ö\'BUOTHFFk-...,,.—

^05

3c jpereEdtijle Serde ®rdc

VAN DEN

E FRANCISCUS VAN jlSSISIE,

Volggns ie nieiwe verordeningen

VAN

Iz;ijne Heiligheid ^paus ^eo xiii\'

DKRDK DRUK.

^INT J^AULUs y EREEMIGING - JA KAST RICH

IMPRIMATUR

F. X. HUTTEN.

ad hoc del.

Mos. Traj. 20 Oct. 1883.

AA N DEN L.EZER,

Om te beantwoorden aan de godvruchtige en •wijze inzichten van Z. H. Paus Leo XIII, wiens vurig verlangen het is, dat de Derde Orde van den H. Franciscus van Assisië in bloei toenemeen •overal onder het Katholiek volk verspreid worde, heeft men gemeend, de Encycliek van den 17 September 1882, (*) die eene heerlijke schets van de geschiedenis der Derde Orde bevat, in een boekje van geringen omvang te moeten uitgeven, te zamen met de onlangs verschenen Constitutie, welke den regel van genoemde Orde in eenige punten verzacht, en hare aflaten en voorrechten bepaalt. Aan deze vertaling der beide Pauselijke stukken is een nieuw Ceremonieel van de Derde Orde toegevoegd, dat dooide Congregatie der H. Kerkgebruiken bij de sluit van den 18 Juni 1883 is goedgekeurd.

(») De vertaling van deze Encycliek is met toestemming der Redactie van de Katholiek uit dat verdienste lijk tijdschrift overgenomen.

ê 4 v c tj c C l e ü

VAN ONZEN HEILIGEN VADER

j^vEO XIII,

DOOR DE GODDELIJKE VOORZIENIGHEID PAUS. AAN ALLE PATRIARCHEN, PRIMATEN, AARTSBISSCHOPPEN EN BISSCHOPPEN DER KATHOLIEKE WERELD, DIE IN GUNST EN GEMEENSCHAP ZIJN MET DEN APOS-TOLISCHEN STOEL.

^.erwaarlitie Idrocders, l)e\'d en apostoliscljcn zecjen,.

Door een gelukkig voorrecht mag het Christenvolk binnen een korte tijdsruimte de gedachtenis van twee mannen herdenken, die tot de eeuwige belooning der heiligheid zijn opgeroepen ten hemel en een uitstekende schaar van volgelingen, als telkens weder opgroeiende spruiten.— Want na het eeuwfeest ter gedachtenis van Benedictus, den vader en wetgever der monniken in het Westen, biedt zich een niet ongelijke gelegenheid welhaast aan, om Franciscus van Assisië, bij het eindigen der zevende eeuw na zijne geboorte, een openbare hulde te brengen. En wij

5

raeenen niet zonder grond, dat dit do jr een goedertieren leiding der goddelijke voorzienigheid geschiedt. Want door hun den geboortedag van .zulke heilige vaders ter viering voor te stellen, schijnt God de menschen te willen vermanen, zich de zeer groote verdiensten dier heiligen le binnen te brengen, en tevens in te zien, dat de door hen gestichte kloosterorden geenszins zoo onwaardig hadden aangerand moeten worden, vooral niet in die Staten, wier beschaving en roe m zij door hun arbeid, hun geestesgaven, hun ijveri-gen toeleg verhoogd hebben. — Wij vertrouwen, dat deze plechtige viering niet onvruchtbaar zal zijn voor het Christenvolk, hetwelk nietten onrechte kloosterlingen altijd voor zijne vrienden placht te houden: en derhalve, zooals het den naam van Benedictus met groote toewijding en dankbaarheid gemoed vereerd heeft, zoo zal het nu om strijd de gedachtenis van Fran-ciscus met feestelijke hulde en veelvuldige liefdebetuigingen vernieuwen. En die lofwaardige wedstrijd van toewijding en vereering beperkt zich niet tot de streek, waar de heilige man het levenslicht zag, noch tot de landen in de nabijheid der plaats, die hij door zijne tegenwoordigheid eerwaardig maakte, maar is verre uitgebreid tot alle gewesten der aarde, waar óf de naam van Franciscus vermaard werd óf zijne instellingen bloeien.

6

Dezen innigen ijver voor eene uitstekend goede zaak keurt, voorwaar, niemand meer goed dan Wij: vooral dewijl Wij Ons, van onze jeugd af, gewoon gemaakt hebben Franciscus van Assisië met bewondering en bijzondere godsvrucht te vereeren, en Wij er groot op gaan in de Orde der Franciscanen te zijn opgenomen, en Wij meer dan eens uit godsvrucht het heilige Alver-nische gebergte met opgewekte blijdschap hebben beklommen, waar het beeld van dezen zoo uitstekenden man, op welke plaats we ook den voet zetten. Ons voor den geest oprees, en die eenzaamheid, zoo vol herinneringen, onze ziel in stille overpeinzing bevangen hield. — Doch hoe lofwaardig deze ijver is, daarin is geenszins alles begrepen. Want zoo moet men denken over de eerbewijzingen, die den H. Franciscus gegeven worden, dat zij dengene wien zij gelden, het meest welgevallig zullen zijn, indien zij vruchtbaar zijn voor hen welke ze brengen. Nu bestaat de degelijke en onvergankelijke vrucht hierin, dat de menschen zich eenigc gelijkenis verwerven met hem, wiens uitstekende deugd zij bewonderen, en dat zij zich toeleggen door zijne navolging beter te worden. En wanneer zij dit met Gods hulp ijverig ten uitvoer brengen, dan zal er, voorzeker, een geschikt en zeer werkdadig geneesmiddel voor de tegenwoordige rampen gevonden zijn. — Wij willen U, Eerwaardige Broeders,

7

derhalve door dezen Brief toespreken, niet slechts om Onze godsvrucht jegens Franciscus openlijk te betuigen, maar ook om uwe liefde op te wekken, opdat Gij even als Wij en met Ons U toelegt aan het welzijn der menschen door middel van dat geneesmiddelen, wat Wij noemden. Uwe zorgen te wijden.

De Verlosser van het menschelijk geslacht, Jesus Christus, is de altijddurende en steeds vloeiende bron van alle goed, wat van Gods oneindige liefderijkheid tot ons komt, en wel zoozeer dat Hij die eenmaal de wereld verlostte, haar ook in alle eeuwen verlossen zal; JVani er is geen andere naam onder den hemel den men -schen gegeven waarin wij zalig moeten worden. (1) Wanneer het dus somstijds door de Ljebrek-kelijkheid der natuur of de schuld der menschen geschiedt, dat het menschelijk geslacht ter verkeerde zijde afwijkt, en een buitengewone hulp om vrij te komen schijnt te behoeven, dan is het dringend noodzakelijk zich tot Jesus Christus te keeren, en dit voor de beste en zekerste toevlucht te houden. Immers zijn goddelijke kracht is zoo groot en vermag zooveel, dat zij in staat is èn om alle gevaren te verdrijven èn om alle rampen te genezen. En de genezing nu zal zeker zijn, indien het menschelijkc ge-

(l) Hand. IV, 12.

8

slacht slecht tot de betrachting der christelijke wijsheid en tot de levensregelen des Evangelies wordt teruggebracht. Wanneer soms de rampen, die Wij noemden, ons overvallen, en zoodra de door Hem voorziene tijd van vertroosting tot rijpheid is gekomen, dan wekt God bijna aanstonds een man op, niet een gelijk vele anderen, maar een groot en buitengewoon man, dien Hij roept om het algemeen welzijn te herstellen. Doch dit gebeurde juist tegen het einde der twaalfde quot;eeuw en iets later: en uitvoerder van dit groote werk was Franciscus.

Dat tijdperk evenzeer als de bijzondere aird zijner deugden en ondeugden is genoegzaam bekend. Diep en krachtig was het Katholieke geloof in de zielen gevestigd; en schoon was het, dat zeer velen, in vurige godsvrucht ontbrand, zich naar Palestina begaven, besloten om te overwinnen of te sterven. Maar evenwel de losbandigheid had de volkszeden zeer veranderd: en niets was den menschen zoo noodzakelijk als de hernieuwing van den christelijken geest.— Doch de hoofdzaak der christelijke deugd is eene edele gesteltenis der ziel, die in staat is om bezwaren en moeilijkheden te verdragen: en een zekere beeltenis er van wordt door het kruis voorgesteld, hetwelk zij, die Christus willen volgen, op hun schouder moeten laden en dragen. En tot die gesteltenis behoort, dat de geest zich

9

aan tijdelijke zaken onttrekt, dal wij een streng bestier over ons zeiven uitoefenen, dat wij de tegenspoeden met gemak en gematigheid doorstaan. Eindelijk is de liefde tot God en tot de naasten boven alle andere de meesteres en koningin der deugden; en hare kracht is zoo groot, dat zij delasten welke met den plicht verbonden zijn, zacht wegneemt, en de inspanningen, hoe •groot ook, niet alleen dragelijk, maar zelfs aangenaam maakt.

In de twaalfde eeuw waren deze deugden blijkbaar zeer schaars, daar al te velen dwazelijk aan menschelijke belangen of aan de begeerte naar eer en rijkdom geheel verslaafd waren, of hun leven in weelde en genietingen doorbrachten. Een zeer groote macht was in de handen van weinigen, en hunne rijkdommen dienden bijna tot niets anders dan tot de onderdrukking eener rampzalige en verachte menigte; en zelfs zij, die -om hun levensstaat de overigen in toom hadden moeten houden, waren van dergelijke ondeugden niet vrij gebleven. En bij de vrij algemeene verflauwing der liefde waren er verschillende en dagelijks voorkomende rampzaligheden gevolgd : de nijd, de ijverzucht, de haat; en de gemoederen waren zoo verdeeld en tot vijandschap geneigd, dat de steden eener zelfde nabuurschap, elkander bij de minste oorzaak door -den oorlog ten verderve brachten en de eene bur-

10

ger met den andere op onmenschelijke wijze door het zwaard hunne twisten beslechtten.

In die eeuw viel de levenstijd van Franciscus. Evenwel heeft hij het met bewonderenswaardige standvastigheid, met even grooten eenvoud ondernomen om in woord en daad der verouderende wereld het echte beeld der christelijke volmaaktheid voor oogen te stellen. —Werkelijk, gelijk de groote vader Dominicus Gasman de onschendbaarheid der hemelsche leeringen in denzelfden tijd verdedigde en de booze dwalingen der ketters door het licht der christelijke wijsheid verdreef, zoo heeft Franciscus, wien God tot groote daden bewoog, dit verkregen, dat hij de Christenen tot de deugd opwekte en hen, die langen tijd en ver waren afgeweken, tot de navolging van Christus bracht. Het is voorzeker niet toevallig geweest, dat deze uitspraken uit het Evangelie den jongeling ter oore kwamen : JVi/i noch goud, noch zilver, noch geld in mve gordels hebben ; gee?i huidel op den weg, noch twee kleederen, noch schoeisel, noch eenstaf. (I) En : Zoo gij volmaakt wilt zijn, ga, verkoop wat gij hebt en geef het den ar7nen .. . en kom en volg mij (2). Hij legt dit uit alsof het tot hem met name gezegd is, en terstond doet hij afstand van alles, hij verandert van kleeding.

(l) Matth. X, 9—10

11

hij neemt de armoede tot begeleidster en gezelschap voor geheel zijn leven, en hij wil, dat die hoogste voorschriften der deugden, die hij met verheven en moedigen zin omhelsd had, als de grondslagen zijner Orde zouden zijn. Sedert dien tijd gaat hij, te midden van de zoo groote weekelijkheid en de in den hoogsten graad verfijnde kiesheid zijner eeuw, met verwaarloosde en ruwe kleeding: vraagt hij zijn voedsel van deur tot deur; en verdraagt hij niet zoo zeer, maar neemt hij met bewonderenswaardige gretigheid de spotternijen van het verdwaasde volk voor zich op, en wel van zulke spotternijen, als voor de bitterste doorgaan. Hij had immers de dwaasheid van Christus\' Kruis aangenomen en als de volstrekte wijsheid leeren kennen; en toen hij tot in de verheven geheimen van dat Kruis door hooger begrip was doordrongen, zag en oordeelde hij, dat hij zijn roem nergens beter vestigen kon. —Tegelijk met de liefde tot het Kruis vervulde Fran-ciscus\' gemoed eene vurige liefde, die hem aandreef, om de uitbereiding van den christelij-ken naam uit ganscher harte op zich te nemen, en zich hiervoor zelfs aan blijkbaar doodsgevaar vrijwillig prijs te geven. Met die liefde omvatte hij alle menschen; maar veel dierbaarder waren hem de behoeftigen en de meest verachten; zoozeer dat men hem zijn welbehagen zag heb-

ia

ben vooral in hen die ieder ander gewoon was te vluchten of met trotsche afkeerigheid te behandelen. En aldus heeft hij zich uitstekend verdienstelijk gemaakt voor het in standhouden van dien broederband, welken Chiistus de Heer herstelde en voltooide, zoodat Hij uit geheel het menschelijk geslacht als één gezin maakte, dat onder het gebied van God, den éénen vader van allen, gesteld is.

Door de hulp dus van zoovele deugden en vooral door deze strengheid van leven, poogde die geheel levensreine man het beeld van Jesus Christus, voor zooveel hij kon, in zich zelf over te brengen. Doch het bestier der goddelijke voorzienigheid ziet men ook hier uitschitteren, dat hij in het uitwendige eenige zijden van bijzondere gelijkenis met den goddelijken Verlosser gehad heeft.— Zoo gebeurde het met Franciscus, naar het voorbeeld van Jesus, dat hij in stal geboren werd, en als sprakeloos kind zulk een legerstede had als eens Christus zelf, namelijk de aarde met stroo bedekt. En toen, zooals verhaald wordt, is de gelijkenis voltooid door Engelenkoren, die in de hoogte blijde rondzweefden, en met hun liefelijk maatgezang de lucht vervulden. Evenzoo voegde hij er zich, gelijk Christus het met de Apostelen deed, eenige uitverkoren leerlingen toe, om hun de verschillende landstreken te laten doortrekken, als boodschappers

13

van den christelijken vrede en van de eeuwige zaligheid. Allerarmst, beleedigd, bespot, door de zijnen verw.orpen, heeft hij ook daarin het beeld van Christus teruggegeven, dat hij zelfs niet het geringste als eigendom wilde bezitten om er zijn hoofd op neer te leggen. Het laatste kenmerk van gelijkenis werd er aan toegevoegd, toen hij op de kruin van den berg Alvernia, als op zijn Calvarië, tot een voorbeeld gesteld werd, zooals er tot dien tijd nog geen gezien was, en de heilige wonden door goddelijke macht in zijn lichaam ingedrukt werden, en hij als gekruisigd is.—Wij herinneren hier aan een gebeurtenis, uit minder verheven om haar wonderdadig karakter dm beroemd door de lofprijzing der eeuwen. Want toen hij eens ineen vurige overdenking van Christus\' smarten verzonken was en dezer allergrootste bitterheid in zich opnam en zich als een dorstige er aan laafde, vertoonde zich onvoorziens een Engel,\'die van den hemel afdaalde: tengevolge van een geheime kracht, die plotseling van dezen uitstraalde, gevoelde Franciscus zijne handen en voeten als met nagelen doorboren en evenzeer zijne zijde als met een scherpe lans wonden. Hierdoor ontving hij een bovenmatigen liefdegloed in zijne ziel; in zijn lichaam droeg hij voor het vervolg de levende en duidelijke afbeelding der wonden van Jesus Christus.

14

Deze wondervolle gebeurtenissen, eerder waardig om in de taal der engelen dan in die der menschen verheerlijkt te worden, toonen genoegzaam, welk een groot man, en hoe waardig hij was, dat God hem bestemde om zijne tijdgenooten tot christelijke zeden terug te roepen. Immers, bij de kerk van den H. Damianus hoorde Franciscus eene bovennatuurlijke stem; Ga, steun mijn wankelend huis. En niet minder wonderbaar is de verschijning, die God aan Inno-centius III gaf, toen deze meende Franciscus te zien, die met zijne schouders de wankelende muren der Lateraansche Basiliek schraagde. De kracht en beteekenis dezer wonderen is duidelijk : er werd namelijk te kennen gegeven, dat Franciscus in dat tijdperk geen geringe hulp en steun voor de christelijke maatschappij wezen zou. Inderdaad, hij talmde niet om zich aan het werk te zetten. De twaalf, die zich eerst onder zijne leiding geplaatst hadden, waren gelijk aan een klein zaadje, dat men spoedig onder den zegen van God en de bescherming van den Opperpriester tot een zeer overvloedigen oogst zag opgroeien. Nadat deze alzoo op heilige wijze gevormd waren naar het voorbeeld van Christus, wijst hij hun verschillende streken van Italië en Europa aan om er het Evangelie te prediken, terwijl enkelen onder hen last ontvangen tot Afrika door te dringen. Zij dralen niet: hoewel arm, ongeleerd, onbeschaafd

lö

wagen zij het voor het volk op te treden : op pleinen en in straten beginnen zij zonder spreekgestoelte en zonder praal van woorden de men-schen te vermanen tot versmading van de vergankelijke dingen en tot de gedachte aan het toekomstige leven. Een verwonderlijk rijke vrucht beloonde den arbeid van deze schijnbaar zoo ongeschikte werklieden. Want bij scharen stroomt een menigte van volk tot hen samen, begeerig om hen te hooren ; alsdan beweenen zij met berouw hunne zonden, vergeten geleden onrecht, en keeren door het bijleggen hunner geschillen tot gevoelens van vrede terug, \'t Is ongelooflijk, met welk een zielsdrift en vervoering bijna, de menigte tot Franciscus getrokken werd. Men volgde hem in dichte scharen, werwaarts hij heenging, en niet zelden smeekten hem uit steden, uit volkrijker plaatsen alle burgers zonder onderscheid, dat hij hen plechtig onder zijn regel zou opnemen. Daardoor is de heilige er toe gebracht het genootschap van de Derde Orde in te stellen, dat eiken stand van menschen, eiken leeftijd, beiderlei geslacht moest opnemen zonder de banden van het gezin en van de huiselijke zaken te verbreken. Want met wijze voorzichtigheid scheef hij aan die orde niet zoozeer eigen wetten voor, maai de veror deningen zelve van de wetten des Evangelies, die aan geen Christen al te zwaar kunnen voor-

16

komen. Namelijk: aan de geboden van God en van de Kerk te gehoorzamen, partijschappen en twisten te verbannen, niets van liet eigendom eens anderen weg te nemen, de wapenen niet op te vatten, tenzij voor godsdienst en vaderland, in leefwijze en kleeding voegzame maat te houden, de weelde te vluchten, de gevaarlijke aanlokselen van den dans en van de schouwspel-kunst te vermijden.

Het is gemakkelijk te begrijpen, dat er zeer groote voordeden moesten voortvloeien uit zulk eene instelling, die niet alleen heilzaam was in zich zelve, maar ook en voornamelijk uitnemend geschikt voor dien woeligen tijd. — Deze geschiktheid wordt niet alleen genoegzaam gestaafd door de genootschappen van denzelfden aard, die uit de Dominikaner en uit andere orden ontstonden, maar wordt ook door de uitkomst zelve bevestigd. Inderdaad,alom haastten de men-schen zich, van de laagsten tot de hoogsten, met vurig verlangen en de hoogste zielsbegeerte in de orde van Franciscus te treden. De eersten, die deze onderscheiding begeerden, waren Lo-dewijk IX, Koning van Frankrijk, en Elisabeth, de Hongaarsche Koningsdochter ; hen volgden in den loop der tijden vele Pausen, Kardinalen, Bisschoppen, Koningen en Vorsten, die allen de ordeteekenen van Franciscus niet onvereenig-baar achtten met hunne waardigheid. — De leden

17

I van de Derde Orde toonden evenveel vroom heid als moed Ln het verdedigen van den katholieken godsdienst, en al hebben zij zich door die deugden veel haat berokkend van den kant der boozen, aan de goedkeuring van de wijzen en goeden, welke ten hoogste eervol en alleen begee-renswaardig is, heeft het hun nooit onbroken. Ja, ■onze Voorganger Gregorius IX zelf heeft hen openlijk met hun geloof en moed geluk gewenscht 8 en niet geaarzeld hen door zijn gezag te ver-^ dedigen en hun den eerenaam van strijders voor

I Christus, van andere Machabeëen Christus, van andere Machabeëen toe te kennen. — En die lof was niet in strijd met de waarheid. Want er lag een krachtig hulpmiddel voor het heil der maatschappij in die Orde, welker leden de deugden en voorschriften van hun stichter voor oogen hielden en zich naar vermogen beijverden de christelijke deugd met nieuwen luister in de maatschappij te doen herleven. Ongetwijfeld zijn dikwerf door hun tusschenkomst en voorbeelden de oneenigheden vanpartijschappen uitgedoofd of tot bedaren gebracht, zijn de wapenen aan de hand van woestaards ontrukt, zijn de oorzaken van gedingen en twisten weggenomen, heeft de armoede en de verlatenheid leniging gevonden, is de losbandigheid beteugeld die de fortuinen verslindt en het werktuig is des verderfs. Daarom ontspruiten aan de Derde Orde van Franciscus, als aan hun stam huiselijke

2

18

vrede en openbare rust, reinheid van zeden en zachtmoedigher\'d, behoorlijk gebruik en beveiliging van den eigendom, welke de hechtste steunpilaren zijn van beschaving en welvaart, en het behoud van deze voorrechten heeft Europa voor een groot gedeelte aan Franciscus te danken.

Meer echter dan een der overige volkeren heeft Italië aan Franciscus te danken, dat het voornaamste tooneel zijner deugden is geweest en evenzoo zijne weldaden het meest ondervonden heeft. — En wel in een tijd, waarin velen zich dikwerf beijverden om anderen onrecht aan te doen, bood hij steeds de hand aan den bedrukte en gevallene ; rijk te midden der uiterste armoede, hield hij nimmer op de nooddruft van anderen te lenigen zonder aan de zijneteden-ken. Zoet liet de jeugdige taal zijns vaderlands haar eerste klanken uit zijn mond hooren: de vervoering zijner liefde en zijner poëzij tevens stortte hij uit in lofzangen, die bestemd waren om door het volk van buiten geleerd te worden, en die de bewondering niet onwaardig gekeurd zijn door de letterkundigen van het nageslacht. Bij de gedachte aan Franciscus heeft zekere aanblazing en meer dan menschelijke bezieling den geest onzerlandgenooten ontvonkt, en wel zoo dat de pogingen der grootste kunstenaars gewedijverd hebben om de gebeurtenissen zijns levens in schildering, of in een steen of in

19

metaal af te beelden. In Franciscus vond Ali-ghieri een dichtstof, die hij in even verheven als welluidende verzen kon bezingen ; aan zijn leven ontleenden Cimabue en Giotto tafereelen, die zij in de kleurtinten van Parrhasins onsterfelijk maakten, aan hem dankten beroemde bouwkunstenaars de ideeën, die zij in groot-sche bouwwerken uitdrukten zoowel bij het graf van dezen allerarmsten heilige, als bij de kerk van Maria der Engelen, die van zoovele en groote mirakelen getuige was. Naar deze heiligdommen plegen talrijke scharen van alle kanten heen te trekken, ten einde den vader der armen van Assisië te vereeren, wien de gaven der goddelijke goedheid even ruim en overvloedig stroomden als hij zich zeiven volslagen van tijdelijke bezittingen ontdaan had.

Derhalve is blijkbaar van dezen éénen man een macht van weldaden aan de christelijke en aan de burgerlijke maatschappij toegevloeid. Doch omdat zijne gezindheid in volheid en bij uitstek christelijk is en op wonderbare wijze voor alle plaatsen en tijden voegt, kan niemand het be twijfelen, dat de instellingen van Franciscus in deze onze eeuw grootelijks voordeelig zullen zijn. Des te meer, dewijl de gesteltenis van onzen tijd om vele redenen die van zijnen tijd schijnt nabij te komen. — Gelijk in de twaalfde eeuw is evenzoo nu de liefde niet weinig verkoeld, is

20

er hetzij door onwetenheid, hetzij door ver-waarloozing niet weinig stoornis in de vervulling der christelijke plichten. Met gelijke geestesrichting tn met gelijke inspanning brengen zeer velen hun leven door in het streven naar tijdelijk voordeel en in het begeerig najagen van genot. Overgegeven aan alle weelderigheid, verkwisten zij wat zij bezitten, verlangen zij naar het eigendom van anderen ; in naam verheffen zij de onderlinge broederschap der menschen ; hun woord evenwel spreekt meer van broederlijke liefde dan hunne daden ; want zij worden door eigen liefde gedreven, en die echte liefde jegens de minderen en de armen vermindert bij den dag. — In den tijd van Franciscus had de veelvoudige dwaling der Albigensen, door het oproer tegen de macht der Kerk aan te stoken, tegelijk den Staat in verwarring gebracht, en den weg tot een zeker Socialismus gebaand. En thans zijn evenzoo de begunstigers en verspreiders van het Naturalismus toegenomen, welke hardnekkig loochenen, dat men aan de Kerk onderdanig moet zijn, en geleidelijk en trapsgewijze verder voortgaande, zelfs de burgerlijke macht niet ontzien, het geweld en volksoproeren goedkeuren. het eigendomsrecht aanranden, de hartstochten der volkshefife vleien, de grondslagen der huiselijke en der openbare orde verzwakken.

Bij deze zoo talrijke en zoo groote rampspoe-

21

den kan er derhalve, zooals Gij, Eerwaardige Broeders, duidelijk inziet, redelijker wijze een niet zwakke hoop op hulp gebouwd worden op de instellingen van Franciscus, wanneer zij maar in haren vorigen staat hersteld worden. — Want bloeide zij, dan zou ook gereedelijk het geloof en de godsviucht en al wat voor den Christen lofwaardig is bloeien, dan zou de overmatige begeerte naar vergankelijke zaken geknakt worden, en men zou er geen afkeer van hebben, zijne harstochten uit kracht van deugd te temmen, wat voor velen als de zwaarste en hatelijkste last geldt. Door de banden eener waarlijk broederlijke eendracht verbonden zouden de men-schen elkander onderling liefhebben, en aan de behoeftigen en ongelukkigen, als dragers van Christus\' beeld, den eerbied bewijzen, waar zij recht op hebben. •— Buitendien, zij die van den christelijken godsdienst innig zijn doordrongen, zijn met zekerheid overtuigd, dat men aan het wettig gezag uit bewustzijn van plicht gehoorzamen, en niemands rechten in iets schenden moet; en zulk eene zielsgesteltenis is het werkdadigste middel om al wat onder het aangegeven opzicht verkeerd is, met wortel en tak uit te roeien : de geweldadigheid, de onrechtvaardigheden, de begeerte naar omwentelingen, de afgunst tusschen dc verschilleude standen der maatschappij: alles tevens oorzaken en wape-

22

nen van het Socialismus. —Eindelijk zal ook het vraagstuk, waaraan de staathuishoukundigen zooveel arbeid ten kosten leggen, over de verhouding tusschen rijken en armen, zeer goed opgelost zijn, wanneer het vast staat en met overtuiging is aangenomen, dat de armoede hare eerwaardigheid heeft, dat de rijke barmhartig en mild, de arme met zijn staat en door zijn arbeid tevreden moet zijn, en dat, daar geen van beiden voor deze veranderlijke goederen geboren is, de eene door geduld, de andere door mildheid naar den hemel moet opgaan.

Om deze redenen is het sedert lang ons vurig verlangen, dat ieder zich naar best vermogen op de navolging van Franciscus van Assisië toe-legge. —• Zooals wij derhalve steeds te voren aan de Derde Orde der Franciscanen een bijzondere belangstelling hebben gewijd, zoo maken Wij ook nu, nadat wij door Gods allerhoogste goedheid tot de beoefening van het Opperherderschap geroepen werden, van de geschikte gelegenheid gebruik, en vermanen Wij de Christenen, toch niet na te laten om zich bij deze heilige krijgschaar van Jesus Christus te doen opnemen. Op verscheidene plaatsen worden er zeer velen van beider geslacht geteld, die reeds met blijden moed de voetstappen van den Sera-phijnschen Vader drukken. Hun ijver prijzen Wij en keuren Wij goed, doch zóó dat Wij hem,

23

vooral door uwe pogingen, Eerwaarde Broeders, verhoogd en onder meerderen verbreid wenschen te zien. — En de hoofdzaak onzer aanbeveling is, dat zij die de onderscheidingsteekenen der Boetvaardigheid hebben aangenomen, op het beeld van hun zeer heiligen iasteller den blik vestigen en streven er aan gelijkvormig te worden : ontbreekt dit, dan zal het goed, dat er van verwacht kan worden, van geene waarde zijn. Draagt dus zorg, dat men de Derde Orde algemeen kenne en naar waarheid waardeere ; maakt, dat zij de zielzorg uitoefenen, ijverig leeren, wat die Derde Orde is, hoe gemakkelijk ieder in haar kan worden opgenomen, welk een overvloed van voorrechten, die der ziel ten heil strekken, zij bezit, hoeveel goeds zij èn voor het bijzondere èn voor het openbare leven belooft. En er moet hiervoor des te meer moeite besteed worden, dewijl de leden der Eerste en der Tweede Orde van den H Franciscus thans door zware vervolging geteisterd, onder onverdiend leed gebukt gaan. Dat zij toch, verdedigd doorde bescherming van hunnen vader, spoedig uit zoovele tegenspoeden gered, in kracht en bloei mogen vooruit gaan! Och of ook de Christenvolken in menigte aan den regel der Derde Orde mogen deelnemen, met zooveel vuur en in zulk een getal, als zij voorheen van alle kanten om strijd naar Franciscus zeiven toestroomden!—Maar dit vragen

24

Wij met meerderen drang en dit verwachten Wij met hooger recht van de Italianen, wien de nauwe band van hetzelfde vaderland en de grootere overvloed van ontvangen weldaden een inniger genegenheid en een hoogere dankbaarheid jegens Franciscus opleggen. Zoo toch zou, na zeven eeuwen, het Italiaansche volk en de geheele Christenwereld het aan den weldadigen invloed van den heilige van Assisië dank weten, van de verwarring tot de rust, van hel verderf tot de veiligheid teruggebracht te zijn. Laat ons dit met gezamenlijk gebed, vooral ia deze dagen, van Franciscus zelf afsmeeken; zoeken wij dit evenzeer te verkrijgen van de Maagd en Moeder Gods Maria, die de godsvrucht en deugd van haren dienaar steeds met hemelsche bescherming cn buitengewone gave beloonde.

Intusschen schenken Wij U, Eerwaardige Broeders en aan geheel de Geestelijkheid en aan het geloovige volk, dat aan ieder van U is toevertrouwd, in de volheid onzer liefde den Apostolischen zegen, ten onderpand der hemelsche gunsten en ten bewijs onzer bijzondere genegenheid.

Gegeven ie Rome, bij St. Pieter, den 17. Sept. 1882, in het vijfde jaar van ons Pausschap.

LEO XIII, Paus.

van onamp;en tyJadez

j_^EO XIII₍

DOOR DE GODDELIJKE VOORZIENIGHEID PAUS,

OVER

den iftegef Dctu lie iDcccftlfijfie Scudc Dude

DER FRANCISCANEN,

LEO. BISSCHOP,

dienaaz- de-z dicnazcit fer eeuwige gedachtenis.

De Barmhartige Zoon Gods, die, door den menschen een zoet juk en lichten last op te leggen, zorg gedragen heeft voor het leven en welzijn van allen, heeft de Kerk, door Hem gesticht, nagelaten als erfgename, niet alleen van Zijne macht, maar ook van Zijne barmhartigheid, opdat de weldaden door Hem verworven, altijd met dezelfde mate van liefde, door alle eeuwen heen zouden verspreid worden. Gelijk derhalve in alles, wat Jesus Christus tijdens Zijn sterfelijk

26

leven gedaan of geboden heeft, Zijne zachtmoedige wijsheid en grootheid van onvenwinnelijke goedheid uitschitterde, zoo treedt eveneens in alle instellingen der Christelijke maatschappij eene bewonderenswaardige toegevendheid en zachtzinnigheid in het licht, om te doen zien, dat de Kerk ook hierin het evenbeeld van God, die liefde is, (1) duidelijk in zich draagt. Het is echter vooral de eigenaardige taak harer moederlijke teederheid, dat zij hare wetten, zooveel zij vermag, in wijze overeenstemming brengt met tijden en zeden, en in hare voorschriften en eischen altijd r\'e hoogste billijkheid in acht neemt. En juist door deze even wijze als liefderijke handelwijze, vereenigt de Kerk de volstrekte en eeuwige onveranderlijkheid harer leer met eene wijze verscheidenheid van hare tucht.

Ook in de uitoefening van Ons Opperpriesterschap met hart en geest naar deze handelwijze voegende, achten Wij het Onzen plicht, den aard der tijden aan eene onpartijdige beoordeeling te onderwerpen en alles nauwkeurig gade te slaan, opdat niemand door de moeielijkheid afgeschrikt worde van de beoefening der heilzame deugden. En alzoo heeft het Ons ditmaal behaagd, het Genootschap van de D.erde Orde der Franciscanen, welke de wereldlijke genoemd

(l) Joan IV, 16.

27

wordt, naar deze maatstaf nauwlettend te onderzoeken, en met behoedzaamheid te beslissen, of het noodig ir.ocht zijn. Zijne voorschriften een weinig te verzachten ter wille van de veranderde tijden.

Deze voortreffelijke instelling van den H. Vader Franciscus hebben Wij dringend in de godsvrucht der Christenen aanbevolen door Onze Encycliek Auspicato, welke Wij den 17 September van het vorig jaar uitvaardigden. Zulks deden Wij in het verlangen en uitsluitend met het inzicht, om zoo velen, als maar mogelijk was, door Onze uitnoodiging bijtijds terug te roepen tot de verhevenheid van een deugd-zamen Christelijken levenswandel. De voornaamste oorzaak toch van de rampen, die ons drukken, en van de gevaren die gevreesd worden, is de verwaarloozing der Christelijke deugd. Om nu de eerste te heelen en de laatsten af te wenden, staat den mensch geen andere weg open, dan dat zij afzonderlijk en in \'t algemeen zich haasten terug te keeren tot Jesus Christus,

nen voor eeuwig zalig kan maken, welke door He7n tot God gaan. (1) Welnu, de onderhouding der geboden van Jesus Christus ligt den instellingen der Franciscanen geheel en al ten grondslag ; niets anders toch beoogde hun zeer heilige

(l) Hebr. VII, 25,

28

Stichter, dan dat men in zijne instellingen, even als in eene oefenschool, zich met meer nauwgezetheid op het Christelijk leven zou toeleggen. Zeker de beide eerste Orden der Franciscanen zijn tot de beoefening der verhevene deugden ingericht, en streven naar iets dat meer volmaakt, meer goddelijk is; doch zij zijn slechts voor weinigen toegankelijk, voor degenen namelijk, wien het door Gods genade geschonken werd, tot de heiligheid der Evangelische raden met ongewone geestdrift op te klimmen. De Derde Orde daarentegen is ontstaan en geschikt voor het volk, en hoeveel zij vermag, om goede, zuivere, godsdienstige zeden te vormen, bewijzen de jaarboeken van vorige tijden en de zaak zelve.

Aan God, die de goede voornemens instort en steunt, moeten Wij het danken, dat de ooren van het Christenvolk voor deze onze aanmaningen niet gesloten bleven. Ja zelfs verhaalt men Ons uit zeer vele plaatsen, dat de godsvrucht tot den H. Franc iscus van Assisië een nieuw leven ingestort, en overal het getal aangegroeid is van degenen die verlangen in de Derde Orde opgenomen te worden. Om derhalve deze beweging een snelleren voortgang te doen hebben, namen Wij het besluit Onze aandacht te vestigen op datgene, waarvan deze heilzame strooming der gemoederen eenigszins scheen te kunnen

29

tegenhouden of vertraagd worden. Eu Onze eerste bevinding was wel deze, dat de Regel van de Derde Orde, welken Onzen voorganger Nicolaus IV, door zijne Apostolische Constitutie Supra montem van den 18 Augustus 1289, heeft goedgekeurd en bekrachtigd, niet volkomen beantwoordt aan de tijden en zeden, die wij thans beleven. Daar dientengevolge de aangenomen verplichtingen zonder bovenmatige bezwaren en moeite niet kunnen vervuld worden, was het tot dusverre noodzakelijk, de leden op hun verzoek van verschillende voorname bepalingen des Regels te ontslaan, en dat zulks zonder nadeel van de algemeene tucht niet kan geschieden, laat zich gemakkelijk begrijpen.

Vervolgens was er in dat Genootschap nog eene andere aangelegenheid, die Onze zorgen vereischte. Onze Voorgangers, de Roomsche Opperpriesters, reeds van den beginne af met de hoogste welwillendheid jegens de Derde Orde bezield, hebben namelijk aan hare leden, tot uitboeting der schulden, vele en zeer uitgestrekte aflaten verleend. In de opsomming daarvan is echter na verloop van tijd vrij wat verwarring ontstaan; dikwijls was het zelfs een geschilpunt, of men in bepaalde gevallen wel zekerheid had van de pauselijke inwilliging, en wanneer, of hoe men daarvan gebruik behoorde te maken. De Apostolische Stoel bleef voorzeker niet in

30

gebreke, in deze zaak voorziening aan te brengen ; met namen, Paus Benedictus XIV zorgde door zijne Constitutie Ad Romamitn Pontificem van den 15 Maart 1751, dat de vroegere twijfelingen opgeheven werden ; doch, zooals gewoonlijk geschiedt, zijn van lieverlede niet weinige andere weer opgerezen.

Door de gedachte aan die ongelegenheden aangespoord, hebben Wij daarom uit de H. Congregatie der Aflaten en H. Reliquiëen eenige kardinalen der H. Roomsche Kerk aangesteld, om den oorspronkelijkeu Regel der Tertiarissen zorgvuldig te herzien, en tevens om alle aflaten en voorrechten in het kort bijeen te brengen en te onderzoeken, en na rijp beraad Ons een verslag uit te brengen over datgene, wat naar hun voordeel, overeenkomstig de tijdsomstandigheden behouden, en wat veranderd moest worden. Na de zaak volgens opdracht ten einde gebracht te hebben, stelden genoemde kardinalen Ons voor, dat men den ouden Regel, door eenige verandering van sommige hoofdstukken, naar de tegenwoordige manier van leven moest wijzigen en daarmede in overeenstemming brengen. Wat nu de aflaten aangaat, waren zij van oordeel, dat, om alle twijfel weg te nemen en het gevaar te vermijden van iets wederechtelijk te doen. Wij, naar het voorbeeld van Benedictus XIV, wijs en goed zouden handelen, met alle tot

31

dusverre bestaande aflaten terug te roepen en vervallen te verklaren, en geheel opnieuw eemge anderen aan het Genootschap toe te kennen.

Derhalve, tot bevordering van wat goed en heilzaam is, tot meerdere eer van God, tot krachtiger opwekking van den ijver voor e godsvrucht en andere deugden, vernieuwen en bekrachtigen Wij door deze Constitutie endoor Ons Apostolisch gezag den Regel der zoo naamde wereldlijke Derde Orde van den H. Franciscus, op de wijze als die hieronder e-schreven staat. Men denke echter met dat daardoor iets ontnomen is aan het innerlijk wezen der Orde, want het is Onze uitdrukkelijke wil, dat dit onveranderd en ongeschonden bhjve bestaan. Daarenboven willen en bevelen Wij, dat de leden van die Orde gebruik kunnen maken van de kwijtscheldingen der straffen of aflaten en van de voorrechten, welke m de beneden staande lijst worden opgenoemd, terwijl Wij tevens alle aflaten en voorrechten gehee en al te niet doen, die deze Apostolische Stoel te eenigertijd, onder welken naam of vorm ook, aan dat zelfde Genootschap vóór dezen dag heeft toegestaan.

30

gebreke, in deze zaak voorziening aan te brengen ; met namen, Paus Benedictus XIV zorgde door zijne Constitutie Ad Romamitn Pontificem van den 15 Maart 1751, dat de vroegere twijfelingen opgeheven werden ; doch, zooals gewoonlijk geschiedt, zijn van lieverlede niet weinige andere weer opgerezen.

Door de gedachte aan die ongelegenheden aangespoord, hebben Wij daarom uit de H. Congregatie der Aflaten en H. Reliquiëen eenige kardinalen der H. Roomsche Kerk aangesteld, om den oorspronkelijkeu Regel der Tertiarissen zorgvuldig te herzien, en tevens om alle aflaten en voorrechten in het kort bijeen te brengen en te onderzoeken, en na rijp beraad Ons een verslag uit te brengen over datgene, wat naar hun voordeel, overeenkomstig de tijdsomstandigheden behouden, en wat veranderd moest worden. Na de zaak volgens opdracht ten einde gebracht te hebben, stelden genoemde kardinalen Ons voor, dat men den ouden Regel, door eenige verandering van sommige hoofdstukken, naar de tegenwoordige manier van leven moest wijzigen en daarmede in overeenstemming brengen. Wat nu de aflaten aangaat, waren zij van oordeel, dat, om alle twijfel weg te nemen en het gevaar te vermijden van iets wederechtelijk te doen. Wij, naar het voorbeeld van Benedictus XIV, wijs en goed zouden handelen, met alle tot

31

dusverre bestaande aflaten terug te roepen en vervallen te verklaren, en geheel opnieuw eemge anderen aan het Genootschap toe te kennen.

Derhalve, tot bevordering van wat goed en heilzaam is, tot meerdere eer van God, tot krachtiger opwekking van den ijver voor e godsvrucht en andere deugden, vernieuwen en bekrachtigen Wij door deze Constitutie endoor Ons Apostolisch gezag den Regel der zoo naamde wereldlijke Derde Orde van den H. Franciscus, op de wijze als die hieronder e-schreven staat. Men denke echter met dat daardoor iets ontnomen is aan het innerlijk wezen der Orde, want het is Onze uitdrukkelijke wil, dat dit onveranderd en ongeschonden bhjve bestaan. Daarenboven willen en bevelen Wij, dat de leden van die Orde gebruik kunnen maken van de kwijtscheldingen der straffen of aflaten en van de voorrechten, welke m de beneden staande lijst worden opgenoemd, terwijl Wij tevens alle aflaten en voorrechten gehee en al te niet doen, die deze Apostolische Stoel te eenigertijd, onder welken naam of vorm ook, aan dat zelfde Genootschap vóór dezen dag heeft toegestaan.

34

onzen H. Vader Franciscus; zeer lofwaardig zijn zij, die bovendien des Vrijdags vasten en des Woensdags zich van vleesch onthouden, over-eenkoinstig de oude gewoonte der Tertiarrissen-

§ 5. Elke maand moeten zij hunne zonden behoorlijk biechten en tot de H. Tafel naderen.

§ 6. Daar de geestelijken van de Derde Orde dagelijks hunne getijden bidden hebben zij met betrekking tot dit punt geene verdere verplichting. (¹) De leeken, die de Kerkelijke getijden of die der H. Maagd, gewoonlijk het Klein Officie van Onze Lieve Vrouw genoemd niet lezen, moeten eiken dag twaalfmaal het Gebed des Heeren met de Grottenis des Engels en Eere zij den Vader bidden, (²) uitgenomen wanneer zij door ziekte verhinderd zijn.

§ 7. Die een testament te maken hebben, zullen het bijtijds doen,

§ 8. In het huiselijk leven zullen zij zich beijveren, anderen een goed voorbeeld te geven,

1

Op cle vraag van een der Generale Oversten van de Franciscanen, of het aan de priesters en kerkelijken van de Derde Orde nog altijd toegestaan is, het Franciscaner Brevier te bidden, heeft Z. H. Leo XIII in eene bijzondere audiëntie van den ^ Juli 1883 een bevestigend antwoord gegeven,

2

Te weten; vijfmaal voor de metten, eens voor de Lauden, eens voor elk der vier kleine uren en tweemaal voor de Ves-pers en Completen, gelijk Zijne Heiligheid in genoemde audiëntie heeft verklaard.

de oefeningen van godsvrucht en de goede werken te bevorderen. Boeken en nieuwsbladen, waaruit gevaar voor de deugd te vreezen is, mogen zij in hunne huizen niet toelaten, noch dulden dat ze gelezen worden door hunne onderdanen.

§ 9. Niet alleen onderling, maar ook ten opzichte van anderen moeten zij zorgvuldig eene welwillende liefde in acht nemen. Overal waar zij kunnen, zullen zij oneenigheden trachten bij te leggen.

§ 10. Nooit mogen zij zonder noodzakelijkheid een eed doen. Onzuivere taal en onbetamelijke scherts moeten zij vermijden. Des avonds doen zij onderzoek, of zij soms eenigen misslag hebben begaan; bevinden zij zich schuldig, dan zullen zij hunne dwaling door het berouw uitboeten.

§ 11. Die gevoeglijk kunnen, wonen dagelijks de H. Mis bij. Ook moeten zij in de maande-lijksche vergadering, die door den Overste worden aangekondigd, te zamen komen.

§ 12. Zij zullen ieder volgens zijn vermogen, een weinig bijdragen tot een gemeenschappe-lijken inleg, om de minder gegoede medeleden, vooral wanneer die ziek zijn, te ondersteunen, of om den luister van den godsdienst te bevorderen.

§ 13. Wanneer een medelid ziek is, moeten

36

de Overste zeiven hem bezoeken of een ander zenden, om hem de verschuldigde liefdediensten te bewijzen. Is de ziekte gevaarlijk, dan zullen zij den zieken waarschuwen en aansporen, om intijds te zorgen voor alles, wat op de zuivering zijner ziel betrekking heeft.

§ 14. Bij de begrafenis van een medelid zullen de Tertiarissen van de plaats en die daar tijdelijk verblijven, bijeenkomen, en alsdan gezamenlijk tot zalige lafenis van den afgestorvene een derde gedeelte van den Rozenkrans bidden. Ook zullen de priesters in de H. Mis, en de leeken, door, indien zij kunnen, tot de H. Tafel te naderen, voor hun overledene medebroeder den eeuwigen vrede met vrome verzuchtingen afsmeeken.

DERDE HOOFDSTUK.

Over de bedieningen, de visitatie en den Regel zeiven.

§ 1. De toewijzing der bedieningen heeft plaats in eene daartoe bijeengeroepen vergadering der leden. Zij duren drie jaren. Zonder wettige reden mag niemand de aangeboden bedieningen van de hand wijzen; ook moet men zich daarvan niet op achtelooze wijze kwijten.

§ 2, Degene, die met het toezicht over de Tertiarissen belast is en Visitator genoemd wordt, moet zorgvuldig onderzoeken, of de Regal goed

37

wordt onderhouden. Te dien einde zal hij jaarlijks en, zoo noodig, meermalen ambtshalve de plaatsen bezoeken, waar vereenigingen zijn gevestigd, en eene vergadering beleggen, waarbij hij de Oversten en al de leden zal doen tegenwoordig zijn. Wanneer do Visitator iemand vermaant of gebiedt tot zijn plicht terug te keeren, of tegen wien ook, ter heilzame bestraffing, een besluit uitvaardigt, dan zal deze zulks met gewilligheid aannemen en met weigeren de straf te ondergaan,

§. 4. De Visitators worden uit de Eerste of uit de reguliere Derde Orde der Franciscanen gekozen en aangesteld door den Gardiaan, indien aan dezen zulks gevraagd wordt. Het ambt van Visitator mag aan geen leeken opgedragen worden.

§. 4. De leder, die niet gehoorzamen en een kwaad voorbeeld geven, ontvangen tot twee-en driemaal toe eene aanmaning tot hun plicht; onderwerpen zij zich niet, dan wordt hun gelast de Orde te verlaten.

§. 5. Zij, die in eenig punt tegen dezen Regel mochten misdoen, moeten weten, dat zij uit dien hoofde geene zonde bedrijven, tenzij in die zaken, welke reeds anderzins door de Goddelijke of Kerkelijke wetten geboden worden.

§. 6. Indien iemand eenige voorschriften van dezen Regel om gewichtige en wetüge redenen

38

niet zou kunnen onderhouden, dan kan hij in dat gedeelte gedispenseerd of hem daarvoor met omzichtigheid iets anders gezegd worden. De gewone Overste der Franciscanen van de Eerste en Derde Orde, alsook de bovengenoemde Visitators hebben daartoe de bevoegdheid en volmacht.

va-n- 3e ajtalamp;n en voozzamp;camp;tamp;n.

EERSTE HOOFDSTUK.

Over de volle aflaten.

Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht kunnen, na volgens Christelijk gebruik hunne zonden door de biecht uitgewischt en de H. Communie ontvangen te hebben, een vollen aflaat verdienen op de dagen en onder de voorwaarden, die hier volgen;

I. Op den dag hunner intrede.

II. Op den dag der professie.

III. Op den dag, dat zij de maandelijksche vergadering of Conferentie bijwonen, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en de noodwendigheden der H. Kerk op de gewone wijze Gode aanbevelen.

IV. Den 4. October, feestdag van den H. Vader Franciscus, Stichter der Orde; den 12. Augustus, feestdag der H. Moeder Clara van Assisië; den 2. Augustus, feestdag der Kerk-

39

wijding van Maria, Koningin der Engelen; zoo ook op den dag, waarop het jaarlijksch feest gevierd wordt van den Heilige, in wiens kerk het Genootschap der Tertiarissen is opgericht, mits zij die kerk godvruchtig bezoeken, en aldaar volgens gewoonte bidden voor de behoeften der H. Kerk.

V. Eens in de maand, op een dag naar verkiezing, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken, en daar eenigen tijd bidden volgens de intentie van Z. H. den Paus.

VI. Zoo dikwijls zij zich, tot vei betering des levens, acht opeenvolgende dagen in afzondering begeven, om de geestelijke oefeningen te houden.

VIL Insgelijks in het uur des doods, indien zij den allerheiligsten naam van Jesus met den mond, of, zoo zij niet meer spreken kunnen, met het hart aanroepen. Ook genieten zij het zelfde voorrecht, indien zij, niet in staat om te biechten en de H. Communie te ontvangen, hunne zonden uitwisschen door een volmaakt berouw.

VIII. Tweemaal in het jaar, wanneer zij den Pauselijken Zegen ontvangen, mits zij God eenigen tijd bidden tot intentie van Z. H. den Paus; zoo ook onder dezelfde voorwaarde des gebeds, wanneer zij den zegen of de zoogenaamde [Generale] Absolutie ontvangen, op de hier volgende dagen 1. Op het feest der Geboorte van onzen Heer Jesu

40

Christus; 2. Op Paschen, het feest der Verrijzenis ; 3. Op het Pinksterfeest; 4. Op het feest van het allerheiligst Hart van Jesus;5. Op het feest van de On\'ievlekte Ontvangenis der H. Maagd Maria; G. den 19 Maart, feestdag van den H. Jozef, Bruidegom der H. Maagd; 7. den 17 September, feertdag van de indrukking der H. Wond-teekenen van den H. Franciscus ; 8. den 25 Augustus, feestdag van den H. Lodewijk, koning van Frankrijk, den hemelschen patroon der derde Orde; 9. den 19. November, feestdag der H. Elisabeth van Hongarije.

IX. Eveneens, indien zij vijfmaal het Onze Vader, en Weesgegroet en Eere zij den Vader bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk, en éénmaal tot intentie van Z. H. den Paus, kunnen zij eens in de maand tot uitboeting hunner zonden, alle voorrechten genieten, waaraan degenen deelachtig worden, die de Statiegebeden te Rome houden, of die Portiuncula, de heilige plaatsen te Jerusalem, en de kerk van den H. Apostel Jacobus te Compostella uit godsvrucht bezoeken.

X. Indien zij op de dagen, waarop de Staties, in het Roraeinsch Missaal zijn aangeduid, (¹) de

1

LIJST DER DAGEN EN AFLATEN VAN DE STATIES VAN ROME.

Aschwoensd,-g en den vierden Zondag in de Vasten aflaat vaa vijftien jaren en even zooveel quadragenen,

41

kerk of kapel bezoeken, waarin hun genootschap is opgericht, en daar volgens gewoonte aan God de noodwendigheden der H. Kerk aanbevelen.

Palmzondag aflaat van vijf en twintig jaren en even zooveel quadragenen.

Witten Donderdag volle aflaat,

Goeden Vrijdag en Faaschzaterdag aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen,

Alle andere dagen van de Vasten aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen,

Faasc/idag volle aflaat, en alle dagen van de Paischwsek en Beloken Paschen aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen,

V Heereji Hemelvaartsdag volle aflaat,

Vigilie vaii finksteren aflaat van tien jaien en even zooveel quadragenen.

Het feest van Finksteren en alle dagen van het octaaf, met inbegrip van Zaterdag, aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

Den eersten, tiveeden en vierden Zojidag van den Advent aflaat van tien jaren eiï even zooveel quadragenen, den derden Zondag van den Advent aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.

De Vigilie van Kerstmis, alsook des nachts en in de Mis van den dageraad, aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.

Den feestdag van Kerstmis volle aflaat.

Den feestdag van den H. StepJia?nis, va71 den H. Joannes Evangelist, van de //.//. Onnoozele kinderen, van de Besnijdenis des IJeeren, van Driekoningen, op de Zondagen Septuagesima, Sexaoesima en Quinquagesima aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen,

De Quatertemperdagen aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen.

Het feest van den H. Marcus en de drie Kruisdagen aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

42

kunnen zij in die kerk of kapel op de genoemde dagen deelachtig worden aan dezelfde genaden en geestelijke voorrechten, welke de inwoners en vreemdelingen te Rome genieten.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de gedeeltelijke aflaten .

I. Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht, kunnen een aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen verdienen, mits zij de kerk of kapel, waarin het genootschap gevestigd is. bezoeken, en aldaar God bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk: op den feestdag van de wonderdadige Indrukking der H. Wondteekenen van den H. Franciscus; zoo ook op de feestdagen van den H. Koning Lodewijk, van de H. Elisabeth, koningin van Portugal, van de H. Elisabeth van Hongarije en van de H. Margaretha van Cortona, alsmede op de twaalf andere dagen, naar ieders verkiezing, met goedkeuring van den Overste der Vereeniging.

II. Zoo dikwijls zij in de H. Mis of andere Goddelijke diensten, of bij de openbare en bijzondere vergaderingen der leden tegenwoordig zijn, gastvrijheid verleenen aan behoeftigen, on-eenigheden bijleggen of zorgen, dat zij bijgelegd worden; zoo dikwijls zij eene godsdienstige processie bijwonen, het allerheiligste Sacrament

43

vergezelle, wanneer het omgedragen wordt, of, zoo zij dat niet kunnen, bij het teeken der klok eens het Gebed des Heeren met de Groetenis des Engels bidden; zoo dikwijls zij die zelfde gebeden vijfmaal verrichten, om de noodwendigheden der H. Kerk of om de zielen der afgestorven medeleden Gode aan te bevelen; zoo dikwijls zij een doode ten grave vergezellen, een afgedwaalde op den rechten weg terugbrengen, iemand onderwijzen in de geboden Gods of in andere zaken, noodig ter zaligheid, of zoo dikwijls zij eenig ander dergelijk liefdewerk verrichten, kunnen zij allen voor elk van deze werken een aflaat verdienen van driehonderd dagen.

Al de bovengenoemde aflaten, zoowel volle als gedeeltelijke, kunnen de Tertiarissen, naar verkiezing, toevoegen aan de geloovige zielen ¹n het vagevuur.

DERDE HOOFDSTUK.

Over de Voorrechten.

I. Voor depriesters van de Derde Orde is elk altaar, waarop zij de H. Mis lezen, driemaal in de week geprivilegeerd, mits zij hetzelfde voorrecht niet reeds vooreen anderen dagver-kregen hebben.

II. Voor een priester die de H. Mis leest tot

44

lafenis der afgestorven medeleden, zal elk altaar tot verlossing van den overledene geprivilegieerd zijn.

En het is Onze wil, dal al deze dingen in het algemeen en in het bijzonder, zooals zij hierboven zijn verordend, ten eeuwigen dage vast, onveranderd en bekrachtigd blijven niettegenstaande alle Constituties, Apostolische Brieven, Statuten, gewoonten, voorrechten en andere Regelen zoowel van Ons als van de Apostolische Kanselarij, en ondanks alles, wat daarmede in strijd is. Het is derhalve aan niemand der menschen geoorloofd, deze Onze Brieven op eenige wijze of in eenig deel krachteloos te maken. Mocht echter iemand iets dergelijks daartegen durven ondernemen, die moet weten, dat hij de gramschap van den almachtigen God, en van Zijne heilige Apostelen Petrus en Paulus zal inloopen.

Gegeven te Rome bij Sint-Pieter, in het jaar van de Menschwording des Heeren 1883, den 30 Mei, het zesde jaar van Ons Opperpriesterschap.

C. Kard. SACCOXI Pro-Datarius

TH. Kard. MERTEL.

Gezien

van de Curie J OS. DELL\' AQUILLA Burggraaf.

Plaats van het zegel.

Geregistreerd in de Secretarie van de Breven.

J. CUGNONIÜS.

eve-mom

ERDE

/

j

GOEDGEKEURD

de D. iongrcgntie der fifi\'lïgeliniifieu. bij besluit van den 18 Juni 1883.

CEREMONIEEL

OER DERDE ORDE

VAN DEN

⁹sisora

ARTIKEL I.

-uoo-6 9e Gonlt;jj-ccj,atic^ o| Scn|c«ent{e!gt;, ■wamp;Camp;e cï-fi-c maand o| op a-»t9e«e tijden gehouden wozden.

I. Bij het begin der Congregatie.

47

48

4

50

öl

52

53

54

55

56

ARTIKEL 11.

tyoïyotdc -tij. 3e ink-tcidincj,.

Na het begin der Congregatie gaat de Priester, met koorhemd en witte stool bekleed, op de voettrede des ailaars staan of zitten, en vraagt aan den postulant, die neergeknield is:

Alsdan zegt de priester; Deo gratias, en prijst vervolgens in eene zeer korte aanmaning het heilig besluit van den postulant, waarin hij hem versterkt door de verhevenheid en krachtdadigheid van de Derde Orde aan te toonen. Daarna keert hij zich naar het altaar en zegent de kleederen, zeggende :

OREMUS. LATEN WIJ BIDDEN.

58

59

60

61

Hierna besproeit de Priester het KLEED en het KOORD met wijwater, zonder iets te zeggen. Daarna op den ondersten trap van het altaar of op de voettrede neerknielende, heft hij den lofzang Veni Creator aan, dien hij beurtelings met de omstanders ten einde toe leest of zingt; vervolgens wendt hij zich tot den postulant, die vóór het altaar is neergeknield, en zegt:

62

Eindelijk overhandigt hij hem de BRANDENDE WASKAARS, met de woorden:

63

nebrarum. Exurgo a door de werken der mortuis, et illuminabit duisternis te ontvluchte Christus. ten. Sta op van de doo-

den, en Christus zal u verlichten.

R.Amen R.Amen.

Ten siotte heft de Priester, naar het altaar gekeerd, den Psalm aan:

64

Deus misericordiae. O God van barm-Deus pietatis. Deus a hartigheid,Grodvange-quo bona cuncta pro- nade, God van wien cedunt, sine quo nihil alle goed voortkomt.

65

66

67

VOOR EENE MEDEZUSTER.

Daarna zegt de Visitator :

68

Na liet einde der plechtigheid worden de naam en voornaam van den nieuweling (of van de nieuwelinge), alsmede zijne geboorte-en woonplaats en de dag der inkleeding vol-genderwijze op het register ingeschreven :

Anno Domini . • •, mense . • •, die . . , in Ecclesia N . . . , {vel oratorio vel in loco decenti domus . .,) praesente Fratrum {vel Sororum) Congregatione ;

Infrascriptus ego N. Director {vel Sacerdos facilitate munitus, aut Visitator aut Guardia-mis) habitum Tertii Ordinis Pcenitentium S. Francisci imposui Domino N. N. {vel Dominse N. N.), habenti domicilium in civitate . . . {yel loco . . .)

In quorum fidcm ego scripsi.

69

AETIKEL III.

Volgorde bij de Professie.

I. Op den dag der professie heeft er eene plechtige Congregatie plaats, en het altaar wordt versierd als op feestdagen. De novice, die, zoo mogelijk het volledig habijt der Orde, of tenminste scapulier en koord uitwendig draagt, knielt vóór het altaar op den grond neder, terwijl de priester, in koorhemd en witte stool boven op de voettrede geknield, aanheft;

Vein, Creator Spiritus, etc. (Zie bladz. 48.)

70

71

Uamp;Deogratias geantwoord te hBbben, zal de Priester de heiligheid der professie, welke de novice gaat afleggen, in weinige woorden doen uitkomen; daarbij moet hij evenwel uitdrukkelijk te kennen geven, dat die professie volstrekt geene belofte in zich besluit, noch eenige andere verplichting die op straf van zonde verbindend i s,en dat de Tertiarissen, volgens den Regel zeiven en volgens de verklaring van den H. Stoel, in geen enkel opzicht eenige andere verplichting in geweten op zich nemen, dan andere Christenen. Echter zal hij den ijver van den novice prijzen en aanmoedigen door de heilzame uitwerkselen der professie aan te toonen uit een öt ander voorbeeld der heiligen, of door andere beschouwingen volgens omstandigheden voor te dragen. Na deze korte aansporing knielt de novice met gevouwen handen vóór den Priester neder, en spreekt het volgend formulier van professie uit:

De Priester voegt daaraan toe:

3. Allen staan op; men zingt den lofzang Te Deum Laudamus en aide medebroeders, fdoch alleen de Dis-creten of raadsleden, indien het getal der medebroeders te groot is) geven achtervolgens den vrede aan den nieuwgeprofeste, zeggende: Pax tecum, waarop deze antwoordt: Et cum spiritu tuo. Hetzelfde doen de zusters met hare medezuster.

Te Deum laudamus ; te Dominum con-fitemur.

Te aeternum Patrem omnis terra veneratur.

73

74

Bij het volgende vers knielt men.

Te ergo quaesumus, Daarom bidden wij tuis famulis subveni, U, kom Uwen dienaren quos pretioso sanguine te hulp, die Gij met Uw redemisti. dierbaar bloed hebt

verlost.

75

76

Nadat dat het Te Deum gezongen is, zegt men:

7

VOOR EEN MEDEBROEDER.

79

VOOR EENE MEDEZUSTER.

80

81

Daarna geeft de Priester aan den nieuw geprofeste den zegen, dien de H. Vader Franciscus aan zijn leerling gaf:

Vervolgens over allen :

Eindelijk geeft hij den nieuwgeprofeste de voeten van het kruisbeeld te kussen, tenteeken der eeuwige liefde tot Jesus Christus en van het altijddurend verbond.

6

82

4. Aanstonds na de Congregatie wordt de verklaring der afgelegde professie op de volgende wijze in het register der professie ingeschreven:

Infrascriptus ego X., Director [vel Sacer-dos) ad professionem in Tertio Ordine Poe-nitentium S- Fransisei admisi Dominum N. N., qui receperat habitum anno..., n-.ense. . . , die. . .. In quorum fidem etc.

volgt de onderteekening van den P. Directeur of van den wettig gemachtigden Priester.

In gevaar van sterven is het den novice vergund de professie te vervroegen en die zelfs te doen bij lederen biechtvader, indien er niet gemakkelijk een gevolmachtigde Priester te vinden is (want de Generale Ministers hebben verklaard, dat in dit geval alle biechtvaders de noodige macht bezitten); doch zulk eene vervroegde professie moet op de registers niet ingeschreven worden vóór den dood van den medebroeder, daar deze, ingeval van herstel, de professie opnieuw moet doen, en zij alsdan opgeteekend wordt.

ARTIKEL IV.

cBijamp;onSe-te Song--r.eij.attc o jquot; (5o-n|eamp;ê ntie dzz taadytcdzii,

Eens in de maand zullen de Pater Visitator of Directeur, de Minister en allen, die eene bediening uitoefenen, alsmede de andere raadsleden afzonderlijk bijeen-

83

komen. De Pater Directeur, of de Visitator of de Gardiaan zal Voorzitter zijn: de Minister, de andere dienstboden en de raadsleden nemen, ieder volgens zijn rang, plaats; daarna zeggen zij;

Op het einde dér vergadering wordt gezegd ;

84

85

ARTIKEL V.

ty/wnieamp;inycn.

Men zingt of leest den lofzang Veni, Creator Spiritus, etc. (Zie bladz. 48.)

Na afloop der verkiezing worden de namen der gekozenen bekend gemaakt; daarna zingt men den lofzang Te Deum laudamus.

{Zie bladz. 72.)

Vervolgens:

86

87

88

onzen allerzaligsten Vader Franciscus vernieuwd hebt, geef genadig, dat wij door zijne verdiensten en gebeden bet Kruis gedurig mogen dragen en waardige vruchten van boetvaardigheid voortbrengen.

Die leeft en heerscbt in de eeuwen der eeuwen. R. Amen. V. Laten wij den Heer

zegenen.

R. God zij gedankt.

De zegen enz. Zie bladz. 68.

Dezelfde orde wordt onderhouden bij de verkiezing der medezusters.

ARTIKEL VI.

dcz ^ voitatl®.

Nadat de aankomst van den Visitator bekend gemaakt en de Congregatie bijeengekomen is, zingen de Broeders (of Zustersj de volgende verzen van Psalm CV:

Confitemini Domino Looft den Heer ,

quoniam bonus; * quo- want Hij is goed; want

niam in sseculum mise- zijne goedertierenheid

rieordia ejus. duurt in eeuwigheid.

89

Conscientias nostras, Wij bidden U,o Heer, qutesumus Domine, vi- zuiver onze gewetens sitando purifica; ut ve- door uw bezoek, opdat

90

91

92

93

semper protectione hemelsclie genade steu-muniatur. Per Chris nen, altijd door uwe turn etc. besehermingverdedigd

worden. Door Christus, onzen Heer.

R. Amen. R. Amen.

Ten slotte wordt de zegen met het H. Sacrament gegeven, indien men daartoe verlof heeft; anders sluit men met de gebeden als bij het einde der Congregatie.

ARTIKEL VII.

GVootocfizijtamp;n, die, tnctt tc. ondetfiouden Gij (iet optie Wctv aencs ■nisHioe (2oug.z.C(jatio.

De voorzitter opent de Congregatie met het zingen van Psalm CX:

94

95

96

97

Na vervolgens het Veni Creator en de gebruikelijke gebeden bij het begin der vergaderingen gelezen te Jiebben, benoemt de Voorzitter de personen, die eene bediening moeten uitoefenen. Daarna maakt hij de verschillende dagen in het jaar bekend, waarop de aflaten kunnen verdiend worden, en sluit deze eerste vergadering met het Te Oeum; na den lofzang zegt hij:

v»

7

98

99

100

V. Fidelium aiiimse per V. Dat de zielen der misericordiam Dei geloovigen rusten in

requiescant in pace. R. Amen.

Op het einde geeft hij den zegen met het H. Sacrament, of ten minsten den gewonen zegen, gelijk boven voor den dag der inkleeding gezegd is. (Zie bladz. 68.)

Na de plechtigheid plaatst de Voorzitter, te zamen met degenen, die eene bediening verkregen hebben, het register van aanneming en professie en de andere boeken der Congregatie, met hunne afzonderlijke titels, in het archief gelijk ook de wettige akte der voltrokken oprichting welke akte kan opgesteld worden als volgt:

Anno domini.. . , mense..., die.. . infra-scriptus ego N. Guardianus {vel Visitator aut Director aut Sacerdos facultatibus legi-timis a N. receptis munitus) erexi Congrega-tionem Tertii Ordinis sub invocatione et patrocinio S. N.., in loco. . . , Testibus N. X. prsesentibus. In quorum fidem cum Testibus subscripsi.

ARTIKEL VIII.

QVijamp;c om aan damp; êtziiawssen 9en oïauoamp;iijhcn «.ccjcn li geven.

Krachtens de vergunning van Pans Leo XIII wordt de Pauselijke zegen tweemaal in V jaar

101

gegeven volgens het formulier van Bene die-Uis XIV, doch niet op denzelfden dag of dezelfde plaats waarop de Bisschop dien geeft. En aangezien volgens genoemd formulier deze zegen zich tot het volk uitstrekt, kan hij niet aan eiken Tertiaris afzonderlijk, maar aan de gezamelijke Congregatie gegeven worden; zulks moet gedaan worden door den Voorzitter, die verondersteld wordt voor dit geval de macht ontvangen te hebben om dien zegen te geven.— De Directeur of een ander Priester met de nocdige macht voorzien, gaat, in koordhemd en witte stool gekleed, doch niet vergezeld van dienaren, naar het altaar, en daar neergeknield, zegt hij :

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini. R. Qui fecit coehim et terram.

V. Salvum fac populum tuum, Domine. R. Et benedic haereditati tuae.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

Daarna zegt hij staande het volgende gebed;

OREMUS.

Omnipotens et misericors Deus, da nobis auxilium de sancto, et vota populi liujiis in humilitate cordis veniam peccatorum pos-

102

centis, tuamque benedictionem postulantis et gratiam, clementer exaudi: dexteram tuam super eum benignus extende; ac plenutudi-nem divinsB benedictionis efPunde; qua bonis omnibus cumulatus, felicitatem et vitam con-sequatur seternam. Per Christum Dominum nostrum. II. Amen.

Benedicat vos Omnipotens Deus, f Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus.

R. Amen.

Hierna gaat hij naar den kant van den Epistel en daar staande, geeft hij met een enkel teeken des kruises den zegen, terwij hij met luider stem de volgende woorden uitspreekt:

Benedicat vos Omnipotens Deus, f Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus.

R Amen.

ARTIKEL IX.

Srozmufiezamp;n -uau den «ieg-en met voüin a j\'t\'aat voot 9e Scztiató^eri.

Be halven den Pauselijken zegen is nog een andere zegen met vollen aflaat aan de Tertiarissen van den H. Franciscus verleend op zekere dagen des jaars, die men opgegeven

103

vindt in de lijst van de Aflaten (Hoofdst. I. n. Sj toegevoegd aan de bid Misericors Dei Filius, welke Paus Leo XIII, den 30 Mei 1883 heeft .uitgevaardigd.

Formulier door denselfden Opperpriester Leo XIII, voorgeschreven in zijne breve Quo universi van den 7 Juli 1882 ;

Antiph. Intret oratio mea in conspectu tuo, Domine; inclina aurera tuam ad preces nostras; paree Domine, paree populo tuo, quem xedemisti sanguine tuo pretioso, ne in aeter-num irascaris nobis.

Kyrie eleison.

Christe eleison.

Kyrie eleison.

Pater noster, secreto.

V. Et ne nos indueas in tentationem.

R. Sed libera nos a malo.

V. Salvos fac servos tuos.

R. Deus mens, sperantes in te.

V. Mitte eis, Domino, auxilium de Sancto.

R. Et de Sion tuere eos.

V. Esto eis, Domine, turris fortitudinis.

R. A faeie inimici.

V. Nihil profieiat inimicus in nobis.

R. Et fdius iniquitatis non apponat nocere nobis.

V. Domine exaudi orationem meam.

R. Et clamor mens ad te veniat.

V. Dominus vobiseum.

R. Et cum spiritu tuo.

104

OREMUS.

Deus, cui proprium est miserere semper et parcere : suscipe deprecationem nontram, ut nos, et omiies fanuilos tuos, quos delic-torum catena constringit, miseratio tuae pietatis clementer absolvat.

Exaudi, quaesumus Domine, snpplicum preces, et confitentium tibi paree peccatis j ut pariter nobis indulgentiam tribuas benig-ims et pacem.

Ineffabilem nobis, Domine, miserieordiam tuam clementer ostende: lit simul nos et a peccatis omnibus exuas, et a poenis, quas pro his meremur, eripias.

Deus, qui culpa offenderis, poenitentia placaris : preces populi tui supplicantis propi-tius respice; et flagella tuae iracundiae, quae pro peccatis nostris meremur, averte. Per Christum Dominum nostrum. Amen.

Daarna zegt men:

Confiteor etc. Misereatur etc. Indulgentiam etc.

De Priester vervolgt ;

Dominus Nos ter Jesus Christus, qni beatO\' Petro Apostolo dedit potestatem ligandi atque solvendi, ille vos absolvat ab omni vinculo delictorum, ut habeatis vitam aeternam, et vivatis in saecula saeculorum. Amen.

105

Per sacratissimam Passionem et mortem Domini Nostri Jesu Christi, precibus et me-ritis beatissimfe semper Virginis Marise, bea-torum Apostolorum Petri et Pauli, beati Pa-tris Nostri Francisci, et omnium Sanctorum, auctoritate a Sumnms Pontificibns mihi con-cessa, plenariam Indulgentiam omnium pecca-torum vestrorum vobis impertior. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

Dndien deze aflaat omnilielijli na de alsoluti⁶ in de Viecljt verleend -wordt, lecjint de priester, met vjecjlating fan al Ijet overije, terstond met de woorden: Dominus noster J esus Christus etc., en vervolgt die tot Tjet einde met verandering alleen van l)et meervoud in Ijet enkelvoud.

3\\iocl)ten de omstandiyljeden niet toelaten den geljeelen vorm te gebruiken, dan kan de ^riestery met -weglating van al l)et overige, zeggen\'.

Auctoritate a Summis Pontificibus milii coucessa plenariam omnium peccatorum tuo-rum Indulgentiam tibi impertior. In nomine Patris, et Filii j et Spiritus Sancti.

R. Amen.

--OoX)-

ARTIKEL X.

£Wgt;oofutis \\n liet um 9es doods.

Om een vollen aflaat aan de Tertiarissen in het uur des doods te verkenen, zal de P. Di-

106

recteuf of iedere goedgekeurde biechtvader, door den Tertiaris ontboden, gebruik maken van het formulier, door Benedictus XIV en opnieuw door Leo XIII voorgeschreven en in het Ro ■ meinsch Ritueel ingelascht, zooals volgt:

Oe kamer, waarin de zieke ligt, binnentredende, zegt hij:

V. Pax liuic doimii.

H. Et omnibus habitantibus in ea.

Vervolgens besproeid hij den zieke, het vertrek en de omstanders met wijwater, onder het uitspreken van de Antiphoon:

Asperges me Domine, liyssopo, et munda-bor: lavabis me, et super nivem dealbabor; en het eerste vers van den Psalm Miserere met Grloria Patri, etc. Sicut erat etc. Daarna herhaalt hij de Antiphoon Asperges me etc.

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

it. Qui fecit coelum et terrain.

Ant. Ne reminiscaris Domine, delicta famuli tui (vel ancillai tuse) neque vindictam sumas de peccatis ejus.

Kyrie eleison.

Christe eleison. Kyrie eleison.

Pater noster, in stilte.

Et ne nos inducas in tentationem.

Sed libera nos a malo.

107

V. Salvum fac servum tuum (vel salvam f\'ac aucillam tuam.)

R. Deus mens, sperantem in te.

V. Domine exaudi orationem meam.

R. Et c\'amor meus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tno.

ORATIO.

ClementissiineDeus, Pater misericordiarum» et Deus totius consolationis, qui iveminem vis periro in te credentem atque sperantem, se-cundum multitudinem miserationum tuarum respiee propitius famulum tuum N. (vel fa-mulam tuam,) quem (vel quam) tibi vera fides et spes christiaua commeudant. Visita eum (ï\'e/eam) in salutari tuo, et per Unigeniti tui passionem et mortem, omnium ei delictorum suorum remissionem et veniam clementer indulge; ut ejus anima, in hora exitus sui, te judieem propitiatum inveniat, et in Sanguine ejusdem Eilii tui ab omni macula abluta, tran-sire ad vitam mereatur perpetuam. Per eum-deii Christum Dominum nostrum. Amen.

Hierna bidt een der aanwezige kerkelijken het Confiteor. waarop de Priester zegt Misereatur, etc.; en vervolgens:

Dominus noster Jesus Christus, Eilius Dei vivi, qui beato Petro Apostolo suo dedit po-

108

test atom ligandi atque solvendi: per suam piissimam misericordiam recipiat confessionem tuam. et restituat tibi stolam primam, fjuam in Baptismate recepisti ; ot ego, faculate mi-hi ab Apostoliea Sede tributa, indulgentiam plenariam, et remissionem omnium peccatorum tibi concedo. In nomine Pal ris, et Filii f ct Spiritus Sancti.

Per sacrosancta liumanrs reparationis listeria, i-emittat tibi omnipotens Deus, omnes praesentis et futnrse vitte pcenas, Paradisi portas aperiat, et ad gaudia sempiterna per-duc.t. Amen.

Benedicat te omnipotens Deus, Pater, et Filius f et Spiritus Sanctus. Amen.

Maar indien de zieke zoo den dood nabij is. dat er voor de algemeene schuldbelijdenis en de gebeden geen tijd meer is, dan verleent de Priester den aflaat, door te zeggen : Oominus fJoster.

En ingeval de dood onmiddelijk dreigt te zijn, zal hij zeggen:

_ Indulgentiam plenariam et remissionem omnium paceatorum tibi, concedo in nomine Pa-tris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

109

AANHANGSEL

Secj.isni-ncj\' van -Pi.ct -fVooz^js van den

3C. cfzavvcticvio.

De Priester, met de noodige macht voorzien, gekleed in koorhemd met de stool, overeenkomstig den tijd, zegt:

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

E,. Qui fecit coelum et terrain.

V. Domine exaudi orationem meam.

R. Et clamor mens ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

OREMUS.

Omnipotens et misericors Deus, oramus immensam clementiam tuatn, ut kano chordam (w/ lias cliordas) benedicere f et sanctificare f digneris, ut quicumque sub invocatione S. Francisei ea cinctus fuerit (ci?/ cincti fuerint), et misericordiam tuam imploraverit {zv/ iniploraverint) veniam et indulgentiam tuse sanctai misericordise eonsequatur (vs/ consequantur).

Deus, qui ut servum redimeres, F ilium tuum per manus impiorum ligari voluisti, benedic. f quaesumus; cingulum istum: et prsesta; ut famulus tuus, qui (ve/ famula tua, quae) hoc poenitentise ligamine praecingitur, vinculorum ejusdem Domini Nostri Jesu Cliristi perpetuo memor existat, tuisque semper obse-quiis alligatum (vfS alligatam) se esse cogno-scat, Per Dotninum Nostrum etc. R. Amen.

no

Hierna besproeit hij het koord met wijwater, ett omgord den medebroeder, zeggende:

_ Accipc chordam E. P. K Francisci. ut sint lumbi tui praecincti, in signum con-tinentiee, et castitatis. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti, R. Amen.

OREMUS.

Deus, qui B. Petro Apostolo tuo, signifi-cans qua morte clarificaturis esse Deum, prsedixisti ipsum in sennectute ab alio fore cingendum; famulum tuum (vel famulam tuam), quem {vel quam) cingulo nostras Fraterni-tatis praecingimus, tua, qusesumus, caritate prtecinge, tui nominis salutari metu cons-tringe, et cor ejus alliga tuorum ligamine mandatorum, ut auxilio gratise liberatus (vel liberata) a mundo vinctus (vel vincta) ser-vitio, in devotione, quam assumit, usque in finem jugiter perseveret. Quivivis et regnas in ssecula sseculorum. R. Amen.

Zijn er meer personen om het koord te ontvangen, dan gebruikt men het meervoud in plaats van het enkelvoud.

Daarna:

Ego autetoritate qua fungor, et mihi con-cessa est, recipio te (vel vos) et suscipio ad participationem omnium bonorum spiritua-lium, quae in toto Ordine Seraphiei Patris nos-tri Francisci ex gratia Dei habentur. In nomine Patris et Filii j et Spiritus Sancti. Amen.

Benedictio Dei omnipotentis Patris, et Filii f et Spiritus Sancti descendat super te (vel vos) et maneat semper. R. Amen.

Ill

BLADWIJZER.

Bladz.

q

Aan den lezer.......

Encycliek van Z. H. Leo XIII over den H. Franciscns van Assisië en de verspreiding der Derde Orde. ... 4

Apostolische Constitutie over den Regel der wereldlijke Derde Orde van

den H. Franciscns........ 2»

Regel van de Derde Orde. . . . 32 Lijst van de aflaten en de voorrechten...........

Ceremonieel der Derde Orde van den H. Franciscns. Gebeden voor de Congregaties of Conferenties, welke elke maand ot op andere tijden gehouden worden. ....... 46

Volgorde bij de inkleeding. . . 06 Volgorde bij de professie. ... 69 Bijzondere Congregatie of Conferentie der raadsleden...... 82

Verkiezingen. . ......

Plechtigbeid der Visitatie . . • 88-Voorschriften die men te onderhouden heeft bij het oprichten eener nieuwe Congregatie........ 93

112

Bladz.

Wijze om de Tertiarissen den Pan-

selijken zegen te geven..... 100

Formnlier van den zegen met vollen aflaat voor do wereldlijke Tertiarissen............ 102

Absolutie in Let uur des doods. , 105 Aanhangsel. — Zegening van het koordje van den H. Franciscus. . . 109

IMPRIMATUR.

Werthse, 4 Oct. 1883.

Fr. J. TRIX Ord. Min.

Min. Prov. Germ. Inf.