer [A.)

Anri (Pol) geb. te Gent 20 April 1865, is onderwijzer bij de opperlagere jongensschool zijner geboortestad. Van hem verschenen: De ondergeschikte Dienstbode. blijspel met zang in éen bedrijf. Gent, 1881); Judas wint, blijspel met zang in éen bedrijf, Antwerpen, 1885; Blauw en Grauw, poëzie, Gent, 1886; Aan Strand terug, zangspel in éen bedrijf, Antwerpen 1886; De Waterzoo en het Jubilee, blijspel in éen bedrijf\', Gent, 1886.

AiiHelmut). Zie Bwars (./. yl.)

AiiHlijn (Nicolaas) geb. te Leiden 12 Mei 1777, legde zich eerst op het schilderen toe, doch door don dood zijns vaders in 1789 was hjj verplicht naar een voordeeliger werkkring om te zien. Zoo werd hij eerst verlakker, daarna boekbinder, in 1801 onderwijzer op eene stadsarmenschool te Amsterdam en in 18U7 hoofdonderwijzer op eene dergelijke school te Haarlem. Hij bekleedde die betrekking met den grootsten lof tot 1819, toen hij wegens zijn zwakke gezondheid zijn ontslag moest nemen, en verder slechts huisonderwijzer bleef. Hij ging later

bij zijn zoon Pieter Daniel (die volgt) hoofdonderwijzer te Alkmaar wonen en overleed aldaar IS! Sept. 1838. Zijn meest bekende werken zijn: De brave Hendrik, een leesboekje voor jonge kinderen, waarvan in 1844 reeds de ITe diuk verscheen ; Le arntcjacoh. Leiden 18-23, en Systematische beschrijving der voor ons meest belave/rijke roonrerpen uit de drie rijken der Natuur, Leiden 1822. Behalve deze schreef hij: Letterhladen.hnAcw, Bijbelsche voorbeelden ter bevordering van Godsvrucht en deugd. Leiden 1810; Aanleiding tot de Nederlandsche spraakkunst voor eerstheginnenden, Leiden; Nederdnitsche spraakkunst voor eerstheginnenden, Leiden 1815; Nieuw spel- en leesboekje, Leiden 18^8; Verzameling der merknaardigste ontdekkingen betreffende onze aarde, derzeher bewoners en voortbrengselen, Leiden 1817; Belangrijke onderiverpen uit de Nat. Geschied, en aardrijksbeschrijving, 3 stukjes, Amst. 1810; Karaktertrekken uit de Algemeene en Vader-landsche Geschiedenissen, quot;2 stukjes, Leiden ; liaadgevingvn en onderrigtingen voor kinderen, i stukjes. Leiden ; Leesboek tot oefening in het kunstmatig lezen, !2 stukjes, Leiden 1820; De brave Maria, Leiden; Leesboek voor de tweede klasse ten dienste der scholen. Leiden; Maria Welmoed en hare kinderen, Amst. 1821; Natuur- en Aardrijkskundige Mengelingen ter bevordering van algemeene kundigheden, 4 stukjes, Leiden 1821 ; Handleiding tot de kennis der artsenijgewassen, (i stukjes, Leiden 1822; Aardrijkskundig leesboek, 2 stukjes, Leiden 1824; Schets der Nederl. Geschiedenis. Kaart 1825; Handleiding om de kinderen het lezen te leeren. Leiden 1827; Leesboekje voor eerstheginnenden, Leiden 1828; Keur van Nederlandsche Dichtstukken, Leiden 1829; Nederlandsche voorbeelden van deugd, 3 stukjes. Leiden, Merkwaardigheden betreffende de Natuur- en Aardrijkskunde, 4 stukjus, Leiden ; Adolf en Slentje, 3 stukjes. Leiden; Beschrijving derWasiiing-tons- en Sandwicheilanden, benevens die van het Pitcairn-eiland, een leeshoek voor jonge lieden, die hunne kennis ten aanzien van landen en volken wenschen uit te breiden, Leiden; en bovendien nog eene menigte reken-, lees- en andere sehoolhoekjes en prenten voor zijne werken, welke hij zelf op steen teekende.

AiiHlijn {Pieter Daniel) geh. in 1802 to Leiden, legde zich op het onderwijs toe; was reeds in 1828 onderwijzer te Alkmaar, later Directeur in het fundatiehuis van de Vrijvrouwe van Renswoude te Utrecht. Hij overleed aldaar 11 Juni 1865. Hij schreef: Vaderlandschc tafereelen uit de ïflp en 17c eeuw, Zaltbommel 1834; en behalve dat nog eene menigte schoolboekjes, en bijdragen in paedagogische tijdschriften; Leesboek voor de jeugd ter vorming van het zedelijk gevoel, I en II, Leijden 1828 en 1830; Leeshoek betreffende de voornaamste personen en gebeurtenissen in ons Vaderland, 3 stukjes, Leyden 1830— 31; Theoretisch onderrigt in de toepassing van de hoofdregelen der Ileken-knnde, Leyden 1833; Leesboek voor de hoogst» klasse, 2 stukjes, Zaltbommel 1833.

AiinIo {Beinier) een zoon van Reyer Glaasz Anslo, aldus genaamd naar de siad Anslo, thans Christiania in Noorwegen, geb. te Amsterdam in 1626, maakte zich als La-tijnpch en Nederlandsch dichter beroemd. Zijn ouders waren burgermenschen, die tot de Doopsgezinde gemeente behoorden. In 1()47 of 48 echter ging hij over tot de Roomsche kerk, zonder dat daarvoor de reden met genoegzame zekerheid bekend is. \'t Jaar daaraanvolgende begaf onze dichter zich naar Rome, alwaar hij den geestelijken stand schijnt omhelsd te hebben en secretaris werd van den kardinaal Caponi. Hij stierf Ie Perugia Ui Mei 1669.

Zijn Nederlandsche gedichten , eerst hier en daar in afzonderlijke dichtbundels verschenen, zijn door F. de Haes in 1713 verzameld en uitgegeven, waaronder bekend zijn: J\'arijsche bloedbruiloft, treurspel , 1647 of 48; De Pest te Napels, een beschrijvend gedicht; Martelkroon van St. Steven; Zegetempel aan Frederik Hendrik; Afscheid aan Amsterdam, 12 Sept. 1649. Voorts bestaan er nog van hem CL V Bijbelsche printverbeeldingen mot een versje onder iedere plaat, Amst., in 8o. Anslo was een dichter die zich Vondel tot model stelde,

AiihIoo {Johan van) schreef; Liederen en versjes, Artist. 1876; Het lief hebber ijtooneel voor britilofsgasten en feestgenooten; Nieuwe verzameling van. klachten, kamerstukjes en blijspelen voor 1, 2 en meer personen, Oostburg 1880, inhoudende de volgende stukjes, die echter afzonderlijk verkrijgbaar zijn: De historie van een brand, kluchtspel met zang; Tu-ee honden vechten om een been enz., kamerstukje: Geschoren, kluchtspel met zang: Een huwelijksadvertentie, kamerstukje; Het middagslaapje v. mijnheer Bombazijn, klucht; Jlij is jaloersch, kamerstukje met zang; De Nachtwacht, komieke scène; Dik en Dun; De molenaar van \'t dorp, kluchtspel; De oude vrijer of het gestoorde bruiloftsfeest, kluchtspel mei zang; De schalk , vroolijke rijmen en dichten. In- en uitvallen voor lachers en denkers. Leeluttr op reis en in de huiskamer, tevens geschikt ten voordracht in gezellige kringen. Dieren 1884; Vrij en blij, luimige voordrachten, komische scènes, Dieren 1884.\'

AiiN|iach (Jan Adolph), geb te Amsterdam

8 Nov. 1801?, promoveerde te Leiden in de theologie, werd in 1829 predikant te Zalk en Veecaten en twee jaar Inter naar Deventer beroepen, waar hij tot 1870 werkzaam was en 10 Oct. 1885 overleed. Hij schreef behalve eene Latijnsche dissertatie en leerredenen : Woorden van rermaninn en raaiJ-geving inzonderheid voor jeugdige menschen, Dev. 1853. Voorts bijdragen (meestal onder de eindletters N. H. H.l in liet Nederlandsche Tractaatgenootschaj), de Kerkelijke Courant, de Morgenster, de Evangeliespiegel, de Evangelische Almanak (o. a. een gedicht op Kevelaar) in het Dagboek bij den Bijhelschen Almanak, in Christophilus, in de Fakkel, Evangelisch Christelijke .Huisvriend, Christelijke Volksalmanak, enz.

Aiihiih (Jan), bekend onder den bijnaam van de. Smid van Ihti/sse, alwaar hij werd geboren omstreeks het midden der XlVe eeuw. Van hem verschenen drie voorzeggingen, waarvan de oudste moet gedrukt zijn ten jare 1553. Eene andere uitgave is getiteld: Dc Notabel ende waerachtiqe prophetic van den Smet van Hugsse, gheheeten Jan Ansus. Qhedruckt in \'tjaer ons Heereu MDLXXXII. Zii werd verscheidene malen herdrukt; doch de meest-verspreide is: De notabel prophetic van den Smet van Hugsse, mitsgaders die van Abacuch, gepropheteert binnen Ghendt in de jaren 137(1 en 1391. Naer eene copie gedruckt in \'tjaer ons Ileeren 1582, Gent, omstreeks het einde der XVÜIe eeuw.

Antliciiii 1h (Jakob Jan), gel), te Gent omstreeks 1750, overleed aldaar in het begin der 19e eeuw. Hij studeerde to Gent en te Douay, en nam deel aan den opstand tegen Keizer Jozef 11, waardoor hij genoodzaakt was een tijd lang naar Frankrijk te vluchten, en zijn verblijf te Parijs, Maubeuge en Hijsel te houden. Hij schreef: De protocole Jakobs, soone Johans, soone Balthasars, die de vryhegd der Gauïen ende de goede ui/tvoering hunner wetten lief heeft. Gent 1799. Dit was een tijdschrift gericht tegen de knevelarijen der keizerlijke commissarissen. Daarin kwam onder anderen een scherp artikel voor van zijne hand, getiteld: De Legende der Neder-landsche Roffianen en Stroopers.

AndieuniH (Gentil Theodoor), schoonzoon van H. Conscience, geh. te Oudenaarde

9 Sept. 1810, was van 1859 tot 1860 leeraar in het college zijner geboortestad en in 1801 leeraar te Dendermondo. Vervolgens studeerde hij aan de Hoogeschool van Gent, promoveerde in 1860 en werd I Januari 1808 vrederechter te Oost-Rozebeke. Van daar ging hij in dezelfde hoedanigheid naar Thourout. Den 15 Juli 1877 werd hij vrederechter te Halle en vervolgens te Brussel, waar hij zijn ambt nog uitoefent. Hij schreef in verschillende dagbladen en tijdschriften liederen en gedichten, waarvan er onderscheidene door Willem Uemol op muziek zijn gezet, onder anderen: Lentelied, Ik ken een lied. Droeve tijden Bethlehem, enz. Zij zijn allen ver-eenigd in éen bundel 187:!. In 1874 werd hij door de Antwerpsche Rederijkkamer de Olijftak bekroond vooreen Minnelied. Verder gaf hij nog in het licht: Uit het hart. Liederen en gedichten, Dendermonde en Leiden, 1875; Liederkrnns, uit de Loverkens van lloff-maun van Fallersleben, met muziek van G. Antheunis, Geut 1877; Leven, lieven en zinr/en, Geut, 1879.

AiidioniHNcii {H.), schreef: Bemoediging en Hoop. Dichtregelen opgedragen aan Z. K. II. den Hertog van Brabant, 9 April 1853, Brussel 1853.

Aiithonn (Juliaan) , geb 27 Januari 1832 te Cruybeke (Oost-Vlaanderen), genoot zijne opleiding aan de normaalschool te Lier. In 1850 werd hij hulponderwijzer te Temsche, in 1850 gemeenteonderwijzer te Hamme, alwaar hij overleed op 2i October 1881. Hij plaatste bijdragen in proza en poëzie in bet Jaarboekje van Gent, in het Taalverbond van Antwerpen, enz. Hij schreef Hozen en Doornen, roman geplaatst als feuilleton in het Antwerpsch Handelsblad Om het straatgezang te verbeteren, vervaardigde hij vele liederen, welke allen in druk verschenen, en in de Vlaamsche provinciën veel gezongen worden b.v.: Zingt FranscU of zivijgtl — Rust noch Vrede! — Het bloe-ineken mijns harten. — De Poelenier! — Meilied. — De wereld draait. — Kerstliederen. — St. Ni/colaas. — De Leurders, enz. Gelegenheidsgedichten , redevoeringen, lijkredenen enz. werden velen van hem in \'t licht gegeven. In 1877 gaf hij eene voordracht over de beschaving in Afrika, welke veel bijval vond.

jt uloiiiilOH van rtcr Uoch (Johannes) geb. te Goes 3 Mei 1047 uit burgerouders, die zich in 1051 metterwoon te Amsterdam vestigden. Zij gaven hun zoon eene goede opvoeding en bestemden hem voor apotheker. Hij leerde dus Latijn en maakte in die taal zulke vorderingen dat hem de lust bekroop Latijnsche verzen te maken. Door het lozen van Vondels gedichten geprikkeld, wijdde hij zijne grachten aan de Nederland-sche muze en schreef een treurspel Trasil of overrompeld Sina, lOOd-. Toen Vondel, die zich met de behandeling van dezelfde stof, de overheersching van China door de Tartaren, onledig hield (Zunchin), gewaar werd dat Antouides met dat werk bezig was, ging hij den jongeling opzoeken en maakte

kennis met hem en zijn gedicht, Sedert dien tijd ontstond er eene innige vriendschap iusschen heide mannen

Intusscheu ging A. op den ingeslagen weg voort en toonde zijn dichterlijken aanleg door het maken van Zegezangen. zooals de Zeetriomf der Venetimen, 1660; de Teems in brant, 1067 en vooral Bellona aen bant (op den vrede van Breda) dat een verhazen-den opgang maakte, en waarvan Vondel verklaarde dat hij er zijn naam wel onder zetten wilde. In 1(171 verscheen zijn Ustroom in vier zangen.

Inmiddels geraakte hij in kennis met een vermogend man, Diederik Buisero genaamd, een eersten voorstander der edele poëzie, die den talentvollen dichter de middelen verschafte om te Utreclit in de medicijnen te gaan studeeren en die hem na zijn promotie eene ruim bezoldigde betrekking bij de Admiraliteit van de Maze bezorgde, itij huwde in 1078 met Susanna Bormans, doch zijn echtgeluk was niet van langen duur; hij stierf aan eeu bloedspuwing den 18 Aug. I(i84.

ïe vergeefs had men zich met een gedicht van grooten omvang gevleid naar aanleiding van zijn belofte in de voorrede van zijn JJstroom uitgesproken ; dat werk van „stichtelijke ernsthaftigheidquot; zou een heldenzang zijii ter verheerlijking van den Apostel Paulus, doch het kwam er niet toe, omdat de dichter vreesde godsdienst-quaestiën te moeten aanroeren, waaromtrent groot verschil van meening bestond en die hem aan „schampere pennenquot; zouden blootstellen. Dit zeggen doelde op Joachim Oudaen, die zich ongunstig had uitgelaten over het groot aantal goden en godinnen, welke in den Ustroom optreden.

A. is nog gedurende eenigen tijd een werkzaam lid geweest van hel dichtlievend ge-genootschap Nil volentibus arduiim; de treurspelen Agrippa of honin;/ van Alba en Oroon-dates en Statira heeft hij helpen vertalen en berijmen. Later geraakte de dichter in onmin met zijn medeleden, deels omdat hij hunne slaafsche navolging der Franschen afkeurde, deels omdat zij naijverig op zijn talent waren; hij maakte zelfs een hekeldicht op hen, Marsyax getiteld. Zijn gezamenlijke gedichten zijn uitgeg. door zijn vader in 1088 en vijf maal herdrukt. W. Bilderdijk bezorgde er insgelijks een uitgave van met aanteekeningen, li dln., Leiden 1827. Van den Ustroom bestaan verscheiden afzonderlijke uitgaven ; de laatste is die van Witsen Geysbeek , 1838.

AnfoniilcM (Theodorus) predikant te Wes-terwijtwert en Menkeweer, gaf behalve eenige theologische werken uit: Orer de Olynijrische spelen der Grieken nagebootst van de liomeynen , Gron. 1732.

Antonlu. Zie Buren Schele {van).

Anlireriien (Barent Dirhsz. van) schreef; De behouden onnozelheid, Amst. 1012.

A|)él [Kavel Frederik Ternooij) geb. te Vreeswijk 20 Januari 1829, studeerde te Leiden in de theologie en werd predikant te Rokange; sedert 1800 is hij predikant te Amsterdam. Hij schreef: Hei verlangen naar de bevrediging onzer lichamelijke behoeften , Gron. 1801 ; Feestrede op den gedenkdag van Neerland 50-jarige onafhankelijkheid, Amst. 1803; Feestrede bij het Ta-jarig bestaan van het Nederlandsch zendelinggenootschap IT Juli 1ST2, Amst. 1873; Godsdienst en Maat-schappelijk leven , Amst. 1876 ; Toespraak bij zijn 25-jarif/e Evangeliebediening in de hoofdstad des Rijks, Amst. 1885. Verder gaf hij tal van godsdienstige toespraken in het licht, en schreef artikelen in het Vliegend blad over het socialisme, in de Vrijheid, de Wekstem, Christelijk Album, Evangelische Volksalmanak, enz.

A pél (Mari Jacobus Ternooij) zoon van den vorigen geb. te Amsterdam 15 Juni 1807_; waar hij werkzaam is op een kantoor. Hij schreef onder de pseudoniem van J/. j. van Dalbergen en Mita: Een ster in den naeht. Novelle, Amst. 1885; Willem Jacobszoon Hofdijk op zijn 70-jarigen geboortedag herdacht. Gedicht, Amst. 1880 ; Kinderen der liefde. Gedichten, Amst. 1880 (niet in den handel); Letterkundige scheurkalender 1887; Emelie Tooneelsp. Amst. 1887; verder ver-s billende gedichten in de Portefeuille. Afdrukken van indrukken in de Graafscheips-bode (Deutinchem) getiteld: 1. Arm Grietje, 2. Zijn eerste xverhloon, en 3. Zijn laatste gang. Voorts gaf hij onderscheiden artikelen en gedichten in het Bijbelsche dagschrift, de Evangelische Volksalmanak, enz.

Apppltcrc (Johan Christiaan van) geb. te Gorinchem, in Dec. 1704, student in de rechten aan de hoogeschool te Leiden, gaf, ofschoon pas een en twintig jaar oud zijnde, blijken van meer dan middelmatigen dichterlijken aanleg. Hij heeft ons een dertigtal stukjes medegedeeld in het Taal-, Dicht- en Letterkundig Kabinet van G. Brender a Brandis. Hij stierf te Gorinchem den 8 Jan. 1780,

A]icltcrii [U. van). Zie Engelen (A. W).

A|iiieIiiiM [Jean Henri), geb. te Middelburg in 1707, studeerde te Leiden in de rechten en promoveerde in 1780, waarna hij zich als advocaat te Middelburg vestigde. In 1795 werd hij Pensionaris van Zeeland, in 1803 raad van Finantiën , in 1801 lid van

den Staatsraad ; Koning Lodewijk benoemde hem in 18U9 tot minister van Finantiën, en Napoleon in 1810 tot Staatsraad te Parijs. Na zijn terugkeer in het vaderland benoemde koning Willem I hem tot Directeur-Generaal der indirecte belastingen , in 18quot;i0 tot Minister van Staat, belast mot de algemeene directie der ontvangsten, en in 18^l24 tot Minister van Finantiën. Hij overleed te \'s Hage 12 April 1K\'24. Hi) schreef: De staatsomwenteling ran 1795 in haren aart, loop en uevolgen heschoiurd, Leiden 1801, welk werk anoniem verscheen.

Aqnarins, Zie Inndrc {A. L. J.)

Arnndn (Hmmaimel (V) een Bruggeling van Spaansche adellijke afkomst, geboren in 1612 en in zijne geboortestad overleden omstreeks 1G86. Hij onderscheidde zich als reiziger, historieschrijver en dichter. Zijne voornaamste pennevruchten zijn echter in hel Fransch geschreven. In het Neder-landsch leverde hij enkel het dichtwerk: Den lachende, ende leerende Waerseggher, Brussel, 1G79.

Arcnbcrgli (Frans van) geb, te Leuven den 11 Maart 1811 , studeerde in het groot seminarie te Mechelen en was, na zijne priesterwijding (Ui Juni 18l!5) professor in . het college van Gheel, In 1M4. bij de herinrichting van het college van Lier , werd bij bestuurder van het zelve, doch na een paar jaren moest hij, om gezondheidsredenen , van het bestuurderschap afzien Hij vestigde zich dan in zijne geboortestad, alwaar hij overleed op 5 October I81ö. Zijn poezie verscheen onder den titel: Gedichten van Frans ran Arenherglt, bijeenverzameld »» met lerenshericht en eenige noten uitgegeven door L. IK Sch. pr. Leuven, 1881.

Arend [Johannes Fieter) geb. te Amst. G Nov. 1790 uit burgerouders, bracht zeven jaar op een Duitsch handelskantoor door, alwaar hij den grond legde voor zijne uitgebreide kennis van nieuwere talen. ^Vandaar naar Hoorn vertrokken, zette hij ziju studie in de oude talen voort bij den rector Swaan. In 1824 werd hij tot lector in do nieuwere talen aan het Athenaeum te Deventer benoemd , welke betrekking hij in 1KS7 verwisselde met die van Leeraar in \'t En-

felsch en Spaansch aan hetkoninklijk Marino-nstituut te Medemblik. Hij bleef hier tot 1850, toen het. Instituut naar Breda verplaatst werd en hij een benoeming aan het Gymnasium te Amsterdam ontving. Hij bekleedde deze betrekking slechts een jaar toen hij op zijn verzoek eervol ontslagen werd om zijn tijd ongehinderd aan de bewerking van zijneelsch en Spaansch aan hetkoninklijk Marino-nstituut te Medemblik. Hij bleef hier tot 1850, toen het. Instituut naar Breda verplaatst werd en hij een benoeming aan het Gymnasium te Amsterdam ontving. Hij bekleedde deze betrekking slechts een jaar toen hij op zijn verzoek eervol ontslagen werd om zijn tijd ongehinderd aan de bewerking van zijne Geschiedenis te kunnen wijden. Niet lang echter had hij genot van zijne werkzame rust; eene ziekte van slechts weiuige dagen sleepte hem in \'t graf den o Oct. 1855.

Behalve vele verhandelingen, vertalingen en stukken van geschied- en letterkundigen aard, schreef hij; Het 2e eewvfee.st van de stichting der Doorlachte school te Derenter, l(i Fchr. 1830, Deventer 18l!0; Geschiedenis der Dichtkunst cn fraaije Letteren in Europa, waarvan het eerste deel, loopende tot net jaar 1160, genoegzaam geheel afgewerkt werd (de Proeve eener geschiedenis der Dichtkunde onder de Angel-Saxen maakt hiervan een gedeelte uit) Amst. 1843; Fint/al naar het Gaelisch ran Ossian, voorafgegaan door een onderzoek naar de echtheid der gedichten van Ossian, Amst. 184,\'quot;); Richard Savage, een bijdrage tot de geschiedenis der letterkunde en die van het menschelyk hart. Delft 1852. De voortzetting van dit werk staakte hij in 183!) tengevolge van eene uitnoodiging om een Algemeene Geschiedenis des Vaderlands te schrijven, welke bij aannam, Dit werk verscheen sedert 1810 te Amst. geregeld in afleveringen en hij was daarmede gevorderd tot het jaar 1585, toen de dood hem verraste. Het is daarna voortgezet eerst door den hoogleeraar van Hees, later door Prof. Brill, en toen door Dr. J. van Vloten, die hot vervolgde tot 1742 ( Deel V, 1ste stuk, 12e all.); na den dood van den laatste schijnt hot niet te worden voortgezet. In 1852 kwam ei\' te Deventer nog van hem uit Bloemlezing uit de werken van Pater Abraham van Sint Clara.

ArpndN (Roelof) de Jonge te Dordrecht, van wien ons geen levensbijzonderheden bekend zijn, dan dat hij in 1787 in geen gunstige omstandigheden overleed. In 1757 gaf hij te Amsterdam een bundel Gedichten in hot licht van gemengden inhoud. In 1772 gaf bij te Dordrecht nog een tweeden bundel van dergelijke Gedichten uit. Voorts Vader-landsche Kermisvreugd, Dordrecht 1782, en eenige vertalingen. \' Ook is van zijn hand Zegepralende liefde ter cere van de egtver-bintenis van den prins van Nassau-Wcilburg en. de prinsesse KaroUne 5 Maart 1760. Staat-en Zinnesjjel Amst. 1760.

ArcndNz [Thomas) geb te Amsterdam 6 Juni 1662, uit geringe ouders, makelaar in zijn geboortestad. De burgemeester Johannes Hudde, een groot minnaar der dichtkunst, zijn a.inleg ziende, moedigde hem aan en vereerde hem met zijne vriendschap. Hij stierf 12 Jan. 1701. Hij was een verdienstelijk lid van \'t genootschap N/7 volen-tibus arduuni en hoeft verscheiden tooneel-stukkon uit het Fransch op rijm vertaald, zooals de Mithridate, Amst. 1662 en de Ra-

jazetk, Amst. 1682, beide van Racine, de Roeland, Amst. 1685, de Amrdis, Amst. 1687, de Cadmus en Hennionc, treurspel in maatzang:, Amst. 1687, de scliijnheilif/e vrouw met de uitvaart van Jan Jaspersen, 1691. het school voor vrouwen van Molière, Amst. 1707. Joan Galeasso, dwingeland van Milanen, treurspel, Amst. 1718, de Sertorius van Corneille; de Iféaenia van Banm, Amst. 1722, enz Zijn Mengelpoëzie verscheen te Amst. in 1724.

ArkNtce (Hendrik Cornelis) schreef; Nijmegen, de oude hoofdstad der Batavieren in dichtmaat beschreven en met aant.; de Oudheden van de stad en die van het quartier van Nijmegen betreffende, opgehelderd, \'s Gra-venhage 1738.

Arnlicni {Johan van), heer van Roosendaal, geb. 12 Mei 1636 te \'s Gravenhage, was een gunsteling van Willem III en drost van de Veluwe en overleed den 12 Dec. 1716. Hij was een zeer godvruchtig man, die ons een dik kwarto-deel met Gedachten en (ledigt en , geestelijke en zedelijke, Leiden 1707, heeft nagelaten.

Arnold, zie Wijiintok.

Arnold (Johannes Hudol/gt;h), geh te \'s Gra-venhage 13 Januari 1849, werd voor het onderwijs opgeleid, en was eerst hoofd der openbare school te Harmeien, daarna te Hilligersherg, waar hij nog is. Behalve bijdragen in de Familiebode, de Huisvriend, Nederland, Astrea en Jong Nederland, schreef hij Blikken en grepen van een schoolmeester. Schoonhoven 1879.

Arnlz (Jacobus), geh. 15 December 1816 te Milligen bij Nijmegen, was van 1843 tot 1847 leeraar in de wijsbegeerte en wiskunde aan het seminarium te Kuilenburg, waarna hij in 1848 tot priester gewijd werd; van 1849—52 leeraar in de natuur- en wiskunde, daarna in de kerkelijke geschiedenis en het kerkrecht te Maastricht, van 1H62—5 wederom leeraar der wis- en natuurkunde te Kuilenburg en na dien tijd in de üostersche en Nieuwere talon. Hij schreef; Savitri, eene episode uit de Maha-liharata, uit het Sanskriet vertaald en toegelicht, een aanhangsel op de Blikken op Indien van F. Jfegnen, Rott. 1870. God, natuur en eeredienst, eene keus van zangen uit de Jiig-Veda-Sanhita, studiën op godsdienstig, wetenschappelijk en letterkundig gebied, \'s Hert. 1H71.

ArntzcniuH (l\'ieter Nieolaas) geh te Dell\'t en gest. te Amsterdam, (1745—99). Hij was een verdienstelijk rechtsgeleerde en beoefende de Latijnsche en Nederlandsche poëzie, van welke laatste men proeven vindt in de

Kleine Dichterlijke Handschriften van Uylen-broek. bijv.; de lierzang aan de Eenzaamheid. [n 1792 droeg hij in het\' Letterk. Genootschap Concordia et Li bert ede, eene levensschets vcor van don beroemden philoloog Pontanus, weike door zijn zoon Robert A., later in \'t Vaderlandsch Magazijn van Wetenschap Kunst en Smaak is geplaatst.

ArntzoniiiH (Robert Hendrik) geh. te Amsterdam 19 Dec. 1778, vestigde zich als advocaat in zijne geboortestad . bekleedde van 1814—20 den post van advocaat-fiskaal voor de middelen te lande in N.-Holland; toen deze betrekking door eene verandering in \'t flnantiewezen des rijks verviel, benoemde de koning hem tot rijksadvocaat. De beide laatste jaren van zijn leven was hij lid van de Tweede Kamer. Zijne veelvuldige bezigheden gunden hem weinig tijd voor de beoefening der letteren, zoodat hij ons slechts weinig gedichten heeft nagelaten, meest huiselijke stukjes. Hij overleed te Haarlem 20 Nov. 1823. Van hem vindt men eenige stukjes in de Kleine Dichterlijke Handschriften van Uylenbroek en in de Muzenalmanakken. Voorts Dichtlievende Uitspan-ningen, Amst. 1801 en Nar/elaten Gedichten, 2 dln., Haarl. 1825.

ArnfzcnluN (Pieter Nieolaas), zoon van R. H. Arntzenius, tjeb. te Amsterdam 21 Juli 1802, studeerde in de rechten, werd na zijne promotie commies-griffler, en in 1828 substituut-gritfier bij den Hoogen Raad; in 1841 advocaat-generaal bij dit collegie, en overleed te \'s Hage 20 Juni 1857. Hij schreef een gedicht en een voorrede voor de Nagelaten gedichten zijns vaders.

Arj» (\'Jan van), lid van de kamer In liefde bloeiende, te Amsterdam, vervaardigde eenige weinig beteekenende tooneelstukken als; Hel-levaert van Juno, 1631; Chitnon, op de Ree-ghel: Door Liefde verstandigh treur-bly-egn-(lent spel, 1639; Tólimond, Prince ran Rod es, op de Heeghel: Door \'t gejilbeminnen, dooien de sinnen, 1640; I\'rixus, Prins van Theben, 1611); Singhende klucht van droncke. Goosen, op de Reeghel: Selden raecktmen in de li/. Of men isser selver bg, 1640; Boertige ducht van Claes Kliek; en\' nog enkele eeredichten op bruiloften; allen te Amsterdam uitgegeven.

Arrenberg (Reinier), geb. te Rotterdam in 1733, en overleden aldaar 21 Juli 1812. Hij was boekhandelaar, uitgever en redacteur van de Rotterdamsche Courant (1764— 1812) Hij schreef; Verdediging voor den ongelukkigen kapitein Andries de Bruyn; Naamregister van de Nederduitsche hoeken welke sedert het jaar 1600 tot 1761 zijn uit-

gekomen, enz. Voorheen uitgegeven door van Ahkoudc, hoehverkooper te Leiden. Nn overzien, verbeterd en tot in het jaar 1772 vermeerderd door 1\\\'. Arrenbero; De koophandel van Amsterdam, 10e druk, verrijkt met nieuwe hoofdstukken, n a. met een over Amerika ; Historiën en zonderlinge gevallen, uit geloofwaardige, schrijvers bijeenverzameld, en uitgegeven om den leeslust in de jeugd op te wekken (in later lijd doorrlen boekhandelaar F Bohn te Haarlem gedeeltelijk op nieuw uitgegeven); Verzameling ran Historiën, door de Maatschnppii T. N. v. \'t A met den zilveren eereprijs bekroond (1S0H); Nieuiv Nederduitsche speldeboek, opgesteld tot onderwijs der vorstelijke kinderen van Nassauiv — Weilbiirgli (voor de vervaardiging hiervan ontving hij een zilveren koffiekan ten geschenke). Voorts leverde hij opstellen in de Vaderlandsehe Letteroefeningen (1791—18(11); memoriën voor het Boekverkoopers-Gilde, enz. en vertolkte eenige reisbeschrijvingen en geschiedkundige werken in onze taal.

Ariim {Petrus Hanou van), geb. te Beverwijk in 1790, was te Amsterdam tot 18H0 klerk op een notariskantoor, toen werd hij rijksschatter bij do Directe belastingen aldaar, en eindelijk praktizijn. Mij overleed te Amsterdam lil Mei IHt;!. Hij werkte als letterkundige veel anoniem voor zijn broeder, die uitgever was; onder zijn eigen naam schreef hij: Als liet n belieft, een kleinigheid voor de kinderkamer, Amst. 18\'3; Floris van der Zaan. F.en berijmde vertelling voor mijne kinderen, Amst. 1838; Chris-tianns reis rondom de wereld, Amst IHti; De kleine. Diiitsche familie van Gr oendal in een nieuw Ilollandseh gewaad gebragt, Amst. 1810. Van 1831 —30 was hij redacteur van den Almanak voor Uollandsche blijgeestigen.

AncIi van Wijk (Jhr. Hubert Matthijs Adriaan Jan van) geb. te Utrecht H Oct. 1774, was advocaat in zjjne vaderstad; na de omwenteling van 1813 werd hij advocaatfiscaal voor de middelen der provincie Utrecht. In 1 S^L2^l2 nam hij zitting in de Tweede, latei\' in de Eerste Kamer. Vijf jaar daarna benoemde de koning hem tot. burgemeester van Utrecht, welke betrekking hij in 1839 om der wille van zijn gezondheid neerlegde. Hij overleed 1(gt; Juli 1843. Als letterkundige is hij bekend om de volgende werken: Proeve over den ouden loop van de rivier de Eem m de vroegere toestand der landstreek aan haar boorden gelegen, 1832; Gesehied-kundige beschouwing van het oude handelsverkeer der stad Utrecht, 4 St. 1838 4(1; De stad Utrecht in hare betrekking tot de Hooge-school in dezelve gevestigd, IS\'il; Levensschets van Hendrik Moreelse burgent. van Utrecht van 1662—64, 1844. Al zijne werken zijn te Utrecht uitgegeven.

AhoIi vnn Wijk (Jhr. Anthony Michael Cornell\'s) geb. te Utrecht 21 Aug 18(18. waar hij in de rechten promoveerde. Hij was réchter in do Arrondissements-rechtbank zijner geboortestad, waar hij 20 Januari 1876 overleed. Hij schreef: Plegtige intrede van Keizer Karei V in Utrecht in 1540, Utr. 1838: Driejarige oorlog tusschen Maximili-aan van Oostenrijk en de stad Utrecht, Utr. 1842: Plegtige intrede van Philips II binnen de stad Utrecht in 1549, Utr. 1846; De Schut of Schuttengilden in Nederland, Utr, 1849—51; Geschiedenis van het ambtsqébed in de Nederlanden van den tijd der Hervorming tot aan den tegenwoordige», Utr. 1852. Voorts gaf hij uil: Archief voor kerkelijke en wereldlijke geschiedenis van Nederland meer bepaaldelijk van Utrecht, 3 dln., Utr, 1850 54, zijnde een vervolg op het Archief door wijlen J. J. Dodt van Flensburg uitgegeven.

AMiuodec. Zie Vrlen (J. de).

AHpercn (Pieter van), geb. te Leeuwarden 4 September 1843, waar hij ambtenaar ter provinciale Griffie is. Hij schreef een bundel Poëzie. Vruchten van letterlievenden arbeid in vrije uren, Leeuw. 1875. \'t Werd uitgegeven ten voordeele der nagelaten betrekkingen van visschers uit Pernis, die 21 Oct. 1874 in de Noordzee verongelukten.

AhhcIio [Jozef van), te Gent geboren 7 September 1829, werd in 185(1 notaris te Asper en sedert 1872 bekleedt bij dit ambt in zijne geboortestad. Van 1851 tot 1858 leverde hij Poëtische Bijdragen in de tijdschriften De Eendracht, hel Neder duit sch Letterkundig Jaarboekje, en het Leesmuseum van Gent, en in liet Taalverbond en De Vlaamsche School van Antwerpen, Afzonderlijk liet. hij verschijnen: De minderjarigheid in haar gansche tijdperk, voorgedragen. Geut, 1855, en Handboek van den notaris, Gent, 1865 -1874, 4 deelen: tweede uitgaaf 1883.

AftHolicnbergli (Harmanus) geb. te Amsterdam 22 Apr. I7i6. Zijn bloeitijd valt te zamen mei dien der dichllievende en letteroefenende genootschappen, van enkele van welke hij een werkzaam lid was: hij overl. 18 Novi 1792. Hij werkte mede aan de psalmberijming bekend onder den naam van Lans Deo, salus populo. Hij vertaalde voor den Amsterdamschen schouwburg verscheiden stukken van T. Gorneille, Destouches, Sedaine, Desforges en anderen als Climeene, 1747: de graaf ran Essex, 1758: de Wispelturige, 1762; Het drievoudig huwelijk, uit

het Fr. van Destouches, 1770; Albert dn eerste, of de edelmoedige keizer, 177S; .S7Z-raau, zantrspol naar het Fransch van Mar-montel, 17fi3; De uitmuntende minnaar, 1780; De twee jonge Savoyaards, blijsp. uit het Fr. 1700; allen te Amsterdam nitjjefte-ven; ook had hij dn hand in de vertalingen van het dichtprenootsehap Oefening beschaaft de kunsten. Zijn zwanenzang was een oorspronkelijk stuk getiteld ; De deugdzame. snnn en de edelmoedige vrienden, too-neelsp. 179^l2. Zijn gedichten zijn uitgegeven door zijn vriend P. ,1. Uyleribroek, Amst. 1793, behelzende grootendeels vertellingen en anecdoten op rijm [n 1809 verscheen ev te Rott. oen nieuwe druk van zijn vertelsels en puntdichten. Met H. .1. Roulland gaf hij uit de optimist of alles wel, tooneelsp. u. h. Fr. 1790.

AxMelijn {Thomas), geh. te Amsterdam, bloeide in de tweede helft der 17e eeuw. Hij leverde eenige tooneel- en treurspelen n m.: Broederschap der schilderkunst, ingewijd door schilders, beeldhouwers en des zelfs begunstigers, \'21 October 105i in Amsterdam, 10)5t; Ó/)- en ondergang van Mas Anjello of Napelscne beroerte. 1069, 1075, 1701; Den grooten liurieen of Spaanschen bergsman, 1009; De moort tot Lunlc door den graaf ran Warfusé aan den burgemeester de la Ruelle, 1071; Dc dood van de graaven Eg-mond en Iloorne, 1085 ; Juli aan de Medecis, 1091; De belegering en hongersnood ran Samaria, 1095. Zijne kluchten zijn tot aan \'t begin dezer eeuw op het tooneel gebleven. Zij zijn : Jan Claesznon of de gewaande dienstmaagd, KiSJ; Het kraambed of Kandeelmaal van Saartje Jans, vrouw van Jan Klamzen en De Stief moer, 1081; Echtscheiding van Jan Klaaszen en Saartie Jans, 1085; De Stiefvaêr, 10⁽.)0; De scheinheilige vrouw met dc Uitvaard van Jan Jaspersen, 1091; Melchior, baron de. Ossekop, 1091 ; De Schoorsteenveger door Liefde, 1692; de Kwakzalver, 1092; de. Spilpenning of verkwistende vrouw; Gasman de Alfarache of de door-sleepene bedelaars, 1093; Zoo, zoo. De geestdrijvende. so, so, of de klucht van \'t nickers-praetjen. Gedrukt voor die so, so beminnen. Keerorn, de klucht die zal beginnen. Onder al deze kluchten worden de Sticfmoêr, de Stief vaêr en de Spilpenning voor de beste gehouden. Al zijn dramatische werken zijn te Amst. uitgegeven.

AhhcH [Jan van) leefde in de eerste helft dor 10e eeuw te Oudenaarde, flij dichtte, bij gelegenheid van de geboorte van Filips II, oen Spel van Sinnen. dat door de rederijkerskamer „de Bloeijende Jeugdquot; te Oudenaarde werd opgevoerd.

Anhcii (Cornells Jacobus van) geb. te Har-lingen 25 Aug. 1788, studeerde te Franeker in de rechten, vestigde zich als advocaat te \'s Hage (1810) en werd in 1814 secretaris van prins Frederik. In 1820 bevorderde hem de Koning tot Referendaris bij den Raad van State; het volgende jaar werd hij te Leiden hoogleeraar in de rechten, welke betrekking hij tot 1859 waarnam ; hij overleed te Velp 13 Sept. van dat. jaar Onder zijne werken noemen wij: Het Beeld van Ariadne in de Beeldengalerij te Parijs fin het tijdschrift Mnemosyne) 1812; Opgave der verzameling van standbeelden en andere voorwerpen van oude Beeldhouwkunst in het paleis van de Louvre te Parijs (Mnemosyne) 1815; Hulde aan Christian Oottloh Hegne, Amst. 1810; ,7. M. Kemper, Redevoering over de lotgevallen van onzen leeftijd, [uit het Latijn vertaald) Amst. 1810; Verhandeling over de beste leerwijze op de. Latijnsche scholen, bekroond door do Maatsch. van Wetensch. te Haarlem, 1818; Perikles van Athene (twee voorlezingen in de Maatschappii der Neder-landsche Letterkunde). Delft 1819; Over de begrippen van kiesehheid bij de ouden 1820; Twee voorlezingen over het staatsbestuur vólgens Cicero, 1823 en 25; Twee voorlezingen over de vrijheid van spreken en schrijven te Athene, en te Home (geplaatst in \'t Magazijn van v. Kampen) 1829; Wenken, herinneringen en aanteekeninr/en uit de dagen van Nederlands herstelling, 2 st. 1830; Verhandeling over de uitdrukking der smart in de beeldende kunsten, 1833; Romeinsche rechtspleging en Romeinsche zeden (voorlezing in de openbare zitting van de 3de klasse van het Koninklijk Nederlandsch Instituut) 1835; Voorlezing oyer J 11. van der Palm (Nieuwe weiken van de Maatsch. der Ned. Letterk.) 1813; Aanmerkingen op Mr. J. v. Ijennep\'s Proeve van verduitsching der Nederlandsche Grondwet; De Taal der Grondwet, 2 st. 18M en 1817; Over alliteratïên in onze moedertaal (iVienw Nederlandsch Taalkundig Magazijn 1851); Over leven, geluk en dood, naar dc begrippen der Ouden (Werk der Holl. Maatsch) Leiden 1850. Voorts een menigte rechtskundige verhandelingen en ongedrukte stukken.

Ahhcii (Antoonij van) geb. 11 Jan. 1822 te Leeuwarden, was vroeger lid van de Prov. Staten van Friesland en lid van den gemeenteraad en de kamer van koophandel in zijne geboortestad, woont thans als par-tikuher te \'s Hage. Hij schreef: Hervorming van ons belastingstelsel, Amst. 1807; Wat nu? Amst. 1808; De roeping van de. liberale partij in Nederland, Amst. 1870; Politiek, pluksel, Amst, 1878; Geen zelfregeering in Indi\'i, Amst. 1879; De Nederlandsche bank, \'s Hage 1879; De Nederlandsche bank tegen-

over den slaaf, den handel en de oredietin-sfellingen, \'s Huge 1S81. Niet in den handel zijn een paar redevoeringen getiteld: Willem 1 en het gedenhteeken van 1863, 1801$ en Waterloo, 1865; verder schreef\'hjj nog eenige vlugschriften over staatkundige en staathuishoudkundige onderwerpen.

(Pi der van) geb. te Leeuwarden 20 Febr. 184i, werd aan de Mil. Acad voor den dienst opgeleid en in 186;i \'2e Lt. hij de Infanterie; hij klom op tot kapitein, in welken rang hij in 1880 gepensionneerd werd; van 1867—71 en 187li—75 was hij in Indië. Hij woont thans te Hasselt inOver-ijsel. Hij schreef; /s eenig verband tusschen het Nederlandsche en JSederUnuUch Oost-Indische leger wenschelijk en mogelijk, Leeuw. 1872; Vermakelijke geschiedenis der vechtkunst voor kenners en leeken, geïllustr Amst. 1878—71».

jlNNcndclft (Adriaan van) geh. te Haarlem 18 Sept. 173(1 en gestorven te Leiden als predikant 6 Jan. 1809. Onder zijne medewerking kwam in 1785 de oprichting tot stand van het Haagsche genootschap ter verdediging tan de Christelijke Godsdienst tegen deszelfs hedendaagsche bestrijders. Vele stukken van zijne hand zijn in de werken van dit genootschap opgenomen. Als dichter, genoot hij in zijne dagen een niet onverdienden roem ; de meeste zijner gedichten zijn geplaatst in de Haagsche en Leidsche dichtgenootschappen van dien tijd, onder anderen zijn Heilgroete der Leidsche Zaïig-godinnen aan ZD. 11. Willem V; ook schreef hij een zinnebeeldig tooneelstukje: Lcemcendaal in vreugde, 1755.

AiNcncdo (Diederik van), van wien ons geen andere bijzonderheden hekend zijn dan dat hij \'s Graven klerk was in het stadje van dien naam. bij Sas van Gent, en waarschijnlijk in 1293 overleden is, vertaalde uit het Fransch de Florgs en Blansefloer.

AHHer {Tobias Michel Card) geb. 28 Apr. 1838, studeerde en promoveerde in de rechten en is thans hoogleeraar aan de hoogeschool te Amsterdam, schreef: Verhandeling over het staathuishoudkundig begrip der waarde , bekroond door de faculteit der regtsgeleerd-heid aan de hoogeschool te Leiden , Amst. 1858; Het bestuur der buitenl. betrekkingen volgens het Nederlandsche staatsregt, Amst. 1860; Handelsregt en handelsbedrijf (Inwijdingsrede) 1862 ; Schets van het Nederl. handelsrecht ook ten dienste van het mid. onderwijs , Haarl. 1873. Schets van het internationaal privaatrecht, Haarlem 18b0; De Scandinavische wisselwet van 1880, vergeleken met het Duitsche, het Nederlandsche en het Belgische wisselrecht, \'s Hage 18S0.

Ahniiin (,7, van) schreef een roman getiteld; De Schilder, 2 dln., Amst. 1835, Hierop volgde: Licht en donker uit het werkelijk leven, 2 dln. Gorinchem 1850.

Aiilnii* dc Boiirnouill [Johan barend\') ^eh. 9 April 1850 te Groningen , studeerde in de rechten en vestigde zich na zijne promotie in 1874 als advocaat te Amsterdam; spoedig daarop werd hij commies aan het Departement van Finantiën te \'s Gravenhage en in 1878 hoogleeraar der rechtsgeleerde faculteit te Utrecht. Hij schreef: Het inkomen der Maatschappij, (Academisch proefschrift) Leiden 1874; Het kathedersocialisme, rede bij de aanvaarding van het hoogleeraars-anibt, Utrecht 1878; Het hedendaagsche socialisme, Amst. 1886; en verder vele stukken in het rechtsgeleerde tijdschrift Themis. Onder de vele van hem uitgekomen brochures zijn o. a vermeldenswaard: De motie-Schaepman en de bezuiniging van de rijksuniversiteiten , Utrecht 1883 én Encycliek en sgllabns over vrijheid van godsdienst en druk-pers, \'s Hage 1883.

Autodidaotux. Zie Vuyeiin {Franciscus Ludovicus).

Aun-eglicin (Karei van) leefde in de XVIe eeuw te Gent, waar hij gedurende de troebelen bijzonder werkzaam was. Hij was in 1578 een der bestrijders van Datheen en Hembyze, tegen wélken laatste hij in 1584 een gedicht schreef, hetwelk in 1839 nog herdrukt werd.

Auwern [Jan Peter van der), 29 Juni 1810 geb. te Leuven, waar bij eeruimen tijd stadsontvanger, lid van den Provincialen-en Stadsraad en bestuurder der burgerlijke godshuizen was, en overleed op 8 Mei 1881. Zijne werken verschenen als volgt: liedevoering, uitgesproken bij de opening van het Xle Nederl. Taal- en Letterk. Congres te Leuven, den 6 September 186!), door J. 1\', van der Auwera, voorzitter der Regelings-Commissie, Leuven 1869; Frans van Mieris, penningkundige, voordracht, gehouden op het XIIe Nederlandsch Taal- en Letterkundig Congres ü Middelburg, den i September 1872, Leuven 1873; Over den Dichter Jakob Duym, van Leuven , gevestigd te Leiden op het einde der 16e eeuw, voordracht gehouden op het XIV Nederlandsch Taal- en Letterkundig Congres te Middelburg op 25 Augustus 1875, door 1\'. van der Auwera , onder-voorzitter der 2e afdeeling van dit Congres, Leuven 1875.

Auzon de UoiHuiiiiart (Willem Fietcr d\')

eeb. te Maastricht, Dec. 1775, ijverig aanhanger van het huis van Oranje, trad in den krijgsdienst en nam in 181\'.) ais majoor der infanterie zijn eervol ontslag. Sedert dien tijd leefde hij te Ysselstein in werkzame rust, tot 18-23 toén hij op nieuw als administrateur van kleeding en wapening in dienst trad en naar Maastricht ging Zijn heesch-heid van stem maakte hem voor hoofdofficier minder geschikt. Een jaar later werd hij commandant van het Invalidenhuis te Leiden. Twintig jaar later (184i) nam hij zijn eervol ontslag en vestigde zich te Utrecnt waar hij Ü Jan. 1870 overleed Hij schreef: Herinneringen uit den veldtoyt \'Mn Itusl., \'s Hage en Amst. 1824; Gedenkschriften (1788 18i8), 3 Dln. 1841—15; Proeve eener herhaalde beschouivinc/ over het wenschelijke der stichting van een asyl voor ontslagen oudgediende krijgslieden, Utr. 185!); Krijgsmansdeugd aangewezen in een viertal edele voorbeelden, Utr. 1859; De gedenkdag van Waterloo, beschouwd in het licht der geschiedenis en van het nationale pligtgevoel, Utr. 18ül; de Nederlandsche vlag, (proeve van onderzoek onder welke driekleur onze vaderen tegen Spanje gestreden hebben) Utr. 18(1-2; Een waardige stichting, Hotterd. 18113; Herinneringen van een oud officier uit het tijdvak van 1793 tut en met 1815, Amst 18(13. Voorts nog verscheiden vlugschriften en opstellen, \'t zij afzonderlijk uitgegeven, \'t zij in tijdschriften en couranten geplaatst.

Avontroodt {Willem Juliaan) geb. op 4 Januari 1878 te Lier uit zeer geringe ouders Hij dankte zijne ontwikkeling aan een aardrijkskundig werk dat hij in \'t najaar 1785 op den weg vond ; zich daarin willende oefenen, trok hij de aandacht van den kanunnik Buyens, die voor zijn onderricht verder zorgde. De jonge student had het plan zich op de artsenijkunde toe te leggen; doch zijne studiën werden afgebroken, door den inval der Fransche republikeinen. Hij trad op zijn achttiende jaar in dienst der rnuni-cipaliteit van Lier\'en weid bureeloverste, belast met het houden van den burgerlijken stand. Echter werd hij spoedig genoodzaakt met het Fransche leger on te rukken. Hij toog langs den Hijn, door Zwitserland, Savoie en Hiemont, terwijl hij den Generaal Loison als bijzonder secretaris van dienst was. Vervolgens maakte hij ook den veldtocht van Italië, om bij den aanvang der XLKe eeuw langs het zuiden van Frankrijk terug te keeren in het vaderland, waar hij uit den krijgsdienst werd ontslagen. Aanstonds vestigde hjj zich nu weder te Lier en hernam daar, in 1802, zijne vroegere betrekking. Na den val der Franschen werd Avontroodt door de nieuwe regeering zeer gewaardeerd. In 181(1 ontving hij de benoeming van stadssecretaris en achtervolgens werd hij lid van den bestuurraad der kweekschool en van de commissie tot verbetering van het onderwijs, schoolopziener en waterschout der beide Nethen. Van al deze ambten mocht hij, na de omwenteling van 1830, slechts het laatste behouden. Aldus tot werkeloosheid veroordeeld, begon de ijverige man eene reeks werken te schrijven, welke nog niet allen waren gedrukt toen hij overleed op 8 Maart 18(14. De werken welke in druk werden uitgegeven verschenen als volgt: De Furie, of Lier op Ji October 1505 door den vyand verrast en door de burgers van Antwerpen en Mechden hernomen , Lier, 1840; Verhandeling over den Maïs, Lier, 1841; Ierland beknoptelgk afgeschetst, Lier, I8\'i4 ; Zeetafereel, Lier, 1845; De Maïs of Spaansche tarwe en derzelver nuttigheid, en bebouwing, beknoptelgk verhandeld , ten diensteder Neder-duitsche landbouwers in België, Lier, 18; De Kollegiuie kerk van Lier, Lier, 1851. Verders leverde hij bijdragen in het Liersch advertentieblad, Den Nethebode, Den Liere-naer, en in de tijdschriften De Middelaer, het Brabantsch Museum, enz.

Haan (Joost van der), werd geb. te Zie-rikzee Ü4 Augustus 1808, was hoofdonderwijzer aan de openbare school te Zaamslag van 1880—üli, en woont thans te Wolfaarts-dijk Hij schreef: Geschiedkundige Jieschou-wing van Zaamslag met geslachtsi\'eqister en facsimile\'s, Neuzen 180!).; Het geslacht Alvarez, Neuzen 18i\'gt;3; l\'hi/siologische Beschouwing van de letter G., id. 181)3; Wolf aartsdijk, geschetst als eiland en ambachtsheerlijkheid als burgerlijke en kerkelijke gemeente, met geslachtsregisters. Goes 1866; liet legaat van Agatha Porrenaar, gcsehiedkundige bijdrage voor de diaconi\'ón der Hervormde gemeente in Zeeland. Middeib. 1873. Voorts verscheiden geschiedk. bijdragen in periodieke werken.

linarda (Dirk Johannes), werd gel), te Leeuwarden 18 September 1807, was vroeger hotelhouder, later commissionair en overleed 19 April 1855 Zijne Nagelaten Rijmen verschenen te Leeuwarden 1855,

Itna rcM (Tetrus), geneesheer te Leeuwarden, leefde in bet midden der 17e eeuw. Hij maakte de navolgende dichtwerkjes: 1\'riesche Triton over \'t geluckich veroveren van de stereke stad Olinda, met alle de forten in Fernamhucq 1030; Deughdenspoor, in de Ondeughden des Werelts affgebeetdt, met pl. Üe druk, Leeuw. 1645, waarvan de eerste druk onder den titel van Neb ulo Nebulonum in 1034 verscheen en welk boek sedert herbaalde malen herdrukt is. Voorts; Wapenrok, gesneden op \'t Jtaliaansch, op \'t Duitsch geborduurd enz, Leeuw. I()47; Friesche Jioerepradica in \'t Oud-Friescb, eene navolging van Viigilius\' Georgka.

UaArnlioIt (Frans van) schreef: De wraak van den Veneliaan, \'s Hage 1877.

Baart (Elize), geb, te Middelburg, 20 Juni 1854, hield eerst voorlezingen in gezelschap van Mej. Mina Kruseman. Later huwde zij met den heer B. 1^J. Korteweg en overleed tegelijk met haar echtgenoot te Groningen, 13 Oct. 1879. Zij schreef: Fen oude jonge-juffrouw, Middeib. 1874; Mathilde van Molenbeek, novelle, Antw. 1877; Drie novellen, Rotterd. 1878.

Hnas (B.) schreef: De gestoorde, feestvreugde . Blijspel met zang in 1 bedr. Amst. 1878.

Kaolilene (Willem Albert), geb. te Leerdam , 24 Nov, 171-2, was predikant bij de garnizoensgemeente van Namen en daarna te Kuilenburg. In 1748 werd B. benoemd tot predikant in bet leger te velde, doch na den vrede keerde hij naar Kuilenburg terug. Zijn verblijf in deze gemeente duurde tot 1759,\' toen hij als predikant naar Maastricht vertrok, waar liem levens de betrekking van hoogleeraar in sterre- en aardrijkskunde aan de lllustre School werd opgedragen. Hij stierf 6 Aug. 1783. Van zijne band bestaan : Heilige Geographic of Aardrijkskundige Beschrijving van het Joodsche land, alsmede der andere landen in de 11. Schrift voorkomende. 3 dln. met 1-2 landk., Utrecht 1763—68; Kerkelijke Geographie, 5 stukken met landk., Arnst. 1768; Beschrijving der Vereenigde Nederlanden, zijnde een vervolg op A . 1\'. Buschings Geographie, 5 dln., Utrecht 1773; Nieuwe Kerkelijke Geogra-phische Zak- en Reisatlas in 13 kaarten, Amst. 1780; Beknopte Beschrijving der X zoogenaamde Óostenrijksche Nederlanden, Amst. 1785; Geographische en Historische Beschrijving van Staats- Vlaanderen en Staats-Brabant, 2 st., Amst. 1794, Ook bestaat er van hem

een veel vermeerderde druk van J. Hübners Algemeens Geographie, 6 dln. 1709.

Backer (Jan Attkes), koopman te Har-lingen in de tweede helft der vorige eeuw, zag zich, door het verachteren zijner zaken genoodzaakt broodschrijver te wórden Hij reisde van stad lot stad, vervaardigde too-neelstukken, gelegenheidsgedichten, vertaalde romans enz. Dat hij op deze wijze zijn niet ongelukkigen dichterlijken aanleg vermoordde, behoeft nauwelijks gezegd te worden. Zijn oorspronkelijke wei-ken zijn: Proeve van dichtlievemU mengelingen , 3 (iln. ultgeg. te Hoorn in 1774 en 1781 en te Amst. 1793; Agnes de Castro, treursp. Hoorn 1775; De beloonde deugd, treursp. Amst 1785; Alanlus of de Zelfmoord der liefde, treursp. Amst. 1780; Het ontdekt bedrog, Herderszangspel, Amst. 1787; De Moerbeziënboom, herdersz.; De jonge reiziger door Nederland, 3 dln. Amst. 1792; Petrareha en Laura, een fragment met hist, aant, Amst. 1793; Mengelingen uit mijn portefeuille in l\'roza en Po\'ézij, Amst. 1794. Voorts eenige vertalingen uit het Fransch en Hoogdnitsch.

Hacker (Theodoor de), geb. in 1839, overleden 17 September 1872 te Gent, waar hij leeraar aan de Kijks Middelbare school was. Hij schreef: Volksgezondheidsleer of handboek van openbare en bijzondere gezondheidsleer, met platen. Gent, 1866—67.

Backer llirkti (J. J.), zie Uirkit.

(J. J, Backer).

Backore (Peter de), geb. te Gent in de eerste helft der 16de eeuw, was in 1560 inquisiteur, verder was hij eenige jaren prior van het Predikheerenkloosler te Gent, en daarna te \'s Gravenhage, waar hij vooral bevriend was met Johannes van der Does. In 1574 werd hij naar Leuven verplaatst, in 1577 naar Gent, van waar hij hij een oproer verbannen en zijn beeltenis verbrand werd. Hij nam de viucht naar Kamerijk. In 1580 \'ging hij, als afgevaardigde van \'de kloosters van Néder-Germanië, naar de vergadering der Dominikanerorde te Home; in 1584 werd hij prediker in de St. Bavokerk te Gent, van 1592—fHi was hij prior van het klooster van Calcar bij Kleef, en naar Gent teruggekeerd, stierf hjj aldaar lii Februari 1601. Hij schreef: Den scilt des gheloofsghe-maect by broeder Jan van den Jlundere, van de Predicaren or din., ondersuc\'cer des II. Christen gheloofs, teghen \'t fAünich ghescut Joannis Anastasii Veluani, Gent, 1557; Sum-mighe vriendelieke ende zeer hertelicke minne-briefkens tusschen de leerende ziele en Alethia, Gent, 1558; Vriendelieke tsamensprekinghe tusschen de Christen zielen ende de Waerheyt haer meesterse, zeer bequame om te lesen, Gent 156(gt;, 2de druk 1576, 3de druk Brussel, 1586; Corte verhandelinghe over hetghe-bedt des Heet en, Gent, 1599; Gedicht ter etre van den voorschepen Philip Triest, heer van Auioeghein en hel magislraet van der Keure, in May 160U, Gent, 1()00.

Backx (Peter Jozef), den 30 September 1833 geboren te Antwerpen, genoot zijn eerste onderwijs aan de gemeenteschool én deed vervolgons vier jaren studie aan het atheneum zijner geboortestad. Van 1852 tot 1870 was hjj klerk in het leenkantoor van Antwerpen; tevens was hij aan de nijverheidsschool leeraar van staatkunde, geschiedenis en gezondheidsleer. Van 1870 tot 1880 was hij bestuurder van de Ant-werpsche vischniijn en thans staat hij aan het hoofd eener lijsten- eu spiegelmakerij. Hij was medestichlei\' van het weekblad het Vrije Woord, dat van 4 Februari 1865 tot 29 December 1867 verscheen. Verder leverde hij iu Antwerpsehe bladen artikels over vraagpunten van maatschappelijken aard. Afzonderlijk verscheen van hem: Algemeene Geschiedenis van het Menschdom (drie volksvoordrachten), Antwerpen 1814, en: Vijf en twintig jaren uit de geschiedenis van Antwerpen, 1861—1880, Antwerpen, 1887.

Bacot (Garrit Jacob George), geb. te Doornik (1747V — 1818?) waar zijn vader predikant bij de Staatsche troepen was. in 1770 predikant te Eenrum; overig patriot zijnde, week hij in 1787 uit, doch keerde iii 1795 na de omwenteling terug, werd al spoedig lid der Nationale Vergadering, vervolgens lid van het departementale Gerechtshof te Gronfhgen en stierf als Raadsheer in het hoogë gerechtshof te \'s Hage. Deze man, ofschoon meer wijsgeer en rechtsgeleerde dan dichter, schreef de volgende dichtstukken: De zedelijke natuur in verband met de burgerlijke maatschappij (zonder naam) Amst 1770; Proeve op de gezelligheid, in 4 zangen (zonder naam), Gron. 1787; Gods wijsheid in zijne werken, met goud bekroond door \'t Leidscbe dichtgenootschap: Kunst wordt door arbeid verkregen; Het ijdele des waans omtrent de grootheid en bestemming der menschelijke kenvermogens, 4 zangen, welke stukken met meer andere te vinden zijn in zijn Wijsgeerigeen Dichtlievende Mengelstoffen, Gron. 1811. Voorts vindt men van hem nog eenige verspreide gedichten in verschillende andere werken.

IIiidnii (Johannes), geb. te Leiden 1706 en overl. te Vlaardingen in 1790, waar hjj Haad en Burgemeester en Ontvanger der Gonvooien en Licenten was, was gehuwd met Ot hij beu (Klara). Zij beoefenden te zamen

de poëzie en na haar dood gaf hij hun beider dichtstukken uit onder den titel van: Mengeldichten van K. Ghijben en J. Badon, Dordrecht 1756; Mengeldichten en Bijschriften van J. Badon, Leiden 1783.

JKailon CthiJbCH (Jan Karei) geb. te Arnhem 123 Sept. 1805, achterkleinzoon van den hierboven genoemden Badon, conrector te Hoorn, later te Arnhem. Deze uitstekende geleerde sloeg somtijds de hand aan de lier, doch was moeilijk te bewegen zijn dichterlijke producten algemeen te maken. Bekend zijn: Op een slapend hind (Drentuche Almanak) 18iJ9; Chassé aan de zijnen en het vaderland teruggegeven 1833; en in proza; De val van het Kasteel van Antwerpen, Hij stierf te Arnhem 18 Febr. 1813.

HndU (Hendrik Augustijn dé), geb. te Poperinge op 10 December 1H37, studeerde als geestelijke en werd onder-pastoor der Onze-Lieve-Vrouwenkerk te Brugge. Hij schreef een Latijnsch werk, leverde bijdragen in het West-Vlaandersch tijdschrift Rond den Ueerd en gaf afzonderlijk uit: Leven van den heiligen Job, voorbeeld van allergrootste verduldigheid en bijzonderen patroon tegen allerhande gezwellen en zweereu, Kort-rijk, 187\'2.

Bneldon (Hendrik Desideer) te Bulscamp, bij Veurne, geboren op 29 October 1851, studeerde de burgerbouwkunde aan de Hoo-geschool van Gent en bekwam met zijn diploma van burgerlijk ingenieur het ambt van ondersektie-overste bij den staatsspoorweg te Antwerpen. Hij leverde bijdragen in de studenten-almanakken en schreef: Galilei, dramatisch gedicht, Gent, 1874, De Priester in het Huisgezin, dramatisch gedicht. Gent, 187ö, Var li de Zanger, drama in drie bedrijven en in verzen, Gent, 1881; Christina Borluut, drama in vijf bedrijven en in verzen. Gent, 1886.

Baerdt v»n Sminia (Hobbe) geb. 30 Sept. 1797 te Leeuwarden, studeerde in de rechten te Groningen, werd grietman van Tietjerksteradeel en beoefende de aloude geschiedenis van Friesland. Hij overleed 25 Juli; 1858, Hij schreef: Geschiedenis van de onlusten tasschen de Schieringers en Vetkoopcrs in Vriesland door A. v, H. (Hobbe V Smini A), 1827; Meuwe Naamlijst vau Grietmannen, met geschiedkundige Aanteekeningen van de vroegste tijden af tot 1795, Leeuw. 1837; Wandelingen van mijnen oud-oom den op-zigter door een gedeelte van de provincie Friesland, bevattende eene plaatselijke en geschiedkundige beschrijving van de merkwaardigheden der Grietenij Tietjerksteradeel. Uit de nagelaten pupieren van een Dorpspredikant, bijeen verzameld door H. van liollema (psd.), Leeuw. 1841. Voorts leverde hij bijdragen voor geschiedenis en oudheidkunde in de Leeuw. Cour., in den Frieschen Volksalmanak en in de Vrije Vries.

Bacrlanil (Michiel van) was secretaris van zijne geboortestad Goes. Hij gaf twee dichtbundeltjes in \'t licht: De Ui/tmuntende Dorimena; uytsingende Verschegde Mengel-rijmtjes, ter eere van de Goesche Terpsichore, Dordrecht 1662; Mengeldichten, Dordrecht 1658.

Bacrlc (Kaspar van) of Casparus liar-laeus geb. te Antwerpen H Febr. 1584, waar zijn vader griflier was, doch die zijne woonplaats verliet na de verovering van die stad door Parma (1585). De oude van Baerle vestigde zich te Zalt-Bommel, waar hij het rectoraat aan de Latijnsche scholen bekleedde en zijn zoon de eerste opleiding genoot. Op nog jeugdigen leeftijd trok de jonge van Baerle liaar Leiden, waar hij als leerling van het Statencollege onderwijs genoot in de godgeleerdheid. In 1609, na volbrachte studie, kreeg hij een beroep als predikant te Nieuwe \'longe; drie jaar later werd hij tot onderregent in het Statencollege te Leiden aangesteld, aan welke betrekking in 1217 die van hoogleeraar in de Logica aan de hoogeschool werd toegevoegd.

Intusschen had hij in de geschillen tus-schen Remonstranten en Contra-remonstranten de zijde der eersten gekozen en dezen met zi)ne pen verdedigd. Dit kostte hem in 1618 het verlies van zijn beide betrekkingen. Van Baerle trok nu buitenslands, legde zich op de medicijnen toe, en werd te Caen in Normandië tot doctor in de geneeskunde bevorderd. In 1623 vinden wij hem weer te Leiden, zich generende met het les geven in philosophic en andere wetenschappen, tot dat hij eindelijk in 1631 als hoogleeraar in de wijsbegeerte en welsprekendheid aan de doorluchtige school te Amsterdam werd benoemd. Hier was hij de rechte man op de rechte plaats; hij nam zijn ambt met ijver en nauwgezetheid waar, tot aan zijn dood 14 Jan. 1648, na de beide laatste jaren van zijn leven aan hypochondrie geleden te hebben.

Van Baerle heeft zich vooral een grooten naam gemaakt als Latijnsch dichter; zijne niet zeer talrijke Nederlandsche gedichten, gedeeltelijk te\' vinden achter de Nederlandsche vertaling van zijn Gratiën, gedeeltelijk in andere dichtbundels verspreid, zijn in 1835 bijeengebracht en uitgegeven door Samuel Schuil onder den titel van Poëzie van C. van Baerle, met een levensbericht, Zie-rikzee, 1836.

HacrN {Joannes) geb. t,e Bergen op Zoom, werd in 1005 predikant te Scherpenzeel, in 1610 te Fjjnaart en in Kil!) te Vreeswijk. Op verzoek van de West-Indische Compagnie ging hij in lOfö als predikant naar Pernam-bueo in Brazilië. Na zijne terugkomst in l()H^j2 werd hij predikant te Zoest tot 1045. Hij stierf in 1(153. Hij schreef: Olinda ingenomen, Amst. lOMO, Cornn copiue d i. een hoek van allerlei materiën te Amst. gedrukt tot host en last van den Autheur, 1018.

Hacrt (Laureis), geboren te Brugge en aldaar in 1550 overleden, was in zijn tijd een bekend dichter, doch de meesteri zijner werken zijn verloren geraakt, in 1539 verschenen evenwel te Antwerpen twee zijner godsdienstige gedicliten Leijsen getiteld.

Haort [Pascal) Minderbroeder te Gent, schreef Reizen naar het heilige land en Home. Gent, 1807.

litidcn (Jan) te Turnhout geb. 5 September 1817, bezocht de Latijnsche school aan het college zijner geboortestad en werd 19 September 1840 tot priester gewijd. Daarna volgde bij de hoogere studiën aan de Hoogescnool van Leuven, waar hij 29 Juli 1844 tot licentiaat in de godgeleerdheid werd bevorderd. Vervolgens toog hij voor een paar jaren naar Rome en vestigde zich toen te Antwerpen als onderpastoor der hoofdkerk. Als geestelijke bekleedde Baeten voorname ambten ie Antwerpen en te Mechelen, alwaar hij als pastoor der O. Ij. V. Kerk overleed op i December 1883. Van hem zag het licht: Verzameling van naamrollen betrekkelijk de Kerkelijke ge-sehiidenis eau het aartsbisdom eau Mechelen door J. Jl. Mechelen, drie deelen.

ItactN (Peter de), te Gent geb. Februari ISiT), studeerde aan de Hoogescbool zijner geboortestad en werd advocaat bij het Hof van Beroep te Gent In 1854 werd hij gekozen tot lid van den gemeenteraad , doch nam zijn ontslag In 1857. Het arrondissement (Jent koos hem in 1801, 1804, 1870 en 1874 ook Int lid der Kamer van Volksvertegenwoordigers, waar hij de Vlaamsche Zaak moedig verdedigde tot hij te ({ent 1 November 1875 overleed. Oe Baets schreef tal van artikels in dagbladen en tijdschriften, als het Taalverbond en de Almanakken van het Willemsfonds. De voornaamste zijner bijdragen zijn : In eene Dijs-selcheeze naar Leiarne, en Binst de. Vaeantie. Behalve eenige vertalingen gaf hij afzonderlijk uit: Iets over het Jirood, Gent, 1854 en De vrtegemroordiging der minderheden, GenI, 18.5. Ónder het bestuur van Dr. J. F. J. Heremans, l^J. de Baets en Edw. Campens verscheen ook het Leesmuseum, tijdschrift voor letteren, wetenschappen en kunsten. Gent, 1856—59, 7 dln.

HacfH [lierman de), zoon van den voorgaande, werd te Gent 8 September 1856 geb. en is thans advocaat bi) het Hof van Beroep zijner geboorteplaats. Van hem verscheen : Wetboek van rechtspleging in strafzaken. Voorafgaande, titel. Wet van 17 April 1878, niet de Nederknidsche vertaling. Gent, 1878 en Het Belgische herziene Wetboek van koo/ihandel, met de. Nederlandsche vertaling, Gent, 1879.

itaolHlé (Desideer), 5 September 1828 te Evergem, in Oost-Vlaanderen geb. en op 18 October 1885 overleden te Gent, leverde in het Fondsenblad der genoemde stad als mengelwerk: Verhalen van Reistochten en in Noord en Zuid en de Vlaamsche School tal van bijdragen, waarvan eenige enkel met de beginletters zijner namen zijn onderteekend.

Itagelanr (Johan) gaf uit: De ware Gereformeerde. Kristelijkc Katechismus, in 52 klinckdichten, 1094.

Hake [Laurens) Heer van Wulverhorst, (1050?—1714) een zoon van Justus B. aid., den bekenden zwager van P. C. Hooft, gaf uit te Amst. in 1082 liijbelsche Gezangen; terwijl zijn Mengelpoczij na zijn dood in 1737 te Amst. het licht zag door de zorgen van Ij. van den Broek. Bake was lid van bet kunstgenootschap, onder den zinspreuk In magnis voluisse sat est, dat zich hoofdzakelijk mot tooneelpoëzie onledig hield en schreef daarin Gloorroos en Adelgond, herders-verjaarspel , Amst. 1748.

Kakè (John), geb. te Leiden 1 September 1787, studeerde en promoveerde in zijn geboortestad in de letteren, waar hij reeds in 1815 tot buitengewoon en in 18i7 tot gewoon boogleeraar in de letteren werd aangesteld; in 1857 vroeg en verkreeg hij een eervol emeritaat, en overleed te Velp 20 Maart 1864. Hij schreef alléén of in ver-eeniging met anderen een aantal werken in \'t Latijn, waardoor zijn roem als geleerde zeer verbreid werd. (n het Nederlandsch schreef bij: Gedachten over de publieke schuld, Leid. 1844; Brief aan Y. D. C. Suermondt over eenige vragen betreffende ons muntstelsel, Leid. 1845; Over de vertegenwoordiging der wetenschap. Leid. 1846; Brief aan C.A.den \'Tex over de graanwet. Leid 1847; Over Attisch staatsrecht, Amst. 1852; Over de methode van onderzoek naar de echtheid of de onechtheid run de op naam van Cicero gestelde eerste Catilinaria, Amst. 1859. De beide laatste geschriften zijn overdrukken uit de.

Verhancldinypn der Koninklijke Academie van Wetenschappen.

Bake [Alexander), ^eb. to Leiden in 1791, rector le Leeuwarden en daarna in zijn geboortestad, waar hij in 1844 overleed. Hij schreef Over den roem van het voori/eslacht met betrekking tot de nakomelingschap, IS\'ii ; Lessen over de Redekunde, bekroond door de Maatsch. tot N. van \'t Alg. 18^8.

Bake (Ttadolph Willem Jan Cornells), geb. te Zntlen 18 Mei 1811, studeerde in de rechten en ^iug na zijne promotie naar üost-lndië, waar hij in 18\'!8 eerste gezworen klerk bij den Raad van Justitie van Soerabaya werd; achtereenvolgens was hij zulks bi] het Hootf Gerechtshof van Nederl. Indië, in 184-2 advocaat en procureur bij den Raad van Justitie van Samarang, in -184() te Soerabaya, in 1854 procureur bij het Hoog Gerechtshof in Nederl. Indië, en werd in 1800 eervol ontslagen, waarna hij naar Nederland terugkeerde In datzelfde jaar werd hij Nederl. Consul te Leipzig en in 186t als zoodanig op verzoek eervol ontslagen ; van 1872 tot 1874 was hij Nederl. Consul te D.jeddah (Arabië) en overleed te Groesbeek 8 November 1874. Hij schreef: De doorgraving der landengte van Suez en hare j/evolgen voor Nederland en zijne koloniën , Amst 1857; Verhandelingen over dén hedendaagschen opstand in liritsch-Indië, \'s Hage 1858; voorts verscheiden brochures over vrijen arbeid op Java, over verhooging van plantloon en andere O. I. aangelegenheden alsmede over de politiek van den dag.

Bakhiiijzen (H. G. van de Sande) zie Mande Bakliiiijzen {II. G. van de).

Haklinljzeii (W. G. van de Sande). Zie Mande Bakhiiijzen ( W. G. van de).

Bakliiiizen van ilcn Brink [Heinier Cornells) geb. te Amst. i8 Febr. ISO!). Na volbrachte studiën in de letteren, sleet hij vele jaren in \'t buitenland , met name in België om de archieven te doorzoeken. In 1840 teruggekeerd werd hij vier jaar latei-tot Rijks-Archivaris benoemd. Hij was de herschepper van ons geheele archiefwezen, en genoot als zoodanig niet alleen grooten naam in ons vaderland, doch ook in het buitenland. Hij overleed te \'s Gravenhage den 15 Juli i8l)5 Bakhuizen was met Potgieter, Heye, Pol en anderen stichter, en lot 184;! medearbeider van het tijdschrift de Gids, dat in 18:}7 voor \'t eerst in \'t licht kwam. Later werkte hij mede aan de Kt listen Letter!). de Ned. Spectator (1858 -65), de Tesselschade, de Voorlezingen over filosofie en de Muzen. Hij schreef Het Huwelijk van Willem van Oranje met Anna van Saksen , historisch-kritisch onderzocht, Amst. 185:5; Overzicht van het Ned. Rijks-Archief, le stuk, \'s Hage 1854; Piseatio , Pêcherie, Visscherij. De ware heteekenis dezer woorden gehandhaafd tegen Prof-M.de Vries, \'s Hage 1858; Verzameling van onuitgegeven oorkonden en hesluiten (nitgeg. met L. Ph. C. van den Bergh en J. K. J. de Jonge) le dl., \'s Hage 1857; Studiën en schetsen over Vaderl. Geschiedenis en Letteren, le dl., Amst. \'18()0 CS. Isaac le Mn ire, een voorlezing , Amst. 18G5; Rede ter nagedachtenis van Mr. John Bake, Amst. 181) 1. Voorts vele bijdragen in de (rids, zooals Trudeman en zijn wijf, Vondel met Roskam en Rommelpot , Cartons voor de Ned. Geschied, enz. Van zijn Studiën en Schetsen gaf hij zelf Dl. I in \'t licht, 18G0; Potgieter Dl. H in 1870 en P. A. Tiele Din. HI en IV , 1875—77.

Bakker (Pieter Huizinga) (1713 -1801) geb. te Huizinge in Groningerland en overl. te Amsterdam, waar hij een zeer geacht koopman was. Eerst op zijn zestigste levensjaar trad hij als dichter op met een kleinen dichtbundel , die negen jaar later door een tweeden gevolgd werd en waaraan hij in 171)0 (allen te Amst ) nog een derde deel toevoegde, allen onder den eenvoudigen titel van Poëzij van P. Huizinga Bakker, waarin onder anderen voorkomen: Bespiege-linq der Vaderlandsehe stroomen; Amsterdam; Schets van het geschapene en zijne hekeldichten : Hippus, de kerkpedant; Aan den Hol-landschen Scriblerus; de Bruiloftspoëzie verdedigd. In proza gaf hij uit; Hei leven van Jan Wagemar (zijn zwager), Amst. 177(5en Beschouwing van den ouden gebrekkelijken en sedert verbeterden trant onzer Nederduitsche Verzen (V Dl. der werken van Letterkunde).

Bakker [Job Augustus), geb te Rotterdam 4 Sept. l7iK) en aldaar ongehuwd overleden 7 Juni 187(5, was schilder en leeraar in het teekenen bij het genootschap Hierdoor tot hooger gedurende meer dan een halve eeuw. Zijne letterkundige geschriften zijn de volgende; Proeve in het vak der geschiedenis, wijsbegeerte en letteren, Holt. 1825; Beschouwing van de staatkundige instellingen der oudheid in derzelver toepassing op de hedemlaagsche maatschappijen. Rolt. 1825; Voorlezingen over de geschiedenis der beeldende kansten hij de oude volken, Ü dln., Roti. •1833; Verhandeling over de Socratische gesprekken of beantwoording der Prijsvraag: Welke zijn di kenschetsende eigenschappen door welke de. Socratische Gesprekken zich onderscheiden ? Waarin bestaat derzelver voortreffelijkheid? En in hoeverre is die. schrijfwijze der Ouden ook thans nog bij de behan-

deling van wijsgeeriije onderwerpen aan te prijzen (mei zilver bekroond), Leid IHSi\'; Verhandeling over de Daitsche Wijsbeiieerte sedert de laatste vijfliy jaren, Ulr. 1835! Wijsgeerige verhandelingen over de. bovennatuur-, zedekunde en redegodsdienst, Rolt. 1837; Is dc teysbegeerte teregt gewezen door het geschrift van j. J Doedes , het regt des Christendoms tegenover de wijsbegeerte iiehaiid-haafd, Leid. en Amst. HvT. Met J. van Harderwijk Hz. en G van Reyn gaf hij uit: Euthymia Bijdragen uit het gebied der zede-en letterkunde, quot;1 stukken , Hott. 1837. Ook was B medewerker aan de Tijdspiegel.

Bakker (Th. II), schreef: Clara de Chanteuse, 1881.

Bakker liorlf Hoogebuom (Geer-truida Johanna) geh. te Leiden ÜWov 1810, wijdde zich eenige jaren aan hel onderwijs, doch huwde in ISliti den heer Joh. B. K. met wien zij thans te Amsterdam woont. Onder het pseudoniem Bernarda schreef zij kleine novellen in het Leeskabinet, Europa, de Huisvriend, enz. Later schreef zij de volgende romans, allen te Schiedam uitgegeven: Een jongste zuster 1S82. Augusta\'s roeping, 1883, Taco Vaalsma , 1885.

Bal (Hendrik) een Zuid-Nederlandsch dichter, die iu het midden der löe eeuw te Mechelen leefde. In ging hij met zijne gezellen naar Lier, waar hij m den Ommegang op de groote Markt, zijn Spel van St. Goimnar vertoonde Ook op het Liersche Landjuweel van 146G werden onder zijne leiding nog drie andere zijner Gedichte Spelen opgevoerd, waarvoor hij van stadswege beloond werd.

BaldaeiiH [Philippus) eigenlijk Filippus Baelde, geb. te Delft in Oct. l()3ü, eerst pred te Batavia, later te Point de Galle op Ceylon. Daarna veldprediker gedurende den tocht van Rijklof van Goens op de kust van Malabar. Later was hij predikant te Jaffanapatnam op Ceylon. In 1066 keerde hjj naar \'t vaderland terug, werd predikant te Geervliet en stierf aldaar in l(i7-2. Hij schreef: Beschrijving der Oost-Indische kasten Malabar en Coromandel, benevens het eiland Ceylon, Amst. 107^ met pl. Achter dit werk treft men eene Malabaarsche spraakkunst en een zoogenaamde Ontdekkiwi van de afgoderij der Heidenen aan, waarin vele fabelen uit de Mahbdharata, de I\'oerana\'s en de Bamayana gevonden worden.

Balen JaiiNz. (Matthi/s) geb. te Dordrecht 1 Oct. IHll legde zich toe op de Neder-landsche taal en dichtkunst. Hij overleed 30 Maart 16\'JI. Zijne gedichten zijn nooit bijeen verzameld, maar verspreid in andere boeken. Hij gaf uit eene Beschrijvinge dei-stad Dordrecht, vervat inde haar begin, opkomst , toeneminge en verdere Staat, Dordr, 1677.

Balen (Johan Hendrik van) geb. te Ki a-lingen 8 Sept. 18quot;)1 is ambtenaar hjj \'s Rijks Waterstaat te \'s Gravenhage, doch woont te Voorburg, Hij is een der vruchtbaarste schrijvers van den laatsten tijd, die het hinderlijk vindende dat onze jongens voortdurend boeken uit den vreemde moeslen hebben als van Cooper, Verne, Aimard, enz. zelf besloot aan \'t werk te gaan; daarom verschenen achtereenvolgens: Onder de Mooren, avonturen van twee officieren in Marocco. (Binnen 3 weken werden er 1000 ex. van verkocht) 187\'J; Stuurman Tromp, wonderlijke avonturen en omzwervingen door de Poolzee en Siberië 1880; De roode Paradijsvogel. Eene handelsreis naar Nederlandsch Guinea, 1880; In Columbia. Het land van den Vampier en den Brulaap, 1880; De krankzinnige violist, óf de reis door Afrika, 1880, en de Vliegende Hollander. Van zee tot zee, 1880. Elk van deze ze» werkjes, die te Rotterdam uitkwamen, werden geïllustreerd met 12 teekeningen van Gh. Ro-chussen, en gaven aan den schrijver den naam van den Hollandschen Jules Vernej deze werken kwamen ook uit onder den gezamenlijken titel van Avontuurlijke reizen door alle werelddeelen. Daarna verschenen te Amsterdam sedert 1881 onder den gezamenlijken titel van De Nederlanders in Oost en West, te water en te land, de volgende twaalf werkjes: 1. De adelborst van de Hol-landia of de tveg naar de Oost (lö\'Jö—1597); 2. De Aoentnriers. De grondleggers van den Nederhandschen handel en de eerste vestiging in de Oost (1598—•1()03); 3. De trompetter van Admiraal Spilbergh. De eerste Nederlander op Ceglon (1601—KiOt); 1, De scheepsjongen van Willem Barends. De Nederlanders aan de Noordpool (1591—1097); 5. De avonturen van Jacob Everts. Olivier van Noort. De eerste reis der Nederlanders om de wereld (1598 — 1601); 6. De twee Musketiers. liet beleg van Malakka. De Nederlanders in de Molukken. (1608—1608); 7. Lorenzo de Silva. De avonturen van Tho-linx en Hwjdeeoper. De Nederlanders in de Molukken en de verovering van de Banda-eilanden en Batsjan (1608—1610); 8. De kolonisten. De stichting van de Kaapkolonie door Johan Anthong van Riebeek (1652—1654); 9. De Schipbreukelingen. De avontuurlijke reizen van kapitein Willem IJsbrandtsz. Bontekoe (1618 -1650); 10. De Valkeniers De Nederlandsche Walvischvangers van Sneeuwen-burg op Spitsbergen. (1612—1639); 11. De verovering van Sumatra, Pieter van den,

Broeck in Azië. Jan Pietersz. Coen en de stichting van Batavia. (1(118—101!)); 12. Een ruiter van de Compagnie. De EnyeUchen op Antboina. Het beleg van Batavia.

Hierna verschenen : hvan Korsakoff, wonderlijke avonturen van twee ontsnapte nihilisten in Midden-Azië, \'s Hage \'1883, geil-lustreerd door Schmidt Grans; De dadels van Khartoem. Reizen en avonturen in het land van den Mahdi, 188t; De Slavenhaler, \'l\'oo-neelen van Afrika\'\'s Westkust en reis naar het land der poreis, 1885; De koning dei-tijgers. Reis- en jachtavonturen in liritsch-Indië, 188Ö; Ond\'r de zeeroovers en andere verhalen, IHSli; Arabische vertellingen en sprookjes, \\886 ; Berentnnd, het opperhoofd der Sioux, 18S5; De Panterkat, de beste krijger der Siminolen; een verhaal uit Florida, 1886; allen te Amsterdam uitgegeven.

Verder schreef hij nog: De wereld in. De avonturen van twee speelmakkers, Gromngen, 1886; De landverhuizers. De groote „Trekquot; der Kaapsch e boeren in 1836, Tiel , 1886. Ook was hij werkzaam op romantisch gebied en schreef: Adda, de lotgevallen van een slaaf, roman onder liet pseudoniem „Kapitein Hendrik Verveenquot;, Schiedam 187\'.); Ui ram, Geschiedkundige roman uit de laatste regeeringsjaren van kóninu Theodoras van Abhgssinic, -2. dln., Schiedam, 1880; Jane, Tiel, 1883.

Zijne wetenschappelijke werken zijn: De zoogdieren van Nederland, Arnst. 1877; De vogels van Nederland, Groningen 1882; Onze vogels of de vogels van Nederland, Gron. 1880

In 1881 werd liij redacteur van het Neder-landsch Magazijn\', hetwelk hij in de beide jaren, dat hij er aan werkte, geheel hervormde. In 188! richtte hij het Album op, een tijdschrift aan letteren en kunst gewijd, welk werk echter niet slaagde. In 1881 schiep hij het Jonge Nederland, geillustreei\'d tijdschrift voor jongelieden, dat nog bestaat. In 1885 werd hij redacteur van het Moederland, weekblad voor de Nederlanders in den vreemde, dat slechts één jaar bestond. Hij gaf vele bijdragen in het Leeskabinet, Nederland, Humoristisch Album, Halo, voor \'t Jonge Volkje, Kindercourant, Lelie-en rozeknoppen, Ligen Haard, Album der Natuur, Zondagsblad, Avondpost, de Hol-landsche Afrikaan, enz.

Hall (Antje), geb. 18 Februari 1833 te Zoutelanüe (Walcheren), was sedert hare geboorte blind. Zij woont te Middelburg en dichtte Gesehiedk. en andere dichtstukjes, Midd. 1850; Gedichten voor kinderen, Midd. 1857.

Hnlléc (Jan), schrijver van het bekende gedicht: De Meuschelgke Wijsheyd, of den ■weg des Fortugns waer in dagdelgk word aengetoont hoe ider mensch een vergenoegd en gelukkig leven genieten kan, in nederdagt-sche verssen, door Joannes Bailee, konst-greffier der ondvermaerde en wijdberoemde vrije Reden Gilde der flnj Sunetinnen, binnen de stad Brugge, Brugge, 1769.

Hnliieu (Jan) in de vorige eeuw schoolmeester te Antwerpen, schreef: Nederduit-sche spel- en spraekkanst, waer in niet alleen de ivaere zugvere spelling deezer taele op vaste gronden geleerd, maer ook de negen deelen der rede zeer naeuwkeurig verhandeld, de wgs om de naemwoorden te krggen, en de tgdvoegingen der werkwoorden te maken aen-gewezen wordt, Antw. 17\'l\'2. Hg voegsel van nadere bemerkingen op de grondregels der Nederdugtsche spel- en spraekkanst, Ant. 17i)\'2.

IIiiIhoim (Ni colaas Cornelia), geb 19 Nov. 183» te \'s Bosch, studeerde te Leiden in de godgeleerdheid, en werd eerst hulpprediker te Dordrecht, van waar hij in 1865 beroepen werd tot predikant te Lan-gezwaag; hij overleed aldaar 3U Maart 188\'t. Hij was voor de rubriek „buitenlandquot; medewerker aan De Hervorming, en redacteur van Mannen van beteekenis, waarin van zijne ham. verschenen , de levens van IJ. F. Strauss, Kingsleg, Buckle, Fr, Deak, Groen van Prinsterer, Gortschakoff, Gam-betta, George Eliot, Garfield, Melikoff, Alexander ft, e. a Na zijn dood verscheen van hem: Dichterleven en leoenspoezie. Haarlem, 1881.

(Anatole), geb. te St. Truyen, 29 April 18 J8, studeerde en promoveerde in de rechten, schreef behalve eenige Fransche werken: Hel wereldlijk gebied der pauzen, Leuven, 1861; De toestand van België, Leuven, 186-.\'; en was verder medewerker aan tal van binnen- en buitenlandsche bladen en tijdschriften.

Uan (Joan Albert) was een bekwaam toonkunstenaar te Haarlem in \'t begin der 17e eeuw. Hij gaf een dichtbundeltje uit in 1613, te Amsterd , getiteld ; Zang-Bloemsel.

Hnnok (John Eric) geb. te Soerabaya 3 Nov. 1833, werd voor zijne opvoeding naar \'t moederland gezonden, studeerde en promoveerde in de rechten te Leiden, deed eene reis naar Java en vestigde zich daarna in den Haag. Hij schreef in 1858: de Komeet, een zang des t ij (Is, Ainst. 18.\'gt;8; Mondig, een lied deii prins van Oranje, toegezongen, Leiden, 1858; Zeepbellen. Lgrische dichtproeven-, Amst. 1859 ; Verspreide Gedichten , \'s Hage , 1868; Alex jacta est ! Een laatst woord aan de leden der eerste kamer der .S\'lt;. Generaal, \'s Hage 1872; Atchins verheffing en vul, met hist, lijdt-. en een oud kaartje der reede van Atchin, Rott. 1873.

Hnnge (Jean Jaques), geb. Ie Amsterflam 2 Januari 1784, studeerde te Götlingen, was eerst twee jaren hulpprediker liij de Evang. Luthersche gemeente te Amsterdam, daarna achtereenvolgens predikant te Wil-dervank , Delft en Sappemeer, waar hij 15 December 185!) overleed. Hij schreef; Hebben onze afgestorvenen kennis van en invloed op ons lot op aarde, Gron. 1825: Bloemlezing uit Hoogduitsche dichters in Nederlandsche verzen overgebracht, Gron. 1832 (quot;la druk, Yalt-Bomm. 183(1); liet boek der natuur opengeslagen voor alle vereerders van God en Godsdienst, Gron. 1841; Tafereelen uit de ondervinding van een dorpspredikant, Gron. 1844; Vroolijke Lectuur, gedichten, Gron. 185(1; Onsterfelijkheid en wederzien, Gron. 1859.

llange (Jacobus Johannes Henricus), zoon van den voorgaande, geb. te Wildervank i) April 1816, was eerst Evang. Luthersch predikant te Leerdam en is thans als zoodanig werkzaam to Sappemeer. Hij schreef: De Komeet van 1858, Veend. 1859; Mijn staf op den levetmveg, Gron. 18(14; Onze Christelijke feestdagen , Gron. 1867 ; Levensbeeld van prof. C. F Gellert, in den vorm eener novelle, Gron. 1870; De luchtvaart in hare wording en ontwikkeling, Gron. 1875. Voorts nog een vertaling uit het Hoogd.

Baniiing (Henricus Adrian us) geb. te Utrecht 45 Aug 1818, was vroeger werkzaam aan de redactie van het Dagblad de Tijd, doch is sedert 18(17 Hoofdredacteur der Katholieke illustratie, en sinds 187(1 Directeur-Hoofdredacteur der Maatschappij van dien naam. Behalve een aantal novellen in verschillende tijdschriften schreef bij: De beeldstormer en zijn dochter 18()\'2; Ko Folkes een Amsterdamsche geschiedenis 18(17; De heks van de Amersfoortsche. heide 18(17 ; Jgt;rie eeuwen geleden . 1898 ; Passiebloemen in Kenneimrlnna geplukt 4 dln. 18(18 (bekroond); enz Onder den algemeenen titel van Gezamenlijke novellen en vertellingen van II. A.\' Banning zijn reeds vier deelen verschenen , waarin opgenomen zijn: 1. Uit het verleden, Utrechtse/ie novellen ; 4. Oude kennissen , vier novellen; 3. De familie Walkes. Hen kijkje in de hedendaagsehe samenleving ; 4. de Heks; 5. Ko Folkes-, (1. Twee zusters; 7. Cecile, eene bladzijde uit het boek der revolutie; 8. Drie eeuwen geleden ; 9. De beeldstormer en zijn dochter; 10. De beeldstormers van \'s Hertogenbosch, Met, nog zes deelen zal deze uitgave kompleet zijn, Al de boven-stannde weiken werden te\'s Hertogenbosch gedrukt.

Uara (Jan) leefde in de tweede helft der 17e eeuw te Amsterdam en schreef vier tooneelstukken: de herstelde vorst of gelukkig ongeluk, Amst. 1(150; Galteno en Al in,ene of verdoemde ontrouw, Amst. 1050; Hel en Hemel, Amst. 1658; Ik ken je niet, kluchtsp , Amst 1004; \'t Verslingert Moekroesje, Amst. 1608. Vooris zond hij in \'t licht: De godvruchtige verklikker met andere dichte,i, Amst. 1050. Zijne tooneelwerken zijn hei-drukt in 1747 te Amsterdam.

Barbax (Abraham Louis) geb. te Amst. in 1770 en aldaar gestorven 14 Juli 1833, waar hij boekhouder van bet nachtwezen was. Hij schreef behalve vele vertalingen van werken uit het Fransch de volgende oorspronkelijke werken, allen te Amsterdam uitgegeven: Philoctetes op het eiland Lemnos, Treursp. n. h. Gr. van Sofokles, Amst. 1793; De nieuwsgierige, bliisp. 1793; de Vrede, dichtst. 1794; de Gelijkheid door den burger A. L. II. blijsp 1795; Vaderlandsche lierzangen op de omwenteling in den jure Ï7\'.)!gt; ; de Tempel der Vrijheid, in 3 zangen, 1790; he Scythen , treursp. n. h. Fr. van Voltaire 1796; Elmire de Villarez, treursp. 1799; Lierzang op de landing en den aftogt der Engelschen en Russen, 1799; Washinqtons overgang ter onsterfelijkheid, lofzang i800; Andromaché, treursp. 1800 ; liarnewel, too-neelsp. uit, hel Eng. 1800; O/is, treursp naar het Fr. 1800; Herzilia , treursp, 1800; Makin of de ontd. ran Madera, tooneelsp. 1800; de Huwelijksliefde of de ware grootheid, tooneelsp 1801; Fabelenen Vertelsels, 1804; De triomf van den poëet of de verrassing, blijsp 1801; Blanca en Montcassin of de Venetianen. treursp. naar het Fransch van Armand 1804; ^1«» Bonaparte, bij gelegenheid van den algemeenen vrede, 1804; de Mensch , *naakt en gekleed, 1803; de Wijsgeer of de\'edele Mensehenhater, tooneelsp, 1803; de Ahderiten of de drift tot het Schouwtoo-neel, 1804; de Zegen des menschdonis dooide Koepok-inenting, dichtstuk 1805; Kosro\'és koning van I\'erzië, naar het Fransch , Offerande der vrouicen aan de zindelijkheid, dichtstuk, 1805; Het tooneelvermaak, hekeldicht , 1806 , 4e dr 1845; Campagne des trois Empereurs, Fr. en Holl, 1806; de Ligtzin-nige of de gevaren der onbedachtzaamheid, blijsp. 1807; Amsterdam hij nacht beschouwd, boertig dichtstuk, 1807; De hoovaardige, blijsp. naar het, Fransch van Destouches , 1808; De waardigheid der Hollandsche natie, in tegenspoed, met betrekking tot kunsten, wetenschap en fraaije letteren, dichtstuk , 1808; De oorlog om twee letters, boertig heldendicht, 1809; De tooneeldiehtkunst, in 0 zangen, 1810; \'s Werelds bedrog op het Zedelijk Blanketsel, hekeldicht, 1810; Mengelwerken in Xederd. en Fr. verzen 1810; de Bediller, blijsp 1814; Sigismimdus of het leven is een droom, treursp. 1813; Helena of

ih\' oorsprong des Trojaanschen Icrijgs, treursp. 1811; De ahjemeene Vrede, oorsprong ran Nederlands gelul-, lierdicht, 1814 ; Tooneel-parodiën of hekelspellen, dln. 1810; Orer-zigt ran den staat des Schouwburgs in ons Vaderland, 1816 ; Wandeling langs den Ykant te Amst., dichtmatig tafereel, 181(1, üe dr. 1828; Nieuwe Fabelen, 1816; Don Louis de Vargas of de edele wreker, treursp, 1816; de Logenaar, hlijsp. 1818; het Feest van Thalia, 1818; Dichterlijke Bloemhof, 1818; Johanna, Koningin ran Napels, treursp. u. h. Fr. 1818; Osnar, koning van Grenada, 181!); Saul, eerste koning ran Israël, treursp. 1819; Hulde aan het Opperwezen, Fr. en Holl. 1820; Vergelijking der Nederd. en Fr. talen , met betrekking tot de fraaije letteren , 1821; Lof van Neerïands burgerstand, dichtstuk , 1821 ; W echiquot; en Verral of Amsteld. Parijs, hekeldicht 1825; Apollo of de geestenoorlog, hekeldicht in 12 zangen, 1825; Gedenkzuil roor Neerïands grootste Tooneel-kunstenares Wattier Kiezen is, 1827; Mas-Aniello of Napels in de war, hoertig heldendicht in 10 zangen , 1828; Gedenkzuil roor A. Snoek, 1828; Ernst en boert of verzameling ran losse dichtstukken , 1830. Onder zijne goede vertalingen hehooren de Fabelen en Vertelsels van Florian (uitgeg, met P. G. Witsen Geysheek); de Jaargetijden naar St. Lambert en de llenriade van Voltaire. In-1812 verscheen zijne Nieuwe Tooneelpo\'ézie, 4 dln., en in 1825 zijne Dichterlijke Herfstvruchten.

BarbonuM (Johannes) vereerde Frederik Hendrik op zijn verjaardag in 164C met LXll Morale Sinne Beelden , enz. Makende alsoo, ugtdruckende ende begrijpende het getal deser Sinne-Beelden, het getal syner jaren. Het hoekje bevat vrij aardige plaatjes, waaraan ter verduidelijking Latynsche spreuken en Nederlandsclie versjes zijn toegevoegd. Barhonus was zeer bevreesd dat de prins zijn 63e jaar niet ten einde zon brengen , want hij geloofde aan moordjaren. Zijn voorgevoel werd in dit geval bewaarheid : de Prins stierf in Kil?, oud 63 jaar en i\'i dagen.

Bardln (August, Mich iel) te Brugge geb. 11 Augustus 1828, was secretaris der stad Blankenberghe en overleed te Antwerpen op 5 Juli 1876. Hij schreef een vijftal Fran-sche werkjes en gaf in het Nederlandsch uit; Verhandeling over den oorsprong en de geschiedenis der stad Blankenherghe, Brugge, 1863.

BarcntHz (J.) schreef een tooneelstuk getiteld: Buchelioen, \'t kaboutermannetje, 1665.

Burger (Johan), geb. te Amsterdam S

December 1853, studeerde aldaar in de theologie en is thans predikant Ie Garnwerd en Oostum. Hij schreef: Bloesems en Knoppen, Amst. 1875.

Barklcy (11. C.) schreef; Uit mijn jongensjaren , Gouda 187!).

Barni-vclilt (mogelijk een pseudoniem) schreef: Een eenig kind. Schets uit het dagclijksch doen, Bolt. 1851; De sluijer. Twee verhalen , Hott 1852.

Baron (Johannes Zacharias) letterzetter te Leiden, in \'t midden der 17e eeuw, zond de volgende tooneelstukken in het licht: Bododaphnée ofte Persiaensche lleldinne, treursp.. Leiden 1651; Klucht ran Lichthart en Aersgat zonder zorg, Leiden 1653; Kon-stunt ij n en Elisea, treur-, blij- endendspel, Leiileu 1656; 11 rt beleg van Legden, Leiden 165!); Klucht van Kees Louwen of de geschoren boer, Leiden 1667.

Harlelink (Anthong) leefde in de tweede helft der 18e eenwen schreef: Enkhuizen.of Grondsteen tot vrijheid, gelegd door de lleeren J\'. Ij. Bagskes, I\' J. Semegns, J. D. Brouwer en anderen , die den 21 Mag 1572 d\'haringmaagd van het Jok van Spanje verloste, op het tweede Eeuwgetyde, plegtig zoo van Stadswegen als by de Bargery geviert den 21 Mag 1772 en in tooneeldigi gebragt, Enkhuizen , 1772.

Barlclink (Jan) een broeder van den voorgaande l?) gaf eene beschrijving van de Deemster kermis in 2 zangen , Leyden 1774, in den trant van Rotgans\' Boerenkennis.

Barljont* (Willem) geb. te Amsterdam in 1550 (?) heeft zich door zijn cijferboek een grooten naam gemaakt, en was van 1618 tot 1638 Fransche schoolmeester te Zwolle waar hij in dit laatste jaar overleed Hij schreef van tijd tot tijd versjes, die echter niet verzameld zijn. Voor K. van Manders Schilderboek (1618) vindt men er een van.

Bartocn (Jan) , Zuid-Nederlandsch dichter der 15e eeuw. In 1482 schreef hij: Clachte op de doodt van Anthonis de Roovere, gestelt hg wjlent Jan liartoen , zijnen incde-gheselle, in tijde voorleden. Dit stuk is opgenomen door Willems in zijn Belgisch Museum , D. IX , blz 1!I5.

BaruHIi (Joan) geb. te Breda in het jaar 1708, was predikant te Hoogwoude, te Charlois en te Dordrecht, waar hij den V7slen Aug. 1782 overleed. Zijn onaangenaam, heftig humeur veroorzaakte hem veel onaangenaamheden en wikkelde hem in

nienigen pennestrijd, vooral op godgeleerd gebied. Van zjine talrijke werken zullen wij alleen slechts (lie opnoemen, welke in den engeren zin des wnnrds tot letterkunde kunnen gebrncht worden; Historie rem het utadhouderschap der lleeren Pr ineen ran. Oranje, hoogstnoodig tot heivarinfi ran de rrijlieid in de Kerk en Burgerstaat, Dordr. 1765; De Historie ran den Heiligen Diaken Stephanus in XXVII kerkredenen. Met bij-geroegde Aanmerkingen uit de Historie en Letterkunde , Dordr. 1770 ; Hollands en Zee-lands Jubeljaar of Twee honderdjarige Gedachtenis der heuchelijke verlossing ran het Spannsehe jok en grondlegging ran Neerlands republiek in hef jaar MDLX1I, onder het wijs beleid ran Willem I, Prins ran Oranje, met eene plaat, Dordr. 1772.

Kun (Francais de) geh. te\'s Ilage lO Sept. 1840, werd voor den krijgsdienst opgeleid en in 18(10 tot officier bij de cavallerie aangesteld; hij doorliep de verschillende officiersrangen en is sedert 1885 Majoor-en-Chef van den slat\' bij den Inspecleur van zijn wapen. Hjj schreef; Het oordeel ran den heer de Boo ran Aldewerelt omtrent de cavallerie ivederlegd door eenige huzarenofficieren, \'s Hage 1868; Opwekking tot de tactische oefeningen op de kaart, \'s Hage •1869; Het stadsreinigingstelsel ran Liernur en zijne uitroerbaarheid in Nederland , \'s Hage 1870: De organisatie der car aller ie bij de wettelijle regeling onzer strijdkrachten, \'s ïlage ■1872; liet korps rijdende Hcn\'c (psdniem Ajax), \'s Hage 1877; Prins Frederik der Nederlanden en zijn tijd, \'s Hage ISHi en volgende jaren üil laatste werk, dat eigenlijk de Nederlandsche geschiedenis der laatste honderd jaren bevat, zal in vier deelen com-pleet zijn. Hij schreef een werk in het Fransch over den Deenschen oorlog in 1864 en een in het Engelsch (niet in den handel) over het reproduceeren van kaarten en platen ; vorder vertaalde hij een paar krijgskundige werken uit hel Engelsch en Hoog-duilscli. Ook schreef hij een groot aantal artikelen in den Nederlandschol Volksalmanak , dan Militairen Spectator, in de Verslagen der rereeniging tot beoefening der krygsiretenschap, Eigen Haard, Gids, In-dischen Gids, Huisrriend, in de werken van het Historisch Genootschap te Utrecht, Economist, \'Tijdschrift ran het Aardrijkskundig genootschap. Tijdschrift ran het kadaster, en in een paar Fransche en Hoogduitsche tijdschriften.

w«Kfi (ir. li. Senn ran) schreef: Schetsen uit Siam, Anist. 1880.

UHNcler (Willem) leefde in het midden der 17e eeuw te Leuven , zijne geboorteplaats.

Bij gelegenheid van het jubelfeest van het H. Sacrament maakte hij een zinnebteldig tooneelspel, dat door zuiverheid van ta;»! en schoonen versbouw uitmuntte; het was getiteld: Segheprael der onwinbre Kercke, gegrondvest op den onbrekelgeken pilaer der diepe rerholenthei/t van het iraeraehtich lichaeiii en hef tvaerachflch bloef ran God mensch geworden , berustende in schgn ran brood en wijn. Op de drye-hondertjarighe feeste ran hef 11. Sacrament ran mirakel, in de Kercke der Kerw. P. P. Augustijnen binnen Loven, Leuven, 1674.

HaNi-IIiiN (Jakub) was predikant te\'s Her-togcnbosch. Vermoedelijk is bij de eerste predikant te Vlissingen geweest, van waar hij naar Vlaanderen ging om er de hervorming te prediken; allhans hij was in 1584 te Brugge. Later ging hij naar Enkhuizen, Leiden , en in 1586 naar Voorschoten, en eindelijk naar Bergen op Zoom. Behalve een Latiinsch werk over hel beleg der laatste stad, schreef hij: Historisch rerhaal, inhoudende zekere notable exploiten van oorlog in de Nederlanden , sedert hef oprichten ran de Compagnü\'n der Gourerneurs en Ritmeesters Pauliis en Marcelis Bax, Breda 1615.

KhhcIIiih (Jacobus) zoon van den voorgaande , werd te Leiden geboren en in 164(1 predikant te Kerkwerve, waar hij in 1661 overleed. Behalve een Latijnsph werk over de Hervorming, schreef hij: Nederlands merkwaardigste Gebeurtenissen sedert hef jaar 1000 tof keizer Karei V, 2 dln., Amst. 1753.

Stnnne^(Elisa) zie Mather.

UuNNeoour t\'nan {Jhr. J. J. de la). Zie Cann {de la Bassecour).

Bant (Amand Fidelis de) geb. te Gent in 1782, was ambtenaar bij het provinciaal bestuur van Oost-Vlaanderen en overleed in zijne geboortestad 9 Juni 1818. Hij leverde Geschiedkundige beschrijviiiq ran het oude Sassche kanacl, 6enl, 1827 ; Historische beschrijving van het paleis der hoogeschool te Gent. Belegering der stad Gent, 1644, in het Belgisch Museum, 184quot;); Minnewraek, romantisch rerhael uit de Gentsehe geschiedenis, in de Vaderlander van 1848.

Bant {Martimis de) geb. te Gent 12 Oct. 1753 en aldaar overleden 11 April 1825, was pastoor van de St. Nicolaaskerk in zijne geboortestad en kanunnik van de St. Pha-rahilde en St. Bavokerken aldaar. Hij was een oudheidkundige en geschiedschrijver; zijn meeste werken echter werden in het Fransch opgesteld; overigens was hij een

zeerwelsprekend man, van wien verscheidene Redevoeringen in het Nederlandsch te Gent ten jare 1788 en 4804 afzonderlijk gedrukt werden.

linxfcrl (Christiaan Nicolacis) gestorven 10 Juni 48(J() te Amsterdam in den hloei zijner jaren, deed zich het eerst als dichter kennen door zijne gelegenheidsdichten. Spoedig werd hij opgemerkt als een jongeling van voor-treflelijken aanleg Er zijn van hem negen dichtstukjes voorhanden in Uylenbroeks Kleine Dichterliihe Handschriften. Voorts het dichtstuk Kunst en Vriendschap, de waardige Genoegens voor den redelijken tnensch, Amst. 4800 en Aan Corn. Loots, op zijn lierzang: de voortreffelijkheid van den inenseh, in de beoefening der schoone kunsten , Amst. 4806.

itaNiid (Philip Clodius) priester en organist te Mechelen in de XVlIe eeuw. Hij schreef: lilij-eijndend Treurspel ran het leren ende /rondere daden van den H. lloinbont, patroon van Mechelen in sijn neqenste nulde, Mech. I()80. Droevige Tragedie, Antwerp. 1680; Het verloste Nieuwpoort van de belegering, geschied 148!), speelsgewijs vertoont binnen dezelve stad op den 24 en 30 Junj 16S1, ÏJrugge, HiSl ; Jirus-selsche Heerljjckheydt ofte honderdjarige Ju-bilé van het allerheiligste sacrament van Mira--kelen, Brussel, 4ü85.

nnfaille (/lt;\'. J.) schreef; Dierik Martens of de taelzuil ran Aelst en Aide van het Ni seriand, Gent, 184-8; Arnold en Clara van Aelst, historisch tafereel uit de XIV eeuw. Aelst, 481-9.

Knlcn {Karei) Gentenaar uit het laatst der 4(ie en het begin der 47e eeuw, een geneesheer, die tijdens den opstand tegen Spanje de vlucht nam, doch later terug keerende zich te Dordrecht vestigde. Hij schreef: Van de siele des inenschen, ende van de ouster ffelickheydt des inenschen ziele, Dordr. 1604.

liandarliuH {Wilhelmus) geb. I8denFebr. 4565 te Deinze in Vlaanderen Zijne ouders beleden den Hervormden godsdienst en verlieten daarom bij Alva\'s komst de Nederlanden, om zich naar Engeland te begeven, waar zijn vader kwam te sterven. Toen er rustiger tijden aanbraken, in 1577, vestigde zich B. niet zijne moeder te Gent en bezocht hij in 4585 de Hoogeschool van Leiden en later die van Franeker. Na eene korte uit-landigheid werd B. predikant te Kampen , daarna te Lisse, eindelijk Ie Zutfen en onderscheidde zich als een heftig aanhanger van de Contra-Remonstranten. Op de synode van Dordrecht benoemd zijnde lot een der vertalers van den Bijbel, vestigde bij zich in 4626 metterwoon te Leiden. Bij stierf in 1640. Behalve veel theologische werken schreef hij: Hrugloftspiegel doe Graeff Lodewijck Gunter van Nassau te Arnhem t ronde jiiina Mar gr iet a , Gravinne van Mim-derschegt, nagelatene iveduwe ran den Grave van lirouck, 4604; Historisch Verhael van den aenslach en het innemen der vlecke doch niet des Casteels van Brede voort door den Spaenschen oversten Gnillelmo de Verdugo, 4694 ; Morgenicekker der vrije Nedeiiandsche J\'roviiiticn , naderhand in een ander formaat en onder een anderen titel: Spieghel der Jeucht, herdrukt 1610; Ei/gentlycke Beschry-vinge Der Vrge Nederlantsche Proiintiën, Arnhem 1615 (zijnde de om werking van Jeanle Petit\'s Nederlandsche Uepublgckc); IVieghe off te afbeehlinge hoe de Spuensche en J\'aepsche I rincen door luiere listicheyt alle Coningen en Trincen in slacpe wiegen (in rijm gemaakt) 4645; de Nassaiische Oorloghen, deurgaens met copere plaeten, Amst. 4646; Memorgen, ofte cort Verhael van de Gedenckwcerdigste so kerckliche als wereldlicke Geschiedenissen, 1 dln. fol. 4624; Vela u\'s Vastelavontspel, off te cort verhael van den Allarm die op Vastelavont in de Velau (Veluwe) i/eweest is, 4624 V oorts nog eenige rymeii offte verssen op het Nederlantsche Caertgen bij Jodocum Bondium gesneden en gedrukt; Hymen op do plaeten van de llistorye Josephs.

Uaudet {Pierre Joseph Henry) geb. te Zwolle 4 April IS24, was van 4854 tot 1866 leeraar, later Directeur van de technische school te Utrecht; in het laatstgenoemde jaar werd hij leeraar aan de Rijks Hoogere Burgerschool te Utrecht, waar hij 16 Mei 4878 overleed. Hij schreef: Leven én werken van Willem Jansz. Jllaeu (door het Prov. Utr. Genootschap met goud bekroond) Utrecht 1871 ; Beschrijving van de Azorische Eilanden, en geschiedenis van hunne volkplanting uit Belgisch oogpunt beschouicd (door liet Aardrijksk. genootscb. te Antwerpen met goud bekroond) Antwerpen, 4879.

Baiiduin {Ilippoliet Karei) 7 Mei 1806 geb. te Brussel, waar hij bestuurder was van hel krijgshospitaal. Hij leverde vele bijdragen in bladen en tijdschriften en gaf afzonderlijk uil: Ons Vlaamsche Vaderland 183U—187U, De Sleden, Gent, 4877.

Maulkcii (Lieven), was in de eerste helft der 16e eeuw kapelaan van de Rederijkerskamer St. Barbara te Gent. Hij schreef een gedicht getiteld : De waerachtighe gheschiedc-nisse van alle ghelooficeerdighe saken van den alderonverin\'nlycksten ende aldevmoghensten Keyset¹ run /{ooinen , Cu rol us 1\', Con i nek ran üpangnien , enz. met allen gheschiedenissen die

binnen onsen tyden hier endein anderelanden gheschiet zijn , beginnende ran den jure 1500 tot den jare 1561, Gent, 1564.

HaiiweiiM (Cornel is A.) in 1779 gcb. in Sas van Gent, vestigde zich vroegtijdig te Liei-, waar hij stadsonderwijzer werd en overleed op 23 Augustus 1824. Gedurende de Fransche overheersching steldehij ijverige pogingen in het werk om het Nedeiiandsche tooneel en de dichtkunst te doen bloeien. Onder zijne treurspelen zijn hekend : Cleomire, ersteld Phenici\'én of de zegepralende Godsdienst; Gabinia; Adelson en Salvinie; St. Gonial-; De Furie; Constant ia , en de blijspelen: Anselmus en Pasquin, en J)e dwaes-heyd der Minnaers. Hij was stichter van hot genootschap: „Kunst en wetenschapquot; te Lier.

HniiwrnN (Isidoor), 9 Maart 1855 geh. te Aalst en aldaar sedert 1880 gevestigd als doctor in genees-, heel- en verloskunde. Gedurende zijne studietijd aan de llooge-school van Leuven, leverde hjj dichtstukjes in de Letterrruchten van „Met tijd en Vlijtquot; en schreef hij een uitvoerig Verslag over de werkzaamheden ran het Stadentciu/enootsclia/), 1877—1878, Leuven, 1878. Verder gaf bij uit; Ta win ran Aalst, geschiedkundig r er-haal (1128), Aalst, 1880; naar hetwelk hij bewerkte: Inwin ran Aalst, groot hjrisch drama in drie bedrijven, muziek tan Gmtaaf I\'aepe, dat herhaalde male ten schouwburge dor stad Aalst werd opgevoerd.

Havrgpin (Jan Baptist ran), geb. 1 Augustus 1801 te Baesrode (Oost-Vlaanderen). ging in den geestelijken stand; hij werd pastoor te Zwijndrecht, in het bisdom Gent, en bestuurder van het college te Dender-monde , en was later pastoor te Beveren in \'t land van Waas, waar hij 21 Mei 1877 overleed. Hij schreef: Lerenssehets van den K. Heer Michiel Frans Cop, pastoor ran Xirijn-drecht door de Jaeobijnen verzonden in ballingschap na de Guyane, iraer hij is beztvelen , 18(X); Ilansken de pakkedrager, of dagregister der roornaemste voorvallen in Vrank-rijk en in Jielgiën van 170!) lot 1801, 4d1n.; Martelaersboek der Belgische geestelijkheid tijdens het bestuer der Jacóbynen van 17\'J2 tot 1802 , 2 dln.; Register der voornaemste voorvallen en Dekreten van 178!) tot 1801, Mechelen.

Ma* [Dirk) geb. te Rotterdam 17 Febr. 1793, was achtereenvolgens predikant te Eek en Wiel, Brielle en Zullen. In April 1837, te Botterdam gelogeerd zijnde, kwam hij Jammerlijk om bet leveu. Waarschijnlijk te bed liggende, schijnt bij, al lezende, \'te zijn ingeslapen met dat gevolg dat zijn kloe-ren door de vlam van de kaars in brand geraakten. Zijne Nagelaten Gedichten vormen een kleinen bundel in 1838 te Zutfen uitgegeven.

Stcaufort {Lieve of Liovinus Ferdinand de) geb. 9 October 1075, in het fort St. Anne, in \'t land van Hulst, stamde af van een geslacht herkomstig uit Anjou. Hij was eerste pensionaris van het Vrije van Sluis, later van Tolen , gecommitteerde Raad en Baad ter Admiraliteit wegens Zeeland. Overleden te Middelburg 9 November 1730. Hij schreef: liet leren van Willem de L, prins van Oranje, graaf vnn Nassau, stadhouder en hapitein-generaal van Holland, Zeeland , Utrecht en Vriesland , enz. enz. enz. 3 dln., Leiden en Middelb. 1732; Verhandeling over de vrijheid in den Burgerstaat, Amst. 1737 (beide na zijn dood en zonder zijn naam uitgegeven).

llrnnfort {,Thr. ]\\\'iltem Hendrik de) geb. 19 Maart 1845 op den huize de Treek, gem. Lensden bij Amersfoort, studeerde in de rechten Ie Utrecht, en promoveerde in 1868 op eene dissertatie getiteld: De verhouding van den slaat tot de verschillende kerkgenootschappen. Gedurende drie Jaren was hij als advocaat te Amsterdam gevestigd ; na eene reis door Palestina en Egypte woonde hij sinds 1873 op den huize de Treek, waarbij zich met letterkundige en geschiedkundige studiën bozig hield Hij was tot 1880schoolopziener in het district Reenen ; voor Tiel werd hij lid van de 2e kamer der St. Gen,; toen hij niet herkozen werd, werd bij in 1884 lid der 1ste kamer en het volgende Jaar voor Amsterdam wederom lid der 2e kamer. Ook is , hij mederedacteur van de Gids en commissaris in verschillende finantieele ondernemingen. In de Gids van 1885 verscheen van zijne hand 1\'rins of Koning, dat in 1886 afzonderlijk te Utrecht werd uitgegeven met zincographiën van A. G. A. Rappard.

liviiujeaii (Sebastiaan Willem) geb. te Looz-la-Ville, in Limburg, 10 Juni 1837, was eerst onderwijzer in zijne geboorteplaats en vervolgens hoofdonderwijzer te Borgloon. Hij schreef: Nederduitsch taalboek voor de hoogste klassen dei\' lagere scholen voor scholen van volwassenen en voor heilager middelbaar onderwijs. Tongeren, 1880.

llenunuint (Simon ran) geb. te Dordrecht in 1574, was een beroemd rechtsgeleerde en staatsman. Hij bekleedde achtereenvolgens verschillende gewichtige betrekkingen, was afgevaardigde wegens Zeeland ter alge-meene vergadering, buitengewoon gezant naar Zweden en Polen, afgevaardigde naar Friesland tot demping der aldaar gerezen

niiliisten en van ■1634—49 pensionaris van Rotterdam, toen liij zijn eervol onlslap verkreeg . met behoud van zijn wedde en zijn titel. De laatste vijf jaren van zijn leven lieeft liij waarschijnlijk te \'s Hage in werkzame rust doorgeliracht. Hij stierf den \'2(1 Juli 1(154. Wat Scheltema in zijn Staatkundig Nederland aangaande zijne oneerlijkheid vertelt t berust op een misverstand; niet hij, maar S. van Beaumont Govertsz, werd door den keizer met Ameland heleend en ten koste van anderen venij\'-t. Ter verpoozing van gewichtiger bezigheden beoefende hij de dichtkunst en schreef, behalve eenige losse stukjes in de Zeeuwsche Nachtegaal, verscheiden verzen, die, lijdens het leven van den vader, door zijn zoon werden verzameld en uitgegeven onder den tilel van: Horae Succissirae. Tytsnippevingcn, Rijmen en Verz\'n, Ie dr., \'s Hage 1638, Üde 1610, In den laatsten duik worden ook Fransche en Lalijnsclie verzen aangetroffen, benevens enkele fabeldichlen , een genre, dat in zijn dagen weinig of geen beoefenaars vond.

Beniiniont {Abraham ran) schreef Stichtelijke Mengeldichten, Haarlem 1743, waarbij ook de Ueidelbergsche- Catechismus op rijm.

Boolit (11. G.) schreef: De mesmerische tooverlantciarn. Kene hlarhijde uit mijne praktijk, aan \'t puhtiek medegedeeld, Enschede •1870.

«eek (Frans de), geb. te Geeraardsber-gen in Oost-Vlaanderen, 13 Oct. 1810, was opsteller der Gentsche dagbladen Journal des Flandres en Constitutionel des Flandres, werd lid van den Provincialen Raad vanüost-Vlaanderen; van 1843 70 kantonaal opziener der lagere scholen , sedert 1840 vrederechter te Zottegem en van •187()lid van den gemeenteraad dier plaats, alwaar hij overleed op G December \'1879. Van hem zijn de volgende gedichten uitgegeven: Geeraerdsberg lin het Nederduitsch Letterkumlig Jaarboekje voor ■1851); De Doofstomme, Zottegem, 1853; Het Vaderland, Zottegem, •18(i(); Slechte. T//d, Gent, ISOO. Voorts een aantal Kerstliederen, van welke er bijkans elk jaar één werd in het licht gegeven. Zij verschenen onder den titel; Dertig Kerstliederen en andere gedichten, Zottegem, 1852--1877 Hot grootste gedeelte van zijne poezie is nog in handschrift. Ten jare 1880 werd er te Gent een boek uitgegeven Ter nngedachtenis ran wijlen den heer Frans De Beek (1810—1879) binnen zijn leren rrederechter ran het kanton Zottegem.

Hcrkcr (Joannes Franciscus), geb. 7 Maart \'1838 te Maastricht, is leeraaraan het seminarium te Kuilenburg. Hij schreef: Ttirksch Fatalisme, 1871 ; Galilei, 187\'2; De veroordeeling ran \'t systeem ran Copernicus geregtraardigd, 1872 ; De grenzen der ervaring , 1873; Joseph de Maistre, 1875; De gemoedsaandoeningen van den mensch en de dieren , 1875; De hypothesen in de wetenschap, 1870 ; al deze werten werden te\'s Hertogenbosch gedrukt. Hij gaf ook onderscheiden bijdragen in het tijdschrift Onze Wachter.

Broker (Gillis de) te Grimbergen, in Brabant, geb. 20 April 1798 en 19 Februari 1869 als pastoor-deken overleden te Merch-tem, gaf in het licht: Korf verhael van het mirakuleus beeld ran Maria ter Nood , genoemd O. Ij. Vrome van Merchtem, tcitye-geren ter gelegenheid van den vijfhonderdjarigen jubilé in 1855 , Brussel, 1855,

Boeker (Frans Robrecht de), geb. 23 Maart 1823 te Kortrijk-Dutzel (bij Leuven), is thans pastoor te Droogenbosch. Hij schreef: Handboekje run den lerenden rozen-krans, Mechelen, 1853; Handboek der Die-naers en dienaressen der onbedekte Maegd Maria, of het offeraltaer des gebeds ; volledig gebedenboek ran alle staten en ten allen tyde gebruikelyk, gevolgd van godvruchtige oefeningen voor eiken dag der maend Mei, Mechelen, 1857 ; Godrruchtig handboek voor eiken christen, Mech. 1855; Het godrruchtig kind van Maria , orericegende de onbedekte ontvangenis zijner hemelsche moeder, Mech. 1855; De maend Mei aen de onbedekte Moeder Gods toegewyd, enz. , Mech. 1856 ; Kerkelijke almanak voor het jaer 1862 , ten gebruik e der kerkbedienden en geloovigen, Mech. 1802; Zedelijke verhalen en roorbeelden, niet printen versierd, tot stichting der geloovigen verzameld, Leuven, 1865; Korte lerens-bèsehrijring van den gelukzaligen Joannes Berchtnans, Leuven, 1864; De familierriend of keus run zedelijke verhalen, roorbeelden , gelijkenissen , spreekwoorden, enz. tot stichting der geloovigen verzameld, eerste jaar, Leuven, 1865. De parochiale kruisweg, gevolgd van mis-, lof- en andere gebeden , Leuven, 1870; Handhoekje ran den koster in de bediening der IIII Sacramenten en andere kerkelijke diensten rolgens het ritu\'éelboek, Leuven, 1872. Hij gaf van 1865 tot 1868 den Volksalmanak te Leuven uit, werkte mede aan de vertaling der Christelijke zeddeer der Erangelische waarheden van Pater Frans llunolt in 24 dln., Leuven 1867, en vertaalde nog eenige andere werken uit liet Hoogduitsch.

Bcokeriiig (Johannes) geb te Gron. 12 Feb. •1821 was boekverkoopersbediende op onderscheiden plaatsen; hij vertrok in 1855 naar Gron. waar hij 24 Aug.\'van dat jaar overleed, ündcr het pseudoniem van Bndnses schreef hij Jephta en zijne dochter , gevolgd door een riertal gewijde tafcreelen Gron, 1844 ; Lessen

van levenswijsheid ten dienste van jongelingen Gron. ISii; Uit het leven. Schetsen en verhalen, Gi\'on. 1848; Tafcrcelen uit de geschiedenis van de stichting en vestiging der Christelijke kerk, Gron. ISd-\'t; Schetsen uit het Christelijk leven in de drie eerste eeuwen dei-kerk, Gron. 1849; Avondstonden. Drietal verhalen ran een grijsaard, Gron. 1849; De Grijsaard onder de kinderen. Viertal verhalen voor de jeugd, Gouda 4851; Herinneringen uit het leven. Nieuwe schetsen en heelden , Zaandijk 1852 ; Barend de zeeman of die God bewaart is wel bewaard Een verhaal voor de jeugd, Schiedam 1852; Gid-livers reis naar Lilliput, Purmerende 1853; De mensch in omgang met God en. zich zeiven, Zalt-Bommel 1854; Kinderleven. Schetsen van goede en slechte jongens, Schoonhoven 4856, en verder een groot aantal werken vertaald uitliet Fransch, Hoogduitsch en Eng.

Mockcrlng Viiickorn^,/.^. Zie Vlnoker§.

Bceckinnn (Benedictus Emmanuel Leo), (i December 4789 gel), te Dendermonde, werd priester te Brugge en overleed te Brussel op 25 December 1805. Hij schreef eenige Pransche werken en gaf in hetNederlandsch uit: Lijkredcn uytgesproken in de\'parochiale kerke van den heyliycn Aegidiiis te Brugge, ter gelegenthei/d der begravinge van den eerweerden heer Mr. Constantinus Watteeuw, priester en leermeester in het hisschoplgk col-legie te Gent, den 2 Maerte 1818, door BB..., priester , Bi\'ugge , 1818; Nieuwjaersgift aen de hooge geestelykheyd ran Vlaenderen voor

1846, Brugge, ■1846; Nieuwe contributie ten profyte der geestelijkheid van Beh/iV, Brugge,

1847.

BcorkmHii (\'Abraham Faure), geb. te Soerabaya 4 Oct. 1797, was vroeger predikant te Kamperveen, te Kuisen, te Voorst en in \'t gesticht Meerenberg, en woonde als emeritus predikant te Sundpoort bij Haarlem, waar hij 22 Fcbr. 1886 overleed. Hij schreef: Geschenk aan den ouderdom , quot;s Hage 1851 ; Het huisgezin van Doorenbos. Een verhaal (bekroond door het Amsterd. Malig-beids-fienootschap), Amst. 1851; Joan Four-ney en zijn non of de lotgevallen der Hervormden te Antwerpen ten jare 11)60, Tiel 1852; Jenever erger dan oorlog Eene voorlezing, Amst. 1858 ; lets over de zelfsach ting, in tafereelen ontwikkeld, Haarl. 1874; De baarheidsliefde. Schetsen, Haarlem, 1875; Cornelis Hoek en zijne Zutfensche vrienden. Eene belangrijke bladzijde uit den tachtig-jarigen oorlog, Haarl. 1875; De Fransche Furie in Antwerpen, aid. 1875. Voorts een paar stichtelijke wer kjes. Anoniem gaf hij uit: Patei\' Gozewien en de twee huisgezinnen, Amst. 1840, en de Gouverneur van een Eu-ropeeschcn prins, Amst. 1845.

Heck (Johannes Albertus van) geb. te Amersfoort 10 April 1836, werd aar; het Seminarie der Oud-katholieken in zijne geboortestad voor den geestelijken stand opgeleid en in Oct 185S kapelaan te Utrecht. Hij weid in 1862 pastoor te Dordrecht en in 1875 te Rotterdam, waar hij nog is. Hij schreef in vereeniging met andéren o. a. Catechismusboekje, Oud-Kath. gezangboek en een Scheurkalender. Hij gaf verder; (met H. J. Hooykaas) Overzicht van de geschiedenis der Hollandsche kerk sedert de invoering der Hervorming en de oprichting van het aartsbisdom Utrecht en van de bisdommen van Haarlem en Deventer onder Paus Baldus IV 12 Mei 1059, Rotterd. 1869 , 3e druk 1886; y.(d de paus op het aanstaande, concilie onfeilbaar verklaard worden? Dordr 1809; Ueschoiiwingen over de pauselijke onfeilbaarheid, Dordr. 1809; Handboek van gebeden voor kinderen voor huiselijk en kerkelijk gebruik, Rott. 1870; Handbook voor Katholieken voor huiselijk en kerkelijk qebruik, Rott. 1879. . ^{J J}

Heek (Albertus Willébrordus Karei ter) geb. 24 Juli 1840 te Vlissingen, werd na eene militaire opleiding officier der Infanterie hij bet leger in O.-l waarbij hij sedert 1879 kapitein is. Hij was tijdelijk gedetacheerd bij het 5e Heg. te Nijmegen, en is thans weder in Indië. Hij schreef: De vier eerste jaren van den Atjeh-oorlog, met 10 kaarten \'s Hage 1883.

Ileekc (Bernardas) leefde in \'t midden der vorige eeuw. Van hem is slechts een kluchtspel bekend: De jaloerse minnares of de bedvoogen vrek, 1756.

neehiiiHii (Johannes) geb. te Leiden uit burgerouders en notarisklerk aldaar, zond bij gelegenheid van den watersnood in 1809 een vers in \'t licht getiteld: Aan \'t volk van Nederland, onder bet motto Een gans klapt onder de zwanen. We zouden vati dit rijmwerk geen melding gemaakt hebben, ware het niet, dat dit stuk den jeugdigen poëtaster aan de bespreking van velen blootstelde, zoodat de dichter met rijmen en gedichten als \'t ware bestrooid werd. Er verscheen zelfs te Leiden een: Lauwerkrans voor den onvolprezen dichter Johannes Beekman , ge-rlochten door eenen beminnaar van echte dichterlijke verdiensten , Leiden 1809, waarin de schrijver vergeleken wordt met van Boozen, een Leidsch dichter uit de vorige eeuw. Rohide van der Aa is , zegt men , de vlechter van dien krans geweest.

Keekmnii (Martinus) schreef: beschrijving van Asperen , Utrecht 1745.

Jteekninn (Anton Albert) geb. 5 Juni

-ISöi te Amsterdam , kreeg zijne opvoeding aan de Mil. academie te Breda en werd in •1873 officier bij de Gfnie. In 1880 vroeg hij zijn ontslag toen hij benoemd werd tot leeraar aan de H, B. School en het Gymnasium te Zutfen. Hij schreef: Schetsen en novellen, \'s Hage 1881 ; Kederhmd als l\'ol-de.rland (?) Zutfen 1884; Hollanders in Politiek en Uniform . met teekeningen van W. Staring, Zutfen 1880.

neeldHiiijdcr *aii VohIioI (Jhr. Gerard Johannes), geb te Amsterdam 30 Mei\'1791. Hij leefde ambteloos eerst op den huize Rnpelmonde aan de Vecht, later te Utrecht, waar hij lid der Ridderschap en der Provinciale Staten werd. Hij hield zich onledig met het verzamelen van prenten , portretten en handschriften vooral tot opheldering der vaderlandscbe geschiedenis. Overleden te Utrecht 19 April 1853. Met behulp van geleerde vrienden gaf B de volgende werken in het licht: Verbond- en smeekschrift der Nederl. Edelen ran den heer liaron d\'Yrnij ran Mi/drecht, ven,werd. met aan*, en rerrijkt ■niet bijna alle de fac-simiUs, Utr. 1833; Facsimiles ran omiitgegevene brieven en andere belangrijke stuiken ran. beroemde mannen , (5 afl , Utr. 1837; Iht Album ran Johannes Narsius ran Dordrecht, lijfarts en geschiedschrijver van Gustarus Adotjihns, Koning van Zweden, Utr. 1837 en drie stukjes geplaatst in de Kronijk van het Hist. Genootschap te Utrecht, 1851.

Koelo» (Adrianus) geb. te\'s Gravenhage iW Nov. 1798, ijverig lid van het Dichtgenootschap Kunstliefde spaart neen vlijt (later de afdeeling \'s Hage der Holl. Maatsch. van Fraaie Kunsten) was eerst werkzaam aan \'t Ministerie van Justitie, daarna Onder-Bibliotbecaris der Koninklijke linekerij, toen Lector aan \'t Marine Instituut te Medeniblik tol 1850. Hierop vestigde liij zich metterwoon te Amst. en werd hij in 1857 Inspecteur van \'t Lager Onderwijs in N Holland. Hij overleed te Amsterdam i Oct. 1878. Hij schreef: Bethlehems kindei moord, \'s Hage 1811; Maria Tesselschade Visscher op het slot te Maiden, hlijsp., Amst 1819; Toon cel- en Meniielpoez j\', Delft I8i20; Nederland in gebed tot God, 2 Dec., Medemblik 1832; Frankrijk, Engeland en Nederland, Leeuw. 1833; Gedichten, \'s Hage en Amst. 183(1; \'s Gravenhage, een berijmd verhaal, \'s Hage 1818; De instelling der orde, van St. Jacob, door graaf Floris V in 1279, Amst. IMo; Gods oordeelen, naar aanleid in;/ der jongste gehenr-tenissen in Frankrijk en elders, Amst. 1848; 1572, 1()72, 1772, een gedicht, voorgedragen bij het feest der 7be vergadering van het Dichtgenootschap te \'s Huge, Leiden 1818; N. Holland en de N. Hollanders in den vrijheidsoorlog tegen Spanje, Haarl. 1852, proza; Geschiedenis des Vaderlands voor jonge, lieden, Amst. 18B6, 2e dr. 1860; Verspreide en onuitgegeven gedichten , Amst. 1873. Voorts afzonderlijke verzen in almanakken, tijdschriften , enz.

UcelH l\'lettTuz. (Pieter), geb. in 1704 studeerde in de godgeleerdheid en was Doopsgez, predikant te Zaandam, waar hij 14 Mei 1813 overleed, schreef behalve pree-ken: Korte verhalen voor kinderen, 2 dln., Dordr. 1800, en De vriend der jeugd, 3 dln. met pl., Amst. 1800.

Becm {J. A. van) schreef; Adversaria uit de geschiedenis van de Nederlanden, Gorinchem 1873.

UeciiM (Adriaan Baldijn) geb. te Breda in 1H47, predikant eerst te Putten, daarna te Buurmalsen en aldaar gestorven 2 Juli 1731, Hij schreef een rijmwerk in twee dln.: Inleiding tot de rijf eerste hoeken des Bijbels en Inleiding tot, de twaalf historie-boeken des Bijbels, Utrecht 1737.

Beer {Peter de) eenBrabantschemonnik, gaf in 1G57 te Antwerpen uit: Gheestlijcke Rgmkonste,

Beer {Taco Ilajo de) geb. te Maarseveen 18 Nov. 1838, leeraar aan de H B School te Goes, en sedert 1877 aan deH.B.School met 5-jarigen cursus le Amsterdam schreef (onder het psd. Taco) De gelukzoeker, kamersp., Utr. 1864; Mirt en lauweren , id. Gor. 1865; Losse bladen uit de Geschied, der tvereld, Amst. 1867; Kunstmiskenning, Zaand, 1868; Toch getrouivd, Zaand. 1899; Dagbladen-kritiek en reclame , Arnhem 1876 ; Letterkundige geschiedenis van Duitschland. Arnhem 1879. Voorts vele vertal. in de Klassieken der wereld, oorspr. novellen in verschillende tijdschriften. Schoolboeken voor het Engelsch en Hoogduitsch onderwijs, bloemlezingen, enz. Hij redigeert onderscheiden tijdschriften en richtte o. a. de volgende met of zonder medewerking van anderen op: Bibliotheek van Buitenlandsche schrijvers, Taalstudie, de Portefeuille, Onze volkstaal, Noord en Zuid, De Nieuwe tijd, Weekblad de Amsterdammer , enz.

Beer {Pieter Leonard den) geb. te Schiedam 3 Oct. 1771 . was een geruim aantal jaren ontvanger te Zwolle, waar bij overleed, 5 Jan. 1830, Zijne verzen vindt men verspreid in den Nedet landschen Muzenalmanak.

Beer Poorlugael {Jacobus Catharinus Cornells den), broeder van den voorgaande, geb. te Schiedam 12 Febr. 1775, ijverig voor-

stander van de staatsomwenteling van 1795, bekleedde verschelden aanzienlijke Magistraatsposten en overleed 15 Maart \'1813 als lid van de stedelijke regeering van Gouda. Hij was dichter eiigafuit: Mijne ledige uren, Arnst. 1793; Lierzang aan het volk ran Nederland, Atnst. \'17i)5; Dichtpogingen, Amst. •1799; waarin zijn eersteling De deugd in drie zangen is opgenomen ; Aan den koning en het vaderland, 1809; Nagelaten Gedichten en Verhandelingen, \'s Hage 182(5.

Heer Poortngacl (Diederih Jacob den), geb. IC April WHJ te Leiden (zoon van l^J. L. den Beer en vader van J. C G. den Beer Poortugael), ging in den krijgsdienst en was 1ste Luit. aan de Kon. Militaire Academ., daarna kommandant der vrijwillige jagers der Leidsche Hoogescliool, in welke hoedanigheid hij den eersten steen voor het ge-denkteeken van den gesneuvelden student Beekman legde. Daarna werd hij rijksontvanger te Brummen, toen te Delft, waar hij talrijke afdeelingen van onderscheiden genootschappen hielp oprichten , evenals te Sneek, waar hij later een vrij sterk scherpschutterskorps in helleven riep Hij woonde na zijn pensioen gevraagd en gekregen te hebben, te \'s Gravenhage, waar hij 10Juni 1879 overleed. Hij schreef: Vaderlandsche gedichten. Leid. 1832; Gedichten, Leid. 1838; Verhandeling over het tvenschelijke ran eene meer ligchainehjlce opvoeding in Nederland, Doesburg 1811 ; De Aeneis ran Virgilins, uit een krijgskundig oogpunt beschouwd, Doesb. 1845; j. van Vondel uit zijne kleine gedichten geschetst, Amst. 1850; llelangstellend woord omtrent de bestemming der Groote of zoogenaamde Loterijzaal op het Binnenhof te \'s Gravenhage, \'s Hage 18()i; Verspreide ge-dichten van vroeger en later. Kampen 18()(); Een winstgevend vroawelijl handwerk voor alle standen aanbevolen, Utr. 1870. Voorts gaf hij onderscheiden bijdragen in deu Jlel-gischen Muzenalmanak, den Almanak voor Blijgeestigen, hol Jaarboekje voor de Maatschappij van Weldadigheid, enz.

Keer l\'oortiiguol (Jacobus Catharinus Camelia den), geb. te Leiden 1 Pebr. 1832, ging in den krijgsdienst en werd in 1852 2de luitenant bij de infanterie, in 1850 1ste luitenant en in 18(;2 kapitein. Daarna overgeplaatst bij den Generalen staf was hij sedert 187\'i majoor-directeur van de stafschool, de tegenwoordige Krijgsschool voor Ofllcieren te Breda. Later tot Generaal opgeklommen, werd hij in 1879 Minister van Oorlog, in 1883 Gouverneur der. Kon. Mil. Academie te Breda, en in 1885 Inspecteur van het Militair Onderwijs. Toen deze betrekking werd opgeheven, werd hij in 188(1 op nonactiviteit gestold. Hij schreef: De krijgsgeschiedenis der Ouden , Breda 1859; Hoe moeten de Schutterijen in Nederland worden samengesteld en ingericht, \'s Hage 1862; Neèrlands legervorming bij vermeerdering van militie , \'s Hage 1807; Dilitschlands legeraanvoering in 1870, Breda 1871; Het oorlogsrecht. Breda 1872 (2e dr. 1883); Onze Kustverdediging, Breda 1875; Neêrland\'s belang hij de Conferentiën te Brussel en St-Petersburg, Breda 1875; Amsterdam in staat van beleg, \'s Hage 1878; Levensschets van 1). J. den Beer Poortugael (in de werken der Maatschappij der Ned. Lelterk. te Leiden) 1880; De militaire jurisdictie, 1881; Grondwetsherziening urgent, \'s Hage 1883; Krijgsgebruiken in den oorlog te land en de rechten der neutralen, Breda 1880; over de Onschendbaarheid van den bijzonderen eigendom ter zee en Trochu\'s rede in 1870, artikelen N. Rolt.-Cl.; voorts verscheiden bijdragen in den Militairen Spectator. Ten gevolge van zijn werk over het Oorlogsrecht, werd hij in •187i te Genève verkozen tot Membre auxi-liaire van het [nstitut.de droit international. In de werken van het Instituut over 1875 vindt men door hein in de Fransche taal geschreven bijdragen over de Brnsselsche Conferentie omtrent de rechtsregelen in den van oorlog.

Hccrnacrt [Adolf August), geb. 13 Dec. 1825 te Evergem in Oost-Vlaanderen, vestigde zich als notaris te Alveringern, in West-Vlaanderen, waar hij overleed op 13 Juli 1883. Hij schreef: Verlaten Veldbloemen, Gent, 1851; Mijne ledige Uren, Gent, 1863; \'taal des Harten, Gent, 1877; Schetsen en Beelden, gedichten. Gent, 1878; Knnstdroumen, Gent, 1880,; b\'antazie en Leven, gedichten. Gent, 1882, en verder tal van bijdragen in liet Vlaamsche Taalverbond , de Eendracht, de Vlaamsche School en het Nederduitsch letterkundig Jaarboekje.

itccrN (Jan van) geb. te Antwerpen 22 Febr. 1821. Hij deed zijne Latijnsche studiën en zijne philosophie in het klein Seminarie te Mechelen, legde zich eerst op de Fransche poëzie toe, maar verliet die weldra, om zich aan de Nederlandsche te wijden Gedurende een jaar was hjj leeraar aan het stadscollegie te Mechelen, doch moest wegens oogziekte voor deze betrekking bedanken. Van 18H tot 1849 bekleedde hij het ambt van onderbibliothecaris der stad Antwerpen, Van 18W) tot 1800 was hij leeraar aan de staats Normaalschool te Lier, en sedert 1860 professor aan het Koninklijk Atheneum te Antwerpen, eene plaats welke hij tot heden toe (1887) nog bekleedt. Van 1800 tot 1875 was hij ook leeraar van Nederlandsche voordracht bij de Muziekschool. Sedert 1875 is Jan van Beers tot gemeenteraadsheer van Antwerpen ge-

kozen. Hij schreef; Graef Jan vanChhnay, eene geschiedenis uit de XVe eeuw, Antwerpen, 1846; Frans de Hahkelaer, Antwerpen, 1849; Hij den dood van, Hare Majesteit de Koningin, gedicht, Antwerpen, 18quot;vl; Jonge-lingsdroomen, Antwerpen, 1853; De Minde, Utreelit, 1854 ; Blik door een Venster, Amsterdam, 1855; Zijn ^(pa«e»,z(mo,Antwerpen, \'1855; Lykkrans voor Tollens, Amsterdam, 1856; Bij de 25e verjaring van \'s Konings inhuldiging, (bekroond door hel staatsbestuur), Brussel, 1857; /yceensieeWt\'/j,Amsterdam, 1858; I)c Stoomsleper (bekroond door de Academie van België) Brussel, 1859; Martha deZinne-looze, Amsterdam, 1859; Jacob van Maerlant, (bekroond door hel staatsbestuur) Gent, J86Ü; Gevoel en leven, Amsterdam, 1869; Jan van Beers\' Gedichten, prachtuitgave. Gent en Amsterdam, 1873, 2 deelen; Jan van Heers\' gedichten, volksuitgave, Amsterdam, 1879; Een Droom van \'t Paradijs, Antwerpen, 1883; Rijzende blaren, Foezie, niet penteekeningen van Jon van Beers zoon, (bekroond door het staatsbestuur met den vijfjaarlijkschen prijs) Gent en Hollerdam, 1883; Jan van Beers\'gedichten , volksuitgave, Gent en Botterdam, 1884; Feestzang hij het openen der Werdd-tentoonsteHinij, Antwerpen, 1885; Toespraak hij de onthulling van Hendrik Consciences standbeeld op 13 Augustus 1883 te Antwerpen _l Antwerpen, 1883 üp onderwijskundig gebied leverde van Beers; Nederlandsche spraakleer, Lier , 1852 ; Handleiding tot het onderricht der Nederlandsche spraakleer, Brussel, 1864; Grondregels der Nederlandsche spraakleer, Brussel, 1864; Oefeningen op de grondregels der Nederlandsche spraakleer, Brussel, 1864; Keur van proza- en dichtstukken, Tweede lees- en leerboek voor de studie van den Nederlandschen stijl, Gent en \'s Graven hage , 1872; Het Vlaamsch in hel onderwijs. Redevoering uitgesproken in den gemeenteraad van Antwerpen, Antwerpen, 1876; Het hoofdgebrek van ons middelbaar onderwijs, Gent, 1879; Keur van proza- en dichtst likken. Eerste lees- en leerboek voor de studie van den Nederlandschen stijl, Antwerpen, 1880; Voorhof der letterkunde. Lees-en leerboek voor lager en middelbaar onderwijs , Antwerpen, 1885.

Beeritteoher (Louis Henri), ge\'i. 15 November 1H36 te Amsterdam, waar hij van 1850 tol 1H55 werkzaam was bij de redactie van liet Handelsblad, van 1856 lot 1857 was hij hoofdredacteur van den Standaard des Volks, later eenigen tijd van de IJ- en Am-stelbode, en sedert 1863 lot nu toe is hij bij de redactie der Nieuwe Rotterdamsche Courant. Zijn eerste pennevnuhlen verschenen in 1852 in de Keur van Mengelingen te Amsterdam. Daarna gaf bij verschillende bijdragen in tijdschriften, opstellen in dag- en weekbladen, deels novellen , deels historische bijdragen , in den regel naamloos of onder het pseudon. van Nemo. In 1854 was hij mede-oprichter van het tijdschrift Volks-be-sehaving—Volksheil, Tijdschrift ter bevordering dor zedelijke en verstandelijke belangen des volks en zijner beschaving duor het verspreiden van nuttige en aangename lectuur, 5 jaargangen , Amst. 1854—1858. Hij schreef ook; De Klok, Isfc serie I — 16c gelui, 1858, 2« serie 1 Vie gelui, 1859, Amsterdam; wel te onderscheiden van de Klok, welke in 1854, doch slechts tot het 7e gelui uitgegeven , en aan Mr. J. van Lennep toegeschreven werd. In 1861 gaf hij verschillende vlugschriften over het looneel, verder; De penvoerder der koloniale reactie, Een woord tot voorlichting der publieke opinie; De staatkundige horoscooptrekker, opgedragen aan den lieer F. A. van Hall; Openbare brief aan Commissarissen van het Nieuw Dagblad van \'s Ha ge naar aanleiding hunner advertentie tot verdediging van den hoofdredacteur der Courant. Allen te Kampen in 1862 gedrukt; Vliegende blaadjes. Politiek van den dag, 1ste serie, 16 November; De koloniale kwestie in verband met de verwerping der eerste kamer van hoofdstuk IX der Staats-begrooting, 1863; Nederland onder den constitutioneel monarchalen regeeringsvorm, over-zigt der staatkundige geschiedenis van ons land sedert 1813, 3 stukken 1864; Rede en regt, Tijdschrift, gewijd aan de verspreiding van denkbeelden van vrijheid en vooruitgang, 1866; Beschouwingen over sociale en politieke onderwerpen, 1867. Onder zijn eigen naam gaf hij uit; De staatsinrichting in Nederland. Handleiding tot zelfonderricht, Kampen 1875.

Bccrta Jr. (Jacob), gaf in 1778 te Groningen een bundel gedichten uit, getiteld;

Proeven van Gedichten.

Bceteinc (Willem) geb. te Tienen 17 April 1837 ; was vroeger paler-aalmoezenier in het Ursulinenklooster te Lochem en is thans priester te Antwerpen. Behalve eenige Fransche werken schreef hij; De martelie van sint Ursula en hare elfduizend maagden, naar de laatste opzoekingen opq steld. Een Westvlaamsch geschiedkundig verhaal, Brugge, 1873.

Beet» (Mr. Johun), een bloedverwant van den bekenden Rombout Hogerbeets, wiens gevangenschap op lioevestein hij dikwijls door zijn bijzijn opvroolijkte , geb. te Hoorn in 1600, promoveerde in 1626 m de rechten, was eerst Fiskaal op de kust van W.-lndië, later Ordinaris Advocaat der Admiraliteit van West-Friesland en het Noorderkwartier te Hoorn, waar hij in 1668 overleed. Fran-Qois Adriaansz. Piëns gaf zijn gedichten uit;

Dichtkunst van verschelde stoffen, Hoorn 161)8. Dit werk beval eerst twee tooneel-spelen Daphne en Melissa, dan Mengelrijmen, waaronder Droonisinbeeldinu verschenen in den slaap, toen ik hij Neef Hoogerbeets op Loevenstein zat. Daarop volgt; Voijaiie na de kust van IV. I. doen hij als Fiskaal voer op d\'Admiraal Geul. Pater, en eindelijk; Liedt-boeck van verschelde stoffen.

BeetN (Nicólaas) geh. te Haarlem 13en Sept. 1814, promoveerde te Leiden in de theologie, werd in 1840 pred. te HeeniKtede (waar hij tweemalen eene beroeping als Hoogleeraar in de godgeleerdheid van de Kaapkolonie tot hem gekomen , afwees) en in 18ó4 te Utrecht. Sedert dien tijd is hij in die gemeente werkzaam gebleven, totdat hij in 187i aldaar tot hoogleeraar in de kerkhistorie aan de hoogeschool werd aangesteld. In 1884 werd hij emeritus en bleef sedert te Utrecht wonen. Hij be^on zijne dichterlijke loopbaan met een liik-zang op Mevrouw Bdderdijk in den Muzenalmanak van 1831, leverde vervolgens vertalingen uit Byron en Walter Scott in Westermans Verzameling van Uitheemsche Vernnften. Sedert IS\'ii verschenen van hem de volgende werken: Jose, een Spaansch verhaal, Haarl 1834; de Masquerade [S) Febr. 1835), Haarl.; Kuser, een verhaal, Haarl. 183G; Guy de Vlaming, een verhaal, Haarl. 1837; Spreken , lets ten voordeele van het Groninger Instituut cour Doofstommen, Haarl. 1838; ,V. Anslljn Nz , Een woord aan allen die den Uraven Hendrik gelezen hebben, Haarl. 1838; Gedichten, Haarl. 1838, (3edr. 1855); liymbijbel, Haarl, 1839, {herdr. 1862); Cumera obscura, onder het psd. Hildebrand, Haarl. 183!), (14e dr. Royaal 8vo. 1886). Dit werk is geheel of gedeeltelijk in bet FVansch Engelsch en Hoogduilsch vertaald. Proza en Poezy , Verzamel in / van verspr. oust, Haarl. 18t(); Ada van Holland, een gedicht, Haarl \'18iO; Leven en karakter van J. II. v. d. Palm, Leiden 18W (ti\'s aangehuwde grootvader); Een Paaschgezang, Haarl, 1815; Troost der armen, een lied, Haarl. 1845; Herinneringen en indrukken van een kleinen uitstap naar Londen in Mei 18i7, Amst. 18K); Dichterlijke. Verhalen en Navolgingen van Huron, 2 din , Haarl. 1848; Korenbloemen, Haarl. 1853; I\'aidus in de gewichtigste oogeublikken van zijn leven en werkzaamheid, Haarl. (1ste druk 1853 , 3e druk 1859); Ver-voozingen op letterkundig gebied , Haarl. 1851, (2e dr. 1873, 3e dr. 1883); Nieuwe Gedichten, Haarl. 1857, (herdr 1873|; Verscheidenheden, meest op letterkundig gebied, een \'rijdschrift op onbepaalde tijden Haarl 1858—71 ; Gesprek met Vondel, naar aanleiding van\'t hem toegedachte standbeeld, Haarl. 1861; Ver-Strooide Gedichten uit vroeger en later tijd (1831—61), 2 dln., Haarl. 1862; Aan mijn landaenooten op den IHdeu Juni 1865, Utr. 1865; Een vaderlandsch lied op het veld hij Heiligerlee, Utr. 1868; Madelieven, nieuwe Dichtbundel, Haarl. 1869; Jacob van Lennep, in \'t 4de St. der Verscheidenheden, Haarl. 1869 ; Feestcantate bij de onthidling ran het Nationaal gedenkteeken van 1813, Utr 1869; De onthulling van het monument te Heiligerlee, Gron. 1873. Geschenk aan jonge lidmaten der gemeente van Christus, Utr. 1872 (4e dr. 1886); Gezangen van Geka. Utr, 1872; Op den dag der bevestiging, Utr. 1872; De kinderen der zee, gedichten bij gravuren naar J. Israels, Amst. 1872 ; De kruiswoorden , 7 lijdenspreeken , Amst. 1873; Een woord der schrift over rijken en armen , Amst. 1873; Tc Alkmaar 3 Oct. 1873, redevoering, Haarl 1873; Gesprek over letterdieverij, nivvlging en oorspronkelijkheid, en andere opstellen, Haarl. 1873; Kerstavond, Troost dquot;r armen , Amst, 1873; Kerstzegen, Amst. 1873; Gedichten in Neêrlands nieuwe kunst (in vereeniging met Hasebroek, ten Kate, Laurillard e. a.; Amst, 1873; Pansch-vreugde, Amst. 1874; Tabitha, Utr. 1874; Een berijmde, vertaling der godsdienstige en zedelijke zangen voor kinderen van Is. Watts, Utr. 1874; De wijsheid die van boven is, Utr. 1875; Karakter, karakterschaarschte, karaktervorming , redevoerig, Utr. 1875; Zelfsver-heer lij king , Utr. 1875; Ter gedachtenis van Otto Gerhard Heldring, Utr. 1876; Groote mannen en ware grootheid., redevoering, Utr. 1878; Lectuur voor het ziekenvertrek. Amst. 1879 ; Al de gedichten van Anna Roemers Visscher, 2 dln., Utr 1881; Sparsa, Verzameling van verstrooide opstellen en geschriften , Amst. 1882; ie moet veranderen? Amst. 1882 ; Orgelinwijdinr/ op Paasc/imorgen in de Buurkerk, Utr. 1883; Nog eens Najaarsbladen (1880—4) Gemengde gedichten, Leid. 1884, Gedenkboek, Leid. 1885; Feestcantate bij de viering van het 250-jarig bestaan der Utr. Hoogeschool, Utr. 1886. Voorts gaf B. een viertal preekbundels en andere stichtelijke werken uit, waaronder het tijdschrift Stichtelijke Uren , waarvan een herdruk ver-sclieen in 8 dln., Amst. 1873, en bezorgde hij een nieuwe uitgave van Starings en Bo-gaers\' Gedichten. Zijn gezamenlijke dichtwerken (1834 ■ 1884) waaraan zijne verspreide en onuitgegeven gedichten wer en toegevoegd , zijn in 1885 te Leiden en Rotterdam uitgegeven¹

HccIm (Piet er) geb. te Pnrmeiende, 26 Aug. 1827 .predikant bij de Hervormde gemeente te Zijbekarspel. Hij schreef de volgende werkjes voor rederijkers: De Hurg-rrouw van Alencon, Historisch dramatische Schets, Nieuwe Niedorp 1863; Brinio, Hist, dram. Schets (.Vaar van Lennep\'s Onze Voorouders), N. Niedorp 1864; Het hooge verlaagd

en het laf/e verhoogd, N. Niedorp 1865; Het morgenrood van den vrijheidsdag of De Overgang van Enhuizen in ligt;72, N. Niedorp 18t)5; Vergelding, N. Niedorp 18()5; Zes nulsvoorlezingen, N. Niedorp 1808; Eendracht maakt macht, Hist. Dram. schets, Enkhuizen 1872; Strijd- en Zegepraal of het ontzet van Alkmaar , 1873; Treilde, de Pandoeroverste, Gouda; De Petroleumhoeve, Gowda.-, De molen in het Schwarzwald en een edelmoedig man. Twee verhalen voor de jeugd, Gouda 1880; De ring der hertogin, Gouda 1880; De zilvervloot., Een geschiedk. verhaal, Gouda 187!); Feestcantate bij gelegenheid der landbouwtentoonstelling te Purmerende 1885. Verder vertaalde hij eene menigte werkjes voor de jeugd uit het Fr, en Hoogd.

SègncM (Lambert le). Zie Megutn (Th. J T).

Beguin (Theodore Jean Pierre) gel), te Amsterdam 1 Juli 18:!!), vertaalde onder het pseudoniem Lambert le Bègues verscheiden tooneelstukken en schreef\'onder zijn eigen naam*. Michael Kohlhaas en Godfried van Polioen (tooneelstuk) Amst. 1871. Hij overleed 27 Febr. 1869.

Ueliucgcl (Pieter) geh. te Tliieit in West-Vlaanderen, \'28 Aug. 178;); eerst wilde hij monnik worden, doch huwde en werd prl-vaatleeraar te Vive St. Bavo in West-Vlaanderen , daarna kostschoolhouder te Thou-rout, waar hij eene inrichting vestigde, welke door geheel België spoedig beroemd en zeer gezocht was. Reeds in 1807 was hij tot bestuurder van eene normaalschool voor onderwijzers benoemd, doch had hiervoor bedankt. Hij stond in hoog aanzien bij Willem I, vooral wegens zijn eerst te noemen werk. In 1836 werd hij hoold-steller van een tijdschrift voor onderwijzers, cn bleef dit tot 1852 Hij overleed te Brugge 11 December 1857. Behalve eenige werken over Latijnsche en Fransche taal schreef hij: Neder day tsche spraekkunst, 3 deelen , Brugge, 1817 ; Korte verhandeling over de deelen der rede, getrokken ugt zgne Fransche spraekkunst, Brugge: Theodor, of den deugdzamen scholier , Brugge, 1835 ; Tgd-wgzer voor het schrikkeljaer 181*2, waerby gevoegd zjn de honderd figuren der geheugenis-\'kunst; Tydwyzer voor het Jaer 1813, enz.; Antwoorden van den Mechelsehen Katechismus; Verhandeling over de Vlaemsche spelkunst, byzondetiijk ingerigt ter beslissing van de geschilpunten der geleerden omtrent de spelling, Brugge, 1838; Tijdschrift voor ouder-wyzers, uitgave onder het toezigt van het staetsbestuer , Brugge 1812—52; Drie boek-deelen van beredeneerde leerwijze; Drie boek-deelen van bijdragen; Drie boekdeelen van officieel gedeelte.

Bcijer (G er rit), verdienstelijk lid van het genootschap Kunstliefde spaart geen vlijt te \'s Hage, liet ten behoeve van zijn vrienden in 1771 te \'s Hage een dichtbundel drukken, getiteld: Dichtgewyde Mengelingen voor zijne vrienden, bestaande meestal uit gelegenheidsverzen.

iieijt\'r (J. C.), was in der tijd leeraar aan de Militaire Acad te Breda en woonde later te \'s Hage. Van zijne hand verscheen: Gedenkboek van Neêrlands watersnood in 18^5, 2 dln , \'s Hage 1826; Krijgskundige Aardrijksbeschrijving, 3 dln., Nijm 1834-37; Handleiding tot den Nederlandsehen stijl, 2o dr., Rott. 1825, 5e dr., 1854; Geschied- en Aardrijksk. Beschrijving van het Koningrijk der Nederlanden enz., Dev. 1813 ; Leerboek der Algemeene Aardrijksbeschrijving, \'s Hage en Amst. 1816. Voorts eenige schoolboeken.

Ueijcrcii (Ernestine van). Zie Tornaar (Mej.).

Hpijcruian (Hugo) gel). 5 Febr. 1791 te

Rotterdam, studeerde in de rechten en letteren te Leiden, deed eene reis naar N. Amerika, om aldaar een proces te voeren, keerde twee jaar later terug, werd advokaai in zijn geboortestad , doch legde in 1827 zijne praktijk neer en vestigde zich metterwoon op \'den Boekhorst in Gelderland. Twee jaar later benoemde de koning hem tot leeraar voor geschiedenis nn aardrijksbe^: schrijving aan het Kon Instituut der marine te Medemblik. In 1831 zeide hij deze betrekking vaarwel voor het hoogleeraarsambt in taal en geschiedenis aan het Atheneum te Deventer, van waar hij in 1889 naar Amsterdam vertrok , om den hoogleeraar van Kampen op te volgen; hij was er tot 1865 werkzaam. Vier jaar later trok hij metterwoon naar \'s Gravenhage, waar hij 13 Juni 1870 overleed. Zijne werken zijn: Over het schrijven van de geschiedenis der Nederlanden, \'s Hage 1831; Óver de noodzakelijkheid, om de studeerende jongelingschap reeds vroegtijdig eene grondige kennis mede te deelen van de taal, letteren en geschied, des vaderl, Dev. 1830; Redevoering ten betooge. dat het geenszins de Engelschen zijn, zooals Montesquieu zegt, maar de Nederlanders, die ter zelfder tijd de drie gewichtige zaken, de godsdienst, de vrijheid \'en den handel ten meesten maat-schappelijken nutte wisten aan te wenden, 1839; Met wat hart hebben de Staten van Holland cn Oldenbarneveld den graai\' van Leycester in 1585 uit Engeland verwelkomd, in deVad Letteroef., 1846; Oldenbarneveld, de Stalen van Holland en Leycester in 1585 en 1586, Dev. I8i.7. Voorts nog verscheiden redevoeringen, verhandelingen en voorlezingen in den Overijselschen Alm. voor O. en

L., in de Vad. Letteroefeningen , in de jaarboeken van het Kon. Inst, cn in de Werken der Maatsch. tot Nut van \'t Algen.

lleijprinaii (Hugo), geb. te Deventer 19 Sept. 183(), die in den krijgsdienst trad en in 1856 \'2o luitenant bij de arttillerie werd. Twee jaren daarna werd hij 1ste luitenant en in 18(i7 kapitein bij de rijdende artillerie, terwijl hij daarna toegevoegd werd aan Z. Iv. li prins Alexander der Nederlanden Thans is bij als Lt, kolonel gepensioneerd. Van hem werd onder het psdniem Glnuor in 1871! te Rotterdam opgevoerd een looneel-spel in 4 bedrijven Uitgaan getiteld , en in 1874 te Amsterdam Zijn Geheim, .drama in drie bedrijven. In de Gids voor 1871 schreef hij Beisherinneringen.

II i\'i j I (Hendrik Zeger de) geb. te Garderen o/d Veluwe iJ7 Jan. 184!), werd voor het onderwijs opgeleid en was achtereenvolgens hoofd der bijzondere school te Zwartsluis en te Nieuwenbrug a,\'d Rijn, daarna gouvernements-onderwijzer in N. Indië eu thans met verlof hier te lande te Elburg. Hij schreef: Leren cn bedrijf der Oranjevorsten, Amst. 1874; tussch\'en 1874 en 77 verschillende kinderwerkjes voor school en huis; De Houtberg, Harderwijk 1882; Moeder en zoon, Sneek 18ft2; üe hut ran den scheper, Amst. 188ö; Hannes de zinger, Amst. 1885; allen Veluwsche novellen. In 1880 en 1881 gaf hij geregeld wekelijksche bijdragen meest kunst en politiek betreffende in de Indische Polichinel, welke onder redactie van Mr. I^J. Brooshooft te Samarang verscheen, doch na \'t vertrek van dezen laatste naar Europa, opgeheven is,

Bcijncn (Gijshertus Johannes Willem Koolemans) geb. 2\'2 Mei 1848 te \'s Gravenhage, genoot eene militaire opvoeding en is tegenwoordig kapitein der Infanterie in garnizoen te Nijmegen. Hij schreef: De kenmerken van desertie. Eene militair-rechterlijke studie, Breda 1882; Desertie. Antwoord op de kritiek van den hoogleeraar H. ran der Hoeven, Breda 1884; Handleiding ten dienste van het onderwijs in het militair recht voor aanstaande, officieren van de landmacht hier te lande en in Aederlandsch Indië, Breda 1885.

Jtfijnigt;ii (Laurens Iteinhart Koolernans) geb. 11 Maart 1852 te \'s Gravenhage, broeder van den vorige, ontving zijne opleiding bij de Marine, maakte als Luitenant 2e kl. de reizen naar de Noordpool mede met liet Engelsche schip „Pandora.quot; Hij ging daarna naar O. Indië, waar hij op de reede van Macassar 11 Nov. 1879 overleed. Hij schreef reeds in den almanak der Adelborsten in 1877 eene bijdrage, getiteld: Hen groot man. Herinnering aan den Vice-Admiraal Jan Evertsen, gesneuveld in ICIütJ. Na zijn tochten met de „Pandort«,quot; gaf hij uit: De reis der Pandora, naar de Noordpoolgewesten in den zomer van 1875, Amst. 1871) en als bijblad van hel Tijdschrift van het Aardrijksk. Genootsch.: De reis der Pandora in den zomer van 1870, Amst. 1877. Hem werd kort daarna do leiding van de tochten met de „Willem Barentsquot; naar het Noorden opgedragen; hij schreef toen eene voorrede voor een Engelsch werk over de reizen van W. Barents in de Itie eeuw, en als bijblad van bovengenoemd lijd-schrifl: Uitrusting cn reis van de Willem Barents in den zomer van 1878, Amst. 1879. In de Gids van 1879 verscheen van zijne hand : In \'t kraaiennest.

Mckc (D. van) schreef: Den lof der letteren, door raadselen voorgesteld, Middelb. 1725.

itekker (Balthazar) \'geb. te Metslawier in Friesland 2ü Maart 1034, studeerde te Groningen en te Franeker en was achtereenvolgens predikant te Uoslerliltens, Franeker, Loenen aan de Vecht, Weespen Amsterdam, waar hij in 1692 ontslagen werd. Als ijverig aanhanger van Descartes had hjj veel onaangenaamheden te verduren; doch dit schrikte hem niet af in het bestrijden van allerlei bijgeloof en vooroordeelen. Met dat doel schreef hij onder het pseudoniem: Jan Adolfs een werk getiteld: Waare oor-spronck des Satans, Leeuwarden, en daarna onder zijn eigen naam De betooverde wereld, Leeuw. 1091, verscheiden malen herdrukt, \'t laatst te Deventer 1790, waarin hij den invloed des duivels op den mensch ronduit ontkende, en het bestaan van spoken en tooverheksen bestreed. De uitgave van dit boek kostte hem zijne betrekking: hij werd als predikant afgezet, doch behield zijne wedde. Hij stierf te Amsterdam 11 Juni l(i98. Behalve vele godgeleerde werken, met wier opnoeming wij ons niet zullen bezig houden, bestaat er van dezen man nog eene Gerijmde Kinderleer of Kort Begrip van den Nederlandschen Catechismus tot behulp der memorie, voor de kinderen en eenvoudigengerijmd, te vinden achter zijn Eriesche godgeleerdheid. Voorts vindt men nog eenige verzen van Bekker in de Rijmwerken van, Dirk Schelte.

itekker (Elisabeth) geb. te Vlissingen 24 Juli 17:18, trad uog zeer jong zijnde in den echt met den Heemster predikant A. Wolff, dien zij in 1777 door den dood verloor. Na dien tijd leefde zij te zamen met hare vriendin Aagje Deken, eerst in de Rijp, later in de Beverwijk, op het aangenaam gelegen

£

buitentje Lommerlust, Gedurende de noodlottige burgertwisten der jaren 1785—87 kozen de beide vrouwen de zijde der Patriotten , ten gevolge waarvan zij, na de komst der Pruisen, den vaderlandschen bodem ontweken en naar Trevoux in Frankrijk togen. Gedurende liet Schrikbewind van Robespierre liep E. Gekker, onder meer inwoners van Trevoux, gevaar haar hoofd onder de guillotine te verliezen, doch hare tegenwoordigheid van geest en gevatte antwoorden redden haar het leven. Bij de omwenteling van 1795 keerden de béide vriendinnen in liet vaderland terug, inaar een valsche vriend, wien zij bij haar vertrek haar niet onaanzienlijk vermogen toevertrouwd hadden, had dit tijdeni hare uitlandigheid ontvreemd. Zij vestigden zich nu in den Haag en moesten met schrijven en vertalen haar sober brood verdienen. Na do drie laatste jaren met ziekte en pijnen geworsteld te hebben, stierf Getje 5 Nov. 180i, in de armen van hare boezemvriendin eu word, volgens hare begeerte te Scheveningen begraven. Deze dichteres en romanschrijfster gaf do volgende werken in \'t licht: liespie-(jdingen over het genoegen, leerdicht met een aanhangsel van vijf dichtmatige brieven, aanwijzende de weg tot het ware genoegen, Hoorn 17(1 i; Bespiegelingen oner den slnqt der Hechtheid, den Val eu den gerullen mensch. Hoorn 17(15; YValcheren in \\ zangen, Hoorn 17(511; Proeven ran Mengeldichten, Hoorn, 17Ü9; Lier-, Veld- en Mengelzangen, Hoorn 1772. Voorts twee poëtische brieven; Jacoba can Beijeren aan Frank van Horstelen, Hoorn 1773 en Arnold Oeesteranus aan Marie van Reigersbergen, Hoorn 177.quot;gt;. De hekeldichten : Onveranderlijke Santhorstsche Geloofsbelijdenis waarachter do Mennet en Dn-mineéspraik (beide zonder naam) eu Aan mijn geest, Hoorn 1774; Beemster Winler-Baitenleven, Amst. eu\'s Huge 1778; Proeven van JJichtlievende kleinigheden en uits/xmninc/ van den geest, \'s Hage 1781); De Natuur is mijn zanggodin, \'s Hage 17811; Mengelpoezie, 3 dln., Amst. 1785; Vertrouwde brieven, \'s Hage 18UU en Geschriften eener bejaarde vrouw, Ü dln., \'s Hage 180:2 Gezamenlijk met hare vriendin Aagje gaf zij uit Oecono-mische liedjes, ;i dln., \'s Hage 1780, zijnde gezangen voor deu dienstbaren staud, meerendeels van Aagje ; Brieven over verscheidene ouder werpen, li dln., \'s Hage 1780; Historie van Jufvrouw Sara Burgerhart, i dln., \'s Hage 178:2, 4e dr. 1880; XL stuks fabelen, met even zooveel plaatjes, \'s Hage 178i; historie van den heer Willem Leevend, 7 dln., met een 8sto dl. als aanh., \'s Hage 1784; Brieven van Abraham lilankaarl, 3 dln., Breda 1788; Gesprekken met Emilia, Breda 1788; Dichterlijke Wandelingen door Bourgondii, \'s Hage 1789; De gevaren van den Laster in brieven. \'s Hage 1792; Fabelen voor de Nederlandiche Jeugd , \'s Hage en Amst. 179*2; Historie van Cornelia Wildschut of de gevolgen der opvoeding, 6 dln., Amst. 1793—90; Gedichten en Liedjes voor het Vaderland, \'s Hage 1798; Poëtische werkjes, 6 stukjes. Utrecht 181)1; Iets voor ouders en kinderen, Leyden 1805. Bovendien vertaalden zij vele\' werken uit het Fransch, En-gelsch en Hoogduitseh, en schreven vele losse gedichten, vooral naar aanleiding van de gebeurtenissen van den dag.

llclga (Ensebius) ZieTijilemnii (H.W.)

Hcliiifnnto (Jozef Justus) werd geb. te \'s Hage, 11 Maart 1812; hij bekleedde geen publieke betrekking, maar wijdde zich van zijn vroegste jeugd aan de létteren, de geschiedenis en de staatkunde, inzonderheid aan do buitenlandsche politiek (Jok beoefende hij de nieuwe talen met name het Fransch. Jaren lang schreef B. de buitenlandsche politiek in \'t Handelsblad en in \'t liaagsche Dagblad (vóór 1803), en bewerkte hij uitsluitend het politieke overzicht van Nederland in de Annuaire van de Revue des deux Mondes. Hij overleed te \'s Hage 2 Dec. 188-2. In 1810 verscheen te \'s Hage van hein een Leven van Mich iel Adriaansz. de Rugter, 2 dln met pl. Jlerinnerinqen, openbaarmaking van het verhandelde in de vergaderingen der St. Generaal, \'s Hage 1880 (niet in den handel). Voorts vindt men van B. verschillende letterkundige studiën zijner jeugd in de werken van Oefening kweekt \' kennis. Ook op koloniaal gebied vindt men van hem bijdragen in het Fran-sche tijdschrift: Moniteur des Indes Orien-tales ei Occidentales, \'s Hage 18i0 -49.

Bclinfnnte (Jozef Cohen) geb. te Amst. 20 September 1830, was eerst klerk op een dagbladbureau, daarna typograaf, medewerker van het Amst. Handelsblad, de Haagsche Courant, van 1873-83 hoold-redakteur van het Weekblad voor Israëlieten. Thans is hij sinds 1880 redacteur bij Reuters telegram-compagnie en sedert 1871 medewerker aan net Paleis van Justitie Hij schreef: Kijkjes in de rechtszaal. Verhalen ontleend aan de buitenlandsche rechtspleging. Amst. 1883. Verder vertaalde hij een paar romans uit het Fransch en gaf een aantal artikelen in periodieke geschriften.

Bel kuin (Klaas van) geb. te Leeuwarden 13 Juli 1811, was eerst bakker en is thans koster der Groote Kerk aldaar. Bovendien is hij geëxamineerd Godsdienstonderwijzer. Hij schreef behalve vele brochures eu werken op theol. gebied : De christelijke bode, schetsen uit het leven, Leeuw. 1854; De kerken onder het kruis, schetsen en beelden uit

de gesch. der Fransche protestantsche kerk, Leeuw. 1857; Geloof, Hoop en Liefde, vhris-telijke wouwenheelden uit de geschied. der kerk, Üe dr. 18n8 ; Anekdoten of geschiedk. bijzonderheden uit het leven ran beroemde mannen ten tijde der kerkherrorming, Leeuw, 1861; Uit het leven , Schetsen uit de achterbumien, Leeuw 18ü9, Lie dr. 187!2 ; Schetsen uit het leren (vervolg op de achterbuurten), Leeuw, 1872; Een blik op den Rijn, zijn boorden, bergen en dalen (Reisherinnering), Leeuw, 1873.

_ Hcllamy (Jacobus) gel), te Vlissingen 12 Nov. 1757 uil onaanzienlijke ouders; zijne moeder reeds vroeg weduwe zijnde, wilde van haai\' zoon een bakker maken. De hoogleeraar Te Water en nog eenige andere lettervrienden den gunstigen aanleg van Bellamy opgemerkt hebbende , gaven hem een betere opleiding ; hij leerde Latijn en kwam daarna aan de hóogeschool té Utrecht als theol. student. Hier geraakte hij in kennis met vele jonge lieden van kunde en smaak, waaronder de bekende J. P. Kleyn. Gedurende zijn verblijf aan de academie had B., die ook lichamelijk sterk ontwikkeld was, de roekeloosheid een pennemes door te bijten en het ongeluk het stuk door te slikken. Dit veroorzaakte hem aanvankelijk veel pijn, en ofschoon hij er later niets meer van gevoelde, heeft dit stuk pennemes hoogst waarschijnlijk zijn dood bespoedigd. Anderen schrijven zijn dood toe aan de gevolgen van het schaatsenrijden (11 Maart 178(i). Na eenige bijdragen in de l\'ost van den Neder-Rhijn en in de Vad. Letteroefeningen geleverd te hebben, gaf hij de volgende werken uit: Vaderlandsche Gezangen ran Zdandus, 1782; Gezangen mijner jeugd, Amst. 1782; Gezangen van J. Bellamy, Amst, 1785. Voorts vindt men nog menig dicht- en prozastukje in de Vroeven voor het verstand, den smaak en het hart, 3 st., Dordr. 1791 en in het Taal-, Dicht- en Lettcrk. Kabinet van G. Brender a Bran^is, Amst, 1781—84, In 181(1 gaf A. Loosjes te Haarlem zijn Gedichten uit, waarvan in 1842 een 3e druk verscheen.

Helle (Jan van) onderwijzer te Haarlem, in de eerste helft der 18e eeuw, legde zich bijzonder op het Nederlandsch toe en maakte eene zonderlinge spraakkunst op rijm , get.: Korte Wegwijzer ter Spel-, Spraak- en Dichtkunde tot gemak voor t geheugen van Ouden en Jongen in Nedcrdi/i/tsche Dichtmaat gebracht, Haarl, 1718. Nog beslaan van hem: Davids Psalmen berijmd, Haarl. 1733; Korte Schets der Nederd. Spraakk., Haarl. 1755; Eenige gedichten , nagelaten door ./■ run Helle, uitgeg. door eenige liefhebbers der dichtk unde, Haarlem 1750.

JBellemant* (Daniel) 1G40 geb. te Antwerpen en 12 Februari 1074 overleden óds pastoor te Horsen. Hij heeft twee bundels met liedekens nagelalen, get.: liet Cgtherken van Jezus, speelende sestigh nieuwe Liedekens op het groot Jubille van het 11. Sacrament tot Brussel, Brussel, 1070; Den lieffelijken Parad gsvogcl tot Godt omhoog vliegende, 1683, Ode dr., Brussel, 1080.

llelIeiiM (Peter Jacob) kundig muzikant en meest geliefde gelegenheidsdichter der stad Lier, waar hij geboren werd in het jaar 1800 en overleed op 28 September 1858. In druk verscheen van hem: G laf ar en Zaida, of de bouwvallen van Babyloniën, geschiedkundig looneelspel in verzen, Lier, 1840; Broeder- en Zusterliefde, historisch looneel-stuk in vijf bedrijven. Lier, 1841; De ware vlijt, bekroond looneelstukje in één bedrijf. Lier, Mil; Gedichten voor de jeugd, Lier, 1842; Dicht- en Prozastukken, Lier en Brugge.

Bellet (Jan) in de eerste helft der 17e eeuw boekdrukker te leperen , waar hij in 1020 factor was der Rederijkerskamer De Rosieren. Hij schreef de tooneelspelen: Wenceslas , 1032, David en Betsabée, 1035; en de blijspelen: Francasso en Florette, en Monsieur Lappe en Juffrouw Warmoes.

Helmoiite (B. E. C.) schreef: Neerlandsch West-indië in zijn belangen en Dr. W. R. van Hocvell in zijn Slaven en Vrijen, Leid. 1855; Over de hervorming van het regeerings-stelscl in Nederl. West-lndië, Leid. 1857.

Bemtlen (Jaak van den) geb, te Antwerpen, 21 Februari 1828, waar hy reeder en vischhandekar is. Hij nam van jongsaf deel aan de Vlaamsche Beweging en schreef onderscheiden novellen in den Volksalmanak, welke door het „Vlaamsch gezelschapquot; te Antwerpen werd uitgegeven, In dien voor 1856 vindt men b.v. Eene ongelukkige familie: Het Taalverbond bevat van hem: De Ramp, 1854, Van 1870 tot 1872 zetelde van den Bemden in den gemeenteraad zijner geboortestad en sedert 8 Juli 1884 is liij Senator voor het arrondissement Antwerpen.

Jl(■■uilen (Jan Jacob Philips van den) geb. te Antwerpen 21 October 1841, ontving zijn onderwijs aan de middelbare school en het atheneum zijner geboortestad, waar hij thans sedert 1850 expediteur is, terwijl hij zich in zijne vrije uren bezig houdt met het doen van geschiedkundige nasporingen. In het Antwerpsche tijdschrift: De Vlaamsche School leverde hij bijdragen en afzonderlijk gaf hij uit: De Familie Galle, plaetsnydèrs van het laetst der X Vle en de eerste helft der XVUe eeuw, Antwerpen, 1803,

BciiioIinaiiH (Peter Jozef\') geb. 10 November 1785 te Overpelt, in Limburg, werd krijgsintendant en overleed le lirussel op 1 Jimi 1836. Van hem verscheen: 1k-mint elkander, Brussel; on Bemint God boven al. Eenvoudige vertelsels, Roeselare, ISliO.

ucinincl Suyok (Cornells Johannes van) geb. te \'s Gravenliage 3U Nov. 1839, was eerst predikant te Welsum bij Olst en staat thans te Keppel. Hij schreef als student onder hel pseudoniem van Marius losse gedichten , als: Vrouwenliefde en vrouwenleed, Een dag op den Karmel, gedicht, Leiden 1882, en onder zijn eigen naam: De Horse, een Roman, Arnh. 1872.

BcinnicI (Abraham van), geb. tejAmers-foort in 1703, was klerk ter secretarie aid. en overleed in 1781.. Hij schreef: Beschrijving der stad Amersfoort, Ütr. \\Hrl, 2 dln. met pl.

Mciiimclcu (Johannes van) (1755 — 1808) geb. te Uell\'t, kostschoolhouder te Leiden, waar hij overleed. Behalve veel schoolboekjes \'gaf hij verscheiden gelegenheidsgedichten in \'t licht, waarvan men een opgave kan vinden in den catalogus der Maatscn. der Ned. Letterk. I p. 301.

Ucininelcn (Abraham van) geb. te Delft 27 Mei 177\'J, was predikant te Ankeveen j Loosduinen en Oosterhout. Overl. 28 Juni 18i2. Behalve vele leerredenen gaf hij uit: Geschiedenis der Goddel. Openb. des Bijbels, Rolt. 1827 (2e dr. lSi7); De geschiedenis der Maccahcérs in hare veelzijdige belangrijkheid voorgesteld, Dordr. 1837, (2e dr. 1845). Voorts vele beoordeelingen in de Jaarb. der Wetensch. en Kunst in het Koningrijk Holland, de Bibliotheek van Theolog. Letterk., de Boekzaal en de Vad. Lett er oef.

Ucminclcn (Pieter van) geb. te Almelo 4 Juni 182«, eerst rechter te Alkmaar. toen te Nijmegen, daarna te Leiden en later lid van de internationale rechtbank te Cairo. Hjj schreef behalve een paar juridische brochures: De Bijbel en de doodstraf, Alk. 1805; De doodstraf populaire voordragt, Leid. 1805; De doodstraf, wetensch. bijvoegsel, Leid. 1805; Doodstrafpolemiek, Alkm. 1800; /w»i-burg, Luxemburg en het Congres te Londen van 1867. Het belang van Nederland en de bemoeijingen zijner diplomatie, \'s Hage 1809; Een politisch vredebeginsel, Utr. 1809; De oorlog van 1870, Frankrijk en Duitsehland, onze verhouding tot beiden, Nijm. 1870, November gaf hij uil: De Nederlandsche Vredebond , \'s Hage 1808.

IBciupde (Jordaan van den) omstreeks 1034 te Doornik geb. en le Brugge 11 Maart 1071 overleden. Hij was geestelijke van de orde der Dominikanen en schreef een zededicht: Den Moedigen Goeden Vrijdagh verdeeldt in XII weendichten, Loven, 1070.

Kcnodcn (Laureis van) in de tweede helft der 10e eeuw te Grimbergen geboren, was pastoor te Laken en overleed in 1038. Hij schreef; Historie van de Kercke van Christus gewijdt, beelt, draet ende machtiuhe irencken der soete moeder Godts tot Laken hij Brussel, Brussel, 1024.

Itcnjainiii (Hendrik) leefde in \'t laatst der 15e eeuw. Hij was tooneeldichter en schreef Felicia, Amst. 1090, De minnaar van zijn vrouw, Amst. 1692; Krispijn Baron en Afslager, Amst. 1094; De Koppelaar van zijn vrouw, Amst. 1698, die allen op den Amsterdamschen schouwburg zijn vertoond.

lleniiet (Roelof Gabriel), gel), te Groot-Zundert 20 Maart 1774, trad in 1785 als adelborst in dienst, had vele ontmoetingen en wederwaardigheden gedurende den tijd van de overheersching der Franschen , werd na de omwenteling van 1813 kapitein en onder-directeur aan het Nieuwe Diep, doch moest wegens ongesteldheid zijn eervol ontslag uit den dienst verzoeken Hij vestigde zich toen metterwoon te Hattem en schreef met den kostschoolhouder J. van Wijk Rz in verschillende maandwerken stukken ter verdediging van Neerlands eer op het veld der ontdekkingen. In vereeniging met dezen aardrijkskundige behaalde hij in 1825 bij het Prov. Utrechtsch Genootsch. van Kunsten en Wetensch. eene gouden medaille voor het schrijven van een Verhandeling over de Nederlandsche ontdekkingen in Amerika , Australië, de Indien en \'de Poollanden en de namen tvelke weleer aan dezelve door Nederlanders zijn gegeven. Voorts zond hij in \'t licht: Nederlandsche Zeereizen in het laatst der zestiende, zeventiende en het begin der achttiende eeuw naar de oorspronkelijke journalen of gelijktijdige herigten opnieuw uitgegeven mei aanteekeningen en ophelderingen vermeerderd, 5 dln., Amst. 18i8—32 ; De eer van den Nederlandschol reiziger J. Hogge-reen gehandhaafd tegen het Examen Critique van C. J\'. Claret Fleurien, Amst. 1829. Zijne laatste levensmaanden bracht hij te Ede in Gelderland door, waar hij in Febr, 1829 overleed.

■Ivniiinck (Karei) in 1804 te Brugge geb. en aldaar 12 April 1847 overleden. Hij was voorzitter der Maatschappij „IJver en Broederminquot; in zijn geboortestad en schreef! Uitgalmingen, Brugge, 1828.

Hciinlngli {Johaii Bodechcer) (IfiOfi - 1642), geb. te Loosdrecht, hoogleeraar in de wijsbegeerte aan de Leidsche hoogoschool. Hij overleed krankzinnig. Van hem zien het licht Leydsche Oorloi/dayheii of Kedcrdiiylsche Gedichten, Amst. 1630; Dido of Heyllooze Minnetocht, treursp., Leiden 1634.

Bcnnlnk .laiiNHoniiiH. Zie JaiiMNoniiiH»

Iti\'iKiit (Peter) te Harlebeke, bij Kortrijk gel), den 17 Augustus 1S34 Hij bezocht eerst de lagere school zijner geboorteplaats, terwijl z\\jn grootvader, die een soort van volkswijsgeer was, hem na de schooluren onderhield over natuurwetenschap, kunst en vaderlandsche geschiedenis. Zjjn vader gaf hem onderricht in de muziek en zijne moeder, die als tooneellielhebster optrad in de Harlebeeksche Rederijkerskamer, leerde haren jongen de werken kennen van dramatische schrijvers. Tot knaap opgewassen, bespeelde hij reeds verschillende instrumenten , en zelfs waagde hij het, muziekstukken te schrijven voor de kerk en de fanfarenmaatschappij zijner gemeente. Toen hij op vijftienjarigen ouderdom de gouden medaille in het lager onderwijsblad verworven , bracht zijn vader heni naar de normaalschool vaii Lier, ten einde hem aldaar tot koster-schoolmeester te laten opleiden, Echter weigerde hij zijn toelatingsexamen af te leggen en verklaarde niets anders dan muzikant te willen worden. Het volgende jaar smaakte zijn vader het genoegen den hartstochtelijken muziekminnaar te laten studeeren aan het Conservatorium van Brussel, waar de bestuurder Fetis zich zijner bijzonder aantrok. Daar behaalde hij onderscheiden voorname prijzen en in 1857 ook den zoogenaamden prijs van Rome, welke triomf hem de middelen verschafte om in Duitschland , gedurende drie jaren , zijne studiën te gaan voortzetten. Vervolgens bleef de jonge toondichter eenigen tijd te Parijs; doch weldra keerde hij in zijn vaderland terug, om er op te treden ais voorstander der nationale toonkunst. Sedert 3 Juli 1867 is bij bestuurder der Vlaamsche Muziekschool van Antwerpen en door zijne aanhoudende verdediging van het nationalisme in de toonkunst en het schrijven van eigenaardige vaderlandsche muziekwerken, als: Lnciler, De Schelde, De Oorloy, enz , is meester Peter Benoit de erkende hoofdman geworden der Vlaamsche muzikale beweging. Ter verdediging der nationale kunstbegrippen hield hij in verschillige steden voordrachten en schreef hij blieven en artikels in De Eendracht, Le guide musical, Ij art universel. De Vlaamsche Kunstbode, De Zweip, De Nedertandsche Dicht- en Kunstholle, enz. Zijne afzonderlijk verschenen schriften in de Nederlandsche taal zijn: De

Vlaamsche Muziekschool van Antwerpen, hare inrichting en strekking, Antw. 1873; Een broederhand tnsschen de Kunstenaars van Noord en Zuid. Antwerpen. 1875; Verhandeling over de nationale toonkunde, Antw. 1875 en 1877, l dln.; De oorsprong van het Cos-mopolitisme in de Muziek, Antw. 1876; De musikale opvoeding en opleiding in België, Antwerpen, 1876; Het Droombeeld eener muzikale wereldkunst. Antwerpen, 1876; Het C\'os-mopolitisme in de muziek. Antwerpen, 1876; Conservatoriums en Muziekscholen. Antwerpen, 1877; De Vatriarchen der muzikale be-ireffing in België (1820—1870.) Onze heden-daagsche nationale niuziekbeweoim/ {180(1— 1878), Antwerpen, 1878; Over Schijn en Blijk in onze muzikale Vlaamsche Beweging, Antwerpen, 1878; Onze nationale muziekheweging op drumatisch gebied. Antwerpen, 1879; Ee\'n Koninklijk Vlaamsch Conservatorium te Antwerpen , Antwerpen, 1879; Onze Niewwjaar-wensch op muziekaal gebied, Antwerpen, 1881; 0gt;ize Nederlandsche muzikale Eenheid, Antwerpen, 1884; Brieven over\'Noord-Nederland, Antwerpen, 1884.

Beo zie l\'ilkenx (J. A.) en Perepateticiis.

Kont (\'./««^leefde te Hoorn in do eerste helft der 18e eeuw. llij schreef: Rijmgedachten over het leven van Jezus Christus, Hoorn 17*26; Het Kersfeest, in 3 boeken, Amst. en Hoorn, 1739.

licroliniaiiH (J. D.) Zie vrouwe Court-niniiH»

McrckclneiY\'./nn van) een Antwerpenaar, die in het nydden der XVIe klerk van de kranen zijner geboortestad was, gaf in het licht: Ah cl iets. Den Strijt enele dat Leven van der vromen Campioenen, naervolghers van den aider vroomste Capiteyn onzen Heere Jezus Christus gebeneeliit, der glorieuser mannen die twaelf apostelen. .. \'door Jan van Berckelaer, Clerk van den Crauen binnen Hautwerpen, Antwerpen, 1567.

lierckcnlioir (lierman Leonard) werd 28 April 1850 geb. en was Bijkstelegrafist te Purmerende. Thans is bij Secretaris van bet Ned. Tooneelverbond te Botterdam. Hij schreef altijd onder het pseudoniem Leonard de volgende stukjes voor het tooneel of voor liefhebberijgezelschappen: De nieuwe landheer, Amst 1868; Een ongeluksvogel, Amst. 1859; Eene verepssing, Amst. 1869; Een huis te koop, Amst. 1870; De advocaat der Armen , Amst. 1870 ; De schoolmeester-schoonzoon , Amst 1871; Drie puntdichten, Amst. 1871; De twee dooven, Amst. 1872 (2e dr. 1876); De twee schoolmeesters, Amst. 1872; Heerschzucht, Purmerende 1872 ; Dr. Treuwedd, Purm. 1872; Drie hoeden, Purm.

1872; Een heroemd man, Amsl. 1873; Ver-kiezing en hmvelijksnegotio., Amst. 187:!; T)e f/elieimzinnige brief, Amst. 18715; Hoogstraat No. 11. Purm. 1873; De wijnproef, Pnrm. 1873; T)e gestolen rok. Purm. 1873; Ja of neen, Purm. 1873; Nimrod of de, nssessor-jaoer, Amst. 1874; Bnrgemeesterspruik, Amst. 1874 (\'2e dr. 1885); De hoed van den horlogie-maker, Amst. 1874; Lerend verbrand, Amst. 1874; Een lastige naam, Purm. 1874; Kond, wit en hlaini\', Purm. 1874; Een vreeselijke moordgeschiedenis. Purm. 1874; Mijn onbekende weldoener, Purm. 1871 ; Antiquiteiten, Purm. 1875; Verstrooid, id. 1875; De zonderlinge ziekte, id. 1875; Genezen, Amst. 1875; De zwarte, kapitein, Purm. 1875; Hercules, Purm. 187G; De eer van een koopman, Amst. 1878.

HerckinaiiH {Florin Jan Xaveer) geb. te Lier, waar hij in 1039 notaris en in 1669 schepen was, overleed ook aldaar 7 Juni 1694. Zijn titel was „heer van den Laethove van der Borcht te Lier, Raed. Rentmeester en Overdeken der Lakenhallequot;. Hij was prins der Rederijkerskamer de. Ongeleerden. Van 1636 tot 1688 voerde deze kamer veertig stukken van Berckmans op, van welke de voornaamste zijn-; Dido en Hgarha, Jephta ende si/ne dochter, Alphonsus, Captas koninck van Lemha , Anion, Absalon, Suavi-tas, Stabilitas, Joseph Cara, Edisscd, \'De coninghinne Esther, Constans. Pithias ende. Philotis, Li sar dus ende lacintha.

Berg vim UiiNHCn .Tïiiilkerk {.Ihr. 1(7/-lem Ernst Johan] gel), te Amsterdam \'27 Juli 1813, studeerde in do rechten en promoveerde in die fnculleit, waarna hij zich te Amsterdam vestigde; hij was aaar latei-wethouder , lid van de Staten van Noord-Holland, en woont er thans nog zonder betrekking. Hij schreef: De Réfugiés in de. Nederlanden na de herroeping van het Edict van Nantes, Eene proeve van onderzoek naar den invloed welke hunne overkomst gehad heeft op handel en nijverheid, letteren, beschaving en Zeden. Eerste dl. Handel en Nijverheid, Amst. 1815, en in de Gids naamloos eenige artikelen. en onder zijn eigen naam een stuk getiteld: Bijdrage tot de geschiedenis onzer kolonisatie in Noord-Amerika, 1848.

Berg {Ahasuerus van den) geb. te Dordrecht, 20 Pebr. 1733. predikant te Arnhem en aldaar overleden 6 Jan. ■1807. Hij heeft zich bij het vervaardigen van de nieuwe Psalmberijming (1773) en bij het uitkiezen en verzamelen des Évangelischen gezangbundels (1807) verdienstelijk gemaakt. Hij schreef; Proeven van geestelijke Oden en Liederen, 3 dln.,Utr. 1779; Levensbericht van. J. F. Martinet, Amst. 1796; Gedachten over Geestelijke Oden en Liederen , Utrecht 1802, met een vervolg, 1803. Met Martinet gat\' hij uit Geschenk voor de jeugd, 12 st., Amst\'1781; Nieuw geschenk voor de jeugd, 6 st-, Amst. \'1792.

Ucrg {Jacob van den) geb. te Utrecht 5 April 183 ., werd voor het onderwijs opgeleid en in 1860 hoofd der school te Haeften. Sedert 1863 was hij in dezelfde betrekking te Zoelmond en van 1867 tot nu toe te Beusichem, terwijl hij tevens leeraar aan de normaallessen te Kuilenburg is. Hij schreef: De Graven van Nassau, gedicht ter gelegenheid van de onthulling van het standbeeld van Adolf van Nassau, 1870; Drie liederen ter herdenking van de inneming van den Uriel, 187-2; Vier liederen hij gelegenheid van het 25-jarig kroningsfeest, 1874; Vier liederen voor \'oud en jong, 1874; Vier liederen bij gelegenheid van het huwelijk des konings, 1879 ; al deze gedichten verschenen te Kuilenburg ; De Nntslezer, korte novellen, schetsen en gedachten, Tiel 1»78. Ongedrukt zijn Dirk Spaan, oorspronk. tooneelspel, eene vrije vertaling van een tooneelspel Marie, van Le. médecin malgré lui, en een Bundel Schetsen en Leekerijmtjes. Hij schreef ook enkele artikelen in tijdschriften als de Oefenschool, de oude Tijd, de Wekker, enz.

Berg (hodewijk Willem Christiaan van den) geb. le Haarlem 29 Oct 1845, studeerde en promoveerde in 1868 in de rechten te Leiden, ging het volgende jaar als ambtenaar naar Indië, waar hij in 1 »70 benoemd werd tot griffier bij den raad van Justitie te Se-marang. Hij was achtereenvolgens Iste kommies, hoofdkommies en referendaris van het Dep. van Binnenl. bestuur te Batavia, en in 1878 hoofdambtenaar voor de beoefening der Indische talen en adviseur der Ind. regeering, welke betrekkingen hij nog bekleedt Behalve een tal van rapporten en adviezen aan de regeering, schreef hij een groot aantal stukken inde Bijdragen voor Land-, \'Paul en Volkenkunde van Ned. Indic, het Tijdschr. voor Ind. taal. Land-en volkenkunde\'v. h. Batav. Genootschap, het Ind. Weekbl. voor het Hecht, de Handelingen der Ned. Ind. Juristenvereeniging, allen handelende over Mohammedaansche rechtspleging of rechtsgebruiken, en land- en volkenkunde van den Indischen archipel. Afzonderlijk gaf hij uit: de beginselen van het Mohammedaansche recht volgens de Imêm\'s, Aboe Hanifah en Sjafi\'i, Batavia 1874, 2e dr. 1878, welk werk onderscheiden beoordeelingen en tegenschriften in verschillende tijdschriften uitlokte; J)e Mohammedaansche neestelijkheid en dc geestelijke goederen op \'Java en Madura, Bat. 18^1, 2e dr. 188-2; en verder nog een paar in het Fransen ge-schreven werken over Mohammedanisme en kolonisatie.

Berg (Jan Cornélis ran den) geb. te \'t Woud bij Delft 27 Juli 1847, werd in 1871 leeiaai\' aan de Hoogere Burgerschool te Gorinchem, twee jaar later aan die te Winterswijk, in 1875 te \'s Gravenhage, en is sedert 1880 aan die te Heerenveen werkzaam. Hij schreef: Ada van Holland. Eene vertellinr/ uit den lijd der hruistoditen, Heerenveen 1885 en vertaalde een werk van F. von Hellwald in 3 deelen, de Werelddeelen getiteld, Haarlem 1880.

Merg (G. ran den) schreef: De Jonker ran Adrichetn. Verhaal uit de laatste lerens-dagen van Prins Willem I, \'s Bosch, 1874,

Merg (N. P. van den) schreef : De ninnt-(juaestie met betrekking tot Indi?,, Batavia, Amst. 1874; Het tooneel te Bataria in vroe-geren tijd (niet in den handel), Batav. INK).

Mergen (David ran) of David Montanus, zooals hij zich gewoonlijk noemde, was een Antwerpenaar van geboorte en werd in 1C53 predikant te Maartensdijk in de provincie Utrecht, van waar hij een jaar later naar Sluis in Vlaanderen vertrok. Hier overleed hij in 1687, Behalve zijne prozawerken op theologisch gebied , schreef hij : Bundelken Myrrhe ran den lijdende en strijdende Christus, berattende sijnen Uitgang uit de stad Jeruzalem. Orergavg orer de heke Kedron. Ingang in den Hof Gethsemane. liloedigen ziel- en selfstrgt aen den Olgfberg. Mitsgaders een voorrede orer de noorden , Hooglied 1: 13 Mijn liefste is my een bondelken Mi/rrJie dat tussshen mipie horsten vernagt. Met een voorsprake der Heilige Dichtkunst. In rijm en Bijméloos tsamen geknoopt, Botterd. 1684 ; Bethlehems Stallicht Voor, in en na Kersnacht verschenen , Ofte Geboorte, onses Heijlandts. Tot een Nieio-Jaer-Gifte Aen de Christenhegt, Middelb. (z. j ).

Mergen (Janus Montanus gezegd ran), misschien wel een bloedverwant van den voorgaande, was student te Leiden, daarna te Utrecht, leefde er zeer los, ging als matroos naar de West, nam dienst op een oorlogsgalei van Malta, hield zich eenigen tijd te Bome op en keerde toen arm en berooid naar het vaderland terug. Zijn geboorte- en sterfjaar zijn onbekend. Hij schreef: Oorlog der Philosophen of een beroemde veldslag geslagen tusschen den verniaerden Aristoteles en den grooten Descartes, berijmd door Janus Montanus, gezegd van Bergen, Nullius el Artis Fumatoriae Doctor, te vinden achter het 6\'«-mengelde Parnasloof, 2o dr., Amst. 171(1 bij Job. van Leeuwen. Tijdens zijn verblijf te Leiden schreef hij Lof der Tabak en het Studentenleven.

Mergen (Edward ran) geb. te Antwerpen fi Sept. 1853, studeerde ann het Atheneum zijner geboortestad, werd daarna klerk op een handelskantoor, was van 1 April 1877 tot 1 April 1881 overste van de politie der kaaien, en werd toen secretaris van liet Weldadigheidsbureel te Antwerpen. Van hem verschenen: De Vlctamsche Beweging, 1872; Bregdel en de Coninek, 1873; De On-tretendheid, 1873; De Grondwet, 1873; De Geuzen, 1875; Eenige punten uit de Geschiedenis ran Bome, 1875; De Spaansche Furie, 187(1; zijnde zeven volksvoordrachten welke te Antwerpen werden gedrukt. Nog leverde hij: F Hips ran Marnix ran Sint Aldegonde, eene lerensschets , bekroond door de Antwerp-schc Rederijh-h anier _rde Olijftakquot;, Antw. 1875; Catharina Beersmans. levensschets, Amst. 1876; De Sjmansche Furie of Antwerpen in 1576, historisch drama in vijf bedrijven en zes tafercelen, Antw. 1876 ; Victor T)rlessens, levensschets, Amst. 1877; Hubens\' Jeugd, tooncelspel in écu bedrijf, \'s Gravenhage, 1877; Schijn bedriegt, tooneelsptl in (\'en bedrijf, Brussel, 1871); A noniein., tooneelspel in i\'en bedrijf, (met V^r. A. de la Montagne), Brussel, 1880; Pekdraad en geldzak, tooneelspel in een bedrijf. Antw 1882; Vreemde Bloemen, Antw. 1882; Twee vaderlnndsehe martelaars: Anneessens—CJiapuis, Brussel, 1883; Historische schetsen roor het volk, Brussel, 1883; Eene Vlaamsclie dichteres: Mevrouw van Aekere—Doorlaei/he, Antw. 1883; Wat de vrouw wil, tooneelspel in een bedrijf, Antw. 1884. Verder leverde hij bijdragen in De VI. Kunstbode, De Bescharing en De Nederl. Dicht- en Kunsthalle, Hij was ongeveer een jaar opsteller van het weekblad Recht door zee en thans is hij opsteller van het weekblinl Het Anticerpsch tooneel.

Mergen (Aiu/ust II\'. van) schreef: Nationaal gedenkboek , 1572, 1772 , 1872, Amst. 1872 ; Het modernisme gewogen, maar te licht bevonden. Een woord naar aanleiding der Brochure van dhr. Mr. J. de Bosch Kemper, getiteld: „Het toezicht op deerangelieprediking door kerkbesturenquot;, Amst. 1873.

Mergen (Dr. F. 31. ten). Zie «eljde (Ka-

rel van der).

Mergen (Maria van). Zie Fergudon

(M. C.).

Mergeyk van 1IiiIn(. Zie telyvelt

(M. J.).

Mergh (Aufjust) schreef: de. Montfordts. Familiedrama in 5 bedr., Purm. 1875.

Mergh (Jacobus Adrianus de) werd geb. te Boksmeer 6 Juli 1844, was ambtenaar

aan het ministerie van Financiën en adjunctcommies ter kanselarij der beide Ned. ridderorden. Later woonde hij te Amsterdam waar hij werkzaam is aan het bureel der Amsterdamsche Courant. In IHSfJ deed hij eene reis om de aarde. Hij schreef onder het pseudoniem van Francois Colline: Tante Saarkes testament, Noordhrahanchche Novelle 1872; Het geheim van Anna; David Rizzio; Verhandeling over de neuzen; Niitsveryade-rituj ten platten lande; Over spreekwoorden ; De laatste ure. van reu Jaeohijn 1873; .Inl-werpe.n en het XllJe Ned. \'raai- en Letter-handig Congres, 1873; De miljoenen-Erfenis of het driemanschap , Tooneelspel in acht tafe-reelen , 187(5; De l\'unw\'s Luehtreise, verhaal uit den luchtballon van 8 Juli en G Aug 187G door zijn medereiziger, 1876; Een nachtfeest of een rouwfeest voor de justitie iji den Hang, 1877 ; Het wapen des konings en des liijks , thans geroerd is in strijd met de. wet, üe dr. 1880; Nieuwjaarswensch van Thomasvaer en Pieternel, uitgesproken in den Haagschen schouwburg \'il Jan, 1881; Hangsclie l\'enne-hrassen in afleveringen ; in 18S-i waren er reeds 50 verschenen; Pcnnckrassen uit den Haag, wekelijks voorkomende in hot Indisch vaderland te\' Semarang. In de, Amsterdammer, weekblad voor Nederland, kwamen wekelijks causeriën voor onder den titel uit de. Hofstad; in 188i reeds No. 110 Terugblik op \'s Gravenhage in 1880, 1881.

Ifrrgh {Dartel ran), van hem is een treurspel bekend: Aja.r en TJlyssus, 1654.

Uergrli (Adriaen van den), van wien twee treurspelen bekend zijn: Jeronimo Marschalck van Spanje, Amst. 1621, 2e dr, 1638, 3e dr. 1641 en Polidoor, Amst. 1622.

Bcrgli {G. van den). Zie Olaniiin [H.).

Itcrgli (Laurent Philippe Charles van den), geb. te Uusseldorp, 20 Juni 1815, studeerde en promoveerde te Utrecht in de rechten. Na in ondergeschikte betrekkingen aan het Rijks-archief te \'s Hage verbonden geweest te zijn, werd hij na den dood van Bak-huyzen van den Brink tol Rijks-archivaris aangesteld, welke betrekking bij nog bekleedt, Hij schreef: Het Baskische meisje in den burgeroorlog van 1834 - 5. Romance, Utrecht 1885; Jlloemlezing uit de dramatische werken van Shakespeare in Nederduitsche dichtmaat overgebragt, Amsterd 1834; De leer der enkele en dubbele vokaalspelling in het Nederlandsch, onderzocht en opgehelderd , Rotterdam 1836; Ncderlandsche volksoverleveringen en godenleer, verzameld en opgehelderd, Utrecht 1836; Gedenkboek van het ticeede eeuwfeest der Utrechtsche lloogeschool, Utrecht 1839; De Ncderlandsche volksromans. Ecne bijdrage tot de geschiedenis onzer letterkunde, Amsterdam 1838; Verslag der historische nasporingen op gezag van het gouvernement in 1838 in Frant rijk gedaan , Arnhem 1840 ; Verhandeling over de oude ■wijze van strafvordering in Gelderland, Holland en Zeeland, voornamelijk, in de 13e en 1 ie eeuwen , Leiden 1842; Gedenkstukken tot opheldering dei\' Ncderlandsche geschiedenis, opgezameld uit de archieven te Itijsael, en on gezuig van het Gouvernement uitgegeven. Leiden 1842—47, 3 doelen ; de beide laatste doelen onder don titel van Correspondance dc Marguerite d\' Autriche , enz,; Gedachten over armoede, over bevolking en kolonisatie, Leiden 181-6; Proeve van een kritisch woordenboek der Ncderlandsche nujthologie, Utrecht 1846; Grondtrekken der Neder-landsche wapenkunde. Leiden 1847, (3e dr. 1861); lionum van Heinric en Margriete van Limhorch, gedicht uitgegeven door L. Ph. C. v. d. li. (werken van Letterkunde) Leiden 1847; \'s Gravenhaagsche bijzonderheden , \'s Gravenhage 1857—9, 2 stuks; Handhoek der Middel-Ncderlandsche geographic, naar dc bronnen bewerkt, Leiden 1852; Nog een woord over Leidens regt op het Ihiarleniinernieer, Leiden 1851; Register van Hollandsche en Zeeuwsche oorkonden die in dc Charterboeken van Mieris en Kluit ontbreken, Ie Afd., Amsterd. 1861; Keur uit de werken van Jacob Cats verzameld door, enz., Leiden 185:;, 8o. Mot Bakhuyzen van don Brink en de Jonge gaf hij uit: Het Ncderlandsche Rijks-archief, verzameling van onuitgegeven oorkonden en besluiten voor de geschiedenis des Vaderlands, \'s tiraveuhago 1857. Verder geeft hij nog in afleveringen sedert 1868 uit: Oorkondenboek voor holland en Zeeland. (Uitgegeven van icegc de koninklijke Akademie van wetenschappen). \\ste Afd. tot aan het einde van het Hollandsche huis, Amst. en \'s Hage; Het proces ran Oldenbarnevelt, getoetst aan dc wet, \'s Ihige 1876; Nijmeegsche bijzonderheden, Nijm, 1881.

Itergli (P. F. Helvetius van den). Zie llelvvliiiH van lion BBeryli

Jtfrjjli (Samuel Johannes ran den) word to \'s Gravenhage gob. 10 Jan. 1814 en opgeleid tot drogist ten einde wijlen zijn vader in de zaak op te volgen, die reeds moor dan honderd jaren door de familie van den Bergh gedreven was. Dit gebeurde in 1810 en van nu af leefde hij mot, ijver voor zijn vak en voor de poëzie. Hij stierf onverwachts 24 Dec. 1868. Hij is do stichter van het go-nootschap Oefening kweekt kennis en schroef: Oden van Anacreon (met ten Kale) Gron. 1837; Uitheemsche. Bloemen, Utrecht 1839; Dc gevangene op den Kaukasus naar Pusch-

hin, \'s Huge 1840; Trudesinde, een legende (niet in den handel), 1841; Godgewijde Zangen naar Th. Moore, Utr. 1842; Eric XIV O)) Grijpsholm, \'s Hage 1841 ; liet Licht ran den Harem, naar Th. Moore, 1843; De Zee-roover naar Lord Huron. Haai\'l. 184.\'i: Edmunds Mnndoline {Miuiieliede.rcii) Haarl. 1844; Lara naar li gr on, 1845; Remndrukken . herinneringen en ontmoetingen op een uitstapje)! naar België, 184(1; Een dichthundel voor mijn vaderland, Haarl. 1848; Ilalladen en gedichten , Schied. 18.quot;)2 ; Mijn nitstapjen naar Engeland, Arnh. 1854; De Nachtegaal en het Lijstcrtjen, Gouda 1854; Erangeline naar Jjongfellow (bew. met H. Ph. de Kantel), Haarl. 1856; Micmre Gedichten , Schied. 185(1; Fantasg en Leren, Schied. 1850; Merkte, mannen. Schetsen voor jongens, Rolt. 18(10; Longfellmvs Gedichten, Haarl 1801; Geest en Hart, liederen (Duitsche dichters nagez), Utr. 1861; Leren en Lieven, (idem), Utr. 1862 ; Heden en Verleden , Schied. 1864 ; De Geazen , E/iiesch gedicht (naar Seyffard), Dev. 1864; Heintje dc Vos (naar \'t Hoogd. van Harlman), Ulr. 1865; Uit mijn zomer, Schied. 1868; Henoch Arden naar Tenngson, \'sHage 1869. Met W. Hofdijk gal\' hij uit: Gedenkboek der oprichting van het monument ter herinnering aan den volksgeest in 1830 en iil, Amat. 1856.

Horgli [Willem Joannes Nikolans van den), gel). 10 Sept. 1829 te \'s Hage, was aldaar van 1857 tot 1861 anotheker, reisde daarna ongeveer vier jaren door Engeland en Frankrijk en is sedert 1gt;65 leeraar in vreemde talen te Parijs. Behalve een aantal dichten prozastukken in periodieke geschriften , als in de Muzenalmanak, katholieke almanak enz., schreef hij: Andreas Hof er, treursp., \'s Hage 1855; Schetsen enpoezg, Hotterdam 1855; Vrouwendeugd en de lieinplacants, twee novellen , Rotterdam 1856; Dichtbundel, llollardsche . Eransche, Engelsche en Duitsche oorspronkelijke gedichten , Antwerpen 1864.

ncrgli (Pi eter Annanius ran den) gel), te Maassluis 25 Aug. 1825, was aanvankelijk bestemd voor de studie in de godgeleerdheid , doch bepaalde zioh later tot administratieve werkzaamheden bij \'s Hijfcs belastingen; hij was daarbij achtereenvolgens werkzaam te Schiedam, Delft en \'s Hage, en is thans ambtenaar bij de Algemeene Rekenkamer. Behalve eenige dichtstukken in de jaarboekjes Dorcas en Holland en in dat voor Rederijkers, schreefhij Herderszangen en Minnedichtjes (Naar het Fr. metaan-teekeningen) \'s Hage 1851 ; een gedicht Johannes in den Christeljken familiekring, en De vorsten en hewindvoeraers van al de oude en nieuwe staten der wereld, met geschied- en aardrijkskundige mededcelingeu , mitsgaders opgave ran al de voormalige en nog bestaande geestelijke en wereldlijke Ridderorden, le Afd. Haarl. 1871 : Land-en volkenkundig woorden-hoek der heilige schrift. Met inleiding van J. 11. Gunning Jr., Amst. 1877.

llpr{r|i van Kynluga {Marie Henri Philip ran den) werd geb. te Schiedam 24 Dec. 18119, was ambtenaar bij het departement van Binnenlandsche zaken afd. Nijverheid en overleed te \'s Hage 26 Jan. 1876. Hij schreef: Bijdrage, tot de bevolkingsstatistiek der gemeente \'s Gravenhage, \'s Hage 1868 en leverde bijdragen in de verslagen van de \'s Gravenhaagsche Vereeniging tot heseher-ming van dieren en in het Tijdschrift voor gezondheidsleer. Hij had in bewerking: Een geschiedenis der Duitsche Letterkunde, doch wegens zijn overlijden is het werk niet uitgegeven.

■Iprgli (Frans van den) 29 Maart 1852 geboren te Mechelen , waar hij leeraar is in Nederlandsche taal aan het atheneum. Afzonderlijk verscheen van hem; Mina de Vonddinge, Mechelen, 1886; Novellen, Mechelen, 1886.

K erg he (Adolf van den) te Willebroek gevestigd, schreef onder een pseudoniem: De Rupelschans te Klein-Willebroek, eene bladzijde uit den strijd onzer vaderen in de XVle eeuw, door B. liuaqeling, Willebroek, 188:1.

Bcrghe (Edward Maria Jozef van den) te Brugge geb in December 1858, studeerde voor het onderwijs en werd in 1880 benoemd tot regent bij de middelbare school van Laken. In de. \'Toekomst, De Kunstbode van leperen en bet jiurgeneelzijn van Brugge, leverde hij bijdragen onder het pseudoniem Albrecht ten Daele. Afzonderlijk gaf hij uit: Het Dichterlijke, Brussel, 1881.

■ llrrgluiiH (L,aminert) werd geb. te Visvliet, gemeente Grijpskerk, 30 Oct. 1803 en was schipper en logementhouder te Noordbroek. Hij stierf te Helpman, gemeente Haren, 4 Dec. 1870 Van hem verschenen liloentpjes uit mijn jeugdigen leeftijd, Gron. 1851; Wilde Rozen, Gron. 1855; Nieuwe Hloempjes, Gron. 1859; Avondzangen, Gron. 1871.

Bpi\'^IiiiIn (Johannes) geb. 8 Mei 1845 te Noordbroek, werd voor het onderwijs opgeleid, en is sedert 1870 hoofd der openbare school te Helpen bij Groningen. Hij schreef: Schelpjes (4e dr.) Iste deel 1883 , 2e deel 188quot;), Groningen; Het opstel, Gron. 1879; Vertelselboek voor school en huis, Gron. 1882.

Verder novellen in Eigen Haard, de Tijdspiegel en de Nederlandsche Spectator.

llrrgliuiH (Willem Derk) geb te Gron. 17 Nov. 185:2 waar liij onderwijzer en boekhouder is. Hij schreef; Een lastige stiefmoeder. Tafereel uit het Groninger dorpsleren. Oorspronk, tooneelsp. in vier bedrijven, Gron. 1879.

Bergman (Jean Theodore) preb. te Vlis-singen 24\' April 1795, Hij promoveerde in de theologie en in de letieren en was van 1857—(15 eerst Onder- en verv. Tweede Bi-bliothekaris aan de Leidsche Hooiiescliool, en overleed te Leiden Üi November 187(). Behalve zijne acad. proefschriften en vert., schreef hij Levensschets ran F. A. Bosse wet aant., Haarlem 1841; Inleiding en aanteeke-ning of een herziene uitprave van den ouden Legdschen Patroon of derden Octobers Banket, Leiden 1867. Voorts een paar stukjes over het Hoog, Ondenv. en verschillende bijdragen en levensberichten in de werken en mede-deelingen van de Maatsch, der Nederl. Let-terk, te Leiden, waaronder: Proeve eener geschied, der Maatsch der Ned. Letterk., 18f)(i.

Bcrgiiiann (Franciscus Johannes Emilius ran Zinnicq) geh, 10 Nov, \'1807 te Lier, in de provincie Antwerpen, studeerde in de rechten aanvankelijk te Gent en promoveerde te Leiden in 1832. Vier jaar later werd hij rechter-plaatsvervanger te Amersfoort, op het einde van 1836 rechter in de rechtbank van Eersten Aanleg te \'s-Herto-genbosch on in 1838 raadsheer bij het Provinciaal Gerechtshof van Noord-Brabant, Sedert 1866 was hij lid van de Tweede Kamer, en overleed te \'s Bosch \'24 Febr, 1879. Hij schreef; Het voormalig Hertogdom Brnbravt, Geschied- en regtskundig onderzoek naar den staatkundigen toestand van dat land, bepaaldelijk ook met betrekking tol Noord-Brabant, de Meijerij en stad \'s-Hertogenbosch, \'s-Bosch 1874. Voorts schreef hij over den oorsprong van het Tiendrecht, over het recht van Col-at ie, over de Salische Wet, enz.

Bcrgmnnn (Anton) geb. te Lier 29 Juni 1835, studeerde te Gent onder de leiding van J. F. J. Heremans, voltooide zijne studiën in de rechten aan de Vrije Hooge-school te Brussel en werd advocaat te Lier. Beeds aan de Gentsi he Hoogeschool stichtte hij met Jul Vuylsteke het taalminnend ptudentengenootscnap \'t Zal icel gaan en leverde bi) in het jaarboekje voor 1855, de eerste proef zijner pen. In de Gentsche studenten almanakken en in do Gentsche jaarhoekjes leverde hij vele bijdragen onder het pseudoniem Tong, als: Fragment; De eerste UPfde van Frans; Eenc ware Geschiedenis; Eene schoone partij, enz, Voorts in

Noord en Zuid, 1856: Op de kermis; en afzonderlijk : Philips ran Marnix. Plundering der Hoofdkerk van Lier, 1857; Ttoee Ehijn-landsche Norellen, 1870; Geschiedenis der stad Lier, Antw. 1873; Ernest Staas, advocaat, Schetsen en Beelden door Tong, met sterk-ivaterplaten door Willem Geels. Gent, 1874 en 1875 (Bekroond met den vijfjaarlijkscben prijs); Verspreide schetsen en novellen door Tong. Gent, 1875. Anton Bergmann overleed in zijne geboortestad op 21 Jan. 1874

Berkliey (Johannes le Franq ran) werd geb. te Leiden 23 Jan. 1529, waar zijn vader wolhandelaar was. Opgevoed door zijn grootvader vnn moeders zijde, den kunstbandelaar Berkhey, werd de jeugdige Johannes voor den handel in schilderijen en rariteiten bestemd, doch al spoedig ontwaakte in hem een groote liefde voor de ontleedkunde. Hij legde zich dus op de studie der geneeskunde toe, promoveerde in 17(gt;l tot doctor in de medicijnen on werd in 1773 tot lector in de natuurlijke Historie aan de Leidsche hoogeschool benoemd Tusschen de jaren 1780—87 was onze dichter een warm voorstander van den stadhouder en diens stamhuis. Zijn gehechtheid aan \'t Oranjehuis wikkelde hem in een kostbaar proces, waarbij zijn klein vermogen te gronde gmg. Na 1795 van zijn lectorschap ontslagen , woonde hij nu eens te Leiden, waar zijn woning in puin stortte bij de bekende ramp van 1807, dan le \'s Hage, totdat de dood in zijn ge* boortestad aan zijn veelbewogen leven een einde maakte (13 Maart 1812), Zijn afzonderlijk uitgegeven werken zijn de volgende; V Bataafsche Athene, in drie Herderskouten, Leiden 1760, 2e verm dr. 1766; Claudius Cirilis, Hersteller der Bataafsche vrijheid, treursp., Amst. 1764; Het Rhjnlandscn Wedspel in verscheiden Landgezangen, ter gelegenheid van de Intreede van Z. D, H. Willem V binnen Legden, aid, 1766; Huwelijk van Telemachus \'en Antiope in Ithaka — ter gelegenheid van de luisterrgeke receptie van den Prins en de Prinsen van Oranje en Nassau in Amsterdam , blijsp., Amst. 1768; Hekeldigt voor den Heere J. Nomsz, ter afgedwongen ■verdediging van Ij, F.v.J}., 1769; nog een paar stukjes betreffende zijn twist met Nomsz. Voorts Natuurlijke Historie van Holland, 6 dln., met pl., Amsterdam 1766—78; Leydens Bnrgertraanen op de grafzerken der Edele Groot Achtbare Ileeren vaderen Mr. Joh an van der March, enz.. Leid. 1771; De lof der dankbaarheid, bekroond door Kunstliefde spaart geen vlijt, 1773; Het verheerlijkt Legden hij het tweede, eeuwgetijde van deszelfs hcuchhjk Ontzet 1774, aid. 1774, met welke dichterlijke redevoering hij zijn naam als dichter vestigde; Het vernedert en verheerlijkt \'s Gravenhage, eeuwzang,

Amst. 1776; Gedichten, 2 dln., Amst. 177fi—

79; De lof der christelijke Weldadigheid, Amst. en Leiden 1778; Depoetische Snapper, 1778; Zinspelende gedigtjes op de geestige prentjes, qe\'étst door 1\'. de Mare, Leid. 1779; Gouden Jubelzang, Leid. 1779; Vaderlijk afscheid en getrouiven raad van een ivélmee-nend eendragtsburger aan zijn zoon, gereed om voor \'t land, vrijheid en godsdienst op \'s lands rloot van oorlog te dienen, Amst. 1781 ; Eerbare proefkusjes aan Vaderlandsch Na\'if en de Arlcadische vrijerijen van Dichtlief en Gloorroos, Amst. i78\'2 , in den trant van Heemskerks Arcadia; De Zeetrilonph der Balaafsche Vrijheid op de Doggersbank, 2 dln., met pl., Amst. 1782; Oróngle dei-stad Legden, 1783; Vaderlandsche Bijzonderheden, 3 dln., Amst. 1785 87: Verzameling van Lei/dsche Keur en lleheldigten van een echten vrank en vrijen ouwerwetschen Patriot met een bekorte sleutel van 1783—88, Leid. 1785; Het feestvierend Legden, a\\A. 1793; Jok en Ernst, akademische Vertellingen mijner jeugd, Leid. 1798; BataafscheMenschelijkheid of de gevolgen der Tweedracht, betoogt uit de rampen van het Vaderland in 562 scherp dichterlijke sluitvaersen en rondborstige vrae-gen naar de rechten van den mensch voor de tribune der eendracht (onder den naam van Janius Laconicus Franco Batavius) met pl, Leid. 1791; Ernstige en boertige, (dichtmatige) Vertellingen mijner jeugd, ware origineelen, Leid. 1804; Natuurlijke Historie van het Rundvee in Holland, (i st., met pl., Leid. 1805 11; Lijkqedachtenis van Z. D. H Prins Willem V, ISOl), door Rilderdijk beschaaf d; Oud Hollands Vriendschap, f/evolgd van Utrechts Eeuwschets, Leid. 1807 ; Nagelaten Gedichten, Haarl. 1813. Voorts een menigte losse verzen, naar aanleiding van de ge-beurtenissen van den fel bewogen tijd, waarin hij leefde, verspreid of\' opgenomen in de werken van diehtlievende genootschappen , waaronder de bekende Proeren van het vermogen der Nederduitsche Dichtkunst, om de Maatklanken op allerleye onderwerpen te schikken en naar bijzonderégeluiden te buigen, te vinden in de werken van het Leidsche Dichtgenootschap Kunst wordt door arbeid verkregen. Onder het pseudoniem Frank de Vrij, schreef\' hij; de Politieke Koemarkt.

llcrkliout (Arend Jan) (1777 — 1857) geb. te Schermerhorn, predikant te Woudrichem, later te Zaandijk, en ijverig voorstander van het Lager ünderw. Het meeste wat hij schreef, heeft betrekking op kerk en school. Zijne bijdragen, redevoeringen en gedichten werden anoniem of met zijne initialen in de Recensent ook der Recensenten, in van Kampen Mag. van Wetenseh. Kunsten en Letteren , in de Vriend des Vaderlands, enz. geplaatst. Voorts Gezangen bij Jezus\' \' dood en begrafenis. Zaandijk 1824-; Gezangen op Jezus\' hemelvaart, Zaandijk 18M; Proeve eener beknopte geschiedenis van het L. 0. in ons Vaderland, Amst. 1852.

Herkliout (Anton Maurits) geb. te Velzen 17 Mei 1813, werd pred. te Vlaardingen, doch moest om der wille van zijn zwakke gezondheid zijn ambt neerleggen en stierf (i Jan. 18i5. Zijn verzen zagen hel licht in de jaargangen van den Muzenalmanak en dien voor Y Schoone en Goede.

Her kin» (Hendrik van) pastoor te Schoonhoven in \'t midden der vorige eeuw, gaf een Nauwkeurige Beschrijving van de Watervloeden en Dijkbreuken, veroirzaakt door den Rhjn, de Maas, Waal en Lek, Gouda 1757. Na zijn dood verscheen nog van hem een Beschrijving van de stad Schoonhoven enz., Gouda 1702.

llerkum (llendrikus van) geb. te Wans-werd 3 Nov. 1811 was predikant te Walsum, te Stiens en te Nieuwe Beerta, waar hij 5 Nov. 1870 overleed; hij schreef: Lof der domheid, Gron. 1834; Gedichten, Sneek 1837; De togt naar Ameland, een dichterlijk verhaal, Leeuw. 1850; De Lahadie en de La-badisten, een bladzijde uit de geschiedenis der Ned Hen. kerk, 2 dln., Sneek 1851; Antoinette Burignon, een beeld uit de kerkelijke geschiedenis der 17c eeuic, Sneek 1853 ; Schor-tinghuis en de vijf nieten, een bladzijde uit de geschiedenis van het kerkelijke leven inhet Olaambt 173Ü—50, Utr. 1859. Voorts vertaalde hij eenige werken over kerkgeschiedenis.

ncrkufli {Johannes van) goh. te Wanswerd in Ferwerderadcel 22 Aug. 1821, was eerst predikant te Warns en Schare, daarna te Wolsum en Westhem in Wijmbritseradeel. Hij overleed aldaar 22 April 1854. Van hem verscheen een werk, bevattende negen verhalen onder den titel van : Zonde en geloof of ontmoetingen en verhalen uit mijne Evangeliebediening, Snoek 1853.

Herinii( (Jakob) in 1796 te Brugge geb., legde zich op de schilderkunst toe en overleed in zijne geboortestad in 1845. Hij schreef: De, spelonk van Strozzi of de wraek door minnenijd. Treurig tooneelstuk in 3 bcdr. \'t zaïnengestcld uit de Italiaensche geschiedenissen, Brugge, 1812; Liedergk bggenaemd de Buck, eerste forestier van Vlaenderen, Too-neelsp. in 5 bedr., Brugge, 1845; Margareta van Maele, gravin van Vlaendcren, ïooneelsp. in 5 bedr.. Brugge.

HemnertH (Jan) geb. in 1508 te Meche-len , waar hij advocaat in den grooten Kaad

was, nadat hij zijn studiën to Leuven onder Justus Lipsius geëindigd had. Hij overleed te Meclielen 1(5 December 1(101. en schreef: Leren en Hart die ran Maria Staart, Antw. 1588.

Hrrnagic (Picter). {jeneesheer en later hoogleeraar in de Medicijnen aan liet Atheneum te Amsterdam eii aid. 28 Nov. 1096 gest., schreef 15 tooneelspelen (alle uitgegeven te Amsterdam), waarin hij de zeden en gewoonten van zijn tijd schildert. Het zijn: De, Amst. Apotheek, 1082; tie Huwelijken staat, 1084; de, belachelijke Junker, 1084 ; het betaald fiedrop , 1084; Het Frane-ker studentenleven, 1084 (alle kluchtspelen) ; Constantinm de proote, eerste christen-keyzer, treursp., 1084 ; de ontrouwe kantoorknecht en de lichtvaerdif/e dienstmaagd, kluchtsp. 1685; de Romanzieke Jufl\'er, kluchtspel, 1085; Paris en Helene, treursp. 1685; Het Huwelijk slui/ten . hlijsp., 1085; De ontrouwe Vooftd; de Goê Vrouw. i! kluchtspelen, li\'80: Ayminius, beschermer der Duytsche Vrt/heit, 1686; De Debauchant, hlijsp-, 1680; Voorspel can de Burr/enieesteren en Begeerders der stadt Amsterdam. Zijue tooneelpnëzie is uitgegeven in 5 dln Zijn lielacheljken Jonker en zijn. Huirelyken Staat hehhen zich lang op het tooneel slaande gehouden.

Ucrnliardi [Jean Louis) gel). 13 Sept. 1811 te Utrecht, waar hij klerk was aan het provinciaal Archief; hij overleed aldaar 4 Mei 1873. Hij schreef behalve eenige werken van gewijden inhoud: Antwoord op den opoi brief\' van M. Verheul te Botterdam; Zamen-spraken over den oorlog in Jtali\'éii tusschen eenige bezoekers No. I , Ütr. 1850; Het geheim van den oorlog in 1870, Utr. 1870; De veerman van den Uriel, een verhaal voor ouders en kinderen: de gebeurtenis van 1 April 1572 door een Geus verteld, Gouda 1872; Een nooit gehoorde preek van Dr. Martin Luther, Gouda 1872; Eenvoudige dichtregelen, Gouda 18711; De Zeeuwsche vrijbuiter bij het beleg van Leiden , of nauwkeurig verhaal van Lci-dens beleg en ontzet in 1571, Gouda 1874.

licroniriiiH (Petrus Johannes), hield zijn verblijf in \'t laatst der 17e eeuw te Middelburg : hij was een man van buitengewonen aanleg en groote kennis, doch leidde een slordig en zedeloos leven. Hij verdiende zijn kost met schoorsteenvegen en scharen-slijpen , doch was zeer bedreven in \'t Latijn, Grieksch, Italiaansch, Fransch en Én-gelsch. Hij stelde weinig prijs op zijne Latijnsche gedichten: die er bestaan zijn uit zijn mond opgevangen. B. smoorde in een waterplas bij Rotterdam Van hem is het Latijnsche gedicht Gconjarchontomachia enz., of Boeren en Overheidsstrijd (zijnde een verhaal van een aanval der boeren op Middelburg in 1672). P. Rabus bezorgde daarvan eene vertaling in het Nederlandsch, 1691, met plaatjes van Luiken.

Itcrlrnin (.ƒ. ]\\), geb. te Amsterdam 23 Sept. 1777, onderwijzer in den godsdienst en prediker in hel werk- en gevangenhuis aldaar, schreef eenige gedichten van gods-dienstigen of huiselijken inhoud, zoo als: Gezangen , Amsl. 1811; Dichtvruchten in gewoekerde uren gekweekt, Amsl. 1819, benevens eenige godsd. werkjes. Hij overleed 2 Nov. 1834.

Hcrfranil (Lodnvijk) geb. 15 Jan. 1850 te Sint Jans-Molenbeek, is steenhouwer te Brussel. Behalve eene menigte Fransche vlugschriften en bijdragen in socialistische tijdschriften in België, Duitschland , Frankrijk, Italië en Engeland, schreef hij: De Vlaamsche lantaarn, (Almanak) Gent, 1878—80; Vooruit! (Almanak) Gent, 1880—1.

Betoiiw (Johannes in de), geb. 7 Januari 1732 te Nijmegen, studeerde in de rechten te Leiden en vestigde zich als advocaat in zijne geboortestad. Aan hem werd met nog zés anderen in 1798 door het Bataafsche gouvernement de vereerende taak opgedra-\'gen een burgerlijk wetboek te vervaardigen. Hij was een ervaren geschied- en oudheidkundige en verzamelde bijna alle Romeinschc oudheden, die in zijn tijd in of om Nijmegen gevonden werden B. overleed 20 Nov. 1820. Hij schreef onder zijn naam of onder dien van zijn zoon Mr. G. G. in de Betouw; Uitlegging der opschriften op altaren en gedenksteenen der Romeinen binnen en omtrent Nijmegen uitgegeven , Nijm. 1787; Beschrijving en Chronijk van Nijmegen, aanvankelijk opgesteld door Joh. Smetius tot 1300, gebragt door diens zoon tot 1592, vervolgd met a((nteekeningen en vermeerderingen tot 1785, Nijm. 1792: Lotgevallen en einde-lijke ondergang van den van ouds alom vermaarden Burgi binnen Nijmegen, 2 st. Nijm. 1818; Kerken en godsdienstige gestichten te Nijmegen, aid. 1818; Nijmegen verdeeld in wijken en streken boven en beneden de stad, aid. 1818; Vervolg der Kronijk van Nijmegen tot 1818, aid. 1818. Voorts zijn door hem verscheiden Lat. werken, handvesten en charters uitgegeven.

ilctM (Pheodoor Boodenbosch), geb. en overleden te Antwerpen, waar hij in de eerste helft der 17e eeuw leefde. Voor de rederijkerskamer de Violiere, schreef hij een tooneelspel getiteld: Deuchts Violierencrans.

uetH (Petrus Vincentius) geb, te Tienen

(in Brabant) 22 Januari 1822, was vroeger onderpastoor te Rebecq-Regnon en in St. Jacobs te Leuven, daarna pastoor te Neer-iinter en thans is hij pastoor-deken te Zout-Leeuvv. Hij schreef verscheidene godsdienstige werken in het Fransch en in het Neder-landsch: Geschiedenis der (jcmeente Neerlinter, naer wettir/e en meestal omiityegeven stukken, Leuven, 18(58; Geschiedenis der gemeente Op-linter, Bunsheek en Hauthem, als ook der abdij van Oplinter, Tienen, 1870; Geschiedenis der (jemeente en mirnkuleuze kerk van Hakendover, Tienen, 1873; Leven van den heiligen Joseph en van den heiligen Antonius a Padua, \'lienen, 18ö(); Geschiedenis der gemeenten Wommersom en Esemaal, fienen , 1873; Bedevaart naar de vermaardste heiligdommen van Frankrijk, Parijs, Issoudun, Lourdes, de Heilige Suelonk, Salette, Ars, Parcuj-le-Monial, enz. Tienen, 1874; Veldtogt der Franschen en der Hollanders in België, ten jare 1635, enz., Leuven, 1854; De Pacificatie of bevrediging van Gent, beschouwd in hare wording, wezen, voorstanders en verdrukkers , Tienen, 187f), (2e dr. 1877); Zout-Leeuw, Beschrijving, Geschiedenis, Instellingen, Tienen, 1877. Verder menigvuldige artikels in tijdschriften, waaronder in \'t „Brabandsch Museumquot; De scholen van Thie-nen in den voorlijd; — Bijzonderheden over de bejaarden van Thienen;— Gebeurtenissen in Thienen ten jare 1075; — Keuren van Thienen in de XlVe en XVe eeuwen,—enz.

UettcnH (Michiel) loefde in de 17e eeuw te Brussel. Hij schreef een treurspel, getiteld : De Martelie der seven Maccabe\'én, dat den 13 October 1797 te Brussel werd opgevoerd.

Bcuoker (Jan Ignatius de) te Viersel, in de Antwerpsche Kempen, geb. 1 Febr. 1827, genoot zijn onderwijs in de dorpsschool en moest zijn vader als kind reeds behulpzaam zjjn in het broodbakken en klompenmaken. Vroegtijdig ontstond in hem de lust om in de natuur te werken en hij werd hovenier. In 1842 trad hij in dienst op een rijkemanshof te Eekeren en twee jaren later in eene voorname hloetnkweekerij te Antwerpen. Daar werd zijne leerzucht zoo groot, dat hij door zelfonderricht bijzondere natuurkennis opdeed en een uitstekend man werd in zijn vak. Een zijner werken Over de ziekten der Planten werd in 185G bekroond, en het volgende jaar werd hij medewerker in het Landbouwblad. In 1858 stichtte hij het Antvverpsch Kruidkundig genootschap, in welks tijdschrift hij bijdragen leverde, terwijl hij kosteloos\' lessen gaf over de ijlanteii- en boomteelkunde. Tevens bewerkte hij toen de Antwerpsche analytische Flora, inhoudende de beschrijving van alle Planten, welke in de provincie Antwerpen in de vrge valuer groeyen of\' er algemeen gekweekt worden. door Henri van lleurck en J. I. de Beuc-ker, Eerste deel, Antvv. , 1861. In 1867 werd de Bencker naar Watergraafsmeer, bij Amsterdam, geroepen, om er, in de koninklijke tuinbouwschool, gedurende drie jaren, als leeraar lessen te geven. Sedert lSi7 is hij als bloemist en koopman in zaden te Antwerpen gevestigd. Van 1879 tot 1886 zetelde hij in den Raad der provincie Antwerpen én hij neemt eeu werkzaam deel aan do Vlaamsche Beweging.

Heiioker Andreae (./. //.]. Zie Aniircae.

Heudckcr (Ghristoffel), woonde \'s winters te Amsterdam en des zomers te Soelen, bij Utrecht. Hij was penningkundige en dichter, en zond ten behoeve van hei Evangelisch Lnthersch kerkgenootschap in het licht: De CL Psalmen des Konings en Profeets Davids op nieuw in \'t Nederdaitsch berijmt; Benevens een getal van honderd in negentig Lofzangen en Geestelijke liederen uit verscheiden Hoog-duitsche Gezangboeken vertaalt en berijmt, Amst. 1738, 3e dr. 1669; De sprekende Kunstkamer, vertoonende het regte gebruik der boeken , konsten en natuurkundige wetenschappen in zedige gedachten voorgesteld, (tledrukt voor den auteur) (Amst ) 174:4. B. stierf in 1723.

Uciikcnia (Jacob Pieters) geb. te Ulrum 23 Aug. 1782 werd voor onderwijzer opgeleid en was hoofd der school te Leens, waar hij 8 Maart 1859 overleed. Hij schreef een Beknopte plaatselijke en geschiedk. beschrijving tier stad Groningen, (iron. 1821.

Kcuknia Jz. [K), landbouwer in het kerspel Zontdijk, gemeente Leens, verhuisde in 1835 naar de Vereenigde Staten vanNoord-Amerika en schreef: Brieven aan mijn achtergelaten familie, 2 st., Gron. 1836,

llcimic [Jan Baptist de) ten Jare 1718 geb. te Roozendaal, vestigde zich van zijne jeugd te Antwerpen, waar hij als geneesheer werkzaam was en overleed 25 Februari 1793. Ue Academie van idelgië, van welke hij tot lid werd benoemd op II April 1773, bekroonde in 1771 zijne werken, getiteld: Antwoord op de vrage: Welk zyn de pro-fgtelgkste planten van dit land, ende ivelk is hun gebrugk, zoo in de medecgnen als in andere konsten, door d heer Joannes -Bap-tista de Beanie, licentiaet in de medicijnen , Brussel, 1772 ; en: Antivoord op de vraege: Welk is de beste ende onkostbaerste maniere van vlasse-gaeren en de andere vegitabile stoffen swert te verwen, so dat de verw de stoff\'e

doordringt, en de dat zij resiteert am den sleet, sonder nogtans grootelyhx de qualityt te rerminderen, gelijk dit seer wel op de animale stoffen geschiet, Brussel, 177:2.

BtMiiiingrii [Coenraad van), geb. te Amsterdam -1G22, studeerde te Leiden in de rechten en weid in 1(113 na zijne promotie secretaris zijner geboortestad; in i6B0 verliet hij eensklaps zijne omgeving en gaf zich gedui\'ende een geheel jaar over aan godsdienstige bespiegelingen ten huize van den bakker Oudaan te Rijnsburg bij Leiden. Toen hij te Amsterdam terug keerde werd hij Pensionaris van Amsterdam en lid der Staten van Holland. Hij werd meermalen als gezant naar Zweden, Denemarken, Frankrijk , enz gezonden , en bewees den lande gioote diensten, vooral in 1072, toen zijn voorbeeld in de Staten het land van Fransche overheersching redde, in \'t laatst van zijn leven beroofden hoogloopende twisten met Willem 111, ongelukkige spe-culatiën in fondsen der U. I. Compagnie en godsdienstige dweepzucht hem van zijn geestvermogens : Hij stierf in 1693 te Amsterdam. Hij schreef: Alle brieven en schriften tsedert eenigen tijd opgesteld bij den gewezen JUir-gemeester Coenraad van liauningen, Ende na zijn Ed. oopenlik ingericht om de Christenen en alle menschen , door het herstellen ran het eeuwigh Evangelium soudt menschelyke nit-legginge, met malcander te vereenigen. Ende de tvegh te banen tot het langh verwachte rijck, Christi onze Zaligmaker op aerde in vorighe tijden bi/ alle Christenen en tsedert bg vele verwacht. Amst. 1089.

Bciiningcn {Willem «■««) geboren te Har-lingen 2 Nov. 1811, was vroeger predikant te Rouveen en later te Ameide en Tienhoven. Na in 1882 zijn emeritaat verkregen te hebben, ging hij zich metterwoon vestigen te Utrecht, waar hij nog woont. Hij schreef: Brieven over geestelijke goederen, Arnh. 1863; Uet geestelijk kantoor van Delft, Arnh. 1870.

Beunke {Henry Eduard) geb. te Middelburg 14 Sept. Ï851, studeerde in de Pol-school , en toen hij in 1876 Civiel Ingenieur werd, kreeg bü ee\'ne betrekking als ambtenaar aan de Staatsspoorwegen te Zutfen. Behalve bijdragen in den Üelftschen studentenalmanak, in den Nutsalmannk 1879, (Gevonden en verloren) en de Gids 1879 {Dina) schreef hij onder het psdniern Heins: Walchersche schetsen en vertellingen, Pur-merend 1875 en Uit het Walchersche Hoe-renltven, en tweetal Schetsen, Amst. 1877.

BeiiM-koin (E. F. van) schreef: Allerlei, verzen en verhalen, Amst. 1838; Drie No-Vellen. Ida, Amst. 1839.

Hevol (P. W.) geboren te Leiden 22 Juli 1814, hoogleeraar te Gent, schreef Vrijheid en Vaderland. Toepasselijke nitboezeming, Gent, 1860. Hij was medewerker in de Broedermin, Be beurzen Courant, de Stad Gent, enz.

Hcverwijok {Jan van), geb. te Dordrecht 17 Nov. 1594, bekwaam geneesheer in zijne geboortestad en bovendien groot voorstander der fraaie letteren. Hij bekleedde verschillende aanzienlijke betrekkingen in zijne vaderstad en werd onderscheiden malen afgevaardigd ter vergadering van de Staten van Holland. Hij stierf 19 Jan. 1647. Als schrijver heeft hij zich een naam gemaakt, behalve door zijne medische werken, door De Spaensche Xerxes, ofte vergelykinge en beschryvinge van den scheepstrydt, tusschen de groote koningen van Persim en Span jen, de verbande Grieken ende Nederlanders, Dordr. 1639 , 2e dr. 1640; Den Hertog van Al va , Geessel van Nederlandt ende Port ugal, Dordr., 1642; Van de uytnementheyt des Vrouwélyken Geslaghts, Dordr. 1643. \'t Is in drie boeken verdeeld en wemelt van aanhalingen uit allerlei dichters en schrijvers, terwijl er ook van hem zeiven gedichten in voorkomen.

MeyerlincU (Laurens) geb. te Antwer-■ pen 12 April 1578, waar hij kanunnik, aartspriester en boekkeurder was. Hij over-leed in zijne geboortestad op 7 Juni 1627. Behalve e\'enige Laüjnsclie werken en twee Nederlandsche over controversie : Catholycke antwoorden aen de gewone vragen van die van de zoogenoemde Religie, Antwerpen, 1609 en 1617 , schreef hij: Het leven ende mirakelen van de heylige Bisschoppen Eligius, Willebrordus, Norhert us, apostelen van dese Nederlanden, ende principoehjck der stadt Antwerpen , met oock een kort verhael van het beginsel van de religie derselver stadt, beschreven naer vele geloof weer digen schrijvers. Door Laurentius Begerlinck, Antwerpen, 1651.

UvyniH (Jhr. Petrus Johannes van) geb. te Leeuwarden 11 Mei 1839 studeerde in de rechten en werd na zijne promotie in 1863 griffier bjj het kantongerecht te Beesterzwaag, in 1867 subst. officier van Justitie teSneek, in 1870 officier van Justitie aldaar, in 1876 refendaris bij het penartement van justitie, en is thans\' sedert 1885 secretaris-generaal Wj genoemd departement. Hij schreef: De liijkspolitie in Nederland. Haar geschiedenis en tegenwoordige inrichting, Sneek 1872; De voorschriften op de dienst van, en het toezicht op de rijksveldwachters, systematisch gerangschikt. Bijlage behoorende bjj het vorige werk. Sneek 1872.

Beynen (Laurens Bijnhart), geb. te

\'s Hage 29 Sept. 1811, in -1838 praeceptor en sedert 1802 rector aan het gymnasium aldaar. Hij werd op zijn verzoek in 1878 eervol ontslagen, en bleef toen ambteloos in zijne geboortestad wonen. In genoemd jaar \'genoot hij de eer van door Z. M. den Koning te worden aangewezen om onze aanstaande Koningin in de lïederlandsche taal onderwijs te geven. Van zijne hand verscheen: Mr. I. da Costa en de Referent zijner voorlezin-gen, \'s Hage 18i\'7 ; Gallaits lijhen van Egmond en Hoonie heschouwd, met pl., \'s Hage 1H54; De 17e November, Feestrede, \'s Hage 1803 ; Kort overzicht van de staatsregeling van ons vaderland, \'s Hage 1801 (0e druk 1882); Historische schetsen en beelden. Een leesboek. Amst. 1874; Stemmen en beschouwingen over Christendom m beschaving, \'s Hage 1H7Ö; Voorts vele stukken over kunst, godsdienst en geschiedenis in de vroegere jaargangen van de Kunst-Kroniek en \'t Album der schoone kunsten, en \'t lloll. Schilder- en Letterk. Album en in \'t Scheffer Album, in Voor Driehonderd jaar, 1872 en in in Me-moriam. Haarl. 1873. Bovendien nog bijdragen in de Aurora, Magdalena, Almanak voor Y Schoone en Goede, Vereenigim, Christ. Stemmen, Stemmen voor Waarheid en Vrede, enz.

Bibeu [Abraham), geb. te Leiden 10 Febr. 1798, was predikant te Edam en schreef verscheiden werkjes, waarvan de vier volgende door de maatschappij tot N. v. \'t A. met goud bekroond: Zondagsboek voor de Huisgezinnen der mingeoefende Christenen, Amst. 1835; liet dorp aan zee of het heilzame van Gods beschikking in het verborgen der toekomst, Amst.; Wenken voor ouders uit den minvermogenden stand, Amst.; Tafercelen uit het leven van dienstbaren, Leiden, 18i0. Voorts schreef hij nog: De neer van Meerwijk en zijne zonen of het Verderfelijke der Sterke Dranken, Amst. 1839 ; Oud-Hollands deugd in hare waardij geschetst of Zet de tering naar de nering, Edam 1839, en eenige vertalingen. Hij overleed te Edain 20 Nov. 1849.

Hiilloo (Lambert), geb. te Amsterdam 29 Aug. 1033, was apotheker van beroep en een zeer geleerd man. Hij stierf II Juni 1724. Behalve eenige theol. geschriften, heeft men van zijne hand Gedagten over het schoon Zaisoen des jaars, 1718 en daarachter Liefde der Ouderen tut hunne kinderen boven de menschelijke reden, Amst. 1719; Jlginuus prosodiacas, Lofzang op het verheerlijkt Zaisoen der jaren 1722 c/i 17i\'!; l\'anpoeticum liatavam of Kabinet, waarin de afbeeldingen van voorname Nederlandsehe dichteren, verzamelt en konstig geschilder t door Ar nol t van Halen, onder uitbreiding en aanmerking der

Hollandsche Rijmkonst geopent, Amst. 1720 ; Verwoesting des Joodschen volks aanvangende met den afval der tien stammen onder Jeroboam en eindigende met dezen tegenwoordigen tijd, 3 dln., Amst. 1725.

Uidlon (Gerard), broeder van den voorgaande, geb. te Amsterdam 12 Maart 1049, legde zich met ijver op de geneeskunde toe en werd, na een tijdlang lector in de Ontleedkunde aan de Leidsche Hoogeschool geweest te zijn, belast met het oppertoezicht over al de militaire hospitalen. In 1094 benoemden de curatoren hem tot hoogleeraar te Leiden in de ontleedkunde, welke betrekking hij tot 1701 waarnam, toen Koning Willem 111 hem tot zijn lijfarts benoemde en naar Londen ontbood. De vorst gaf het volgende jaar in Bidloo\'s armen den geest. Na \'s konings dood aanvaardde bij op nieuw het hoogleeraarambt te Lelden, alwaar hij 30 Maart 1713 stierf. — Behalve zijne ontleedkundige werken, heeft B. ook gedichten en tooneelstukken geschreven, die na zijn dood verzameld en in 3dln uitgegeven zijn. Zijn Tooneelpo\'ézie, Leiden 1719, bestaat uit de treurspelen; De brandt van Trojen; Semi-ramis; Karei, Erfprins van Spanje (\'t meeat bekende) Amst. 1079; Fabius Sever us en de Dood van Pompejus, naar \'t fr. van Gorneille 10S1 en uit de Zinne-, blij- en voorspelen: Comma, Punctum en Parentesis of de May-terj en Nederlaag van M das of Koning Onverstand, zinnesp.; de prachtige minnaars, blijsp.; Ariadne, zangsp.; Opera op de zinspreuk: Zonder S/jjs en Wijn , Kan geen Liefde zijn ; Vertooningsp. op den Vreede; Het zeegenpraalende Oostenrijk of Verovering van Of en; Voorspel hij Vondels Faëton; Voor-, tusschen- en naspel bij Vondels Sal-moneus. Nog schreef hij Komst van Zijn Majesteit Willem IU in Holland, \'s Hage 1691 en Verhaal der laatste ziekte en overlijden aan Willem Hl, Leyden 1702.

Bie {Cornells de) geb. 10 Februari 1027 te; Lier, waar zijn vader kunstschilderwas; hij genoot eene zeer goede opvoeding , en was achtereenvolgens notaris, procureur , griffler der militaire audientie, en deken der Lakenhal, door welken laatsten titel hij deel uitmaakte van den magistraat. Hij kwam dikwijls te Antwerpen en was daar zeer bevriend met de meeste kunstenaars dier dagen, wier leven hij beschreef in zijn dichtwerk: Het galden cabinet van de edele vrije schilder-co nst , Antwerpen, 1001. De schrijver schijnt tenjare 1711 te zijn gestorven. Het getal zijner werken is verbazend groot; zijne tooneel-vverken alleen beloopen een getal van ruim vijlen veertig. L)e Bie\'s voornaamste schriften zijn: Het gulden cabinet van de edel vrg-schilder-const, inhoudende den lof van de ver-

maerate schilders, architecten, beeldthouwers ende plaetsnijders ran dese eeuw, Antwerpen bij Jan Meyssens, constvercooper, Itiül; Faeins wceryahn der ncdcrdmjtsche po\'êsi ran Cornelia de Bic, tut Lyer, uyt sjjnen tijds overschot rrijmoedelijck voorgeslett op de domme waensKcht des wereldts, yhenuemt Werelts-Sots-Cup, rol zedige nioraliteyten en sinne-heelden , Mechelen, 1(170. Van zijne taliijke tooiieelgevvrocliten zijn liet nieést bekend de treurspelen: Alphonsus en Thebasile ofte herstelde onnooselheyt, Antwerpen, 107;); Den grooten hertoyhe van Moskoeien oft ghewel-diyhe hecrsclutppye, Anivverpen 1(gt;7Ü; Den heuligen Ridder (ionimarus, patroon der stadt Lier, oft gewiüighe verduldiyhetjt, Antwerpen, 1()70; Lijden zonder wraeh, of de armoede van grave Florellus, bontgenoot van Vranckrijclc; De comedie der Liersche Furie, of de kettersche verraderij op den 1-1 October 1595; De commedie van Mas Aniello in de beroerte van Napels; en de kluchten; Huns llolleilok, geiisen l\'redicant, Brussel, 17(0; Het Vlacmsthe masker van Colonel Spindeler; Klachtivijse commedie van de ontmaskerde liefde, Antwerpen, I70S; duchten van Jan (ioethals, en Griet, zijn wijf, enz. Bijna al des schrijvers werken zijn geteekend met de kenspreuk; Wacrheyt baert nijdt, ol\' in het Latijn; Fert,odia verum,

^ Mie (llencdictus de) geb. te Westmalle 3 Februari ISiO, studeerde aan de Hoogeschool van Leuven, en vestigde zicli als geneesheer te Liehtaart, waar hij overleed op 4 Januari 1885. Hij gaf uit; Honderd Fabelen van de la Fontaine, nagerijmd door Dr. li. de Bie, Herenthals, 18«!.

Bicgclaur (Henricus Johannes) geb. te Amersfoort 17 Juli 183;!, werd voor den geestelijken stand opgeleid, en was dienstdoend H. K. Geestelijke in verschillende gemeenten van Nederland; thans houdt hij zijn verblijf te itouie om zijne studiën vooii te zetten. Hij schreef; Fer uwen rader en uwe moeder, \'s Bosch 18(33; De aalmoes, \'s Bosch 18()4; De Hemel, \'s Bosch I8(5i; Een zestal bedenkingen op „Rome en het Evangeliequot;, Amst. lnot); Overzicht ran de geschiedenis der bouwkunst (overdruk uit de Kunstkronijk ISü\'.iJ; Ook een tuiltje viooltjes en anemonen, Leiden 1885!. Verder bijdragen in Caecilia, Algemeen muzikaal tijdschrift, Achttien brieven in de Kunstbode 1880 - l; ruim honderd brieven in liet Vaderland en vorder tal van bijdragen in onderscheiden tijdschriften, enz,

itU\'IcvcIt {Hendrik) geb. te Groningen 14 Januari 1790 eu overleden te Utrecht 15 Dec. 1871, was godsdienst-onderwjjzer in de cellulaire gevangenis te Utrecht. Hy schreef;

Het Evangelie een bron van troost en bemoediging onder de bezwaren van het menschelijk leven. quot;2 stukjes Utr. 18^9; Bij het lezen ran \'s Konings woorden in den Staatsraad: Mijn lot is daarboven beslist; Utr. 18^0 (anoniem); Bij het overlijden van den WelEerw. Zeergel. Heer l)s. J. A. D. Molster, Utr. 1850; Steun in nood. Vijf dichtstukjes, Utr. 1854; Het Cellulaire Gevanyenstelsel in zijn belangrijkheid - voor de zedelijke verbetering der gevangenen, Utr 1850; Van het ziekbed. Losse dichtstukjes, I )ev. 18ü\'2; In den Kerker. Schetsen naar het leven. Voorts nog een paar kleine geschriften op theologisch gebied.

Bicn* (Cornelis l\'ietersz.) wonnde le Enk-huizen in de eerste helft der 17de eeuw en rijmde Profytelyck Cabinet voor den Christe-lijcke jongelingh , Enkh. Kli\'!, Üe dr. Ui4!2; Tragedie van jfyramis en Thisbe, Enkh. 1023 ; Handtboecken der Christelycke Gedichten , Sinnebeelden ende Liedekens tot troost en vermaeck der Gelooviger zielen, \'2e dr. Hoorn 1035; \'t Stichtelyck Cabinet -met den Aenwas van \'t selve begrijpende den Landman, Steeman ofte Borger ende den Zeeman , Enckh. 1040; Aendaclitige en Vrolycke Hymen, Enckh. 1944.

ilit\'Hbi\'ouok (Edward van) geb. te Malde-gem 1 April 18^0, was kantonaal schoolopziener en overleed te Langemark i\\ Jan. 1872. Hij schreef: Elisa, gevolgd van eenige andere verhaeltjes, Thielt, 1840; De twee zusters (Vlaemsche stem), Wid; De\'bosch-wachter van Lommerdale (Vlaemsche stem), 1840; De gravin van Treurenhurg (Neder-duitsch Letterkundig Jaerboekje), 1847 ; Het Meerlennest (Vlaemsche stem), 1847; Roosje, Kerel en F reetje Bierman (Muzenalbum), 1848 ; Het lager onderwijs beschouwd als eene echte bron van volksgeluk, leperen, 1859,

UicNCii (/ƒ, van der) schreef; Eenige schriftmatige gezangen, Utrecht 18:25.

IticMfkviiH (Nicölaas) schreef: Claas Kloet, 3 dln,, 1019.

Mijl [Edward) geb. te Antwerpen en aldaar overleden 5 April 1009. Hij studeerde voor den geestelijken stand en trad op ^O-jarigen ouderdom als predikheer in een klooster zijner geboortestad, waar hij vele jaren bestuurder van het zangkoor was. Niet zonder bijval beoefende hij de dichtkunst en leverde do volgende werken: Legende der levens ende gedenckweerdige daeden van de voornaemste heylighe, salige ende lofiigt;ecrdighe maeghden ende weduwen, susters van de orden der penitentie van den 11. Dominicus, Antwerpen, 1001; Blyde boodschap van den engel Gabriel ghedaen aen