SYMBOLAE EXEGETICAE ET CRITICAE
AD
XENOFHORTIS HISTORIAM GRAECAM.
TKAJF.CTI AD RHENUM
a pub ,T. L. B E U E R S 1888.
ACCEDUNT PAl\'CAE IN ANABASJ NT -CONIEICTURAE
SCKIPSIÏ
mf- c e s g Ti k isr k :\';W
VAN, DKS 1IEKR quot; ^
■\' ■■ ^lsii
SYMBOLAE EXEGETIGAE ET CRITICAE
AH
XENOPHONTIS HISTORIAM GRAECAM.
LUGD.-BAT., TYP. L. VAN NIFTEHIK
SYMBOLAE EXEGETICAE ET CRITICAE
ACCEDUNT PAUCAE IN ANABASIN CONIKCTURAE
,!V\\V
\'fÓAx\'V\'-
TEAJECTL AD 11HENUM
APUD J. L. BEIJERS
-1888.
Prodiit nuperrime Lugduni Batavi apud S. C. van Does-burgh J. J. Hartmani, iuvenis eruditissimi et haud volgaris acuminis, opus magnum ac laboriosum, quod inscriptum Analecta \'Xenophontea varias tangit quaestiones tam ad historiam, imprimis littei\'ariam, quam ad artem criticam, hodieque post multorum virorum studia in Xeno-phonteis scriptis exercendam, pertinentes.
Quem librum perhumane dono mihi missum ab auctore simulatque accepi, eo duce post muitos annos iterurn iterumque relegere coepi cum alia Xenophontis opera tuin praesertim, quia pluribus quam reliqua scripta maiora premitur difficultatibus, Historiam Graecam.
Hoe agitur agenti et diligenter examinanti quid novi ad Hellenica plenius intellegenda iuvenis doctissimus con-tnlerit, sensim mihi nata est satis magna neque, ut con-fido, plane inutilis observationuin criticarum copia, quam iis quibus hoc apis Atticae opus curae cordique est hoe libello contentam offero.
Quia vero duplex est critici officium, ut non tantum locis male habitis succurrat, sed etiam strenuus existat patroiius iis quae iniuria sollicitentur, non minorem huic quam illi muneris parti curatn operamque impendere
■1
2
decrevi, et Hartmanum, ubi locis sanis vim intulisse videatur, quam humanissime redarguere eo minus dubi-tabo, quod non vitio eum id mihi tributurum esse cognovi ex aureis Socratis apud Platonein verbis, quae in libri sui tegumento iuvenis modestissimus excudeiida curavit „Eorum ego sum qui libenter se redargui patiantur, si quid dicant quod non varum sit,quot; cett.
Ad idem genus hominum cum et ipse pertineam, non magis ego inique feram, si quis quae ipse iniuria conten-disse in hoc opusculo visas fuerim humane redargaerit. Ultra posse, ut aiunt iureconsultorum filii, nemo tenetur, et erroribus obnoxii sumus quotquot terrae munere vescimur.
AD LIBRLTM I.
Cap. I, 11. 0/ S\' sv \'AQyvxloi ahêóftsvoi Mlv\'Sx\'pov
TTteïv fV Kuroue (tifAAovra vxutrh i^novra vuxrb g xttp x-gxv e\'ig Kxpllxv. Eadem de re sic scribit Diodorus XIII 49 oêsv xuto) ijlsv xxóe\'Aicva-xvtsi; txs ovtrxs sv XyitrTcp vxvi; rrepis-tt Xsu (T xv rijv Xsppov/itrov xai xxóapfj.liröitG\'xv sU Kxp\'Sixv, et facillime sane\' apud Xenophontem verba vuxtch; xTrsSpxrrxv errore a librario repeti potuerunt e sententia proxime praegressa (j,srx MxvtiOsou — \'ittttcov svtropyitrxvtsg
vi/KTOi; xtts\'S p x(7 xv sic Khx^o/usvxz. Cei\'te hui usee modi quid committere non est elegantis scriptoris, nec Xeno-phon, si ultimam manum huic operi admovens adbibuis-set limain, ita scriptam reliquisset, ut arbitror. Nunc quantumvis dubitabundus nihil novare satius crediderim.
3
cum praesertim verbum xirohi\'Spxty.siv etiam de iis qui nave clam aufugiunt adhiberi posse doceat notissimus ex Ana-basi locus I, 4, 1, ubi Cyrus, ovts xzo^s\'spxxxiyiv, inquit, — outs xttotrstpsuyxgiv ex® yap rpt\'Jipsig wars sXslv to sxsivuv tt^oTov.
I, 16. xxQopiji txs tov Miv\'Sxpou vxv? yufjt.vx^o^svxq Trippa xtto toü xifthoq kx) xtrsihyfi/asva? xir (1. xjit cum Dindorfio) xxjtov, s^tcovtx ovrxc. Similiter de re equestri I, 3 KÓppco xtto tou ixttsciov. Paullo fortasse diversus est locus de Venat. IX, 16 tyv TTspiourrxv Tij: yy; xTrotyspsiv Trippw xtto t^c TT0l)0(TTpa(3-/ii;, sed duobus certe priori bus vereor ne praepo-sitio addita sit a magistellis. Solet enim Xenophon cum reliquis scriptoribus Atticis tróppu tanquam praepositionem iungere cum genetivo sine praepositione. Cf. infra III, 4, 13, 21, IV, 5, 14, Anab. I, 3, 12, III, 4, 21. Vix autem dubito quin Plutarchus Alcib. 28 de eadem re scribens aiupouftsvoi TTpo tov Kiftsvog, quae lectio facit ut eius narratio intellegi nequeat, non hoc dederit, sed idem quod Xenophon TTÓppu toïi kiiisvoq, qualis correctio Xenophontei loci emendationem a me propositam 1) baud leviter confirmat.
I, 18. \'Ahxifiixdy? Sf Txlg sImti tuv vsav TTspmXswxg xTrsfiy sis Tyjv yijv, /Swf Sf a Mlv\'Sxpog ax) xurhg xtto/Sxs sv Ty yijj /Axxóftsvos xTrsêxvsv. Verba inutilia sv ry yïj melius abessent. Idem valet de iis quae diductis litteris signilicabo in bis, quae leguntur § 27, ubi Hermocrates et collegae exilio multati a Syracusanis militibus suis valedicentes Trxpyvs-cxv ts TTpoöufioug shxi nx) rx Xoittx, coittt sp t x ttpór sp x, ax) xvBpxg xyxJoug rrpog rx xs) TTxpxyyshXopisvx [y,s[/,]/•/)(j,svouc, caxq vxvpixxlxt; xuToi ts kxP uvroi/q t/svixiIikxts kx) vxvg slxycpxts,
Sic corrigendum esse lam olim adolescens monui et nunc ex Cobeti Hellenicorum editione II video idem illi placuisse.
4
olt;rx T£ i^stx tüv aKXcov tHyTTyToi yeyóvxTS yfiüv ytyoupsvcov.
I, 35. ^Ayic §£ [lx rvjs asasaslxi] \'iscou tt/.cïx ttiKKcc trkov [fteirTx simiieve quid additum expectes. Cf. Hartman p. 284) su Usipxix kxtixQsovtx oöSèv o^sho? scpv itvxi robg ftsr muroü ttoXvv -//S\'/i zpovov \'Adyvxiovg s\'lpysiv Tijg yijc, s] ^ Tig crxfaoi
m) oQsV O V.XTX óxhXTTXV tTÏTOg CpOlTCji.
Vix quisquam haec verba legens non iunget verba vicina sa Tijg Aexstelxg 11 xv xtL, quod quam sit absurdum vix opus est dernonstrare, ita enim homo fuisset Auyxsaig ot-vSspxsa-rspog, sed naves frumento onustas Piraeum intrantes viderat, quando êx Tijg AsxeXslxc Trpovo^yv Troiovpsvog Trpog xvtx tx tcIxm faês twv \'Aêyvxluv [\'A^vwv fortasse citra necessitatem corrigit Cobet, saepius enim legimus tx ts\'ixv Tav amp;y[3x!aiv, twv Kopivóluv, aliorum pro tüv amp;^(3üv. Tijg Ko-pivöov, cett.], quae verba paullo ante legimus (§ 33). Co-guntur igitur interpretes, neglecto natural! verborum ordine, coniungere vocabula êx Tijg AsasKsixg, quae me iudice ex illo loco a sciolo adscripta sunt, cum verbis Tovg ^st xvtoü ttoXvv ySy xpóvov \'AQyivxioug sipystv Tijg yijg. Sunt vero prorsus inutilia et, praesertim loco tam inepto posita, longe pro-babilius relegabuntur in marginem. Eo quem supra indi-cavi laqueo revera captain video interpretem Latinum in editione Didotiana, qui nil mali suspicatus vertit „ Agis „autem, quum e Decelea frumento onusta complura navigia „ferri cursu in Piraeum cerneret,quot; cett. Quae res homini Graece doctiori quam acutiori vitio verti vix potest.
Ex iis quae ad hoc caput annotavit Hartman p. 278 sqq. animadversione imprimis digna videntur quae scripsit de xvsttXsi corrigendo pro xTreTV/.si § 4, de delendis verbis v.x\\ tx iMKpx § 15, de inserendis verbis xxTxysiv tx trohè/tix Tpost tüv — TrXoiccv. Sed de coniectura ovg yxp èyiyvcavy.sv ovtxg
èirisiKstTTorovi; pro av y. s. zouq stt. dubito. Cf. Breitenbach.
II, 1. Non facio cum Hartmano in verbis rx re ipytyi-(TOSVTIX, TTXÓIX Xafiuv na) Trsi/TXiciamp;xtXloug TÜII VXVTÜV TTSXTOUTTXI; TroiyvóiiAsvoi; a g oc^ot, na) tt sKt ocm al g sr o ftév o i g , è^é-ttKswsv probanti Weiskii coniecturam ac y.xi vrs^TxarxIg Xpyiaópsvog, qua sal va quidem est grammatica, sed non tollitur inepta orationis abundantia. Quod sentientes, ut arbitror, Cobet et Diudorf eosque secutus Breitenbach, verba w? ■—■ saoftsvon; ut interpretamentum deleverunt. Sed animadversione tarnen perdigna est ingeniosa Madvigi correctio k») TrsvTxxitrxi^loi ? tav vxurZv ttsXtag Troi^adf^svog dg Zux Trs/.TXTTXtg êvoftévoig, samp;ttXsvvsv, qua omnis tollitur loei difficultas. Mox § 6 cum Hartmano snspectum babeo additamentum in verbis irapa.yys\'Aï.av ttxtpj sic quot;E cp slt;7 ov povdeHv Ty quot;Aprs^i. Quod autem paullo ante in verbis corruptis Zray/jg — (3ovóyilt;rixvTav tüv Ittttsuv a Breiten-bachio recepta est Madvigii coniectura (SoyiQwag iastk, utrum haec verior sit an fiovófaag tig) difiicile dictu est. Saltern opus non est violentiore Holwerdae remedie fiovi-QyuKg t ia) r co v TrxpóvTav \'ittttsmv.
Sed aliud est quod in hoc ipso loco vehementer mihi displicet. In verbis enim ivrs) o\'i \'AóyivxToi in rov aTpxroTrs^ou liisjy.ehx^ijA\'joi y^xv xxtx t x g I\'S! x g \'as i x g,, tam nsus ad-iectivi \'t\'Siog pro pronoinine reflexivo quam numerus pluralis Asixg, pro quo Xenophon constanter habet singularem, prodere videntur recentiorem aetatem. Quapropter uescio an vocabula xxtx rxg l\'Stxg Ksixg, quibus propter praegressa optime carebimus, e margine textui illata sint.
Cap. Ill, 11. lt;igt;xpvxj3x^og xt;iav SsTv icxxslvov (Alcibia-dem) opvvvxi, Trspiéftsvev êv Kx/.xyliévi. Scribendi usum damnare voculam SsTv convenit mihi cum Hartmano (pag. 285),
6
quia tamen omnes Graeci etiam recentissimi earn omittere solent, parum pvobabile arbitror glossatorem hunc infini-tivum addidisse. Qua re nescio an corrigere praestet
Kowelvov iftvvvxi, quae particula quantopere loci tenore commendetur fallet, qui hoc agat, neminein.
Non facile ineptire cuiquam videbitur idem vir doetus infra III, 18 locum hiulcum ita supplens; stts) èamp;trxevaev 0 lO.expxoc, oi TrpoèthovTeq tvjv ttoXiv tuv Bu^avrluv Trphg spyov irpxTTOVTO. vjfTOiv c/\'Sf liv^uv ax) \'ApiaTwv y.rs., quali admisso supplemento locus nunc impeditus apte decurrit.
Cap. IV, 2. Hie quoque laudandum eiusdem acumen intellegentis perverse composita esse verba apxofièvov Sf toïi sapos vropevoi^évoit; xvtoï? rrxpa pxtrihsx citryvtyrrolv kxtufixi-vovTsg oi ts Axxamp;xipoviuv Trpsppsig, MoiaTiog nx) ol ftsr xvtoü, kk) sXsycv oTi Axxamp;xiftovioi TrxvTccy [tuxvO\' Dindorf) uv èéovTxi rrsTrpxyórsc sXev trocpx (Zxtrihswc;, kx) Kupoc, xp^uv ttxvtoiv tuv stt) QxXxTTy kx) trufttrotepyruv Axx.s\'Sxipt.oviois, èirijtofr/iv t\' êcpsps toIs xxtu vrxeri to fixeiteiov eCppxyitrfix sxouvxv, it/ y evqv xx) txSsquot; kxtxtrsfatru Kvpov xxpxvov tSjv sU kxtttwxov xamp;poamp;psvuv. Loci difficultatem removet eius coniectura pro xx) s/.eyov reponentis /.syowsc et Cpépccv pro t stpsps, sed for-tasse lenius licet rem administrare scribendo xvTolq — xtryvryaxv — o\'i ts AxksIxi^oviuv kpsvfisii;, Boiutios xx) oi iast xutov, o\'l shsyov oti Axxs\'Sxifióvioi txvó\' uv Ssoi/txi xfirpxyatet; (cum Hartmano expectabam dixTreTrpxyijJvoi\') sïsv vrxpx [3x7i-)Jccc, xx) Kupoc, a? xp^av — Axxe\'Sxifxoyloig sTriTTO/.^y ecpsps t0~iq xxtu kts.
IV, 8. \'ahkifiixsyis Sf [souhófisvoc ftitx tkv gtpxtiutüv xtto-ttXsïv olxx\'Ss, xv/ix^ svóvg stt) quot;Lx^ov, i. e. statim Sam urn versus, quod sane quodamrnodo defendi potest. Cum tamen notionem statim hie additum non expectes.
7
fieri potest ut scriptor dederit xv/ix^ Zap on, ut est
§ 11 xvJix^ Tuósiou, idque homo Byzantinus addita
praepositioue oblitteraverit.
IV, 11. Alcibiades xvyxóy svöv Tuösiou stt) uxTDiiyxoTrijj rüv rpiyjpuv, sTTuvQcivsTO Axxamp;xiftovioui aÖTÓêt irxpxiricsvxamp;iv Tpix-xovtx, kx) t ov olxxSs xxtxttXou ottm? y ttóxls trpoi xutov s%ei. Fac verba cVac — s%si recte suspensa esse a praegresso xxTxirxoTry, non tamen intellego, quo pacto earn rem prope Gytliium resciscere potuerit Alcibiades. Quare lacunam statuerim inter voculas xx) et too, cuius prima vocabula fuerint ivrsjöev s]g.
IV, 15. sv $ XP°VV ^ xpi,vixxvixc; •/jvxyxxvövi ftsv öepxTrsvsiv tov: êxölvroug, xtvSuvevav as) Trxpquot; q/.y/f hxavryv •/ipt,épxv xtro/Jcêxr Tovg S\' oixeioTxrous [vroXlrxg re kx) crvyysvsïg xx)^,
ryv TTÓXlV XTTXTXV CpÜV ê^XpXpTXVOUUXV, OVX £lx£V OTCOS aQsXoiy
cpuytji xTTsipyóftsvo?. Mirer neniinem huiusque damnasse puerile interpretamentum verborutn tcu? oIxsiotxtouc, quod etiam sententiae aequilibrio mirum quantum nocet. Minus mihi constat Hartmanum § 14 e verbis eqexovreg Vs tots xphströxt Trxpaxpyfix TV? xhixs xpTi Cob. ysysv/ifjisvyc; w? \'/] 7 s-(SyxoTxi; fl? tx ft, v lt;r t y p i x recte expellere vocabula w? — [tMTtipix, quia crimen Alcibiadis, licet turn omnibus notum fuerit, diligens scriptor, quippe non ante cornmemoratum ab ipso, me iudice vix et ne vix quidem omittere potuit.
IV, 16. virxpxsiv yxp h tou «utój fjuv (Alcibiadi)
TWV p vixikicotsiv ivxkov £x£iv t®v t£ vpsgfivtspün fty] sxxttóüaöxl, toTi; s\' xvtov sxamp;pol? TotouToig Soxslv sh\'xi oquot;oilt;r7rsp ir pi t s p ov, vvTspov Sf \'è\'jvxTÖsJiri\'j xTvo/.\'/Mvxi roliq (SshTivToug. Multis in locum conclamatum coniecturis accedat haec mea toiovtoh; quot;Soxslv sïvxi oï\'oii; TrpuTov \'/.Iv * *, vcTTspou Si SuvxcrQsJeiv xtL Quid autem exciderit, s^omxtxv tov an aliud, divinare
8
nequeo. Ceterimi cf. Hartman pag. 286 sqq., qui mihi quidem non persuasit.
Cap. V, 6. Auo\'xv\'Spo? — sJttsv oti Ei vpos rèv ftiiröov \'sy.a.Trcc vxvry ofioXov Trpotróshs. sk Sf toutcv TSTTOcpss ofioho) ïjv \'o iMvQóg. Tam perspicna est haec oratio, ut credere nequeam genuina esse quae verba secuntur in libris scriptis et editis, quod sciam, omnibus: vrpÓTspov quot;SsTpiufioXov.
Nee vero necessaria sunt vocabula a,).\'/.cc Trxvreg do-óeveïg § 9 in his crxoTreTv ottco? twv \'EXhyvuv onivsg icrxupo)
ült;riv, a,\'/. ?. x ttcivres xv Q sv sl q, xüto) sv sxuToïg (ttxïix^ovtsi;, licet haec longe facilius feram quarn illa.
Cap. VI, 6. s/.êkv (Callicratidas) vxpx Kvpov yTsi fAilt;rQou toïq vxvtxis\' o y xvtïfi sÏtts Suo viizspxg ètriuxsïv. Pugnant haec verba non modo cum iis quae narrat in Lysandri vita (cap. VI) Plutarchus, qui Callicratidain bis frustra Ljsan-drum convenisse auctor est, sed etiam, quod aliquanto gravius, cum ipsius Callicratidae oratione ad milites § 10 Kvpoc 5\' èxóóvTOs èfioü fV\' xurov x s / xvsfiaKksro [aoi quot;SixXex^vxi. Praeterea suspicione non prorsus carere videtur brevis ista in biduum dilatio, cum nihil sequatur, unde accipiat lucem. Expectabam fere: o 5\' xvtü eHirs 5)? ij rp)? etmrxslv. In iis quae § 10 verba mihi laudata excipiunt èyu stt) rxg èasivou övpxg (poiTxv ou ■/. y^wx^v iftxuTou irslaxi Hartman requirit ouksti, quia tarnen verbo inesse solet saepius re-
deundi notio, multum dubito num ei sit obtemperandum.
VI, 21. twv §\' êCpopfiouvruv üg sxxutoi yvoiyov, rxg t xyxu-pxg xtronótttovtsg kx) sy e i p i [/, sv o i sfioytDouv tstxpxyftévoi, xts. Ancoras nautae praecidunt (jxmxiirTOutrn\'), non to 1-lunt Qxipcvrxi sive xvxipovvrxi\'), in summa trepidatione et festinatione (cf. Cic. Verr. V, 34, 87), neque igitur apte adderetur, quod semper faciunt profecturi, aveipópsvoi.
9
ut legendiim coDiecit Madvig, fac significare posse, non additis vocabulis Kciirixs xx) Toug xaXus, aptantes remos
rudentesque. Yalde vero friget languetque additura sTrsiyo psvoi, quod alii coniecerunt. Aenigma igitur non-dum solutum Oedipum suum expectat. Ferrem tarnen ux) xhhu g èxeiyói/.svoi.
VI, 35. txvtx §f fiovhoiAsvovs ttoisïv xvspos xa) SisxuXuae fteyx? y e v i j/, s v o c. Nulla causa erat cur scriptor adderet yevóftsvo?, nisi forte putas eum dicere voluisse tem-pestatem, de qua dixit § 28, auctarn esse, sed ita scri-bendum est civsfto; xx) x£lP®v %T^ Commemoratur ibi quidem non diserte ventus, sed intellegendum esse satis prodere videntur verba v\'Sap 5\' èiriysvópsvov ttoXv xx) (Bpovrx) SisKuhvirxv TJjv xvxyuyyv. Cf. Diodor. XIII, 79. Sin de nova tempestate locum nostrum intellegere mavis, scribatur oportet: xvepos xx) xsiitav Sisku^ikts /téyxg i tt i ysvipsvoc, quod sollenne est in talibus verbum. Cf. praeter § 28 locos II, 4, 3, III, 2, 24, V, 4, 17. Sed sufficit, ni fallor, lenior correctio ó xvspo;, sive xvspog.
VII, 20. xx) êxv xxTxyvaxróiji xSixeïv, xxoêxvsïv sic to (Sxpxöpov èftptyöévTx. Dici solet aut êxv So\'Ijj x\'Sixsïv, ut est supra § 9 et § 10, aut sxv xxrxyvcciró^ ut scribitur mox § 22 xv (^1. sxv\') xxTciyvua-öij, fty rxCpijvxi sv r# \'Arnxij, sed in ea formula infinitivus atèixslv, qui hie additur, mihi quidem suspectus est.
VII, 27. ^A/.\' IVfti? xv tivx xx), oüx x\'hiov ovtx xttoxtsivxits. psT x fis hy g s i 5\' üarspov. xvxftvyiTÖvTS ag xXysivov xx) xvuQsXsi; iföyi strr!, Trpog §\' sti xx) Trsp) öxvxtou xvOpuTrov vHJLxpr^xÓTs?. Recte quidem deleto puncto post utrrspov emen-datum est psTX/tshijtrxi, sed proeul abest ut ita locus persanatus sit. Nam et verbo xvxftvyiamp;Qijvxi contra constan-
10
tem eius usum ita tribuitar reputandi notio, quae propria est verbis syöu^sTaöxi et svvosïv sive èvvoslvQxi, et formulae ttpos \'hi y.x) (praeterea) vis formulae xXXag ts xm) (praeser-tim), ut taceam, quod non latuit Hartmanum, ita locum non esse nominativo y^xpryxiTsc. Omnes hae difficultates, nisi falloij evanescent, si mecum locum sic constitueris: ft£Taft£ï.}j(7xi §\' verepov avxf4,iiylt;7Öyilt;TS(rê£ u? xXyen/ov tt po $ §\' et i ■/. a,) wutpstèi; yêy fVr/, TTfp; Óixvxtou avêpcairov yftxpTv-kótes. i. e. poenitentia vero posthac recordabi-mini quam plena sit res doloris et praeterea iam inutiliSj si in ho minis causa capitali a recto iudicio aberraveritis. Cf. Livius XXXI, 32, 3.
VII, 33. jtiJj Toivuv, w xvlipss \'Aó^vaToi, xvt) ftsv ryc vinyt; y.x) rij? sütux\'x? oftoix Tror/iv/iTs roïg yTTvftévoi? re y.x) xtu-xoïkti, ocvt) §£ tüv sk ösov ixvxyxxicov xyvu,u,ovs7v Sa\'^Tf, Trpo-^oaixv xxtxyvóvts? xvt) rijf? a^vyx^ixc, oux \'rnxvou? ysvo-[j-kvous 1) l x tov xst püv k k l tol k p ct lt;t t x x q £ v t x.
Hartman pag. 293 frustra me iudice corrigit Ikxvmv ysvo-Itévm, nam temporis punctual non dubito, quin optime Emilius Kurz in editione sua verba ovx — ttpoctxx^svtx tanquam inutile interpretamen turn vocabulorurn rijf? oiciv-vxfilx? deleverit. Quod ad reliqua attinet, locurn paullo fortasse difficiliorem iniuria depravatum esse statuere mihi videtur Hartman. Reputantes enim notiones gratiam et poen am sive vindictam Graece saepe iisdem vocabulis significari, non mirabimur praepositionem xvtI in priore membro ilia, in posteriore hac vice fungi. Sententia baec est: No lite igitur, propter victoria m et secun-dam fortunam (quasi in gratiam victoriae et secundae fortunae) similia facere lis qui cla-dem adversasque res passi sunt, neve propter
11
ea (quasi poe nas sumentes eorum) quae divini-tus necessario acciderunt praeter aequitatem et sensu m co m m u ne in agere v i deami ni, cett.
Priusquam transeam ad librutn secundum, verbo mihi monendum, quae coniecerit Hartman ad VI, 4 et ad VI, 32 iam legi in editione Cobeti, eiusque suspicionem VU, 39 ovrs; pro ovrou; corrigendum esse dudum a Madvigio esse occupatam. Loco VI, 7 fortasse recta expelli iussit opyiïöslg, licet prorsus idem esse quod axósvósig hand con-cedam, neque obnitar IV, 19 acute corrigenti xütüv
trxpiïxsuxttisjyay, deleto ftst xvtüv in praegressis. Sed rum V, 13 recte ante deleri iusserit voculam intensivam
y.x) multum dubito, cum ea saepe et apud alios ante thz? appareat et praesertim apud Herodotum, qui etiam xx) xpCpÓTspoi dicere amat.
AD LIBRUM II.
Cap. I, 17. auaxv^pos — ekirxsl trpo: tov \'exkynroyrov trpog t£ twv TrXoicnv tov sKithovv xx) stt) rxg OCCpETT\'/lHuixc; xvtwv ttÓXsi;. Pronomen xvtüv, quod interpretantur rav Axxelxi-ftoviav, non mutabo, etsi quia abesse potest, fortasse verius est xutov sive xvtóói, i b i.
Cap. Ill, 31. Sf? Si, u Qypx^evs!;, xv\'Spx tov x^iov ^yjv ou Trpoxysiv /jUV ^sivov slvxi «V TrpxyfjLXTX Tova (rwovTxg, vjv sé ti xvTixoTrrfi, wóu? [^STx[3x?./.£(róxi, c/./.h uinrsp h vy) SixttovsIcQxi, su: xv eig ovpov xxtxptSktiv. Pro oï/pov Hartman pag. 303 sq. non inepte requirit opfiov, quod nullus nauta operam dando efficere possit ut ventum nanciscatur secundum. Profecto
12
absurde Xenophon scripsisset ^XTrovsTaêon ottu g xv sU oupov y.onxcTTÜi7iv, sed quidni dici quis potest in laborando perse-verare, donee mutato vento prospera fiat navigatio? In longiore enim navigatione raro ventus constanter flat ab eadem regione. Nihilominus hanc suspicionetn anirnadver-sicne dignam esse iudico.
III, 39. êylyvutricov S\' \'dn (ruhhxpfixvoftsvou nixypxtou toïi nm\'su, kx) trxovaiov xx) oü\'Sh ttuttots ^vh^otikov ovt xórcü ou\'ts toü TTXTpèi; Trpx^xvrog, ol tovtoi o^oioi ctutypsvsji; vpe.7v yevfaoivro. Sermonis X. ratio requirere videtur aut acv\'ëpo? kx) TrKouatou, aut, quod Xenophontem scripsisse suspicor, y.x) vrKovulou ovtos kx) oulsv trattote (iyftotixov — vrpx^xt/toi.
III, 56. ug sÏttsv 5 \'ZxTvpos on ol pc ü ^ o it o, ei ^ lt;n u try-as te v, sTrypsvo, \'Eav §£ triuKci, ovy. xp\\ sCpyj, o]pi,dt;opixr, SimUi structura IV, 1, 3 xkyovrsc 11 toü XttiósiIxtcu u? el eXÖoi tr\'ph: t\'/jy Ux^Xxyovixv cruv xvtcp, tov tmv YlxQXxyovcov (ixm/.sx y.xi ek koyov; x%oi kx) trvftpixxov ttoivigoi. Cf. VI, 4, 12, Longe usitatior Xenophonti est ea scribendi ratio, ut in membro hypothetico pro Aoristi optativo ponatur optativus Futuri. Ita supra § 17 eKsysv \'i ti el ^ Tig xoivuvovg Ixxvobg XyipoiTO tm trpxypuxtuv, xSuvxtov erroiTO tyv öMyxpx\'xv\'Sixpi.s-vsiv. VI, 1, 1, 4, 6. Cf. § 50, 4, 4, III, 1, 25, 4, 15, 5, 3, IV, 4, 2, 8, 20. cett. Similiter Latine dici potest aut si non tacuisset, aut si nontaceret, similiaque.
Cap. IV, 13. Propter mirum usum verbi xTrotry^xIveirêxi nescio an ante id verbum statuenda sit lacuna, sic explenda ope loci II, 3, 27; ói ypuxg — èamp;xxvvov kx) tohg (pihtxtovg tmv yipstspuv xvéKTeivov kx) tx xp^xtx xutüv xTrsiryiptxivovTo.
IV, 17. xvTy yxp (victoria) y\\püv, xv H. sxvquot;) óeog óéhy, vvv x7rolt;)uirei kx) TrxTpilx kx) oh.ovg kx) èXevQepixv kx) Ti^xg kx) irxllxc, olg sIjI, kx) yuvxÏKxg. Verba olg shi cum tam
13
diligenter addantur, suspiceris fere ipsum oratorem (Thra-sybuluin) eo tempore non habuisse uxorem nee liberos.
IV, 18 sq. Quae h. 1. narrantur facile intelleguntur, si sumimus, quod scriptor universa loci compositione satis clare indicat, ipsum vatem voluntariae se morti obtulisse, sive iara turn, cum suos iubebat Trpórspov êiriTióstrdai irph rüv 7(p£T£paiv $ ttstoi vj tpufalt], hoe apud anitnum suum constituent, sive, quod propter verba ueTep utto ;j.oipxs tivos xyófisvoi; probabilius videri potest, cum sui arma recepis-sent, subito consilio vel divino, ut Xenophonti videtur, instinctu primus in hostes exilierit. Ad verba ipo) [asvtoi dxvxTog annotat Breitenbach „Was er als Almung hiu-„stellt, wer wohl sein heroisclier Entschluss, um die sei-„ nen zum patriotiscben Kampfe zu entflammen.quot; Nullam ergo causam esse video, cur fidem habeamus Hartmano huic narrationi a librariis vitium illatum esse statuenti pag. 313 sq.
IV, 30. Expectes Avtrxvcipog §f erhv rol? piirröoQipoiq to svi-wfAOV \'Etevtrïvi ^gt;. Cf. § 29.
IV, 38. £1 Sé tiv£? cpofiolvto tuv ï\'f kitt£0;, x l/t 0 t$
\'Eteuirïvtz •/.xroixdv. Pronomen xvrols, pro quo Hartman requirit xutovs, commode referri potest ad praegressae sen-tentiae subiectum ol Sf, et aeque commode omitti potuit subiectum infinitivi xxroixfiv, quod iam inest verbis prae-gressis sl Si nvsc ktL
Celeri pede nunc perenrram quae praeterea ad hunc librum nova attulit Hartman. Cap. I, 2 iure delere videtur verbo ol lt;ttpxtiSgt;txi, ut verba quot;Svwoi irpo: ra ■Kpxyij.xix Sitriv referri possint ad tou? xX\'/.ovq quot;EXXytvxc, neque § 4 nomen \'Eréovmov ab ipso scriptore additum esse defendam, sed
14
eodern in § 5 aegre carerem. Sitne autem satis causae dubito, cnr cum illo Xenophonti abiudicemus verba ots hoc) r/jv sv Nar/i) èuluyirs vxuizxxlxv § 6 et ^ yap \'Atria. TroXsyJa, aiiTolc %v § 18. Licet enim plane necessaria non esse facile concedam, non tamen lectoribus paullo minus attentis sunt incommoda. In priore loco volgatam lectionem contra Cobetum inseri iubentem y.x) Jamp;oamp;v bene defendit collato simillimi loco III, 3, 38. Sed supersedere potuerat, quia ipse vir snmmus in neutra editione recepit quod olim imprudenti ei exciderat. Idem iure proscripsit verba xx) oi \'aê\'/ivxtoi êtrxvjyovro § 25, nec video quid afferri possit contra verissimam eius observationem intellegi non posse (§ 28) verba Sf xx) @c!ipx^ to treth exuv- Similiter
manus ei do delenti § 32 scioli emblema 3? tovs \'AvS/j/cu? xx) Kcptyêiou: xxTexpi/ipivivs petitum e praegresso commate et
II, 3 verba AxxsBxi^oviav xttoixov? ovrxg xpxryiexvTsi; TroXiopxiq. et II, 7 AxxsSxi[Aoviuv, sed § 10, ubi recte fzh ov pro toxj Ity correxit, nescio an verius Dindorf cl. § 3 proscripserit verba xXXx hx Tyv v (3 piv vfrixovv, etiam propter ambigui-tatem suspecta, quam civis meus èiroiyexv, qui Aoristus aptior hie est Imperfecto.
Fieri etiam potest ut II, 15 voculam \'ki recte inserat post ifiovteTO, etsi atnbigi potest, annon melius ea vocula statim excipiat pronomen ovlsic. Quae scripsit ad III, 19 dubito nuin scripsisset, si cognovisset longe probabiliorem coniecturam quarn in sua editione recepit Cobet post Troiy-axfOxi inserens ehx Troiyvxamp;llxi, quod valet etiam de loco
III, 20, ubi Dindorf praef. ed. Teubn. pag. XV sq. ostendit excidisse, si non plura, saltern verba xiKeuaxvTec xmevxi x7roös[/,évouc vet xxrxhimvtxs tx ottKx. Similiter e Cobeti editione discere potuerat II, 15 mendum Axxslxi^ovioiq pro
15
AxxsSxiftdvioi iam correctum esse et ex Holwerdae libello Cobeti errorem delentis Tpiaxovrx III, 18 non amplius esse redarguendnm, idque eo minus, quod in nentra eius edi-tione apparet, III, 37 arabigo deleamne cum Hartmano voculam xv, rescripto xpiveïv, an potius corrigam [cum ipso Cobeto (ed. II), ut nunc video] otrnc pevroi ó rxvrx irpxTTuv i(tt)v ch/AXl xv VfiX? yj.XKlTTX lipivsiv, tx ts TTSTrpxyfihx kx) x vvv TrpXTTll sxxttos $[tüv fl zxtxvc^alts pro xxtxvijïgtf,
quae ratio lenitate illam superat. In § 41 verba oAfyoi ysvófisvoi, quae H. proscribit, nescio an sic defendi possint, ut dicamus in sequentibns tl toüto y ioécvto non ista respici, sed tantummodo verba pi\'/ièsv \'Suvxlfteêx xvtov? èfa-hsïv. Utut est, verba incriminata ine iudice non meliorem, ut putat H., sed peiorem sedem nacta fuissent posita post uQsteïv, quo facto etiam difficilius locus quam proposui interpretationem admitteret. Loco III, 46 vTpxryiyoüvTsi; spurium esse nee aio nec nego, sed III, 43 S;\' x\'ktxpsksp\'Ssixv facile fero nec prorsus mihi quidem persuasit verba q.koy.xyitxvteq rxg sqoèovc; tcóv strirv^slav IV, 2 non esse Xeno-phontis. Haud inutiliter eundem consules ad III, 56, IV, 8 et IV, 15, ubi delet verba Swj to trpos opSiov Uvxi [Uvxi coni. Madvig). De loco IV, 13 Hartmano satisfaciet Cobet, in cuius editione vocula ph post svxvtwi- non apparet.
Recensis quae annotavit vir doctissimus, transire possum ad librum sequentem, sed paulisper me moratur locus IV, 40, ubi Thrasybulus, posteaquam dixit \'T^lv, u en too a. (xt so q xv\'Speq, cvitfiovXEva nrL, mox § 4-2, subito se convertens ad suos, hos sic compellat: au [asvtoi y u
xvlpss, x^iw syu ktL In quibus iure mireris Xenophontem, si opus duxisset lectori diserte significare, quod ultro appa-rebat, Thrasybulum primum urbanam factionem, deinde
16
Piraeensem alloqui, non posteriore loco similiter scripsisse : w f\'z Toünsipxiü? xv^psi;. Ut autein ibi abstinuit a formula auribus inolesta, vide ne illic quoque abstinuerit, et verba sy. rei/ ourrsos reddenda sint interpreti.
AD LI BRUM III.
Cap. I, 5. xoi) irvv ij.Iv txiiry rij ittcxtiS. ópüv Qlfipuv to
ITTTTIXOV eh TO TTs\'SloV OU HOiTsfixiVeV, •/lya.TTOt, §£ f( CTTOU TUyXXVOl civ, SuVXITO TXUTyjV Tyu %cèpXV X^yUTOV tilxQuXlXTTSlV. s7rs) §£
aubkvTSC o\'l xvxPxvts? ftSTX Kupov Tuvéfjjtxv (^l. tyuvépc.ei^xv\') «utü, sy. tovtou viïy\\ xx) êv toTs TfS/of? xvtstxttsto. Manifesto verba vvv ph Txvry Tij TTpxTiïc, quod moneo propter Hart-manum (pag. 316), significant £«? pt,h txütviv ftóvov six* GTpxTixv, itaque his non opponuntur ipsa sequentia yyxTrx vs kts. (in quibus ts pro Sè scribi malim), sed verba sirs) Ts trudévtsg jctI., neque igitur ea compositio ulla laborat difficultate. Quod au tem attinet ad verba bpüv to \'ivttixóv, lure post alios in his haerere mihi videtur, sed nulla opus est violentiore medicina, qualis est eorum qui oppwdüv aut okvcóv ne satis quidern apte coniecerunt, verum sufficit interponere praepositionem, qua propter notam qua scribe-batur tachygraphicam nulla facilius et crebrius neglegitur a librariis. Scripsisse enim Xenophon videtur ópüv ®i(3puv to Ittttixóv, i. e. habita ratione equitatus sui, quem exiguutn et pessimum esse noverat. Cf. III, 2, 16. Initio huius commatis post auvyiyxys recte ph dele-vit Cobetus.
17
I, 10. yiavia, — Süpx XaftomoL aars xx) olvtS: lt;\\gt;a.pvx[3z^amp; Sovvxi kx) 7rx?gt;?.xyj7iu x\'jtcv xapitcitêxi xx) toïc \'huvxpsvois HsyiaTov Trxpx Qxpyxfix^u sTropsvsTo. Fortasse praestat xx)
Txh; 7rxgt;.Kxyj(Tiv.
Cap. II, 2. x\'lTOVVTSS CpuXXKXC TÖV (TTpXTOTTcSOLI TOV Aspxil-Xi\'êxv rüv ÓTrXtTÜv. Vocabula rwv óttXitüv esse geuetivuin partitivum manifestum est, neque igitur assequor, quo iure Xenophon sic scribens „infantis modo baibutirequot; Hartmano (p. 319) videatur. Verba autem quae ille expungit, rov AspxuxiSxv rüv ÓTXirüv, me iudice sunt paene necessaria ob sequentia irpcKTTrmroutyi rol? Ó7r?Jrxig {§ 3) éc ^ixxoalot? out tv, quae sine illis minus facilia sunt ad intellegenduni. Imprimis vero attendendum ad ipsorum Thracum trxyvoQu-7\\XXXq § 5.
Planissime contra assentior ei vitiosa iudicanti quae de custodibus illis hoplitis leguntur § 4 iruQytjxv ftévroi xiirüv xpiCp) Tovg TTsvTexxilisy.x sic to \'Ea/.-jvikov, xx) ouroi, stts) svösccc ytrQovro ro Trpxyitx, xttsxup y exv iv rijj [txxvt \'SiXTrea-ovres uposXvicrxvrsi; rwv Billuvüv, quae ipsi sic curanda videntur, ut legatur xx) yxp ^ ovroi xrs. Fieri potest ut recte conie-cerit, nec tamen diffiteor me etiam malle: xx) ovroi (iique), sirs) suQéas yaQovTO ro Trpxypx, sv rijj ftxxy ^ixTrsaivrec xpt-s-X/ifxvrav rav Biövvüv, relegate in margine xirsxup^xv, quod addiderit magistellus, ignorans usum formulae xx) ovroi.
In ipsis sequentibus (§ 5) xx) rovs vxyvoQvXxxx: rüv \'Odpua-üv @pq.xüv admodum mihi suspectum est ultimuin vocabu-lum, quod (non additum § 2 et infra § 5) glossatorem redolet.
II, 7. Vii^slc [J-sv h^sv oi xvro) vüv rs xx) ivkpvaiv xpxuv Ss xXkog [/.sv vvv, x\'hï.o: ro irxpehQiv ro ovv x\'inov xrh. Accu-ratius praegresso irépvtrtv responderet ro Trxpskêov sroc quam
2
to TrxpsXêóv, i. e. Tov 7rxpeX6óvTix xpóvcv, et facillime ea vox praesertim ante TO elabi potuit.
II, 11. \'F.TritrxOTrüv SÈ txc Triksiq yups rxs ftsv xXXxg xxhai; iXOUTxe, Xluv §£ Cpuyx\'Sxg \'ArxpvÉx sxovtxs xap\'l(gt;v irxupov, xx) in toutou opftupsvous CpépovTxc xx) xyovTXg rijv quot;luvlxv, x.x) Zwvtx: sx tout on. Praesertim tnodo praegresso ix toutov eoque aliter usurpato, expectabam, quod praeterea longe usitatius est, zx) %üvtxc xtto tovtou.
II, 17. 0lt;70l §\' vltxv xtvo nprjvqc Tf xx) \\\\%i?j.i!ou kx) xtv0 v/ilt;rccv xx) tüv \'luvixav tt ó Xs uv oi fisv tivss xxtxximvtsq sv Tcfi crttu tx ottKx xTrsSi^pxtrxov. Deleverim verba xx) tüv \'Iüivmüv ttoKsuv utpote glossema ad nomina Upr/ivyi, quam nrbem lonicam fuisse constat, et \'Ax\'M-elov, quod etiam aperte ostenditur perverso verborum ordine, quoniam pe-rinepte vocabula xx) xtto vyeuv interponuntur, ut taceam Xenophonteum esse lavikwv, ut \'EhXyviq, V,oiaTic, \'Afxfipx-xicot\'is, (rvftpxxk, Trspioixiq, sttikyic, alia.
II, 21. Tovtuv §£ TrpxTTopsvuv sv Tijj ^Atrlcf. uko Aspxu-?. I\'S x, Axxsdxiftóvioi XXTX tov xutov XPWW\' kxXxi opyitóiJt-svoi Tolq \'HAf/o;? xxi oTi siroiyivxvTO trvppixxixv vpoq \'Aóyvxioug xx) \'\'Apysiouc xx) Mxvtivéx?, xx) oti Slxyv Qxvxovtss xxTx\'hsliixxvQxi XUTÜV hwXUOV xx) TÓÏ) \'tTTTTlXOV OCyÜVO:, xx) OU fióvov TXLIT ypxei, xK\'/.x xx) A!xx vxpx^óvToq Q\'/jftxlctg to xpftx, stts) sxv,-pvTTOVTO vixSvTsg, 0T shijxSs Aixamp;S tTTsCpxvutrcov tov ^vloxov, ftxvTiyoüvTs? xutóv, xvèpx yèpovTX, èamp;Xxtrxv. tovtuv §\' vaTspov xx) quot;Ayièo? TrspiQQÉvToq 9vlt;7Xi tü Ai) xxtx pxvTsixv tivx èxuXvov oi \'HAfTb; Trpoffeóx^^xi vixyv Trohèftov, XsyovTs; w? xx) to xpxxTov s\'i\'y ouTco vófti/zov, /zv) xpyTTiP\'xamp;fü\'*\' TOv* quot;EAAtji/a;? £$)\' \'EAA^i/o;; Trokéftcp\' Spt amp;dut0? xTrijXÓsv ix toutuv oöv irmtuv opyi^oftévoic f\'SsJf toïc i^pópoig xtL Equidem nullam video causam idoneam cur cum Hartmano hanc de Liclia nai--
1
19
rationem, tanquain a falsario sublectam Thucydidi V, 50, Xenophonti abiudicemus. Esto, quod ait, Thucydidem eam rem narrare, quo appareat qua perseveren ti a El ei Sparta rorum restiterint, hic contra haec ita addi, quasi nova quaedam Eleorum adversus Spartanos iniuria praecedentibus addatur. Quid enim quaeso Xenophontern vetabat novam iniuriam vocare quae iniuria erat, eaque acerbissima simul et contumeliosissima, sive xv\'Spix yépovrx de Lichae aetate sive de honore (fieri enim potest ut homo nobilissimus fuerit senator) interpretari malumus? Nego autem verba xx) oü ftóvov — tam male esse composita, ut (quod
perhibet causae suae favens Hartman), nisi a Thucydide auxilium petere liceret, nemo ex bac narratione cognoscere posset, quid tandem fecerit Lichas quidque ei acciderit. Quod tamen fac aliquateuus verum esse, nonne idem valet de plurimis in His tor ia Graeca locis, quos, si aliorurn scriptorum auxilio destituti esseinus, nerno plene intelle-geret?^ Quo autem plura scriptor enumeravit quae Spar-tanorum iram excitarunt, eo facilius intellegitur et excu-satur luüus looi anacoluthon. Ceterum non diffiteor me malle, deleto verbo yipxsi, scribere: kx) ov [tóvov rxvr, x/j.x y.x) Alxx KxpxSovTos hts., nee reticebo in huius loci initio verba vtto Aspxu?Jcgt;x ab omni suspicione libera non esse, quoniam ex sequentibus apparet non respici tantum huius sed etiam Thibronis imperium. Cf. Breitenbach.
II, 20. txïitx y elmvtst; x?J.\'Ji?.oig virovlixi; èvoiyaxvto, \'taq XTTxyye/Jeiy tx /.£X^s\'tx AfpxuA/Sf sic; Axxsdxi\'fiovx, Tilt;r-(rxtpépvsi §£ stt) (3xlt;7i^èx. Usus scribendi postulare videtur: xTrxy/skêsiy — irpo s (Sxtrihéx.
II, 28. uc §\' yirêsTO \'o quot;Sypios on ov tsOv/ixiv \'o ©pxTu\'èxïo?,
20
TrtpieTrX\'JjfTÓy vi o\'ikI» hêev xx) evêcv, iïxrirsp vQquot; st^ov i^eXirTÜv [ó yiyepdiv\']. Daplici argmnento constare tnihi videtur ó yysftuv non esse Xenopliontis. Nam et apum regina, ut vel ratio docet, semper et ubique audit ^ viys^av (vide v. c. Oecon. quot;Vil, 32, 38) et absurde o yyepav dicitur hêsv not) höev irspiTrXyaQiivixi. Reddatur igitur suurn inepte hornuncioni qui adscripsit, aut, si quis genuinam putat, correcto genere inserantur post \'évQsv verba kx) xutoz skvkXoüto aut similia.
Cap. Ill, 2. A/OTTf/^? §£ [A x ?. x xpya-fiOAoyos xvyp. Est aliquis xpvlrT[j.o/.oyoi, aut non est, sed [j,x/.x xp-SiiriMKoyoc meurn quidem captum superat. Intellegerem (ix\'Kx zpya-po-xoyimg, sed xp-/,apoxoyiy.es non est antiquioris Graecitatis. Delendum videtur, errore repetitum, ni fallor, ex superiore sententia: «AA\' o Tïotsi\'Sxv w? pc. x A x gsv ■■psuHoizsva xxts^x-vult;t(v. In vicinia est palmaris me iudice Hartmani coniec-tura xp ov yxp rot s^uysv [kx) ouk i$xvij~\\ èu ra QaXx^u pro èv tü êxXxpcc, locum interpretantis de uxoris Agidis adultero, Alcibiade. Sed legatur apud ipsum pag. 327 dis-putatio aeque vera atque ingeniosa.
III, 4. èx Ss TOUTOU ÖuOVTSS kx) tols XTTOTpOTTXtOIS Kx) ToTg (TUTVipTl, kx) fti\'AiC ilxXXlspfaxVTSS, STTXUTXVTO. Kyy OVGy C Sf TtfC
amp;v(7ixq svtoi; ttsviï ^pspuv xxTxyopsiisiTic trpoc toue êcpópovs êm/scj^v kt£. Copulam ante póxig abesse malim, sed certius est, nisi Graeoos participia praesentis et praeteriti prorsus confundere statuimus, Xenopbontem dedisse Kyt-xirti? 5* rijg övtrlxg.
III, 7. tov 5\' sIttsIv ott oi ftsv quot;è\'/jTrou truvTSTxyftèvoi yipiwv xuro) s (par xv y s (iCp\' otrov Se? coni. Madvig) ottKx xc/.t-Ji-ftcóx, rü y e^Aw, xyxyóvTX iig tov tri\'Svipov ivi^sl^xi x iirov SCpVI TTOKs.CiQ (jLSV [axx^\'P^-, ttc/J.x 5ê |/CpV), TTCKkohg S\' oftsKlT-xous, iro/J.üug Vi Tre/.saeiq kx) x^ivxg kx) ttoxxx lipsTrx\'jx. Xsyeiv s\' xutov eCpvj OTi kx) txvtx otvKx tvxvt elvi hiróvoig xvQpuiroi
•Zl
kx) yijv — ipyxamp;vtxi. Posterius xvtov \'écpyi ipsum Xeno-phontem addidisse valde dubito.
III, 8. dyxyslv §\' êxèteuov y.cci ryv yuvxlxx y y.x?.gt;JTTy fi\'sv èkBysro xuróói eïvxi, Xv^xivsa-Qxi S\' sèixsi robg xCpixvoupévovs AxxtixifioviMv. Non facio cum Hartniano requirenti tuv xi/tóêi. Minitne enitn necessariutn est earn mulierculam fuisse omnium quae Aulone vivebant mulierum pulcherri-niam. Sufficiebat, ut arbitror, meretrici esse valde pul-chram, nullum enim ab honestis matronis, quamvis etiam formosioribus, iuvenibus Spartanis imminebat periculum.
III, 10. ifzs/J.ov S\' 01 a v /. ?, x ft i v r s g xvtov [j.\\v y.xtt\'^siv, Tohq §£ (juvaioÓTxg Truöifisvoi — xTrcirsitTrsiv TYfj txx\'ktx\'/iv. Hartniano aut articulus delendus videtur aut scribendum esse TUfATrsfycCpSsyTss. Quarurn mutatiunum haec violentissima est, ilia vitiat loci compositionem, quia alii hi sunt, alii de quibus supra dictum est êv rij iróxsi ou truveXxftfixvou xutov, quae ou Tvkkxij.fixvai\'j ènaXsuov significantia ephoros spectant. Quare, si mutatione opus Ibret, saltern scribi oporteret sftehhov §\' sxslvoi avK\'/.xftivrsg. Sed non admodum insolitus est hie participii Aoristi usus. Videatur v. c. in ipsis Hel-lenicis V, 4, 11 twv xypw/pxTuv [teyxXuv yiyvopévccv roïg TrpdiTOii; xv x (2 xlt;r i v.
Cap. IV, 1. Merx Sf txütx \'Hp\'Ji\'Sxg tic Xvpxxótriog, iv lt;lgt;c(-vlxy uv ftsTx vxvxhypou rivic, [jcaw] rprJipsis fyoivltrexg, Txg piev xxtxtvxtouaxq x/J.xg x/j.oQsv, tx? §£ [xx)~\\ xvtóü ttstt):/!-puiikvxc, Txg §£ xx) hi xxTxrrKsux^ofjJvxc. Bis librarii perpe-ram invexere copulam. Nam duo participia aw et unum ex altero pendent „ cum in Phoenicia degens vidissetquot; sive „in Phoenicia degens cum vidissetquot;, et ratio ususque (licet saepius alterum xx) librarii invexerint) postulant tx? pikv — txg Is — txc Sf xxi
IV, 4. xuToc S\' sfiouhjóy ê\\dwv Qïktxi êv AuA/\'S/, hóxmp b \'AyaftèfMuv, Sr\' sU Tpoixv sttXsi, sóvero. Ultimum vocabu-lum, pro quo praeterea expectes aoristum, genuinum esse dubito. Dubito etiam num verbo medio recte utaris de sacrificio expiatorio, quale fuit Agamemnonis. In fine paragraphi temere Hartman deleri iussit ttXsïsov in verbis \'o\'ffov s^vvxto tov ttpxtsu^xrog trxslsov, qualia leguntur per-multa apud optimos scriptores. Vide v. c. Hell. II, 2, 9 olt;tquq ssuvixto tt^elatoug aêpoivki; xvtüv.
IV, 9. In Lysandri verbis ad Agesilaum toSs ovv fioi sv. tov Konroü xapiaxi, ovrug xv xhxuvupxi xSwonuv Ttxpx
lt;to) iavt i/attosccv aai a, xtrctrsij.-jjiv tto! [te. male me habent verba èx toü Xoittov, nimis enim artificiosa mihi videtur haec Breitenbachii interpretatio: „Die Gunstbezeugungen, „auf welche Lysander Ansprucb machen konnte werden „wie ein nach der im vorliegenden Falie versagten Gunst „noch übriger Vorrath gedacht.quot; Nonne probabilius est Xenophontem scripsisse toü Xoittoü, posthac, et praepositionem reddendam esse magistellis genetivum scilicet interpretantibus?
In praegressis dubito num verba rous quot;Ss ye xv^ovroic s] jttvi strirrrxifjlyv xvtiti^xv xlexwoipyv xv iure tentaverit Hartman leni sane mutatione §\' «Vs. Nam pronomen per-sonale e praegresso satis commode intellegitur, et
iniuria vir doctus huiusmodi locis vocularurn yt usum denegat. Non tantum contra eum afferri potest locus III, 5, 10, quern iterurn temere tentavit, sed nubes exemplo-ruin cum e nostro turn ex aliis scriptoribus. Verum satis esto nunc praeterea afferre ex ipsis Hellenicis II, 3, 38 et III, 5, 10, 11- et 16. Valet eaformula: sed profecto, sed crede mihi. Imprimis luculentus est Aeschinis locus
23
e Ctesiphontea § 246, queai propterea tironum gratia ad-scribere non gravabor: y.ypuTTSTxi ng êv rü ósxrpcp on a-Tstpx-voürai xpsrij; svsieoc xvöpuTrm; Iv Ttf fily ó \'S è y s
vsccTspoi; txvt ISwv \'SiétpöxpTxi. tig s^ccks Trovyphi; axi Trop-
i/c/Scraa? ccf7ttsp KTitcriCpüv oi Si y£ x\'/J.oi TrsTTxiosvvTxi. rj.vxvrix ti: ■pycpktxfj.si/o: tüv kxacóv xx) quot;hixxiuv s7rxvsï.6uv olxx\'Ss ttxl-Ssvsi tov uióv ó quot;èé ys sIxotus ou ttxi\'Ssvstxi.
IV, 17. oi t£ xxxxotuiroi xx) ci tsktovw xx) oi x x ï-xe ïS xx) ol (TXVTOTÓfiOl xx) 01 %UypX$0l TTXVTSi; TTOtepilXX ottXx kxts-axsux^ov, ult;tt6 tjjv ttoXiv ovTug o\'Utrêxi TroXé^ou èpyxTTypiou elvxi. Quid intersit inter xxXxoTviroug et xxhxtxs me quidem latet, quare nescio an veram lectionem servaverit scriptor Agesilai, apud quem cap. I, 26 in gemino loco pro poste-riore vocabulo legitur vièvpeTc, quo Xenophon praeterea usus est in libelio xé/j) Trópuv IV, 6. Sed praeterea mendosa sunt verba ovra? o\'isiróxi, unde sequeretur fabros illos urbem irohépiov ipyxtTTvipiov esse revera existimasse. lam Hertleinium video, collato Agesilao I, 26, cuius auctor veram lectionem habuit ante oculos, perspexisse Xenophonti reddendum esse cvTcog g-\' xvygt; olsaQxi. Quae emendatio, quid-quid dicit Breitenbach, quantocius recipienda.
IV, 28. TrpÜTOv //.h tx~is tvoXso-i 7rxpgt;iyy£ite Txlq êv txU vycrois xx) Txlg £7riöxKxTTi^ioig Tpiypeii; iroisliróxi OTrótrxg ixxaTvi pouKoiTQ Twv ttóKsccv. Auribus grave est inutile addita-nientum twv ttoKsuv, quod relegetur in marginem.
Cap. V, 2. eirs) Si txutxg s\'ig ptïirog xvtwv irpo\'/iyxyov, lt;ruvi-ttxtxv xx) txg [tsyhïtxg TtoXei; Trphi x/./.■/!axs. Addere potu-erat et) TroXepcp, ut eadem de re dicitur IV, 2, 1 xx) Txg [AEyliTTxg Tróteig vvvsuTyxuixg stt) Trohéfty Trpog sxuTxg, sed nihil addens Herodotus quoque scripsit VI, 74, auvirTxg Toug \'ApxxSxg stt) ZirxpTy. Hinc quoque locutio cwtwxi KÓteitov\'
24
conflare bell urn. Dubiuni autem non est quin maxi-mae civitates loco nostro sint Athenae et Sparta, quas Androclides, ceterique qui a Persarum rege pretio corrupti erant, quamvis iam iuimicas ad apertum bellum excitare studebant, quod quo pacto fecerint deinde accurate a Xe-nophonte exponitur. Quam igitur obscuritatem in loco lucnlentissimo, quem perversissime interpretatur, deprehen-dat Hartman pag. SSé prorsus non assequor.
V, 15. y.x) tovto fjCsvTOi xpy sv sïSsvxi, crt y Axks^xi/aovIuv ttasovs^ix tto/.u eunoiToiKuTMTspa sar) vfiSTspus ysvo[/,svyg xpxyc. Male abundat me iudice ysvc^év/jc, nam si scriptor necessariam duxisset addere notionem pristinae, scrip-sisset certe ttkKoh ysvophyg vel Trpoyevoftév/ii; aut aliquid huiuscemodi. Aut fallor, aut Xenopbon dederat ri?? ü/zf-Tspxc £uiu.ivelt;jTepxQ ysvopévti? xpzyc, ut initius Athenien-sium imperium opponeret Lacedaemoniorum TrXeovs\'Zta., et simul Tbebanorutn legati sic dicendo captarent illorum benevolentiam. Quam facile autem post rijiCTMETEPAC propter sirnilliinos ductus elabi potuerit GTMENECTEPAC codit in oculos,
V, 19. tovto §\' ovv axCpég, on Trxpx to tó%og (Haliarti) s; ftaxv lykvsto\' xx) yxp rpÓTrxiov stt-jks Trpog Talg ttvXxi; tüv \'AXixpTiuv. Sic procul dubio corrigendum addita vocula, quae propter sequentes litteras TP a librariis neglectaest. Eo enim argumento scriptor utitur demonstrans prope moenia Haliarti pugnatum esse.
Simili de causa mox § 22 e verbis ax tovtov to psv 0!j-fixiuv Troï.ii tzeli!,0\'j cppóvvux post tovtov elapsa videtur parti-cnla xv, quae bis recte legitur in § 21.
Excidit etiam, ui fallor, parva vocula ob vicinorum ductuum similitudinern ex huius capitis § 3, ubi scriptam
£5
inaliin o\'i fycozïjg £[/,f3a.?JvT£s dg ryv Aoxpi\'Sx Tros./.XTr^aïix xp-j-AT AT éxx(3av, i. e. XfJutxT xvTshxftov, pro xpypxTA sKxfiov.
V, 22. Verba ovV i/^xxsro post cu Trpoa-ijyiv, et § 24 init. Tob? vsupou; post oti cök xv xttó^oIsv si in uno tantum codice desiderareutur, nemo, ut opinor, in textum admitteret. Sed etiam contra codices eiusmodi additamenta resecanda esse sentiri potest, non potest demonstrari.
Ex Hartmani copiis criticis in hoe libro primum laudo quae scripsit pag. 316 sq, de loco 1, 14, ubi ostendit depra-vatam esse scripturam Sf outr^g xvrijg (Mania) stüv ttxsov gt;j TsrrxpxKovTx et expectari ii/ xpxv outryg vel xplgxavig (quidni xpxovvvig^ er/i, sequente longo minore annorum numero. Numerorum correctio semper incertissima est, sed facillime, ut mihi quidem videtur, nota numeralis /z.\' corrumpi po-tuit ex u\' (=: /3\'), i. e. §t)s, quem nmnerum aptissimum esse negari nequit. Fieri igitur potest ut noster dederit: föyi Se x p xovv y g xvrijg stv nhelv vj Deinde cum eodem I, 16 suspecta habeo urbium nomina repetita e praegressis neque ei obnitar delenti I, 26 Jjv TrxpsiXvsQsi \'o Wsihixg, aut II, 12 inserenti [zèv ante i^sxpi, aut III, 3 transponenti o\'i w pro al, aut IV, 4 magistellis reddenti y-x) opytypsvog. Locos IV, 5 et IV, 6 et V, 5 iam emendates reperiet in Cobeti editionibus.
AD LIBRUM IV.
Cap. I, 3. Deleatur alterum ^Orvg sine causa repetitum. I, 6. Expectet quispiam tovtou pév (i. e. filio formoso) cpxn Tyv ö\'jyxTspx xurü \'én kxXKiovx. At saepe in talibus veteres
tam Graeci quam Latini voculas Ir/ et etiam omittunt, loquentes ut noto loco Horatius: O mat re pulchra filia pulchrior. Et Hellenicis cf. VI, 5, 46
I, 31. [tstx §£ touto üip^xto xéyov ó lt;bxpvii(3ix kx) yxp yjv Trpsa-pÓTspcc. Ex additis verbis kx) — TrpsTpurspo: liquido me iudice constat Xenophontem scripsisse vjp^s rov hiyou «prior locutus est Pharnabazusquot; non ypt-xro Koyou „ orsus est loqui^, quod recte habet supra § 5. Cf. Anab. I, 6, 6. Cyrop. quot;VI, 1, 6, al.
I, 39. Non temere Hartman haerere videtur in verbis c Se £; Tijs YlxpoiTrhxi; vlos (I. üoc^) xuroü KxXog in uv. Quae vocula nullam haberet difficultatem, si legeretur upxlot hi uv. Cf. Anab. II, 6, 28, et fieri sane potest ut xx/Js sit eius vocabuli glossema. Ferrem etiam ttxïs xx^og hi üv. Hoc certe manifestum, hi non esse librarii addi-tamentum.
Cap. II, 8. AxxsSxipoviwv ph MsvKv/.os. Mirabile nomen nusquam alibi repertum videtur. Num forte substituendum
MmVxc? ?
II, 19. kx) suamp;b; xvTnrxpyjyyeiXxv xttxvtxc § / u tjxsvx^sadxi ws sk juxzyv. Tam hic quam apud Thucydidem IV, 38, 4 Q i strxeux^ovTo c5s è? tt/.ol/v^) admodum mi hi suspectum est verbum quot;Bixvxeux^saQxi usurpatum contra constantem scri-bendi morein pro ttxpx(txsux^stDxi.
III, 10. Out os §\' xvroü (Agesilaum dicit) stt) rijj è[j,(3o^ o viXioi; //.yvosily; sSot-e (pxvyvxi, xx) yiyysKÓvi on yirTvii^svot slev AxxeSxipoviov [rij abesse nialim] vxupxxlx xx) o vxvxpxo? Yleitrxv\'SpO\'; TsQvxfy. hxèysTO xoCi op TpoTrcp $ vxiipt,xx\'x èyévsTO. sJvxi pc,£V yxp Trsp) Kvl\'Sov tov STriirXouv x\'/.\'/.y/.oi:, i\'xpvx/Sx^ov sf vxvxpxw \'óvrx tuv Txlq \'Poivivaxic sJvxi, Kóvccvx Ss to \'E/.-ï.yvixov exovt» tstxxöxi sftTrpotrllsv xvtoü. Pro altero sJvxi non
27
male ewtrrósv coniecisse videtur Hartman, licet remedii vio-lentia habeat quod deterreat, sed procul dubio perperam idem vir doctus pag. 346 sollicitavit in § 12 verba sanis-sima et ob interpretibus recte explicata: xutov sf (vel potius lt;rvftfiei!;avra.) role 7roXs(iion spfiohag ryj rpiypsi it foe. ryiu yijv itisciiTÖytrav, immemor rostra Graece dici \'éfijSohov, non hercle s^poXyv et etiam minus spfioXat;. Ad ift(3oXv cf. Thuc. II, 89, VII, 70. Aesch. Pers. 328.
Ill, 19. êvTXÜÓa Sy \'Ayycr/j.xoy xvSpsïov [J-ev s^svtiv smelv ctvx[a(pi(r(3yr/\\ta5\' ou /asvtoi eiXsró ys tx xvCpxXsgtxtx. Propter ea quae statim secuntur, ubi narratur Spartano-rum rex e duobus consiliis minus tutum secutus esse, praetulerit fortasse aliquis coniparativum xa-cpxXsvTspx, qui tamen non videtur necessarius.
Ill, 20. «AA\' êxv t\' xttisvxi % (Bouhoivro exsteus. Quod coniecit Hartman «AA\' xCpiévxt ne praeferrem quidem, si in codice repertum esset. ISam de hominibus nondum captis quod volgatur aliquanto est aptius.
III, 23. el Ss fxy sflajfatrxv xutoï? ol in rov crrpxroTrs\'SoD \'SsiTTvodvrsi;, skiv\'Suvsuo\'xv xv xttxvtsi; octtoKsitöxi. Hartmano aut [j-srxQj vel Ssittvouvtsc scribendum videtur aut, quod pi\'obabilius putat, aliud latere sub eo participio. Mihi pror-sus satisfacit quae vocula facillime ante AEIttvovvts? elabi potuit. Conferatur locus IV, 6, 7.
IV, 2. In verbis sxsTvoi V Eiixteluv ryv tsgt;.sutxlxv rrposi-
AafTS, otl TTAf/öt/? xv ccovto xxftslv sv ttfl xyopiji, cü 7 xtto-
xTslvxi redundant duo ultima, quae abesse malim, sed, quia nocent sententiae, multo magis suspecta mihi sunt quae uncinis significabo in his (§ 3): w? §\' hyitxvQy oh sipyTO oug st s i acttoz Tel v xi, (rtrxaxftsvoi tx fyepy sttxiov tov [Jisv nvx irvvsaTyxirx èv Kmty (sell, in foro), rov as
28
[j.sviv, Tov 5f] nvx èv OstxTpy, eun S\' ov xx) xp/Tyv y,xê^usvov. Nee fortasse genuina sunt verba au? sSei xttokts\'Ivxi, quae si abessent, verba praegressa significarent: signo dato iis quibus res mandata erat.
IV, 3. ó S\' \'Ay/jtikao: li isiKXa, !: xs Mxxsdovixv sic Qsttx-gt;Jxv xtplxsro. Numquam vidi \'Six^jJ-rrerj similiter usurpa-tum, ita ut non mirer Madvigium coniecisse citato cursu permensus, sed enim eodem modo apud poetas usnrpatum reperitur verbum synonymum quot;Six^si^aiv, nee fortasse male conicias scriptorem Agesilai, qui in ge-mino loco II, 2 habet s^xj^sitpxc, servasse genuinam leetio-nem, nisi quod \'Sixi/.styxs etiam praetulerim.
IV, 8. s7re) quot;de tu xvlipe xx) xxtx tuxyv xx) xxt stti^s-
ASIX\'J sysvévdviv (plj/,XK£ XXTX TX? TTUhXq rXVTXq SvdxTTSp TO TpÓ-
ttxiou suTVjxsv xTs. Si fors ita tulit, nulla opus erat Pasimelo et Alcatneni ad earn rem industria, quare potius credide-rim, cum voculae i5 et xx) perpetuo confundantur a libra-riis, genuinam lectionem esse i} xxtx tuxw $ xxr siripé-Xeixv, ut Xenophon, quem tam accurate rem minimi momenti nosse baud arbitror, earn in medio reliquerit. Idem iam Campio placuisse nunc animadverto, sed eum non persuasuisse Breitenbachio, quem vide an te magis quam me permovere possit ut tueamur volgatam. De universae narrationis difïieultatibus praeter diligentissimam Breitenbachii expositionem videatur Hartman pag. 352 sqq. Una fortasse earum sic expediri poterit, si in § 9 legemus:
■Q? (gt;£ TTOXh quot;hlSXÓVTWV TÜV TCIXÜV XTtI XhXyXWV TTXpXTXTTÓfiSVOt
o?Jyot exuTolq süo%xv eïvxi irtxvpuftx t sttowgxvto omtrOsv xx) TXtppOV olxv ïhuvxvto TT/JO XUTUV, £Cü? Sij oi (rvftftxxoi xvtoTi; ftoyÖ\'/iToiev. vHv if xx) OTTitróev xutüv èv t$ Xtpévi HoiutSjv Cpjhxxyi. Ita certe stantes inter vallum et fossam (cuius tamen
29
modi milites collocandi nullum possum afferre exemplum) ab utraque parte quodammodo tuti erant Lacedaemonii, imprimis, ut par erat, a tergo. Nam fossa, quam fecerant omv iöuvxvra, parum profunda fuisse videtur nec magno impedimento adorientibus Corinthiis ceterisque, unde fieri potuit (quod non sine causa miratur H.), ut in reliqua nai-ratione non respiciatur. Ceterum ex his molestiis quam citissime pedem retrahere malo, re permissa iugeniosioribus.
y, 4. TTsfATTst §\' \'KyyieiXxoi; ovk i\'/.xttov Six* Cpspavrxs trüp êv xu-pxi:. Usus scribendi suadet: avripx; ouk sKxttov liy.a. v.tX. In eWevsyxivTog, scil. si; rx xxpx, frustra haerere videtur Hartman.
V, 13. ii §\' sirixeipoTsv \'Sicimstv pcfiiuc xv xiróQvysïv ttsXtx-arxlg toïi; èhxcppotxtoi; toui; \'otrkkxg. Deleatur interpre-tarnentum. Sermonis quoque ratio, si ipse scriptor tale quid addidisset, commendaret oïnriv s?.x$potó.tois.
V, 16. x).ax cruv rol; syèpipois WotjJruTroi xx) fStmov ax) èirsarpsCpov (equites). Hartman pag. 355 „Quid sit cvv — „la-oftsTüJToi nemo scit. Vertunt quidem: non ultra lineam „hoplitarum, qui ex acie procurrerant, excurrerunt. Sed „neque quisquam illo sensu oi sxSpofioi dixit, et absurba „ilia videtur interpretatio. Quam enim lento gradu, ob-„secro, equo utendum est, ut ultra liueam peditum gra-„vibus armis instructurum non excurrat. In proelio vero „ridicula est equitum tarditas.quot; Satis pro imperio. Pri-muin velim reputes ipsum Xenophontem scribentem jcx-xws oi \'iwTreig èiréêivTo baud obscure vituperare istam equitum tarditatem, turn Laconum equitatum fuisse ilia aetata, ut fere semper, pessimum (qua de re videatur imprimis locus VI, 10 sq.), deinde ei demum aliquod in hac quaes-tione competere iudicium, qui probe cognitam liabeat loci
30
ubi banc cladein passi sunt Lacedaemonii iiaturam; facile enitri fieri potest ut aut soli asperitas aut alia ob-stacula, velut sentes arbustave, equites eosque pessimos celerius provehi vetuerit, tandem non satis nosse neque me neque Hartinanum hoplitarum Laconum, per totam Graeciam celebratorum, velocitatem, sed fortasse non esse neglegendos quot;êpó^svg ottXitx: in Graecorum certaminibus, nec minus saepe historicos usurpare de gravis armaturae mili-tibus verba Qsh, Tp£Xstv et; ut uno defungar exemplo,
de Charete, cui equites aderant et boplitae Phliasiorum, Xenophon sic scribit VII, 2, 22 trpoyfrxv ol twv igt;Xixa!m (1. lt;igt;gt;.£ix(tluvj htttjg kx) vre^or xx) to ith Trpurov rxx*®? yyovvro, sTrenx §\' hpoxx^ov rkxaq §\' oi fth \'iTTTrijg kxtx apxrog yXxuvov, ol §£ ttszot \'èóeov ug Suvxtov sv tx^si, oïg ax) 5 Xxpyg trmli\'sy Itt^xoKoxjÓsi.
•Pergit Hartman: „ Dein vocabula kx) xvöig non potest „praebere sententiam, quae hie necessario requiritur ite-„rum iterumque.quot; Hoe fortasse vere monuit, sed nonne Graece similiter ac Latine dici potest, nempe xvêig xx) xvöigl Apud Platonem certe in Pbilebo p. 24 C legitur: to Ss s\\(T xvö ig t s kx) xvó ig hug aexóévtx tóv ts ipaitavtx xx) tov iputa^svov ïjcxvüg Sf igvfiipüivoitvtx xTroCpyivsixv. Quod si ita est, boe certe volnus facili medicina curabitur scri-bendo: iroiovvTsg §f kx) xourxovTsg tx cy.aïx TOVTOig xuqi: xx) xvóig, xuto) ftsv xs) sxxttoug ts kx) [/.xhxkutspoi èyiyuovro, ol TroKe^toi ópxeuTspoi t£ kx) xs) TT\'Asiovg ol iyxt\'p^vtsg. „Ad „equites — ita pergit H. — referenda sunt vocabula „koiovvtsg kx) ttxtrxovtsg. Quid autem illi sttoIouv? Nempe „èèluKov. Sed nihildum de iis narratum est, quod participio „TrxtrxovTeg significetur.quot; Niuiirum a supervacaneis abstinere solet Xenophon; nam satis declarat totius loei contextus TtxirxovTsg de acceptis volneribus esse intellegenduin.
31
„Quod autem mihi gravissimum argumentum videtur, „quo quis suspicari possit lacunosum hunc loctun esse, „hoe est: navratum est in praecedentibus cum Iphicratis „peltastae in praetereuntes impetum facerent, Calliae ho-„ plitas baud proeul ab urbe restitisse. Quid autem ibi „egerunt? Nihil, quantum quidem e Xenophonte verbis „nobis relictis efficere possumus.quot; Ne lioc quidem argu-mento mihi persuasit vir acutus. Prorsus enim non video quid sumere nos vetet Calliae hoplitas non alio consilio ibi constitisse, quarn ut praesidio essent leviter armatis, qui repulsi ab hoste identidem ad illos se reciperent, nee rem per se satis manifestam cur Xenophon, qui praesertim in Historia Graeca idque saepe plus aequo brevitatis fuerit studiosus, diserte commemorare debuerit, satis causae esse perspicio.
Nullum ergo satis firmuui agnosco argumentum, quo freti banc narrationem mancam et lacunosam ad nos per-venisse statuamus. Nam quod ad neglectos hucusque mihi exSpofiov? attinet, scire pervelim quos locos praeter Thu-cydideum IV, 125 (Pollux enim III, 148 hue non pertinet) Hartman noverit, propter quos perhibere ei liceat falsam esse interpretum de loco Xenophontis sententiam, idque eo minus quod minime certum videtur apud Thucydidem alios quam hoplitas ea voce designari.
V, 19. to ijJvroi Aexxm iippoupouv ol A.cacs\'Sxif/Jvioi xa) clt; cru[/,[axxoi. o\\ (pwyóiïss Sf tüv Kopivöloiv cuhsti irefy nxpiivrss sx ZiKvavoi; ryv rijs (iópxg SutrTuxixv, xXXx irctpxirXkovTSQ, xx) svtsüQsv ópfiü/tsvoi, TtpxyiixTX rs xx) vxpslxov rols sv rq
xjtsi. Non habet quo referatur ivrsvósv, nec cum interpre-tibus intellegere oram maritimam non significatam leges sermonis nos patiuutur. Non tamen propterea delebo cum
32
Hartmano verba êvTsüêsv api^u^svoi (quae quis quaeso fuisset additurus?), sed conicio excidisse mentionem loei, quem praesertim praegressis verbis to ftsvroi Aéxawv —\' irvftftxxoi nullum alium fuisse suspicor quam Lechaeum. Correxerim igitur: xhXx TrxpxTr/Jovrsc eig Aexouov ^gt;, y.oCi ivrsïiösv opfiu-[j.svot vrpayfaxtix sixov rs xx) Trxpslxov tw? iv rep xvtsi.
VI, 3. Valde mihi abblanditur Hartmani opinio scholium esse censentis verba ~xvrx — sTrixovpyvcuo-i, in quo praeterea perabsurde verbum ü vrxvreiAsJv usurpatur de minis apertissimis.
VI, 4. oi sk tüv xypav \'Anxpvxvs? ïQuyov sis tx asy, ttxvjx §£ tx fiovxyputx x tt s xu pv ï s Trippa, 07rag [jm xxivy.ytxi. Le-gitur quidem IV, 5, 5 sU Sf ro quot;Hpxiov xxtè(p wy o v xxi xvSps/; kx) yuvxr/.sc xx) \'SoüP.oi xx) êteuöspoi xx) twv (3 o t xy-[axtmv tx irXeïaTX, sed ibi propter verba interposita facilem excusationem habet to xxtxqsvysiv aliquo dictum de brntis animalibus. Nee tamen propterea xTrexüpv™ de-pravatum esse praefracte contendere auserim cum Hartmano: notabo potius locum, paullo sane liberioris et negle-gentioris dictionis conquisiturus, si forte exstant, exempla. Sin vero nusquam exstare constiterit, facili mutatione possis conicere xttsXquot;PlXV — xttox^p^xi sTroiyrrxv, ut alibi Xenophon usurpat xvxxuplamp;iv pro xvxxupelv ttcisIv \').
VI, 7. xxts(31(3x(7Xv S\' «V to óixxxsc ro (tt^xtottsBov, xx\'nrsp Trep) \'hslirvov 7rxpxlt;rx£iix%óf/,£vov. Rectene an secus vir doctissimus neget xxTsfiifixzxv pro xxTxfiiftxaxi iiroiytrxv dici potuisse, mihi quidem non satis liquet, sed hoc video
1) Ad xKoxuf\'ty\'v sic usurpatum cf. Lys. XVI, 16. Potest etiam spuria esse sententia finalis, qua remota nulla est in verbo aTo^wpsiv offensio. Est autem satis otiosa.
33
verbum 7rxpixlt;ric£ux%elt;róxi cum praepositione rrsp) iungi non posse, nee magis usitatnm esse dicere Trsp) quot;Sslirvov vrxpz-lt;FKsvx%ó[tsvov, ut sit circa tempus quo coena paratur. Improbabiliter tarnen coniceres praepositionem deberi libra-riis, quippe qui ipsi Graece scribentes earn proeul dubio omissuri fuissent. Quid igitur? Aut fallor, aut Xenopbon dederat Trsp) \'Ssïttvov ov ^gt;, ut slvxi sive Trspi vel
x(tlt;pl Ti dicuntur, qui in aliqua re versantur, et corrector aut interpres supplevit irxpxrxsuxtypisvov.
TI, 13. 01 5\' \' axxio) trstroiijxsvxi t oi/Vsv êvófii^ov xutov (Agesilaum), oti irihiv ov^s^ixv trpovsixycpsi ours skovamp;xv outs xkovvxv, ièéovTÓ rs, el f/.y n xXKo, xwx tot out ov ys xpóvov xxtx/asïvxi xvtÓv, ££u? xv Tov crTTopyTov dixxwhvfy tolg \'Axfl;p-vxa-iv. Scabra oratio. Expectes: sIsovtó ts xutov — y.xra-y.slvcli, mg kts.
VII, 6. gt;jv §\' \'ots olxof^svuv tüv ttXs\'kttmv \'Apysiuv iig tMv Axkuv myv ouTug èyyvg ttu^üv TrporyjhQsv. Huic loco inspe-ratam lucem attulit Madvigii coniectura Zxpaviy.jv, scil. ad festum Dianae S.xpuvl\'Sog, cl. Pausan. II, 30, 7 et 32, 10.
VIII, 1. TTspiTr\'/Jovrsg xx) Txg vyaovg xx) ttpo g rxg èttiSx-XxTTihixg TTÓKsig. Iniuria Kpog delet Hartman pag. 359. Rec-tissime enim dicitur TrspnrXfiv irpóg, vide v. c. § 23 êv tü Trspï \'Axxixv Kx) \\k%XlOV KÓXTTU TrspnrKslv TTpOg TOV quot;ExSlZOV.
VIII, 6. xx) Toug [/.êv ■TrpociivTxg (recte Cobet pro lovTsg) xpf/,o(7Txg CpiXaig èüsxovTo, roug §\' xiróvTxg yotTST:k(MVovxo. Significantur, qui metu Cononis et Pbarnabazi abierant, et fortasse verius scriberetur xirehóóvTxg. Solent certe opponi inter se verba Trpotrtsvxi et xmkvxu Nihiiominus xTvévTxg ferendum existimo.
VIII, 15. Tiji nh Sij Tipiftx^cp xxouovTi ïtrxupüg VipsfKov o! tov \'AvTxXxiricu Xoyof TÓïg 5\' svxvTioig xiyoig txüt yv. Nihil
3
34
lucramur cum Cobeto rescribentes Xoyog aut cum aliis xóyoi, ex sequentibus enim apparet, quod iam observavit Breitenbacb, longe aliud expectari. „Die folgenden Worte „ o\'i re yxp — êQofioïivTo lassen vielmehr einen Gedanken „voraussetzen wie: den Gegner missfielen diese Vorschlage. „oder; sie erregten ihnen Schrecken (so Campe). Das „ iiberlieferte /.eyeis tcojt yv isfc also eher vielleicht aus „ cpiftoq hrxw vjv entstanden, wenn nicb etwa auch svxvtioi? „verdorben und nur to?? 5\' unversehrt erhalten ist, hinter „ dem etwas stand wie: (gefiel es) im Gegentheil gar nicht. „ Dann wiirde /.oyoi (nachher in /.óyoiq corrumpirt) als „spatere Erganzung anzusehen sein.quot; Equidem hoc videre mihi videor, locum prorsus sanari simplici hac correctione: to?? §\' ivxvTioii; §/\' ox^ov txvt yv. Cf. Thuc. I, 73, Ar. Eccl. 888. Locutione ox\'aov trxpéxi\'v cum aliis multis sae-pius usus est Xenophon.
VIII, 31. xteóóftevoi S\' oi AxxsSxifióvioi on % quot;Smxtvi ts tüv in roü Iïcvtcv ttstrpx/tévyi eivj sv Bu^xvr/cp utt \'AQyvxiuv. ux) Kx^x^óvx \'éxoviri kx) xl xXXxi ttoXsh; (pixou ovroi;
xuroJs (Atheniensibus) Qxpvxfixamp;u su f%a/£v, eyvaexv stti-[asMtsov eivxi. Temere Madvigium reponere evvoolev docet § 27.
VIII, 35. ax) sTrxvshöuv sis tx opvj svamp;pxv sTroiyrrxTO. Minus quidem nsitate dixit iTrxviXêav pro xvshóuv, quod reponi iubet Hartman, sed vid. Plat. Tim. 52 C et Hipp. Min. 363 C et Hesychium sttxvsXamp;sIv xvxffivxi. Cf. etiam verba èirxvxfixivsiv, livxvxTrXeiv, iivxvxiiXXew, quorum usus saepe vix diversus est ab usu verborum xvx(3xlvsiv, xuxKtelv, x\'jxri\'/j.sm.
VIII, 38. kx) 5 \'Avxamp;Piog yvouc ^ sïvxi b.iri^x (rurvipixq, ópüv err) Trohu T£ kx) vtsvov èxtstx^svov to ixuToü irTpxTsiifi», xx) voftiamp;v irpog ro xvxvtss ouk xv \'Suvxtróxi (rxtpüi; fioydyaxi
35
xütSj tovg trpos^auêórxg kt?.. Hartman p. 363 „quid sibi velit istud axipüg non video: sensu enim cassum est o-aupw? (Sovióijirxi.quot; At sensu cassum non est vaCpüc ovk ixv ^vvxirliki poyftyaxi, manifesto non posse opitulari, et sane hunc verborum ordinein praetulerim.
lam more meo breviter notabo, quae praeterea in hoe libro a Hartmano primo bene correcta reperiam. Cap. I, 2 quot;Otvv ccötü (pro truv txury,\') — Trotjcro:, quae
splendida est emendatio. I, 12 xx) [gt;ipsTs del.] iïsupo. II, 7 KXTecncsvx tr t o pro xxTSTy.suó. v (! y,. [III, 33 longe equidem praefero Breitenbachii et Madvigii emendationem, o\'i quot;Se post sirwtov delentium Hartmanianae, qua kx) post prius cl expungitur]. IV, 1 transposito xs), quod legitur post ^ix to, seribit: ópwvtst; §£ o\\ Koptvóui souituv xx) rijv xcipav Syovftèvyv xx) xs) xTrodvytrnovrxs Six to tüv 7roXs[*,iaiv syybg eïvxi. VII, 4 ere ie iv post èizfii/.Xeiv pro ff si ff sis (yofLttsi, pro quo vofAi^siv requirit rectius habet quam illud). VIII, 2 delet wg \'é/.sysv et VIII, 35 k») post x\'ifföóftsvog, sed post Cobetum, qui in editionibus suis ea verba omisit. VIII, 5 delet xM.x Trpoöiiftui; legitque deinde si pt,s?.tei (pro [tsXXoi) TroAiopKyê\'JirrsïSxi. VIII, 23 sxsTêsv stttx vxïic, rationibus tamen usus parum firmis. VIII, 32 «We ftyxiTi (pro sxsiv. Ubi si \'én necessarium, non minus necessarium vide-tur § 34 cuSèu sti sCpxaxv xütüv Sslffóxi. Cf. Cobeti ed. II. Tandem mentione digna quae annotavit ad III, 13. In aliis, quae legantur apud ipsum, mihi non persuasit, velut requiri tpuqijexi pro svtpv^uxi IV, 1, 30. Quippe praepositio manifesto pertinet ad tx pxvrrx, èlt;p\' iïv xocêi-fyuffiv oi Tlspffxi \'j.x/.xxac, quae Agesilao uTrsTtêstrxv oi óspx-TrovTsg. Imo si TpuCpijexi ibi legeretur, suspicarer hrpuCpijuxi. Sic quoque fallitur I, 27 (ubi proscribit verba KiffTsvirxvTss,
36
2t; kcu \'o \'ApixTog octrotttxï ètroxe^rrev xiitüi, recte
explicata a Breitenbacliio) contendens verbum tti^tsvsiv sic positum ne Graecum quidem esse. Vide v. c. IV, 4, 7, ubi ad ttrivtsvrs similiter cogitandum est uvtoTc.
AD LIBRUM V.
Caput I, 5. «arf utto \\pvlt;picr[txtoi; quot;a^vcttioi vhyipatreivtsi; vxïis 5roaa«? hts. Expectabam, quod iam Hertleinium video coniecisse, xtto tp\'/jcplvftxtoc, ut dicitur xtto aypsiou, xtto xsXsvt-pxtos, xtto trxpxyyèhamp;süii;, xtto tóü lt;7\\jyv.sifikvov, xq ixvtov yvuws, similia. Legitur quidem Arist. Lysistr. 270 uko ipyipou pix?, sed ibi recte Meinekius coniecisse videtur xm, quod receptum a Blaydesio.
Secuntur haece\'; xyriTr^poviri vxüi; rpiixxi^tv.x, y.xi xipovvrxi Evvofiov v xii x p xov eV\' xutxs. Valde suspectum habeo vxvxp-Xov, quia Atheniensium navibus arpxTviyoi praeficiebantur, non vxuxpxo\', qui sunt Lacedaemoniorum et Corinthiorum et fortasse aliorum, neque ullum novi Xenophontis aut alius scriptoris antiqui Attici, ubi similis reperiatur vocabuli abusus. Vide igitur ne interpretis sit scripseritque
Xenophon aut kx) xipovvrxi Evvopov sir xvrxg aut, si quid necessario addendum, kx) a\'ipovvTxi Euvopov xpxovrx stt\' xïitx?, ut ea vox falsutn interpretamentum vxvxpxov pepe-risse censeatur. Sed nullo opus esse additamento docet v. c. locus VII, 1, 45 stt) to ^svixov xxQiaTyaiv \'ASmv tov xvtoïi vlév.
I, 21. xx) kxtxIvsiv iJ.h oux six (TTpoyyvXov ttXoIov ovls hvfiaiveirQxi rxïs èxuTÜv vxutrlv. Hartman pag. 365 aut Accu-sativurn requirit, aut Dativum putat „contra Xenophontis
37
consuetudinemquot; pro Accusativo positum esse suspensum a verbo XvpxivsaQou, negans rxlq Ixutüv vxvtri esse posse instru-mentalem. „Nnllam enim navem aliam demergere posse, quin et ipsa aliquid damni accipiat.quot; Ego tarnen semper sic habui, longarum navium rostra tam firma fuisse, ut iis aliquis sine propriae navis damno alienum navigium demergere posset. Quare volgarem interpretationem hoe certe argumento impugnare nemo potest. Pluris fortasse momenti est, quod speciose vir doctissimus contendit verba tocïc ixuTÜv vuuuh ita addita languere. Ceterum verum non est verbum hvfialvsvêxi a Xenophonte iungi cum solo Accusativo. Inter legendnm mihi notavi locum ex Hellenicis II, 3, 26 s\'l ti? v}(x,av xütüv /.uy.xlvsTxi txvry t y, y.a.tcl-(ttxcrei et Hipparch. IV, 3 t» xslx tüv a-raê^xiv ï.ufzoilvstxi xx) txïi; au (pus (y iv ci7r?±xïs. Ergo nulla causa est cur de reponendo tx? vxüg cogitemus.
I, 33 extr. ®yjl3xïoi §\' slg txs vxovbxs eivsKQalv ■/ivxyy.xrfy-(7xv. Quod qua conditione fecerint cum iam exposuerit X., nescio an verba xurovi^oug xqsvtsc; rxt; hoicctixc (X. certe scripsisset homti\'sx?^) koksis ab interprete sint addita.
II, 1. f\'Ssffv xüroï;, og-oi iv tü tuv lt;tuf6[axxav tvs-ksivto y.x) Tolg TroXsjj-iots siiftevéfTspot viaxv gt;j ry Axxslxlftovi, toutoui; kokxitxi. Verissime monuit Hartman neque svsksivto neque iirexsivro esse huius loci, sed requiri quod significet „qui dubia fide fuerant.quot; Itaque suspiceris Xenophontem dedisse oltt ivru s i sks iv t o.
II, 5. ppaxo^svuv Ss [sc. tc!i u^xn tou ttoix^ou tou psovtos \'Six tij? Mxvnvslxi; xttoxuibkvroq u%o rliv AxKeSxi/^ovluv\'] tcöv
kxtu Trxlvóccv y.x) TrpÓStSoUlTMV TXC XVÜ1, TO fiSV TTpÜTOV ippyyVUTO to tsTxos, bttsitx Sè xx) êxXivsTO. oi §f xpóvov [ASV TIVX %ukx xvtiipaisov y.x) êfiy%xyüuTO ag vitttoi s ttupyog\' sirs) §\'
38
\'/ittüvto tov vsxtoi;, quot;helcxvtss l/,v\\ ttstovto!: tttf tou x u x ?. cf)
rsixous (recte Dindorf toü kvxxou cum optimo codice, deleto Tetxov;, corrigendum esse monuit) ttopiahutoi ysvoivto, üftohóyovv irspixipyivsiv. Aqua obstructi fluminis auctore Xe-nophonte vtrhp tüv inro tü rsixsi óspshluv ascenderat, itaque ruinam minitabatur toti muro, non parti tantum eius sive turri, quapropter vocabula a irvpyog i-eddantur magistello, quo facto e praegressis ad ttitttoi meute repeti potest to tslxos. Addidit fortasse aliquis veritus né lector ttitttoi ad tx Zvhx scilicet referret.
II, 13. In Cligenis Acanthii ad Spartanos oratione haec sic scripta exspectabam : oti pt,sv yup ramp;v sir) Qpdy.yc [zsyiirry ttcA/? quot;oxvvamp;oi; r; ttocvts^ iTrlcrronróe. ovtoi Trpürov
pcsv twv èxxttovuv ttóxsuv ttpowyxyovto ivtlv xs £$\'
sits vóftoii; roït; ccüroTi; xpijtróixi xx) (tv^tto^itsusiv, sttsitx §£ xx)
tüv flsl^óvuv ttpotrsxk^óv tlvxi;. sk §£ tovtou sttsxeipwxv Kx) txs rvig Mxxs\'Sovlxg Tïaksie sKsvamp;spovv xtt\' \'a^vvtov tou MaxslSóvav (3ci\'jt?Jccc. stts) §\' si(7\'jikovlt;txv x\'i kyyuixtx xutwv xxi èkar-rout; txxv Kamp;1 txi; Tróppu xx) pt.si^ou; sTropsvovro. Licet enim quae uncis inclusa inserui oppositorum vocabulorum ope facile intellegantur, dubito tarnen num Xenophon praesertim in concione, ubi cum reliquis scriptoribus legi-bus rhetoricis obtemperare assolet, illa omittere potuerit.
II, 13. tiftsli; §£ — (BouhóftsQx pt,sv toïc Trxrpioic xpijtróxi xx) x ij t ctv o gt;,ït x i sïvxi. lure Brei ten bacb Cobeti coniecturae xijto) troktg opposuit locum ex foedere Lacedaemoniorum cum Argivis apud Thuc, quot;V, 79, 1. Insuper, si quid mu-tandum esset, saltern xvto) %6ksic scribeudum fuerat. Loquitur enim orator non Acanthiorum tantum sed simul Apolloniatarum nomine.
II, 17. toutwv [m\\v xx0*.0uö0óvtmv x x ) t x sv tcf ylxs/yxlcp
39
XpvTsioi X£^PX oclnoic tySy opéyoi. Nihil insoliti haberet huiusmodi scriptura; xxtt) tx iv tw Tlxyyxiu XP^£\'X X£~i-pxq a,v yi^ öpsyoisv, ,3ed audacissima metaphora nianus tribuitur aurifodinis. Quls tarnen volgatae scripturae, cuius sententia loco est etiam accoimnodatior, viin afferre audeat?
ii, 25. (ttxirixtyvtuv §f twv amp;yifixictiv trote/txpxoüvtei; fth sruyxwv \'icftyvlxc T5 xx) Aaovnxriyc, \'SixQopm S\' cWfc xXXyXois xx) xpxvybc enxTspoi; tw-j \'sTxipiwv. Contendit Hartman p. 368 sic Graece dici non posse: „suae uterque factionis princeps erat.quot; Quod licet non tam praefracte negare audeam, fieri tarnen potest ut vere moneat. Si conieceris exxTspos rij i; sTxipix?, fideïLissorem afferre poteris Thu-cydidem II, 22, 3 ; yyovvTO xurccv sx Axpi^? naAu^Sv)? xx) \'ApiTTOvous xtto T ij $ (T T x (T s u c sxxTspos. Lenissi me autem, si opus, corrigi posset \'sxarspos sxxtspx.: tccv érxipiSiv, ut Latine certe recte dicas uterque u tri usque. (Caesar B. G. VII, 35, I cum uterque utrique esset exercitus in conspectu), veruntamen hucusque nullus rnihi succurrit ex Attico scriptore locus, ubi simile quid legitur. Quare sqsxtsov. In eadeni paragrapho haec secuntur; o ftsvtoi Asov-
Tixh\'/iq xkkwq t £(lspa.7rsusv xutov, x») £ tt s) e ] it u x 6 i u ö v ,
if.eys rxès. Verbum shoixsioïitröxi in vetere Graecitate nus-quam alibi mihi lectum est, et suspicor Xenophontem aut dedisse, quod usn tritissimnm, xx) ivs) iixsiaQy aut, si praepositionem adhibuit, Trpoaciixsidêy, quod compositum serioribus certe est usitatissimum.,
II, 28. ivre) S\' u/toxóyytrs txvtx (Phoebidas), vxpoppiijïxi fth xvtov sxh.swjsv (Leontiades Tbebanus), ciuTtsp vuvsirxsuxr-
ftévos %V si q TO X TT l £ V X l\' \'/jvlxx 5\' XV % XXipÓc, TTphi; (Tê
èyu, £(p^ o Af o vt i xè y $, xx) xï/tos (tci yyJiro/txi. Vocabula 5 A£OVTixlt;iyg si genuina sunt, quod valde dubito, Xeno-
40
phon ea melius posuisset post ly.b.suiev. Sed vel magis suspecta habeo verba otiosa t\\q ro ajrikvcu, cum praeser-tim noster verbum (rvtrxsux^etróxi iungere soleat cum et participlo, ut Cyrop. V, 3, 9 (ruverxsuxtrfisvog ag i^xyys-Kav ivropsusTa et § 36 on — lt;rutTxsvii%0iT0 ac iitflxXaiv elg ryv
xvt0ïi
II, 29. Alterum iig r/iv xnpÓTroXiv (post verbum Trxpisvxi\') raulto elegantius abesset, cum praesertim paullo post tertia vice legatur rijv xxpóirohiv.
II, 84. vïiv y Its) rx\'Se trstrpay.txi, cuoey v^Sic Si7 @gt;ij3xlous (pofisTirêxi. Additarn malim voculam hi, quae post oüSEN facile elabi potuit.
II, 38. Sidxtrxcov on ol \'OXuvóioi •/.XTSTTpaftijJuoi ryv f/,sl^a $uvx[mv M x ov i xg slev, y.x) ovy. xv/igowi jyv s\'/.xttcc kts. Coniecturam suam Mxxshovixg esse interpretis Hartman confirmare potuerat hoc argumento, quod si ipsius Xeno-phontis esset epexegema, daturus fuisset tvjv [tsi^u ovyx[zi-j, ryv MxneSovixt;. — Ad praegressam paragraphum idem vir doctus conqueritur atra nocte premi verba, qui bus post occupatam Cadmeam a Phoebida dicitur de Spartanis tw sig rijv quot;OXuv6oigt; (TTpxrixv ^vvxttsctts^Xov, xx) sy.Trs^outri Tsasutlxv pisv xpftotnyv, Tyv §\' slg rovg pcupiovg ^uvrx^iv xïito! te XTTXVTsg J-vvet;stts[attov y.Te. Supra enim § 20 sqq. nar-ratum esse quot;hi^xi TrspiTrsiv to slg roug [/,up!oug tgvvTxypix snxtrry/V ttoXiv: illius autem exercitus Acanthiorum rogatu Eudami-dam partem secum duxisse et impetrasse ab ephoris, ut Phoebidas ad se adduceret rovg uxo^sitto^svou; tüv sxurcc irpoiTTSTxy/Asvav (§ 24), quod hunc fecisse apparere ex § 25. Quos nullos alios esse posse quam roug (tuploug, detractis iis copiis, quas iam statim Eudamidas secum duxerit cett. Speciose licet haec disputet vir doctus, nec obscuritatis
41
crimen prorsus diluere possim, tarnen vehementer nego ray? ónoteiQóévTXi; ab Eudamida et adductos deinde a Phoe-bida esse posse omnes aut vel aliquam partem eorum qui restarent, si bis mille illos milites Eudamidae a decern milibus detraxeris. Quod non tantum apparet ex hac para-grapho, sed etiam partim ex ipsis Acanthiorum verbis § 23, qui, postquam iré^trsiv touc si: touc ftvpioug ^uvtxy^tx, exxtTTyv vixiv decretum est, in contione Spartae i\'Si\'Sxo-xov ug toöitx xahx ftev sivj tx ipyiplirftcitiz, ov ftevroi S uv »t a rxxv Trspxvêijv xi. (SsXnov ovv sQxcrxv Hvxi, aq txxi^tx xv\'ëpx i^ehêsTv apxovTX xx) duvxftiv sx. AxusSxi^ovoq rs, oay xv txxu è^é?.êoi, xx) ix tuv xXXav Tróteuv, partim, idque lucu-lentius, ex his: ó {zsvtci Ev\'Sxf^i\'Sxi; è^iuv fyoifiilSxv tov xhsXCpov rüv sCpopuv robq v7roXst7roix,évovg tuv exurcp Trpoars-txy[tsvccv dópoicrxvTX ftsTiévxi. Satis enitn clare narratur Eudamidas non esse totias exercitus, qui nondum mitti potuit, ducem, sed tantum bis mille militum, quos statim proficisci Acanthiorum rogatu Spartani iusserant 1). Hi tantum vere dici poterant 01 Trpoarsrx\'/f/.svoi, neque
igitur verba robq uToXsnroftsvoug tuv sxvtq Trpcamp;Tsrxyf/Jvcov aliter intellegere possum quam de parte horum MM militum qui, cum Eudamidas festinabundus proficisceretur, col-lecti nondum erant. Phoebidas autem, cui nihil aliud mandatum erat quam ut tovs üiroteicpdsvtx? tsv fratri adduceret, turn non vere imperatorem fuisse credi-derim, eoque minus miror silere Xenophontem id quod narrant seriores scriptores, Diodorus Plutarchus Nepos, imperium homiui ademptum esse. Quod si revera accidis-
Sic inlellego verba exivé(zttovlt;ri ot A. Elèzuièav y.a.l a-vv ccvtü — us qui non dicuntur omnes simul profecli esse.
42
set, non infra quot;V, 4, 4 Thespiensibus harmosta ab Agesilao relictus esse narraretur. Phoebidam cum militibus curae suae com missis in arce a se occnpata (§ 29) remansisse suspiceris, postquam (§ 35) rcl: Axxs\'Sxi^ovioic slo^s rvjy xy.po-ttc/jv cifftrep kxtstxyttto cpvhutteiv, nec perrexisse ad fratrem, qnod initio placuerat. Non enirn dicitur contrarium, nec video cui melius Spartani earn rem mandarent quam ei qui illic iam erat. De § 37 lectorem relego ad Breiten-bachium, qui recte verba cruvxTrcxrTshhiiv et irvvsxTréftTrsiv ita interpretari videtur ut significent Mpious xttogtsXXsiv et skirsfmreiv, et corrigere a.-xv-x: pro xttxvtsi;.
II, 39. y.x) vpog ftsv Ttjc ttgKiv (Olynthuin) /«v (Telentias) out\' ey.xev out exoTrrs, vo^cov, si n ■jrorjasis rovruv,
xv xvTcji TTxwa, yiyvecQxi xxt Trpoviovri xx) airiovrr ottots §\' ixvix%aipoli] xko rij lt;; tt óxsu tóts opêüg sxsiv xotttovtx tx \'Ssv\'hpx kxtxfuxkslv, s\'i tic ottiaösv S7rloi. Noil CSt xvx-
Xccpoly hie optativus frequentativus, ut videtur Hartmano, qui hoc usus argumento, quod Teleutias sernel tantum arbores caedere potuerit, verba xrro rij; ttó/sccs deleri iussit, sed in oratione obliqua etiam de re semel facta nullo alio mode scriptor uti poterat quam optativo. Fac vero omisisse Xenophontem verba xtto rijs ttoXwc, vel sic e praegressis eadem verba mente repetenda forent, nec contineri his potest, ut putavit vir doctus, sententia generalis. Neque \'ottóts tantum quo ties significat, sed hand raro ab ots nihil differt.
III, 1. Insigni vitio e libris editur: sttsi^ Ss xxTxCppovy-TiKÜg o\'i \'Ohuvöiot kxi sig to TrpoxGTeiov xx\'i £12 xutxi; Txq ttuXx? yjï-xuvov. Quis enim credat Olynthios clausas Apollo-niae portras intrasse? Haud dubie emendandum nx) Trpog xütxg txq truxxg yhxuvov, ut recte § 2 subsequitur: sag vrphg
43
xvro nxrehia^e tSiv \'Okvvöicüv to reïxo?. Cf. III, 2, 19, 22. Saepe utramque praepositionem a librariis confandi igno-rat nemo.
Ill, 6. xXXx TvmTsq sQsuyov ol psv stt) Zir/xpruhou, ol §\' stt\' \'AkxvÖov, ol §\' iig Attoï.ïmviocv, o\'i irhsiertoi S\' aig Wotsi-quot;Sxixv. Ex his apparet deinde scribendum esse: Jig S\' xXXoi a,a}:/i sCpevyov, oiitu y.x) ol ttoXsijlioi uKKo i uXhocs \'Siukovtsi; TrxfATThyösïg d.TSKT£ivxv xvdpuTTOug pro eo quod bis perperam editur ceA/o?. Quid inter utramque formulam intersit ratio docet, usus confirmat.
III, 7. gt;1 (/.iv yxp cpyy] ol-ïrp0viyt0v, ij 2s yvuff/i ïxcttsJ oOSsv yjttov /x-/i ti trdóy sj ottuq ti tovc troxsimoug. Absurde
y, yvópy dicitur 7ra(r%siv ti. Requiritur aut y.-ji ng ti ttciêift, aut w n irxfyc yj ottuc (Sax-iisic ti t. tt. Illud restituendum.
III, 13. kx) yxp tSi [jisv tt xt pi xvtoü \'Apziiïxpcji ^Sl/oi yiTXV 01 TTSp) TÏO^XVSpiOV xx) tót s tu v xxtsxykudotuv gt;j(rxv. Oppo-nitur tots tempori quo vivebat adluic Archidamus, Agesilai pater, itaque suo loco positum est, nee obtemperandum Hartmano requirenti di tüv tots —- y,7xv, quod milii loei sententiam plane pervertere videtur. Non enim Archidami aetate, sed nuperrime Phliuntem exules redierant. Cf. V, 2, 10.
III, 21. tovovtov yocp èy/.pxTsix yxPTpoc SixCpspsi hts. Miror virum acutissimum, qui recte pag. 372 ostendit horum verborum difficultatem, non simul animadvertisse facili correctione ei occurri posse, nempe scribendo: tovovtov yxp syzpxTsix lt; xxpxTsixg gt; yxvTpog SixOspsi. Proclivi enim errore librarii similia post similia omittere assolent. In addito evo\' ots idem sine causa idonea haerere mihi videtur.
III, 24. \'ivx pissig tüv sx Tijg w 6 \\su g s^loi. Minime rara aut inaudita prolepsis pro tüv b rjj ttoKsi, nee facile
niagistellus aut librarius expeditissimam sententiam 1\'vx sk rii? TroXsuiq f£;iot, quam substitui iubet Hartman, impeditiorem redditurus erat addendo articulo. Quare hac quidem in re assentiri ei nequeo, Non verius tentare mihi videtur in § 26 verba o\'i §\' t/.divTsc Trpévfisis xuTCKpxTopsi; scribendo aut 01 Sè Trpitrftsu; ixóóvrsg avTOxpxropsg aut akêcvrae; SI Trpsrrfistg avToxpxTopsg. Nempe in volgatis ot SI snbiectum est, referendum ad eos, quos in praegressis dixit Lacedae-monem de pace inittere iussos esse Olynthios, irpiirpsis autem xiiToy.pxTopeg appositio. Verte „qui cum Spartam legati plena cum potestate venissent.quot; Melioris frngis esse crediderim, quae deinde Hartman pag. 373 sqq. disputat de fine capitis Illti et IVti initio Xenoplionti abiudicandis, licet de his alioruin, qui in hoc opere magis versati sunt, iudicium expectare inalim. Hoe tantum noto, iniuria eum contendere (ad IV, 1) aut nihil aut paene nihil interesse inter xvsfislv et \'xvoeix iroisTv. Quid enim intercedat discri-minis ipse Xenophon clare significat loco Cyrop. VHI, 8, 27, qui non praeteriit Breitenbachii diligentiam. Spartani vero contra foederis sacramentum Cadmeam occupantes rectissime dici potuerunt xx) xcsfislq irsp) êsoii? xx) xvovtot Trsp) xvópu-noug fuisse. Gravius est argumentum contra loei authentiam, quod Xenophon supra II, 32 minus severe de isto Spartanorum facinore iudicare videtur. Verum haec quidem hactenus.
IV, 2. ~IIv Tig lt;tgt;v?.?Jlt;)xg og èypxpii/.ci.Tsvs reïg vrsp) \'Apxlxv TroXe pxpxo ig et mox HixTruêópsvog psv ryv irsp) quot;Apxixv ts rov k o Xs p xp xov vt x kx) lt;igt;ihnr7rov Tupxvvi\'êx. Hartman illic TroXsfAxpxoig, hic tov troxspixpxoüvtx spuria esse opi-natur. De posteriore loco facile assentior, quia etiam Phi-lippum eodem munere fuuctum esse novimus ex Plut.
45
Pelop. III. Priore vero, ubi fallitur putans toT? mp) \'Apxlxv solum Archiam significare posse, qui nsus a veteri Gvae-citate alienissimus est, baud sine dainno abesse potest me iudice muneris significatie, quapropter non sequar Dindorfiurn ante H., sed ob causain grammaticam, ftxpxoit; delentem, sed corrigam potius vroKs i^xp quod ipsum legisse videtur Plutarchus de genio Socr. IV scribens lt;Igt;üAA/Sa:? — tÓts toïc Trsp) tIv \'Apxixv tt o /.£-ft, x p x ov it i ypx^i^xTsvuv.
YV, \'6. Trpog tx? ttuXxc as §gt;; ff xypoü XTTiivrsg, yvlxx
01 xtto tüv ïpycov o\\p i x !t xt o t. Exeepta locutione Sf/A^ tyix, veteras Attici alibi constanter ab adiectivi usu abstinent. Hinc vide an Xeuophonti reddi oporteat ó\\Pix!txtx, se. XTTióvrs;.
IV, 4. kx) x») yvvxluxs ttxXxi inr ut xv ov ttsv o $ ck^eiv xÜTOÏt; Txt; tre^voTXTXi — tots £(py xtjeiv. Si recte habet utti-(TX\'JOtjfjCsvoi; pro Participio Aoristi, significat iam saepius Phyllidam earn rem pollicitum fuisse. An forte post ttoaAI elapsum est AEI?
IV, 13. ïjirxv §f rtvs: ci kx) utt\' \'Aóyjvxiüiv tüv xtto tmv opluv stripoyqyttxvtuv ê^£y,xx7r4/](7xv kx) ()i£lt;rccq-/itxv. Quia propter verba praegressa § 10 de nullis aliis Atheniensi-bus cogitari potest, verba tüv — êtri^ótja\'tivtuv fortasse sunt interpretis.
IV, 17. Ventus tto/J.ovc pih ovovg y.xTsxpyjftvKTSv — ttx^-
TTOXhX §£ OTTXX X$IXpTrX(TÖ£VTX è^STTSTSV f(? T\'/jV QxXXTTXV.
Dindorfii coniecturam s!; stt v sv c sv, cum huius verbi usu pugnare, recte osteudit Breitenbach, nee tarnen volgata sana esse videtur. Xenophon scripsit, ni fallor, ètjéaffsv.
IV. 22. oi §\' ikiretrtyyftsvoi t faxv tü ttp xy pc,x ti xx) cttrsmyoüvto us ovx xv -kots (o\\j \'h-jTrou coni. Hartman) ovtm
46
fiupbv $7 xv tic, ei ill\'s sir xv (scil. to Trpxyftx\'), iv rep aiTTSi xu
vttoxstpioui; xvtouc trxpslxcv, kx) txvtx ttxpx tcp ttpo^svc-j, ov
txxitt xv yupsöyiexv. Sic locus emendandus est, delete manifesto quod post ySsvxv in libris scriptis et editis legitur interpretamento, y.xtxxx^[5xvó^svov tov Hsipxix, cuius auctor vitioso arguitur sermone. Haud enim dubie grammatica pro praesentis participio requirebat futurum y,XTOiXyCp(ly\\(TÓ~ (tsvov. Etiam in sequentibus IV, 24 in paragraph! initio, ubi legitur xxxsTvoi pev xpióèvTSs /zy, 2 sv a-vvsiSevxi x(pel-6\'/\\lt;7xv, genuina esse verba ^/iSh (ruvsiSévxi dubito, quia aperte npiamp;svTs? ibi significat causa cognita. Ubicumque autem xplvsiv hoc iudiciali sensu usurpatur, ponitur absolute. Genuina si essent ilia verba, Xenophon dixisset, ni fallor, quot;Bi^xvrslt;; pyiSh crvvsiSl-vxi.
■ IV, 28. TfAc? 5\', fVf) xtto tov eupatx xttiuv b \'Ayyvl-y.amp;i: sliriixQsv o\'lxxSs, xttiuv $xsro (Alius eius Archidamus) ouls irpoashOuv. Hartman miratus cur ab Eurota discedere dicatur Agesilaus, coniecit (pug. 378) xtto tij? yspulxg. Dubito num Xenophon senatuin yspulxv (sive potius yepuixv\') dicturus fuisset, quam Demosthenes et Plutarchus et Pausa-nias forma Attica yspouaixv vocant. Nam apud Aristopha-nem, ubi vox Laconica reperitur, loquitur Spartanus. Melius cognitam si haberemus Lacedaemoniorum urbem, fortasse in vocabulis traditis non haereremus. Hoc certe constat prope Eurotam fuisse tov spópov, cum duobus gymnasiis, et tov n?.xtxv!(ttxv, de quibus cf. Pausan. Ill, 14, 6 et 17, 2, ubi non absonum est credere maiores quoque natu, non iuniores tantum, quotidie versatos esse. Quare satius arbi-tror non tangere omnium librorum scripturam. Ceterum observa paruin eleganter scriptorem tam brevi intervallo bis usurpasse idem participium xttiuv, ubi semel etaitti potuit.
47
IV, 39. tcZv ftev \'én kxtx/Ss^kotuv (^i, e. ouiru ccvxfisPyxó-rav\') tüv §\' xvx(3xivÓvtc-}v, èxsXxvvavuiv. Locum non difficilem, sibi non intellectum, H. pag. 379 ita refingit ut amplius intellegi nequeat.
IV, 41. Ss KXTéyvu o ^Ayyry\'tKxot; ort xe) per xpia-rov xx) oi ToXiiMoi sQxivovro xts. Copula exulare debet, nisi forte mavis suspicari post earn excidisse vocabula outtoti trpyxltspov.
IV, 46. o [/.svtoi zvuaoc it; xvtüv (^sc. Jjc tmv TrspioiyJ\'Sccv ttoxsuv} si? txc @-/ij3x: xTrsxupsi, èv TtxtTXic yxp tx~li; vroXsm quot;huvourrslxi XXÓérTXamp;XV, UtTTrsp SV @gt;! (oxi C- CCf7T£ xx) oi sv TXUTXig tx7s trixsai (piKoi twv Axxe\'Sxif/.ovlav poyöiixg sssovto. Thebis, in urbe turn libera, non amplius florebat opti-matium imperium, quapropter facile supplendum crederet quispiam mitep vpcuêsv sv @4/i(3xig. Cave tamen facias, nam sicubi ea notio ab ipso lectore suppleri potest. Graeci omittunt, velut III, 2, 2 AspxuXl\'Sx; —ifiouXsusro oiruc xu pcy èv ry (piKicf. xsipix^uv (ixpug sly Toig cruppt.ti.x01?^ uvrc sp © /-Ppuv, eius decessor. Ita V, 3, 8 [ast xxjtov (_\'KyytTiTriKihog) 5\' QsKTréftTToutri\') Skjttsp ftST \'AyyuiXxov sit; ryv \'Atrixv rpixxovtx quot;ztrxpnxtüv. Sic quoque Sophocles O. C. 1543 vjys^av / vQqv xu KsCpxtrftxi xxivog avTrsp lt;r (p u ttxtpi
IV, 52. oi piévToi amp;y(3xToi xtto rüv hilt;pav tx \'Sópxrx s^xiv-ti^ov, aWf xx) xttsÓxvsv \'AïMTTijTOg ï_ocxovTilt;rês)g SópxTi]\' i\'ptug
§£ XX) XTTO TOUT ou TGV A ö Cj) 0 U STpXTTyCÏXV 01 q\'/jfixlol\' cc ff T S
xvxftxvTsg oi \'ZxipÜTxi xx) twv \'iTTTrèuv Tivsg stcxiov Toug rsteu-rxloug tcou Gyfixlav vrxpsXxuvovTxg slg \'ryv ttoKiv. Primum ludi-magistro reddatur ridiculum additamentum xxovntrósig §a-pxTi, deinde pugna, quae est inter verba xtto tüv xóQuv et xtto toutov Toü ?Jcpov (de qua cf. Hartman), sic fortasse dirimi potest, ut pro TOTTOTTOT corrigatur TOTTCTA-TOT, opug §£ xx) xtto tov uctxtou xótyov stpxtrqaxv, i. e.
48
a colle quern ultimum Thebas euntes Thebani co n seende ra n t, quo fere tendunt quae verba secuntur: uftts —ttoKiv, unde factum ut Breitenbach verba corrupta recte sic interpretetur „der letzten unter einer Reihe von „Anhöhen, über welclie die Thebaner du Stadt zueilen.quot; Praeterea rnalim sir x (^pro ccttc\') tzvizfixvrsg o\'i \'Zmóïtxi, aut, si hi ipsi sunt qui erps-Jjxu tovc @y,(2xiovc, oJtt s p (= iCpquot; \'iv~) xyxpMTsc v.re. Cum autem verba o\'i @gt;j(3xïoi initio sententiae posita sine causa idonea repetita videantur, neque oiTsp / procul a /.óCpou remotum esse possit, vide ne Xenophon scripserit: opus ktto tov vcttxtou hóQov sTpxTryirxv,
oltt£p xvxfixvrsi; ol UmpTrxi xx) rav Ittttsuv tivsi; sttxiov rovq T£?^siiTxbug Twu @-/i3xlwv TTxpeXxxjvovTxq ds r/iV ttoKiv. Ita certe omnia clai-a sunt et expedita.
■ Ex coniecturis Hartmanianis hasce probo : I, 9 kx) delen-dum esse in verbis o\'t §£ kx) en appci^ovro, licet saepius similiter peccatum sit a librariis; I, 18 depravatum esse TrpoTrxpxa-xsvQs, pro quo nescio an probandum sit quod Cobet edidit TrpovTrxpxvxsuxZeeQs: in i-eliquis non haereo; I, 36 resecanda esse verba postrema Cppoupkv — Kopivóou; II, 1 spuria esse verba piii — ysvÉa-Qxi; II, 37 legendum esse x\'Sinsïv pro xSmüv, deleto TropsusvSxi; III, 4 ol 5\' ytiiohoudouv, y.x) f^x\'/.x ópxtréccg us (psvycvri oiccxcvtsz êmiïispxivov, trans-posito xx), quod volgo legitur post Spxtrsu?, et correcto 5/w-\'tkxvTsq. [Ill, 8 TrpoirsTTOv/iijAvx pro TrsTroiypivx, sed suffecerit TrsTrovtifjLsvx, quod edidit Cobet]; IV, 8 jrxpx vohs-
Itxpxav; IV, 25 addendum esse uv verbis kx) xpx y.xK\'AKrros ts kx) sv\'sok\'pcutxtos tuv falkuv; IV, 54 tv p 0 clotyv xtto-kxxovvtuv pro x vx kxxovvtuv; IV, 66 spuria esse verba svdx viv o TipóSsoc. De reliquis, quatenus non supra iam tetigi neqne dudum ab aliis sunt occupata, malim cohibere
49
sententiam, nisi quod V, 2, 7 Porsoni coniecturam, Hart-mano pag. 368 probat.am, optimo iure spretam esse iudico ab editoribus. KxQ\' ha stts^ttov aeque recte Graece dicitur atque singulos mittebant Latine, et quod opponitur xXha utxTx xccfuiv sKX7r-/iv prorsus idem valet quod xXhx kxto. tsttkfxs, ut rectissime observavit Breitenbach.
AD LIBRÜM VI.
I, 13. sirs) Sè rxÜT bIttovto c xvtoïi syu xTrsxpiviiftyi/ on Tx [asv xt-iiakstttx Ksysi, to Sf AxxsSxiftcvioig ovrxq CpiXov;
xTroa-TÏjvxi ttpic tou? ivxvTioui;, ityèh exovrxq syxxhsTv, tout, sCpv, xTropóv fioi (SoksJ shxi. In verbis sic scriptis inepte red-undare vocabula ab initio posita, iirs) 5), bene animad-vertit Hartman, sed calidius ea resecanda esse iudicavit. Quid enim quaeso improbabilius quam magistellum aut librarium sententiae facillimae et luculentissimae ea ascrip-sisse quae eandem redderent obscurissimam ? Quocirca aliud remedium quin excogitandum sit nullus dubito. Est autem in promptu emendare: stts) Tstxut sIttsv, touxi/t syw xttsxpivxpyv, oti xtL Notissimus est hie pronominis TOtrxïiTx usus, quo significat haec tantum. In ipsis sequen-tibus itpijxs pro xQijy.i, ut alia multa, ante Hartmanum in editione sua correxit Cobet, ibidem vero non erat cur H. verba ixv Si aoi fty quot;SoxSxtiv hxvüg (ioyêélv, ouy. xvéy^/joq xv liiy.xluc slys i v t$j ttxtplS/, % as tipta. xx) T\'j ttpxt t ei q tx xpxTifTX corrupta esse moneret, dudum enim certa menda certa medicina curavit Madvig reponendo: si ry TrxTpltii, %
4
o-f riftiji, xx) sru vrpxTro ic tx xpantrTa, quibus nihil facilius est ad intellegendum.
II, 15. Trph: xv\'Spx S? (ppóvifio? fiiv ovtm TTpcirviyóc sttiv u c otrx ts hxvóxvsiv — sTTixsipsJ ou fixhx xtpxftxpTxvsi. Qua aetate vivebat Xenophon, non aliter Athenienses dicebant quam
i*/ n At ft t
öl/ro? - 00 (7 q 0(7x xt6,
II, 17. xXa xtridvtx a u vti6 s(T ê x i xvtov bAXsuov my \'SiivxiTo xpiittx tx t£ sxvtov kx) tx tïj$ tto\'/.skic. Quam frequenter legitur Ttêirrêxi sv sive xxXac, tam singulare est quod hie habemus eo sensu usurpatum verbum compositum.
II, 27. Interstrepit procul dubio magistellus in his: a 5\' \'KpucpxTyi; sirs) ypl-XTO tcv irsp\'nrhov, xpix ,u£v tV/.f; xpx Ss TTxvd\' ocx fl? ï xu ft x X\' xv TTxpsvy.evxCsro- svêvc [aev yxp roc. psyxXx hrlx xutou kxtzXittsv [èc ag vxv(ix%\\xv TrXécovy kx) ■rciïg xkxtIois Si, kx) s\'i svQopov ttvsu^x sly, oXiyx è%pïjT0. Nam vel si non praccederent verba xftx — TrapsirKsux^sTO, Graecus lector cur vela maiora Iphicrates relinqueret intellexis,-set. Cf. I, 1, 13 et II, 1, 29.
II, 28. STTS) §\' STTlTTpS^pxc xv Kx) XyTlTTpupOVC KXTXtTTqirXl rxg rpf/ipsig xtto vyipslou xipisi xpihhxvóxi sig ytjv, psyx Sv) vikyryipiov tjv ro irputovs kx) vSap Ax/SsTv kt\'s. „ Turpis hie „ soloecismus est, scribit Hartman pag. 385, neque dubitari „potest, quia legendum sit: sirs) xQisivi deleto xv.quot; De soloecismo assentior, sed nescio an lenius eum tollere liceat corrigendo: iwf) S\' eTriarps\'pxc xv — xCpsiy xpiMxirQxi. Vitium gravissimum, quod H. deprehendit § 32 svpsro ottciis — xi/e7rilt;rTgt;i[iovxe shxi, dudum correxlt Cobet
in editione sua scribens Surre, quo sublato nihil reperio in eo loco, quem spurium habet H., quod Xenophonte, cuius prorsus spirat ingenium, indignum sit.
II, 39. Xenophon laudans Iphicratem, quod Callistratum
51
et Chabriam consiliarios sibi attribui iusserit, ita pergit
shs yxp Cppovl/tou; xvtovi; ^yovi/.svoi slvxi cniy,(3oóhouf Xxfislv sftovXsTO, (TÜippóv poi (an lt;rüCppóv t/ \'Soksï \'Sionrpx^xa\'öxi,
sir ivnirixovq vo^i^wv, ovtu ópocasui; [v/its icxTixppq.êi)//,üv ^Ts xxraftshüv lt;px iv s r óx i [v/ihsv, [Aiyot, (ppovovvroi; £$) sxutu tovtó pt,oi SoxsT xvèph? sïvxi. Locus perversa interpunctione et levi mendo nunc caliginosus facillime intellegetur, si mecum ita distinxeris et correxeris; sir xvrnrx^om; (scil. yyoupsvoi;, quod mente repetendum e praegressis), vopi^uv ovru öpxrsws pyts nxrxpptjiöu/AÜv [v/irs Kxrx^sXüv (pxvsTtrêxi pyèsv, i^syx Cppovovvro? sQquot; sxvra tovtó [mi \'Soxsï xv\'iïpls slvxi. i. e. existimans cum tanta fiducia, apparitu-r u ui esse se neque per ignaviam neque per neglegentiatn quidquam peccare, cett.
III, 11. vüv yoïiv, as ffTrou\'êxuxrs xvrovo^ouc rxg iriKsis ysvströxi, TTxtrxi irxï.iv, sirs) oi ©y^xlot, stt snslvoig
ysysvyjvrxi. Miror Hartmanum, qui crebro citare soleat Brei-tenbachii editionem, hic scribendum proponei-e pro dis, deleto rxq, cum hoc ipsum suaserit Breitenbach.
III, 14. «ra? Sè y.x\\ jSuyAc/pcf^\' xv wv svskx TrspisTooaars ijfixg x apöag syvujjlsv u/mv stti^sï^xi. „ Fortasse etiam propterea quod non conservastis nos (nobis pepercistis), lubenter vobis indicaverimus quae recte agnovimus, i. e. proba nostra consilia — x xpiurx sïvxi sympsv.quot; Verba tam perspicua quo iure oraculi instar esse dicit Hartman, in cuius coniectura w? opóüg syvurs eqnidetn non intellego quid sibi velit av svsxx, i. e. toótuv svskx on (cf. YI, 5, 34). Quod ipse volt, sic scribendum fuerat \'/. S. k. (3. xv cis Trspurcp-^ovrsg yftci? öpêüs syvurs stti\'SsT^xi.
IV, 4 init. rxürx §5 mrjirxs xx) xvxfixi xtto rij? öxhxr-r^c hrpxroTTsSsurxro sv Asuxrpois. Verba xtto rij: êxXxmjf
52
sapiunt magistellum, quod idem valet de vocabulis (alii on) xopsuoiTo quae excipiunt § 24 verba ttsZPi Sieiropsuêq (lason) tig ryv Boiarixv, iv iroK/.oiq tamp;v iroXeuv Trpórspov sCpös)? i? ciyysxQsii;, quae neminem fugiet quanto pul-chrius dicta sint omisso inutili additamento. Aliurn pan-num iam video Dindorfium resecuisse § 23 si xvayxx^oivTo [ÈwysvsaQxi tóv oLTrovov/jtvrxi; Sixfixxsróxi, ubi imposto-
rein prodit pessima graecitas, rec persuasit mihi Madvig solum sKysvsirSxi Xerophonti abiudicans, quoniam airovosTirSxi toü xyiv insolenter dicturn videtur, idque verbum absolute solet usurpari.
IV, 24. tovs 5\' av AuKsSxiftovious shtixvKsv Tason. Si non addendum, cogitandum saltern xpvQx vs^Trav.
IV, 28. i^syxg [juv yjv (lason) xx) quot;Six to — xx) Six to —
stl Ts (tsi^uv [x«}] Six to (TVfiftXXOU? TT0).gt;.0ilC tovc ,u,sv yly
sJvxt xütcó, nug Sè kx) sti (Soótevêxi ylyvsvóxt. Deleatur mo-lesta vocula xx), errore repetita e praegressis.
IV, 31. iiTro vsxvifxcov stttx TrpovshQóvTwv amp;g Sixtpspofisvuv ti xXKyXoig xttcitQxttstxi \\kx) y.xtxxótttstxi] lason. Deleatur varia lectio, nam alterum utrum verbum sufficit.
IV, 35. Dicitur de Alexandro Pheraeo xxxstrog i^h @st-TxXclq Txyog sy\'svsTO, xxï.s-xoc Sf amp;yfixioig xx) \'AQyvxioig tto\'/.s-fziog, aSiKog Ts Avjctt^ xx) kxtx yijv xx) xxtx Óx^xttxv. Quia nullus non pirata iniustus est, sequitur xSixos, si sanum sit, praegnanti sensu usurpatum hie significare omnis iustitiae contemptor. Expectabam potius xS ixuTXTog, sed aliud latere crediderim.
V, 3. MxvTii/ijg — wvijhdóu ts TrxvTsg xx) è^Cpl^ovTO pixv no K iv tw MxvtIvsixv ttoisIv xx) t£i%l^siv tyv tt a Ki v, Malim
[Aixv TTX\'/M TTOkiV TW MXVTIVSIXV TTOlsh xx) TStX^SlV,
abiectis duobus ultimis vocabulis.
53
V, 4. TréftTrouiTiv ouv \'Ay/iaiXxov irpsafisvryv Trpos roue Mav-rivèx? — ètts) §\' xtpixsto vpo? xutoui;, tov ftsv SiJ^av rüv Mtzvrivéuv oi ctpxovtie ovk viQsXov tuaK^m xutS). Aut resti-tuerim ex constant! usu, saepius oblitteratoj tov Sij/tov tov MtxvTivsuv, aut vocabula tüv MxvTivéuv relegaverim in marginem.
V, 6. ol Sè Trsp) tov Itxtittttov evpxTTOv èxv ts xxtx xcipxv Tviv ttéaiv kx) Toli TTXTpioi? vóftois xpfaóxi. Quia in codici-bus compendium tto tam tto^itcIx quam tróï.if (praeterea ttoXvi;, mXsfioc et ttoXs/aio;) significat, utrum horum scriben-dum sit ubique pendet a nostro iudicio. Quare dubium non est quin hie corrigendum sit èxv ts xxtx %cipxv tjji/ TTohiTsixv. In praegressis eadem § pro vuviiyov recte Cobet edidit svijyov, quod latuit Hartmanum pag. 389.
V, 9. \'Sya-xvtsg kx) xvx(3xXÓvtsc i tt ) tv) v xpftxpxtixv x-\'/r/xyov elf Tsyéxv. Non inepte Hartman coniecit sip\' xfixt-xv. Sin xppe,x/^x^av sanum est, scribatur saltem fV/ tiv\' xp[jixf/,x^xv, in carpentum quod forte ibi erat.
V, 18. iScov Ss lt;7 u Xhsy o ft è v ou s èn rij? tüv Mxvtivsuv TTOAfW? fV) tolg cpsul toïs VTTSp tijg ovpxq TOV sxutüv (TTpXTSV-fixroq, eyvu ê^xutsov slvxi t^v txxivtviv sy. toü xoï.ttcu. Locum non indigere puto addito tov? aut tivx?, quod invehi iubet Hartman, et in medio reliquisse Xen\'ophontem, paucine (hoe enim significaret tivsc) an multi tantum metum exci-tarint. Optime autem nihil addi, docent cum alii loci plurimi turn in vicinia § 25 et VII, 1, 39.
V, 26. o! y xvspyrav TrxfATrXyóeïs [\'Apicxdsi;]. Ultima vox reddatur interpret!, sollicito scilicet ne quis OIxtxs intelle-gendos esse putaret, quod absurdum.
V, 41. «AA\' shovTxi [Jih txütx. (verba sunt Prodis Phliasii ad Athenienses) 6eo) oi vxvtx opccvTeg — «/\' ts trupuxxoi xx\'
54
oi 7ro?JfM0i — y.x) xttxvts: te xx) (3xp(3xpor oü\'Sev) yxp
tout co v xftsxsg. Hartman post xpshsq inserit oülsv, ut toótmv sit neutrius generis: non male, sed nescio an potius ea vox exciderit post oölSsv) yxp. Eo enim loco positum et omnem demit loco ambiguitatem, siquidem ita demum apparet tovtccv esse neutrius generis, et facilius (post simile öuSfw) potuit elabi.
V, 49. MfT« txxjtx èfio\'j/.sóovto oi \'AóyivxToi, xx) tüv [/,ev xvtixsyóvtuv ow yvsixovto xkovovtss, è^vqhxvto 5« (soyiêslv ttxv-(1. Trxv^fjt,!, quam formam uniceprobandam esse tituli docent), xx) \'KpixpxTy atpxr^yov etï.ovTO. ave) SÈ tx hpx syèvsro xxi Trxp^yysiy.iv èv \'Axxciypstx quot;Ssmvomisltröxi, Tro\'/Jxui sQuuxv TrpoTspovi; xvtoïi \'KpixpxToug êl-ehêsTv. ix Sé tovtou yyslTO ftsv o \'KpixpdTij?, oi §\' yxoXovóovv. Incredibile est milites ante imperatorem reliquisse Athenas, id enim constant! usu in re militari significat èt-iévxi, et verum non esse arguunt ipsa sequentia. Qu\'antocius reponatur verbum simplex JAtóv, scil. sU tw \'AxxSypeixv. Ceterum ex omnibus quae hie de Iphicrate narrantur hand iniuria suspiceris, hunc Thebanls faventem aegre hanc expeditionem suscepisse et de industria segniter rem gessisse.
Animadversione digna mihi videntur quae civis meus scribit: de I, 8, ubi coniecit ohrêx ys wg, otxv tx-ysvytxi xts. pro w? ys [tyv, otxv; [In I, 21, ubi H. dubi-tabundus tentat óxpex pro xpx, obiter vide nonne praestet propter sensum iterativum sttc) opiiqev pro üpi^uv.\'] II, 7 delendum esse fV) t^v xdpxv; II, 15 legend um esse ipx-quot;Sioupyei pro êy.xivovpysi; II, 34 init. sJtx pro xuTÓg; III, 5 oiAoyvupovolpisv pro opoyvoi/tovoTsv; III, 10 èy.TrstpÓTspoi pro cjTropuTspoi (illud certe aut sufiovXÓTipot sententia postuiat); III, 12 juij tic \'avtoilxilixq; III, 13 oiïv delendum esse
55
cum libris quibusdam post on psv, et legendum esse oük CCpStTTX [U,x\'/.?.0v TTpXTrOlKTIV ■/l/J.Tv $ ilfrfv [ixpsvTx]-, V, 7 delendum esse ovx ante caixttovc, quod certe male tuetur Breitenbach; V, 45 delendum esse xkovuv. Alia, partim occupata ab aliis partim dubia legantur apud ipsum. In-iuria sollicitavit scripturam I, 5 roc ivxvTix ê/to) aTpxravo-psvuv, quod aeque recte dici potuit ac v. c. (TvvxuziSouvTsg svxvTta TÓÏg Atxxs\'Sxify.ovtoii; III, 5, 11, neque igitur indiget gravi mutatione TrpxTTÓvTuv. Pluygersii eoniecturam I, 15 iam ante eum refutavit Breitenbach vol. Ill, 2b4gt;.
AD LIBRUM VII.
Cap. I, 9. strenx §f utrtrsp u^éïq vxvtmcfi, ovtcos xv sy.slvoi (Lacedaemonii) kxtx yijv TrXelvToi kx\\ rxxityr xv i^s\'/Xoisv StrTs Trpoi; toutovs x v sixoi robs (ruplfixxoui; süêxpiréa-txtx irpotr-isvxi. Optime Hartman animadvertit in ultimo sententiae membro desiderari notionem kxtx yvv, quocirca legendum esse coniecit ciats trphs tovtoui; kxtx yviv xre. Cum tamen vix fieri potuerit, ut vocabula xoctx yijv sic corrumperentur, longe probabilius coniecisset Xenophontem scripsisse iWs Tpcg Tourou? TXVTy ely.oq t. it. s. Trpovisva.i. Nihilotninus nullus dubito quin iniuria cum H. deleremus voculam xv, quia baud obscure haec couclusio ab oratore opponitur con-clusioni, qua supra similem ratiocinationem de imperio maritimo Atheniensibus proprio finivit § 5 shog ovv kx) roue (ruftfixxous itsff1 vpt,Siv xv vSiittx tout ou tov icivS uvou fttTsxsiv. Quare scripserim: alars Trpo? rovTCv? xv siko? toui; tTvpe,pi,x%oui eüóxpeévTXTX -e^rxur^ Trpoaièvxt. Quo facto
56
verbum, ut oratoribus mos, verbo respondebit. Cauda vo-cabuli sudxpirétrTATA absorpsit adverbium. Melius, ut est in Gallorum proverbio, bono inimicum. Grati tarnen simus viro acuto, quod loei vitium indicavit.
I, 9. iyu ftèv ovv, utTTrsp rij fiouXy TrpopsfiouteuTizi, txvtx s\'lp\'/, x ó. ts xx) ffiif/,(popuTxrx •/jyovpixi xfiQoïv slvxi. Quia ro TrpoflouKsuftx omnes qui in comitiis aderant probe noverant, pennire orator (Procles Phliasius) in orationis fine, quasi novi quid afferens, cum auditoribus suis communicat con-spirare concionem suam cum senatus placito. Quapropter vix dubito quin Xenophon scripserit: èyw (tsv ovv, urirsp Tijj (SovXy TrpofisfiovtevTXi, xpitrTX ts kx) truftCpopuTXTX yiyoü^xi x^Cpdiv slvxi, pro qua sententia pugnat etiam particularum ts kx) collocatio.
I, 20. ttf §\' utTTspxicf. ol Q\'/ifixToi ts xx) o\'i xXXoi xutüv iï v [/. [/. x % o i \'êixtx^cipiSVOi — sQQsipov s\'i ti xpyirifiov ïjv sv tSi . TTfS/w. Intellegendos esse Arcades, Argivos et Elenses nemo monendns est, sed ofFensioni est additum tam xXXoi quam xütüv, idque praesertim hoe loco ubi nullam habet em-phasin, cum sollenni usu dici soleat o\'i QyjSxïoi xx) ol (riipi,-pxxoi, ol \'AóyivxToi xx) o\'i lt;ru/t/4X%oi, similia multa. Vix igitur dubito quin vocabula xvtüv (rvpc/j,xxoi sint interpretis. Cf. § 23 initio.
I, 22. (tsTx txutx iisvtoi o\'i QypxToi fisivxvTs? oü itoX/mq ■/l[j.spxg xTrijhóov o\'IkxSs, xx) o\'i ocXXoi S\' s xxv t o g oïxx\'S s. De-leatur alterum o\'lxxiïs et pro sxxsTog corrigatur sxxcttoi, quia non de singulis hominibus sed de singulis populis sermo fit.
I, 25. kx) iov Tspxvopx (FsJ.dvopx Dindorf) tov TosJpixpxov xttxptixtyv y £quot;/ s v y, [j, sv ov xttsktsivxv. Prior articulus melius aberit. Ceterum recte iam Dindorf transposuit tov quot;ztrxp-
57
TitxTyv TTohe/txpxM ysyevyfiévov xTrénTsivxv, quod Hartinani gratia, qui banc emendationem ignorare videtur, commemoro.
I, 28. XsyovTcov Vs \'Aöyvxiuv (isv, èg XPS®V auTCVi; l év x i slg amp;sTTX).lot,v Txvxvrix ©yfixioit;. Cobet deleto Uvxi post amp;^(3xtoit posuit lacunae signum. Et sane Graece dici posse Isvxi txvxvtlx tivi baud facile eredam. Si recte Cobet verbum delevit, non male suppleas trrpxrsusir 6xi ad exemplum loci VI, 1, 5.
I, 29. xtx) cvtoi us xiroxhyrovtsg xvtov tjJ? stt\' olxov sSou. Sic v. c. Cynop. VII, 2, 1 Ttjc evrquot; olxov oèoü et alibi, cum constanter dicatur xttotXiIv, xTroxapéiv, alia fV o\'lxov. Eupboniae causa rijg stt\' oIkov oèoü dixisse videntur. In praegressis verius Dindorf stt) o-tsvü rii? sSoü pro Jtt} cttsvóv, quam Hartman kxtx arevhv, coniecisse videtur, cl. VI, 4, 3; 27.
I, 31. oi §\' xXMt CpeuyovTss eirmrov, ttoXXo) /asv utïo ittttsmv, ttoM.o) §\' utrh tüv KsXtuv. Malim utto tuv \'iTnréuv.
I, 36. fV, Ss tout on sputuftsvog utto (sxtixsco^ o nskotrilxq t\'i (iouXono sxutcf ypxtpijvxi, sIttsv on MsTvyvioug t\' xuTOvófioug stvxi xtto Axxst) x i/zoviu v xrl. Similiter V, 1, 36 xutovó-[tovg os xiro tüv @yi(3xluv txs Boiuti }gt;xq ttoasig sTroiyvxv. Praeter bos duos locos nullum novi apud scriptorem veterem Atticum, ubi frequentissima vox xutovoiaos non pona-tur (ut eius ratio et origo postulare videntur) absolute, itaque valde dubito num utroque loco verba xtto Axxshxi-(tovluv et xtto tüv amp;yi(3x!av, quae ultro intelleguntur, ab ipso scriptore adiecta sint. Auget suspicionem quod legimus in Cyropaedia I, 1, 4 tx yovv sv Kvpuiry It; kx) vvv xutovo^x iivxi XsytTxi y. x \\ XsKuc Q xi xtt x)./.^Xav. Fieri potest ut fallar, sed operae pretiuin videtur diligentius in banc rem inquirere.
58
I, 46. kx) oto\'j; 5\' i^s(3xkov st) Xxkuvktimi, y- x) rolg roó-Twv xpypixTav expviTO. Quia hie particulis xx) — Sè non videtur esse locus, prius kx) abesse malim.
Cap. II, 6. cpwyy S\' xxxo ^ év uv kxtx toü tsIxou? roü
iig TO OL7TV èpSivTOS tüv $ftSpoQvhXXCilV, OCVX^Kf^TyiTOig elxov o\'l
avxfixvTsg ryv xnpóiroMv. Aptius videtur Participium prae-teriti è^x\\xi^svav. De situ arcis Phliuntis videatur Hart-man pag. 397 sq.
II, 9. ttxvtxi; §£ rob: ttxpivtxg tots ye tS) ovti x.?.x\'jTiy£\'auz tJxsv. Haec verba Richter Xenophonti abiudicavit, quod aliud sit y./.dsiv aliud Sxupusiv, et praecedant vei\'ba x,ax xxpy. quot;ëxKpuow^q. Quod verborurn discrimen si quis forte non urgendum esse putat, reputet velim verba TtxvTXi — Tout; ■KxpovTxg pugnare cum praegressis, ubi mulieres tantum lacrimare dicuntur.
II, 10. o\'i S\' /Vjrij? — twv lt;lgt;/.£ix(r!xv kx) iv TxuTy Tij s{t-fiohy sir) rj) $ix(3xlt;7si too ttotx^ov (Asopi) sttit\'iÖsvtki (Argivis ceterisque) avv toig irxpouTi tüv \'Aóqvxluv \'iTrvsüirr kx) y.pxrJj-(txvtsi; siroiytrxv tovs troxe^iom; to Ao/ttov Tij s $ pespxs stt) txs xxpcopsixg vttox^P^v, amrsp xtto (pitiou uxpirov toü sv tw trs\'hiy cpuXxTTopsvovs fivi KXTXTrxTyjTsixv. Quid quacso Phliasii pro-fecerant, si postridie eius diei hostes iterum in planitiem descendebant? Aut fallor, aut sciolus de suo adscripsit male sanum interpretamentum yjpcspxg.
II, 13. Sctts yxp tyv lt;rvvto[a,ov Trpog Tovg \'ns?./.^vsxg xQixsaöxi ■/! — Cpxpxyt slpys. Excidisse w post yxp iani Emiliurn Kurz in editione sua video monuisse.
II, 14. kx) xtroqvytrkoujl - twv nshtyvscov fixhx ttoxxo) kx)
xv\'Speg ay x. So I. Potest sane intellegi plurimi iique viri fortes, sed scribendi usus suadet: /tx\\x ttoXKo) kx) xy xö o) xv^psg sive xvcipsg (axXx ttoKKo) kx) xyxêot.
39
II, 18. ftSy Sf TrXVTXTTCiTlV ÓiTTOpOLIVTSe Xxpyrx \'SieTTpX^OiVTO (Phliasii) a-Qlcri Trxpxirèpxpixi ryv TroipuTroiATV/iv. sirs) §\' sv QXiovvti (1. fyksióvvrt) èy sv ovto, i\'sstiêyiirxv xütoü kt\'s. Recte intel-legi potest èysvovro, scil. Chares cum suis et o\'i TrxpxTrspTrd-ftdvoi utt\' xvtoü, neque igitur locus indiget Hartmani con-iectura syèvsro. In praegressis pro Kopi^ovrxc Madvig occupavit corrigere ko^ovtx?, quod necessarium.
II, 22. o\'i fth iTTiriji; xxtx xpxTos yhxuvov. Rarius sic dicitur pro xvx upxro:, quod iungi solet cutn verbis èxxvvsiv, Qelv, Qiiyeiv et quot;hiuxeiv. Legitur praeterea Hell. II, 1, 28 fiovdsh xxrik xpxTO? et Ages. II, 3, ubi in Hellenicis IV, 3, 6 nunc legitur ü? txx\'^tx. Duobus locis, ubi bodie recte editur xvx xpxroi;, Cyrop. IV, 2, 30 et Anab. I, 8, 1, pars codicuni babet kxtx npxTO?, quod valde vereor ut hoe sensu sit At ticurn.
Cap. Ill, 1. kx) xXxtpioi êv ra troxèfty % i s t s xsi xv. Exci-disse ovTs? putat Hartman. Qua correctione si opus sit, cum alii loci baud ita pauci similiter adiuvandi sint turn in ipsa Historia Graeca II, 3, 25, ubi similiter sine par-ticipio scriptum est oi §£ [SsXtuttoi xii xv ttitto) ^ixrehoJiv. Cf. Thuc. I, 34, VI, 89. Alexis Mein. Ill, 405, 6 et Philem. IV, 17, ne plura afferam. Similiter, quod rariuscule fit in sermone pedestri, Tuyxxvsiv sine participio usurpatum repe-ries Hell. IV, 3, 3; 8, 29, Thuc. I, 32; III, 43, alibi.
III, 7. voftiamp;vtst; tüv t£ TrspiQxvcic xvotrim xx) toiv Cpxvepai; TrpÓhihÓVTUV xx) rvpxwslv sttlxupovvtuv Ott\'o ttxvtuu xvóputtuv Dxvxtov xxTeyvutrdxi. Recte quidem Hartman, quod esequen-tibus apparet, intellexit oratorem tria bominum genera distinguere, sed iniuria propterea rescribi iussit twv ^gt; rupxvvéïv sirixsipovvTuv, nam articulum inseri vetat praegres-sum (pxvspüg, quod non minus haec verba spectat quam
60
vocabula rwi/ TpotiiïóvTuv, ut sequitur et ex ipsa verborum compositione (peccaretur enim contra legem rhetoricam, si praegressis Trspitpxvüg et tyxvspug non tertium sequeretur simile adverbium, velut axQüg) et e sequentibus verbis xx) [M\\v ttw? ovk xirpoCpxiritrTui; rvpxvvog yv. Si quid igitur mutandum foret, scribi oporteret xx) lt;1 tccv crxCpüs rupxv-velv sTnx^pouvTuv aut aliquid eiusmodi. Sed felicissime idem sanasse mihi videtur § 10, ubi corrigens tj [astspxg pro vpsTspxs (VJ/.fajc) verba ttoü — rvpxvvom utpote xvêu-Kotpopxv, transposuit post fictam obiectionem, cui respondendum erat, ahhx exuv yxds. Necessarium autein esse yif^erspxi luculenter docet sequens ttxXiv ytJev. Confu-sionis causa fuit, quod utrumque perperam adThebas referebatur, cum posterius spectaret Sicyonem.
Cap. IV, 33. Xpuftsvuv Sè roïg Upoïs xpyiftxcri tüv sv to\'ïg \'Apxxeiv xpxóvtuv kx) xtto tovtuv tovc sTrxpiroug Tpetyivruv, TrpÜTOi Mxvrtviji è^ytpiarxvro xpïjtrótxi rol? hpdïg xpyipxtri, kx) x\'jto) to yiyvopisvov fispog slg roitq ènxphoug èa rijg tti-/.£m g ay.TroplïxvTsg aTrsvs^xv TOÏg xpxou(riv. ol \'ês xp x^vrsg CprnxovTsg xuTohg hviAxivecOxi to \'Apy.xciixou xvsxxhovvTO slg robg [aupioug Toiig 7rpolt;7txtxg xutüv. Mantinenses cum pecunia sacra non uti decrevissent, earn snmmam, quae ipsorurn nomine debebatur Eparitis, e bonis publicis suis suppedi-tarunt miseruntque Arcadum praefectis. Quod facientes eo ipso his significabant se improbare impium istum sacrae pecuniae usum. Res igitur planissima, neque ulla est causa cur cum Hartmano existimemus Mantinenses suam illius pecuniae partem reddidisse Eleensibus itaque pro xpxouaiv substituendum esse \'HAf/c/tf. Imo id ne facere quidem poterant, opinor, quoniam non acceperant; quippe procul dubio auri sacri administratio et erogatio erat penes Ar-
61
caduin praefectos: xpaipévuv roït; hpclc xpfaxtri twv êv rol? \'Apmxiriv xpxóvTcov y.x) ixtto toutuv tovs sTraphouc Tpstyóvruv. Cf. § 34 o\'i twv ipxivTUV $ixKS%sipixÓTeg tx Upx xwijlxtx. Istam igitur suspicionem repudians, nescio tarnen an melius scri-batur: xx) xüto) to yiyvi^svov pspoi; eU tov: ènxpitouc ia tüv Tiji? 5ra\'Af«? sxtrophxvtsq xttstts^xv toIs apxovviv. o\'i §£ [xpxovtec\'] Cpxs-kcvtsc xütovs Xvpxlvsróxi to \'ApxxSixov xvs-xxhoüvto sU touc piuplov; Toltg trpcitxtxc xvtüv. — Similiter § 35 actum est de sententia, si legimus cum Hartmano:
cl Sf - sttsitxv to k01v0v twv *apxxüwv - slkslv tcïc amp;•/,(3x101$
[jlv, U\'jxt cuv cttXois dg tvjv \'Apxxdlxv, el ti êyxxKoïsv pro xxXolsv. Speciosius enim quam verias est quod dicit iam vocatos esse Thebanos. Agitur enim hic, ut apparet e verbis to koivov twv \'apkxsuv, de vocatione publica, cum in praegressis mentio facta sit de nuntiis privatim missis a praefectis, qui Thebanis ut novam in Peloponne-sum expeditionem susciperent persuaderent.
IV, 37. £ü£ §1 ttoXXo) o\'i dpypévoi ytrxv, Trohho) Sf xxtx Tiü tsixov? iy.TreTryjóyxórs:, ytrxv §\' ól kx) quot;Six twv ttdacóv xipsTvro\' hts. In sententia sic composita aegre fero omissum in primo membro voculam psv, quae recte additur v. c. VII, 5, 14 (ttèxirKwv w; tt xvt x psv slxog st-u slvxi tx tüv mxv-tivsuv (3olt;7k-/i pixtx, tt xvt x g S s Toitg xvópuTroug y.ts. et VII, 5, 18 i^ttvi pcèvog ftsv iv Axxamp;xlftovi — ^tt^^ivog S\' èv MxvTively y.te. VII, 2, 2 xtt ov t xvt wv pev tto/J.wv irspwUuv, XTTOGT XVTUV Sf TTXVTUV TWV ElhUTUV, V, 3, 22 \'l K x V 0 g pciv viv kwXvsiv —, ïaxvOg kts. et ita fere constanter. Eadem medicina, si nondum facta est, facienda VI, 28, ubi legatur yhöov psv — yhQov Sf xtJ. — Insu-per autem malim ttqXXo) Ss al xxtx toü tsixoug invrt-TrySyxoTeg.
62
Cap. V, 8. TrpÜTOv [asv yikp eyuys sttxivu xiitoïi (Epami-nondae) on to GTpxTÓireSov h tw ts\'ixsi tüv Tsyexrav ivror/i-trxTO, fVö\' ev xctyuteGTspq ts vjv vj el s^u êlt;r tp xr ottsès vsto xx) roTg koXs [tioic sv xèvhoTspq on TrpxTTOiTO (irpxTTOi Co bet). xx) Trxpxirxwx^eirOxi SÉ, s! tov s\'SsTto, èv ry ttó^si ovti svrnpd-rspov yv. tüv Squot; srépuv s^a (rrpxTiuo/Asvuv i^ijv opav, she n opóü? IvrpiXTTOv sure n viftxprxvov. Oppositorurn verborum ratio suadet, ni fallor, g-tpxt^otts\'S^suoizsvuv.
V, 23. 0 §£ to (TTpXTSV^x xvnttpcppov UGTTep Tpilipy Trpotr-■/jys kts. Proprie sane xvTiTrpcfipog de navibus usurpabatur, sed satis usitata metapliora significabat xvTiTrpóircoTrov, ut Hesychius explicat s. v. Cf. Eur. El. 846. Rhes. 136. Soph. Trach. 222. Quare suspectuni mihi videtur additamentuin, quod iam Morum expungere video voluisse. Si recta, eadem vocabula dainnanda in simili loco Lac. rep. c. VIII, extr.
V, 26. 5 §£ óso: o:jtcoz stror/icrsv coitts x^QoTspoi [jSsv Tpivrxiov ug vsviy.gt;jK0Tsc stjr/jryxvTO, Tovg 5\' laTx^svoug oulsTspoi êxü-Xvov, vsapouc §\' x^Cpórepoi (J.h iig vsvm^noTsg VTroa-xovlicui; a.TTsll\'iïorTXV, IX[ilt;pÓTepOI W? gt;1 TT\'/j f/, S v O l UTTOirTriivSoU? oitts-
hxfifixvov, vsviy.\'/ixèvxi Sè cpxtrxovtsi; sxxTspoi outs xapy outs ttoxsl outs xpxtf ousstspoi oü\'sh tthscv sx0vtsc stpxvytrxv y! 7rp)v
r/jv [txx\'/iv ysvss-öxi. Quoniam tropaei erectio et mortuorum receptio per indutias certa erant victoriae cladisque signa, multam vereor ne veteri Graeco hunc locum legenti verba bis lecta dg vevmyixoTsg et quod subsequitur ug vitt^plsvoi perinepte addita viderentur, nec punctual temporis dubito quin non Xenophonti debeantur sed magistellis, qui similiter cum alios locos turn Thucydidem I, 20, ubi in editione mea expungere non dubitavi, macularunt. Nunc video Cobetum quoqae in ed. II delere prius üg vsvik^kots?, ser-vato tameu posteriore et dig vjTTypsvoi, quae quo pacto, is
6-5
illud spuriuni est, retineri possint non video. Ceterum iis qui his similibusque delectantur oi) Cpkvü.
Superest ut in hoc quoque libro ex hnius scriptionis instituto breviter recenseam quae nova atque vera aut probabilia monuisse mihi videatur Hartman. Recte igitur vidit VII, 2, 3 post verba ov yxp ttu tote xCpéïTxirxv male abundare voculam x/.a ante auS\' èire) xtL, fortasse tamen earn non delendam censuisset, si novisset probabilem Madvigii suspicionem, ante earn intercidisse verba ovx orrus ocTrtsT/iVKv sive octtsKittov sive Animadversione
porro digna est coniectura III, 3 pro skutov legendum esse xütovi; (hoc enim velle videtur) post wpo\'SóvTX?; III, 7 icvplov? xipSis ovrxq pro itsv [nisi forte melius expungitur temere repetitum ex ipsis progressis, vix enim vere H. dicit iVai? aegre desiderari], et mox transponendum esse tw vofil^siv irpwrov (tev \'SUxix ttoisIv, sttsitx. Is [tm] üpxt; opêag ■yvütrsiróxi [IVquot;, 3 vxvtxii; pro toivuv, sed cum roivvv intellegi
potest (cf. Breitenbacli), turn pro nautis potius expectes memorari navigii rectorem vel dominum, quare valde dubito; IV, 20 pro xTohxlSiTv coniecit xksxQsIv, at longe probabilius est Madvigianum xttoxxiasiv]-, IV, 24 totcu-tovq vel toiovtoug xv^pxg xttsktomvtss. Facilius tamen ante ANAPA2 elabi potuit A, i. e. rpixKovrx; V, 11 vXsov süaiv pro fixxrfcOxi; IV, 32 xxpTipcv sV ^gt;. Alia quaedam sunt occupata, alia improbo, de aliis mihi non liquet.
64
AD ANABASIN.
II, 6, 13. onivst; S\' i? utto m as cos Tsrxyfxsuoi $ viro toïj iïsliróxi vj aXXyi tiv) xvxyxy xxtsxo^svoi Trxpslsv xvrcp, eCpifèp» Trsiöó^svoig sxpijTO. Pro (isïcrêxi requiro ttsvsvöxi.
II, 6, 24. ra Sè rüv (pl)MV ftóvos ccero eiüèvxi pfaTOV cv aCpó?.x)crx },xfj,(3aviiv. In his non iniuria haesisse videtur Hartman. Conieci [lóvcov Sisto slvxi pug-rov, ovrx (quia sunt) xQuhXKrix, hapfixvsiv.
IV, 7, 6. tovtou Sf (toü xwplou sc.) ocov irhsópov quot;Sxau ttItikti 21xXs tirouax ic lAsyxhxu;. Quia nullae non arbores ^ixXsi-ttoumv, expectes i^mpov vel \'itov quot;èixKsnrcvaxtc.
IV, 8, 23. kxvtsvQsv opftupisvoi shföovTO ryv Kcï.xllx. Haec verba, bic parum apte addita, interpolata videntur propter locos V, 1, 6 sqq. ec 17.
V, 4, 9. quot;AysTS 5gt;j, stpv ó BevoCpüv, [rl v/aZv quot;SsfascQs XPV\' ffxffóxi] \'êxv irvftftxx01 vpüv ysvófteSx, xx) t! QtiT) oïoi te EtrsaQs ypiAv ffupcTrpx^xi Trsp) rij? S/JSau; Prior quaestio, ad quam uihil Mossynoeci respondent, perinepta est, quia Xenophon in praegressis iam exposuit, quid illis Graecorum societas profutura esset. Verba igitur resecanda videntur.
V, 4, 13. ttxxtov cis \'qitvixv, s^trpoerêsv fih hóyxvv *z0v\' oiriaQsv Sf [xutoü toü lt;;uxou~\\ tr(pxiposi^é?. Dele emblema.
VI, 5, 16. \'opxTê Si} TtÓTspov xpsÏTTOV Uvxi stt) toïj? xvSpx? trpofix/.oyJvcug tx ottxx vj itstxpxhoitlivoui; ottitSsv i^fiSóv eiriivrx? Tohc TToXeiAiou? êsèiïöxi. lure haesit Hartman. Conieci
x] (t 6 xv £ t é xi.
VI, 5, 30. as (ty tsóappyxotss xvxttxuexivto. Loei ratio requirere videtur xvxpi.xxÉa\'xtvro. Cf. Hartman.
Iniuria volgo pro sanis habentur duo loci Hellenicorum, IV, 7, 4 et V, 1, 15, ubi contra verbi vim et naturain dictum est pro olpzi Ssïv.
Quod moneo imprimis propter Mendelsohnii in nitida Zosirni editione anno-tationes ad III, 15, \'2 et IV, 34, 3, ubi optime olim Bekker escidisse suspicatus est. Ex ipso Zosimo cf. I, 18, 2. 11, \'14, 2. 19, 3. 29, 1. IV, 6, 3, al.
|
Pag. 29 |
V. |
23 |
pro |
liveam lege lineum. | |
|
„ 29 |
JJ |
24 |
n |
instructurum „ |
instructorum, |
|
„ 41 |
J? |
17 |
n |
ducem „ |
dux. |
|
„ 63 |
H |
14 |
it |
progressis „ |
praegressis. |
|
„ 63 |
r |
22 |
n |
XTrey.roKÓvTEQ . „ |
xTrsy.TCvótsc;. |
isiliamp;giiiiiliPl