BorMng, li. L., Het Graduale Komanum ten dienste der katholieke koorzangers, woordelijk boven den Latijnschen ;ekst in liet jSTederlandsch vertaald. 2e druk. 1880. XVI, 226 aladz. linnen bandje, ld. 8o.........f 1.50

„Wij verblijden ons ten hoogste in het feit, dat thans aan onze ^ederlandsche zangers een uitmuntend hulpmiddel is aangeboden )in aan het eerstgenoemde vereischte voor eene goede voordracht begrijpen wat men zingt) te voldoen. De Zeereerw. Heer Borking, -iBeraar aan het Seminarie Hageveld, heeft den Katholieken koor-sangers dat middel in de hand gegeven door zijne woordelijke )verzetting van het Eomeinsche Graduaal. Terecht begaan met le gebrekkige en ziellooze voordracht van de toch zoo voortrefle-ijke melodiën der Kerk, begreep de even kunstrijke als vroom-;innige vertaler, dat bij de kennis van het Gregoriaansche toon-itelsel en zijne eigenaardigheden ook het begrip van den tekst liende verspreid te worden, wilde de zang waarlijk worden wat lij wezen moet.

Wij achten het onnoodig nog een enkel woord ter aanbeveling lierbij te voegen. Dit Graduale kome in de handen van ieder ratholiek koorzanger, die waarde hecht aan zijn heilig en verleven ambt, het kome in de handen van elk priester, die zijne ;orgen aan den koorzang wijdt, en diene hem tot middel om zijne ;angers te doordringen van den diepen zin van het heilig liturgische woord.quot;

Gregoriusblad, 1 Maart 1878.

HET GRADUALE ROMANUM V//

TEN DIENSTE DER

WOORDELIJK BOVEN DEN LATIJNSCHEN TEKST IN HET NBDBRLANDSGH VERTAALD

DOOR

L. H. BOEKING,

pastoor der St. Willibrorduskerk te \'s Gravenhage.

TWEEDE DRUK.

Liturgf-ch\'e V^reenlgfno

A art s\'^ o \'om UTRECHT Volfinummer Bibiiotheek

LEIDEN,

J. W. VAN LEEUWEN,

UITG. EN ANTIQUAR. BOEKH.

Hooigraclit 74.

1889.

IMPRIMATUR.

Warmond, die 1 Augusti 1877.

P. M. SNICKERS, Vic. Cap.

Gedrukt in de St. Paulusvereeniging, Maastricht.

In dit boekje wordt aan de Zangers der Katholieke Koren, die niet genoegzaam bekend zijn met de Latijnsche taal, een hulpmiddel aangeboden om den zin en den geest lt;ler gewijde gezangen, die op zon- en feestdagen onder de H. Mis gezongen worden, te leeren kennen. Bijna overal is in de vertaling de volgorde der Latijnsche woorden behouden. Waar dit niet mogelijk was, is door een andere lettersoort aangeduid, welke woorden bij elkander be-hooren. Zoo staat op bladzijde 18: zegenen zal alle vleesch

benedicat omnis caro den heiligen naam van hem. De letters, waar

nomen sanctum ejus.

mede heiligen en sanctum gedrukt zijn, geven duidelijk aan, dat het eene woord de vertaling van het andere is. Ook zijn op enkele plaatsen in den Nederland-schen tekst tusschen haakjes eenige woorden gevoegd, die niet in het Latijn voorkomen en toch voor het begrip van het Nederlandsch noodzakelijk zijn. Als voorbeeld van zulk een tusschenvoeging diene de volgende zin op bladzijde 2 : Looft den Heer,

Confitémini Domino,

want (hij is) goed. Zonder de woorden hij is zou quóniam bonus.

het Nederlandsch onverstaanbaar zijn.

De Schrijver.

INHOUD.

INTROÏTUS.

■

II INHOUD.

INHOUD. in

inhoud.

C0MMUNI0NES.

ANTIPHONAE.

INIIODD.

HYMN I.

RESPONSORIA.

Ad Missam ... 2. Collegenint ... 52. Domine salvum fac . 7

30.

54 ;

54: 71J

2|

Gewoon Misgezang.

BIJ DE BESPROEIING MET WIJWATER.

I Besproei mij, Heer, met hysop, en ik zal gereinigd worden: Besproei mij, Heer, met hysop, en ik zal gereinigd worden: Asperges me,Domine,hyssopo, et mundabor : ■ tvasch mij, en boven sneeuw zal ik wit worden. Ontferm u lavilbis me, et super nivem dealbabor. l»s. Miserére mijner, God, naar de groote barmhartigheid mei, Deus, seciuidum magnam miserieórdiiim van u. Glorie (zij) den Vader, en den Zoon en den h e i 1 i-tuam. V. Gloria Patri, et Filio, et gen Geest. Gelijk het was in den beginne, en nu,

Spiritui s a n c t o. Sicut erat in prinofpio,.et nunc, en altijd, en in de eeuwen der eeuwen.

et semper, et in saecula saeculórum. Amen.

Toon ons. Heer, de barmhartigheid van u. V. Osténde nobis, Domine, misericórdiam tuam.

En het heil van u, geef (het) ons.

H. Et salutare tuura da nobis.

Heer verhoor het gebed van mij.

V. Dómine exaüdi orationem meam.

2

En het geroep van mij, tot u home het. 1«. Et clamor meus ad te veuiat.

De Heer {zij) met u.

V. Dominus vobiscum.

En met den geest van u.

1*. Et cum spiritu tuo.

Van Pasclien tot en met Pinksteren wordt in plaats van Asperges gezongen:

Ik zag water vloeien uit den tempel, aan de zijde Vidi aquam egredientem de templo, a latere der rechterhand, en allen, tot wie kwam dit water, dextro, et omnes, ad quos pervénit aqua

gered geworden zijn zij, en roepen zullen zij, Alleluja, ista, salvi facti sunt, et dicent, Alleliija,

Alleluja. Looft den Heer, want (hij is) goed:

Alleluja. I\'s. Confitémini Domino, quóniam bonus;

want in eeuwigheid {duurt) de barmhartigheid van hem. quóniam in saécula misericórdia ejus.

BIJ DE MIS.

Heer ontferm u. Christus ontferm u. Heer ontferm u.

Kyrie eléisou. Christe eléison. Kyrie eléison.

Glorie in den hooge aan God. En op aardi Gloria. Gloria in excélsis Deo. Et in terra

3

vrede den menschen van goeden wil. Wij loven u. pax hominibus bonae voluntatis. Laudamus te.

Wij zeg even u. Wij aanbidden u. Wij verheerlijken u. Darilz Benedioimus te. Adoramus te. Gloriflcamus te. Griitiaa brengen wij u om de groote glorie van u. Heer agimus tibi propter magnam gloriam tuara. Dómine God, Koning des hemels, God Vader almachtig. Heer Deus, Rex eoeléstis, Deus Pater omui\'potens. Dómine Zoon eeniggeboren, Jesus Christus. Heer God, Lam Gods, Fili unigénite, Jesu Christe.Dómine Deus,AgnusDei,

Zoon des Vaders, Die wegneemt de zonden der wereld, Filius Patris. Qui tollis peccata mundi, ontferm u onzer. Die wegneemt de zonden der wereld, miserére nobis. Qui tollis peccata ranndi, yieem aan de snieelcing van ons. Die zit ter rechterhand ^ süscipe deprecatiónem nostram. Qui sedes ad déxteram _[g. | des Vaders, ontferm u onzer. Want gij alleen (zijt) Patris, miserére nobis. Ouóniam tu solus

m.

de Heilige. Gij alleen de Heer. Gij alleen de Allerhoogste,

Sanctns. Tu solus Dóminus. ïu solus Altissimus, Jesus Christus. Met den heilig en Geest in de glorie van God Jesu Christe. Cum sancto Spfritu in gloria Dei den Vader.

^w\' Patris. Amen.

■ Vervolg van het heilig Evangelie

^Ta B ij b e t E v a n g e 1 i e. Sequéntia sancti Evangélii

4

volgens Mattheus. Glorie (zij) u Heer. En

secundum Matthaéum. H. Gloria tibi Dómine. Et

Ik geloof in één God, den Vader almachtig, En Credo. Credo in unum Deum, Patrem omnipoténtem, Et

schepper van hemel en aarde, van het zichtbare alles des factórem ooeli et terrae, visibiliutn ómnium

en het onzichtbare. En in één Heer, Jesus Christus, ^om

et invisibilium. Et in unum Dóminum.Jesum Christum.

„

den Zoon Gods eéniggeboren. En uit den Vader geboren Y^aei Filium Dei unigénitum. Et ex Patre natum ^nor

vóór alle eeuwen. God van God, Licht van Licht, God anteómnia saécula. Deum de Deo, LumendeLümine,Deum ^{3 a}

waarachtig van God waarachtig. Voortgebracht niet gemaakt, ^en verum de Deo vero. Génitum non factum, 1

medezelfstandig met den Vader : door wien alles gemaakt den consubstantialem Patri: per quem ómnia facta ]

is. Die om ons menschen, en om onze zaligheid die sunt. Qui propter nos homines, et propter nostram salütem qu:

is nedergedaald van de hemelen. En vleesch geworden is Ka descéndit de coelrs. Et incarnutus est Ca

door den heiligen Geest, uit Maria de Maagd: dc

de Spiritu sancto, ex Maria Virgine : ba

en mensch geworden is. Hij is gekruist ook voor ons; d et homo factua est. Crucifixus étiam pro nobis; res

onder Pontius Pilatus heeft hij geleden, en begraven is hij. e, sub Póntio Pilato passus, et sepültus est. sai

5

En hij is verrezen ten derden dage volgens de Schrijten. Et resurréxit tértia die secundum Scriptüras.

E11 hij is opgeklommen ten hemel, zit aan de rechterhand Et ascéndit in coelum, sedet ad dexteram

Vaders. En wederom komen zal hij met glorie Patris. Et iterum venturus est cum gloria

om te oordeelen de levenden en de dooden : aan wiens rijk m, judicare vivos et mórtuoa: cujus regni

en Met zal zijn een einde. En in den heiligen Geest, im non erit finis. Et in Spiritum

i den Heer en levendmakende : die uit den Vader

i_m sanctum, Dóminum et vivificantem : qui ex Patre

en den Zoon voorkomt, die met den Vader en n, Filióque procedit, qui cum Patre et

let den Zoon te zamen wordt aanbeden en medeverheerlijkt: i Filio simul adoratur et conglorificatur:

id die gesproken heeft door de Profeten. En ééne heilige im qui locütus est per Prophétas. Et unam sanctam

s Katholieke en Apostolische Kerk. Ik belijd één ist Cathólicam et Apostólicam Ecclésiam. Confiteor unum

d: doopsel ter vergeving der zonden. En ik verwacht e : baptisma in remissiónem peccatórum. Et exspéeto

de verrijzenis der dooden. En het leven der toekomende is: resurrectiónem mortuórum. Et vitam ventüri

ij\' eeuw.

■ Baéculi. Amen.

6

Door alle eeuwen der eeuwen. Bij de praefatie. Per ómnia saécula saeeulórum. n Amen. J),

■t. Amen.

De Heer (zij) met u.

\\\'. Dóminus vobiscum. II

En met den geest van u.

18. Et cum spiritu luo. A

Omhoog de harten. \\ 01

V. Sursum corda. m

Wij hebben (ze) tot den Heer. B

R. Habémus ad Dóminum.

Danken wij den Heer den God van ons. 2

V. Gratias agiimus Domino Deo nostro. I

Waardig en rechtvaardig is \'t. 1

R. Dignum et justura est.

Heilig, heilig, heilig de Heer de God q S a n c t u s. Sanctus, sanctus, sanctus Dóminus Deus derheerscharen. Vol zijn de hemelen en de aar devan de glorie

Sabaoth. Plenisunt coeli et terra gloria i van u. Hosanna in den hooge. Gezegend die komt in tua. Hosanna in excélsis. Benedictus qui venit in den naam des Heeren. Hosanna in den hooge.

nómine Dómini. Hosanna in excélsis.

Bij den pater noster. En wil niet ons leiden in |

Et ne nos indiicas in

bekoring.

tentatiónem.

7

Maar verlos ons van den kwade.

II. Sed libera nos a malo.

De vrede des Heeren zij altijd met u.

Pax Domini sit semper vobiscum.

En met den geest van u.

R. Et cum spiritu tuo.

Lam Gods,datwegneenit de zonden der wereld, Agnus Dei. Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, ontferm u onzer. Geef ons vrede.

miserére nobis. Dona nobis pacem.

Bij het einde der Mis. Gaat, de mis is {volbracht).

Ite missa est.

Zegenen wij den Heer. God [zij) dank.

Benedicamus Domino. H. Deo gratias. B ij hetgebed voorden Koning. Heer behoud

Dóminesalvum fac

od den Koning van ons. En verhoor ons op den dag, waarop is regem nostrum. II. Et exaddi nos in die, qua

wij roepen tot u.

invooaverimus te.

in Heer verhoor het gebed van mij.

in V. Dómine exaüdi oratiónem meam.

En het geroep van mij, tot u kome het.

il. Et clamor meus ad te véniat.

in \\ De Heer [zij) met u.

in Dóminus vobiscum.

En met den geest van u.

K. Et cum spiritu tuo.

8

MIS VOOR DE OVERLEDENEN.

De rust, de eeuwige, geef (ze) hun Heer: Introïtus. Réquiem aeternam dona eisDómine:

en het licht, het eeuwige, verlichte hen. T] behoort

et lux perpétua luceat eis. I\'s. Te decet

de lofzang, o God, in Sion, en u zal men betalen gelofte hymnus Deus in Sion, et tibi reddétur votum

in Jerusalem : verhoor het gebed can mij, tot u zal alle in Jerusalem ; exaudi oratiónem meam, ad te omnis S\\

I s

vleesch komen.

caro vériet.

De rust, de eeuwige, geef {ze) hun Heer: Graduale. Réquiem aeternam dona eis Dómine:

en het licht, het eeuwige, verlichte hen. V. In gedachtenis et lux perpétua luceat eis. In memória

il 1

zal hij niet vreezen. _J

non timébit.

Bevrijd, Heer, de zielen aller geloovige T r a c t u s. Absolve, Dómine, animas omnium fidélium

overledenen van allen hand der zonden. En de genade dofunctórum ab omni vinculo delictórum. V. Et gratia

9

van u hun te hulp komende, mogen zij ontgaan het oordeel tua illis succurrente, mereantur evadere judicium

der wraah. En van het licht, het eeuwige, de zaligheid ultiónis. V. Et lucis aetérnae beatitudine

genieten.

pérfrui.

De dag van gramschap, die dag zal ontbinden Sequentia. Dies irae, dies illa solvet

de wereld tot asch, volgens getuigenis van David en saeclum in favüla, teste David cum

Sihilla. Hoe groote schrik zal er zijn, wanneer de Rechter zal Sibylla. Quantus tremor est futürus, quando Judex est

komen, alles gestreng onderzoekende. Een bazuin wonderbaar ventürusjcunctastricte discussurus. Tuba mirum

3: verspreidend een geluid door de graven (aller) landen, spargens sonum per sepdlolira regiónum,

IS

zal verzamelen allen voor den troon. De dood zal ontstellen eoget omnes ante thronum. Mors stupébit

d ,

en de natuur, ivanneer weder opstaat het schepsel, den Rechter et natüra, cum resurget creatüra, judicanti

rekenschap zullende geven. Het boek, het beschrevene, responsura. Liber scriptus

zal aangedragen worden, in hetwelk alles bevat is, ivaarnaar

proferétur, in quo totum continétur, unde

de wereld geoordeeld wordt. W a n n e e r de Rechter dan mundus judicétur. Judex ergo cum

-

10

gezeten is, al wat verborgen is, zal openbaar worden, niets l^en sedébit, quidquid latet, apparébit: nil ^5UP1

ongewroken blijven. Wat zal ik ellendige dan zeggen 1 inültum remanébit. Quid sum miser tunc dictiirns?

ivelken voorspreker aanroepen, wanneer nauwelijks\' quem patrónum rogatürus, cum vix

\\wa(

derechtvaardige is zonder bezorgdheid? Koning van schrikbare : ^

iustus sit secürus? Rex treméndae •\' ieeu

majesteit, die wie te redden zijn , redt uit genade majestatis, qui salvandos salvas gratis,

red mij, bron van goedertierenheid Gedenk Jesus, goede, pr; salva me fons pietiitis. Recordare Jesu pie, ; _va

dat ik ben de oorzaak van uwen {lijdens) weg, laat niet mij quod sum causa tuae viae, ne me tot

verloren gaan dien dag. Door het zoeken naar mij, perdas ilia die. Quaerens me, II

hebt gij u neergezet van vermoeidheid: gij hebt mij vrijgekocht, ^{ sedisti lassus: redemisti

or

aan het kruis lijdende : dat zoo groote moeite niet zij ⁰ crucem passus: tantus labor nou sit

te vergeefs. Rechtvaardige Rechter der wraak, schenk _c eassus. Juste Judex ultiónis, donum fac

vergiffenis vóór den dag der rekenschap. Ik zucht als remissiónis ante diem ratiónis. Ingemisco tamquam

eeji schuldige; van schidd bloost het gelaat van mij, reus .• culpa rubet vultus mens,

1

11

len sineekeling moogt gij sparen God. Die Maria

5upplicanti paree Deus. Qui Mariam

hebt vrijgesproken en den moordenaar verhoord, mij ook

absolvisti, et latrónem exaudisti,mihiqiioque

hebt gij hoop gegeven. De gebeden van mij, niets zijn zij

spem dedisti. Preces meae non sunt

waardig; maar gij, Goede! doe barmhartigheid, opdat ikniet

dignae: sed tu bonus fac benigne, ne

eeuwig brande inhetviiur.( Wüinij)onder deschapen een plaats

perénnicremer ignc. Inter oves locum

geven en van debokkenmij af zonder en,stellende(mij)ter zijde

praestaetab hoedis me sequestra, stiitnens in parte

van de rechterhand. Wanneer beschaamd zijn de vervloekten,

nij dextra. Confutiitis maledictis,

¹¹⁶ tot de vlammen,de hevige, verwezen, roep mij met de zaligen.

ij_i flammis acribus addictis, voca me cum benedictis.

e, Ik bid ootmoedig en gebogen, het hart verbrijzeld als stof,

^ Ore supplex et acclinis, cor contritum quasi cinis,

heb zorg voor mijn einde. Tranenrijke dag dan, waarop

... gere curam mei finis. Lacrymósa dies ilia, qua V

jj. zal verrijzen uit de asch, om geoordeeld te ivorden, de mensch, resürget ex favüla, judicandus homo

de schuldige. Hem dan moogt gij sparen, God ! Zoete Jesus, reus. Huic ergo paree, Deus: Pie Jesu Heer, geef hun de rust.

ⁿ Dómine, dona eis requiem. Amen.

!, Offertorium. Heer Jesus Christus, Koning der heerlijkheid, Dómiue Jesu Christe, Rex gloriae,

verlos de zielen aller geloovige overledenen uit de straffen libera ilnimas oranium fidélium defunctórum de poenis

der onderwereld, en uit den diepen afgrond: verlos ze uit inférni, et de profündo lacu : libera eas de

den muil des leeuws, opdat niet verzwelge haar de hel, ore leónis, ne absórbeat eas tartarus,

en zij niet vallen in de duisternis : maar de banierdrager, ne cadant in obscürum : sed signifer

de heilige Michael voere ze in het licht der heiligheid, sanctus Michael repraeséntet eas in lucem sanctam,

dat gij eens aan Abrahambeloofdhehten aan de nakomeling en qnam olim Abrahae promisisti et semini

van hem Offeranden en gebeden u, Heer, ten lof ejus. V. Hóstias et preces tibi, Dómine, laudis

brengen wij, moogt gij (ze) aannemen voor de zielen daar, offerimus, tu susoipe pro aninuibusillis,

van welke wij heden de gedachtenis vieren : laat ze, Heer, quarum hódie memóriam facimus: fac eas, Dómine,

van den dood overgaan tot het leoen.

de morte transire ad vitam.

Sanctus. Zie bl. 6.

Lam Gods, dat wegneemt de zenden Agnus Dei. Agnus Dei, qui tollis peccata

der wereld, geef hun de rust, de eeuwige.

nmndi, dona eis requiem.... sempitérnam.

13

Het licht, het eeuwige, verlichte hen, Heer, Communio. Lux aetérna luceat eis Dóinine^:

met de heiligen van u in eeuwigheid : want goed zijt gij. cum sanctis tuis in aeternum: quia pius es.

De rust, de eeuwige, geef {ze) hun, Heer : en het licht, V. Requiem aeternam dona eis, Dómine: et lux het eeuwige, verlichte hen.

perpétua Meeat eis.

BijheteindederMis. Dat zij rusten in vrede.

Requiëscant in pace. R. Amen.

Verlos mij, Heer, van den dood Responsorium. Libera me, Dómine, de morte

der eeuwigheid, op den dag dier verschrikking : ivanneer aetérna, in die illa treménda: quando

de hemelen bewogen zullen worden en de aarde: als coeli movéndi sunt et terra: dum

gij zult komen oordeelen de wereld door het vuur. Bevend véneris Judicare saéculum per ignem. V.Tremena

geworden ben ik, en ik vrees, tegen dat het onderzoek factus sum ego, et timeo, dum diaeüssio

zal komen, en de aanstaande gramschap. De dag dan. vénerit, atque ventdra ira. \\^r. Dies illa,

(ïs) een dag van gramschap, van ramp en ellende, een dag dies irae, calamitiitis et misériae, dies

groot en hitter ten zeerste. De rust, de eeuwige, geef magna et amara valde. V. Réquiem aeternam dona

14

I\'. (

(ze) hun. Heer, en het licht, het eeuwige, verlichte hen eis Domine, et lux perpétua luoeat eis

Feesten van het kerkelijk jaar.

EERSTE ZONDAG VAN DEN ADVENT.

Tot u heb ik verheven de ziel van mij; Godif, Introïtus. Ad te levavi animara mcam : Deus! van mij op u betrouw ik, niet beschaamd ivorde ik : en uien mens in te confido, non erubescam : neque uitlachen mogen mij de vijanden van mij: ivant allen, dit irrideant me inimioi mei: étenim univérsi, qui n verbeiden, niet beschaamd zullen zij worden. Be wegen te exspéctant, non confundéntui*. S\'s- Vias

van u, Heer, toon (ze) mij: en de paden van u, tuas, Dómine, domonstra mihi: et sémitas tuas leer {zej mij.

édoce me.

Allen , die u verbeiden, niet Graduale. Univérsi, qui te exspéctant, non beschaamd zullen zij worden, Heer. De wegen van u oonfundéntur, Dómine. V. Vias tuas

Heer, openbaar (ze) mij: en de paden van u, leer (ze) mij. Dómine, notas fac mihi: et sémitas tuas édoce me,

15

Toon ons, Heer,debarmhartigheidvanu,en het heil V- Osténde nobis, Dómine,misericordiam tusim, etsalutare

vanu, geef {liet) ons.

tuum da nobis.

Offerto u m. Zooals de Introitns.

De Heer zal geven het goede ; en het land \' C o m m u n i o. Dominus dabit benignitatem; et terra

j van ons zal geven z ij n e vrucht.

nostra dabit fructum suum.

?orf

_;us TWEEDE ZONDAG VAN DEN ADVENT.

liet I

Volk vanSion! zie de Heer zal komen om

juc; .

Introïtus. Populus Sion, ecce Dominus véniet ad

dim

[_Ui|\'« verlossen de volken: en hoor en laten zal de Heer \'/en j ^sa^^v®ⁿ⁽^^as gentes; et auditam faoiet Dominus , Me heerlijkheid der stem van hem totvreugde vanhethartvanu. gloriam vocis suae in laetitia cordis vestri.

I

¹³ i die regeert over Israel, luister: gij, die hoedt,

\'*^s Qui regis Israël, inténde: qui dedücis,

I als een schaap, Joseph.

^iel velut ovem, Joseph,

on

_{l u} I Van Sion (verschijnt) de luister der schoonheid

_g Graduale. Ex Sion species decóris

iij\\ ^van hem : God, zichtbaar zal hij komen. Vergadert ie. ^: Deus, manifëste véniet, ï. Congregate

16

hem de heiligen van hem, die gesloten hebben het verbond illi sanctos ejus, qui ordinaverunt testaméntum

met hem door offeranden. Verblijd ben ik in datgene,

ejus super sacrificia. V- Laetatus sum in hls,

wat gezegd is aan mij: in het huis des Heeren quae dicta sunt milii: in domum Domini

zullen wij gaan.

ibimus.

God, gij u heerende (tot ons) zult levengeven Offertorium. Deus, tu convértens vivificabis

aan ons, en het volk van u zal zich verheugen in u : toon nos, et plebs tua laetabitur in te:ostéude

07is, Heer, de barmhartigheid van u, en het heil van v, nobis, Dómine misericordiam tuam, et salutare tuum

geef (het) ons.

da nobis.

Jerusalem rijs op, en sta op de hoogte : Communio. Jerusalem surge, et sta in excélso :

en zie de vreugde, die zal komen tot u van den Godvanu. et vide jucunditiltem, quae véniet tibi a Deo tuo.

DERDE ZONDAG VAN DEN ADVENT.

Verheugt u in den Heer altijd: andermaal Introïtus. G-audele ia Domino semper : iterum zeg ik, verheugt u. De bescheidenheid van u, bekend zij ze dico, gaudéte. Modéstia vestra nota sit

17

,, aan alle menschen : de Heer immers, nabij is hij. Niets ómnibus liominibus: Dominus enim prope est. Nihil

a bekommerd moet gij zijn : maar in alle gebed de begeerten solliciti sitis: sed in omni oratióne petitiones

van u bekend maken bij God. Gij hebt gezegend, Heer, vestraeinnotéscantapudDeum. ï^s. Benedixisti, Dómine,

: het land van u : afgewend de gevangenschap van Jacob. terrain tuam: avertisti captivitatem Jacob.

Gij die troont. Heer, op Cherubijnen, verwek I Gradual e. Qui sedes,Dómine,super Chérubim, éxcita

i de macht van u, en kom. Gij die regeert over Israel,

; poténtiam tuam, et veni. V. Qui regis Israël,

j luister : gij die hoedt, als een schaap, Joseph. Verwek, inténde; qui dedücis, velut ovem, Joseph. V. Excita

Heer, de macht van u, en kom, om redding te brengen Dómine poténtiam tuam, et veni, ut salvos facias

aan ons.

nos.

Gij hebt gezegend. Heer, het land van u : Offertorium. Benedixisti Dómine terram tuam:

afgewend de gevangenschap van Jacob : vergeven de

avertisti captivitatem Jacob: remisi\'sti ini-

ongerechtigheid van het volk van u.

quitatem plebis tuae.

Zegt : kleinmoedigen, zijt getroost, en ivilt niet Communio. Dicite: pusillanimes confortamini,et noh\'te

18

vreezen: ziet, de God van ons zalkomenenverlossinghrengen timére: ecce Deus noster veniet et salvabit 0 i

aan ons. i de

hos. ?Do

VIERDE ZONDAG VAN DEN ADVENT. ^

bei

Dauwt, hemelen, van boven, en ivolken lutroitus. Rorate coeli désuper, et nubes q ,

regent den Rechtvaardige : open u aarde, en breng voort _een pluant justum: aperiatur terra, et germinet p

den Verlosser. De hemelen verhalen de glorie Gods: salvatorem. Iquot;s. Coeli enarrant glóriam Dei:

en de werken der handen van hem verkondigt het uitspansel. et opera manuum ejus anuüntiat firmaméntum.

I ii

Nabij is de Heer aan allen, die roepen Graduale. Prope est Dóminus omnibus invocantibus

et

tot hem, aan allen, die roepen tot hem in waarheid. ^ emn, omnibus, qui mvooant eum in veritate. ^

Den lof des Heeren zal verkondigen de mond van mij: ^ V. Laudem Dómini loquétur os meum; i ^

en zegenen zal alle vleesch den heiligen naam ^ et benedicat omnis caro nomen

van hem. Kom Heer en wil niet toeven : sanctum ejus. V. VeniDómineet noli tardare: q

vergeef de misdaden van het volk van u, van Israel. ₍i_e

relaxa f\'acinora plebis tuae Israël.

19

Wees gegroet Maria, van genade vol, Offertorium. Ave Maria, gratia plena,

de Heer (is) met u: gezegend gij onder de vrouwen, en Dóminus tecum; benedicta tu iu muliéribus, et gezegend de vrucht van het lichaam van u.

benedictus fructus ventris tui.

Zie, de Maagd zal ontvangen, en haren Communio. Ecce virgo concipiet, et pariet

ten Zoon : en men zal noemen den naam van hem Emmanuel. Filium: et vocabitur nomen ejus Emmanuel.

i: DAG VOOR KERSTMIS.

el.

_n_ Heden zult gij iveten, dat Teamen zal de Heer,

Introitus. Hódie sciétis, quia véniet Dóminus,

n

_lg m verlossing brengen aan ons : en morgen zult gij zien et salvabit nos: et mane vidébitis

d.

de glorie van hem. Van den Heer is de aarde en

glóriam ejus. I*s. Dómini est terra et

de volheid van haar: de aardbodem en allen, die wonen

i:!

plemtudo ejus: orbis terrarum et uuivérsi,qui habitant op dezen.

in eo.

Heden zult gij weten, dat komen zal Graduale. Hódie sciétis, quia vëniet

de Heer, en verlossing brengen aanons ; enmorgen zultgij zien Dóminus,et salvabit nos: et mane vidébitis

20

de glorie van hem. Gij die regeert over Israel,

gióriam ejus. v. Qui regis Israël

luister; gij die hoedt als een schaap Joseph: gij die intënde: qui dedücis velut ovem Josepli : qui troont op Cherubijnen, verschijn voor Ephraim, Benjamin sedes super Cliérubim, appare coram Epliraim, Benjamin

en Manasse. Morgen zal vernietigd worden

et Manasse. V. Crastina die delebitur

de ongerechtigheid der aarde: en heerschen over om imquitas terrae: et regnabit super nos

de Zaligmaker der wereld.

Salvator mundi.

Verheft de poorten, o vorsten, vanu en Offertorium. Tóllite portas principes vestras et heft u op,poorten der eeuwigheid, enbinnengaanzalde Koning elevamini portae aeternales. et introfbit Rex

der glorie.

glóriae.

Geopenbaard zal vjorden de glorie des IIeer en: Communie. Revelabitur gloria Dómini:

en aanschouwen zal alle vleesch het heil van den God van ons, et vidébit oranis caro salutare Dei nostri.

KERSTDAG.

üttis van midilernacltt.

De Heer zeide tot mij: de Zoon van mij zijl Introïtus. Dóminus dixit ad me : Filius meus es

21

gij, ik heb heden voortgebracht u. Waarom razen

tu, ego hódie genui te S*s. Quare fremuérunt

de volken: en de natiën (waarom) zinnen zij ijdelheidt gentes: et pópuli meditati sunt inania ?

Met u fis) de heerschappij op den dag Graduale. Tecum principium in die

der kracht van u: in den luister des heiligdoms, uitdenschoot virtütis tuae : in splendoribus sanctorum, ex ütero

vóór de morgenster heb ik voortgebracht u. Gezegd heeft ante luclferum genui te. V. Dixit

de Heer tot den Beer van mij: zit aan de rechterhand Dóminus Domino meo: sede a dextris

^en van mij: totdat ik stelle de vijanden van u, ten voetbank \'^et meis: donec ponam inimicos tuos, scabéllum

^lny I der voeten van u. De Heer zeide tot mij: de Zoon pedum tuórum. V. Dóminus dixit ad me : Ff li us

van mij zijt gij, ik heb heden voortgebracht u.

meus es tu, ego hódie génui te.

Verblijden zich de hemelen en jniche Offertorium. Laeténtur coeli et exsültet

ÏIS

de aarde voor het aangezicht des Heeren, ivant hij komt. terra ante fdciem Dómini, quóniam venit.

In den luister des heiligdoms, uit den schoot Communio. In splendóribus sanctórum, ex ütero

ijt vóór de morgenster heb ik voortgebracht u.

38 ante luclferum génui te.

22

Tl In bij liet aan breken van den dag .

Een licht zal schijnen heden hoven ons : want tne Introitus. Lux fulgébit hódie super uos: quia aioi

geboren is ons de Heer : en hij zal heeten Wonderbare, natus est nobis Dóminus: et vocabitur Admirabilis,

God, Vorst desvredes, Vader der toekomstige eeuw :va7i zijn Deus,Princeps pacis, Pater t\'utüri saéculi; eujus ^\'

rijh zal niet zijn een einde. De Heer regeerde, ^{! a}

regni non erit finis. I*s. Dóminus regnavit, \'\'

met luister bekleed is hij: bekleed is de Heer met sterkte, decórera indütus est: inddtus est Dóminus fortitüdinem,

en omgord heeft hij zich.

et praeeinxit se.

Gezegend, die komt in den naam des Heer en : Grraduale. Benedictus, quivenitin nómine Dómini: j_]

God (is) Heer, en hij is verschenen aan ons. Door Deus Dóminus, et illüxit nobis. V. A _eg

den Heer gedaan is dit, en het is wonderbaar in de oogen _v0 Domino factum estistud,et est mirabile in óculis

va7i ons. De Heer regeerde, met luister heeft hij zich bekleed: nostris. Dóminus regnavit. deeórem induit: 1\'

bekleed heeft zich de Heer met sterkte, en omgord heeft hij hi induit Dóminus fortitüdinem, et praeeinxit

zich met kracht.

se virtiite. G

23

God heeft bevestigd den aardbodem, die _w ff er t o riu m. Deus firmavit orbern terrae, qui \\niet zal bewogen worden: bereid (is) de zetel van u, o God, _a non commovébitur: parata sedes tua, Deus,

van toen af, van eeuwigheid z ij t gij.

ex tunc, a saéculo tu e s.

Juich dochter van Sion, geef loj dochter Communio. Exsülta fflia Sion, lauda filia

van Jerusalem : zie de Koning van u komt, de Heilige, en Jerusalem; ecce Rex tuus venit sanctus, et

\\de Verlosser der ivereld.

I salvator mundi.

i, I

Mis «p üerstdag.

Een kind geboren is ons, en een Zoon geschonken Introitus. Puer natus estnobis.et filius datus ^r is ons, wiens heerschappij (rust) op den schouder est nobis, cujus imperium super hümerum

_Vanhem_}enheetenzaldenaamvanhem,groote Raadsgezant.

ejus, et vocabiturnomen ejus, magm consihi Angelus. Zingt den Heer een lied, een nieuw, want wonderen Hs. Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia

ij heeft hij gedaan.

fecit.

Gezien hebben alle grenzen der aarde het heil Graduale. Vidérunt omnes fines terrae salutare

24

vun den God van ons : jubel voor God geheel de aarde. Dei nostri; jubilate Deo omnis terra.

Bekend maakte de Heer het heil van hem : voor V. Notïim fecit Dominus salutare suum; ante

het aanschijn der volken ojjenbaarde hij de rechtvaardigheid conspéctum géntium revelavit justitiam

van hem. Een dag van heil is verschenen voor ons : komt suam. V. Dies sanctificatus illüxit nobis: venite

volken en aanbidt den Heer : want heden is nedergedaald geutes et adorate Dominum: quia hodie descéndit een licht, dat groot is, op de aarde.

lux magna super terram.

Van u zijn de hemelen, en van u is de aarde : Offertorium. Tui sunt coeli, et tua est terra:

den aardbodem, en de volheid daarvan hebt gij gegrondvest: orbem terrarum,et plenitudinem ejus tu fundasti :

rechtvaardigheid en oordeel (zijn) de grondslag van den troon

justftia et judicium praeparatio sedis van u.

tuae.

Gezien hebben alle grenzen der aarde het heil Communio. Vidérunt omnes fines terrae salutare

van den God van ons.

Dei nostri.

H. STEPHANUS.

Er zaten vorsten, en tegen mij spraken zij; Introitus. Sederunt principes,et advérsum me loquebantur:

25

f

j e7i ongerechtigen vervolgden mij: help mij , Heer God 1 et im\'qui persecüti sunt me : adjuva me, Dómine Deus \'^0,\'l van mij, want de dienaar van u oefende zich in uwe ïte 1 mens, qixia servus tuus exercebatur in tuis iid , rechtvaar dig making en. Zalig de onbevlekten op den weg, justificatiónibus. l^Bs. Beati immaculati in via,

j die luandelen in de wet des Heeren.

ite i q_Ui Ambulant in lege Dómini.

^ , Gekozen hebben de Apostelen Stephanus

Offertorium. Elegérunt Apóstoli Stéphanum

den leviet, vol van geloof en van den heiligen Geest, levftam, plenum flde et Spi\'ritu

^e •\' dien steenigden de Joden terwijl hij bad, en

\'■ sancto, quem lapidavérunt Judaéi orantem, et

\' •\' : zeide : Heer Jesns, ontvang den geest van mij. ■ dicéntem: Dómine Jesu, aecipe spiritum meum.

\'ⁿ Ik zie de hemelen geopend, en Jesus staande

C o m m u n i o. Vfdeo coelos apértos, et Jesum stantem

ter rechter zijde van de kracht Gods : Heer Jesus, ontvang a dextris virtütis Dei; Dómine Jesu, Accipe

il

den geest van mij, en wil niet toerekenen aan hen deze zonde. spiritum meum, et ne statuas illis hoe peccatum.

H. JOANNES.

Gegaan is de spraak onder de broeders, dat Communio. Exiit sermo inter fratres, quod

26

deze leerling niet zou sterven : doch niet zeide

discipulus i 11 e non móritur : et non dixit

Jesus : niet zal hij sterven ; maar : zoo wil ik, dat hij Jesus: non móritur; sed: sic eum

blijft, totdat ilc kom.

volo manére, donec veniam.

HH. ONNOOZELE KINDEREN.

Uit den mond der hinderen, o God, en Introitus. Ex ore infantium, Deus, et

der zuigelingen hebt gij volmaakt den lof om de vijanden lacteutium perfecisti laudem propter inimicos

van u. Heer Heer van ons : hoe verwonderlijk is

tnos. I\'s. Dómine Dóminus noster: quam admirabile est

de naam van u over de gansche aarde.

nomen tuum in univérsa terra.

De ziel van ons, als een vogel, ontkomen Offertorium. Anima nostra, sicut passer, erépta

is zij uit den strik der jagers : de strik, gebroken is hij, en est de laqueo venantium; laqueus contritus est, et

wij, bevrijd zijn wij.

nos liberati sumus.

Een stem i s in lïama gehoord, geween Communio. Vox in Rama audita est, ploratus,

en gekerm : Rachel beweende de kinderen van haar, en et ululatus: Rachel plorans filios suos, et

27

wilde niet vertroost worden, omdat zij niet (meerj zijn. nóluit consolari, quia non simt.

ZONDAG ONDER HET OCTAAF VAN KERSTMIS.

Terwijl diepe stilte verbreid ivas over alles, Intr o i t u s. Dum. médium siléntium tenéreut ómnia,

en de nacht in zijnen loop den halven wey had afgelegd, et nox in sno cursu médium iter liabéret,

j is het almachtig woord van u, Heer , uit de hemelen van I omm\'potena sermo tuus, Dómiue, de coelis a den koninklijken troon gekomen. De Heer regeerde,

regalibus scdibns venit. J*s. Dóminus regnavit.

met luister hekleed is hij: bekleed is de Heer met sterkte deeórem indütus est: indütus est Dóminus fortitüdinem . en omgord heeft hij zich.

et praecfnxit se.

Schoon (zijt gij) van gedaante boven de kinderen Graduale. Speciósus forma prae filiis

|

: der menschen: uitgestort is de liefelijkheid op de lippen vanu. f hóminum: diffusa est gratia in labiis tuis. Uitgebroken is het hart van mij in een woord vangoedheid, V. Eructavit cor meum verbum bonum, i k wijd de werken van mij den Koning : de tong van mij

dico ego opera mea regi: lingua mea (is als) de stift eens schrijvers, snel schrijvende.

calamus scribae, velóciter scribéntis. V. Dóminus regnavit. Zie bl. 22.

28

Offertorium. Deua firmavit. Zie bl. 23.

Neem het kind, en de moeder van hetzelve ; C o m m u n i o. Tolle püerum, et matrem ejus;

en trek naar het land van Israel: gestorven zijn namelijk, et vacle in terram Israël: defüncti simt enim ,

die zochten het leven van het kind.

qui quaerébant animam pueri.

BESNIJDENIS O. H. J. C.

Introitus. Puer natus est. Zie bl. 23.

Graduale. Vidérunt omnea. Zie bl. 23. Doch in plaats van V. Dies sanctifioiitus wordt liet volgende gezongen :

Vele malen voorheen had God gesproken tot de vaderen door Multifarie olim Deus loquens patribus in

de profeten, ten laatste in de dagen van heden gesproken prophétis, novi\'ssime diébus istis locutus

heeft hij tot ons door den Zoon.

est nobis in Filio.

Offertorium. Tui sunt. Zie bl. 24.

C o m m u n i o. Vidérunt. Zie bl. 24.

OPENBARING O. H. J. C.

Zie gekomen is de Heerscher, de Heer : en Introitus. Ecce advénit dominator Dóminus : et

het rijk (is) in de hand van hem, en de macht, en de heerschappij. regnum in manu ejus, et potéstas, et impériutn.

29

God, (wil) de rechtsmacht van u den Koning geven : en I\'s. Deus, judicium tuum Eegi da: et

de gerechtigheid van u den Zoon des Konings.

justitiam tuam Filio Regis.

Allen, uit Saba zullen zij komen,goud en wierook Graduale.Omnesde Saba véuient, aurum et thus

aanbrengend, en den lof des Heer en verkondigend. Rijs op deferéntes, et laudem Domino annuntiantes. V. Surge

en schitter Jerusalem: toant de glorie des Heeren, et illuminare Jerusalem: quia gloria Dómiui

over u opgegaan is zij. Wij zagen de ster van hein

super te orta est. V. Vidimus stellam ejus

in het Oosten, en zijn gekomen met geschenken om te aanbidden in Oriénte, et vénimus cum munéribus adorare den Heer.

Dóminum.

De koningen van Th arsis en de eilanden, Offertorium. Reges Tharsis et i\'nsulae

geschenken zullen zij offeren: dekoningenvan ArabiëenSaba, münera ófferent: reges Arabum et Saba

gaven zullen zij aanbrengen : en aanbidden zullen hem dona adducent: et adorabunt eum

alle koningen der aarde, en alle volken, dienen zullen zij omnes reges terrae, et omnes gentes sérvient hem.

ei.

30

Wij zagen de ster van hem in

Communio. Vidimus stellam ejus in

het Oosten, en zijn gekomen met geschenken om te aanbidden Oriénte, et vénimus cum munëribus adordre

den Heer.

I)óminum.

ZONDAG ONDER HET OCTAAF VAN DRIEKONINGEN.

Op een hoogen troon zag ik zitten den man, Introitus. In excélso throno vidi sedére virum, dien aanbidt een menigte Engelen, lof zingend te zamen : quem adórat multitüdo Aiigelorum,psalléntes in unum : zie , zijns rijks naam is in eeuwigheid. Jubel

ecce eujus imperii nomen est in aetérnum. I\'s. JubiMte voor God geheel de aarde : dient den Heer in blijdschap. Deo omnis terra: servite Domino in laetitia.

Gezegend de Heer, de God van Israel, die Graduale.Benedi\'ctus Dóminus, Deus Israël, qui

doet wonderen overgroot, hij alleen, van eeuwigheid. facit mirabflia magna solus a saéculo. V. Dat ontvangen de hergen vrede voor het volk van u, en Susci\'piant montes pacem pópulo tuo, et

de heuvelen gerechtigheid. Jubel voor God geheel de aarde : colles justitiam. V. Jubilate Deo omnis terra:

dient den Heer in blijdschap,

servite Domino in laetitia.

31

Jubel voor God geheel de aarde, dient Offertorium. Jubilate Deo omnis terra, servite

den Heer in blijdschap : treedt voor het aanschijn van hem Dómino in laeti\'tia: intrdte in conspéctu ejus

in gejuich, loarit de Heer zelf is God. in exsultatióne, quia Dominus ipse est Deu s.

Kind, waarom deedt gij ons aldus 1 ik en C o m m ti n i o. Fili, quid fecisti nobis sic ? ego et de vader van u met smart zochten wij u. En ivaarom is het, pater tuus doléntes quaerebamus te. Et quid est,

dat gij mij zocht ? wist gij niet, dat i k in de dingen, quod mequaerebatis?nesciebatis,quia in liis,

die van den vader van mij zijn, moet ivezen 1

quae patris mei sunt, opórtet m e esse \'i

DERDE, VIERDE, VIJFDE EN ZESDE ZONDAG NA DRIEKONINGEN.

Aanbidt God, alle Engelen van hem: Introïtus. Adorate Deum omnes Angeli ejus : gehoord heeft het enverblijdheeft zich Sion: en gejuicht hebben audivit et laetata est Sion: et exsultavérunt

de dochters van Juda. De Heer regeerde, juiche

fi\'liae Judae. I»s. Dóminus regnavit, exsültet de aarde: verblijden zich eilanden vele.

terra: laeténtur insulae multae.

Vreezen zullen de volken den naam van u, Heer, Graduale. ïimébunt gentes nomen tuum, Dómine»

32

en alle honingen der aarde de glorie van u. Want tlei

et omnes reges terrae gloriam tuam. V. Quoniam

opgebouwd heeft de Heer Sion, en gezien zal hij worden in aediflcavit Dóminus Sion, et vidébitur in

de majesteit van hem. De Heer regeerde, juiche de aarde : majestate sua. V. Dóminus regnavit, exsültet terra:

verblijden zich eilanden vele.

laeténtur insulae multae.

De rechterhand des Heeren deed kraakt, Offertorium. Dextera Dómini fecit virtütem,

de rechterhand des Heeren verhief mij: niet sterven zal ik, déxtera Dómini exaltavit me; non móriar,

maar leven, en verhalen de werlcen des Heeren.

sed vivam, et narrabo opera Dómini.

Verwonderd waren allen over datgene ^ C o m m ii ii i o. Mirabantur omnes de his, l

ivat voortkwam uit den mond Gods.

quae procedébant de ore Dei.

|

ZONDAG- SEPTUAGESIMA.

Omgeven hebben mij de jammeren des doods, Introitus. Circumdedérunt me gémitus mortis,

de smarten der hel, omgeven hebben zij mij: en in de kwelling dolóres inférni circumdedérunt me: et in tribulatióne

van mij heb ik geroepen tot den Heer, en hij verhoorde uit mea invocavi Dóminum, et exaudivit de ^

33

nt am

in

in Diligam te, Dómine,fortitddo mea: Dóminus

fe\'.:

ra;

lan my. mens.

Een helper (zijt gij) ter rechter tijd in \'I gradual e. Adjütor in opportunitatibus in

kwelling : dat hopen op u, die kennen u: want nooit ribulatióne : sperent in te, qui novéruntte: quóniam non

wrlaat gij de zoekenden naar u, o Heer. Want niet

derelinqnis quaeréntes te, Dómine. V. Quoniam nou

altijd zal vergeten zijn de arme: het geduld der armen, niet n flnem oblivio erit pauperis: patiéntia paiiperum nou

verloren zal het gaan in eeuwigheid: sta op, Heer, niet peribit in aetérnum: exsürge Dómine, non

overmoge de mensch.

Draevaleat homo.

Uit de diepten heh ik geroepen totu, Heer: Tract us. De profundis clamavi ad te, Dómine:

Reer verhoor de stem van mij. Laat de ooren van u Dómine exaüdi vocem meam. V. Fiant aures tuae

luisteren naar het gebed van den dienaar van u. Zoo ntendéntes in oratiónem servi tui. V. Si

34

gij de ongerechtiyheden gadeslaat. Heer: Heer, w\\ iniquitates observaveris, Dómine; Dómine qlii

zal bestaan 1 Omdat hij u verzoening is, en om sustiuebit? V. Quia apud te propitiatio est, et propte

de wet van u heb ik gewacht op u, o Heer.

legem tuam sustiuui te, Dómine.

Goed is het te loven den Heer. ente lafzing amp; Offertorium.Bonum est conlitéri Domino, et psallere

den naam van u, Allerhoogste.

nómini tuo, Alti\'ssime.

Laat lichten het aangezicht van u op den dienaa Comm unio.Ulumina faciem tuam super servum

van ii en verlos mij in barmhartigheid: Heer, \\

... 667

tmim et salvum me fac in misericórdia: Dómine j

1 sl

niet beschaamd worde ik, want ingeroepen heb ik u. non confündw, quóniam invocavi te. ^

ZONDAG SEXAGESIMA.

Sta op, waarom slaapt gij Heer ? sta op | _va Introïtus. Exsürge, quare obdórmis Dómine? exsiirg\'

en wil niet verstooten voor altijd: waarom mv aangezich et ne repéllas In finem: quare faciem

afgekeerd, vergeten de kwelling van ons tuam avértis, oblivisceris tribulatiónem nostram\' vastgehecht is aan de aarde liet lichaam van ons: sta op adhaésit In terra venter noster: exsürge

35

Heer, help ons, en bevrijd ons. God, met de ooren Öómine,adjuva dos, et libera dos. i»_s. Deus, auribus

va7i ons hehhen wij het gehoord: de vaderen van ons nostris audivimus: patres oostri

hehhen het verhaald aan ons.

anuuntiavérunt Dobis.

Dat zij het weten de volken, dat de naam Graduale. SciaDt gentes, quÓDiam Domen

van u God (is): gij alleen de Allerhoogste op de gansche tibi Deus; tu solus Altissimus super omnem

aarde. God van mij, maal: hen als een rad, en als terram, V. Deus meus, poue illos ut rotaai, et sicut

een stoppel voor het aanschijn des winds.

stipulam aute faciem veuti.

Gij heht geschud Heer het land, en T r a c t u s. Commovisti Dómine terram, et

in beroering gebracht hebt gij het. Heel de breuken

conturbasti earn. V. Sauacontritióues

van hetzelve, want geschokt is het. Opdat vluchten voor

ejus, quia mota est. V. Ut fügiant a het aanschijn van den boog: opdat gered ivorden de uitver-facie arcus: ut liberéntur elécti

korenen van u.

tui.

Bevestig de schreden van mij op de ivegen Offert orium.Pérfice gressus meos in sémitis

34

gij de ongerechtiyheden gadeslaat. Heer: Heer, tvü 1 1 iniquitates observdveris, Dómine: Domine qxiis , Ö zal bestaan ? Omdat bij u verzoening is, en om sustinébit? V. Quia apud te propitiatio est, et pi\'opter de wet van u heb ik gewacht op u, o Heer.

legem tiiam sustiuui te, Dómiue.

Goed is het te loven den Heer. ente lof zingen Offert o rium.Bonum est conflteri Domino, et psallere

den naam van u, Allerhoogste.

nómini tuo, Alti\'ssime.

Laat lichten het aangezicht van u op den dienaar ComiDunio.IIlümina faciem tuam super servum van u en verlos mij in barmhartigheid: Heer,

tmim et salvum me fac in misericórdia: Dómine,

niet beschaamd worde ik, want ingeroepen heb ik u. non confünd^.r, quóniam invocavi te.

ZONDAG SEXAGESIMA.

Sta op, waarom slaapt gij Heer ? sta op Introitus. Exsürge, quare obdormis Dómiue ? exsürge ; en wil niet verstoeten voor altijd; ivaarom uw aangezicht et ne repéllas iu finem: quare faciem

afgekeerd, vergeten de kwelling van ons ?! tuam avértis, oblivisceris tribulatióuem nostram?

vastgehecht is aan de aarde het lichaam van ons: sta op

adhaésit in terra venter uoster; exsürge

35

Heer, help ons, en bevrijd ons. God, met de ooren Öomine,adjuva nos, et libera nos. i»_s.Deus, aüribus

van ons hebben wij het gehoord: de vaderen van ons nostris audivimus: patres nostri

hebben het verhaald aan ons.

annuntiavérunt nobis.

Dat zij het weten de volken, dat de naam G r a d u a 1 e. Sciant gentes, quoniam nomen

van ii God (is): gij alleen de Allerhoogste op de gansche tibi Deus: tu solus Altissimus super omnem

aarde. God van mij, maak hen als een rad, en als terram, V. Deus mens, pone illos ut rotam, et sicut

een stoppel voor het aanschijn des winds.

stipulam ante faciem venti.

Gij hebt geschud Heer het land, en T r a c t u s. Commovisti Domine terram, et

in beroering gebracht hebt gij het. Heel de breuken

conturbasti earn. V. Sanacontritiónes

van hetzelve, want geschokt is het. Opdat vluchten voor

ejus, quia mota est. V. Ut fügiant a het aanschijn van den boog: opdat gered ivorden de uitver-facie arcus: ut liberéntur elécti

korenen van u.

tui.

Bevestig de schreden van mij op de wegen Offer to rium.Pérfice gressus meos in sémitis

36

van u, opdat niet wankelen de voetstappen van mij: neig tuis, ut non moveantur vestigia mea: inclija het oor van u.en verhoor dewoordenvan mij: maak wonderbaar aureintuam, etexaudi verba mea: mirifica

de barmhartigheden van u, gij die zalig maakt de hopenden misericordias tuas, cjui salvos facis sperantes op u.

in te.

Ik zal ingaan tot het altaar Gods, tot God, Communie. Introlbo ad altare Dei, adDeum die verblijdt de jeugd van mij.

qui lEetificat juventütem meam.

ZONDAG QUINQUAGESIMA.

Wees mij tot een God van bescherming., en Introitus. Esto mihi in Deum protectórem, et tot een oord van toevlucht, om zalig mij te maken: want in locum refugii, ut salvum me facias : quóniam de sterkte van mij, en de toevlucht van mij zijt gij: en firmaméntum meum, et refügium meum es tu : et om den naam van u, een leidsman voor mij zult gij wezen, propter nomen tuum dux mihi eris,

en opkweeken zult gij mij. Op u Heer heb ik gehoopt, et enutries me. Ps. In teDómine speravi,

niet beschaamd worde ik in eeuwigheid: in de rechtvaardigheid non confundar in aetérnum : in justitia van u bevrijd mij en red mij.

tua libera me et éripe me.

37

Gij zijt God, die doet wonderen, gij alleen: Graduale. Tu es Deus, quifacis mirabilia solus;

hekend gemaakt heht gij onder de volken de kracht van u. notam fecisti in géntibus virtütem tuam.

Gij heht bevrijd door den arm van u het volk van u, V. Liberasti in brachio tuo pópulum tuum,

de kinderen van Israel en Joseph.

filios Israël et Joseph.

Jubel voor God, geheel de aarde: dient den Heer Tractus. Jubilate Deo, omnis terra : servite Domino

in blijdschap. Treedt voor hei aangezicht van hem in in laetitia. V. Intrate in conspe\'ctu ejus in

gejuich: weet, dat de Heer zelf is God. en exsultatióne; scitóte, quod Dóminus ipse est Deus.

^e Hij maakte ons, en niet wij ons zeiven : wij immers

\'^lt V. Ipse fecit nos, et non ipsi nos: nos autem

| (zijn) het volk van hem, en de schapen der weide van hem. pópulus ejus, et oves pascuae ejus.

et :

Gezegend zijt gij Heer, leer mij Offertorium. Benedictus es Dómine, doce me

de rechtvaardig making en van u : met de lippen van mij

justificatiónes tuas: in labiis meis

heb ik uitgesproken al de oordeelen van den mond van u. pronuntiavi ómnia judicia oris tui.

Zij aten en werden verzadigd C o m m u n i o. Manducavérunt et sunt saturati

38 ■

hovenmale, en het verlangen van hen gaf hun de Heer: weid nimis, et desidérium eorum attulit eis Domimrs: p¹

niet zijn zij teleurgesteld in het verlangen van hen. Sp-

non sunt fraudati a desidério suo.

ASCHDAG.

Verhoor ons Heer, want goedertieren Antiphona. Exaüdi nos Domine, quoniam benigna Rf

is de harmhartigheid van u: volgens de menigte oh

est misericórdia tua; secundum multitüdmem igf

der erbarmingen van u aanschouw ons, Heer. Verlos c

miseratiónum tuarum réspice nos, Dómine.Ps. Salvum pr

my o God: ivant gekomen zijn de wateren tot aan tot me fac Deus: quoniam intravérunt aquae usque ad

de ziel van mij. B

animam meam. Dlt;

Verwisselen wij het gewaad met asch en Antiphona. Immutemur habitu, in cinere et jv

boetekleedvasten en iveenen wij voor den Heer: want cilicio : jejunémus, et plorémus ante Dóminum : quia lio

zeer barmhartig is om te vergeven de zonden van ons multum miséricors est dimittere peccata nostra

de God van ons.

Deus noster.

Tusschen het voorhof en het altaar y^ic Antiphona. Inter vestibulum et altare ii ⁰

39

uilen weenen depriesters, de dienaren des Heere?i, en zeggen: pLorabunt sacerdótes ministri Dótnini, et dicent ;

Spaar Heer, spaar het volk van u: en wil niet sluiten ParceDomine, paree pópulo tuo ; et ne claudas

ien mond van die zingen u, o Heer. ora canéntium te, Domine.

Laten wij verbeteren, waarin wij Rosponsorium. Emendémus in melius, quae

onwetend gezondigd hebben : opdat wij niet ^ilotseling n ignoranter pecciivimus: ue sübito

overvallen door den dag des doods, zoeken tijd praeoccupati die mortis, quaeranms spatium

tot boetvaardigheid, en n\\et vinden kunnen. Geef acht poeniténtiae, et invenirenon possïnaus. Atténde

Heer, en ontferm u want gezondigd hebben wij tegen u. Dómine,et miserére; quia peccavimus tibi.

Help ons, God, Verlosser van ons en om t V. Adjuva nos. Deus salutaris noster, et propter

i eer van den naam van u. Heer, bevrijd ons. honorem nóminis tui, Dómine, libera nos.

ONDER DE MIS.

Gij ontfermt n over allen. Heer, en niets Intro it us. Miseréris omnium, Dómine, et, niliil

\\haat gij van datgene, wat gij gemaakt hebt, gij verschoont odisti eórum quae fecisti, dissimulans

40

de zonden der menschen om {liunnè) boetvaardigheid, few peccata hominum propter poeniténtiam, Ast

spaart hen: want gij zijt de Heer de God van ons. parcensillis: quia tu es Dominus Deus noster.

Ontferm u mijner God, ontferm u mijner; want op I\'s. Miserére mei Deus, miserére mei: quóniam in

u vertrouwt de ziel van mij.

te confidit anima mea.

Ontferm u mijner God, ontferm u mijner : Graduale. Miserére mei Deus, miserére mei: i

want op u vertrouwt de ziel van mij. Hij zond van quóniam in te confidit anima mea. V. Misit de

den hemel, en bevrijdde mij: hij maalde te schande coelo, et liberavit me: dedit in opprobrium

de vertreders van mij.

conculcantes me.

Heer, niet volgens de zonden van ons, die Tr actus. Dómine,non secundum peccata nostra, quae

wij deden: noch volgens de ongerechtigheden van ons

fécimus n o s; neque secundum iniquitates nostras

moogt gij vergelding geven aan ons. Heer, wil niet gedenken retribuas nobis. V. D()niine,ne memineris

de ongerechtigheden van ons vanvroeger : spoedig voorhome iniquitatum nostrarum antiquarum : cito anticipent

ons de barmhartigheid van u, want arm geworden zijn wij nos misericórdiae tuae, quia paüperes facti sumus

41

°^M i bovenmate. Help ons, God Verlosser van onsen ^et nimis. V. Adjuva nos, Deus salutaris noster: et

om de glorie van den naam van u, Heer, bevrijd ons, en propter glóriam nominis tui, Dómine, libera nos, et

wees genadig jegens de zonden van ons, om

propitius e s t o pecoatis nostris, propter

den naam van u.

nomeu tuum.

Verheffen zal ik u, Heer, ivant Offertorium. Exalttibo te, Dómine, quóniam

opgenomen hebt gij mij, en niet verlustigd hebt gij de vijanden ^e suscepisti me, nee delectasti inimicos

van mij over mij: Heer, ik heb geroepen tot u, en m meos super me: Dómine, clamavi ad te, et

| gij genaast mij.

sanasti me.

Die nadenkt over de wet des Heeren dag C o m m u n i o. Qui meditabitur in lege Domini die

en nacht, hij zal geven de vrucht van hem op den tijd ac nocte, dabit fructum suum in tempore

die passend is.

suo.

EERSTE ZONDAG IN DE VASTEN.

Inroepen zal hij mij, en ik, verhooren zal ik Introitus. Invocabit me, et ego exaüdiam

42

hem: bevrijden zal ik hem, en verheerlijken zal ik hem : eum: eripiam eum, et glorificabo eum:

met lengte van dagen vervullen zal ik hem. Die woont in longitüdine diérum adimplébo eum. rs Quihabitatin

de hulp des Allerhoogsten, onder debescherming van den God adjutório Altissimi, in protectióne Dei

des hemels zal hij verblijven.

coeli commorabitur.

^4«« de Engelen van hem heeft God bevolen Graduale. Augelis suis Deus mandavit

over u, dat zij bewaren u op alle wegen van u. Op de te, ut custódiant te i n omnibus viis tuis. V. In

de handen dragen zullen zij u, opdat gij nooit stoot manibus portabunt te, ne umquam offéndas

aan een steen den voet van u.

ad lapidem pedem tuum.

Die ivoont in de hulp des Allerhoogsten, onder Tr ac t u s. Qui habitat ia adjutório Altissimi, in

de bescherming van den God des hemels zal hij verblijven. protectióne Dei coeli commorabitur.

Hij zal zeggen tot den Heer: de toeverlaatvan mij zijtgij, en V. Dieet Dómino ; suacéptor meus es tu, et

de toevlucht van mij, de God van mij-, ik zal hopen op hem. refugium meum. Deus meus: sperdbo in eum.

Want hij verloste mij van den strik der jagers, V. Quóniam ipse liberavit me de laqueo venantium,

43

en van het woord der grimmigheid. Met de schouderen et a verbo aspero. V. Scapulis

van hem overlommeren zal hij u, en onder de vleugelen van hem suis obumbrabit tibi, et sub pennis ejus

uit gij hopen. \'Met een schild omgeven zal u de waarheid speriibis V. Scuto circiimdabitte Veritas

au hem : niet vreezen zult gij voor de vrees van den nacht. ejus : non timébis a timóre noctdrno.

Voor den pijl die vliegt hij dag, voor hetgeen er V. A sagitta volante per diem, a negótio

rondwaart in de duister nissen poor den aanval en den duivel perambulantein ténebris, a ruina etdaemónio

van den middag. Vallen zallen er aan de zijde van u duizend meridiano. V. Cadent a latere tuo mille

en tien duizend aan de rechterhand van u: tot u echter et decern millia a dextris tuis; tibi autem

niet genaken zal het. Want aan de Engelen van hem non appropinquabit. V. Quóniam Angelis suis

heej\'t hij bevolen over u, dat zij bewaren u op alle mandavit de te, ut custodiant te in omnibus

\'wegen van u. Oj) de handen dragen zullen zij u, opdat

viis tuis. V. In manibus portabunt te, ne

gij nooit stoot aan een steen den voet van u. Op

umquam offéndas ad lapidem pedem tuum. V. Sujier

adder enkoningsslang zultgij wandelen,envertredenzultgij iispidemet basiliscum ambulabis, et conculcabis

44

leeuw en draak. Wijl hij op mij gehoopt heeft,

leonem et dracónem. V- Quoniam in me speravit,

zal ih verlossing geven aan hem: en beschermen zal ïk hem, liberabo eum: et protegam cum,

wijl hij gekend heeft den naam van mij. Inroepen zalhij quoniam cognovit nomen meum. V. Invocabit

mij, en ik, verhooren zal ik hem: met hem ben ik in me, et ego exaüdiam eum; cum ipso sum in

de kicelling. Bevrijden zal ik hem, en verheerlijken zal ik tribulatióne. V\'. Eripiam eum, et glorificabo

hem: met lengte van dagen vervullen zal ik hem,en toonen zal ik eum: longitüdine diérum adimplébo eum, et osténdam ^

hem het heil van mij.

illi salutare meum.

Met de schouderen van hem overlommeren zal m Offertorium. Scapulis suis obumbrabit m

u de Heer, en onder de vleugelen van hem zidt gij hopen:

tibi Dóminus, et sub pennis ejus speriibis ;

met een schild omgeven zal u de waarheid van hem.

scuto circdmdabit te Veritas ejus.

Communio. Scapulis suis. Gelijk liet Offertorium.

TWEEDE ZONDAG IN DE VASTEN.

Gedenk de ontfermingen van u, Heer, en Introitus. Keminiscere miseratiónumtuarum,Dómine,et

45

de barmhartigheden van u, die van eeuwigheid zijn, opdat misericórdiae tuae, quae a saéeulo sunt, ne

nooit heerschen over ons de vijanden van ons: bevrijd ons umquam dominëntur nobis inimici nostri ; libera nos

yj God van Israel uit alle benauwdheden van ons. Tot u Deus Israël ex omnibus ansmstiis nostris. I*s. Adte

Heer, heb ik verheven de ziel van mij: God van mij, op u Dómine levavi animammeam: Deus meus, in te

betrouw ik, niet beschaamd worde ik.

confido, non erubéscam.

De kwellingen van het hart van mij, Graduale. Tribulatiónes cordis mei

vermenigvuldigd zijn zij: uit de nooden van mij trek

dilatatae sunt: de necessitatibus meis éripe

mij, Heer. Zie de vernedering en het zwoegen van mij: me, Dómine. V. Vide humilitatem et laborem meum;

en vergeef alle zonden van mij.

et dimitte omnia peocata mea.

Looft den Heer, ivant (hijis) goed: Tr actus. Confltémini Domino, quóniam bonus:

want in eeuwigheid (duurt) de barmhartigheid van hem. quóniam in saéculum misericórdia ejus.

Wie kan verhalen de ivonderd.aden des Heeren: verkondigen V. Quis loquëtur poténtias Dómini: auditasftlciet

allen lof van hen? Zalig, die onderhouden het recht, omnes laudes ejus? V. Beati, qui custddiunt judicium,

46

en beoefenen de rechtvaardigheid ten cdlen tijde. et faciunt justitiam in omni tempore.

Gedenk ons, Heer, met het welbehagen aan het volle V. Meménto nostrijDórnine.iu beneplacito populi

van u: bezoek ons met het heil van u.

tui ; visita nas in salntari tuo.

Ik zal nadenken over de hevelen van ti,

^{1 U}\\ is,

die ik bemin ten zeerste: en opheffen de handen van mij tot quae diléxi valde: et lavabo nianus meas ad

de bevelen van u, die ik bemin.

mandata tua, quae diléxi.

Let op het geroep van mij: geef acht \\ C o m m u n i o. Intéllige olamórem meum : inténde

op de stem des gebeds van mij, Koning van mij, en God ^ voci oratiónis meae, Rex meus, et Deus

van mij : want tot u zal ik bidden, Heer.

meus: quóniam ad te orabo, Domine.

DERDE ZONDAG IN DE VASTEN.

JDe oogen van mij (zijn) altijd op den Heer, Introitus. Oculi mei semper ad Dóminum,

want hij zal trekken int den strik de voeten van mij: zie quia ipse evéllet de laqueo pedes meos: réspice op mij, en ontferm u mijner, want eenzaam en arm in me, et miserére mei, quóniam ünious et pauper

47

ben ik Tot u, Heer, heb ik verheven de ziel van mij : ._e sumego.Ps.Adte Dómine levavi animam meam: Ij, God van mij, op u betrouw ik, niet beschaamd worde ik. Deus meus, in te confïdo, non erubéscam.

Sta op Heer, niet overmoge de mensch . Graduale. Exsurge Domine,non praevaleat homo: dat geoordeeld ivorden de volken voor het aangezicht van u. judicéntur gentes in conspéctu tuo.

Wanneer gij doet wijken de vijanden van mij achterwaarts, V. In converteudo inirmcum meum retrórsum, onmachtig zullen zij worden en omkomen voorhetaangezicht

infirmabüntur, et peribant a fiicie van u.

tua.

Tot u heb ik verheven de oogen van mij, die Tractus. Ad te levavi óculos meos, qui woont in de hemelen. Zie, gelijk de oogen der dienstknechten habitas in coelis. V. Ecce sicut óouli servórum op de handen der heeren van hen. En gelijk de oogen in manibus dominórum suórum. V. Et sicut óculi der dienstmaagd op de handen der vrouw van haar, zoo ancülae in manibus dóminae suae, ita (zijnj de oogen van ons op den Heer den God van ons, totdat óculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donee hij zich ontferme over ons. Ontferm u onzer Heer,

misereatur nostri. V. Miserére nobis Dómiue, ontferm u onzer.

miserére nobis.

48

De rechtvaardigheden des Tl eer en (zijn) Offertorium. Justitiae Dómini

recht, verblijdende de harten, en de oordeelen van hem rectae, laetificantes corda et judicia ejus

zoeter dan honig en honigraat : want ook de dienaar dulcióra super mei et favum: nam et sepvus

van u onderhoudt ze.

tuns custódit ea.

De musch vindt zich een huis, en de tortel C o m m u n i o. Passer invénit sibi domum, et turtur

een nest, om er te plaatsen de jongen van haar; (tic) de altaren nidum, ubi repónat pullos suos: altaria

van u, Heer der heerkrachten, Koning van mij, en God tua, Domine virtutum, Rex meus, et Deus

van mij: zalig die ivonen in het huis vanu, in de eeuwen meus: beati qui habitant iu domo tua, in saéculum

der eeuwen loven zij u.

saéculi laudabunt te.

VIERDE ZONDAG- IN DE VASTEN.

Verblijd li Jerusalem : en komt te zamen Introitus. Laetare Jerusalem: et convéntum faoite

gij allen, die liefde hebt voor haar: verheugt u met blijdschap, omnes, qui diligitis earn ; gandéte cum laetitia,

die in droefheid waart\', dat gij jubelt, en u verzadigt qui in tristitia fuistis: ut exsultetis, et satiémini

49

aan de borsten der vertroosting van u. Verblijd ben ik

ab ubéribus consolatiónis vestrae. Vs. Laetatus sum

over datgene, wat gezegd is tot mij: in het huis des Heeren in bis, quae dicta sunt mihi: in domum Domini

zullen wij gaan.

fbimus.

Verblijd hen ik over datgene, ivat gezegd G- r a d u a 1 e. Laetatus sum in liis, quae dicta is tot mij: in het huis des Heeren zvllen wij gaan. sunt mihi: in domum Dómini i\'bimus.

Er zij vrede in de sterkte van u : en overvloed in V. Fiat pax in virtute tua: et abundantia in

de torens van u.

turribus tuis.

Die vertrouwen op den Heer, (zijn) als de berg ï r a c t u s. Qui confïdunt in Domino, sicutmons

Sion: niet wankelen zal in eeuwigheid, die woont in Sion : non commovébitur in aetérnum, qui habitat in

Jerusalem. Bergen omringen het; ook de Heer omringt Jerusalem. V.Montesin circüitu ejus;et Dominus in circuitu

het volk van hem, van nu af en tot in eeuwigheid.

pópuli sui, ex hoc nunc et usque in saéculum.

Looft den Heer, want goedertieren is hij: O ff e r t o r i u m. Laudate Dominum, quia bem\'gnus est:

lof zingt den naam van hem, want zoet is hij: alles, psallite nómini ejus, quóniam suavis est: ómnia,

4

50

wat hij wil, doet hij in den hemel en op de aarde. quaecumque voluit, fecit in coelo et in terra.

Jerusalem, dit is opgebouwd als een stad, Com mimi o. Jerusalem, quae aedificatur ut ci\'vitas,

waarvan verbonden zijn alle deelen met elkander; derwaarts cujus participatio ejus in idi\'psum: illuc

immers trokken op de stammen, de stammen des Heeren om enim ascendérunt tribus, tribus Dómini ad

te loven den naam van u, o Heer.

confiténdum nómini tuo, Dómine.

PASSIEZONDAG.

Oordeel mij God, en onderscheid de zaak Introitus. Judica me Deus, et disoérne eausam van mij van het volk, (dat) niet geheiligd (is): van den mensch meam de gente nop sancta: ab hómine

der ongerechtigheid en des bedrogs verlos mij: want gij zijt iniquo et dolóso éripe me: quia tu es

de God van mij, en de sterkte van mij. Zend het licht Deus meus, et fortitüdo mea. I*s. Emitte lucem

van u, en de waarheid van u; dat zij mij geleiden en tuam, et veritatem tuam: ipsa me deduxërunt et

voeren naar den berg toegeheiligd aan u, en in adduxérunt in montem sanctum tuum, et in

de woontenten van u.

tabernacula tua.

51

Verlos mij, Heer, van de vijanden van mij: Graduale. Eripe me, Dómine, de inimicis meis :

leer mij doen den ivil van u. Verlossen zult gij mij, doce me facere voluntatem tuam. V. Liberator meus

Heer, van de volken die vertoornd zijn: hoven hen,die opstaan Dómine, de géntibus iracundis: ab insurgëntibua

tegen mij, verheffen zult gij mij: van den man der in me exaltabis me: a viro

ongerechtigheid verlossen zult gij mij.

iniquo eripies me.

Dikwijls bestreden zij mij sinds de jeugd T r a c t u 3. Saepe expugnavérunt me a juventüte

van mij. Zegge nu Israel: dikwijls bestreden zij mij mea. V. Dicat,nunclsraël : saepe expugnavérunt me

sinds de jeugd van mij. Doch niets vermochten zij a juventüte mea. V. Etenim non potuérunt

tegen mij: op den rug van mij smeedden de zondaren. milii; supra dorsum meum fabricavérunt peccatóres.

Lang deden zij mij gevoelen de ongerechtigheden van hen: V. Prolongavérunt iniquitates suas:

de Heer, de rechtvaardige, zal verslaan den nek der zondaren. Dóminus Justus, concidet cervices peccatórum.

Loven zal ik «, Heer, uit geheel Offertorium. Confitébor tibi, Dómine, in toto

het hart van mij: vergeld den dienaar van u: ik zal leven en corde meo; retribue servo tuo: vivam et

52

onderhouden de ivoor den van u: geef leven aan mij volgens custódiam sermónes tuos: vivifica me secundum het woord van n, Heer.

verbum tuum, Dómine.

Dit (isj het lichaam, dat voor u C o m m u n i o. Hoe corpus, quod pro vobis

overgeleverd zal worden : deze is de kelh van het nieuwe tradétur: hic calix novi

Testament in mijn bloed, zegt de Heer; dit Testaménti est in meo sanguine, dicit Dominus: hoe

moet gij doen, zoo dikwijls gij nuttigt, tot mijne facite, quotiescümque sümitis, in meam

gedachtenis.

commemo ratio nem.

PALMZONDAG.

Bij de palnawijding\'.

Hosanna den Zoon van David : gezegend die Antipliona. Hosanna filio David; benedictus qui

komt in den naam des Heer en. O Koning van Israel: venit in nomine Domini. O Eex. Israël:

Hosanna in den hooge.

Hosanna in excélsis.

Vergaderd hebben de opperpriesters en Responsorium. Collegénmt pontifices et phariseën den raad, en gezegd : tvat zullen wij doen, daar pliarisaci couci\'lium, et dixérunt: quid facimus, quia

53

deze mensch vele wonderen doet ? Als ivij. laten begaan hic homo multa signa facit ? Si dimittimus

hem zoo, allen zullen tjelooven in hem : en iomen zullen eum sic, omnes credent ia eum: et vénient

de Bomeinen, enwegnemen onze plaatsen volk. Eén Romani, et tollent nostrumlocum et Erentem. V. Unus

nu van hen, Caiphas genaamd, daar hij ivas hoogepriester autem ex illis, Caiplias nomine, cum esset pontifex

dat jaar, profeteerde, zeggende: nuttig is het u,

anni i 11 i u s, prophetavit, dicens; éxpedit vobis,

dat één menscli sterve voor het volk, en niet

am ut unus moriatur homo pro populo, et mn

j geheel het volk omkome. Sedert dien dag dachten zij er op tota gens péreat. Ab illo ergo die cogil ave runt

te dooien hem, zeggende : en komen zullen, enz. interficereeum, dicéntes: et vénient, enz. gelijkboven. ; Op den berg der Olijven bad hij tot

|_U- Responsorium In monte Olivéti oravit ad

,1 . \' den Vader : Vader indien het geschieden kan, dat voorbijga Patrem: Pater si fieri potest, transeat

i van mij deze kelk. De geest i s wel gewillig, a me calix i s t e. Spiritus qnidem promptus

_en i het vleesch echter zwak : geschiede de ivil van u. est, caro autem inffrma: fiat voluntas tua.

_ar ■ Waakt, en bidt, om niet in te gaan in bekoring. lia * • Vigilate, et orate, ut non intrétis in tentatiónem.

54

Na de praefatie. Sanctus. Zie bl. 6.

BÜ liet uitdeelen van den palm.

De hinderen der Hehreèn dragende takken Antipliona. Püeri Hebraeórum portantes ramos van olijfboomen, gingen tegemoet den Heer, roepende en olivarum, obviaverunt Domiuo, clamantes et zeggende: Hosanna in den hooge.

dicéntes : Hosanna in excélsis.

De kinderen der Hebreen, de kleederen Antiphona. Püeri Hebraeórum vestiménta

spreidden zij op den weg en riepen zeggende : Hosanna prosternébant in via et clamabaut dicéntes: Hosanna

den Zoon van David, gezegend die komt in den naam

fïlio David, benedi\'ctus qui venit in nómine des Heer en.

Dómini.

Bij de mis.

Heer, wil niet verwijderd houden de hulp Introitus. Dómine, ne longe facias auxi\'lium

van u van mij, ter verdediging van mij zie op: verlos mij uit tuum a me, ad defensiónem meamaspice: libera me de

den muil des leeuws, en van de hoornen der woudstieren ore leónis, et a córnibus unicórnium

de geringheid van mij. God, God van mij, zie neder op humilitatem meam. !*s. Deus,Deus meus, réspice in

55

mij, waarom mij verlaten ? ver van Cmij is) de verlossing me, quare me dereliqufsti? longe a salute

van mij door de kreten der zonden, die ik op mij nam. mea verba delictórum meorum.

Gij vattet de rechterhand van mij: en Graduale. Tenuisti manum déxteram meam: et

volgens den wil van u leiddet gij mij: en met eer in voluntate tua deduxisti me: et cum gloria

heschermdet gij mij. Hoe goed voor Israel (isj God, assumpsfsti me. V. Quam bonus Israël Deus,

voor de oprechten van hart! van mij echter, hijna rectis corde! mei autem pene

gewankeld hebben de voeten-, bijna uitgegleden zijn de schreden moti sunt pedes: pene eöïïsi sunt gressus

van mij : want ik was naijverig op de zondaren, den vrede mei: quia zeliivi in peccatóribus, pacem

der zondaren ziende.

peccatórum videns.

God, God van mij, zie neder op mij: waarom T r a c t u s. Deus, Deus meus, réspice in me: quare mij verlaten ? Ver van (mij is) de verlossing van mij

me dereliqufsti? V. Longe a salüte mea

door de kreten der zonden, die ik op mij nam. God van mij verba delictórum meórum. 1^r. Deus meus ik roep des daags, en niet verhoort gij: des nachts en niet clamaboper diem, nee exaüdies: in nocte et non

56

tot dwaasheid (is het) mij. Gij echter, in het heiligdom ad insipiéntiam mihi. Tu autem ia sancto *

woontgij,geprezendoorIsrael. Op u hoopten de vaderen dgt; habitas, lans Israël. V. In te speraverunt patres

van ons, zij hoopten en verlost hebt gij hen. Tot u d nostri, speravérunt et liberasti eos. V. Adte; I

riepen zij, en gered geworden zijn zij\'.op u hoopten zij i clamavérunt, et salvi facti sunt: in te speraverunt i

en niet zijn zij beschaamd. Ik echter hen een tvorm, en 1 et non sunt confusi. V. Ego autem sum vermis, et

geen mensch: de schande der menschen, en de verachting lt; non homo : opprobrium hóminum, et abjéctio

des volks. Allen, die zien naar mij, bespotten plebis. V. Omnes, qui vidébant me, aspernabantur ¹

mij, spreken met de lippen, en schudden het hoofd. ] me, locuti sunt labiis, et movérunt caput.

Hij hoopte op den Heer, dat hij redding zou brengen aan \'j V. Speravit in Domino, eripiat

hem: dat hij verlossing zou geven aan hem, wijl j eum: salvum faciat eum, quóniam

hij behagen had in hem. Zij nu beschouwden, en vult eum. V. Ipsi vero consideravërunt, et

bezagen mij: verdeelden onder elkander de kleederen conspexérunt me: divisérunt sibi vestiménta

van mij, en over het kleed van mij wierpen zij het lot. mea, et super vestem meam misernnt sortem. ;

57

Verlos mij uit den muil des leeuws : en van de hoornen V. Libera me de ore leonis : et a comibus

der woudstieren de geringheid van mij. Gij die vreest uiiicórnium humilitatem meam. V. Qui timétis

den Heer, looft hem: geheel het geslacht van Jacob, üóminum, laudate enm : univérsum semen Jacob,

verheerlijk hem. Toegekend zal worden aan den Heer

magnificate enm. V. Annuntiabitur Domino

het geslacht dat komt: en verkondigen zullen de hemelen generatio ventüra: et, annuntiavérunt coeli

de gerechtigheid van hem. Aanhet volk,dat zal gehoremvor den, justftiam ejns. V. Pópulo qni nascétnr,

dat gemaakt heeft de Heer.

quem feoit Dominus.

Op versmading was bedacht het hart van mij. Offertorium. Impropérium exspectavit cor meum, en op ellende : en ik wachtte (op iemand) die ook met mij et misériam: et sustfnui qui simul mecum

mededoogen zou hebben, en niemand ivas er : een trooster contristarétur, et non fuit: consolantem

voor mij zoquot;ht ik, en niemand vond ik : en zij gaven tot spijs me quaesivi, et non invéni : et dedérunt in escam

aan mij gal, en in den dorst van mij drenkten zij mij met edik. meam fel, et in siti mea potavérunt me acéto.

Vader, zoo niet kan deze kelk voorbijgaan, Gommunio. Pater, si non potest hie calix transire,

58

tenzij ik drinlce hem, dat geschiede de wil van u nisi bibam ilium, fiat voluntas tua.

WITTE DONDERDAG.

Wij nu roemen moeten wij op het Introitus. Nos autem gloriari opórtet in cruce

van den Heer van ons Jesus Christus : in wien is het heil. Dómini nostri Jesu Christi: in quo est salus,

het leven en de opstanding van ons ; door wien wij gered en vita et resurrectio nostra: per quem salvati et verlost zijn. God ontferme zich onzer, en zegene

liberati sumus. lquot;s. Deus misereatur nostri, etbenedicat ons : hij late lichten het aanschijn van hem over ons, en nobis: illüminet vultum suum super nos, et )

ontferme zich onzer. SP¹

misereatur nostri.

Christus, gewordenis hij voor ons gehoorzaam Graduale. Christus factus est pro nobis obédiens

tot aan den dood, den dood ja des hruises. Daarom usque ad mortem, mortem autem crucis. V.Propter quod ook heeft God verheven hem, en gegeven aan hem een naam, et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen, die is hoven allen naam.

quod est super omne nomen.

Offertorium. Déxtera Dómini. Zie bl. 32.

De Heer Jesus, nadat Communio. Dóminus Jesus, postquam

59

hij het avondmaal gehouden had met de leerlingen van hem, coenavit cum discïpulis suis,

wiesch de voeten van hen, en zeide tot hen : weet gij wat lavit pedes eorum, et ait illis: scitis quid

ik gedaan heb aan u, ik de Heer en de Meester ? Een voorbeeld fécerim vobis ego Dóminuset Magister? Exémplum

heb ik gegeven aan u, opdat ook gij zoo zoudt doen.

dedi vobis, ut et vos ita faciatis.

Prijs, (mijne) tong, van het glorievolle Lichaam Hymn us. Pange lingua gloriósi corporis

het geheim, en van het Bloed, het kostbare, dat tot \'s werelds mysterium, sanguimsque pretiósi, quem in mundi

heil de vrucht van den schoot der edele {Maagd), de Koning pretiumfructus ventris generosi Rex

der volken vergoten heeft. Ons gegeven, ons

effüdit g ë n t i u m. Nobis datus, nobis geboren uit een reine Maagd, en in de wereld verkeerend, natus ex intiicta Virgine, et in mundo conversatus, strooide hij uit van het woord het zaad, (en) besloot zijn sparso verbi sémine, sui

loop des levens met een wondere orde. In den laatsten

morasincolatus miro clausit órdine.In suprémae nacht des avondrnaals aanliggend met de broeders, onderhield nocte coenae recümbens cmn fratribus, observata hij de wet getrouw met de spijzen in de wet voorgeschreven lego plene cibis in legalibus

60

(en) gaf als spijs aan de vergaderde twaalf zich zeiven

cibum turbae duodënae se dat

met eigen handen. Het woord,dat vleeschyewordenis, maakt suis manibus. Verbum caro,

het brood in iverkelijkheid door een woord tot zijn Vleesch, panem verum verbo carnem

en d e w ij n wordt het Bloed van Christus, éfficit, fitque sanguis Christi

en zoo de zinnen te hort schieten, om te sterken m e r u m, et si sensus déficit ad flrmandum

het hart van den oprechte, alleen het geloof is voldoende. cor sincérum sola fides sdfficit.

Zoo groot dan een Sacrament, vereeren wij (dit) diep gebogen, Tantum ergo Sacraméntum venerémur cérnui,

en het oude zinnebeeld wijVe voor het nieuwe geheim: et antiquum documéntum novo o e d a t ritui:

geve het geloof icat ontbreekt aan der zinnen zwakte. praestet fides suppleméntum sénsumn deféctui.

Den Vader en den Zoon zij lof en jubelzang, heil, eer, Genitóri Genitóque laus et jnbilatio, salus, honor,

kracht ook en zegening : aan Hem die voortkomt van virtusquoque sit et benedictio : procedénti ab

beiden zij gelijke lofprijzing.

utróque compar s i t laudatio. Amen.

61

GOEDE VRIJDAG.

Heer, ik hoorde de stem van u, en ik werd bevreesd-, Tractus.Dómine,audi\'viaudi\'tumtuum, et tfmui :

ik beschouwde de werken van u, en ik beefde. In het midden consideravi opera tua, et expavi. 1^r. In niédio

van twee dieren zult gij u openbaren: ivanneer duorum animalium innotescéris: dum

gekomen zijn de jaren, zult gij u leeren kennen: wanneer appropmquaveriut anni, cognoscéris: dum

gekomen is de tijd, zult gij u verloonen. Wil daarom, advdncrit tempus, ostendéris. V. In eo,

wanneer bedroefd is de ziel van mij: in (uwen) toorn, dum conturbata füerit anima mea; in ira,

uwer barm hartigheidgedachtig wezen. God, van den Libanon misericórdiae memor eris. V. Deus a Libano

zal hij komen, en de Heilige van den berg veniet, et Sanctus de monte

met zijn donkere schaduwen, en dichte bosschen. Bedekt zijn umbróso, et condenso. V. Opéruit

de hemelen met de heerlijkheid van hem: en van den lof coelos maje\'stas ejus; et laudis

van hem vervuld is de aarde.

ejus plena est terra.

Jied mij, Heer, van den mensch der boosheid-, ï r a c tu s. Eripe me, Dómine, ab homine malo :

62

van den man der ongerechtigheid bevrijd mij. Zij a viro imquo libera me. V. Qui

zonnen ophoosheidinhethart: geheeldendag beraamden zij cointavernnt malitias in corde: tota die constituebant

van m

niet

vijandelijlcheden. Zij scherpten de tongen van hen als

praélia. quot;V. Acuérunt linguas suas aicut _ne

een slang : vergif van adders (is) onder de lijipen van hen. i zij

serpéntis :venenum aspidum sub labiis eórura. e

Bewaar mij Heer van de hand des zondaars: en van \\der

V. Custódi me Dómine de mauu peccatoris : et ab lal

de menschen der ongerechtigheid bevrijd mij. Zij de hommibus iniquis libera me. V. Qui

zonnen er op om te lichten de voeten aan mij: zul

cogitavérunt supplantare gressus meos: tab

heimelijk legden zij in hun trotschheid een strik voor mij. En

abscondérunt supérbi laqueum mihi. V. Ej. Bij

netten spanden zij tot een strik voor de voeten van mij : des funes extendérunt in laqueum pédibus meis :

langs den weg, een struikelblok plaatsten zij voor mij. Ik zeide

juxta iter scandalum posuérunt mihi. V. Dixi R.

tot den Heer: de God van mij zijt gij : verhoor Heer

Domino: Deus meus es tu: exaüdi Dómine lm

de stem van het gebed van mij. Heer, Heer sterkte bed

vocem oratiónis meae. V. Dómine, Dómine virtus co

vanhetheil vanmij: omschaduivhethoofdvanmijop dendag \'iet

salütis meae; obümbra caput meum in die te

63

des strijds. Niet overleveren moogt gij mij tegen den wil belli. v. Ne tradas me a desidério

van mij aan den zondaar : zij legden lagen tegen mij : meo peocatóri: cogitavérunt advérsus me :

niet verlaten moogt gij mij, opdat niet te eeniger tijd ne derelmquas me, ne umquam

zij zich verheffen. De hoosheid der listen van hen: het leed exalténtur. V. Caput circuitus eorum: labor

der lippen van hen bedekke hen zeiven. Doch

labiórum ipsorum opéruit eos. V^r. Verümtamen

de rechtvaardigen zullen loven den naam van u : en wonen justi confitebüntur nomiui tuo: et habi-

zullen de oprechten vóór het aangezicht van u.

tiibunt recti cum vultu tuo.

Zie het hout

Bij de onthulling van liet Kruis. Ecce lignum

des Kr nis es, aan hetwelk het Heil der wereld heeft gehangen. Crucis, in quo salus mundi pepéndit. Komt laten wij aanbidden.

1*. Venite adorémus.

Volk van mij, wat deed ik u ? of ruaarin Improperia. Pópule meus, quid feci tibi? aut in quo

bedroefde ik u ? ant noord mij. Omdat ik voerde u uit contristavi te ? respónde mihi. V, Quia edüxi te de \'iet land van Egypte: hebt gij bereid een kruis voor den Verlosser terra Aegypti: parasti crucem Salvatori

64

van v. Heilige. God. Heilige God. Heilige sterke. tuo. Agios o Theos. Sauetus Deus. Agios ischyros.

Heilige- sterke. Heilige onsterfelijke, ontferm u onzer. Sanctns fortia. Agios athanatos, eléisou imas.

Heilige onsterfelijke, ontferm u onzer. Omdat ik leidde Sanctus immortalis, miserére nobis. V. Quia edüxi

u door de woestijn veertig jaren, en met manna voedde te per desértum quadragiuta amiis, et manna oibavi

u, en binnenvoerde u in het land bovenmate goed:lehtgij bereid te, et introdüxi tein terram satis bonam: partisti

een kruis voor den Verlosser van u. Wat meer moest ik crucem Salvatori tuo. V. Quid ultra débui

doen aan «, en heb ik niet gedaan 1 Ik toch plantte fiicere tibi, et non feci ? Ego quidem plantavi

u als den wijngaard van mij overheerlijk : en gij, geworden te vineam meam speciosissimam; et tu facta

zijt gij mij overbitter : met edik immers hebt gij den dorst es mihi nimis amara : acéto namque sitim

van mij gedrenkt: en met een lans hebt gij doorboord de zijde meam potasti: et lancea perforasti latus

van den Verlosser van u. Ik, om u sloeg ik

Salvatori tuo. V. Ego propter te flagellavi Egypte met de eerstgeborenen van hetzelve: en gij, mij Aegyptum cum primogénitis suis: et tu me

hebt gij gegeeseld in overgeleverd. Ik voerde u mt

flagellatum tradidisti. V. Ego edüxi te de

65

Egypte, cleedverdrinhen Pharao in de zee, deroode: eu Acgypto, detnérso Pharaóne in Mare rubruin: et

(jij, mij hebt gij overgeleverd aan de oppersten der priesters. tu me trudidisti priucipibus sacerdótum.

Ik, voor u heb ik geopend de zee: en gij heht geopend V. Ego ante te apérui mare: et tu aperuisti

met een lans de zijde van mij. Ik, vóór uben ik uitgetrokken laaoaa latus meum. V.Ego ante te praeivi

\'n de kolom eener wolk-, en gij, mij heht gij gevoerd naar in coluama nubis; et tu me duxisti ad

het rechthuis van Pilatus. Ik, u spijsde ik met manna praetórium Piliiti. Ego te pavi manna

in de woestijn: en gij, mij hebt gij geslagen met kaakslagen per desertum: et tu me cecidisti dlapis

en geesels. Ik, u heb ik gedrenkt met het water des lieils et flagéllis. V-Ego te potavi aqua salutis

uit de rots : en gij, mij hebt gij gedrenkt met gal en edik. de potra : et tu me potasti felle et acéto.

Ik, om u der Kaaaanieten koningen heb ik geslagen ; V.EgoprojJterteChananaeórum reges percüssi :

en gij heht geslagen met een riet het hoofd van mij. Ik ^V1 et tu percussisti arundine caput meum, Tgt;\'.Ego

^UJ [ gaf u den schepter des koning schap s : en gij gaaft

dedi tibi sceptrum regale: et tu dedisti

aan het hoofd van mij een doornen kroon. Ik, u

capiti meo spmeam corónam. V. Ego te

5

66

verhief ih met groote kracht: en gij, mij hebt gij gehangen exaltavi magna virtüte: et tu me suspendisti

aan den boom des kruises.

in pati\'bulo crucis.

Het Kruis van u aanbidden wij, Heer: en Antiphona. Crucem tuam adoramus, Domine: et

de heilige verrijzenis vanu prijzen en verheerlijken wij. sanctamresurrectiónemtuamlaudamus, et glorificamus :

zie immers door het hout is gekomen, vreugde over ecco enim propter lignum venit gaiidiurn in

de gansche wereld. God ontferme zich onzer, en

univérso mundo. S¹®- Deus misereatur nostri, et

zegene ons: hij late lichten het aanschijn van hem ovei benedicat nobis: illüminet vultum suum supei

ons, en ontferme zich onzer.

nos, et misereatur nostri.

De banier des leanings Hymnus onder de processie. Vexilla regis

verschijnt, daar schittert des kruises geheim , waaraan] pródeunt, fulget crucis mystérium, qua

het leven den dood onderging, en door den dood het leven vita mortem pértulit, et morte vitam

voortbracht. Dit (leven) gewond door de lans-prótulit. Quae vulnerata lanceae

punt zoo wreed, o m van de misdaden o: mucróne diro, oriminum ut nosj

67

te wasschen, waarmede wij besmet waren, stroomde van water lavaret sórdibus, manavit unda

en hloed. Vervuld is, wat gezongen werd door David et sanguine. Impleta sunt, quae concinit David

in een trouw lied, toen hij zeide tot de volken: daar heersclit fideli carmine, dicéndo natiónibus : regnavit

•lan het hout (uw) God. o Boom, schoon en schitterend a ligno Deus. Arbor decora et fülgida,

versierd met honinklijlcpurper, uitgekozen uit een waardigen ornata regis purpura, elécta digno

stam om zoo heilige leden aan te raken. Zalig gij, aanwiens stipite tam sancta membra tangore. Beata, cujus

armen de losprijs hing der wereld, (\'jij) de weegschaal braohiis prétium pepéndit saëculi, statéra

zijnde des lichaams en dragende den huit der hel. o Kruis, facta corporis tuh\'tque praedam tartari. o Crux,

wees gegroet, mijne hoop, mijne eenige, in dezen lijdens-ave, spes unica, hoe passiónis

tijd, voor de vromen vermeerder de geriade, témpore, piis adaüge gratiam,

en voor de zondaren delg de schuld. U Iron des heils, reisque dele crimina. Te fons salütis

Drievuldigheid, love alle geest; aan wie gij Trinitas collaüdet omnis spiritus: quibus

des Kruises overwinning geejt, geef (hun) ookdelelooning. nosl Crucis victóriam ]argiris, adde praémium. Amen.

68

PAASCHZATERDAG.

Zingen wij den Heer: glorievol immers ï r a c t u s. Cautémus Domiao ; glorióse euim

verheerlijkt ishij: pacird en berijder wierp hij in de zee. lioriörificatus est: equum et ascensórem projéoit in mare :

een helper en beschermer geworden is hij mij ten heil. adjiitor et protector factus est mihi in salutem

Hij (is) de God van mij, en verheerlijken zal ik hem : V. Hic Deus mens, et honorificabo eum:

de God van den vader van mij, en verheffsn zal ik hem. Deus patris mei, et exaltabo eum.

De Heer te niet doende de oorlogen: Heer geheeten V- Dóinhms cónterens bella: Dóminus nomen

is hij.

est illi.

Een wijngaard bezat mijn geliefde op T r a»t u s. Vinea fauta est dilécto in

een heuvel, op een grond zeer welig. En met een muur cornu, in loco uberi, V» Et macenam

omringde hij hem, en groef hem om: en hij beplanttd circümdedit, et circumfódit; et plantavit

den wijngaard met edele loten, en bouwde een toren in vi\'neam sorec, et aedilicavit turrim in

het midden daarvan. En een wijnpers maakte hij daarin | medio ejus. V. Et tórcular fodit in ea:|it

69

de wijngaard immers van den Heer der heerscharen, vinea et\'.im Dómini Sabaoth,

het huis van Israel is het.

domus Israël est.

Luister hemel, en ih zal spreken: en hoor Tractus. Atténde coelum, et loquar : et aüdiat

aarde de woorden uit den mond van mij. Verlangd worde terra verba ex ore meo. V. Exspectétur als regen de rede van mij: en dalen ze neder als dauw sicut plüvia eloquium meum : et descendant sicut ros

de woorden vin mij. Als regen op het gras, en als verba mea V. Sicut imbcr super gramen , et sicut

sneeuw op de heide: ivant den naam des Heeren nix super foenum: quia nomen Dómini

zal ik aanroepen. Geeft verheerlijking aan den God vanons: invocabo. V. Date magnitüdinem Deo nostro: God , waarachtig (zijn) de werken van hem, en alle ivegen Deus, vera opera ejus, et omnes viae

van hem rechtvaardig. God (is) getrouw, in wien

ejus judicia. Deus lidélis, in quo

niet is ongerechtigheid : rechtvaardig en heilig de Heer. non est imquitas: justus et sancfus Domiuns.

Gelijk een hert verlangt naar de ivaterbronnen, Tractus. Sicut cervus desfderat ad fontes aquarum,

zoo verlangt de ziel van mij naar u, o God. Gedorst heeft ita desfderat anima moa ad te, Deus. V. Sitivit

70

de ziel van mij naar God. den levende: ivanneer zal ik hamen anima mea ad Deum vivum: quando veniain

en verschijnen voor het aangezicht Gods f Geweest zijn mij et apparebo ante faciem Dei ? Fuérunt milii

de tranen tot brood dag en nacht, terwijl men zegl tot mj lacrymae panes die ac nocte , dum dioitur mihi

iederen dag: waar is de God van u 1 per si\'ngulos dies : ubi est Deus tuns?

Na het Epistel wordt er gezongen: Alleluja.

Looft den Heer, want (hij is) goed: want V- Confitemini Domino, quóniam bonus: quóniam in eeuwigheid {duurt) de barmhartigheid van hem. in saeculum misericórdia ejus.

Looft den Heer alle volken: en prijst Tractus. Laudate Dóminum omnes gentes : et collaudate

hem alle natiën. Want bevestigd is over ons

eum omnes pópuli. quot;W. Quóniam confirmata est super nos

de barmhartigheid van hem, en de waarheid des Heeren misericórdia ejus , et Veritas Dómini

blijft in eeuwigheid.

manetin aetérnum.

Na de nuttigingderH.CommuniezingthetKoor:Alleluja. 1*8. Laudate Dóminum. Zooals de Tractus.

Hierop volgt driemaal Alleluja. Daarna heft de Prieter den volgenden antiphoon aan, die door het Koor wordt voortgezet.

71

Des avonds nu van den sabbat, bij A.iitipliona. Veapere autem sabbati: quae

het aanbreken van den eersten dag der iveeh : hwam Maria lucéscit in prima sabbati: venit Maria

Magdalene,en de andere Maria,om te zien het graf. Magdaléne, et altera Maria, vidére sopulclirnm. Alleluja.

Groot maakt de ziel van mij den Heer. En gejuicht heeft Magnificat anima mea Dóminum. Et exultavit

de geest van mij in God den Zaligmaker van mij. Omdat spiritus mens in Deo salntari meo. Quia

hij neder zag op de geringheid der dienstmaagd van hem; zie respéxit liumilitatem ancillae suae: eece

immersvan nu af zullen zalig mij noemen alle geslachten. enim ex boe beatam me dicent omnes generatiónes.

Omdat hij deed aan mij groote dingen die machtig is: en Quia fecit mihi magna qui potens est: et

heilig (isj de naam van hem. En de barmhartigheid sanctum nomen ejus. Et misericórdia

van hem fis) van geslacht tot geslacht; voor die vreezen hem. ejus a progénie in progenies: timéntibus eum.

Hij deed kracht door den arm van hem, verstrooide Fecit potentiam in bracliio suo, dispérsit

de hoogmoedigen in de gedachten des harten van hen. Hij zette superbos mente cordis sui. Depósuit

machtigen van den troon, en verhief geringen. Hongerigen poténtes de sede , et exaltavithümiles. Esuriéntes

72

vervulde hij met goederen, en rijken zond hij weg ledig. implevit bonis, et divites dimisit inanes Hij nam aan Israel den dienstknecht van hem, gedachtig Su^cépit Israël pÜBrum suum, recordatui der barmhartigheid van hem. Gelijk hij gesproken heeft toi misericórdiae suae. Sieut locutus est a(

de vaderen van ons, aan Abraham en het nageslacht van hen patres nostros, Abraham ot sémini ejus

in eeuwigheid.

in saécula.

VERRIJZENIS O. H. J. C.

Ik ben opgestaan, en nog met u hen ik i Introitus. Resurréxi, et adhuc tecum sum ;

gij hebt gelegd op mij de hand van u: wonderbaar gewordet

posuisti super me manum tuam : mirabilis facta is de ivetenschap van u. Heer, gij doorgrondt mij,

est seiéntia tua. Vs. Dómine, probasti me en kent mij: gij \'kent het zitten van mij, en et cognovisti me : tu cognovisti sessiónem meam , el

het opstaan van mij.

resurreotiónem meam.

Dit fis) de dag, dien gemaakt heeft de Heer Graduale. Haec dies, quam fecit Dóminus juichen en verblijden wij ons daarop. Looft

exsultémus et laetémur in ea. V. Confitémini

den Heer, ivant (hij is) goed: want in eeuwigheü Domino, quoniam bo:.us : quoniam in saéculum

73

(duurt) de barmhartigheid van hem. AlsPaaschlamvanons misericordia ejus. V. Pascha nostram geslachtofferd is Christus.

immolatus est Christus.

Aan het Paaschlam lof offeren moeten ac 5 e q u e n t i a. Victimae Paschali laucles immolent ie Christenen. Het Lam verloste de schaliën: Christus, Christiani. -Agnus redémit oves: Christus de onschuldige, met zijn Vader verzoende hij de zondaren.

mnoceuB Patri roconciliavit peceatóres.

De dood en het leven, een tweestrijd streden zij wonderbaar; Mors et vita, duello couflixere miraudo ; de vorst des levens gestorven heerscht in {onsterfelijk) leven.

dux vitae mórtuus, regnat vivus.

Zeg ons, Maria, wat zaagt gij op deniveg\'i Het graf Die nobis, Maria, quid vidfsti in via ? Sepülchrum van Christus die leeft: en de glorie zag ih zijner verrijzenis.

Christi vivéutis : et glóriara vidi resurgéntis. DeEngelen diehet getuig den,denhoofddoekenhet gr af gewaad. Angelicos testes, sudarium et vestes. Verrezen is Christus, de hoop van mij: voorgaan zal hij u Surréxit Christus ■ spes mea: praecédet vos naar Galilea. Wij weten dat Christus opgestaan is uit in Galilaéam. Scimus Christum surrexisse a le dooden waarlijk : gij over ons, o overwinnende Koning, mórtuis vere: tu nobis victor Eex

ontferm u.

miserére. Amen. Alleluja.

72

vervulde hij met goederen, en rijken zond hij weg ledig. (( implevit bonis, et divites dimisit inanes.

Hif nam aan Israel den dienstknecht van hem, gedachtig gt Su^cépit Israël püerum suum, recordatus i der barmhartigheid van hem. Gelijk hij gesproken heeft tot

misericórdiac suae. Sicut locütus est ad S de vaderen van ons, aan Abraham en het nageslacht van hem

patres nostros, Abraham et sémini in eeuwigheid.

in saécnla.

VERRIJZENIS O. H. J. C.

Ik ben opgestaan, en nog met u hen ik : Introitus. Resurréxi, et adhuc tecum sum; ^

gij hebt rjelegd op mij de hand van u: wonderbaar geworden posuisti super me manum tuam: mirabilis facta i

E

is de loetenschap van u. Heer, gij doorgrondt mij,

est sciéntia tua. ï*s. Dómine, probasti me, ^v\' en kent mij: gij kent het zitten van mij, en et cognovisti me ; tu cognovisti sessiónem meam , et ^

het opstaan van mij.

resurrectiónem meam. ^

Dit fis) de dag, dien gemaakt heef t de Heer: Gradiiale. Haec dies, quam fecit Dóminus: \'\' juichen en verblijden wij ons daarop. Looft

exsultémus et laetémur in ea. V. Confitémini ^c

den Heer, want (hij is) goed: want in eeuwigheid Domino, quoniam bor.us: quoniam in saéculum ^C

73

(duurtJ de barmhartigheid van hem. AlsPaaschlam van ons misericórdia ejus. V. Pasclia nostrum geslachtofferd is Christus.

immolatus est Christus.

Aan het Paaschlam lof offeren moeten Sequentia. Victimae Paschali laudes immolent de Christenen. Het Lam verloste de schapen: Christus, Christiani. A gnus redémit oves; Christus de onschuldige, met zijn Vader verzoende hij de zondaren.

innocens Patri reconciliavit peccatóres.

De dood en het leven, een tweestrijd streden zij ivonderbaar Mors et vita, duéllo oonflixere mirando; de vorst des levens gestorven heerscht in {onsterfelijk) leven.

dux vitae mórtuus, regnat vivus.

Zeg ons, Maria, ivat zaagt gij op den weg ? Het graf Die nobis, Maria, quid vidi\'sti in via ? Sepülclirum van Christus die leeft: en de glorie zag ik zijner verrijzenis.

Christi vivéntis ; et glóriam vidi resurgéntis. DeEngelen die het getuigd,en,den h o ofddoek en het gr afgewaad. Angélicos testes, sudarium et vestes. Verrezen is Christus, de hoop van mij: voorgaan zal hij u Surréxit Christus ■ spes mea; praecédet vos naar Galilea. Wij weten dat Christus opgestaan is uit in Galilaéam. Scimus Christum surrexisse a de dooden waarlijJc : gij over ons, o ovenvinnende Koning, mórtuis vare: tu nobis victor Rex

ontferm u.

miserére. Amen. Alleluja.

74

Be aarde heef de en werd stil, toen

Offertorium. Terra tremuh et quiévit, dum

opstond ten oordeel God.

resürgeret in judicio Deus.

Als Paaschlam van ons geslachtofferd is Communio. Pascha nostrum immolatus est

Christus: zoo dan houden wij feest met het ongedeesemde Christus: itaque epulemur in azymis

van reinheid en waarheid.

sineeritatis et veritat.is.

PAASCHMAANDAG-.

Gevoerd heeft u de Heer in het land, Introitus. Introdüxit vos Dó minus in terram ,

dat overvloeit van melk en honig : en opdat de wet des Heeren fluéntem lao et mei: et ut lex Dómini altijd zij in den mond van u. Looft den Heer en

semper sit in ore vestro. Ps. Confitemini Domino et

roept den naam in van hem : verkondigt onder de volken invooate nomen ejus: annuntiate inter gentes de daden van hem.

opera ejus.

Dit (is) de dag, dien gemaakt heeft de Heer : Graduale. Haec dies, quam fecit D o minus:

juichen en verblijden wij ons daarop. Zegge nu exsultémus et laetémur in ea. V. Dicat nunc

75

Israel, ja (hijis)goed: want in eeuwigheid (duurt) Israel, quoniam bonus : quóniam in saéculum

ie barmhartigheid van hem. Een Engel des Ileeren daalde misericórdia ejus. V. Angelus Domini descéndit

uit den hemel: en toetredende wentelde hij af den steen, en de coelo: et accédens revólvit lapidem, et ging zitten daarop.

sedébat super eum.

EenEngeldesHeeren daalde uitdenhemel Offertorium. Angelus Dómini descéndit de coelo,

en zeide tot de vrouwen : dien gijzoelct, hij is verrezen gelijhhij et dixit muliéribus : quem quaéritis, surréxit sicut

gezegd heeft.

dixit.

Verrezen is de Heer en verschenen aan Petrus. Oommunio. Surréxit Dóminus et apparuit Petro.

BELOKEN PASCHEN.

Wilt als pas geboren hinderen: Introitus. Quasi modo géniti infantes:

op geestelijke wijze, naar de onvervalschte melk begeerig zijn. rationabiles, sine dolo lac concupiscite.

Juicht voor God, dan helper van ons : jubelt voor I\'s- Exsultate Deo, adjutóri nostro : jubilate

den God van Jacob.

Deo Jacob.

76

Op den dag der verrijzenis van mij, zegt Na liet Epistel.*\'. In die resurrectionis meae, dicit

de Heer, zalik voorgaan u naar Galilea. Na acht Dóminus, praecédam vos iu Galilaeam.V Post

dagen, de deuren gesloten zijnde, stond Jesw

dies cc to, januis clausis, stetit Jesui

in het midden der leerlingen van hem, en zeide: Vrede [zij) u. in medio discipulórnm suórum, ot dixit: Pax vobis.

Offertorium. Angelus Dómini. Zie bl. 76.

Breng hier de hand van u en hen Communio. Mitte manum tuamet cognosce

de plaatsen der nagelen: en wil niet zijn ongeloovig, maan vai. loca clavórum: et noli esse incrédnlus, sed § m

geloovig.

fidélis. Ic c

\\de t

TWEEDE ZONDAG NA PASCHEN.

Van de barmhartigheid des Heer en vervuld is }i Introitus. Misericórdia Dómini plena estjj

de aarde: door het woord des Heer en z ij n deJtemelen bevestigd, \'i

terra: verbo Dómini coeli firniati

Juicht, rechtvaardigen, in den Heer. sunt. Ps. Exsultate justi in Domino:

den oprechten betaamt het lofgezang.

rectos decet collaudatio.

77

Gekend hebben de leerlingen den Heer Na het Epistel. V. Cognovéruut ilisci\'puli Dómiuum

Jesus bij het breken des broods. Ik ben de herder,

Jesum iu fractione panis. \\^r. Ego sum pastor Ie goede : en ilc ken de schapen van mij, en zij kennen mij, bonus: et cognósco oves meas, et cognoscunt me

de mijnen.

meae.

God, God van mij, tot u bij het morgenlicht Offertorium.Deus, Deus meus, adtede luce

waak ik: en in den naam van u zal ik opheffen de handen vfgilo: et in nómiuo tuo levtlbo mauus

van mij.

meas.

Ik ben de herder, de goede, en ik ken C o m m u n i o. Ego sum pastor bonus, et cognósco

de schapen van mij en zij kennen mij, de mijnen.

oves meas et cognoscunt me meae.

VIERDE ZONDAG NA PASCHEN.

Zingt den Heer een lied, een nieuw want Introitus. Cantate Domino canticum novum; quia wonderen deed de Heer: voor het aanschijn der volken mirabüia fecit Dominus: ante conspéctum géntium openbaarde hij de rechtvaardigheid van hem. Heil werkte revelavit justitiam suam. Salvavit

78

hem de rechterhand van hem : en de heilige arm sibi déxtera ejus: et brachium

van hem,

sanctum ejus.

De rechterhand des Heeren deed NahetEpistel. V. Déxtera Dómini fecit kracht: de rechterhand des Heeren verhief mij. virtütem: déxtera Dómini exaltavit me,

Christus opstaande uit de dooden, zal daarna niet V. Christus resürgens ex mórtuis, jam non

sterven : de dood over hem in het vervolg niet heerschen. móritur: mors illi ultra non dominabitur.

Jubel voor God geheel de aarde, lof-Offertorium. Jubilate Deo univérsa terra, psalmum

zingt den naam van hem : komt en hoort, en verhalen zal ik di\'cite nómini ejus: venite et audite, et narrabo

u, allen die vreest God, hoeveel gedaan heeft vobis, omnes qui timétis Deum, quanta fecit

de Heer aan de ziel van mij.

Dóminus animae meae.

Wanneer gekomen is de Trooster, de Geest Communio. Cum vénerit Paraclitus, Spiritus

der waarheid, hij zal overtuigen de wereld van zonde, en veritatis, ille arguet mundum de peccato, et

van gerechtigheid, en van oordeel.

de justitia, et de judicio

79

VIJFDE ZONDAG NA PASCHEN.

Met de stem der blijdschap worde verkondigd Introitus. Vocem jucunditatis aimimtiate

en gehoord: worde verkondigd tot aan het einde et audiatur: annuntiate usque ad extremum

der aardeverlost heeft de Heer het volk van hem. terrae: libera vit Dóminus populum sunm.

Jubel voor God geheel de aarde: lof zingt I\'s. Jubilate Deo omnis terra: psalmum dioite

den naam van hem, verheerlijkt den lof van hem.

nómini ejus, dategloriam laudi ejus.

Verrezen is Christus, en verschenen Na het Epistel, quot;tt\'. Surréxit Christus, et illüxit

aan ons, die hij verloste met het Bloed van zich zeiven. nobis, quos redémit sanguine suo.

Ik ben uitgegaan van den Vader, en gekomen indewereld: V. Exivi a Patre, et veni inuiundum:

ivederom verlaat ik de wereld, en ga ik tot den Vader.

iterum relmquomundum, et vado ad Patrem.

Zegent, volken, den Heer den God Offertorium. Benedicite,gentes, Dóminum Deum

van ons, en hoort de stem tot lof van hem: die stelde nostrum,et obaudite vocem laudis ejus : qui pósuit

de ziel van mij in het leven, en niet liet wankelen animam meam ad vitam, et non dedit commovéri

80

de voeten van mij; gezegend de Heer. die niet iveigerdt pedes meos: benedictiisDómiiiua, qui non amovit

het gebed van mij, en de barmhartigheid van hem deprecatiónem meam, et misericórdiam suam

aan mij.

a me.

Zingt den Heer : zingt den Heer en Communio. Cantate Domino: cantate Domino et

zegent den naam van hem: waardig moet gij verkondigen benedfcite nomen ejus : bene nuntiate

van dag tot dag het heil van hem.

de die in diem salutaxe ejus.

HEMELVAART O. H. J. C.

Mannen van Galilea, ivat staat gij verwonderd Introitus. Viri G-aülaei, quid admiramini

te zien naar den hemel ? gd\'jk gij zaagt hem aspioiéntes in coelum ? quem:\'idmodum vidistis eum

opvaren ten hemel, zoo zal hij \'komen. Alle volken ascendéntem in coelum,ita véniot. i*s. Omnesgentes

klapt in de handen: jubelt voor God met de stem plamlite manibus: jubilate Deo in voce

des gejuichs.

exsultatiónis.

Opgevaren is God onder gejubel, en Na het Epistel.VAscéndit Deus in jubilatione, et

81

de Heer onder het klinken der trompet. Be Heer op Sinaï Dominus in voce tubae. I\'s. Dominus in Sina in het heiligdom, opvarende in de hoogte, gevangen voerde hij in sancto, asceudens in altum oaptivam duxit weg de gevangenen.

captivitatem.

Opgevaren is God onder gejubel, en Offertorium. Ascëndit Deus in jubilatione, et de Heer onder het klinken dir trompet.

Dominus in voce tubae.

Lof zingt den Heer, die is opgevaren hoven Communio. Psallite Domino, qui ascéndit super

de hemelen der hemelen naar het Oosten.

coelos coelórum ad Oriéntem.

ZONDAG ONDER HET OCTAAF VAN HEMELVAART.

Verhoor, Fleer, de stem van mij, waarmede Introitus. Exaüdi, Dómine , vocem meam , qua ïk riep tot u : tot a sprak het hart van mij, ik zoch t \'clatnavi ad te: tibi dixit cor meum , quaesfvi het aangezicht van u, het aangezicht van u. Heer,

vultum tuum , vultum tuum , Dómine , zal ik zoeken: roil niet afkeer en u w aangezicht van.

requi\'ram: ne avértas fiiciem t u a m a

mij. De Heer (is) de verlichting van mij, en het heit

me. l*s. Dominus illuminatio mea, et salus

van mij; wien zal ik vreezen ?

mea: quem timébo ?

82

Hij heerscht, de Heer, over alle Na het Epistel. V. Regnavit Dóminus superomnes

volken: God zit op den zetel der heiligheid van hem. genles: Deus sedet super sedem sanctam suam.

Niet u zal ik achterlaten als weezen: ik ga heen en V. Non vos relinquam órphauos : vado et ! Js

ik kom tot u, en verheugen zal zich het hart van u. 3 zi

vénio ad vos, et gaudébit cor vestrum.

Offertorium. Ascendit Deus. Zie bL 81.

Vader, toen ik was met hen, ik bewaarde Communio. Pater, cum essemcum eis, ego servabam

hen, welke gij gegeven hebt aan mij: nu echter tot u eos, quos dedisti mihi: mine autem ad te

kom ik: niet vraag ik dat gij wegneemt hen uit de wereld, vénio : non rogo ut tollas eos de mundo,

maar dat gij bewaart hen van den kwade.

sed ut serves eos a malo.

PINKSTEREN.

r

u

De Geest des Heer en vervult het aardrijk: Introitus. Spiritus Dómini replévit orbemterrarum:

en hij die omvat alles, de wetenschap heeft hij et hoc quod continet omnia, sciéntiam habet

van falie) woord. Verhejfe zich God, en verstrooien zich vocis. Ts. Exsürgat Deus, et dissipéntur

83

de vijanden van hem; en vluchten, die haten hem, voor inimici ejus: et fdgiant, qui odérunt eum, a

het aangezicht van hem.

facie ejus.

1

i Zend den Geest van u, en

^e\'|Na het Epistel. V. Emitte Spi\'ritum tuum, et

I zij zullengeschapenivorden en gij zultvernieuwen het aanschijn creabüntur et renovabis faciem

der aarde. Kom heilige Geest, vervul de h ar t e n irdt terrae. V. Veni sancte Spiritus, reple

^)am uwer geloovigen: en ontsteek van uwe liefde

t lij tuórum c o r d a fidélium : et tui amoris

i i in lien het vuur.

eld,\\*^a e^^s ig^nem accénde.

1°) Kom heilige Geest, en zend uit den hemel

ISequentia. V eni sancte Spiritus, et emitte coélitus

j van het licht van u een straal. Kom vader der armen, kom lucis tuae radium. Veni pater pauperum, veni

, gever der gaven, kom licht der harten. Beste vertrooster, dator münerum, veni lumen córdium. Consolator

ijk:

zoete gast der ziel, zoete verkwikking. Bij 1 ó p t i m e, dulcis hospes animae, dulce refrigérium. In den arbeid {zijt gij) rust, bij de hitte verkoeling, bij labóre réquies, in aestu tempéries, in

het weenen troost. 0 licht der hoogste zaligheid, vervul fletu solatium. O lux beati\'ssima, reple

84

des harten binnenste van uwe geloovigen. Zonder Mtüe cordis mtima tuórum fidélium. Sine tuo

lip

aanblazing, niets is in den mensch, niets is onschuldig. uümine nihil est iu homme, uihil est iunóxium.

Wasch wat is onrein , besproei wat is dor , Lava quod est sórdidum, riga quod est aridum

genees wat is gewond. Buig wat is stijf,

sana quod est saücium. Flecte quod est rigidum,

verwarm wat is koud, herstel wat is afgeweken. 1 fove quod est frigidum, rege quod est diivium. ^V01

Geef aan uwe geloovigen, op u vertrouwende, de heilige¹\': Da tuis fidélibus, in te oonfidentibus, sacrum

zeven gaven. Geef van de deugd het loon, geef een zalig septenarium. Da virtütis méritum, da salütis

einde, geef de eeuwige vreugde.

éxitum, da perénne gaüdium. Amen.

Bevestig datgene, o God, ivat gij gedaan [i q ^ Offertorium.Confirma lioc Deus, quod operatus

en

hebt onder ons: in den tempel van u, die is te Jerusalem, es in nobis: a templo tuo, quodestinJerusalem

■ii zullen brengen de koningen geschenken.

tibi ófferent reges münera.

Ontstaan is plotseling vit den hemel een geluid Communio.Factus est repénte de coelo sonus

als van een aankomenden wind, die hevig is, waar tamquam adveniéntis spiritus veheméntis, ubi

85

zij waren gezeten : en vervuld werden allen met den li e i-erant sedéntes : et repleti sunt omnes

lig en Geest, verkondigende de groote werken Gods.

Spiritu sancto, loquéntes magnalia Dei.

PINKSTERMAANDAG.

Hij spijsde hen met het merg der tarwe, en Introitus. Cibavit eos ex adipe fruménti, et

uit de steenrots met honig verzaadde hij hen. Juicht

de petra melle saturavit eos. I\'s. Exsultiite

voor God,den helper vanons-, jubelt voor den Godvan Jacob Deo, adjutóri nostro: jubilate Deo Jacob.

Verkondigd hebben in verschillende talen Na het Epistel V. Loquebantur variis linguis

de Apostelen de groote werken Gods.

Apóstoli magnalia Dei. Het overige zooals op

j: eersten Pinksterdag.

Gedonderd heeft van den hemel de Heer, Offertorium. Intónuit de coelo Dóminus,

en de Allerhoogste deed hooren de stem van hem: en et Altissimus dedit vocem suam : et

daar verschenen de waterbronnen.

apparuérunt fontes aquarum.

De heilige Geest zal leeren

Communio, Spiritus s a n c t u s doeébit

n; alwat ik gezegd heb tot n.

vos: quaecümque dixero vobis.

86

HH. DRIEVULDIGHEID.

Gezegend zij de heilige Drievuldigheid, en Introitus.Benedi\'cta sit sancta Tnnitas, atque de ondeelbare eenheid; loven wij haar, want zij bewees indivfsa ünitas: confitébimur ei, quia fecit ons de barmhartigheid van haar. Heer, Heer nobiscutn misericórdiam suam. Iquot;s. Dómine, Dóminus van ons, hoe venvonderlijk is de naam van u over noster, quatn admirabile est nomen tuum in de gansche aarde.

univérsa terra. Gquot;

Gezegend zijt gij. Heer, die ziet in; ^en Graduale. Benedictus es, Dómine, qui intuéris ^et de afgronden, en troont op Cherubijnen. Gezegend ■

abyssos , et sedes super Chérubim. V. Benedictus \' ¹ zijt gij Heer in het uitspansel des hemels: en lofwaardig in es Dómine in firmaménto coeli: et laudabilis in eeuwigheid.

saécula.

Gezegend zij God de Vader, Offertorium. Benedictus sit Deus Pater, en de eeniggeboren Zoon Gods, en de heilige

unigenitüsque Dei F11 i u s, sanctus

Geest: want hij bewees ons de barmhartigheid | quoqueSpiritus: quia fecit nobiscum misericórdiam van hem.

Buam.

87

Wij zegenen den God des hemels, en voor Commmiio. Benedicimus Deum coeli, et coram

alle levenden loven wij hem: want hij bewees ons omnibus vivëntibusconfltébimur ei: quia fecitnobiscuin de barmhartigheid van hem.

misericordiam suam.

HH. SACRAMENTSDAG.

Introitus. Cibavit eos. Zie bl. 85.

De oogen van allen, op u hopen zij. Heer : Graduale. Oculi omnium in te sperant, Dómine: en gij geeft hun spijs op den tijd die passend is. Gr ij opent et du das illis escam in tempore opportüno. V. Aperis de hand van u, en vervult alles dat leeft met zegening. tu manum tuam, et imples omne animal benedictióne.

Het Vleesch van mij, waarlijk is het spijs, en het Bloed V. Caro mea vere est cibus, et sanguis

van mij, waarlijk is het drank : die eet mijn Vleesch, meus vere est potus: qui mandücat meam carnem era drinkt mijn Bloed, in mij blijft hij, en ik in hem-et bibit meam sanguinem,in me manet, et ego in eo.

Loof Sion den Verlosser, loof den vorst Sequent ia. Lauda Sion Salvatórem, lauda ducem

en den herder, met liederen en gezangen. Zooveel gij kunt, et pastórem, in hymnis et canticis. Quantum potes,

zooveel durf: want grooter (is hij) dan alle lof, tantum aude ; qui major omui laude,

88

en niet genoeg loven kunt gij hem. Van lof {is het) een stof} het nee laudare sufficis. Laudis thema

van bijzonderen (lof), het brood, levend en levendmakend zij specitllis, panis vivus et vitalis

heden voorgesteld. Dat dit op de heilige tafel hodie propónitur. Quem in saorae mensa

des avondmaals aan de schaar der broeders, der twaalf, coenae, turbae fratram duodena c

werd gegeven, niet te betwijfelen is het. Zij de lof vol, en\\ datum non ambfgitur. Sit. lans plena, sit

krachtig, en aangenaam, zij tvaardig des harten sonóra, sit jucünda, sit decóra mentis

gejubel. De dag immers, de plechtige, wordt gevierd, jubilatio. Dies enim solémnis agitur,

waarop van dezen maaltijd de eerste instelling quot; in qua mensae prima j®¹

wordt herdacht Met dezen maaltijd f

recolitur liujus institütio. In hao mensa

Ti

des nieuwen Konings, maakt het nieuwe Paschen der nieuwe j novi Regis, novum Pascha novae

wet, aan het Paschen der oude een einde. Het oude (wordt legis, Phase vetus terininat. Vetustatem

verdreven) door het nieuwe, de schaduw verdreven I ^ nóvitas, umbram fugat

door de waarheid, de nacht door het licht ver drong en. Wat in Veritas, noctem lux elfminat. Quod in

89

tof j_: het avondmaal Christus deed, te doen dit gebood hij tot ma \' coena Christus gessit, faciendum lioc expréssit in

:enê, zijne gedachtenis. Kennende het heilige voorschrift, sui memóriam. Docti saeris institütis ,■

c o n s e c i\' e e r e n w ij het brood (en) den wijn tot een heiligende panem vinum in salütis

offerande. Geloofspunt is oon secramu s hóstiam. Dogma datur

voorde Christenen, dat in Vleesch veranderd wordt hethrood, Christianis, quod in carnem transit panis,

\\en de wijn in Bloed. Wat gij niet begrijpt, wat gij et vinum in sanguinem. Quod non capis, quod

niet ziet, levendig bevestigt dit het geloof , boven der dingen non vides, animósa firmat fides , praeter rerum

natuur. Onder verschillende gedaanten, teekenen slechts, en órdinem. Sub divérsis speciebus , signis tantum, et

geen zelfstandigheden, schuilen zaken hoogst uitnemend nou rebus, latent res exi\'miae.

Het Vleesch {is) spijs, het Bloed drank; Christus Caro cibus, sanguis potus;

blijft echter geheelonder iedervanbeidegedaanten.

mauettamenChristus totus sub utraque specie.

Door hem die nuttigt, niet versneden, niet A suménte non concisus, non

m gebroken, niet verdeeld: geheel wordt hij ontvangen. in j confractus , non divisus : integer accipitur.