XENOPHONS

GEDENKWAARDIGHEDEN VAN SOCRATES

MET AANÏEEKENINGEN EN INLEIDING.

XENOPHONS

GEDENKWAARDIGHEDEN VAN SOCRATES

MET AANTEEKENINGEN EN INLEIDING

UITGEGEVEN DOOR

J. J. HARTMAN,

Lit. hum. Dr.

- E. J. BK ILL. 1888.

VOOREEDE.

Zie hier , Lezer! het gedeelte der Memorabilia, dat mij voorkomt door Xenophon zeiven geschreven te zijn. Het gemis van hetgeen ik heb weggelaten zal, dunkt mij, wel niemand betreuren; ook vrees ik niet, dat men er mij een zwaar verwijt van zal maken, dat in deze uitgave één zeker echt en ongedeerd stukje (I, 3, 8—14) niet te ^nden is. Het overblijvende, zooveel mogelijk, naar den inhoud te rangschikken achtte ik mijn plicht tegenover den schrijver, in wiens oogen de mensche-lijke volkomenheid voor een zeer belangrijk deel hierin bestaat, »dat men alles op zijn plaats zei.quot; En opdat de gebruiker dezer uitgave de schim van Xenophon niet zou ergeren door «lang te moeten zoeken naar hetgeen hij noodig hadquot;, heb ik, daar de aanduidingen van libri en capita moesten vervallen, boven iedere hoofd- en onderafdeeling een kort opschrift geplaatst. Hierdoor heb ik, naar ik meen, tevens het doel bereikt, om hen, die tegen het lezen mijner »Analecta Xenophonteaquot; opzien, in korteren tijd en op duidelijke wijze te doen zien, wat voor een boek naar mijne opvatting Xenophons «Gedenkwaardigheden van Socratesquot; oorspronkelijk geweest zijn. Toen ik dit werk van schiften en ordenen had volbracht, was ik zelf — de verklaring moet mij van het hart — getrotfen door het echt Xenophonteisch karakter, dat het boek thans vertoonde, en kwamen mij mijn beweeringen

1

2

nog heel wat ■waarschijnlijker voor dan vroeger. Maar.... ik wil geen rechter zijn in eigen zaak.

Bij het vaststellen van den tekst heb ik Dindorfs derde uitgave (Leipzig 1886) tot grondslag genomen. Waarin ik van Din-dorf ben afgeweken, vooral op gezag van Cobet en Schenckl, zal den kundigen lezer niet moeielijk vallen te zien. Van mijn eigen verbeteringen vindt men de gronden in mijn Analecta (p. 156 en vlg). Mijn vriend Dr. A. H. Garrer heeft mij mondeling verscheidene treffende opmerkingen medegedeeld, die mij aanleiding hebben gegeven tot het weglaten van sommige zinnen en het verbeteren van sommige plaatsen. Wat ik aan hem te danken heb zal weldra uit de »Mnemosynequot; blijken.

De belangstelling door van Herwerden in mijn «Analectaquot; betoond beschouw ik als de grootste belooning voor mijn arbeid. Daaraan dankt de geleerde wereld de onlangs verschenen »Sym-bolae in Xenophontis Historiam Graecamquot;, en ik zelf bovendien een rijke verzameling van voortreffelijke op- en aanmerkingen, die hij de goedheid heeft gehad mij schriftelijk mede te deelen. Daaronder zijn echter slechts twee verbeteringen op de Memorabilia, nl. I, 3, 6 (het weglaten van Sxtts) en III, 2, 2 (de betere plaatsing van het door mij ingevoegde r/i).

De welwillendheid, die ik van zoo geachte zijde naar aanleiding mijner eerste Xenophon-studien mocht ondervinden, geeft mij hoop op een vriendelijke ontvangst dezer voortzetting.

Leiden, Maart 1888.

INLEIDING.

IETS OVER HET LEVEN EN DE GESCHRIFTEN TAN XENOPHON.

Xenophons geboortejaar is ons nergens medegedeeld; het is echter niet moeielijk het bij benadering vast te stellen. Toen in den slag bij Cynaxa (401) Cyrus was gevallen, en de voornaamste veldheeren en onderbevelhebbers van zijn Grieksche hulptroepen door de trouweloosheid en het verraad van Tissa-phernes waren vermoord, nam Xenophon de leiding der zaken op zich. De wijze, waarop hij dat deed volgens zijn eigen beschrijving in de Anabasis (III, 1, 4 en vgl.), en de woorden,

door hem bij die gelegenheid gesproken, doen hem kennen als een nog zeer jong man, die zich ten volle bewust is van zijn geringe ervaring, en het verwijt vreest van te groote aanmatiging. Zoo zegt hij o. a. (§ 25), sprekende tot de onderbevelhebbers van Proxenus: «zoo gij de andere veldheeren en onderbe-bevelhebbers tot krachtige maatregelen wilt opwekken, benik bereid u te volgen; verlangt gij echter, dat ik mij op den voorgrond plaats, dan zal ik mij niet onttrekken wegens mijn jeugdigen leeftijd, maar meen ik oud genoeg te zijn om de gevaren, aan zulk een optreden verbonden, van mij te weren.quot; Zoo spreekt iemand, die nog lang den leeftijd niet bereikt heeft, dielt;f—

4

gewoonlijk voor het bevelhebberschap wordt gevorderd. Daar nuProxenus zelf, de man tot wiens onderbevelhebbers Xenophon zich hier richt, op ongeveer dertigjarigen leeftijd is vermoord, zal Xenophon wel niet ouder dan 25 jaren zijn geweest, toen hg zich aan het hoofd der troepen stelde. Volgens deze opvatting , is hij dus omstreeks 426 geboren. Hiermede stemt het geheele verdere verhaal der Anabasis uitmuntend overeen. De opperbevelhebber , dien wij uit de boeken III—VII van dat boeiend en bekoorlijk geschrift leeren kennen, is een jong man, die met jeugdig vuur en geestdrift handelt en spreekt. Hiermede rijmt ook voortreffelijk het vermoeden, dat zich aan iederen lezer als van zelf opdringt, dat met den persoon van Theopompus den Athener, die (II, 1, 12) door den Persischen gezant Phalinus als »jongmensehquot; wordt aangesproken, even als met dat andere «jongmenschquot;, over wiens schrander inzicht verhaald wordt II, 4,9, niemand anders wordt bedoeld dan Xenophon zelf. De argumenten, die tegen deze tijdsbepaling plegen te worden ingebracht, berusten óf op een onvertrouwbaar bericht, öf op onnauwkeurige interpretatie. (Zie verder Analecta Xenophontea, c. I).

Gedurende zijn jongelingsjaren vóór zijn vertrek naar Azië —^v heeft Xenophon veel verkeerd met Socrates. Dat hij van den omgang met dezen onvergelijkelijken wijze een machtigen indruk heeft ontvangen, heeft hij getoond door de liefdevolle toewijding, waarmede hij zijn beeld heeft getracht te teekenen en z jn nagedachtenis van velerlei verdenking te zuiveren, door de verdediging van verscheidene denkbeelden van practisch-wijsgeerigen aard, die wij ook uit Plato als lievelingsdenkbeelden van Socrates kennen, maar in het bijzonder door ééne plaats uit de Cyropaedie, waarin ons op aangrijpende wijze de macht beschreven wordt, die Socrates over jeugdige gemoederen bezat. Daar lezen wij namelijk

5

het volgende (III, 1, 38): «toen de jonge Cyrus met zijn kameraad, dien hij in vele jaren niet had ontmoet, Tigranes den zoon van den Armenischen koning , aan tafel zat, vroeg hij hem: zeg mij Tigranes, waar is die wijze man, die met ons op jaoht pleegde te gaan, en tegen wien gij zoo hoog opzaagt? Tigranes antwoordde: mijn vader heeft hem laten dooden. Wat had hij dan misdaan? vroeg Cyrus weer. Mijn vader zei — antwoordde T. — dat hij mij bedierf. En toch, Cyrus! zoo voortrefPelijk was die man, dat hij, toen zijn stervensuur daar was, mij riep en zeide: Tigranes! wees niet boos op uw vader, omdat hij mij laat ter dood brengen: hij doet dat niet uit boosaardigheid maar uit onkunde , én voor misslagen uit onkunde bedreven is iemand niet aansprakelijk. Wat een voortreffelijk man! riep toen Cyrus uit. Hierop sprak de Armenische koning: Cyrus! als iemand een overspeler bij zijn vrouw betrapt, slaat hij hem dood, niet omdat hij meent, dat zijn vrouw door den omgang met hem onverstandiger zal worden, maar daarom beschouwt hij hem als zijn vijand, omdat hij den wettigen echtgenoot van de genegenheid zijner vrouw berooft. Zoo was ik ook afgunstig op dien man, omdat mijn zoon hom meer vereerde danmij^:'. Er kan geen twijfel bestaan of met dozen wijzen Armeniër wordt Socrates bedoeld en de aangehaalde plaats beschrijft ons niet alleen op voortreffelijke wijze den sterken indruk dien Socrates op do harten der Atheensche jongelingen maakte, maar doet ons ook de eigenlijke reden kennen, waarom Socrates door vele zijner tijdgenooten gehaat werd, waarom hij is aangeklaagd en veroordeeld. Onwille-kourig roept die plaats in onze gedachte een zeer merkwaardige passage uit Plato. Er bestaat een allergeestigste dialoog van Plato, de Menon, waarin ten bewijze dat een mensch bij zijn geboorte herinneringen uit een vroeger leven medebrengt, een slaaf ten tooneele wordt gevoerd, en van dezen wordt aangetoond dat hij, hoewel hij nooit mathesis geleerd heeft, toch zeer goed

weet, wat het dubbel is van een vierkant, zoo men hem maar goed ondervraagt. Die dialoog nu draagt den titel Menon, en deze Menon, de meester van dien slaaf, is dezelfde Thessaliër , dien wij uit de Anabasis kennen en die daar (II, 6, 21 en vlg.) beschreven wordt als een ware staalkaart van alle denkbare men-schelijke boosaardigheid. Vraagt men, wat de reden mag zijn dat Plato dezen mensch de eer bewijst hem tot titelheld van een zijner dialogen te maken, dan antwoorden wij: zeker niet vriendschap voor den persoon, ook niet het verlangen om hem tegen Xenophons beschuldigingen in bescherming te nemen, maar de behoefte aan een intelligent en ontwikkeld man, met wien het mogelijk is kalm en bezadigd een redetwist te houden, en daarvoor neemt hij bij voorkeur een buitenlander. Tegenover hem stelt hij een Athener, dien het hooren der sophisten alle kalmte van ziel, alle bezinning heeft doen verliezen. En die man is zelf geen sophist of leerling-sophist, integendeel al wat maar eenigs-zins naar sophistiek gelijkt, ja de geheele philosophie — want sophist en philosooph is voor hom één — verfoeit en verafschuwt hij in den grond van zijn hart. Het is Anytus, wien in de wereldhistorie de treurige rol is ten deel gevallen van Socrates' aanklager te zijn. Hetgeen hij spreekt, of liever raast, geeft ons , vooral als wij aan de woorden van den Armenischen koning bij Xeno-phon denken, en weten dat ook Anytus' zoon zich tot Socrates aangetrokken gevoelde (Pseudo-Xenoph. Apologia § 29 eh vlg.), duidelijk te verstaan, wat eigenlijk de werkelijk historische grond van Socrates' beschuldiging en veroordeeling is geweest. Vgl. verder het meesterlijk opstel over Anytus van Cobet. Novae Lectiones p. 670 en vlg.

Overigens zou men geheel verkeerd doen met te meenen dat wij in de Memorabilia van Xenophon den geheelen Socrates vinden. Gelijk met allen , met wie hij gesprekken aanknoopte , zoo heeft Socrates ook met Xenophon alleen over die onderwerpen

gehandeld, die Toor den vriend en leerling belangrijk waren. En die onderwerpen zijn vrij laag bij den grond, ze zijn van louter practischen aard. Den historischen Socrates bjj Xenophon te willen ontdekken, dat laten wij aan de geschiedschrijvers over, die niet houden van «groote mannenquot;, en die alles en ieder naar hun plat burgerlijken maatstaf meten willen. Want Socrates moet een groot man geweest zijn: Xenophons nuchtere raadgever zou nooit het voorwerp der hartstochtelijke bewondering van den terecht goddelijk genoemden Plato hebben kunnen zijn : Plato zou geen lust gevoeld hebben hem te vereeuwigen of zijn verheerlijkt beeld te schilderen. Wat Socrates leer geweest is — zoo er al van een Socratische leer sprake kan zijn — zal waarschijnlijk ons steeds onbekend blijven, onbekender, zoomogelijk, dan het syateem der Platonische philosophie; maar zonder eeni-gen twijfel kunnen wij verklaren: de ware Socrates wordt veel beter uit Plato dan uit Xenophon gekend.

Men heeft opgemerkt, dat terwijl èn Plato èn Xenophon zoovele namen noemen van leerlingen van Socrates, Xenophons naam bij Plato nooit, Platoos naam bij Xenophon slechts ééns, in 't voorbijgaan, voorkomt, en niet zonder reden heeft men dit wederkeerig verzwijgen voor opzettelijk gehouden. De overleve-ring van het bestaan van vijandschap tusschen Plato en Xenophon berust op goeden grond. Wie b. v. het Symposium van Xenophon met dat van Plato vergelijkt, ziet gemakkelijk dat Plato in zijn geschrift een vrij scherpe kritiek richt op het gelijknamige van Xenophon, en ook overigens is het niet moeielijk in Platoos dialogen menige plaats aan te wijzen, waar Xenophon bespot of bestreden wordt. Het kan ons niet verwonderen, dat Plato zich heeft geergerd aan de weinig verheven voorstelling, door Xenophon in zijn Memorabilia en elders van den bewonderden meester en zijn leer gegeven. Slechts wachte men zich voor de nieuw-modische overdrijving om in Platoos Dialogen niets

dan strijdschriften te willen zien. (Teichmüller, Literarische Fehden).

Twee vragen zijn het, waarover Xenophon waarschijnlijk ook met Socrates hoofdzakelijk heeft gehandeld, de vragen, die hem zijn geheele leven hebben bezig gehouden: »hoe bestuurt men een staatquot;, en «hoe regeert men over vrije menschen.quot; quot;Want Xeno-phons ziel is steeds vervuld geweest van de tweeledige begeerte, om bevel te voeren, en om een modelstaat te stichten.

Ten einde van het een en het ander practische ervaring op te doen, ook wel in de hoop aldus het veelbegeerde gezag te erlangen , en zeker om de geldelijke middelen te verwerven, be-noodigd voor het bereiken van zijn zielewensch, begaf zich dan Xenophon als reisgenoot (niet als onderbevelhebber of soldaat An. Ill ,1,4) van zijn gastvriend den Boeotiër Proxenus naar Cyrus, den broeder van den Persischen koning , toen satraap te Sardes. Deze Cyrus, va,n soortgelijke begeerten als Xenophon vervuld, maar zijn verlangen naar iets veel grooters uitstrekkende , wilde tegen zijn' broeder te velde trekken om dezen van den troon te stooten , en het meer en meer ontaardend Persische rijk te hervormen en er de oude tucht en strengheid van zijn' voorvader Cyrus te herstellen. Aan dien veldtocht nam Xenophon deel. En toen Cyrus, gelijk wij boven zeiden , bij Cynaxa was gevallen en de voornaamste veldheeren door list en verraad uit den weg waren geruimd, kozen de soldaten onder hun nieuwe veldheeren ook Xenophon. Deze heeft zich dat vertrouwen ten volle waardig gemaakt; aan zijn beleid en inzicht toch dankten de Grieksche troepen hvm redding uit de grootste gevaren, die hen zoowel van den kant des Persischen konings bedreigden als van woeste barbaren, door wier bergachtig, ongebaand land zij hun weg moesten nemen. Xenophon heeft zich door zijn uitstekende leiding niet alleen toen boven zijn ambtgenooten onderscheiden, maar zich voor allo tijden een eereplaafs oader de

9

legeraanvoerders verworven, en getoond een uitstekenden aanleg te bezitten voor de kunst, die hem zijn geheele leven door zooveel belangstelling heeft ingeboezemd, de kunst om over vrije raenschen te heersehen, de kunst om te regeeren door overreding.

Toen Xenophon eindelijk zijn troepen gered had uit de handen der vijanden en ze veilig had geleid naar de Zwarte Zee, wachtten hem nieuwe bezwaren. Nu de band, die tot hiertoe allen verbonden had, het gemeenschappelijk gevaar, was losgemaakt , ontstond onder veldheeren en troepen oneenigheid en verzet tegen Xenophons leiding. Vooral had hij ontevredenheid gewekt door zijn ontijdig plan om aan de Zwarte Zee een modelstaat te stichten , welk plan door den waarzegger Sila-nus, die voor Xenophon de offers had geraadpleegd, aan do soldaten was verklapt. (Zie het vermakelijk verhaal An. V. 6 van § 15 af aan). Sedert dien tijd had Xenophon al zijn overredingsgave noodig om zijn troepen in bodwang te houden — wat hem lang niet altijd gelukte — en het verloren vertrouwen te herwinnen.

Ten laatste na veel verdrietelijkheden en tegenspoeden aan den Bosporus aangekomen, hield een nieuwe zorg zijn gedachten bezig. Was hij ook al uit begeerte naar ondervinding en sympathie voor den wijsgeer-vorst Cyrus naar Azië overgestoken , evenmin als aan Proxenus zal hem de hoop op geldelijk voordeel vreemd zijn geweest. Begeerte naar winst is bij alle Grieken een sterk in 't oog vallende eigenschap: van Achilles af tot Kapodis-trias tóe heeft geen Griek ooit onverschilligheid voor aardsche goederen gehuicheld, en wij hebben hen lief om de oprechtheid, waarmede zij voor die algemeen menschelijke zwakheid uitkomen. Doch in die hoop was Xenophon jammerlijk bedrogen: niet alleen had hij niets verdiend, maar ter wille zijner soldaten zijn eigen schatkist uitgeput, zoodat hij zelfs zijn paard had moeten ver-koopen. Daar stond hij nu, in de onmiddellijke nabijheid van

10

Griekenland , aan het hoofd eener beproefde en geharde keurbende : was het wonder, dat hij peinsde over de mogelijkheid om met zyn leger in dienst te treden van een of anderen oorlogvoerenden staat of vorst.... tegen billijke vergoeding ? Met het verhaal zijner pogingen om dit doel te bereiken is bijna het ge-heele zevende boek der Anabasis gevuld. Na allerlei teleurstellingen verhuurde hij zich en de zijnen aan den Spartaanschen bevelhebber Thibro , die juist in Azie was aangekomen om den koning van Perzie en zijn satrapen te bestrijden (a. 399). Ook onder ïhibro's opvolgers Dercylidas en Agesilaus heeft hij gediend , totdat de laatste, Xenophons hoogvereerde vriend en begunstiger, naar Griekenland werd teruggeroepen om de troepen zijner vaderstad aan te voeren in den krijg tegen de verbondene Argiven, Thebanen en Atheners (a. 394). Ook dezen oorlog, den zoogenaamd Corinthischen, heeft Xenophon, althans gedeeltelijk , onder Agesilaus' opperbevel medegemaakt, en in den slag bij Coronea tegen zijn eigen vaderstad Athene gevochten.

— Naar zijn vaderstad kon Xenophon niet terugkeeren, daar hij verbannen was, volgens sommigen omdat hij den vijand der Atheners Cyrus in den strijd had bijgestaan, volgens anderen wegens zijn Spartaansehe gezindheid. De werkelijke of voorgewende grond dier verbanning zal wel nooit met zekerheid worden aangewezen , maar wij moeten ons een oogenblik met de vraag bezighouden: is Xenophon eerst na den slag bij Coronea veroordeeld (394), of onmiddelijk nadat hij zijn troepen aan Thibro had overgegeven (399) ? En dan komt het ons hoogstwaarschijnlijk voor dat dezelfde democratie, die Socraïes vermoordde , ook onder zijn vrienden, die in verdenking stonden van onvoldoend democratische gezindheid, onder allerlei voorwendsels opruiming heeft gehouden (vgl. het verhaal van de aan Thibro gezonden Atheensche hulptroepen Hell, III, 1 , 4). Wat

11

meer is: Xenophon geeft met zooveel woorden het jaar 399 als het jaar zijner veroordeeling aan. Sprekende over den tijd, toen over de overgave van het leger aan Thibro nog werd onderhandeld (An. VII, 2, 57) zegt hij: «het was duidelijk, dat Xenophon plan had naar huis terug te keeren, want de verbanning was nog niet over hem uitgesproken.quot; Wordt deze uitdrukking niet een dwaasheid, als Xenophon eerst vijf jaren later veroordeeld is? De zinsnede, waaruit men, zooals ze daar nu ligt, moet opmaken dat die veroordeeling eerst in 394 is uitgesproken (An. V, 3 , 7), ziet er verdacht uit.

Met den vrede van Antalcidas (385) uit den krijgsdienst ontslagen werd Xenophon door Agesilans voor zijn verdiensten rijkelijk beloond, en beloond op een wijze, die het meest met de vurigste wenschen van zijn hart overeenstemde: met een landgoed. Dat landgoed lag in de nabijheid van Scillus in Elis , dus niet ver van Olympia. Daar kon Xenophon nu rustig zijn dagen slijten, zich wijden aan stille overdenkingen en herinneringen , on wat het voornaamste was, daar eindelijk kon hij zijn ideaal verwezenlijken: een modelstaat stichten! Hoe hij dat heeft gedaan, hoe hij daar heeft geregeerd over gewillige onderzaten , door overreding en belooning, door goede voorbeelden en wijze lessen veel meer dan door strengheid en vrees, dat heeft hij beschreven in een van de aardigste prosa-geschriften die tot ons zijn gekomen, den Oeconomicus. Want hoewel in dat werkje ons het meest bekoort en aantrekt de smakelijke beschrijving van de genoegens van landbouw en buitenleven, voor den schrijver was het hoofddoel te laten zien welk een voortreffelijk koninkrijkje hij had gesticht en ingericht naar zijn eigen ervaring , in overeenstemming met zijne door Socrates onderzochte theorien. De Xenophon , dien wij daar onder het pseudonym Ischomachus ontmoeten, is een kundig landbouwer en wijngaardenier, een liefhebber van jagen en paardrijden , in één woord een volmaakt

12

buitenman, maar meer dan dat alles is hij een ideaal koning_r verwezenlijkt hij op kleine schaal den wensch, dien Plato aan Socrates in den vorm eener wanhopige verzuchting in den mond legt: naan de menschelijke ellende zal geen einde komen, tenzij de wijsgeeren koningen, of de koningen wijsgeeren worden.quot;

Geruimen tijd heeft Xenophon in rust en vrede op zijn landgoed geleefd, totdat de vijanden der Spartanen, gesteund en aangevoerd door de Thebanen, meester werden in de Peloponnesus. Toen moest hij uit Scillus wijken, dat in handen der Eleërs viel (ongeveer in 't jaar 370, althans na den slag bij Leuctra). Zijn verdere levensjaren heeft hij hoofdzakelijk te Corinthe gesleten. Het verbanningsvonnis, te Athene oyer hem uitgesproken, is weer opgeheven : wanneer en door wien is onbekend; zeker onwaar is wat Diogenes Laertius verhaalt, dat Xenophon door den welbekenden Eubulus verbannen is en ook teruggeroepen. En bepaald kluchtig moet genoemd worden de inval van latere geleerden, dat Eubulus door deze terugroeping zijn dankbaarheid aan Xenophon wilde bewijzen voor de nuttige wenken gegeven in zijn boekje »over de inkomsten van den Atheenschen staat.quot; Waarlijk de geslepen, ondervindingrijke staatsman Eubulus had de goedgemeende maar uiterst naieve oeconomische lessen van Xenophon niet van noode; en bovendien is genoemd boekje door Xenophon eerst in zijn laatste levensjaren geschreven. [Zie over de onjuiste mededeelingen en onmogelijke vermoedens aangaande Xenophons terugroeping het geestig opstel van Cobet, Novae Lectiones p. 756]. Intusschen dat Xenophon te Athene in zijn eer is hersteld, blijkt uit het feit, dat hij zijn zonen, die hij te Sparta had laten opvoeden , naar Athene zond om dienst te nemen in het leger, dat de Athe-ners aan de Spartanen ter hulp zonden tegen Epaminondas , en dat zij in dat leger deelnamen aan den slag bij Mantinea (362). quot;Wanneer Xenophon is gestorven weten wij niet met zekerheid;

13

zijn boekje over do inkomsten van den Atheenschen staat schreef hij in 355. Hoe lang hij nog na dien tijd geleefd heeft is onbekend.

In zijn landelijke afzondering en naderhand gedurende zijn verblijf te Corinthe heeft Xenophon het meerendeel zijner geschriften opgesteld. Als vroeger geschreven moeten wij slechts uitzonderen:

I. Het boekje over de jacht (Cynegeticus). «Spirat enim totus liber fervorem quemdam iuvenilis animi óu/y.osi'Soïig Tf xx) ipu-tikov , et in iis quae amet et admiretur modum nullum servantis. Multum esse in venatione boni etiam qui ea non utimur facile credimus, verum ille tantis earn laudibus in coelum extollens ut omnium virtutum principium ac firmamentum esse dicat modum excedere videtur.quot; Cobet N. L. p. 774.

II. Een deel der Memorabilia («gedenkwaardigheden van Socratesquot;). Er komt in dit boek een plaats voor, die eerst na 371 kan geschreven zijn; dat evenwel Xenophon van die herinneringen aan zijn geliefden leermeester, van al die bladzijden ter zijner verdediging tegen den laster van vijanden en onwetenden, niets zou hebben in het licht gezonden vóór er ongeveer dertig jaren na diens dood waren verloopen, is ongeloofelijk. Wij moeten het zelfs onwaarschijnlijk achten, dat Xenophon vijf jaren na het vernemen van Socrates' veroordeeling en dood zou hebben gewacht met iets over hem uit te geven: ik spreek van vijfjaren, omdat er in de Memorabilia een paar plaatsen voorkomen , die eerst na 394 geschreven kunnen zijn. Veilig kunnen wij aannemen, dat Xenophon reeds tijdens zijn veldtochten in Azie, onder Thibro en Dercylidas , een kleine verzameling van Socratische gesprekken de wereld heeft ingezonden: hij heeft daar in Azie toch niet zonder rust of verpoozing altijd door gevochten en steden bestormd ! Integendeel: gelijk wij later zien zullen , heeft hij er zelfs tijd genoeg gehad om kennis aan te

14

knoopen met de vrouw, die naderhand in Scillus zijn trouwe en ■verstandige levensgezellin is geweest. Die kleine verzameling heeft hij dan in verschillende tijdperken zijns levens uitgebreid.

III. De vier eerste boeken der Anabasis. In 't jaar 399 had Xenophon nog geen kinderen (An. VII, 6, 34). In 't vijfde boek der Anabasis (V, 3 , 10) evenwel verhaalt hij, hoe zijn zonen in Scillus jacht maakten o. a. op wilde zwijnen. Alvorens Xenophon daarvan kon verhalen moeten er dus na 399 minstens twintig jaren verloopen zjjn. Wie kan echter gelooven , dat Xenophon de geschiedenis van zijn gedenkwaardigen tocht eerst zou hebben te boek gesteld en uitgegeven, toen de meesten zijner tochtgenooten reeds overleden waren? Want hoe boeiend en bekoorlijk het verhaal der Anabasis ook zelfs voor het late nageslacht moge wezen, het allerbelangrijkst was het toch voor Xenophons krijgs-kameraden. Dat de vier eerste boeken der Anabasis oorspronkelijk een geheel hebben uitgemaakt, kunnen wij op grond van drie argumenten beweren:

1. Het eind van het vierde boek , dat zeer goed kan dienen als afsluiting van een in zich zelf afgerond geheel.

2. De verschillende inhoud van de vier eerste en de drie laatste boeken : de vier eerste geven het levendig en opgewekt verhaal van Xenophons lotgevallen in Azie; de drie laatste zijn veelmeer een zelfverdediging tegen de aantijgingen van lateren.

3. Wij lezen in de Hellenica (III, 1,2): shoe nu Cyrus een leger bijeenbracht, en daarmede optrok tegen zijn broeder , hoe de slag werd geleverd, hoe hij sneuvelde, en hoe daarna de Grieken behouden aan de Zee aankwamen, dat is beschreven door Themistogenes den Syracusaan.quot; Die naam «Themistogenes de Syracusaanquot; moet pseudonym voor Xenophon zijn. Wat nu op de plaats van de Hellenica wordt opgegeven als het werk van dien Themistogenes vormt juist den inhoud der vier eerste boeken van de Anabasis. Zie verder Analecta Xenophontea, caput II.

15

De werken, die, Xenophon op zijn landgoed en te Corinthe geschreven heeft, zijn behalve de tweede helft der Anabasis en het latere gedeelte der Memorabilia :

De Oeconomiens. Een voortreffelijk, alleraardigst geschreven boekje , bevattende den hoofdinhoud van Xenophons practisch-philosophische gedachten, daarbij een liefelijke verheerlijking van het landleven ; een frissche berg- en boschlucht waait ons uit dit geschrift tegen. «C'est justice de róconnaitre dans VEconomique un des monuments les plus intéressants, si non les plus considerables, de 1'antiquité, et de réserver une place éminente a ce chef-d'oeuvre délicat, d'une inspiration toujours honnête et tou-jours saine.quot; Alfred Croiset.

De Oyropaedie: de opvoeding van Cyrus, den stichter van het Perzische rijk, zijn staatsregeling en regeering; Xenophons hoofdwerk, in samenstelling, stijl en taal het volkomenst en zuiverst van alle ; daarbij, naar het schijnt, in zeldzaam ongeschonden staat tot ons gekomen. Dit boek is eigenlijk niets anders dan de Oeconomicus op groote schaal; hier vinden wij Xenophons landgoed terug, uitgebreid tot de grootte van hot Perzische rijk. Tusschen Ischomachus en den Xenophontischcn Cyrus is slechts dit verschil, dat do laatste niet alleen de drager is van Xenophons inzichten omtrent staatsinrichting en regeering, maar nog daarenboven verrijkt is met de hervormingsplannen van den jongen Cyrus , met de staatsmans- en veldheerswijsheid van Agesilaus. Bovendien neemt Xenophon in dit boek de gelegenheid te baat om met zijn, op zijn tochten verworven , kennis van Perzische gebruiken en gewoonten te pronken.

Het Gastmaal; Socrates voorgesteld in den gezelligen kring zijner vrienden, een boek dat door de weinig verheven voorstelling , die daarin van den grooten meester gegeven wordt, blijkbaar de verontwaardiging van Plato heeft opgewekt en hem aanleiding heeft gegeven tot het schrijven van zijn onsterfelijk,

16

1 goddelijk Symposion. Beide Symposia kunnen niet lang na de inname van Man tinea door de Spartanen (a. 385 Hell. V, 2, 7) geschreven zijn. Hot Xenophontische is dus een der eerste letterkundige bezigheden van den model landman en ideaal-koning

van Scillus geweest.

De Hellenica: Grieksche geschiedenis van 411 (het jaar waarmee het werk van Thucydides eindigt) tot 362. Een boek door Xenophon in drie tijdperken zijns levens, die wij evenwol niet nader kunnen aanduiden, samengesteld:

1. De twee eerste boeken (ongeveer), bevattende het slot van den Peloponnesischen oorlog en de regeering der dertig mannen. Dit gedeelte is onvoltooid gebleven; wel zijn de redevoeringen, sommige beschrijvingen en episoden voortreffelijk afgewerkt, maar de samenhang van het verhaal is vaak fragmentarisch en onduidelijk.

2. Boek III—quot;V, 1: in hoofdzaak behelzende den Corinthischen oorlog, een geschiedverhaal ten doel hebbende de verheerlijking van Sparta, van de regeering en het krijgsbeleid van Age-silaus.

3. Boek V, 2 tot het einde; Sparta, door den vrede van An-talcidas tot de eerste macht van Griekenland verheven, ondei-drukt de zwakkeren , wekt daardoor den haat van vele Grieksche staten op, werpt door zijn ongerechtigheid en baatzuchtigheid de meesten hunner in de armen van Thebe, ziet door den slag bij Leuctra zijn macht verbroken , komt door den afval en de vijandschap der andere Peloponnesische staten zijn ondeigang nabij, en wordt ter nauwernood door Athene gered. Twee zaken zijn het, die het karakter van dit derde deel onderscheiden van

dat van het tweede:

o. de onomwonden, soms vrij heftig, uitgesproken afkeuring

van Spartaas gedrag.

h. het op den voorgrond stellen van deze politieke wet:

17

Griekenland kan niet behouden blijven, tenzij Sparta en Athene eendrachtig samenwerken.

Over de overige geschriften van Xonophon: den Hiero (een uiterst corrupt boekje), den Staat der Spartanen, de Plichten van den ruiterhoofdman, de Kunst om met paarden om te gaan , en eindelijk zijn laatste werk over de inkomsten van den Atheenschen Staat, achten wij het onnoodig hier uir te weiden.

Nog een enkel woord over Xenophons vrouw en kinderen. Diogenes Laertius, de levensbeschrijver der wijsgeeren, verhaalt ons: toen Xenophon zich in Scillus vestigde, kwam met hem meê een «dametjequot;, Philesia genaamd, bij wie hij twee zonen had, Gryllus en Diodorus. Er bestaat niet de minste reden om in dat «dametjequot; iemand anders te zien dan Xenophons wettige echtgenoote, zijn trouwe en verstandige medebestuurster van het landgoed in Scillus. Deze zou hem dus ook op een deel zijner tochten in Azie en Griekenland hebben vergezeld : en inderdaad is de vrouw van Ischomachus in den vollen zin de lot-genoote van haar man, wordt zij ons door Xenophon aldus beschreven, dat het vermoeden zich aan ons opdringt, dat ook des schrijvers vrouw heel wat wederwaardigheden met haar man doorstaan heeft, alvorens zij de stille rust van het landleven gingen genieten. En ons vermoeden wordt niet weinig gesteund door deze overweging: ook de vrouw, wier beeld ons in de Cyropaedie zoo uitstekend wordt geschilderd, aan wie de voortreffelijkste episoden van het geheele werk zijn gewijd, is de declgenoote van haar man in de moeielijkheden des levens, zijn begeleidster op zijn krijgstochten: Panthea, de vrouw van Abra-dates.

Wij hebben boven gezien dat Xenophon zijn beide zonen te Sparta liet opvoeden, en dat hij hen dienst liet nemen in het Atheensche leger, dat den Spartanen te hulp werd gezonden, en samen met hen streed bij Mantinea. In dien slag is de een van

18

hen , Gryllus , in het ruitergevechi gesneuveld ; van den ander, Diodorus, is niets bekend dan dat hij een zoon had, dien hij naar zijn broeder Gryllus noemde.

GEDENKWAARDIGHEDEN VAN SOCRATES.

Inleiding: Weerlegging der beschuldigingen tegen Socrates voor de rechtbank ingebracht.

A.

Weerlegging der beschuldiging: Socrates geloofde niet aan de staatsgoden en voerde nieuwe godheden in.

iloaaaxfc 16xv[/.aak tici ttots hiyoit; 'aqyvxiovs streiuxv 01 'ypxipa,[/,evoi Zaxpdrq au; ely óxvxtou ty ttÓXsi ¹). j}

[tev -yxp ypxQy kxt¹ xutoü roixle ris ijv • xhitcil ^.ancpxTviq ovg ftiv i) vróhig vofti^ei öfayc ov vofii^av, srspx Sf tcxivx iïxi-[/.Óvix s'itrCpépav • cc^iks! Ss kx) rovg vsoui; HixCpóiipav.

llpÜTBv [asv ovv uq ovk. ivófti^ev ovq y; Tró^iq voftl^ei ósovc

TToicfi kot' i%p-jlt;7xvt0 tckpi^picfii óvcüv ts quot;/Xp QxVSpOS $1/ ttca-Alt;J4J£(? fièv olnoi , ttohhxxis Sf im tuv xoivuv tyjc tróhscilt; /3cü-pt,üv, xx] iaxvtikï/i xpa/tsvoi; ovx xCpxv^i; yjv. otöe)? Sa ttuttots hutipxtovg oitSs!/ xcreftèi; ouSs xvóamv ovts ttpxttovtos ilèsv outs hsyovTOi; vkovitsv. ovSs yxp nsp) rijs tSiv Kxvruv (puaeuq yirsp tüv xXXav u'i ttXsTvtoi ^isKsyero ^kottuv otruq o xx\ov-

ftevo? VTTO tüv (TOCpHTTCCV JCöVjCtO? SCpV y.x) tlflv xvxyxxu; sxx(7jx

¹

u'iior; cum dativo personae et genitivo rei; waardig om iets van iemand te ontvangen. Arist.: fyya-rj S' sïvxi xoAASv «yaSSv vpïv o Tror^r-^c.

20

yiyvtrcc, rüv oipaviuv, kx) rovs CppovTiamp;vt»? roe toi-

avToe, WHIWTCCS ^elsi^v. K*i ^ ccvr^

„irsp» vo^xvre, hxvw rMpü™* et^vxi spirea

_£V) rè «p) tcSv Totoórav Qpovri^, i? rA t*h xvöpckvstx vxp-évrss, rx ïxt/AÓvix li woxovvres frevvrxi rx vporiwrx Trpxrreiv. èóxó^s S' tl w Cp^pbv xuroï, hnv 'órt txutx ob ÏuvxtJu ètTTiv Mpdrtois supeiv s^ii **) rob; Wquot;™

Qpovovvrxs l*i TV ™P' ™™^v ^^{s,v 00 T}^^T*

^Ois, xXkx rolt nxwuhoit bpoiw hxnMx, vpos *W-

_A0Ü?. rSv Tf rob, fih oull rxls** lehsvxi,

rob, Vs *x} rx ^ Cpo^px 0o(3^*r kx, rrt ^ cvt sv S_X^ Iokw xhxpi* thx, léyetv ij Mtlv èr.ovv, rw h ovl èfrrvréov sU xvépuKOv; shxi' kx) rob? ftèv ovT ispov ourt Pcopbv ovr xKXo rüv hivv oiïh r^xv, rob? ^ kx) gt;Mou? _KX) ïvxx rx rvxivrx kx) hpix ^6xt • riv rs irtp) r^ _T«v vdvrw Cpvrw w^rw rol? fih ïonlv h l^óvov ro h ihxt, rol? V fotipx ro tt^o?' kx) rol? fih vwrx 7lt;-_7VM « ïvi^Oxi, rol? l\ oir' xv ynMxi non

„iïh oÖre xvotioUi. hwst Vt ™P' **™^{v Tah}' ^ fovep o! rduSp^'x ftxvllxwrt? frovvrx, rovó' ö, u xv Ixvrol? rs kx) s'r^ *v (Sov^rx, vo^w,

₀2r« oi rx óelx ^rovvre? vo^ovw, i^x_V yvw ^ tviyKx,? ÏKxerx yi^erxt, tto^w, 'órxv Qo^rxi^ kx, i^ov? kx) Spx? kx) Srov «V Kwrx. rcóv ro.ovrvv,

_{? T0(0}-_yr₀. ^§' è^ov^, i^l §' xirol? y^xi

^ % rüv ro.ovrw Uxvrx yi^rx,. *ep) ^ ov^ rccv rxvrce wnxrevofthw rcxvrx ixsytv xbrb? Ie ^ t«v Mpwimv xt) hetiysro ckokw ri s^s(2é?, n x^e?, r, r/ W Vkxw, ri xhiKOv j ri r_Ult;PpoW, -

21

ftuvlx , T/ xvlpslx , Tl quot;èsixix , Tl TTCA/? , T/' irOhlTIKÓs , T/ «/)-%gt;( ivQpcoTTuv, TI apxinbi; xvópóiTrccv, xa) Trip) Tav ahhav, 'a reu? ₁64fi' f/SsViZ? vtysno kxxovi; kixyixqoui; ehxi, reu? 5' «yt/coDi/ri»? xv'SpxTro'Sci'Ssii; ixv §/««/«? xsxhiiaóxi.

quot;Ovx fAsv ovv //,•/] (pxvepos '//V aVca? iylyvatrxev, aüSsi' öixu-

izxttov vttsp tovtuv TTep) kvtoïl ttxpxyvcivxt tou? SlKXlTTXi; ' 01 x Ss ttxvti? tfSstrxv ¹), ou Qxvpt,x(ttov el /ut/ tovtuv êvsêu-//,tli6gt;l(7xv i fiouXSVTXS yxp ttot£ j xx) tov fiouxsvtlxov Ó'pKOV êptótrxi;, sv a vjv xxtx tov? vópcoug fiovXeóvsiv, iTriiTTXT'rj: h Tcp Zy/tu yivóftsvos, iTrióufjL-jmxvTog tov dy/uou Trxpx tovs vi-[tovi; [ttq. tp'jqv xftCp) ®pxlt;JvXgt;.ov xx) 'Epxeivlèijv xtto-

xtsIvxi ttxvtxi;, oiiK Wshyfsv STTUpytCplfxi, opyify/tévou pesv xÜTcji tov Syi/tov, irokhav Sè y.x) Svvxtcov xttiiXovvtuv • xhXx vrsp) nXsiovoi; STTOiyvxTO evopxslv $ xxpiaxaöxi tïi [tq Trxpx

TO SlXXlOV XXt (pvXX^X7ÖXl TOV? XTTëlXOVVTXS, Kx) yxp STTl-

niXsaQxi óeovg êvópet^fv xvdpaTruv ovx ov TpÓTrov cl ttoAAc) vo-,u/amp;V!7IV • ovtoi fièv yxp oIovtxi TOV? hoi)? TX /tsv s'iSsvxi , TX §' OVX eissvxi ■ xccxpcit'/l? §ê ttxvtx fasv öfov? flSf-

vxi, Tx ts XiyópLSvx xx) TrpxTTÓftsvx xx) tx (Tr/ijj ftovXevo-[ASVX, TTXVTXXOU Sf TVXpelvXl XXi (7^pix!v£iv TOl? XvöpWTTOl? Tisp) tüv iZVÓpUTrsioiV TTXVTCOV.

amp;XV[jt,X^a OVV O TT COC TTOTS STTSldê^lXV ' AQqVXlOl quot;ZaXpCiT'/l TTSp)

1) 'o'a-ce Jè ttzvtsi; 'ySea-cev. Oppervlakkig schijnt Xenophon hier zich zelven tegen te spreken. Zooeven heeft hij gezegd dat Socrates' godsdienstige gevoelens bekend waren, hier daarentegen maakt] hij de tegenstelling van óVa fjij (pzve-/gt;o; £jv o tt co $ i-yfyvurxsv en olt;rce iravTE? vostz'j , alsof die gevoelens onbekend waren. Zeker drukt hij zich slordig uit; maar wat hij hedoelt wordt duidelijk genoeg, als men den nadruk laat vallen op ttxjtss '■ wat Socrates' godsdienstige gevoelens waren, dat kon nog aan enkele der rechters ontgaan zijn; maar zijn gedrag bij het proces der veldheeren van de Arginnsen was zoo een gewichtig feit, dat geen enkel Athener er onknndig aan kon wezen. De geschiedenis van dit proces is beschreven Hell. 1. c. 7, Socrates' gedrag in § 15.

22

(ttij vaCppovsJv, rbv aaefisg ftev oföév ttotc ovt¹ s'ittovtx OL/TS TrpOi^XVTX , TOIXUTX Sf xx) XkyOVTOt, xx) TrpXTTOVTX oïa T/? XV xx) Xsywv xx) TrpXTTCiJV sly Tf Kx) VOfii^OITO £l)as(3£7TtXTOC.

B.

Weêrlegging der beschuldiging; Socrates bedierf de jeugd.

®xvf/,xi7tov Sf (pxivsrxi IJiOl Kx) to TTSKTÖijvxi tivxs «? 2«-npxrvjc töu? view? ^is^pósipev, og Trpos roTs e]pm/,évoilt;; irpÜTOV ftsv aqpolivlcov kx) yxarpoi; ttxvtuv xvqputraiv èynpxtsittxtci; yv, sitx Trpbi; xsi[auvx kx) 6spoc kx) ttxvtxi; iróvout; Kxprepi-kutxtoc, en Se Trpèi; to ^STpicov ^slaQxi trstrxidsuftivo; sutui:

CCGTe TTXVU //.IKpX KSKTVj^SVOC TTXVU pcfiiui; ï^f/V XpKOVVTX. TTUC

ovv xiiTOc Sgt;v TOioÜToq xXXous vj xvafisls y, Trxpxvófioui; y hixvovc

ij Trpoi; TO TTOVSlV [AX/^XKOUli tTIoivjUtV '); «AA' STTXVaC fjiSV TOUTUV TTOhhOVS , xpetïji; TTOiVjaXq STTlêufieïV kx) SkTTllxi; TTX-pxtrxüiv, xv èxuTciv êiripéhuvTxi, Kxhovs Kxyxóous sataöxi.

XXITOl OlldsTTCCTTOTS ye UTTSCTXITO ^lèxUKXXOS slvXI TOVTOU, XXhX

TÏfi (pxvepot; clvxi toioütoi; Siv eXiri^etv èiroisi touc crvvliixTpl-fiovTx; sxutü fiif/,cigt;fAévoiig skstvov toiovtous yevyvsaOxt. xKXx ftijv kx) tov (TcipiXTO? XUTOS ts oük ynéhei toiis t' Xl/,£gt;\0vv-TXS OUK sttl/lvsi. TO fasv ouv vttspso'amp;lovtx uttipttovslv XTTS^OKI-ftX^S , TO §£ c'ax fösccc VI \pVXV , TXllTX IKXVÜt; SK-

ttovcIv sSoKi^x^e ^z). txvtviv yxp tvjv 'é^tv vyisivyjv ts ixxvüg

1) inB? . . . hirofya-ev: hou kan men van hem -eggen dat hij gemaakt heeft? De gewone lezing: küc, uv .. .izolya-ev zou beteekenen: hoe zou hij Itchhen kun-nen maken?

2) to oa-a..... s^oai^oc^e. Deze gedachte wordt veel beter uitgedrukt in den Oeconomieus (XI, 12): stre) yxp ha-dieiv nc, rx ikolvx 'éftoi, ey.TrovovvTi (zsv opQcoQ (zcchhov loy.zi (/.oi •/] vyieioc TrapcciJLSVEiv, skttovovvti $u[j.y irpoa-yiyjeaQoci. Van doKiizoi^siv is de wijdere beteekenis onderzoeken, de engere goedkeuren (opp. aTrohoy.iiMu^siv).

23

{Jvxi ka) tvff t?? ttriftsheixv ouk tiattohi^eiv étpy, cèhh'

ov i/,v\v ópvTTTixós ys ouSè xhu^oviKOS yv out'' a^vex^V ⁰uQ' ■jtro'êsitei ovts rijj oigt;.xyi ou pijv ocis' ipxirixpmaxtou:

ys tovs auvóvrxg sttoIsi, tuv ftiv lt;y»p xxhcov èttiqupiün sttxvi, roy? sï sxvtov eirisuftovvtcis oïik itrpxttero xp^^xtx- toutou S' xttsxó^voi; ivóftiamp;v ihsvQsplxi; iiriftéteeóxi • rous Sf hxp-amp;xvovtxlt;; tijs o^ixixc ftitróov xv'spxvo'skrtoiq ixvrav xtrixxhei, six to xvxyxxTov xvtoïi; shxi sixhéysaöxi Trxp' uv hxfioiev tov //.ktsov. èdxófix^s s' el tig xpetyv iirxyyshhóftevoi; xpyó-

piov TTpXTTOITO kx) VOftifyl to [/.éyiGTiiv xfpSo? s^eiv CplKOV

xyxöov KTvta-x^evoq, xWx CpofioÏTO ptvj ó yevófievo? xxhce xxyxóos tü tx plsykttx evspystya-xvti fltj tyv pisylvtilv x^pu stjoi. saxpxtyi; Sf tnyyycihxto /th ouèsv) ttóittots toioïitov cü^év, STTttTT£vs s« tüv uvvói/Tcov sxvTqi toug xxo'èe^xfj.évov: xirsp xvtoi; èèoKipix^ev s]; tov ttxvtx (3Iov kxuTcji Te kx) xh-Cp/Acu? xyxdovs evevoxi. kcci; xv ovv o toiovtoc xvyp (iioKpÖelpoi tovs vkovs; e\ //.y xpx y ttjc xpitijg eTriftéheix lt;gt;ixlt;p(lopX s7tiv.

Weerlegging der beschuldigingen van den sophist Poly crates.

A.

Weêrlegging der beschuldiging^-: Socrates leerde de wetten van den staat verachten.

'AXXx vy Aix, è KXT/iyopoi; ^¹) , ïnrepopScv STroiei Tav

¹

De Kurviyopoq, waarvan hier en verder sprake is, is niet Anytus of Me-letus, maar een zekere sophist Polycrates, die een schooloratie Kocryyopia. Sty-xpccTovq geschreven heeft, waarop Lysias heeft geantwoord, en die onder anderen door Isocrates wordt besproken in zijn Busiris. Daar in die oratie van Polycrates gesproken wordt over de herbouwing der Atheensche muren door Conon, kan ze eerst na 394 geschreven zijn. Leerrijken vernuftig in de hoogste

24

Kx6elt;7TcliTui/ vi[/,wv Tobs auvivTXi;, Xiyuv ws /tSipov sly Tovg fth tyg tróhscog cép%ovtxi; ktto wxixov xxókttxvai, xu(3spi/yty S« iJ.y\lév' av (QsXsiv %pijlt;r6xi xvxpsuTÖi), tsktovi ,

fV XXhX TOIXÏITX ■'j, X TTOXhSl iXXTTOVXS (oXxfix:; XftXpTXVÓ-ftevx TTOtsJ TÜV vsp) TVJV TTOhlV X,U,XpTX1/0,U,él/C0t/ ' TOVS S« TOl-

outoui; AeVcu? èirxipeiv étpy tcu? icxrxQpovsTv Tijg xx-

qitrtüvvi; troxitslxg kx) ttoistv (sixicui;. iyu §' oj/txi rove (ppovyaiv x(txovi/txs kx) voftlfyfTXi; ikxt/oug eïuxi tx cruftQé-povTX liicixcrKeiv rovg TroXirxg yixiaTx ylyvsaóxj (Sixioug , sl^OTxg on rij] i^iv @lx trpcasiviv exfy*' xiv'Svvoi, quot;Six §£ tdü

ireiöctv xx.iv'hvvcog ts kx) iastx CpiXixg txvtx •y'r/vsTXi. of [tev •yxp (3ixa6évTsg ag x(pxipsHvTsg (aktovviv, 01 Sï TrsKrêhTi-g dg

KS%Xpi7[X,£V0l CplXOVfTIV. OUKOUV TÜV (ppóvyviv XtTKOUVTCCV TO

fiix^evOxi, xXXx tüv 'iirftui/ xvev yvunyg b^ovtüjv.

B,

Weêrlegging der beschuldiging: Socrates is de leermeester geweest van Critias en Alcibiades.

'AAAa. ZuKpxTd y', ((pij o KXTyyopog, o^iXviTx ysvoftéi/M KpiTiag ts kx) 'axy.ifiix^yg kKsictx kxkx tjji/ trÓKiv sTroiyirx-TViV. KpiTixg ftcv yxp tüv sv Tijj oXiyxpx'^ ttxvtuv kXstttI-(TTXTÓg ts kx) filXIOTXTOg kx) CpOVlKUTXTOg èyévSTO, 'AXki-(Bixdyis Ss xu tüv SV rj? ^yipiOKpXTlOi ttxvtuv XKpXTSVTXTOg TS KXl uPpiCTOTXTOg Kx) fitXtOTXTOg. syw §', s\ t/.sv Tl KXKOV

mate is wat Cobet over dezen Polycrates zegt N. L. p. 662. Echter gaat Cotet te ver, als hij beweert: «Socratis Memorabilia ad redarguendam Polycratis y.eeTvyofïav Zuupxrovi; a Xenophonte composita sunt et edita.quot; Cf. Analecta Xenophontea p. 104 en vlg.

1) (tyè' stt' uhhx toixïjtx. Als hier niets ontbreekt, moet men ia gedachte aanvullen: xvec^eurov irponévai (toelaten) i^Sévx. Maar waarschijnlijk is de zin corrupt.

25

ixsivu Tyv Tróhiv ivoiya-iXTyiv, oüx tXTrohoytiroftai • Tyv §£ tt/js? J^uxpxTyi truvovtrixv xiiroTv as iysvero èigt;iytii7iif/,xi. iyevéaSyv fih yxp SJ) ra civ'Spe tovtcc Cpvasi (pi^oti^otxtcc irivtw 'ASyi/xluv, pouhc/tévu ttxvtx ts 3/' éxiiTcöv TrpdrTsirQxi xx)

ttxlltcilv ovoiaxttotxtu ysvéadxi. 5s 'zuxpxt^ xtr' thot-

xia-tccv fth xpvHAXTut/ xÜTxpy.krsrxjx ^ccvtx , tüv vi'sovccv ss ttxtrüv lyit.pxtt'jtxtov ovtx, toïg ss sixaiyo/uévoic xürcp ttxvi xpdftevov iv toii; Xoyois oxag ftovXono. txütx s« opuvrs kx) ovts o'la TrpoeipyiïQov, Trórspóv tic xÏjtco Cpijj toü fiiou toïi Sa-npxTOus i7rióiiffJlt;rxvT£ xx) Tys iruCppotruvtis, ïjv ixsïvos ops^xadxi rijg oftihixi; xvtov , yj voftlvxi/ts, si è[m^yj(txity^ sxslvu, ysvéaQxi xv 'ixxvütxtco Xkysiv ts xxï TrpxTTeiv, syii pcsv yxp yiyovfj.xi, êecD diècvToi; xütoJv $ %ijv oXov tov (3icv utrirsp ^üi/tx 'LMKpa.Tv scópccv yj tcövxvxi, hkïuêxi xv xvtü ItxXXov Tsêvxvxi. Syhco 5' èyevsaQviv it; uv ivpx^cir^v • w? yxp txx'^tx xpstTTOvs tüv trv/yi'yvoi/.évaiv viyviaxadyiv shxi, süqus xttotryj'siiaxvrs ilccxpxtovg iirpxttstyiv tx tto^itixx, ccv-TTSp fvsxx quot;ZuxpXTOVi; upêx^TyV.

quot;lirai; ovv squot;nroisv xv ttöaao) tüv qxjxóvtccv QiKovoQelv on oüx xv ttots o iïlxxiot; oillxos yévono J oü'ss o lt;7c!llt;ppuv vjdpi-(Ttj?? , oóSs xAAo oüèèv cjv i/,xÖy)(Tlq iariv ó ftxSav dvekktt'jftixv xv ttots yévoito. iyii Ss irsp) tovtccv oüx w™ quot;ytyvaaxa * opz yxp UGTTSp tx tov itufixtog ipyx. tovs f/,y tx uuiaxtx xcxoüvtxg ou Ivvx^tvovg ttotslv, outu xx) tx tyjï ^uxw tpyx toug jtil) tvjv \puxhv xgxoüvtxs oü quot;huvx^houg' outs yxp x 5f7 TTpXTTSlV outs uv Sfiquot; xtréxtvqxl suvxvtxi. $10 xx) toug uislq oi irxTspsc, xxv acri uu^povec, ojj-ag xtto tüv Trovypüv mópuTruv ilpyouviv, w? fièv tüv xP^^aT^^v ófithixv xaxyiviv

0u(7xv TÏjc XpeTijg , Tqv 5È TÜV ttov/ipÜV XXTXXuaiV. [AXpTVps'.

26

s» x») tüv troiyirüv o ts xéyuv ').

'E^^Awi/ hsv yxp «?r' strqxx quot;stiat-sxi • yv §f KixKoTirt o-y^ict/o-yjj?, xkoheli; xx) tov êóvrx vóov • xx) è héyccv,

Aürxp xvvip xyxóog tots fièv xxxis, xxxdts §' saQXos. xxyu Sé /axprupü toótoig' èpü yxp civirep tüv sv ftstpc/) ttc-ttcivpsvuv tou? ftii i/,sxetüvtxlt;; ettixxvoxvo/aevovi;, ovtu xk)

tav ^ihxaxxxixüv xóyccv toh; xftshoüat hydyv èyyiyvoi/.év^v.

otxv Ss rüu vouQstixcöv XÓywv iirihxótjTxi tic , itnhéhytjtxi xx) uv y} tpvwi TrxirxovTz tïj^ (ruCpporui/yi; iirsSuftsi' toutuv

§' £7nhx(llgt;f/,£v0v ouèsv 6xVf/,X(7t0v xx) tijs (TUtppOVUVyS STl'tXX-öhdxi. ópü §£ xx) Totig eis CpihOTTOtrixv ■nxpxyfikvTX!; xx) tovs els epciiTXS èxxuhiiröévTXS ijttov iïui/xftévcus tüv re SecvTuv £7riftéAe(r0xi xx) tüv f/,ïj SeévTav XTrexeadxi. %oXXo) yxp xx) XPVIAKtuv ^uvxpevoi (pei'Seaóxi, 7rp)v èpxv, èpxaöévTes ovxsti

sóvxvtxi • xxi tx xpjftxtx xxtxvxkucxvt£$ , uv ttpócdsv XTTe!-

%ovto xepèéaiv, x'ivxpx voftlfyvTe? eJvxi, to^twv ovxsti xtts-XjOVTxi. tiüs ovv ovx èv'èéxsTxi auCppovvivxvTx trpiaiev xvQts [/.y aucppovelv xx) Slxxix quot;èvvviQévTx npxTTeiv xuöis ctèuvxTeïv;

Kx) KpiTixs iïy xx) 'AXxifiixhys, ecos ftsv 'LwxpxTei trwy-styv, è^uvxuêviv ixclva xpuftévco (tu/^^xxv tüv [avi xxxwv STrióuftiüv xpxTeüv' sxeivovV xirxWxyèvTe , Kpnixs pt-h Cpuy'uv els @eTTx\lxv ixeï cruvijv xvêpuTrois xvo^iof, pcihhov ij (iixxio-vvvy xp^ftÉvois, 'AKxifiixèiis §' xv Six ftev xxhhos vtto tokxüv xx) (Tefjivüv ywxixüv óypuftevos, S/a: Sf Svvxftiv rijv év rjj

1) Het distichon, dat hier volgt, is van den ouden, aristocratischen dichter Theognis uit Megara. Vooraf gaan bij hem de verzen :

fcai Tapa Toim'j ttivé y.xi 'éerQis tcx) ftsTa rolït'j 7%s KXi avèxve ro7q üv [£tyx/.y Svva[MQ.

27

Tfó^ei kou roï? evpitiixoii; utto iroXhav kx) ^uvxtüv avópciiruv èixópvittiiftsvog, vtto sf tov sjftov tifiupevoi;, ufsttep 01 rüv yuftvixüv oiyuvuv xóhyTx) pxSlas irpaTeuovTsi; x^eXovm rijg xa-nyittsug, outu kxkiivos ^éa^trsi/ xvtoïi, toiovtuv Ss a-y^-ibxvtuv xuto7v, kx) aynufiévu {jliv sir) yévei, iirypftivu S' èm irXoürcfi, TrsCpua-yiftévu S' sir) Suvxftsi, SixTsSpuft/tévu Ss üiro irohhaiv xvamp;puTrav, iir) Ss irxiri roÓTcm; kx) irohbv %póvov diro 'ZuKpxTovg quot;ysyovÓTS, ri Sxn/txtrTOv si ÜTrspyQxvu sysvé-aóyv; sïrx s'i ftév ti ivhtiftfisï,yi(rxtyiigt;, toutov 'zcokpxty o Kxryyopog xwixtxi ; oti ts véw ovts xvtu , yvikx kx) xyvu-{/.OVStTTOiTa kx) xkpxtsvtxtu s'lko? sïl/xi , hukpxt^g ttflj/sitt^f

vcaQpove, oiiSsvog iir/xlvov SoksT ra Kxryiyópc-j xS-iog sJvxi; oü ^yju ra. ye xXXx ovru Kpivsrxi. rig /asv yxp xuXyryg, rig Ss Kiêxpitrrtig, rig §£ «AXo? quot;htèxaKxXog 'iKxvovg iror/itrxg rovg ftxöyrxg, sav irpog xhXovg shöovrsg xsipoug Cpxvüiriv, xlrixv sX^el rovrou; rig Sf irxrtip, sxv ó irxïg avrov (ruvhxrpifiuv rcfi tjcaCPpovyi, varepov 5f xXXai rai truyysvóftsvog irovypog ysvyrxi, rov irpóaösv x'inxrxi, «AA' ov%, oecfi xv irxpx rï) var spy xsl-pccv ysvópsvog Qxivyrxi, rovoury [axXXov sirxivsl rov irpórs-pov ; «AA* oquot; ys irxrspsg xvro) iruvóvreg roTg visiri, rüv irxfèccv 'zXvHtfAsXovvTuv, ovk x'trixv sxouaiv, sxv xvro) accCppovixriv. ovtco s« kx) quot;zukpxrvi 'SIkxiov v\v Kpivsiv • s'i //.sv xvrbg siroisi n CDxvhov, siKorug xv sSóksi irovypog sïvxi • sl 5' xvrog aa-Qpovüv S/fTfAf;; irüg xv quot;SiKxiug riig ovk svoucryg xiircj} KXKixg x'irixv sxoi;

28

Gesprek tusschen Pericles en Alcibiades, ten bewijze dat Alcibiades van Socrates geen verkeerde stellingen heeft ge. leerd, maar van nature aanleg bad voor sophisterij.

Acyerxi 'AAx(|3(«S^i/, vph ('Ixoatv iratv shxi, ïïspiKXsï STTiTpóirc!) pev OVTI sxuroü, KpovTXTy Ss Tyjc vótecot;, roizèe irep) vópcov. EItts ^5/, (pxvxi, co Tlsputhsii;, £X⁰'? civ [te Ti mti vopo:-, Uxvras s^ttsu , (pxvai tov df-

piKhéx. Aiïxamp;v §gt;) jrpö? rav Ssüv, Cpxvxi tov '• dig f'yw xkovuv tivüv iirxivov[iévagt;v Sn vópipoi xvSpse sIlt;t)v olpxi W xv ïlKxius toutov tuxs'ïv toü SKxlvOV tov M SI^ÓtX Tl ifTt vóftoc. 'AAA' ffuSiv Tl xxï.stt0v trpxyitxtos èniQwiJ.elc, u 'AkKipixlv, (pxvxi tov nepmtix, fiouKÓpsvoq yvavxi t! èrrn vófaot' ttxvtsi; yxp 0vt01 vi^.01 siviv, fiu? to TtKyQos tnivsxOov xx) 'hoK.ifJi.i^xv eypxips, $pxfyv x ts set iroislv xxi a [/.y. UÓTspov §£ rxyocóx voiaiixv ^sïv voisiv q tx kxxxTxyxQx vil Alx, (pxvxi, w peipxxiov, tx §£ kxxx ou. 'Exv Ss piy to TTAijfaf, «AA' oXr/oi lt;rvve\dóvT£t; ypx^ccnv o, ti xpv noislv, TXVTX Tl iuTl ; UXVTX, CpXVXl, OO-x XV TO xpxrovv Tij? Tro'AfM?

fiovXswrxi/.svov x XPV ^oisTv ypxipy, voi/,oi; xxXsTtxi. Kxv tv-pxvvog 0uv KpXTÜV TVjS TTOXlUS ypX^Ly TOlg TTOhnXlS x Xpy Ttotelv 1 xx) txütx vo'ftoi; sVt/; Kxi ovx Tupxvvoc xpx^cov gt; qx' vxi, ypxQsi. xx) txïitx vóftos xxXsItxi. B(J4 §£, (pXVCll , xxi xvofiix Tl slt;7Tiv, a Uepixtei?; xp' oüx otxv 0 xpuTrvv tov %ttci3 ftq 7rei(7xg xvxyKxrry ttcisïv 0 , ti xv XUTÜ Sffjcfj; Kftoiys Soxsl, Oxvxi TOV nspixXsx. Kx) 0lt;TX xpx Tvpuwoq M TTSlïXg tov$ TrohiTXf xvxyxx^ei noie~!v ypxtpuv, xvo_tulx sen; Aoxsï ^01, Cpxvxi TOV UipixXsx- avxTlöepxi yxp to olt;rx Tvpxvvoc Itvi TTs'KTxg ypxQsi, vopov sJvxi. quot;Orx §£ oi èxiyoi tous ttoA-Aeii? w nehxvTSi; xXXx xpxTOvvTss ypxQcvïi, KÓrspov (3ixv

29

(pü/tev Ij [til lt;püi/,sv elvcci; TIocvtx f/.ci quot;èoxel, Cpxvtxi tov üf-pixhéa , ova, rig vel^xg xvctyxd^ei tivx ttoisTv , sIts ypx-Cpuv elrs //.y, @lx iaüXKov {j vóf/,olt;; eïvxi. Kx) olt;tx xpx to ttxv nhijQoi; KpxToüv Tav TX xpyipxrx èxóvTuv ypxQci [/.y 7r(Tlt;rxv, (3lx (JLÖihXov $ vi^oc; xv eivt; Wxhx toi , Qxvxi tov UspixXsx, u 'AhxipixSy , kx) iiftcTs tviXikovtoi ovtc? Ssivo) tx toixvtx yfisv. toixïitx yxp xx) èftsteTa/tev kx) èiroCpityftsóx oïxvep icxi fb vvv ifio) quot;èoxeh; pfheTxv. tov §f 'AAk//3;«S»)v Cpxvxi, E'iós aoi, u Ylspixhsis, tots auveyévófiijv ots Scivotxto? (rxinoü txütx yjvöx.

Weerlegging der overige beschuldigingen van Polycrates.

'AAAii y', e(py o Kxniyopoi;, TOvi vxTepxi; irpo-

iryhxxlamp;iv fS;'S«!7)C£, Ktiöuv i^ev tov? avvèvTxq êxvTÜ votpu-TSpOVC TtOlfiv TUV TTXTSpUV , CPXVKWV SÈ KXTX VOfAOV è^eiVXl Tfxpxvolxi; SXÓVTI TOV TTXTSPX lyGXl. TSKfMfpicfi TOVTU XpUlASVOC, ÜS tov x[4.x6saTipov vtto tov (ToCpQTspov vó/tifiov tlyj (ieiïsaóxi. quot;LcoKpoiTVi? §£ tov iaIv xftxóixc SVSKX SsvftevovTX quot;èiKxicoc XV y.x) xuTOv usto quot;heèhQxi viro tüv èTTKTTXftévuv x xvtoi;

STricrTXTXl * kx) TUV TOIOVTCCV SVSKX TTOXXXKli; SVKOTTSI Tl SlX-Cpspsi ftxvlxs xpxQlx • kx) TOV? ftsv ftxivo/tsvovi; USTO (TVft-(pSpÓVTUi; XV IsbsGÜXl KVA SXVTOlq Kx) TOÏ? CpIhOlg , TOV? §£ jMV) STTId'TXf/.SVOV? TX SsOVTX ^IKXiU? XV ftxvdxvsiv TTXpX TUV STVl-CTX^svuv. xXXx ZuxpxTvi; ys, sQyi o xxTVjyopo?, cv ftóvov TOV? KXTSpX? XKKX kx) TOV? XWOV? (TVy/SVSl? ilToisl SV XTl^icf.

slvxi Trxpx to7? sxvtü lywovtri, hsyav a? ovts tov? KXfivov-tx? ovts tov? diKxfyftsvov? oi Guyysvsl? uQshovviv, xXXx TOV? [ASV o'l IXTpol , TOV? §f 01 CVvèiKSlv STrl!7TXftSV0l. sCpy §f kx) Trsp) tüv cpiXwv xvtov \sysiv w? oiiVsv oQsho? svvov? slvxi,

30

si /oti) kx) ciipeAeTv Suvii/rovrxi • fióvou? Ss Cpxiriceiv airou x^iouq shai tipijs tovs ellótxs tx ZéovTx xx) èpwvsvrxi ïwocfiévovs. xvXTTslêovT» ouv tov? véouf ocvtou us kink eu ffoCpdjTXTÓe re xx) xXKcvs 'ikxvditxto? TTOiijcrxi (roQou?, outco ^ixtiamp;svxi rovg sxutü ffvvóvrx? utrre ^xfiov irxp' xurols rou? xMou? fïvxi irpo; xöróv. iyu 5' xutov oïlx ph xx) nep) nxrépcov rt xx\ tüv «AAwv (Twyysvüv xx) irep) cplhav txïitx Xeyovrx xxi vpos toutoi; re on rijg fxvs iv ftóvil yiyvêTXl

(ppivviTii;, to trapx tov o'ixsiotxtou xvöpanoi tw txxkttvv i^eveyxivTSi xtyxvifyvvtv. eXays S' oti xx) %üv sxxcrog sxu-

TOÏ), O TXVTCOV ItXMïTX Cplheï, TOÜ lt;7c!lftXT0lt;; O, Tl XV

xzpalov l xx) xvuCpehk, «ü™? re x(pxipe~i xx) Trxpézet.

xvToi Te ye xvtuv ovv%x? Te xx) rpi^xt; xx) rfoovg x$xi-povn xx) TOÏq IxTpolg vxpéxovvi ftetx ttovcov re xx) x^lóvuv xx) xTTOTéfiveiv xx) XKOXxetv, xx) tovtov xxpiv o'ovtxi leiv xütoTs xx) fticrfov tivsiv • xx) to cixXov èx toü (rrónxro? xno-■xtvouviv amp;: Iuvxvtxi TroppuTXTu, Sio'ti üQehel ft£V otöèv xutovs èvóv, (iXXTTTei Sè ttsAu nxxxov. TXVT ouv e^eyev, oö tov iasv TTxrépx %üvtx xxTopuTTeiv iïiixaxüjv, 'exuTOv §£ xxTxreftveiv, xX)C sirtèeixvuuv on to xCppcv xTipóv sVt/ nxpexcihei «V/iCti-Xeaöai toü uq (ppoviftcIiTXTOV elvxi xx) uQehiftuTXTOv, ottcos , èxv Te vtto xSelQov êxv Te litt' xMov tivos (3ovXhtxi Tipxirdxi, ^V) TÜ o'ixelos elvxi xiSTeóoov xfte?.^, xXhx neipxTxi C(p ccv xv fiouhyiTxi Tifixadxi, toutoh; «CpsA/fiö? eivxi.

quot;ECpy/ 5' xutov o xxt-Jjyopoi; xx) tüv Iv'So^otxtuv ttoi^tüv exheyó/tevov tx TrovypÓTxrx xx) toutois f^xprupion; xpv^evov hlxaxeiv tou? auvovTxq xxxoupyovg re eïvxi xx) Tupxvvixovg,

'hff/ssou [tev to

quot;Epyov §' aySÈv cvf/Sa?, xepyiy 5« t oveiïoC

31

TOVTO Sij kéyeiv aurov us o xsteusi ipyoo

/avt' xhixov xl^xpoü KTrsxecdxi, xx) tocutx iroieTv

stti T(jgt; Kspèsi. SwicpiXTij? 5' sttc) Sio[tohoyyja'xiTO to ftsv spya.-Tyv stvxi uCpsKiftiv ts xvópclnrcfi kx) xyxSbv sJvxi, to Sè xpyov f3hx(3spóv ts xx) kxkÓv , icxi to f/,sv êpyx^stróxi xyxamp;óv, to S' xpysïv xxxóv, tovs xyxöóv ti ttoiovvtxi; tpyx^evOxi ts

eCPy xxi BpyxTxs sJvxi, tous Sj xu(3suovtxi; $ ti xXXo ttovvi-pov xx) iTrityfiiov ttoiovvtxi; dipyovi; xnsxxXei. ix 5« toutuv opQaq xv txoi TO

quot;Epyov S' oüSsi/ ovsihos , aspyiy Si t' ovsi'Sog.

to Ss 'Opiypou scpy; o xxtyyopos tto^^xxh; xütov xsyeiv, 5Vi 'OSyirs-fy?

quot;Ovtivx (/.ev (ixiTiXiix xx) eï-oxov xv'Spx ,

tov S' xyxvols Itcsstsiv epyrvrrxtrxs ttxpxo'tx$'

iïxiftóvi', ou (Tf soixs kxxov w? Ssiiïitrirspöxi,

«AA' xlitÓi; ts xxSytro xx) xWoui; quot;'Spue A««u?.

ov y xv Sqiiou t' xvSpx 'ISoi (SoÓccvtx t' ècpeupoi, tov ffxvjtttpCp skxaxvxsv Ó^0x^(7X(tx£ tc ftuóbl'

ixlptóvi', XTpéftXS yGO, xx) xWnv ptuóov XKOUS ,

o) aso (pépTspol £1(71' av S' «TTTaAf^a? xx) xvxXxit;, out£ ttot'¹ sv ttohéfao) èvxpid/iioi out' sv) fiouKy.

txütx ly xutov è^yiyslvOxi, w? o STrxivoly ttxIsgÓxi

tous SyptOTXi; xx) irkvvitxq. 'e.uxpxty/; S' oü txüt fAf^f, xx) yxp iautov o'utüi 7' xu $£to SfTv wxieaQxi, «AA* lep»; Selv tou?

AüVW it-jjt' tpycp uqsxlftoui; ovtxi; xx) pt,gt;it£ vtpxteuftxti (*,yit£ TToAf/ füjre xuts] tcp , sl ti séoi, (scyhtv ixxvou? ,

xwui t £xv irpos toutu xx) Spxvfï? atyi, ttxvtx Tpóirov xu-Xu£(t(ixi, xxv TTXVU ttXouïioi Tuyxxvult;7iv ovTSi. xXï.x XuxpxTtis y£ txvxvtix toutuv CpXV£p0i $v xx) SqfiOTlXOg xx) CpiAxvópu-

32

tts? amp;v ■ sxelvoi; yap Trohhovg sV/Öu.wijtij:? ko.) «.(jtou; km) ^svov; ?gt;x(3uv otöcvx kóittots [aktóov ttji (rvv0v(7ilt;xi sttfix^xto ,

ttxciv oicpöivaii; strvpnei lüv sxutov • uv nvsg pixpx pspv nxp sksIvov yrpolxx Xx[3Óvts? ttoXKov to7? xXXoic; ettwAoui/,¹) y.x\ obv. v\7xv uvTrsp èiceTvos ^[/.DTiKoi. ra?? yxp iavi l^ouo'/ xpy-ftxtx quot;èiïivxi ovk yóehov ^ixhsysaSxi. xX\x 'zukpxtvji; lt;ys kxi Trpog rovg xXXovi; xvópcivow; nóafzov ry vtlhsi irxpslxe, irohhy [jlxXXov ij Aixxc Ty Axus'hxipi.ovluv, a? ovouxctoi; èir) toutu ytyovs. A/%a? Aifv yxp txTc yvtAvoirxihixii; tovs strilit}[/.oïivtxi; èv Axxamp;xlfaovi tjévcus i'SsiTn/t^s , ScaxpasTij? SÈ §/« ttxvtoi; toïi

(iiou TOt, èxVTOV SxTTXVcilV TX /ASyi7TX TTXVTXt; TOVC fiouhopie-vcu? uCpéXsi • (osKt'iov: yxp iroiüv tovc avyyiyvoptévovg xiré-

TTSpiTTSV.

Socrates verwaarloosde liet offeren en bidden niet; maar ook in deze zaken bad hij, evenals in spijs en drank, een afkeer van alles wat ongewoon en buitensporig was.

Of? Se §gt;j xxï üCpehslv èSóxei pm rob? auvivTxq tx [th spy cc Ssixvóuv kxvTov ola? yjv, tx Ss kx) Sixheyó/tevoi;, toutoiv 5J) ypx\pia iniax xv 'hixiA.vw.ovevau. tx ftsv toivw vpog tovc êsobs Cpxvspo; ijv kx) ttoiüv xxl Xiyav yirep y TlvSlx XTroxpl-mstxi to7s ipaTatri Trüg SeJ voieïv $ irep) övvixs yj Trspi irpo-yóvcov óepxirsix? $ nep) xKKou tivoc tüv tciovtcoV gt;? ts yxp Uuölx vófiu tróhsciii; xvxipel TroiovvTxg sviriPamp;s xv ttoisïi/, sw-

xpxtvlc; ts OVTU kx) «uto? sttoici Kx) TOlS ttxp^vel,

tov? Sè xXXuc %ws noiovvTxt; irtpispyous kx) ftXTxIove ivópiamp;v

¹

Met deze hatelijkheid tegen hen, die van hetgeen ze van Socrates voor niet geleerd hebben een winstgevend beroep maken , doelt Xenophcn vooral op Aristippus.

33

tlvxi. xx) yilxsTO 5f ffpoi; tous hou? xtt^si? rxyxQx quot;Silóvxi , ccg Tolg ósohi; kxaxkttx i'isotx? óttoïx xyxèx iuji • tsü? §' £Ü%of/,éuoiig xpualov i? xoyupiov vj rvpxvvl'èx tj xXXo n tüv Totourccv cüSff 'Sitx^popov èvófamp;iamp;v sÜxsgQmi $ ei xupslxv ïj (/.xxyv $ xXKo Ti svxowTO tüv Cpxvspüi; x'Sfawv aVa? xtto-(3'jcroiTO. óuaixc; §£ Quuv ftiicpxi; xiro ftiKpaiv ciSsv yfyslTO /tsioüaQxi tuv xiro Trohhüv xx) [tsyxï.uv ttoxxx xoiï itsyx^x óuovtcov. outs yxp xv tois ösoli; 'é$)v exsiv, si Txle

lac/xXxii; óvvlxii; [axkxov tj tx7s ftixpxïc s^xipov ttoxxxkii; yxp xv XVTOlc TX Trxpx TUV TTOVVIpÜV [/.XWOV Vj tx TTXpX TÜV xp'/igtüv slvxl ksxxpi7f/.£vx ' out' xv toï? txvdputtoli; x^iov slvxt tyv . sl tx ttxpx tüv ttovypuv /txhhov ïjv xsxxpiï[asvx toïi;

ÓsoTi; gt;j tx trxpx tuv xpycTtiv' «AA' èvófti^e rou? Qsoui; tx1lt;;

TTXpX TÜV SV7c[oSrTTXT!jlV TlfAXÏC [/.XXKTTX X^ipSlV. eTTXlVSTyS 5' VjV KX.) TOV eTTOUq TOUTOU,

KxiïSuvxf/.iv S' ep^siv lép' ixSxvxtoiiti SssTai.

xxi irpos (pihovi; 51 xx) !;évous xx) irpoi; tv\v xXXyv SIxitxv Kxhyv eQv) TTxpxivcviv slvxi tïfv Kxltivvxpiv spiïsiv.

AixiTy SI Tyv ts tyvxw ivxiSsvirs xx) to vüpx y ^;pw,ctf-vs? xv Tig, s! fitj Ti docifióvtov f/jj, (IxppxXeui; xx) xtrQxXüq 'Sixyoi, xxi olik xv xtrop-jeiis totrxvtyt; ^]) 'êxtrxvyi;. ovtco yxp fyrfAt}? yv u(tt oux ofS' si tig ovtag xv oï.iyx ipyx^oito mvts pcy hxf/,(3xvslv tx 2,axpxtsl XpXOL/vtx. c/tw jccfi/ yxp totoutcfi ^expy^ro oaov )5§£w? yjtróis' xx) stt) toïito ovtco trxpsamp;xsvxvftévcg yei cjtts t'/iv STrióuftixv tov g'itou cxpov xi/tu (Jvxi ' ttotov Sf

TTCIV tySu yv XUTÏjj HlX TO fiVj TTlVdV, fi ^l\pc!j'^. tl Sê TTOTS

1) tofroütoc; hier in den zin van: de daartoe benoodigde. Eveneens toioütöq in den zin van : de onderhavige.

3

34

Wósis iêeXjcreiev èv) Uiirvov è^óeïu, 3 to7? mirrov épya-SéiTTXTÓv ia-Tiu, (puhxamp;aSxi to vTrip 7üv Mpov i^if^v/.xtrdxi, TOtJTO p^iu? vwv STToisi. TOU Sf w Suvxftévoii; (Tlivefiov-A£U£ QvlirTMÓxi TX xvxirslöovrx W TreivüvTXS saöisiv ^§£ htüvTXS niveiv xx) yxp tx ï.v.uxwwx yxcrrépxs xx) xsQx^xs XXI iiuxxg txvt fCp^ elvxi. ouaéxt 5' edv skhtxu-tttwv kx\ tvjv Kipxyjv vg ttoisIv Toiouretq ttoXAoT? ïsiirviamp;vrxv • tov Ss 'OSyo-o-fu: 'Epficü ts iiyroówovvvy xx) xvrbv iyxpxrï SvTX XTTOVyJ^OV TOV¹) VTlip Th xópoy TÜV T010VTUV XTTTsaSxi, ÏIX TXUTX OU ysvkamp;xi UV. TOIXVTX !X.i_V TTtp) TOVTW ÏtTXamp;V

x[/,x ervou'SxZav.

Gesprekken tusschen Socrates en den sophist Antipbon, die Socrates om zijn eenvoudige levenswijze en onbaatzuchtigheid had bespot.

EERSTE GESPREK.

quot;A^iov 5' XUTOÜ XXI x Ttpoc; 'AvtiQüvtx tov croCpivTW §/£■ Aï%^ ptv) TrxpxXiTrsJv. 'O yxp 'AvtiQüv ttots fiouAÓ^sfos TCVS a-uvoutrixtrrxi; xütoü nxpshhOxi Trpoashöuv Tcp XaxpxTei wixp-

ÓVTUV XVTÜV fAf^f T«55- quot;O. ZUXPXTSC, fyu [IBV TOV?

Cpt\o(TO0ovvTxg SVÏXIIJL0V£(7TSPDVC xpijvxi yiyvscröxi- tv Sf ^o( quot;hoxslg Txvxvrix Tij? lt;pt^0(70Cpixg xnoXeXxvxsvxi. yovv

ovtus w« owS' amp; Soy^o? vtto leaTTÓTy ÏixitÜ/asvo? irxpx-l^sivsis- rfrx T£ (TITSJ xx) ttotx TT hen; tx CpxvXorxTX, xx) IpcXTiov yi/itpisvxi ov ftóvov (pxühov, xKXx to xuto llspovi; ts

¹

Zoowel lyxpscTÜ 'ÓVTCC als vTroiworvvy ia ondergeschikt aan affotr^o^svov: Ulysses onthield zich én op raad van Herraea én omdat hij uit zich zelf ma-tig was.

35

XKl , XVUTltövTÓt; TS XKl XX'TÜJV CCV èliXTSAeTc. Kx)

ftyv XpyilAKTci ye oü ï.ix.[j,(2xv£is, a, xa) KTU[/,évcvs svcppxlvsi xx) KsxTVftsvoug iXtuóepicÓTepSv ts xx) föiov Troteï tyv. el ouv uinrsp tüu xhhiuv epyuv o\ quot;èièa^xxhoi töu? pamp;xÓ'/itxi; puftyTxi; sxvtüv xttolsixvuxviv, ouTa xx) cv Tovg vvvóvtxs ItxQfasii;, vóftt^s xxxoiïxifiovlx? ^tèxcxxKoi; shxt. xx) ó 'Z.uxpxrm npoi;

TXVTX SITTS, AOXSIS [/.01ül 'AVTlCpamp;V, UTTSlXyïpévxl ,U.S CUTS)?

xvixpüs ^ijv UOTTS TrtTreKTfAXi its [tx/.hov xttoQxvüv xv ékètrêxt vj ^ijv ua-TTsp syci. 'iöi ouv sirilt;Txe\liü)ftsêx r! %xXs7rov yvóyaxi Touftoü (oiou. TroTspov on tc7? hxpi(3xvoij!ïiv xpyópicv xvxy-xxlóv iftiv xttcpyx^saéxi tovto êq' u xv fttvOov hxfiaviv, eftoi Sf ftij hxpifixvovTi oux xvxyxv) 'hixXsysaQxi Si xv fiouï.cofixi; •/! Tyv 'ètaiTxv (j.ou Cpxuhlamp;ii; au; %ttov pcsv vytstvx saQiovTot; è^av $ troü , ijTTOv §5 laxuv TrxpsxovTX] v; èc ^x-Ï.STTUTSpX Trcpiirxvóxi TX[/,X UlOilT'/J [AXT X TUV (Tüjv ZlX TO VTTX-VlUTSpd Tl xx) TTOXUTSlJfTTSpX shxl; $ £ü? iflia 701 X VV 7rXpX7XSVX^Sl OVTX P) £[/,01 X sydl ï OlIX 017^ OTl Ó [ASV TTelVCOV '/llt;gt;l!7TX eadtuv yxivrx 0\p0U ZsÏTXI , lt;5 §5 c)l\ljciv ïjSlVTX ttivccv ■/IKltTTX TOÜ fAVI TTXpOVTO? STTidv^sl TTOTOU ; TX ?£ f^iJV IftXTIX Ol(r6 OTl 0/ f/,£Tx(ixXX0l/,£V0l IpUXOVS XXI QxhTTOUS £v£XX [J.£TX-fixWOVTXl, xx) vtrcdyifylxtx (jtto^oüvtxi , OTTUq 14?! 'Stx TX Ku-

ttovvtx tous tto^xq xamp;hvmvtxl 7r0p£v£(töxt ' ovv 7rot£ ifjtöcv

£[*£ Vj slx \pÜX0S PIX^XÓV tou £VS0V [JiivOVTX ij quot;stx dxï.ttos pc.x%of4£vov tcfi 7r£pi (jxix;, yj quot;Bix to xXyiïv tous yró^xg oö

(Sx^l^OVTX OTTOl XV (oouxccftxiOVX oJcö OTl 01 QvfTEl Xfj(i£V£-TTXTOl TCp (TcipiXTl |Clt;f Af T^tTiZVTf ? TUV l^^UpOTXTUV XU£hylt;rXV-TCOV XpilTTOVi; T£ ylyVOVTXI TTpoq X XV f4£X£Tli(rü!G'l xx) ptjiov XUTX Cptpoueiv ; £/*£ §S xpx oüx o'Ul TÜ ud/yiXTI «fl TX (ÏVVTVyx°^lV0VT01 f/,£\£TÜVTX XXpTfptlv TTXVTX pXOV Cp£p£lV (TOV [/.V) f4,£h£TCCVT0i; ;

34

êóchyesisv Jtt; 'SsJttvov ihósTv, o to7? TrAf/ara/? ipyai-

§£(7Ti6Tfll/ f(TT/V , QuXK^OKïQxl TO UTTSp TOV KOpOV SfATTlfATrï.XtTÖOil ,

toüto pcfiiui; na-vu ènoist. roTi; Se |C4gt;} ^uvansvoic iruvej3ou-

AfUf CpV^XTTSCÓOil TX XVXTTSiöOVTX [/.q TTSIVUVTXS SVÓlSlV |M!j§£

Siif/üvTXi ttIvciv ' XufAXivoftevx yxvTepxt; xxi

KsCpxhxi; kx) \pu%xg txvt' sCpyi sJvxt. oisvOxi S sipy STritficu-tttuv kx) ryv Klpxyv u? ttoisIv TOiouToti; TrohhoTs quot;èsiitvi^ouuxv ' rov li 'Oluaa-éx 'YLppt.ov ts uTrodvftoevvifi xx) xutov iyxpxTÜ

OVTX X7rOlt;T%(3[ASVOV TOV ¹) VTTSp TOV KOpOV TUV TOlOUTülV XTTTSaéxl,

S/ii txïitx ou ysvéirdxi uv. toixvtx i/,sv irsp' toutcov sttxi^sv X^X (TTTOulx^aV.

Gesprekken tussclien Socrates en den sophist Antiphon, die Socrates om ziin eenvoudige levenswijze en onbaaü-zuchtigheid had bespot.

EERSTE GESPREK.

quot;At-iov S' xvtoü xx) x Trpoi; 'AvtiQüvtx tov voQictviv he-héxQq f4.ii TixpxXnrsh. 'O yxp 'AvtiQüv ttots (oovXÓ,u.avoi; tcvs gi)voult;7Ix(7txi; xutoü Trxps^Éuóxi TrpoaeXÖwv TÜ ÜUKpXTei vxp-

OVTCOV XUTÜV T«Sf *£1 Zcljy.pxT£ü, èyu fth ci.uyv Tohq

(pihoiroQoüvTxs sulxi/tovsijTépcii; XP^^vx' yiyvtaQxi' nv Si ^oi SoxsT? txvxvt'ix Tijg Cpihoaoipixg XTroheXxvxévxi. £f}? ycïiv

OVTCC; «? OuS' XV ff? ScÖAO? VTTO IstTTTÓTtfl llXlTU[/,£V0lt;; TTXJX-

ushsis' trÏTX T£ ansT kx) ttotx irlveiq tx CpxuXÓTXTX, kx) IftXTIOV V\(amp;lt;pis(TXl OV (iivov (fgt;XV/.0I/, XWa. TO XVTC óspov; TS

1) Zoowel lyy.pxrvj 'óvra als vTrofyiKKrivy is ondergeschikt aan zToa-xópsvov: Ulysses onthield zich én op raad van Hennes én omdat hij uit zich zelf matig was.

35

xx) ) XVUTTÓ^TÓi TS KIX.) X%ItUV UV ^IXTS^lT?. xx)

V-W xpjftxTX ys ou Xx;/,(2xvsit;, x xx) xtu^svovi; euCppxlusi xx) xsxt^/navovg sXsvóepiurspóv ts xx) tjHiov ttoisï %ijv. si ouv ü)(T7rsp TUV XWCOV spyUV o! 'Sl'§X(TKX^Ol TOUq ^xö'/ITOii;

sxinav xiroHsixviixiriv, ovtu. xx) ah tou? auvóvrxi; hxQfasn;,

yo/At^s XX-xo^tXlfZOVtXS ^l^XtTÜXXOq £tVXl, xxi o ^coxpxTtfs 7rpo$

txutx citts, AoxsT? /tot, w 'AvTiCpüv, uirsiX'/tCfsivxi ,u.s ovtus

xvixpus U(7T£ KtTTeKTfiXl (7f pxXKOV XTTOÓXVSTV XV hjcóxl

yj tyv Sxrirsp syu. 'lêi ouv êinlt;Txsiicli[4.e6x rl xxXskov ytTÖyirxt Toupcoü jSiou. TroTspov on to7$ f/,ev hx/x-(3xvoult;7iv txpyuptov xvxy-xxTóv IVTIV XTTspyx^etTÖai toüto f'cp' lt;5 xv pt.ilt;róov ?-.x(3atjtv, £(601 Sf |Ctgt;; XxpipxvovTi oux xvxyxy ^ix^.£'/£!7Öxi a xv fti] (3ou}.u//,xi; •/] Tyv iïtaiTxv /40U Cpxu?J^£iq ét; %ttov ftsv vyieivx aaöiovTog tij.au y aoü , y^jov §£ l(r%uv Trxpsxovrx ; i) dc xx-

h£'KUT£pX TTOPKTXGÖXI TX(/.X lïlXlT'/lfAXTOC TÜV (TCCV SlX TO (TTTX-VIÜT£PX TS XX) 7roXUT£h£l7T£pX thai ; $ U? {jllu (TOl X (TU 7['XpX7X£UX^£l QVTX y £[/,01 X tyCC OUX oIlT0' OTl S [A£V 7r£lVCCV '/jiïlljTX fjêlCCV iJXKTTX C\pOU Sf/Tiü/ , Ó Sè r)l\püv £jSl(rTX TTi'vCVV tfJCKTTM TOV f/,TA TTiXpOVTOC STTlOuftsT TTOTOU ; TtZ yS ftyi/ IfACCTlOC 01(70 OTl o! /4STXpXhgt;.Óft£V0l rpUXOU? xx) Sx^TTOUq £V£XX y.£TX-(oXAhOVTXl , xx) ÜTrod'Jl.UXTX UTToloVVTXl , OTTUg ftq Six TX AU-TTOUVTX TOU$ 7rO($XG XCühUMVTXt 7rop£U£(TÖxi ' 'fö'/J OUV TTOTE fyffQoU

ifts $ 'Sik Tpuxos yxKXÓv tou hlov (tivovtx $ Six Óx^tto? pixxo(4£vov tctj ttspt (7xixlt;;, vj Six to xxytfv tou? ttoSxi; ou

(SxSl^OVTX OTTOl XV (oOUhCilftXlOUX oJtjfl' OTl 01 CpU7£l XUÜsvk-7TXT01 TU VCCfiXTl ftf h£TVI(jXVT£S TUV ](TX^UP⁰TXTUV XU.SXVJ'JXV-TKV Xp£iTTOUg T£ yiyVOVTXl TTpès X XV f4£*.£TV(rUlt;Tl xx) Ófiov XÜTX

Cpépoutriv; f'.af Sf xpx oux o'Ui tü udftxti xe) tx lt;ruvTuyx'*^V0VTX

l/,£K£TSlVTX XXpT£p£Tv TTXVTX ptjiOV Q£p£lV ITOU f/,gt;] fyl,£^£TUVTOg ;

36

TSÜ §£ iïoilXSUSIV yamp;GTpi VTtVCp KOi! XxyVSICf. olsl Tl

«AAo xiTidrspov slvxi y to stsfx sx^£lv tovtuv fSia, k ou [jlovov èu xpsiqi ovtx svtpptxlvsl , oiwol kxl ëxttl^xs ttolpsffil

uQs^yasiv «£/'; na) (jl^v tovto ys oliaöx, oti o't pt,ev o'iopievoi [/.vliev ev 'jrpx^siv ovx suQpxivovTXi, 01 §1 yyov/tsvoi KX\ögt;i Trpoy^apslv kxuToJs gt;j ysapyixv vj vxuy-ï.ypixv sj xKX o_:ti xv Tuyxxvutriv ipyx^ófisvoi w? tv irpxTTOvTsc suCPpxivovTxi. oisi

ouv ixtto ttxvtüiy toutcov tdttxvt'/iv vfhovvlv sivxi 0(t^v xtto tou

sxvtov te yfyiTffêxi (oshtico yiyvsamp;Sxi xxi Cpihow; xf/,£ivoug ktxgQxi', èocv Sij cpihovs tj ttp?■.!!/ u^psKslv , ttotspa nKeiav crxoXvi TOUTcav iTriftshstrflxi, tü w? iya vüv ij t£) w? vu /ax-xapl^sti }gt;lXlTU[/,SVCfl •, (jTpXTEVClTO §S TTOTSpOS xv pqiov, O [Ay

quot;èuvxiJievoi; kvsu KoXuTeXovs 'SixiTtji; y y to rrapov xpkoiy; ètcTro^iopnviÓsiyi §£ vÓTcpoi; xv Öxttov , s tüv xxKsTtuTXTav tlpelv IsoiJLtvos , vi 'o tois pcf.GTOtc, ivTvyxxvsiv xpxouvTMS xpups¹'⁰¹*;

, a 'AvTiCpüv , tviv sulxi^ovlxv olopivcfi rpuCpvfv nx) ttoMj-tsXsikv eJvxi' iyu Sf voftlfy to [tsv SsTa'óxi Qdov

elvxi, to s' w? ÈXxxIgtuv iyyvtxtu tov ösicu, kxi to ^ev

óslov XpXTKTTOV , TO S' iyyUTXTCO TOÏI QêlOU (yyVTXTW TOV XpXTlaTOV.

TWEEDE EN DERDE GESPREK MET ANT1PH0N.

nxMv Si ttoté o 'Avx/Cpwi/ lixKsyó^svoi; tü xuxpxtsi elirev, *£1 ZuxpxTEi;, iyu Toi as 'SIkxiov ftiv vopl^u , aotpov §f ouS Óttcojtiovv ■ quot;hoKslq Sf [AO! xx) xi/tog t0ïi10 yiyvuGKeiv otöevx yóvv Tiji; lt;rvvou(rlxg xpyvpiov irpxTTSi. kxitoi to ye if/,XTiov ij Tijv olxlxv Vj «AAS Ti uv xUTyaxi voiiit,uv xpyvpiov x^iov lïvxl Olliïsv) xv fiy oti ^¹) Ttpolxx , «AA Oy§ sxxttov tvfs

1) fti) oti : om niet te spreien van . . .

37

afyxs \x(3c!}v. cHihov 5^ oti si tcot) tyv trvvoua-lav $011 tivo? x^lxv sUvxi, kx) rxinyq xv oiix s^xttov rijc x^iaq xpyupiov

sttpxttou. 'slkxiot; ft£v ouv xv fl'l/? , otl dux s^xttxtuq fVl TTteovi^icf,, (ToCpoi; Sf oi/x xv, fMj'Ssvót; ys x^ix eTn^rxpcevoe. ó sf 2lt;y«p«t^? trpog txïitx eJ7rsv,^r£l 'AvTiCpaiv, nxp'' yipclv

VO(ti%£TXI TVfV MpXV Kx) T^V CToQlXV fljCiO/W? [ASV KXXÓV , Óftoicci;

Sè xlir%pèv 'SiXTiêsaQxi shxi. ryv re yxp cipxv ixv pisv Tig xpyupiou TTCohifj TCp fiouxoitsvc;), Trópvov xl/tov xttoxxhoutriv , ixv 5s tig ov xv yva xxXóv ts xxyxdov spxaryv ovtx , CptXov sxiiTcp

TTOlijTXI , tovtov (TCcCppOVX vo^i^Opt,sv, xx) TJ}!/ VoQixV CC(7XUTa? TOU? (tsv xpyupiou TCp fiouhoftsvu KilAodvTXS ffoQllTTXe XTTO-xxX:v7iv, oar/? Ss ov xv yvü suQux ovtx ^I'Sxtrxccv o,ti xv i=X'lt;l xyxöov Cpihov ttoisïtxi , tovtov voftlfypisv x tü kx\5gt; xxyxöü troxity Trpov/ixei, txvtx iroielv. iyai 5' ovv xx) xiitos , u 'AvtiQüv , auTrsp xXXos tic vi quot;ttttu xyxQü $ opviöi ïjSsTxi, cutüi xxi sti fixWov -ySofixi Cplhois xyxêoïe, xx) ixv ti ?%a) xyxóóv, ^i'Sxaxco, xx) xXhon; cuwVtvj^/ irxp' civ xv •/lyaii/.xi Ü(psXiilt;T£7Óxi tl xvtou? (I; XptT'/jv. xx) tous 6i1(7xvpoug tüv ttxKxi voCpciv xv'Spüv, ovg ixsTvoi kxtsXikov iv /S/jSA/o/? ypx-\pxvTSi;, xvsXiTTav xoivy lt;ruv toT? QiXoii; 'Siépxop'.xi. xxv ti bpupLtv xyxQóv, ixhsyoftsSx, xx) fjAyx vo/tifyiASV xipdog, ixv xKKviXok; aQihinoi yiyvapieSx.

K(Z( TTXhlV TTOTS TOU 'AVTiQÜVTO; ipOftSVOU XVTOV TTCOC XXhOUS fth yfyolto TioXnixovi; ttoiiIv, xütos oo TrpxTTOi tx ttoXitixx , ilirep sttIo-txito- riotépag S' xv, sCpy;, a 'AvnQwv, fixhhov

TX TTOhlTlKX 7rpXTT0l,UI , f( /AOVOt; XUZX TTpXTTOlltl tj SI sV/-(ASholfttlV TOÜ Mg Trhsiamp;TOUg 'ixxvouc (Jvxl TrpXTTSiV xxjtx ;

38

GESPREK VAN SOCRATES MET ARISTIPPÜS.

Socrates spoort Aristippus aan tot een ingetogen en werkzaam leven, en bedient zich daarbij van de door den sophist Prodicus uitgedachte legende van Hercules op den tweesprong.

rvov? Sï TIVX rüv auvóvruv CCKOXOKTrOTspUC SXOVTX • E/Vf [401 £(pi} , U ' ApiffTlTTTTS, f( §«( (7f TTMlèsVeiV ■TTXpxXxfiÓVT» Sua tüv viuv, tov itiv, SVamp;i? Ixtxvè? tctot-i xpxsiv, tov óv«? fivtV xvTiiroiyivsT/xi apzijt;, ttw? xv èxxTspov ttxi'Ssvoi? ; fio'jhst exoTTcipsv, ixp^cif/,evoi xtto ttji; rpoCpyc uairsp xtto tüv arotxslcovi xx) o 'ApiariTrmg eQv, AoxeT yovv [tot $ zpoCpy upXV slvxf cóSè yxp %ciyi y' xv rig, si fit/ TptQono. Ovkoüv to [tsv fiouheaöxt triTou xTrreaöxi , otxv upx , x[t$0tsp0tlt;; eÏKOS TrxpaylyvsaSxi; Elxhi; yxp, sQy. To ouv TrpoxipeïaSxi to xxTSTrtTyov [xxKKov TrpxTTSiv y\ ty yxaTp) X'^xP'amp;^(rQ'^xl 'quot;■ó-Tspov xv xï/tmv ióifyifisv; Tov sis to xpxi'v, £$»1, vy Alx TTxi'hsuópt.evov, ottui; fty tx tiji; ttó^ecag xvpxxTx yiyvviTXi Trxpx Tyv èxfivou xpxyv. Ovxovv, lcp^, xx) otxv iridv amp;0v-hUVTXl, TO èuvxiröxi 'hl^JWVTX XVSXtTÖXl TQ XUTQ TrpoaQsTtov,

Ylxw [tsv ovv, tQy. Ta §f vttvou èyxpxTij sJvxi, Shtts §ü-vxaöxt xx) o^js xoiftyóijvxi xx) trpa xvxvTijvxi xx) xypuwij-axi, si Ti èéoi, Ti-OTspcfi xv TrpocrOslnev; Kx) toïito , ttpv , tiji xutü. T/ §f, , to xCppo'Sialuv syxpxTÏj elvxi, uitts [ty §/« txïitx xüjKvsadxi TrpxTTSiv, e'l tl Séof, Kx) toïito, slt;pyi, tü xütcÏ). Ti 5s, to Cpsvyeiv tovs ttóvous , èdeXovTviv

inroiasveiv, irotépu xv trpotroslpt.sv] Kx) tovto , etpyi, tq xpxf'v ■n-xièsuo/tsvCfi. Tl sé, to fixfaïv ei ti strttvissiiv itrTi ftxêvpix Trpoq TO XpXTslv TUV XVTlTTXhülV , VOTfpCO XV KpOaöslvXt (AXXXOV

tt pén oi; IlsAu vti Ai', , tü xpxtiv Trxiïeuoftévcp • xx) yxp

39

tüv xkkuv oü'Sèv oqsxos civsv tüv toioutcov ^xamp;m^xrav. To §s elvoii ftlv Txg xvxyxxioTxrx? nXsiaTKi; Trpx^sii; Tolq xv-ópccttoii; êv vtrxiqpu , (hov zxc Të TTOhsftiicxs kx) Txq ysapyixxs kx) tüv xwoav ou tx; i, robs Sè TraAAau? xyup-vxtrtciig sxeiv trpif Te y.x) QxXttvi , ov loxiT aoi TtoXXvi

xi^eXeix shxi; ZyvfCjDjj xx) tovto. Oöxoüv SoxsT lt;701 tov AtiA-hovtx xpxsiv X(7k£tv sstv xx) txütx svttstas (pspsiv; Tlxvu ftsv ovv , fcpjj. ovkovv £1 tovs iyxpxtsïc toutuv xvxvtüjv sis tous xpxtwvs txtto^sv, tou? dsuvxtouï txvtx ttcistv si? tous |cc^5'

xvTiTroiyiTOftsvovi; roïi xpxeiv Tx^o^ev, quot;ZwsQy xx) roïiro. Ti ouv, fTTf/Sij tovtccv èxxrépou tov Qvhov tv)v tx^iv onaüx, TroT¹

i7rs(rxi\pu s'is TroTspxv Tav tx^suv toutuv (txutov Sixx/uq xv txttoiq; quot;eyaiy', s0)) S 'AplaTimroc, xx) ovlx^at; yt txttüi s^xutov fi? tjjv tüv xpxsw (Souhoftavuv tx^iv. xx) yxp ttxvv [toi SoxsT xJ)povo? xvópccTrov elvxi to [tsyxXov spyov ovToq tov

SXVTcjl TX ÜSOVTX TTXpXJXêUX^SlV |C4V} XpXslv TOVTO , XkXX KpOtT-

xvxQèaöxi to xx) tot? xï.hoig ttoxitxii; ccv 'èéovTxi iropi^etv * xx) èxUTCÓ /asv ttoxxx wv fiovxstxl sxte'lttslv , t»}? §£ ttcafw? VpOltTTCÖTX , sxv [Ay ttxvtx 0(tx $ TTCA/f (SoVhlTXI XXTXTTpXTTIjl, TOVTOV 'èlxyv UTTSX^'V, TOVTO TTCÖC CV TTOXXy xQpOGVVy stttl ;

xx) yxp xt-iovviv x'i irÓAeis toIs xpx^olJ^^tv amp;GTrtp iyu toïs o'ixéTxit; xpyt®⁰¹'- Èyu ts yxp x^tü Tovg óepxTTOVTxg èfio) [tiv x06ovx TXTrtTyj'Seix Trxpxtrxsvx^tiv, xvtou? sf ftydivo?

TOVTCHV XTVTSffamp;Xl , xquot; Të TTflAfl? cloVTXl XPV^{vxl T}®^ XpXOVTXg aXUTXlq [ASV «? TTXeldTX xyxöx TTOplamp;lV , XVTOVi; Sf ■ZXVTCiV tovtchv xtsxsvQxi. iyu ovv tovs [iev Povhoftévoug ko^Xx vrpxy-

ftXTX XVTOUi; Tf £X^SlV K011 MM-OK; TTXptXt'V OVTUg XV Trxtisixrxs

eis tov? xpx'KOVi; xxTx.i7Ty,(7xt!/,i' èftxvTÓv ye névToi txttu £/? tovi; (Sovhopévovg y ptjiiTTX Te xx) ffiiiTTX (SiOTeveiv. xx) 0

40

Sfflx/JiZTJ}? Ic2)gt;}, fiovtei ouv xx) tovto a-xiipafisSx, Trórepoi vSiou ^aviv, o'i apxovTsi; Ij 01 apxóftivoi; flxvu [isv ovv, etpv. ripÜTOv psv Toivvv tüv ióvüv uv yftsÏ!; quot;triAtv èv u,h T\j\ 'Aaix, ïlépaxi /ah upxavTW gt; xpxovrxi Sf 'Zvpoi xx) xx)

AuSc/quot; êv Sf ry Eupónry HxuSxi fisv xpx¹quot;⁷¹ ■gt; Sè

xpxovTxi • èv Ss tj} Aifivy Kxpxv^óvioi pev xpxcvvi, A//3uf? §è xpxourxi. Tourav ovv TroTspoui; föiov olsi ^ijv; yj tüv 'Ehhyvcov, èv oJs xx) xÖTOf ff, ■zórspoi aoi $oxovlt;rtv vfamp;iov, o] xpxTOvvreq $ o'i xpxrouftsvoi , £iji/; 'AAA,' sya rot, eQ'/i b 'Apl^rnrvo?, suSf

fj? Tljl/ 'hovxsixv ifAXVTOV TXTTüJ , «AA' slvxl T/? [AOl 'SoXSÏ

ftétry toutuv óSa?, yv Treipüftxi fixèl^siv, ours S;' xpxv? ovts Six SauAf/«?, xXXx 5/' èXiuöspIxc, yTrep [mx^kttx irpog sii^xi-ftovixv xysi. 'AAA' f/ [Msv f lcp^ ó Zaxpxryis, uaTTsp ovts S(' xpXVS quot;vts Six SouAslxs y 'oVos xvry Qspsi, ovtu imiVs §/' xvOpcairuiv, 'iuai; xv tl Xsyoit; • ') s] ^svtoi sv xvópairoK; Siv (Z'JjTs xpx*'v xt-ldvsii; ftyTS XPXSTÜXI [tycis tov? XpXOVTXi; sxiiv Qspxirsvasit;, oJfiai ars épxv as stc'ivtxvtxi o'i xpslTTOvsi; tojs tjrrovxg xx) xoivijj xx) 'iSlof. xXxovtxc; xxSIitxvts? ²) SouAo/? XpïivQxi- $ XxvQxvovcri lt;ts o'i xKhuv aTrsipxvTuv xx) (pinsvvxv-tuv tov ts trÏTOV TSftvovTSi; xx) SsvSpoxoTfovvrsg xx) ttxvtx TpÓTTOV TTOhlOpXOUVTSi; tov? %tt0vxs xx) ftyj ^S'KOVTXq QspXTTSU-

stv , foi? xv Trsiaatriv 'sXsaQxt SovXsvsiv xvt) tov tto^s^sTv toTs xpsiTToai • xx) llix xiï o'i xvhpsloi xx) Suvxto) tovs xvxvSpovt; xx) XÜUVXTOVS OVX olamp;ó' otl XXTxSoVhUdXfASVOl XXpiTOVVTXI i

¹

Asyeis ti: daar zegt gij iets verstandigs, iets van belang. Spreekwoord: KpéiTTOV (rcMTTciv y (/,v]Hv hsysiv.

²

kKÓlovtu. Ktzüi^siv Tivocmaken dat iemand zit te huilen, d.i. iemand in-peperen wat hij gedaan heeft. Spottenderwijze wordt een paar keer bij Xenophon gezegd van treurspeldichters, dat ze ahuovroiQ KOiüi^ovcri rovc, Qsamp;txq.

41

'aaa' iyu to! , t quot;^vx fJ-V Kamp;GX® Txvra,, ou§' f/'? ttsa/-TstlXV S[/.OiUTOV KXTXy.hfa , a.hXX t;fVOS TTOCl/TXXOÜ s'lftl. Tobs

yap ^svovq it; ou o ts s/v;? xx) 5 Xxsipav xx) 5 Ilpcic/jouirTvt; xttsóxuoi/ oclstt? sti x'sikst. xx) ó xuizpixtitg sqy, tovto [amtol Xsysiq Seivov kx^xit^x. vvv yxp oi ftiv 7ro\it£uii[/,svoi iv txIs TTXTpiai xa.) vó//,oug riamp;svrxi, quot;vx ity xèixüvrxt , xx) Ql-xou? Trpoi; toTs xvxyxxiois xxxou/tsvois xhhous xtuvtxi (ooyQouc, xx) Txli; iróhsatv £pvpt,xrx TTSpifixXXOl/txt , xx) ottax xtuvtxl oU x.uvvouvtxl Toil? xslxovvtx?, xx) Trpo? toutolt; xxhouq Hl-cil-6sv iru[tft,x%ouG xxTxaxsuxfyvTXi * xx) ol ptèv txütx ttxvtx xexTvipiévoi oi/,aq xhixovvTxi' tru ss oósèv ptèv toutuv excou, iv sè txïc ó'SoT?, svêx TXslaToi xSixovvtxi , %oK\)v Kpivov six-

Tpifiav, s'l? OTTOiXV S' XV TTÓXlV xQix'tf , TÜV TTOXlTUV TTXVTMV VjTTüjV SlV XX) TCIOVTOi; o'l'olq [AXXlffTX STTITióiVTXI 01 /Soi/AOpid/OI

xSitcsTv, opiw? Six to Êkvo? sJvxi ovx xv oquot;ui xSixvóijvx!; ij Sioti xi Ttikei? vei xypvttouaiv xeCpxhsixv xx) trpoviovti xx) XTTtOVTl , óxppsïs ; $ sloti xx) è)OÜAO? xv olst TOIOVTOt; sJvxi oïo? pwSsv) ssttkotifi AuvitiXsTv, Tig yxp XV iQékoi xvöpMTrov iv o'lxilji SX^£IV KOVMV pisv ptrfsv ióéhOVTX , Tljj 5f TTOKUTSXeCTXTq Sixhy X^X'Igt;^0VTX j o-xsipcipcsóx Sf xx) toüto , kmi; oi Iktttotxi Tol? toioutoig o'ixstxi? xpavtxi. xpx o\j ti]v ptfv Xxyvslxv xütcöv Tcp Xificij raCppovifyuiri; xAstttsiv §f xcoXvovviv xiroxky-ovTeq bQsv xv Ti Kxfieiv $; xcD Ss SpxTrsTsusiv Setrpcoïs xirslp-yovat •, Tyfv xpyixv Vs Tr^yiyxï? i!;xvxyxx%ouïiv; y au ttw?

TVOlfLC, 0TXV TÜV OlXSTcZv TIVX TOIOUTOV OVTX XXTXpLX'jQxVfi; \

kaaii^w, (CPv, TTxai xxxolc, sco? xv Soi/heueiv xvxyxxTa. xAAx yxp, u quot;ZiixpxTsi;, o] eif t-jv /3xlt;riAiKgt;)v Tsxvyv TTXihsvópt.ivci, viv Soxeli; pt,oi trb vopci^siv suSxipiovixv (ïvxi, t/ SixQipoutri tmv it; xvxyxyg xxxottxÓouvtuv , si ys Trsivtiuoucri xx) Siipy,(jou7i xx)

42

'ptyéaouvi ko.) cèyfiU7ri/yicrovlt;ri xx) t«AA« ttxvtx ftoxófaoviriv sxÓvtsS', Ti Si, u 'Ap/VT/s'TTf, o 'Zaxpirvji; Hcpy), oli ScxeJ troi tüv toioutuv siacpépsw tx exovaix tSjv axoviriccv, % a piv sxav Trsivav (pxyot av oniit (SovXono xa) o sxuv di\pav ttIoi xx) txXKx atrmi/Tcaq, Ttj 5' ócvxyxyi; txvtx irairxovTi ovx

S^elt;TTlV OTTÓTXV (3oUhVTlXl TTUVSnOxl STTdTX O l^SV 1x^570)?

rahxiirupav sir' dyaóijj èxirfèi ttovwv cuQpxivtTxi, cnov ol tx êypix óvpamp;vrci; èXTrih toü hy^Kröxi jjSia? [aoxOovgi. xx) tx [asv toixütx xöxx TÜV ttóvuv Hixpov tivos ci^ix t(ttl ' toui; sï ttovoüvtxi; ï'vx CpiXovg xyxóovc xtyvavtxi, yj ovas txqpovs xsipaaovtxi, ij quot;vx svvxto) ysvó^svoi xx) toi? (róiftaei xx) txjc Tpuxxls xx) tov ixvTÜv olxov xxXan; o'ixüai xx) Tohg Cpiï.ous eu voicicri xx) tyv Trxrpi'hx suepysTÜn, ttw? ovx o'IsvSxi xpvt

TOUTOUi; xx) -Kovelv J}Sf£B? s\q TX toixvtx xxi SUtppXIVOUS-

vovi; , xyxfiévous [tsv ixvrovs , i7rxivoiii/,£voug §£ xx) ^Xov;/,£-voult;; vtto tüv «AAw!/; sti xi [tsv px^iovpyixi xx) êx toü Trxpxxp^x föovx) ovts (Tu^xTi euë^ixv Ixxvx! eitrtv èi/spyx^eaóxi, coc (pxaiv o'i ?vfivxlt;7Txi, outs ipvzv èintTTviiwv x^ÓKoyov cu-cispixv èftTroislv, xi Vs 'Six xxpTspixt; tTrtfAchsixi tüv xxXüv ts xxyxèHv epyav è£,ixvel(ï6xi ttoiovo-iv , uq Cpxetv ol xyxóo) Kvlpsq. XÉyei Si nou xx) 'Ha/cSs?,

Tijv [/.iv yxp xxxot^tx kx) ihxsov sgtiv èXsamp;Qxi ptjidiui;' fth 'olós, [jlxXx S' èyyuöi vxiei.

rijg S' xperijg i'Spurx óeo) TpoirapoiQev sQyxxv xöxvxtoi • ftxxpog Sf xx) cpöiog olftog èg xutviv xx) Tpvixug to irpÜTüv * fVvfi/ 5' s'ig xxpov ïxyxt,

p^/s/jj §gt;) sttsitx nsKei, xxKsttv} nep èovir». ^¹)

1) Deze regels luiden in de geestige en smaakvolle vertaling van David Ja-coims van Lennep aldus:

43

xx) IlpóSiicoi; 5« ó a-oCpoc iv ry (ruyypxftftxTi tü Ttep) 'Hpx~ icXéoui;, OTrsp Sti x.x) 7rXel(7T0ig iiriiielKVVTXi, wgolvtmi; Trsp) Tyjg dpsriis xTToCPxiveTxi, «?f ttük; Xsyav, otr» syw (jlÉ^v^^xi. Cpyiu) yxp 'Hpxichétx , STre) sk vrxilcov sU yfiyv mp^xto , sv y o'i véoi yoy xuToicpxTopis •ytyvói/.evot quot;SyXovviv sire ryv 5;' xpsrijt; édov tpétpovrxi iir) tov (óiov ars tjjv 5/« xxxixi; , èl-sXÖóvrx eis ycruxixv Kxê'/iirêxi XTropoüvTx Trorépxv tüv ohüv TpxTntTxi' xx) Qxvijvxi xi/Tcji Sys yvvxïxxt; Trpoaisvxi i^eyxXxq, ryv ^\v éré-pxv si/Trpsvij ts l'SsTv xx) êhsuêspiov (póasi, ksxotr^yifjlsvyiv to [juv XpÜfiX ■/.xQxpeiOTVTl '), TX Sf OftfyiXTX XlSrf, TO §f trxij/AX vccQpovuvtfi, itrtiijTt Sè Afyxjj, rvfi' S' STépxv Teöpxftftévijv fih sis TTOXUUXpKlXV TS xx) XTTX^OTiJTX KSXXKXaTKT l^SWIV Sf TO [Av XPÜ/AX CCffTE hSVKOTépXV TS XXI SpUÓpOTSpXV TOV OVTOS

Cpxivsvóxi, to Ss crxiïfix Shtts quot;èoxelv SpöoTspxv Tijg Qvasus sjvxi , tx §è oftftxtx (xsiv xvxtr£trtx[/,svx, Icramp;VjTX §ê £§ vis xv [axxlctx if cipx slxxxfatrof xxtxaxottslvöxl vs óxftx SXUTliv , trspiexotttlv Ss xx) s) tic xKXoc xut^v Ösxtxi, ttoXXxxh; 5« xx) eis Tyjv exiityj? gkixv xtto^xéxeiv. w? §' èyévovto TrXy-(jixhepov tov 'HpxxAeous, tyv ftsv 7rpólt;r6ev pvóetexv 'lévxi tov xvtov TpÓTrov, Tjji/ S' STepxv Cpóxaxt (SsuXo[tsvyiv Kpotr'Spxf/.eTv tü 'HpaxXel xx) eiireïv, 'Opü ae, a 'Hpxxheis, xtropovvtx ttoIxv olov ctt) tov (3lev tponry. ixv ovv èfis Cpiï.yjv tioivivyi, tyv viliatviv Te xx) ppuTyiv ó^öv x^aj (je, xx) tcöv ftev Tepirvccv ov-

Perses! 'k wil u 't beste raden, sla mijn woord niet in den wind!

euvel op te doen bij hoopen is het reedste wat men vindt.

richt een mensch zijn weg naar d'ondeugd. o! hij is er eer hij't weet, maar om tot de deugd te komen vergt Jupyn te voren zweet.

zwaar en moeilijk in 't bestijgen is de weg, die tot haar leidt,

boven echter voor wie opsteeg is een effen pad bereid.

1) KaQcépeios netjes, knap. Spreekwoord: els rac xxQccpeia Mfzog sio-oiki^stcci ; quot;kaal maar knapquot;.

44

Sti/o? xysLHTTOï screi, tüv Ss %iz^s7rau xtrsipo? Six/Sidirsi. Trpurov fih yxp oó iroXéfACiiv oiSè Trpxy^xrav Cppoi/Tisïc, ocWx axo-7rovp(.evog Sixt-sts ri ixv xsx^p'^^vov $ gitIov $ ttotov süpois, V! ri uv idav ij xxouaas rspCpQsiyis, % rivav ixv oaCpoxivóftsvoi; $ XTTTÓftsvog yaóslyi;, rlai §£ Trxibixolt; ó^i^üv ^«A((7t' av evzppxvqsiviq, kou ttcó? xu [AxXxxaTeiTX xixósusoii;, xai ttü/; xv

xttovut xt x toutccv ttxvtüjv tuy %XVOli;. SXV Si ttotc ysvvltxl Tis VTTOlplx attxvscili: Xtp' av eaTXl TXÜTX, OV Cpéftoq [AVI lt;J£ xyxyai stt) to ttovoüvtx xxi txkxiirapovvtx tcp au^xti xa)

T'ji TXVTX TTOpi^SUamp;Xl , xXgt;C ol? XV 01 XXKOl ipyX^UVTXl,

toutoii; lt;7v %py(7ei, oóSevèf x7rf%oftevos oêsv xv Suvxtov % ti xipSxvxi. ttxvtxxo'Ósv yxp uQeKelfrdxi toïi; ifto) auvovtriv s^ou-trixv iyu trxpéx®- ó 'Hpxxhijt; xxouaxg txütx , ⁷ fl yuvxi, sCpy, ovoftx Si (joi ti htiv; gt;5 5f, Ol ftèv ifto) Q'iXoi, tel»}, xxXoïktI (jls JÏ,ült;gt;xi[j,ovixv, ol §£ [/.ktouvtss jCtf , irre) tyvcs 'ApsTVtv hsyovaiv uTroxopi^ó/^svoi ^¹) , ifis ovo^x^ovtri Kxx'txv. xx) iv tovtcji yj btspx yvvy irpoasXQoücrx sItts , kx) iyw Ijxa vrpèi its, a 'VipxxXeu;, s'i'Suïx tohq yevvfaxvtxs as xx) riji/

¹

eirei ryvde ''Aperyv hsyovrru v7roy.opi^6[Ji,€voi, €(zé. Deze geniale verbetering van Schenkl geeft een voortreffelijken zin. De Kax/# zegt: «de menschen noemen haar Deugd met een vleiende benaming, en daarom noemen ze mij Slechtheid.'' Ze bedoelt daarmede: «wat de menschen deugd noemen moest domheid, onnoozelheid heeten, wat ze slechtheid noemen verstand en levensgeluk.quot;quot; In volmaakt denzelfden zin spreekt de doldriftige SophistThrasymacbus bij Plato Rep. I, 348 C. Socrates vraagt: «noemt gij de rechtvaardigheid deugd, en de onrechtvaardigheid ondeugd?quot; Thr. antwoordt; «dat kunt ge begrijiien! ik zeg immers dat de onrechtvaardigheid voordeel aanbrengt, en de rechtvaardigheid niet.quot; //Hoe noemt gij ze dan?quot; vraagt S. weder. //Net omgekeerdquot; antwoordt Thr. «Dus de rechtvaardigheid ondeugd?quot; vraagt S. »Wel neen! maar volslagen onnoozelheid,quot; zegt Thr. «Noemt gij danquot; vraagt S. ten slotte «de onrechtvaardigheid geslepenheid?quot; en Thr. antwoordt: «wel neen! maar wijs beleid.quot;

45

Cpvtriv ryv evtv sv rjj Troiièsict. HXTaftaóoutrix, it; wv chirl^u, el Tyv TT/JÖ? i/as Óoov TpXTTOIO , (rCf)C§p' xv tts tuv kxhüv kix.) asfivccv xyccQov êpyxTyv ysvéaQxi kx) ifiè en ttöAu ivn-[/.OTspxv kk) STrquot; xyxüdïz quot;èixTrpsTrstncpxv (pxi/ijvxi. ovx, ê^x-TTXTyica §« lt;ts Trpooi^ioit: ySoviji;, «AA' 'flTTSp 01 öeo) iïléóCTXV TX ovtx quot;hiy/yvofixi ^st xKySsixc. tav yxp ovtccv xyxöüv kx) kxXüiv ouSèv xvsv ttovov ') kx) aTn^eXsixq o'i óeo) li'Sóxaiv xv-Ópdiroig, «AA' sirs rovg óscvs /'Afoi? slvxl aoi (Souwei, êepxTrsu-

tsov TÖU? ósouc , f/Tf vtto qlxuv èöè^slq x?xttxel)xi, tovg CjD/Aoy? suspystyiréov, elre üttó tivolt;; irixsui; ttriöviasli; TiftxaQxi, rijv ttcA/v aQshyréov, sirs -jtto -rijc 'EAAaSo? Trxayji; xt;ioTlt;; Jtt' xpsT^j óxu^ix^saóxi, rijv 'EAAaSiJs Trsipxreov sv iroicïv , sirs yviv (Soóhsi (701 Hxpirous xCpêóvoui; Cpépeiv, ryv yijv OspxTreuTSOv, e'lre xtto (ooax-zif^xtcov olei 'SeJv trxouri^saOxi, tuv (Sotrnyi/^xtcov AijTfO!/, sirs 'Six vche/jiou op^xi; xu^siróxi kx) (Bovhsi duvxiróxi toü? t£ cpihovi; sXsvOspovv kx) tovs sxöpovq x^sl~ poïicöxt, Txg TroXepiKxi; réxvxq xuTxq ts Trxpx tüv stti-

PTXftévUV l^xSijTSOV KX) OTTCOi; XVTXÏq Sf? XP^¹⁷^⁰¹¹ XaKViTiOV •

el Se kx) tïji ctcó^xti fiovKsi Suvxtoi; eJvxi, rijj yvufty virtj-pereTv eQiareov to itöii/,x kx) yupt.vxuTeov Tróvoig kx) iSpÜTi. kx) y kxklx v7roXx[3oLiax elnev, uq (pyiri TlpóSiKOi;, 'Evvoeïi;, a 'Hp«xAf;f, ^«A.fTTijv kx) pcxKpxv óèov «V; txi; evCppo-tróvxc y; -/uvj aoi xuTvt S^yenxr, iya Sf pxamp;ixv kx) (opxx^xv fV) tyv euSxiftovlxv x^cc as. kx) $ 'apsty elnsv, Thij/tov, tI Sf (tv xyxóov 1%«/?; $ ri ySv oliróx; (jn? cvSè Tyv tüv vihéav èTTióvftixv xvxfiéveii;, «AAa: 7rp)v eTrióuftijaxi ttxvtuv

1) Een versregel van Epicharmus zegt;

riïv ttóvojv Trcohovtriv ^//7v Trxvra rxyu^ of Qeot.

46

s,u,7rl[t7rhx(7ixi, irp)v psv Trsivijv iaéiouux, 7rp)v §£ $i\p%v 7rl-vcurx, kx) quot;va fiiv ijUsa? (pxyy?, o^pOTroioug fiyxxvapsvyi, ïvx Sf ^Sfta? tt/^c , olvous re ttoKvtsXsïs irxpxirKsvxamp;t kx) tov Qspovg wóvx TTspiSéoucrx fyrsTi;, 'ivx §f tcaQuTrydiays jjSiw?, oy f/,óvov txi; i7tpaf^vx? iaxKxkxs , xXXoc. kx) u7ró(3xöpx ^¹) rxïs xhivxi? trxpxtrxeux^ei' ou yxp quot;Six to ttovsTv , x^Xx S/a to .«sjSfv £X^slv °i^t' toiyis uttvou sttióu/xsT*;. tx S' xQpociliyix vrpo tov SeTaQxi xvxyxx^sis, ttxvtx ^xxva^ei/ii, zx) ■yuvxi^i rolt; xv'Spxtri xpafasi/ii • ovtu quot;yxp irx^svsic tovc vsxutijs (piKovc, tij? ftèv vvhtoi; v(3pifyult;tx , rijg §' vj^spxg to xpyiviftóitxtov y.xTxy.oif/Jfyvcrx. xêxvxTog §£ ovex sa öecöv [th x7réppi\pxi, vtto 5s xvOpónrwv xyxÓMv xti/ax^si ' tov Ss •kxvtocv vfèivTcu xMUCy^xTog i sirxbou asxvTÏig, xt/7iK00g ej, xx) toü Trxi/TCtV vfrivTOU êsxftxTog xösxTog • ovUh yxp TrclnroTS aixuTyg spycv xxhov tsuatrai. rig S' olv (toi xsyoixry ti Tria-Tsuveis; Ttg v xv Isoftsviji Tivbg iTrapxétrsisv, $ Tig xv su (ppovav toü troü öixtrou ToXitvitTsiev eïvxi; ot vsoi ftsv ovTsg Tolg guuxgiv xdó-vxToi siiti , TrpsvfivTepoi §s ysvóftevoi Txlg tyuxxlg xvovtoi , xTróvug ftsv Knrxpo) Six vsÓTvjTog (pspóftsvoi, STriTrovag Sè xü%-[xypo) Si« yypug TripavTsg , Tolg ftsu TrsTrpxyi^svoig xlirxuvoftevoi, TOÏg §ï TrpXTTOlAiVOlg fixpwóftcvoi , TX fiSV Vj^éx SV Tij! VSOTVITl 'Sixiïpx/aóvtsg, tx SI xxXsttx slg to yijpxg XTroóéftsvoi. iyu cis lt;riivsi/ti i^sv Qsoïg, tniveiftt Sè xvöpuTroig TOÏg xyxöoïg' spyov §f xxhov otösv ovts êsïov out' xvópuTrivov XMp)g èftov yiyvsTXi. TlfiÜ^XI §£ [AXhKTTX TTXVTülV xx) TTXpX ÖSOÏg xx) TTXp' Xvélü!-Troig oJg Trpov/ixsi, xyxTryTvi ftsv avvepyog Tsxvirxig, ttigtv §s Cpuhx!; o'^!.xmv quot;èsanÓTXig, suftsvyg Ss irxpxvTXTig olxsTXig,

¹

v7ró(2aQpce: hiermeê worden waarschijnlijk toestellen tedoeld om het bed op te laten schommelen.

47

txyxóy a-uWyjTTTpioc rüv iv s'ipyvy iróvav, psfixix Ss tüv sv tto\s(Jt,y (tu/jC^xxo? spyav, xpitny Ss CpiXioct; Kotvavii;. Hitti Sf roïg ph èftoh; (p/Ao/? föslx i/.h kx) XTrpdyftuv v'nav x.x\ %o-tuv xtcÓXxvuh; * oivsxovTXt yxp sue xv iTTiêuuviaaGtv xiitüv. Üttvoi; §' xvTolg Trxpeariv ïSiccv ij toTi; xpiiixêois, kxi olIts xiroheitrovtsi; xutov x%6ovtxi ovts Six roLtrov ftsóixamp;i tx iïéoi/tx TrpxTTeiv, xx) o'i /tsv véoi tóïi; Tav TrpeaPurspaiv iirxivou; X^x'¹' pouviv, 01 5f ycpxlTspoi tx7s tüv vscov ti^xu- xyxxxovtxi, kx) [tèv tüv irxhxiüv yrpx^scov ftépivitvTxi, sv 5« txi; irxp-ovvxi; •JfèovTxi TrpxTTOvTsc, §/' i//,s Cpihoi fitv óeoTg OVT£$ , xyxTryTo) Ss CpiXon;, ripiioi §1 ttxtp'ktiv. otxv §' to tts-

TTpWftCVOV TSXOC; , OU lASTX XTIftOl KslvTX! , XKKX [/.STX

ftvyiftyis tov xs) xpóvov 'jftvouftsvoi öxXhoult;ri. toixïitx itoi, a ttxï tokeav xyxQöiv, s^ettti 'iïixirovycrxi/.sva tyv /axxxpkttotx-Tyv su'Sxii/.ovixv xsxTïjtróxi. cvtco Kat; iïioiKsï ïlpó'siko? tv]v uit'' 'ApsTÏjs 'Hpxxhéoui; ■nx'i'SsvaLV' Ikolt;jityae ^.kvTOi txi; yvai/.xq sti izeyxKsioTspois pyfzxtriv q èyw vvv. go) §' ovv x^iov, a 'AplvTlTTTe , T0UTCCV iv0U,UOV!yC.£VC_!J TTSipXaóx! Tl xx) TCCV fl? TOV [/.S^XOVTX xpóvov TOÜ filou CppOVTI^siv.

Socrates' onderricht aangaande de verplichtingen van menschen onderling eu hun omgang met elkander; over de kunst om menschen aan zich te verbinden; over vriendschap en vrienden.

I.

Socrates overtuigt zijn zoon , dat hij het kwaad humeur zijner moeder moet verdragen.

Ala-öófisvog §£ kots ax^ttpoxxsx tov trpstrfiutxtov vlov xvtoü trpoi tvjv wtspx xamp;tekxivovtx , E(Vf ,as;, , u ttx! , ojasx rivxg xvQpuTrovs x%xp!(tt0us xx^ouftévous •, Ka:/ pt-xXx, êcpy o

48

vexvitricoc. kxtafiiftasyixxc ciïv rout; t/ ttoioïivtxi; rouvoftix toüt' xkokaï.ovlt;riv; quot;eycuy', sqy ■ tov? yap f5 irxóóvtx?, otxv quot;suvk^svol xdpiv IXTTo'SoïlVXI (civ) xtto'süaiv, xxaptgtovs xx^oücnv. Oüxovv liokovai aoi h toTc o^ikou; kxtxhcyi^saoxt tov? x%x-plfftovs 'j quot;eftoiye, eqy. quot;H§gt;j Si ttot strxsxpa el apx, utttrsp to xv'spxtto'si^saóxi tovc (tiv CpiXouc st^iicov eivxi loxel, tovc 51 ttohsttiouq llxxiov , ovtu kx) to xxxpkttslv ttpoi; [tsv tovc tplhou? xüixóv èvti, Trpèi; ss tous troas/xioui; Sócxiov; Kxi ftcihx, lvj)gt;j • xx) SoxeT [ioi, ücp' ov xv ng su ttxQuv she Cplhov ene Koheftioii fty TreipxTxi x^p'^v 'XTro'èi'sóvxi, a^ixcq ehxi. Ouxovv, el y' ovtag ex*' tovto , elhixpivyg tic xv ety xhxlx y xx,x-pidTix] (ruvuftohóyei. Ovxovv otrCfj xv t/$ f/,si^u xyxóx irxdav ix,v] xttoii's^ xamp;p'¹¹) ToaovTy xhixcliTspoi; xv ely; truvéQy xx) tovto. Tivxc ovv , sCpy, vtto tIvuv evpoiftev xv //.si^co ev.',p~ yetvhtévovi; vj ttxI'Sxi; vtto yovéav] otig o! yovijc èx (/.èv cvx ovtuv eiroiytrxv eJvxi, topxvtx 5f xxXx lleïv xx) toamp;ovtüiv xyxOaiv iJ.eTXTxe'ïv otrx ol ho) vrxpéxovtyi toIs xvópónroi? ' x 5ij xx] ovtaq vhjüv loxel ttxvtog x^ix elvxi air Te trxvteg to xx-Txhnrelv xvtx ttxvtuv [lxXkttx Cpevyopev xx) x'i Tróhei? ên) toJc fteylvTOis x'Sixiiix.xa-i fyftlxv Sxvxtov TreTroiyxxaiv, cSc ovx xv [jlsi^ovo; xxxov Cpóftcfi tviv xhxixv TtxvaxvTet;. xx) ftijv ov tïgt;-j ye xCPpoSnricov ëvexx TrxiZoTroieTamp;óxt tov? xvOpuTrous utto-

, \ i ~ » l ^#\ \ c

Aa,a/3«ff/?, èirei tovtov ye Tav XTtoXvaovTav peatxi f^ev at cSs/, itetTTX Ss tx olxtifAXTX. Cpxvepo) S- h^ev xx) axo-xou-[tevoi f| OTroiav xv yuvxtxüv (HXtkttx vh/av tcxvx yevono , xï? avvehOóvTei TexvoiroiovfteOx. xx) ó [tév ye xvïjp Ttjv Te (TVVTexvoTroiyamp;ovtrxv exvTq TpéCpei ax) tc7? ftehhouaiv eaeaüxi Trxia) yrpoTrxpxGxevx^ei tv xvtx ovx xv o'lyTxi a-vvolaeiv xvtoïi; Trpo; tov /3/oi/, xx) txvtx as xv quot;Svv^txi nhelvTx' y 11 yvvy

49

virohs^xijt.évvi re Cpspsi to (popriov toüto , fixpui/oftévyi ts kx) KivèuvsuoiKrx Ttsp) Tflü (3lou, Ktx) //.eTx'Si^oürrx tv? rpocpiji; % kou xvtv rpécperxi,' icx'i lt;ruv TroXXp ttÓvc/J 'Sisvi'/Koï/trx xx) TSKOÜirx Tpsipsi T£ kx) (TrtpishsTxi, ours irpoTTSTrovSuTx otösv xyxóov oüre yiyvacKOV tó (SpsCpo? vip¹ otou ev 7rcilt;r%ei, ay§« avHAxivetv quot;èuvx^svov otou SSTTXI , «AA' «jwrij (Ttoxx^o^SWI TX Ti irvftQépovTX ttx) tx TTSipXTXl iinrhvipoüv, xx)

Tpétyet TTohvv X9°^{vov KO}iï yfispxi; kx) vvktoi; ÜTropiévouirx ttovsTv , oÖK e'i'Sulx el tivx tovtuv xxpiv xTro^xpsTXi. xx) oiix xpxeT Qptyxi /zivov , xK\x xx) iireilixv 'Só^coa-iv Ixxvo) aJvxi ol Trxllst; Itxvóxveiv Ti, x ptsv xv xöto) txueiv o! yov^q xyxöx Trpoi; tov (3lov quot;Sièxcrxowiv, x V xv o'oivtxi xWov IxxvuTspov eJvxt iïiiïx!;xi, iréftTroLiiri irpoi; toïitov 'SxTrxvwvTSi, xx) STrt^eXovTxt ttxvtx TroioüvTsg OTTug ot Trxlèsg xötoTi; yévwvTxi dg Suvxtov (ZsXtkttoi. Trpbi; txïitx ó vexviaxos lïirsv, 'AAA« toi si xx)

TTXVTX TXÏITX TTSTTol^XS XX) XXXX TOUTUV nOXXXIThXITIX , «ySff? XV SuVXITO XÜTij? xvxcrxéa-óxi TVjV XXASTTOTVTX. xx) o Zutcpx-

tvs , nÓTspx Sé, Icpij, oïsi óyplou xypiÓT^TX dutrtpopcoTepxv slvxt vj ^Tpói', 'Eyu fth oJpxi, sQy, ftyTpos Tijg ys toixv-Tyc. quot;HS^ TTCülTOTS OVV $ Sxxoüamp;x XXXOV Tl lt;701 siïuxiv üj Xxx-Tilt;rxi7x, oïx utto Qypicov vfSvi TraAAof sttxüov ; 'AAAa; i/^ Aiquot;, (Óy , Xsysi x ovx xv t;? stt) Tcji (oiy ttxvt) (Souhono xxoïtirxi. 2u 3« ttÓo-x, eCpv o 'ZaxpxTyt;, o'Ul TXVTy xx) Tfj Cpavfi xx) toïs spyoig êx TTXiliou xx) ypiépxg xx) vuxTog Trpxy^xTx Kxpxsxslv, KÓrx 5s hUTrijjxi xxftvcov; 'AAA' ouèsTTMTroTs xuryjv, scpq, out'' sJttov out' STroiviiTX ouSèv ècp¹ u yerxüvfyv. Ti 5'; olei, , xxhsTróiTspov elvxt aot xxousiv uv xutvj Xsyei $ Tolg UTtoxpiTxlg, otxv iv TxJg Tpxycp^ixig xXhyXoug tx samp;xxtx Xkyuaiv, 'AAA', oJftxi, sVf/Sij oüx oIovtxi tcöv XsyivTwv outs

4,

50

tov i'kty^fivtx sxey^slv ivx fyfalblffyi outs tav otltclxovvtk

Kirsthslv quot;v» xxxóv t( TTOiyicy, pcjfiiui; Cpépoixri, Su § cv eiSag on x xsysl lt;t0l v] |M)fTgt;fp 5Ü [zovov CuSfl/ KODibv vooïktx héyel, xXXx kx) PovXopévv (70i xyxQx elvxi olt;tx ovlev) asAAp, XxXe-Trxiveis] gt;j vopiamp;i? xxkovouv tyv [tyTspx aoi êhxij Ou SijTX, cCpy, tovto ys oiix ol/txi. kx) c 2wx/5«t^? , Oimoüv, t$gt;11 w

txvtyv 1 6vv0vv ts 701 ovamp;xv kxl ettlfzghofasvyv w£ (/.x^igtx

Suvxtxi xxftvovTO? oircas vyixvsTi; ts xx) OTruq tüv sttit^siuv famp;yi^ivos ii/sfv)? 1(76/, kx) trpbs tovtoi? iroxhx toï$ ösoh; £u%o-[/.avvtv ÖTrsp gov kx) xTro'Si'Sovaxv, xxhsvyv sivxi lt;?gt;}?;

iya [/.sv olftxi, el toixutvv [ty ^uvxaxi Cpspsiv (/.yTspx, TxyxQx ae oil Ivvxvöxi (pépeiv. ems Is ftoi, £(pv , mrepov xXXov nvx oUi SfTv Ospxircveiv ■, $ TrxpsaKsuxixxi pyi'Ssv) xvdpuTrav irsipx-a-Sxi xphxeiv ^11 ireiósróxi ^rs crrpxTvycp wts x\Xu xp-XOVTI] Hx) [tx A/' syaye, styv. Ovxoüv, s$v o T.uKpa.Tyt;, ry ydrovi (iovXei ah xpstrxsiv, quot;vx croi xx) KÏip svxuy, orxv toutov Isi/i, xx) xyxêov ts (701 yi-yvyrxi (rv^vTup xxv n cCpxXXÓiisvoq ru%n?, sivoïxü? syyvQsv (BoySy lt;roi; quot;Eyuye, slt;pV. T/ S«; vvvoïoiTTÓpov $ si rep xXXu svTvyxxvois, oiiTsv XV lt;701 SixCpspoi (pixov V ixamp;pov ysvsvóxi, i? xx) tj?? irxpx tovtuv suvolx? olsi Isïv sTTifAsXsvöxi', Eywyf, sCpy. Eitx TOVTUV ftsv STTIfiSXeaSxl Trxpsvxsuxvxi, Ttjv Is WTspx TVIV ttxvtuv fj,xxllt;7tx (7s CplX0Ü(7XV olix 0ISI SsTv ÓSpXTTSVSlVj oux ohó' on xx) V} ttoA/? xXXviq psv x%xpi(7Tlxs ouès/tix? snps-XSTXI OÜSs hxccamp;l, XXXX irspiopg. TOVS SV KSTTOVÓÓTXS Xlt;*P'^V oxjx xTToSiSovrxs, ixv Ss Tic yovéxg W OspxTrivy, toxitq Mxvv ts inittêijvi xx) xTroloKipixfyvvx ovx so. xpxsiv toütov, a? ovts xv tx ispx siiasfiw vrsp tfa TTOXsa? t0vt0v óvjxvtog ovts xXXo xxAai; xx) hxxiax; oulsv xv ttPX^xvtoi; ; xx.) vit ^ix

51

sav tm tuv yovéwv texevt^otvtciiv tovs txQou; ^ xotrftijj , ax) toïito i^etxl^si y TroXti: iv Toüq tuv tipxóvtuv eb ouv, u èxv raCppovijis , tcu? ftsv êeovi; irxpxiTVlt;rsi

avyyva/tovcis (rot sJvxi , equot; ti trxpij/^é^kxg tgt;5? ftyrpos, ftti ae kx) ovToi voftitrxvTsi; xxxpilt;7Tov shxi oiix séchyiGaaiv ev voisïv, tou? Sf xvópclnrou? Cpuï.dtjsi ftyi ere x'i(r6iif/,evoi tüv yo-véuv x//,ehoïivTX TTXvre; ócti^xtw^iv , e^nx iv èpyi[/,ix Cplhuv uv xvxCpxvijji;. el yxp ve VTroXxfioiev npos Tout yovéxt; xxxpiirTCV eJvxi, cy§£(? xv vopiweiev sv ae iroiyiaai; xxpiv KTmXyi^eaQxi.

II.

Socrates verzoent twee twistende broeders.

Xxip'eCpüvTx Si nors y.x) XxipexpxT*!, xleXCpa pev ovTe x\-XyXoiv_: êxvTÜ Sf yvupiftcc , KKróópevo? dixCpepoftsvcc, ISav rov XoupexpxTyi, EiTré (aoi , êQy, Si XxipéxpxTeg, ov èyirou kx) cv el tüv toiovtüjv XVÖpdlTTUV o'i xpvaiiautepov vopil^ou(ri SpépL-/axtx yj «SfACDsv ; kx) tcvjtoi. tüv [tsv xCfipóvav ovtuv , toïi 5s Qpovl/tou, xx) tüv pièv (3oijêelxg Seoftévav, toZ Sf (SoySelv §u-vxfzévou, xx.) irpoi; toutoii; tüv piev Trhsiivwv öirxpxóvTUv, tov Sè 'evig. sxuftxrtov SÈ xx) toïito , el tig tovs [tev x^e^Cpov? fyftlxv yyeltxi, oti ov kx) tx tüv x'Se^Cpüv xéxt^txi, tous Sf ttohitxg ovx yjyeltki fyfiixv, oti ou xx) tx tüv ttoxitüv exei, xM.' êvTxï/óx pih quot;üuvxtxi Xoyl^eamp;Sxi oti xpeÏTTov auv ttoX-hoTi; o'ixoüvtx xirCpxhüg TixpxoüvTx sxeiv gt;S pt,ivov SixiTUftevov tx tüv ttoXitüv èTTixiveivvciii; ttixvtx xexTijiróxi, iv) S« tüv xiïehCpüv to xvto tovto xyvoovai. xx) o'ixstxs (tèv o'i Ivvxpevoi wvouvtxi , ïvx auvepyovi; exwi, xx) Qihou? ktüvtxi, us (Soyjöüv èeóftevoi, tüv S' x'Se^cpüv xftehoïktiv, SxrTrep ix koxitüv (juv yiyvo^è-vou? cplhous , it; xèehcpüv §6 ou yiyvopiivovs. xx) [tviv irpoq

52

Cpihlav néy» nh Ci7rixpx^e' ^T® ^£'^{x r}®^v xutüv (püvxi, [tsyx sf to ó^oü rpxQijvxi, stts) k») to7? iypioig iróóos t/? iyytyvstxi

TUV (TUVTpÓCpCilV ' Trpbs sè touts/? xx) c'l XhhOl XvópUTTOl TlfAüllTl t£ [Axhhov tou$ truvxSst.cpoug ovtxi; rüv xvx'SéhCpuv xxt yttov tovtois ixniösvTxi. xx) o yLxipsKpckTy; eïirev, 'a/,x' cl pev, w XcixpxTsg, [j.vi pcsyx ely to quot;htxCpopov, 'ktu? xv Seoi Cpepsiv tov xiïehCpov xx) [/.vt ftixpav evexx (peuysiv⁴ xyxOèv yxp, aaTTsp xx) vil hsyeii;, xtSsXCpbs uv oïov sft* ottots [acvtoi vxvtos ivtiéoi xx) TTXV TO èvXVTlUTXTOV slyj , tl XV TIS stttxetpoiv} tois xiïvvxTOis ] xx) o 'Z.axpxTyii; (Qv, HÓrepx Si, co XxipstcpxTSS, ouSci/i xpéaxi Sui/xtxi XxipeCpüv, utTTrsp oviïè trol, $ sgtiv ois xx) ttxvv xpsvxir, Aix toüto yxp to;, 10»;, u 'ZdxpxTs?, x^tov sgtiv ifio) fiiirelv xutov , on xXXois /jlsv xpttrxsiv quot;Suvxtxi , s[/,oi §f óvou xv TTxpy ttxvtxxoü xx) hiyq xx) spycp amp;[£IX fAX/.hOV

Vj Ü(p£/.SIX SCTTIV. ^ap' OVV , sQv Cl quot;ZCCXpXTVi; , UKTTTSP /wo? TCfi XVSTTlVTVtHOVl ftév , Syx^s 1p⁰^⁷1 xp^'^t^^xi EGTIV f

outa xx) xh^cpói;, otxv ti? xutSï ^ èmaTx^ivoq £yx^clPV xpvtqxi, fyiitix «vt/ ; iiw? §' xv iyc!i, êcpy o XxipsxpxTyg, xvsiridtyi^wv cuv xèsxqy xw*®*') èv'tttxftcvó? ye xx) ev xiyeiv tov siï xsyovtx xx) sv ttoisIv tov fu ttoiovvtx-, tov pivtoi xx) xoycf xx) spya Trsipd/tsvov ips xvixv oux xv Ivvxi-ftyv out' sv xeysiv ovt' ev ttoisTv _f xhï.' oüsf trupxao^xi. xxi o saijt/jiétjf? ttyy , qxv[/.ofjtx ye Xeyeic;, c3 XxipexpxTSc , ei xvvx itév, e'i (701 yjv sir) npofixtok; sv/tïjsf/o? mv xx) tovs [asv Troiftévxi; {jtrirx^sto, lt;to) §f TipouiivTi exxhsirxivev, xfiehy-(yxg xv tov ópyi^sa'óxi sveipü sv Troi'^xg vpxvveiv, tov ss x^eXlt;pov lt;j)vk fisv ciéyx xv xyxóov elvxt ovtx Trpoc; its oiov sszquot;, siricrTxaOxi sè ópcohoyüv xx) sv troislv xxi sv Xeysiv ovx eirixcipslg ^x^xv^'⁷^'^xi óttw? lt;roi wg (osktkttoi; y. xxi ó Xxips-

53

KptXTyi;, Aidoixx, slt;pyi, u quot;ZuKpoiTec, ^ OVK £%a iyu TOITXV-Tyv troCpioiv Sxtts Xxipscpüi/Tx TTOiijtrai irpbi; èfju olov SsT. Kaei fttju oussv ye ttc/X/ASV, scpy s hcckptxriig, ou§£ kolivov set itt' ocvtov, a? s/to) loasl, wxavizaSxi, of? sf kx) au siriarxa-xi avTOc olftxi xv xutov xhivTX vsp) ttoAAou TmisTaQxl lt;7f. Ouy. xv Cpamp;xvoiq, sCpy, Xtyuv, equot;i ti yaQvjaxi Cpihrpov sttkttx-[tsvov a iyu tlèug XsXytQx iftxuróv. Asye ftoi, lcp^, si tivx tüv yvapiftuv (bouhoio xxtspyxtrxvóxi, asrcVf 6601, kxxsiv 7! sir) 'scittvov , ri xv TroioivjQ; Aijhov oti xxTxpxoi/u,' xv rcy xvtot;, ore óuoipii, xxXsTv ixslvov. El 5« (souhoio tüv Cplhav tivx trpotptyxaqxi, óttóts xtto'siifiolyig, iiriftsxeaóxi tüv trüv, ti xv troioiys; Aijhov oti irpórspos xv iyxstpoiqv ètrii/.sx6adxi tüv ixelvov, ottóts xtrdüyitoivi. E/ 5« fiouXoio ^évov iroiijcrxi vtro'hsxeaqxi lt;tsxvtóv , ottóts IaÖö/? fl? sksivov, t! xv

ttoidiyi;; Aijhov oti xx) toütov TrpÓTspoc vTroSsxoii/.viv xv, okots shóoi 'Aêvjvx^e • y.x) c'l ys jsou^ol^v xutov irpoóu/tsïa-öxi èix-irpxTTSiv ptoi £lt;p' x ijxoitti, sijhcv oti xx) tovto ssoi xv npó-Tspov xutov èxelvu ttokiv. uxvt' xpx auye tx iv xvópclnroig CpihTpx iTrKTTX/tevo? Trxhxi XTrsxpvirTov • i? oxvelg , stpy , xpï-xt, {^gt;1 xlexpog (pxvyt;, èxv TrpÓTepog tov xheXCpov su Troiyq ; xx] [ttjv kXs'uïtov ys SoxsT xvy/p sttx/vou xiio? sïuxi, a? xv Cpó/ivy

tov? [a£v tto^sf/.hug xxxüc tvoiüv , toxjg Sf Cp/Asü? suspystüv.

si [tsv ouv elóxei f4.01 Xxipecpüv yy e [tov ixüjt epos eivxi aov Trpos

tyjv cplhlxv txvtyv , ixslvov xv sttslpufiviv trsióslv ttpotcpov sy-

xsipsïv tü trè Qikov irouïvöxr vüu Ss u.01 vu SoxeTg tjyoü/zivoi; ftxaaov xv itjepyx^evóxi toïito. xx) 0 xxipsxpxtvjs sIttsv , quot;Atottx xsysii;, w quot;zwxpxtei;, xx) ovèxpüs trpbg uoü, ö? ys xshsveii; êfis veutepov ovtx xxóyyetamp;óxi' xxItoi toutou yc trxpx ttxpiv xvöputroii; txvxvtix vopt,i^£txi, tov trpsafiutspov yiysltröxi

54

iravTOï x») ï-óyov x») ïpyov. n5?; eCpv ó Zaiepxryi;' ou yap kx) ósoü nxpaxapijroci tov vedrepov irpsafiutepv ruvrvyxxvovti ttxvtxxov vopiamp;txi, kx) HxOvficvov vitxvxvTvivxt, xx) xohlfl Itxlxxy Tipijirxi, kx) XÓyav unsl^xi; ayxamp;s , w oxvsi, sQv , «AA' èyx^s'P^{£t T}°^v *^V^P^X xxTxirpxvveiv xx) ttxvu txxv tiTrxxoviTSTxi. oiix 'opfo «« (pikirififa Strn xxi sXcjóspiog; rx psv yxp irovypx xvQpijKix oüx xv «AAamp;j? [txXXov sXoig it tl ïoiw n, tov? §f xxmv? xxyxóovs xvópdiTrovi; irpoirQihSx; xpw-nevos flX^KTT¹ xv XXTSpyXtTXlO. xx) 'o Xxipexpxrvs SlffSV , Exv ovv spov txvtx troiovvtog sxslvog iav^sv (ieXriuv ylyvyrxi; Ti yxp xK\o, sQv ó Zaxpxrvg, $ xivlvvevfreiq lt;ru ph XPV (ttóg te xx) lt;pi/.xèsgt;.(po? fïvxi, ixavo? 5« Cpxvhós ts kx) ovx Ǥ(0? eiiepyeirlx?; aAA.' otöh olpxi tovtccv Uscbxr vo^u ykp xvtov , èneilxv xhêyTxi aa Ttpoxxxov^ivov ixvtov eU tov xyüvx tovtov . Trcivv Qihovixfasiv oirut; Kspiyévyrxi trov xx) Xiyq xx) spycp sv ttciüv. vvv psv yxp ovtüi? , lcpv, SixxsiaSov, wtrnsp si tu X^flt gt; ® ^Xx^xvsiv xMfaoiv

èiroiwsv, xQspèvu tovtov tpivoivto vpb? to hxxwXvsiv xX-Xfaa, ij et toi TToSf étlcf. poipcf. veTroivneva) vpo? to avvepyelv «AA^Ac/v, x^eXyilt;TXVTe tovtov èfVTroèiamp;iev ixAA^Aw. ovx xv ttoAA») xi^xdlx ely xx) xxxoiïxiftovix to7lt;; Jtt dcpeheliji kstoiyi-[tévois êir) (i*.x(3yi xpwQxi; xx) pvtv xSehQaye, ca? èpoitioxeï, o Seog STTohiirev èir) [teifyvi aQeXeiof, xXXyXoiv y X^P^{S TS KXl} ;rs§ï xx) StpSxhfta xx) txxxx olt;tx xdeXQx ecpvvev') xvöpco-ttos. x^s?p^es f**^v y*pgt; ^f' ^^f'^s' xvtx? tx JrAfOv opyvix? ^isx^lgt;VTX xpx iroiija-xi, ovx xv quot;Svvxivto- Trades sè ovS' xv uk) tx

¹

foa «JeAtJia 'dvQpavoi 'scpvrev wat de mensch hij varen gekregen heeft. Evenzoo zegt men Kuymct (pveiv een baard krijgen, oJo'vra; tyvuv tanden krijgen.

55

opyuiav iïiè%ovTix ïhamp;oiev cifAX' oQöxh/to) Sf oi ScxcövTf? swi KhelvTov ê^iKvsï(76xi oyS' av tmv sti syyurépa ovtccv tx e//.-TTPOITÓSV ct/jLOi xx) Tx OXKTÓSV ISsTu SóvxiyTo • xcishCpu Se Cpiha

ÓVTS Kx) 7tO\V (ileVTÜTS TTpXTTCTOV XftX «V ÜQsXsicf, XXXyhOlV.

UI.

Gesprek met Critobulus over de kunst van vrienden te kiezen en zich vrienden te verwerven , en over het nut, dat men van vrienden kan hebben.

EItté , a Kp/TOj3oyAf, el deolfieóx QiXou xyxóoü ,

ttw? xv £7ri%eipo7fj,ev a-xoTrelv; xpx vpurov [iev ^TvtTéov, ovtii; xpxei yxuTpói; ts v.xi CpiKoTroirlx? kx) Xxyveixs xx) uttvou xxi xpylxs; ó yxp 'jtto tovtcuv hpxtovpisvos out xïitoi; èxvTüi Svvxit'' xv ouie (plhcjj tx Séovrx trpxtteiv; Ma; A;quot; ou Sijrx, Htpy. Ouxoïiv toïi //.sv utto toutccu xp%o/xéuoii xCpexréov Saxei (701 eJvxt-, Tlxvu ith ouv, éQyi. Tl yxpj eCpy, sVt(? SxTrxvy-pbg Siv [ty xüttipxyg iamp;tiv, «AA' xe) tmv trhyaiov SeÏTXi, xxi Xxi^iixvcov [/.ev [/.y suvxtxi xttosisovxi , ftvi hxpiflxvav SI tov ftïj SilóvTX ftiireï, ou Soxel aoi xx) ouTog %,xXe7roi; cp/As? elvxf, YYxvu 7', scpif. Ovxoüv xtyexTeov xx) toutou] 'ACpexTeov ^kv-t01, e$y. Ti yxp', otth; %p*ipc,xtlìrSxi ftev suvxtxi , noXKamp;v Ve xP'^/ll*lt;*^Tav èviêufteT, xx) Six toüto SuvauiJ.Pohii; ia-ti, xxi /,xf/,(3xvcov ftev qSeTxi, xttosisóvxi ss f/,yi (iouKeTxi; E^o/ [tev SoxeT, e^ly, outog Uti trovtpótepog èxeivou eJvxt. Ti S'; öVt/? Sfii tov êpaiTx toü xpqftxTi^etróxi [tySe Trpbg 'iv xXXo exoKyv Troienxi $ ómSsv xuTÓg ti xepSxveï; 'ACpexréov xx) toutou , ug fpco) SoxeT' xvcoQehyg yxp xv eïy Tcj) xpu^V- T/ Sé; OGTig (TTxiriaSyg Te iirTi xx) öéhav ttoAAsu? Toïg Cplhoig ix~ ópoug Trxpéxti', QevxTSOV vy A/« xx) toütov. E/ Si Tig tou-tuv nev tüv xxxüv ftyisev ex^£t 1 ^ ttxctx^v xvsxetxi,

56

ftytVev (ppovri^cov rov xvrevepyeTeïv; 'AvaCpsXyg xv eivt xx) outos. x\xa. iroTov, u zuxpxtei;, iirixt'pfaopsv Cpikov notel-(töxi; olftxt [tév, cvt/? txvkvt'ix tovtuv sykpariis [tév fvr/ tüv Six tov vuftXTOi; vfSovwv, süvcus §f mx) £ult;tii,u(3oXog Siv tuyx^^vsl Cpi^óvmo? irpog to ftit Xeiireaèxi sv Troiüv tov? suepysToZvrxi; xvtov, ult;tts hikritshflv toïs xpayAvoii;. flw?

OVV XV TXVTX 'toV.llJLXlt;!Xl(/.tV , U quot;ZuKp/XTeS , TT po TOÏI XPWQu'l

Tovs fièv xvdpixvTOTroiovi;, etpy, quot;Soxi^xfyfisv oü toïi; Xoyoi; xïtTÜv Tstcptxipgf^evoi, «AA' ov xv èpüftsv tovi; Trpótrósv xviïpi-xvrxg xxhüi; c'ipyxtryJvov, tovtq tticitsvoiasv k») tovc Aoittov? sv Troiijireiv. Kx) xviïpx hsysii;, stpv, «? xv tov? QiXovc tov? Trpósöev ev ttoiüv CpxIv/iTxi, Sfjhov sïvxi xxi tov? vvTepov svspysTviaovTx; Kas) yxp ï'ttttoi? , £$)j, ov xv bpü to7? irpovQsv xxXw? xpamp;yitviv, toïitov xx) xXXoi? olpxt xxKü? xpfatvQ'*¹-EJev, JlQv ■ o? §' xv yifiTv x^io? Sóxijj elvxi, Tra? XPV Q'hov

TOVTOV ■T:OlS~tu(iXl\ UpaTOV [4SV , StpV , TX TTXpX TülV ÖSUV ilTl-

(rxsTrTsov, el irvft/SovAevovcriv xvtov (plhov voisJvSxi. Tl ovv j sCpy) , ov xv vipüv tc 5o«jj xx) ol êso) jtti) svxvtiüvtxi , ex*¹? c'nreTv ottu? ovto? övipxTéo?; Ma: A/quot; flt;j5v, cv xxtx kóSx? ücnrBp b Xxyü? , ovè' XKXTy Sxnrsp xl opvióe? , ovès (oio. uairsp o'i xxirpoi. xxovtx yxp Cpiï.ov shsïv spya/ds? ■ x^ol^^£7r°^v ^ SyaXVTX XXTSXCV SlTTTSp ^OVXOV • èx^poi ?%P l^xXXov $ Cplhoi ylyvovTxi toixvtx ttx^xovts?. O/Ao/ Sè ttw? ; fCp^. Elvxi i^kv tivx? Cpxviv tTrqhx?, x? ol iTnvTX/tevot lirföovTe? oJ? xv fiov-ï.covtxl Qihov? xvtov? TTOtOVVTX! * slvxl SÈ xx) qihtpx , oï? ol STTllTTXfiSVOI irpo? OV? xv fiovxuvtxl XP^^^ev01 QlhOVVTXI vit' kvtüv. Tlóóev ovv, etpyi, txvtx ,uxlloiftsv xv- quot;A fth xi Xfi-pyve? èn-fjèov tü 'OUvrvd vtxouax? 'o^pov, wv svtiv xpxv

TOIXÜS Tl? •

57

Afy/ xys Sij, Trohvxiv'' 'oSvreü, fiéyac xüSo? 'Axxiüv. txut^v ovv, icpvj, rvtv fVwS^i/, a ZunpxTu;, xx) rolt «AAo/? xvópuTOii; xl Jhipyjvs? inföovirxi xareTxav, avTe [ty XTriévxt

xtt xvtwv tovs ; OilK' xxkoc toïs fv «pftjj QthO-

Tiftouftévoti; oürcoc fw^Sai/. Sj^fSoV ti ^éyeig toixïitx xpyvxt £kxlt;7Tü) èirxSeiv oïx vofamp;isl xxoiiav tov sttxivovvtx Kxrxys-Xüvtx héysiv. ovtu fth yxp è%6!uv t' xv e'ly xx) xttsXxuvoi

Toi/S XVÖpUTTOVq XCp' SXUTOÏI , Cl TOV flSoTX OTI filXpOS TS

xx) xhrxpos xx) xaêsvfa iariv iirxivoit] Xiyuv oti xxXit; Ts xx) (téyxt; xx) /o-^ypo? icrTiv ^¹), xhKxq Ss Tivxq oltrOx eVijjS»?; Oux • xw' yxovrx /tiv oti Df/s/xAiJ? Trohhxi; èiri-vrxiTO, xs stcfèuv ty iróhsi iirolei xxjtyv cpihsTv xutóv. @s^i!tt0x\ij^ Ss ttök; ènoivics ttjv ttoAiv CpiXeJv xvtÓv ; Mx Al' oöx bttcfhav, xWx ttspixipxs ti xyxQov xvty. Aoxsïi; ftoi Af-ysiv, a Iluxpxtss , , e] i^sKXo^sv xyxóóv tivx xt^a-stróX! (plhov, xutoui; ijfj-xq xyaöovs 'SsT yivscrQxi. 2y S' cpov, sqyj o quot;züjkpxtvii; , oJóv t' sïvxi xx) trovypov ovtx xpytjtous Qlhoui; xtiiirxtróxi; 'Edpuv yxp, a kpitófiouhoi;, pytopx? ts (pxv-Xovc; xyxöoli; dypujyopoig Cpi^ovq ovTxq, xx) GTpxTyyslv oux ixxvov? ttxvv gtpxtyyixolt; xv^pxiriv STxipoui;. ^rAp' ovv, sqy , xx!, irsp) ou ^ixkcyéfisóx, oïaQx tivxg c^At xvccCpsXsïi; ovtsq üQehlftovg quot;Bvvxvtxi Cpihovs ttoisTtQxi; M« Ai' ou Sijr', scpq • «AA' el xhvvxTov iamp;ti vovyipov ovtx xxhovs xxyxSovg (pihou? xtyaxaêxi, ixsïvo gt;?Sgt;j /^ÉAf; (jloi , si sittiv xvtov xxXov xxyx-

¹

Wat hier volgt tot n ayaQov uvry hangt met het voorafgaande

en volgende niet behoorlijk samen; het schijnt een invoegsel te zijn in een lacune, waar iets gestaan moet hebben, waaruit Critobulus de gevolgtrekking maakt; /rgij bedoelt, dat wij, zullen wij een goeden vriend verwerven, eerst zelf goed moeten worden.quot;

58

öoi/ ysvóftevov hoipou ') toïs xxhoïi; xxyxóoTs (piXov eJvtxt.

QpXTTSl O'S) 00 Kp/T0/3cüA£ , OTl TTOKhXKlG XT/llpxG XXt TC6 KXXX TTfXTTOVTXq KXl TUV x'l(r%pÜV X7rSj!.SUC!U? Ópfa XV T) TOÏl lt;fgt;/-/OU? slvxi (TTXtrlxfyvTXi; «AA^AO/? Kx) XX^STTiirspOV XpafiSVOVt; tüv [tyiïevog x^luv xvQpuTrav. Kx) ov póvov y', êtpv a Kpnó-

jSduAO? , 01 liïlütxl raïlTO ttoiovamp;iv, xxxx kxi ttohsli; xi tüv tb

kxXüv pxxiatx i7n[/,eï.ó[/,evxi kx) tx a'i^xpx yikiinx TrpoaiB-ftsvxt wsAAaxf? ttoAï^ocw? £%öU(7/ vpb? «AAgt;}A«?. x Asy/^ö-irxvv xSvpcci; l%a tipoi; rijv tüv Cpihuv ktijnv outs yxp toult;; Trovypoix; èpa cpixovs «AAi^Aa/? ^vvx^svovi; sivxi Ttüg yxp xv yj xxlt;*Pquot;^!'^T°' * $ nteovéxtxi $ xttkttoi vi xxpx-

t«7? xvópciiTroi SuvxtvTO Cplhoi ysvstrdxi', Ol [tsv ovv Ttovvipo) ttxvtcog eftoiys (Sohoïhtiv «AAsjAo/? pixhhov 14 tplï.01 TTt-

CpuKévxi. x\xx [J-yv, aairsp au Asys/?, oüS' xv toIs xpytTToh; oi mvypoi ttots vvvxpftoaeixv s'is (pixixv • irüg yxp oi tx tto-

v'/jpx TTOlOVVTSg TOÏG TX TOIXVTX [/,170V71 QlKOl ySVOlVT XV ^ Si §£ Sv) Kx) 01 xpstviv xvkoüvtsq utxaix^ovdi ts TTSp) tou TTpU-tsusiv sv tx1lt;; nixsai kx) Qóovovvtss sxutoT? iaivoüviv «AA^Aau?, t/Vf? STl CpthOl svovtxl kx) sv t'utiv xvópuTTOii; suvoix kx) ffhTi? Slt;7TXI; 'AAA' ?%£/ ftsv, sCpv o ZaKpxr^ , iroixihu? ncog txvtx , u KpiTÓ(3ou\s. Qutrsi yxp sxovsiv oi xvdpaxot tx //.sv CpiMKX- IsQVTxi te yxp «AAjfAwi/ kx) sks0ü71 kx) (TUVSp^ovvtsg atysKovm kx) toüto avvisvTsg x^P^lv sxovw xXXyXoig * tx 5è TTOhSftlKX' tx ts yxp xutx kxkx kxi fösx voftlfyvtsg VTTSp tovtuv PXXOVTXI kx) Zixc/vapovoüvTsg ¹) svxvtiovvtxi. koxspi-

¹

5lt;xoyyw/iOvo5vTE5 is het tegenovergestelde van -ra avTx. xctT-x. y.x.) jSéx va/z%ovree: als de menschen dezelfde dingen voor goed of aangenaam, houden, dan vechten ze om ze te verkrijgen; houden ze niet dezelfde dingen voor goed

59

kov xx) spii; koc) opy/t' xx) Sveftevsi; [tsv S toü 7r\sovexte7v ipai, fiiiryiTOv SI lt;5 Cpöóvoi;. cc\\' öptas hx roinuv irxvTcov v) cpiXtx siasuoftsvii auvxirrsi rob? xx^ovq ts xxyxdov?. hx yxp

Tyv ipSTVIV XipOÜVTXl {AlV U.VSU TTOVOU TX [ASTplX XSXTyTdxl

[/.xXhov yj Six TroXkiAOu TrxvTüiv xupieusiv, xx) iï'jvXVTXl TTil-vüvteq xx) itipüvtsi; kXvttus (titov xx) iroroü xoivccveTv, xx) toTs tüv apxiaiv xippoSKrioig yiïópevoi xxprepsïv, copts fiy Ay-TTsTv flS? jitij 7rp07lix£l • quot;SuVXVTXI 5f xx) XPVHAXTÜIV oil ftóvov toü TrXeovexrelv XTrexófyisi/oi vo/tl/tcci; xoivavslv, xXkx xx) iirxp-xeïv «AA^Aa/? • iïuvai/Txi Ss xx) ryt/ spiv oö [/.ivov xXvirut; , txXXx xx) lt;7Vfi0cpóvTug xX^Xotq dixTiSstrêxi, xx) tv)v opyyv xuhusiv sic to fisTX/^s^yjU-óf^evov xpoiévxi. tov Ss Cpöóvov tvxv-txttxviv xQxipovai, tx [th êxuTÉv xyxöx toTs Cpikou; o'txsïx ■7rxpsx^ovr£l! 1 t* Sf tüv cpihuv exurav von'ifyvtsi;. ttük; ovv oüx slxo? tov? xx^ouf xxyoióous xx) tüv ttpMtixüv Tipiaiv [/.v) fió-vov x(3^x(3sï?, xWx xx) ccCpsï.lfiOVt; «AAijAs;? xoivccvou? sJvxi; ot ftèv yxp STTiÖD/jt.ovvTsi; iv txTs vÓKsvi Tiftxvêxl Te xx) xp-x^slv, quot;vx è^owlxv sxcovi xpypxtx ts x^stttciv xx) xvdpccyrov? (3i»%elt;róxi xx) •j'StJTrxósTv, xamp;txo'i Te xx) irov/ipo) xv eïev xx) xSÜvxtoi «AA^ (7uvxppc.Ó7xi. el Si Tig èv iroKei n.uxaöxi (iou-XÓfievot;, okcos xvTÓg Te fty xiïixSjTXi xx) to7? lt;J)/A«/? tx Sixxix (BoyiêeJv Suv^txi , xx) xp^xc ^ xyxamp;iv ti iroitlv rijy tratpidx

TTelpXTXt, SlX T/ Ó TOIOVTO? «AAOJ TOIOUTüJ OUX XV SuVXITO (7UV-

«.puitrxi; Trórepov roug (piXovq uQeXelv i^eTot. tüv xxXüv xoiyxdav ¹) y\TTOv SuvyveTxi; y Ty\v Trahiv evepyeTeïv ctSuvx-

¹

[J.ZTOL rwv xcchüv xotyotQamp;v is waarschijnlijk neutrius generis, zoodat de

60

TÜTspoi; £(7Txi xxhovi; KxyxOovi; exav (ruvspyov? ; «AAa: kxi èv tolg yvftvikoïi; xyccei SijAoV ilt;TTiv on, e'i Hjijv to7? kpxt!(ttoi? truvöefisvous sir) rotig x^£'P^0Ui 'év«/, ttxvtxi; xv tou? xyüvxi; outoi èvlxuv nx) ttxvtx xx xÜXx OVTOI ihxfifixvov. sirs) OVV sxsl ftsv oük iaxri tovto iroislv, èv §1 to7? koXitikoIs , *v oU ol KXXo) Kxyxdo) KpXTI(7T£UOUiriV , flySf)? KülXvei ftsö¹ OU xv Tl? fioüXvjTxt ryv nihtv euepysrelv, 5rw? ou hva-iTshsï tovs (ttous Cpl^ov? HTytrxpevov irohirsvsïóxi, Toóroig xoivuvoTg xx) iruvspyolg tuv wpx^eav [tx^hov ij xvTxyuviGTxls %puf/,svov; «AAiS! xxxeïvo SijAov ön xxv ■koXs^ t/? -vivi , au^^xxav èsyastxi, xx) toutciiv kKsiÓvwv , èxv xxXols xxyxóolt xvtitxt-ryrxi. xx) ftyv o'i (tv^i^xx^v sÖÈKovtsi; su TroiyTéoi, quot;vx óéhccci irpoHufteTiróxi. tto^u §f pSiov touc (3(Xt!ttovs ihxttovxg ovra? sv ttoicTv $ Tovg ^'/.siovx? ovrxq • o'i yxp irovvipo) ttoA.!»

Trheio'vccv evspyecnüv y} o'i XP^'^TT°¹ ^iovjxi. xXXx óxppüv, etpv, « KpiTÓfiouhs, Trsipü xyxóoi; yiyveaamp;xi, xx) toioütos ysvó/tsvoi; Sypxv èirixdpsi xou? xx^oug re xxyxöoói;. 'Icrccc §' xv r! uot xxyu vvKXxfielv clg rijv tamp;v xxhüv te xxyxOüv Ó-Jipxv sx⁰¹^¹ quot;hix to ipccTixoc chxi. quot;Ssivüq yxp av xv STriOuftviru xvSpdiTTccv oho? cip[aviijt,xi èn) tb cpixöjv t£ xütovs avtiqiheto-qxi \jk xcitüv xx) ttoÖuv xvTivoóeJaóxi xx) iinêviAÜv auvslvxi xvT£7nóu[/,£7-crOxi ^¹) Tijs avvovvixc;. opü Ss kx) tro) tovtov Ssijrov, otxv tTridvpyviflt; CptKixv Tipoc; tivxc; irouTïóxi. ftij ovv xttoxputttov //,£ oïg xv (Bouhoio (pikos yevètrOxi • S;« yxp to iniftéhcaêxi toïi xpkaxi tq xpsaxovTi poi oöx XTreipus oJ,uxi èx^s'^v npot;

zin is: als hij ter zelfder tijd de gerechtigheid betracht (en dat doet hij door te trachten zijn vaderland wel te doen).

1) oiVTSTT^v^eifr^DLi overgang van het personale uvTiQnteta-Qou en a-vvsïv'jii op het impersonale; 0A05 cappvizcet stti to olvtzx. t.ct. beteekent: ik doe sr al mijn lest voor dat men wederkeerig heg eert....

61

óypotv ixi/dpc!i7rccv. na) ó Kpirófiovhos £$yi, Kai ftyjv, w Zdixpx-rsg, tovtuv èyu tüv faxóyftiitcov 7rxx»i sttisvpiü xxxus ts kx) f! itjxpxéaei f/,01 y xutvi stt) toui; xyxóovi; Tat?

■^vxxs kx\ sir) tovs kx^ovi; tx lt;tapt,xtx. nx) ó ZaupxTiji; sCpy , 'AAA', u KpiTÓ(3oijï.s, oüx evsvTiv iv ry to tx?

XsTpxi; TrpoaCpépovrx noteTv VTto^évsiv Tohq KXhous. TViTrtKr^xt §f v-xi xtto Tijs szuaa.»;? s/« tcüto cpsvysiv toui; xvöpÜTrovt;, oti txs xdpxg xiitoTs TrpoïéQsps' Txg Sé ys Zsipijvx?, oti txs xéïpxi; ovSsv) TrpoirsQspov, xhhx Trxm Tróppasösv iirySov _t hkvtxi; Qx(t)v viro[u,évsiv kx) xxouovTxg xutüv xyiXelaQxi. xx) ê KpiTÓ(3ov\oi; Icpj;, 'fis ovv oil 7rp0ir0ilt;r0VT0s Txq xeipxi;, éi Ti ixsii; xyxóov £('$ lt;pi\uv XTyviv, SiSxirxe, OüSÈ to (ttóftx ovv, etpij ó ZcoxpxTyig, Trpog to itto.ux irpovoiffsis • amp;xppei, étpt) ó KpiTÓfiouhoc • oóSs yxp to vtófix irpovoiiru ovSsvi, ixu ^ xxXot; y. EuW?, !lt;?)gt;?, avys^ai KpnófiouXs, toüvxvtïov toü tTupCpépovTOs elpyxxc. 01 /tsv yxp xxXo) tx toixütx ovx utto-ftsvouviv • 01 Sè xlerxpoi xx) yliiai; TrpotrievTxi, voftifyvTSi Six Tijv xpuxw xxXo) xxhsïtTÖxi. xx) ó KpiTÓfiouXos eCptj, 'n? Tovg [Atv xxï.ous cpihyaovTÓi; ftou , Teug §' xyxdov? xxTxCpihyrrovToi;, óxppcöv SiSxirxs tüv cpi\uv tx êyipxTixd. xx) 0 quot;ZaxpuTys sQv, 'Otxv ovv, u KpiTÓflovhe, Cplhos tiv) (iouhy yevévQxt, èxveig /üf xxTsiTreïv aou irpèg xutov oti xyxirxi ts xvtov xx) stti-QuftsTg CpiXo; xvtov sJvxi- KxTqyópsi, sipq ó KpiTÓ(3ov/.os' OvSévX yxp oJSx l/.l(70vvtx tov? sttxivovvtxf. 'ExV Ss (TOV Ttpoa-xxTyiyopyiva, £@1, on Six to xyxvöxi xvtov xx) svvoixai; sx^elS n'pog xvtov , xpx SixfixXXscQxi Só^sig vtt'¹ s[s.ov; 'Ahhx xx) avTcj) fioi, sCpy, syylyvsTxi svvoix Trpog cvg xv vTrohxjSa siivcixüg ex^etv Tpb? sfts. Txvtx (asv Sy, stpq è ILuxpxTm, s^éaTxi fioi Xsystv nsp) trov Trpoi; ay? xv ftovKq

62

cpixovt iroifaKVÓxr sxv Sé 1*01 sti i^ouirlxv Scji? héysiv nep) (70ü 0T1 imfiehyii; tc tüv cplxav cl nat fluSfW ovtu %xipiig us cpthots txyaóot*;, kx) «V/ re toïs kxKoii; epyuu; tüv cpUaiv xyxXXei ovx vittov !j èv) tóïi; (txvtov kx) eV) roTg xyxamp;olg tüv cp'ikuv y^xipets oödsv %ttov !j stti tois cxvroü, ottw? ts txutx yiyvctxi roïs cpihoig cvk xtroxxfavsig [ty%xvufasvos, kxi on syvuicxg xvèpot; xpsTyv clvxi vikxv rau? ptsv Cpihovg eu ttoioüvtx , Tlt;/ü? 5' kxxüs , 'hxvll xv ol/axi (701 sttltvj-

quot;hsiov elvxi fts cvvQypov tüv xyxSüv Cp/Acuv. T; ovv, (cpy 0

KpiTÓ/BouhCS J êf*Dl TOÜTO Xsyeic , UtTTTSp OUK STTl (701 OV Ö,T/ XV

(3ovhy nep) s,uoü héysiv, Mlt;i Af 00%, kots iyü 'avttx-

gixs y/icouamp;x' c(py yamp;P txs ttpoftvijvtpixc fastx //.cv xxyqcix? tamp;yxdx lixyyskXouvx/; leivxq slvxi auvxysiv xvSpuirovs e'u; xyfèsixv, ipsu^oftsvxs §' ojx sttxivsiv' tovs yxp i^xtrxtyóev-txlt;; x^x iJMtïv «XA^Acy? tc xx) tvv irpopvwxftéviiv. x cv kx) èyu ttcigSs)/; ipüüi; cx^s,v yyoviaxi ovx et-sTvxi (aoi irspi (70v tJysiv ivxivoüvTt otöev o,ti xv [/.y «A^f uw. 2u ftsv xpx, sQvi 0 KpiTÓfiovhoi;, toioïitÓi; //.oi (plhos fT, amp; quot;ZuxpxTeq, oios,

xv f/fkv tl xvtos ex® ettlt^êlov sis to qthcu$ xtvjffxamp;qxl • puhAxft/Sxveiv ci §£ W, oiiK xv 'cdchciv irXxaxi; ti cittciv

ctt) Ty cpijj wQeXc'iq,. Xlircpx §' xv, cQy ó 'ZaKpxTys, w KpiTÓfiouXe, Scxw aoi (/.xhAov utpchcTv cc tx ipcvèij cvrxivüv yj TTcióccv TTCipxpSxl ere xyxQov xv'hpx ycvccdxt ] Cl §f [Ayl lt;J)x-vcpbv ovtu (70i j ck tüvamp;c lt;7kc^jxi' ci yxp (7c fiouhoftcvoi; Cp.Kov TTOiijexi vxvxXvipcf \l/cviïó[tcvos crrxivoiyv, (pxaxuv xyxdov civxi

xuficpVyTyV, O Sf' //,01 TTCiaöClG CTTlTpClpClC (701 T^V VXVV [AV!

cTriaTxpt-cvq ku(3epvxv, cxcii tivx ihirfèx piy xv cxvtóv tc kxi tviv vxvv xttoxcaxl', gt;j cl (701 7rCl(7xl(/,l xoivfj ttjv ttoKiv \pcu-

sd/xcvos w? ovti ptpxtyiyixcp ts kxi ^ikxctik^) kxi koaitikv

63

SUVTVIV STTlTfé^lKI , T/ KV oUl tTXUTOV xx) TyV TTOhlV UKO GOÜ

txSsïv •, y el 'iïlcf tüv Trohirüv Treitrxifti xpsu^ó/^evog «?

ovti olxovoftucöp TS Kx) TX SXVTÜV STlTpSlpXl , Xp' CVK

xv Treïpxv 5;5cyc ccpx ts (3\xl3spog elys xx) xxTxyeXxuTo; Cpxlvoio; «AA« cruvTO/tuTxrij ts xx) xamp;CpxheffTxry xx) xxhXi-a-Tij óSa'?, u Kpnófiovfo, ö',t( xv (3outy, quot;Soxslv xyxdoq sJvxi toüto xx) ysvstróxi dyxSov TrsipSiaQxi. ocxi §' tv xvópuxoii; xpsTx) XtyovTxi , axoTTOu/^svo; svpycriis irxaxi; f/,xQjlt;7si rs xx) ^fAÉTjj xvÊ-xvofiévai:. èya (icv cuv. u Kpnófiouhs, oïfzxi quot;èslv vhaxq ovtu ttoisTv ' s! Sè lt;tu Tug xWag yiyvcitrxei?, lihxaxs. xx) o Kpirófiouhos , 'AM' xljx^vol^v xv, spy, u ZuxpaTec, xvriXsyuv toutoh; ' outs yxp xx\x oüre x^óij héyoift' xv.

IV.

Socrates overreedt Criio vriendscliap te sluiten met Ar-chedemus en zich diens vriendschap ten nutte te maken.

Olïx 5f ttots xvtov xx) Kplruvo? xxouaxvTX üc xxtettoi; 'o filot; 'Aflijvytriv eiy, xvdp) (Sovho/tèvc/i tx sxurov TpxTTSiv. NDi/ yxp, fep)}, f/zi T/vf? clg S/kxi; xyoixriv, oli% on xSixoï/vtxi ut' fVaD, xXX¹on vo(u,i'C,ovaiv fjSiov xv pe xpyvpiov rsXtaxi Üj irpxyftxTx £X^elv-xx) ó Huxpxryi;, E'itts ftoi, sCpv, u Kplruv, xtivxg 5f rpsCpêii; t'vx aai Toiig huxoug xto tcóv Kpofixrciiv xTrspiixaar, Kx) ftxXx, ïCpy fixXhov yxp pol Xvensï.sl Tpstystv $ fty. Oux xv ouv Spé\pxig xx) xv'Spx oaru; IQsXoi ts xx) 'Siivxitó aov xvspuxsiv tovs STTixeipoüvTxg x'Siy.eTv as; quot;HSiw? y' xv, sQy, jCtJ) (polBoifiiiv otcci; [tvj sir' xvróv ps rpxTroiTO. Ti 5'; sQv, oux 'opa.: on ttoM.Ü yjSidv ècrn y^xpi^ofisvov o'iq trol dvSp) ^ i?

¹

xzfl^ia-bxi o'i'ifi co) avSpi: een man genoegen geven zooals gij zijt. „Wij wetenquot; (zegt Critias Hell. II, 3, 25) » toIq oloic, yfjav re aa.) v/^tv xcttetrviv vrohiTzlctv slvxi dyfjLOKpotrfav.**

64

XTTeXQÓlASVOV M0S^SÏI7ÓXI ; (V W OTl s'l(7)v êvöxls rüv TOIOU-tuv av'Spccv, dl Kivv »v (pihOTiftyöeïsv (plhcfl aoi Kx) ix TOUTMV xvevpltTicova-iv 'Apxedviftov, ttixvu (tev 'ixavov c'ittcTv Tf xcc'i trpx^ai, irkwitx Ss • ov yap yv oioq avb ira.vtoq xep'Sxiveiv, xXhx CpiXoxpycrói; re kx) sCpy pfitrrov ehxi xiro

TÜV tTUXOCpXUTÜV hxftpxvsiv. TOVTCp OUV S KplrCiJU , OTTÓTS vuy-xonlamp;l ij (tïtov yj eXxiov ij oJvov yj spix % Tl xKXo TÜV iv xypcji •ytyvonévav xpyrlftav Trpbg tov (3iov, xQeXwv eltiou • kx) ottóts óóoi , sxxxei, xa) tx toikvtx kxvtx strsftihsro. vopltrxi; Ss ó 'Apxedvftoi; xircxrrpoQyiv ol tov Kp'navos oïxov itxhx xs-pielnsv xvtÓv. xx) svóus rüv auxoCpxvTouviuv tov tov Kplravx xveupiaxei ttox^x ftèv xiïixiiftxTx, tto^ovs S' ixopov?' xx) TrpotrsxxhsTro elf Sixyv èypioirixv, èv $ xvtov sSti xpiöüvxi o,ti Se? irxósïv vj xkot'kjxi. ó 5« uvveiSug xutü ttoWx xx) Trcvypx trdvt' èiroiei oxjts xt:xWxywxi tov 'Apxeèypiou. ó 5« 'Ap-Xslyipos ouk xirywxttcto, sui tov ts KpiTavx xcpijxs xx) XVTÏ) XPV/**⁷¹* iSaxev. èirs) Ss toïito TB XX) XXXX TOIXJTX ó ' Apxamp;vftoi; SieTrpx^xto, yly tóts, uaTtsp otxv voftcus xyx-óov xvvx sxy i xoei ol «AAo/ voftijs (3ou\ovrxi TThytriov xvtoü 7«? xytKxt; 'kttxvxi , quot;vx tov xvvoc xtrohxüaxnv, ovtm Sy xx) Kpiruvot; iroXho) tüv (piXuv èSsoi/To xx) (rQlvi Trxpsx^iv (pv-hxxx tov 'ApxeSyftov. ó 5« 'ApxecSlfto? tcji Kphavt yaéas èx»plamp;TO, xx) oïi [jióvoq o KpiTcav èv ijlt;TvX'amp; %v, xXhx xx) o'i CplXOI XVTOV. f( Ss Tl? KVTCjl TOVTülV oU XTT^X^TO OVS.Si^Ol

agt;q ótto Mplruvoi aCpeXovpt.svog xoXxxsvoi xvtov , YlÓTipov ovv, ó 'apxis'/iitoi;, xltrxpóv sittiv evspysTOv^evov vvo XMlt;^Trquot;gt;^v

XvQpUTTWV xx) XVTSVSpyeTOVVTX TOV? (ASV TOIOVTOVS Cpl^OV? TTOI-

sTaóxi, ToTi Ss Tcov/ipoli; SixQspsvQai, $ tov? psv xxXovs xx-yxdovi xSixsTv irsipuizsvov êx^povi; ttoisTctöxi , toï? Ss irovypoT?

65

auvspyovvTx irsipxcixi 0/Aay? Troisladxi kx) xpyaqai toutois ixvt' êxslvcov ; £K Ss TOUTOU sJs TS tcov KpiTCilVOi (plhUV 'Ap-XS^vftoi; vjv xx) utto rüv xWaiv KpiTüivoc Cpihuv STiftixTO.

V.

Socrates overreedt Diodorus om vriendscliap te sluiten met Hermogenes.

OJSx Ss xx) Aiodcipc/j xvtov érxipcti ovTi toixse quot;bixhsxflévTx • Efjrf ,£45/, fCpJ?, u Aiódups , xv ris ve tccv olxeraiv XTrodpéji, iin-jCtsAf/ 5V«? xuxfraasi; Kx) xhXovi; lt;ys vy Ai', (Cptj, Trxpxxxhü, vaarpx toótov xvxxvjpÓTTav. Tl yxp', styy, sxv rit; aoi xxpivy Tav olxtrüv, toutcu striftéxei xx) Txpxxx^eïg Ixrpoug, oitwq ,agt;j XTroöxvy; quot;ZQoSpx y', ttyy. E/ Sé Tig croi Tav yvapi^av, stpy/, irohv tuv o'ixsTav xpyfftmttpos xiviïvvsusi §/' hSsixv XTrohéaóxi, oï/x ohi aoi x^iov sJvxi iirifishySijvxi ova? Sixtratifi; xx) ftyv oJaöx ys oti oux xyvu/tuv slt;tt)v 'E.pf/.oyévys' xitrxu-voito §' xv, si aQshovftsvoi; viro uov py ccvTaCpshoiy lt;rs. xxi-

TO! TO UTTyipSTiJV SXOVTX TB xx) SUVOVV xx) TTXpX/AOVlfAOV e%flV ,

xx) ftii ftóvov to Ksheuóftsvov Ixavov ovtx %oie~iv, xM.x Suvx-ftsvov xx) xQ' éxuToü xpfaipov elvxi xx) irpovoelv xx) irpo-(SouhsvcirQai ttoWüv olxsTav oJ/txi xvtxÏ-iov chxi. oi ptévTot xyxSo) o'ixovóftot, otxv to ttoMoü xl-iov piixpoü it;y irpixaQxi, tots Cpxa) Sslv civsïtróxi. vüv Se Six tx Trpxynxrx siiavoTx-toui; sgti cp/Aou? xyxóohs XTyaxsQxi. xx) o AióSapo?, 'A;.A« xxXüg Te, I0!f, héyeis, u quot;ZuxpxTsi;, xx) xkkimov ihóeTv as sits tov quot;Eppoyévvi. Mx Ai', 10^, oüx ÏÉyays- vofti^u yxp out£ co) xxhhiov £^rivxi to xxXkvxi ixavov tov xütov ihöeïv irpbi; £X£lvov out' ixfiva xyxQov to itpxyfivivxi txï/tx

ij aoi. outu Sv) o AiiSapos ^x^st0 vpos ^T°^v 'Ep/toyévy • xx) ov

5

66

jrsAy Tf/fVa? sut^xto Qlhov, o? epyov bJx^£ fKOirelv o,Tt kv $ hsyuv ij itpxTTccv aCpsï.oit} ts xai fvQpxtvot AlóSapov.

VI.

Socrates bezoekt Theodota om met haar te redeneeren over de kunst van menschen aan zicli te verbinden.

Tuvtxiicoi; Si ttots cuVij? iv rijj ttoXci kkhiji; y ovoftx yv 0foSlt;3Ti) KOll OIOCS (juvslvotl Tty TTsióOVTI , fAVtfcSévTOS «WT»}? TÜV TrapÓvTUV 7(1/0? , K») s'lTTÓVTOi OTl xpelTTOV siy Koyou TO XCiXhOt;

rij? yvvocixói;, xx) faypcizpoui; siirievxi irpoi; xvtvjv

cttreixairofasvovg, oh ixeivyv sTri'Ssixvijeiv èxi/ttji; oaa koiXx cycot, 'iTfnv xv sivi ósxiropiévou?, £0gt;i ó quot;ZuKpónyi;' ou yxp xkov-ffxai ys ro xöyov xpeïrrov slt;tti kxtx^xQciv. kxÏ o quot;StviyvitTX-//.evog, Oyx xv ChQxvoiT\ tQv i xxohovêoüvts?. outu ia.-v §»} tropevsévtss Trpog ryv QsoSot^v, xx) xxTxhxfSovTsi; ^ccypxQcp tiv) irxpsirTyixvlxv iOsxPxvro. 7rxv(rxf/,évov Sf toü c^uypx(pou i xi/Spsi, stpq o l,uxpxTPig, vórepov faxi; §f7 pxKXov Qeo-(iórifi xxpiv sxtiv on yftlv to xxwoi; sxvTiji; strs^ei^sv, y txu-tyv vnüv oti ê6ex7xf4e9x; xp' ei ftsv txut^ uCpihiftcoTspx iarTiv v) entèsii-ii;, TXUTyv vi/xïv x^9^lv sxtsov , £i §f vftTv Ü Qsx, fjiixi txuty, s'nrovTog Si t/vo? oti quot;Sixxtx héyoi, Ouxoüv, sqy, xvty itèv ijsy tc tov irxp* yfiüv sttxivov xephxivst xxi iirstixv c'it; irhsiovi; 'htxyyaihui/.ev, ttAs/cu aQsKya£TXi * yi[/,sli; §£ i^Sij t£ av iÖ£aitxf/,£Óx Ï7riQv[/,oüi/,ev x^/xtröxi kx) olttiiasv vTTCxvitypsvot, xx) xtri^öóvtsg iroófaofisv. ix Si tovtov elxos ypx; psv öspxTnvsiv, TxuTyv Sè óspxveiisa-öxi. xx) $ ©faSsVij, Nij A/', ei toIvuv txüÓ' outuq £Z^£I gt; *f*⁽ ^^ol

Tijg ÓSX? X^P^,V *X^e,v- ^ toutou 0 HuXpXT^i opüv XUTtiv

67

Tf KoXvrehag kskoit[tsvyv koc) xppxv ¹) 7rxpoïi(7xv Kvrijj èv itröijTi kx] êepocTreliji ou rjj Tuxoüiry, kx) êepxKalvxi; ttoAAo:? xx) fuf(§s7?, kx) oöSè txijtxï vfieXyfiéi/aiG s%ovirx$, xxi roh; xm.01? riiv o'ixi'xi/ xCpöóvuï KXTsaxiuxrftsvtiv, EiVf' /tot, e$gt;f, w @eo^ÓTt), éa-Ti aot xypóc; Ouk èftoiy', eQv. 'AAA' xpx c'ixlx TpotrsSsy? I^aus-a ; OySf o/x/a:, êQiit. 'AAAii [ty x^s'P^0T*X^vxl Tivég; OuSf x^s,(^l0'^T^X^VKt lt; sQl- Tlóóev ovv, sCpv, Tx-rrnyhux (XSIS'Exv ti;, eQv, (piXoi [tot yivóftevog ev iroisTv ²) iöéhy, outoi; [aoi /3/c? s7tI. Nij tvv quot;Hpxv, stpyi, % ©fsSarij, xxXov •ys to xtyj/ux, Kx) ttoxhij KpelTTOV yj oiwv Tf xx) x'iyüv xx) floüv (plhuv xyeXyv KsxTijtröxi. xtxp , eQt], TrÓTspov Tijj tvxv ixiTpsTrtig, èciv tig (toi Qikoi uanep ftuTx trpogtttyjtxt, tj xx) xiiTii ti ftvxxviji; nö? s' xv, , sya tovtov ftyixxvyiv eü-poifti; noAy fij A;quot;, stpv, irpotryixóvTui;' nxXXov v) x] CpxXxy-ysg • oJtróx yxp dgt;? sksTvxi Qyipaim tx Trpog tov (Siov • xpxx^'x yxp quot;syttov hstttx ü$i1vx[j,£vxl , 'o\tI xv ivtxvóx ipiTréin/! , tolltcfi TpoCpiji xpüvT¹*'- K^' f.W' ovv) sQv, aupi(3ou\£usi? uQyjvxaöxl Ti óyipxTpov; Ou yxp dy outoj ys xtkxvug otsvQxi XP*I to vrKshTov x^iov xypsupx Cplkoug óypxaHv. oux ópys oti xx) o'i to ftixpov x^iov Tob/; xxyag öyipüvTSi; noXhx tex^vlt;^k^ovalv j ®'^T' /Ctfi/ yxp Tijg vvxTog vkpLOVTXi, xvvxg vuxTcpevTixxg iropiirxpis-voi, txvtxig xï/Toug ótjpüfiv oti Sè fteó' vpépxv xTroltèpx-

¹

Ó!(3pav heb ik op goed geluk in den tekst gezet. Er staat i^réfoc, wat natuurlijk zonder artikel onzin is, en met artikel hier niet te pas komt. Een aPfee is zooveel als een kamenier.

²

e£ Ttoiüv en suEpysrs'ïv veel gebruikt voor geschenken geven, ook wel fooien geven aan bedienden. «Heeftquot; vraagt bij Plato Socrates aan Crito, die hem in de gevangenis komt bezoeken ./de cipier u zoo vroeg willen binnenlaten?quot; En deze antwoordt: ifvvyHyi; ijStf fiot ernv, S zwxpatfs, y.x'i ti kxï sisfyet^tcei vtt' s(ioü.

68

(TKOvtnv, xXXxq ktüvtxi xuvxi;, xnivss $ xv ix rijf voftijs fl? tvjv sï/vyv xtréhócucri, ry olt;rfii/j xierDavóftevixt sOplaxovtriv xvtovs' oti Ss ttosuksu; silt;r)v iïa-re kx) sk tov Qxvspoü rpézovts? xtto-Qeóysiv, xKXxi; xv xvvxi; txxs'ixi; trxpxaxsux^ovtxi, ï'vx kxto. ttoSx? xkidkavtxa • oti Sï xx) txütxq xvrüv nvsg xtrotytv-lt;yov7t, rilxTux id'txftiv f/$ txi; cctpxttovs, (psvyovtTiv, 'iv f!$ txütx èfitrltttovts!; (j'uf/.tto'si^üjvtxi. tlvl ovv, scp^ , tol-

oórcf) (plhow; xv èyu Oypccyv; 'Exv vy Al', tQy, xvt) xuvos xtvcry osth; lt;toi 'ixvsvav pikv toih; lt;p(AoJc«Aou? xx) TrXouviovi; {'jpfasi, supüv Ss wxxvyirsTxi okoos i[t(3xKsï xütoui; eis tx ax 'SixTux. Kx) ttoïx '), sCpy, èyu cSIxtux £%w, ' Ev [tsv citjirou, etpy, xx) [Axhx su KspnrhsxiifjLsvov, to t7Si//,K • iv §£ rovTcp ^VZVV, y xxTXfx.xvóxv£is xx) ui; xv iftfihsTrouirx xxpi^oio, xx) 'ó,ti xv hsyovtrx euQpxivott;, xx) oti SsT tov ftèv iTriftshófisvov xtrpévas uTroléxstïQxi, tov S' èvTpuCpüvTX xTroxXyeiv, xx) xp-putr-yitrxvTÓs ye Cp'iKou QpovTiVTixai; iiriirxsipxaQxi, xx) ttx^óv ti irpx^xvroi; aQodpx trvvytróijvxi, xx) Ty (rCpóSpx aov (ppovrl-fyvTi ohy tijj \puxy xcxupifOxi. CpihsTv ys ftviv ev cIS' oti èiriittxitxi ov pióvcv ftxhixxüg, «AAa: xx) evvoïxüi; * xx) oti

1) xaï TToia, iycb Siy.rvcc 'éxu. Het woordje kxï vooropgeplaatst geeft aan een vraag vaak een spottend karakter. Bij Aristophanes pocht een bedrieger; ./bij den koning van Perzië aten wij heele ossen, gebraden in de pan,quot; Hierop antwoordt een ander: «wie heeft er nu ooit van zijn leven ossen uit de pan gezien ?quot; keet tic; slhs ttuttots [ (lovs y.pifiavirac;-, tuv a^a^ovsv^utuv.

In de ives: y.aï ttóüg av hoyotc; | xviïpx Kreputrsiac; lt;rv;

Luc. Char. 7 vraagt Hermes aan Charon: »hoe ter wereld kunt gij nu iets weten van Homerus y.zi ttóüsv rij 'éxsiq ti twv kksïvov etèévxt-,

Dem. p. G9 ext r. y.cci ti's m rcaTa vrio-Teva-eisv;

Antiph. de caede Her. Op de bewering dat hij een moord zou gedaan hebben ter wille van een ander antwoordt de spreker; y.cc} x/'? tuxotb jisvot; gre/jw tovto stpycztrxTO-,

69

xpsirTol lt;7oi ela-iv o'i (pixoi o^riV on oö XÓyu «AA,' ipya xvx-ireiQsi? ^:l). Ma: tov Ai', ccpy y qso'sottj, iyu toutuv oüSsv K»' H-yv, tQv, t«Au SiixQspei to xxtx Cpiiaiv rs xx) opöag xvCpaKCiJ irpotrCpspsfêxi. xx) yotp Sii (Sip pttv out¹hj eXoii outs xxtcilt;7%oig (piXov, suspysa-iqi Sf xx) vüoviji to Qypiov toüto xXuaipi.óv ts kx) kxpxftóvi/tóv sgtiv. 'Ahyêii Af• ysi(;, sCpy. As7 toIvuv , è'cjty, trpütov yihv tous (ppovTi^ovtxg vou toixïitx xt-ioïiv olx tvoioviïiv xvtolt [MKpOTXTX [ASTXftS-A^S-f/ ²) , STTSITX §£ xvtvlv xpt,£l(3su6xt Xxpifyfiévqv TOV XUTOV TpÓTTOV. outu fxp xv (ixmdtx QlhOI quot;yiyVOlVTO , kx) KXelGTOV

Xpóvov (pihoïsv xx) pLéyiCTX evepysTolsv. %xpiamp;io §' xv pt,K-hlUTX, el diOfASVOH; (icopoïo TX Trxpx CTêXUTii?. 'op^i yxp OTt xx) TÜV PpUfAXTUV TX jj'§((7TiZ , (xv ftév TIS VpOaQépifl CT/3/V IttiSu^sIv , ayilvi (pxiveTxi, xsxopiafiévoi? Ss xx) fidehuyplxv 7rxpsx^et' Èxv §f Tig TrpovQspy Xtftov s^oiyjaxg, xxv lt;J)«i;Alt;3-Tspx y, -nxvu vilkx (pxivcTxi. 115? ovv xv, sCp'/f, èyu A/^cv èfiTTOISÏV TU TÜV 77Xp Sfto) quot;S'JVxl^V; E( VVl Ai', tCpy , TTpeó-

tov (atv tolg xtxoptaitkvoiq t^'/its vpovCpépoi? ^te vtropciftvyi-(tkoii; , sai; xv tijg n-hyrrftovijg Trxusxpisvoi iriiXiv SéavTXi, sttcitx Tovg quot;èso^évoug v7:o^ipt,v/i'jxoig wg xoamp;pciutxty ts o^tXix

¹

Het werkwoord avoinsfteiv te vertalen door gedaan krijgen. Het voorafgaande on . . . (rol silt;riv hangt er van af. Met ccperTo) fythoi worden hier goed-geefsche vrienden bedoeld.

²

Trpurov y,h.... izeTuizeh/icrsi. Deze zin zal wel verminkt zijn: x^iovv met dubbelen accusativus (in plaats van acc. c. inf.) ziet er verdacht uit; {jlstx-[/.sAyasi is coniectuur van Schneider, zeker te verkiezen boven de vulgata (zs-hyrsi, maar (zixpórctra iteTceizshsi (jloi is geen Grieksch. Waarschijnlijk heeft er oorspronkelijk gestaan: «gij moet zulke dingen van uw vrienden vragen, die het hun het minst {ymarrci) zal berouwen te gevenquot;, en heeft iemand {/.ly.pó-tcctcc aan de kant geschreven om aan te duiden, dat hiermee de kleinste geschenken bedoeld worden.

70

kx) ^ (paivseó»! l3ov\ofi£v^ xxpifyvQxi, ttx) Siacpsu-yovtrx ^¹), sus xv c5? ftxhKrTx ^s^öüfri' t^vikxütx yxp Trohb Sixtpépei tx xütx quot;Süpx i? irp^iv kiriSu/xiiirxi SiSóvxi. xx) $ QioSdrij , T/ ovv ou tru ftoi, , w ZdicpxTSs , èysvcu cruv-êypxriit; rav Qihuv, 'Exv ys vij A/', Hjly , TrstSyiS [te lt;tv. Uü? OVV XV, £0i1 , wsitrxi/ti es; Zijtas/?, sCpy , TOVTO xvtvi kx) putxxvytrei, ixv rl ficv èiy. ElviQi rolvvv, sQq , Sxptivx. xx) b 'Zaxpcirtis iTntrxccTTTav tv)v xvtoü XTrpxypc.otrvvviv, 'AAA', u QeoSdri), , ov ttxvu ^oi pföióv ivTi trxohxtrxi' xx) yxp lèix Trpxy/AXTX ttoWx xx) SjfjCwViia: irxpsxsi [/.oi xexohlxv ²). f/V) Sï xx) lt;pi\xi ftoi, oei ovre yji^épx? ovts vvxtos «Cp' xvrüv ixcrovvi fts xiriévxi, ChiXrpx re i^xvQxvovtrxi vxp' spcoü xx) ivcpdixs. 'ETriaTxamp;xi yxp, sQi, xx) txvtx , a Scixpxrs*;; AXXx Six ti olst i £$1, 'ATToAXoSapóv rs róuSs xx) 'AvtistSsv^ ovdéiroTS piov xTroXslTrsa-óxi; §/« t/ sf xx) KéjS^Tx xx) Xiuixv @ti(3ttÓ£v KxpxylyveirQxi ■, sv 1(701 on txvtx ovx xvev ttoKXmv (plhTpav tc xx) ïV^Smi/ xx) Ivyycov irTi. Xpïjaov rolvvv cloi , , tviv Ivyyx, ivx stt) lt;to) npuTOv s/.xu xvt-Jv. 'AAAiè [tx Ai', êQv, ovx xvtoi; sXxstróxi irpog crs (Soütepixi, xhhx es •apos ifts TropsvscOxi. 'AXXx Tropsvuoftxi, sCpy • pcóvov vtto'Ss-Xov. 'AAA' vTroès^opixi (rs, sCpy, sxv [tvj Tig CpiXrspx vou sv'Sov y.

¹

]) Sietipsvyova-z parallel met ei Trporcpépoie, ii vTro^ii-iv^a-xoii;.

²

Volkomen met dezelfde ironie spreekt Socrates bij Plato in de Apologie:

71

VII.

De heilzame gevolgen van Socrates' vriendschap.

A.

Socrates doet Aristarchus de middelen aan de hand om zijn positie te verbeteren.

'Apilt;rTxpx^ov ^ kots ópüv awOpcaTTaq sxmx, ''Eoiicoc?, Hipy,

u 'Ap/a-rxpze, fixpécaf (pépsiv ti. XPV ^toquot; fizpMS i^sTxhi-'Scvxi toJs Cpihois' 'iTMq yap cév ri se kx) ypslt; xovQiirxiptsv. nx) ó 'ApiorTxpxm; i ' Ahhx [Ayv, Êtpy , u quot;ZunpxTS?, sv TroXhy ys eifii XTiopicf,. sirs) yxp ivrxixixvsv gt;i ttJA;? , ■ttoXaSóv Cpj-yivruv els tov neipxix¹), avvsXyXvdxaiv ws êfth KXTXhsXeii*-fiévxi xhshCfixi Tf kx) xh^cpi'SxT xx) xveipix) roaxvrxt cccrr sïvxi sv ry olnicf. TSTrxpcu; kx) iïsxx Tohc sXsvöspouq. hxpifix-VO^sv §f 0VT6 sk Tijs yv,^ OÓSsv • o! yxp svxvtioi KpXTOÜrtV aütgt;js' out' xiro tüv o'ikiüv èhiyxvêpanrlx yxp sv tu xittsi ysyovs. tx sirnvXx Sè ouSf/e avsÏTXi, cüSf ^xvsitrxeéxi ov'Sx-(tóllsv sjtiv , xWx irpÓTepov xv tU pt.01 Hoksï sv tyi óèy amp;tüv xpyvpiov svpsTv y Sxvsi^ó/nsvo? hx(3s7v. xxhsvov [asv ovv svtiv , w quot;ZuxpxTst;, tous o'ixsious Trspiopxv xttoXXv^svovi; , xhuvxrov §s togoutow; rpsCpsiv sv toiovtoii; trpxyfaxiriv. xmvvxi; ovvtxvtx Ó zuxpxtïjs , Ti 7c0ts sgtiv , slt;p^ , 0ti KspXftUV [jisv koxxous tpscpav ov fióvov sxutcp ts kx) toótoi? txttitvssix süvxtxi 7rxps%siv, kx) TrspimisÏTxi toitxütx aa-ts kx) ttXoutsTv ,

vu Sè èxiyous rpstpuv ^shoikxi; Si' sv'Ssixv tüv sttit^sIuv xttxvtss x7róhtilt;rês •, quot;Oti vy A/quot;, sty , ó ftiv SouAsu? TpsCpsi , sya §' sXsuHpovi;. Kx) Trórspov, s$yi, roug irxpx eo) shsv-

¹

ttoAAwv tpvy. è. t. IT. ten tijde der dertigmannen. Aristarchus behoort dus tot de aristocraten.

72

êépovs olei [SshTlovi; sJvai $ rsii? Trxpx Képd/tcovi SayAcu?; 'eyu /tiv oJftxi, icpy , tovc irxp' èfto) tXsvQépovc. oükoïiv , li(py, mlexpov tov itsv ktto tüv irovypoTspuv evTropslv, cri Ss troxxcjj (SeXrioui ixovra iv omopicf. ehxi; Nii Ai', sCpy ■ 5 piv yup rpéQei, syu S' sXsvösplag TTSTrxi'Seu/x.évovi;. ^rA^' ovv, etpy, Tsxvnxi elaiv 01 xpyaiiAÓv n xoulv svitTTOifisvot; M«-y\ sCpv. Oüxoliv xpfaipix 7' amp;\CpiTx; 'LQó'Bpix. yi. Ti §' xproi; OüSfi/ yjTTov. Ti yap', stpy, ipxTici tc dvdpsTa kx) yuvxiKslx xx) x'TcoviffKoi xx) ^AflijaySff xx) it-uftideg ; SCpóSpx y', £tpi], xx) txïitk ttxvtx xp'i'^rlft^x- quot;etteitx, ((pv , 01 'TTXpX (ro) tolttcov cudh ï7rtlt;ttxvtxl ttoisiv ■, tïxvtx /tsv ouv, ccg iyaplxi. E7t' ovx olaó' on xlt;p' èvos ftèv toutccv , xhtynoTroiixs, Nasu-aixóSys oü ftóvov IxvtÓv ts xx) tovi; olxérxs rpéQsi, lihhx Trpog toutoig xx) vs ttoX^x; xx) /3oD? , xx) ttspittoisTtxi to-

uxvtx lilUTS xx) tijj TTOhel TTOXXXKIS hSlTOVpyslv , IXTTO Sf xp-TOTTOlixS Kvpyfioi; Tyv Te olxixv Trxexv SlXTpsQei xx) $ Sx-\piJ.cö?, Aypisx? S' è Ko?,Xutsvi; XTTO X^^xi^^u'^^0UP7''^x? j Mcvui/ §' xtto i Meyxpéav §' ol trxelvtoi xtto

Troiixi; SixTpéipovTxi y Ngt;) Ai' eCpy outoi ftiv yxp uvoupisvoi l3xp(3xpoug xvSpaiTTouG ixouaiv, uut Avxyxx^stv èpyx^sirlJxi x xxXült;; ex^sl' *yu S' èhsvóépous ts xx) (ruyyivsJi;. quot;Even', Icpjf, on sKeüêepoi r s\(t) xx) tyuyysveT? lt;roi, oquot;si xpyvxi xvtovi; [tyi^h xM.0 iroielv y icêieiv xx) xxóeó'Ssiv; tfótepoj xx) tüv ahXuv tXsuöspav tov/; outa ^uvtx; xptsivov (iixyovrxt: ópijiq

1) Bij Aristophanes bidt een Athener tot de Godin van den vrede; «/geef dat y.a) TVjV ayopav vi[uv uyuQóóv eiXTrtyrQyvoii • sk Meyccpuv encopóSuv,

(tikvuv ttpmwv ₃ /z'^awv , po/wv,

dovhouri xKctvivKi^itov (JLiy.puj.

73

xa) [AKXXOV ev'Sxi^ovi^siq !j TOU; X STrifTxvTXi xpfa't*⁰¹ Tpog tov (3iov, TOUTüiv sTri^ehciAsvovi;; ij [asv xpyiav kx) riji/ xftsheixv a.](róiivsi toïi; avöpÜTrct? w/so'? rs to ftxóeïv x irpoir-yxei STrla-TXtróxi xx) 7rpo$ to fivyiftovtveiv x xv /axÓccvi kx) Trphg to öyixlveiv ts kx) laxvsiv roï? adiftxtji xx) Trpos to KTyirx-(TÓxl ts xx) vu^siv tx vpbi; TOV (3lov CCamp;ShlftX OVTX , Tyv S' èpyxtrixv xx) tviv SKipsXsixv süSfv xpytTiftx ; e/txQov ?£ x xütxs èTrisTxaöxi TtÓTspov ca? ovts xpytTiftx ovtx Trpbg tov (oiov oiïrs Troiiiirouaxi xvtüv ouèév, $ tovvxvtiov dig xx) iiri-ItsXyiróftsvxi toutoiv xx) uCpeXyviitevxi xtv XUTOIV ; TzoTepag yxp xv pixKhov xvQpaiTroi arcoCppovoTcv, xpyovvTsg, Üj tuv xpy-alftaiv ê7ript,(\ófi£voi; TTOTepag §' xv ciixxiÓTspoi elsv, el spyx-£oivto , vj el xpyoüvTsg (3o-jï.£uoivto Trsp) tüv smTyfStiav; xhhx xx) vvv fiév, a? êyijftxi, ovtc av ixsivxg CpiheTg out' ixeïvxi ak , cru (juv ^yov^svog xvTxg STrifyftlou? Hvxi tj-exurS), ixsTvxi SÈ crè opcivxi xxamp;ó^evov iep'¹ kxuTxYg. ix §« toutuv x/vSuvog pici^ai ts xxèxêsixv yiyvsvöxi xx) Tyv irpoysyovvïxv xxpiv [tsioiiirQxi. sxv §£ TrpovTXTyiiryg onag svspyo) uiti, au ptsv ixsi-vxg CpiXyvsig, ópav üQsXiiAovg asxvTbi oiïirxg, sxsTvxi Sf Pt xyxTryiroviriv, xlaöópcsvxi X^:X'P^0VTX xürxïg , tüv Ss irpoysyo-vviüv suspysaiüv tjSiov //.sfivyftsvoi Tyjv x% sxsivuv x^P^ $;yilt;rsTS xx) sx toutcov QiXixuTspov xXXfaoig s^bts. si pt,iv toIvuv xlaxpóv Ti eptsWov spyxastrSxi, 6xvxtov xvt xvtov TrpoxipsTsov yv vvv 5è x [isv 'èoxsl kxXKkttx xx) irpsTruds-

(TTXTX yuvxi^)v sjvxi STTlamp;TXVTXI f üg SOIXS. TTXVTsg Ss X S7rl-(TTXVTXI ptjitTTX TS XXI TXXⁱlt;^!'^tx XXKÏ.II7TX xx) IjSlirTX

spyx^ovTxi. jttJj ovv oxvsi, sCpy, txvtx s\aviys~ilt;iüxi xvTxlg x (7oi ts Aucr/Tf A^yf/ xxxslvxig * xxl, üg s\xog , iihsag vttx-xovirovTxi. 'AAAii vij Totig Qsovc, sCpy o ^,Apilt;7Txpxog , ovtu

74

(MO/ SöKfT? Kxhiïii; héysiv, w quot;ZcliicpXTSi;, Stura trpóiróev f/,sv oil Trpccnéftyv iï/xvcliracróxt, eiSco? on olvolKugxq o xv A«jSw ou% £%amp; xtoSoDi/x/ , vüv Se p,oi §oxlt;5 sis ipyuv x^op^itv CnroftsvsTv xuto 7roiij(rxi.

'E* toutccv Sf siropieöv /th xtpop^ii, iccvtïöv Sé spix, kx) spyxtypevxi /th ypitrtuv, spyxa-xftsvxi 5« s'SsIttvovv , Ikxpx) §£ xvz) ffX'jópUTTÜV wxv , xx) XVt) ÜCpOpCCfASVMV EXHTOV^ vfamp;EUC xXXyKous sdpccv, kx) xi ftev «? xySe/not/x sCplXouv, o Se ccs wCpsh/ftoii? viyxTTX. reXoq Ss ixQiiv Trpbg tov quot;Zaxpxry %x!pcov SiyyeTTO txütx re xx) on xItiüvtxi xïirov ftóvov tüv h riji o'lKicf, xpyov iaêUlv. xx) o ^aiKpXT^c sQyj, E7t' ou Xeystg xv-txïi; tov tou xuvo? xoyov; Cpxir) yxp, ots Cpccvjci/tx yjv tx ^ax, ryv oJv irpo; tou SeïTrÓTyv e'nreTv, ®xufix7tov ttoisTi; , as vpTv [iiv txIs xx) spix tyoi xx) xpvxt; xx) rupov 7rxpi%ou-txis ouSsv S/Scj? o,ti xv pcy ix Tiji; yïjs ^xfiuftsv, rü lexwi, 3? ouêiv rOlOÜTOV (TOI TTXpéxsl, f/,ST X^i^Cüq OUTTSp XUTOS crlrou. tov xuvx ovv xxoüttxvtx sittsTv , Nx) ftx A;quot;* sywyxp si ft i o xx) vpcit; xvtxi; (rdi^cov ujts ^ts vtt' xvêpuTruv xgt;J-tttsaêxi [/.vts •jko Xvxuv xpTrx^eadxi • stts) viAsli; ys, el ^ sya TrpoCpuhxTToifti uftxg, oy§' xv vsimjQxl SuvxivQe, (po(3ou-psvxi [ty xtrdhqaoe. ovtu §gt;gt; XkysTxi xx) tx TrpófixTX trvy-Xupyiuxi tov xvvx TrpoTifixeQxi. xx) tru ovv ixeivxtq Xsys oti xvt) xwos eJ CpvXx^ xx) striftsï.ytvi;, xx) 'Six as cyS' vCp' ho? x'Sixovf/.evxi xvCpx/Mg ts xx) föécci; ipyx^Sftsvxt £uiriv.

7/ quot;■

Socrates overreedt Eutherus, liever bij een vermogend man in dienst te gaan dan op zich zelf te blijven slooven.

quot;AXXov Si ttots xpxxlov hxTpov Six xpóvou iSüiv , Ylóósv,

75

, Eufaps, lt;$x!usi; 'Trro (jisv tw lexTx^ua-iv roü iroxiitou, êcpi], u Swxp^Tf? , sk rijs xTrdSyifticiq, vvv) ^svtoi xÜTÓêev. «Vf/S^ ya/j aCpypéóijv [tev t» èv rijj •Jirspoplx ktvji^xtx , èv §£ Tjj 'Arrixifi b ttxtvip [tci aüSfi/ xaTshiTTsv, xvxyxafypixi vüv èiri'Syifjt.yi^xg rep (rupxti spyx^ófisvog tx iiriTiidsix iropifyaöxi. quot;Soxel Sf [mi toüto xps/rrov ehxi i? cieTaSxi tivo? xvOpuTrav, xWaq ts xx) fiviliv txo-jTX iep' SVci) xv cixvsifylftyu. \ix) ttovov xv xpóvov ohi aoi, s0gt;i, to trü/tx ikxi/ov sïvxi //.taóoü txttitvSsix spyx^etröxt; Ma: tcv At', lepsj, oii rrohuv ys. Ka) [fjv, sCpv, otxv ys trpttrputspoi; yéyy, S^Aoi/ oti 'Sxttxv/ii; psv Isviast, [tKTÓbv Sè otöslt; (rot ióshyirsi tuv toü (rcóf^xTOg ipyav quot;üiSivxi. 'AhyOij Xsyeig, stpvi. Oüxoïiv, stfy, xpsTrróv èariv xüróósv Tciïq Tmouroii; tüv spyav èiririöSGÖxi x xx) irpsamp;PuTépu ysvo/tsva eTrxpxèvsi, xx) 7rpo(TS\êóvTX rep tuv irXsiovx %pypi,xTX xextyfasvav , Ssoftévcp toü (tvvsxiijt,sK^(yoiJt.svoi), spyav ts sttistx-tovvtx xx) t7VyKOpC.Iamp;VTX xxpyrovq xxi itijpi^lVXxTTOVTX TtfV oixriav, wQcXovvtx xvTaCpehsïtrQxi. Xx^sttui; xv, sCpy, lyii, U XcOXpXTSS , èouhsixv UTTO/tslvXipil. Kx) [aviv oquot; ys sv Txlq TTOhSai TTpOffTXTSUOVTSq xx) TUV ^[/.OiricOV STTIfAShJftSVOl OU Soil-AOTTpSTrSO'TSpOI svsxx TOUTOil , XXh' SXSUamp;SplcilTSpOl VOftlfyvTXI. quot;OAa? , , a ÜMKpXTSq , TO V7rxlTI0V sïvxi TIVI OU ttxvu

Trpoaispixi. Ka;; Evóyps, ou ttxvu ys ppSw'v irnv

supslv spyov iep' a oux xv tis xhlxv s%oi. xm^skov yxp outco tl 7rOltj(7XI uïts l^yiVsV Xamp;XpTSÏV, XXhSTTOV Ss xx) XVXlAXpTV!-tcüs tl woiytTXVTX pcy ix.yvapi.ovi xpiry 7rspitux^s?v' stts) xx) «f? vüv spyx^saöxi lt;?)gt;}« óxuftx^M si ptfStóv sittiv xvsyxXyjTov dixyiyvsadxi. XPV ⁰^^v Tsipxaóxi Toug (piXxniou? Cpsuysiv xx) Touq svyvccpiovxi; tiuxsiv, xx) tüv npxyfAXTWv oamp;x ftsv Suvx-crxi ÜTro[/,svsiv Ttoisïv, oux Sf Süvxirxi (puhXTTsaöxi, o,ti

76

5' av trpxttys, tovtou at; kuxxivta kx) ttpoöu/mitxtx strt/té-heuQxi. ovTco yxp ijuiTr' xv ftsv irs olftxi iv xWlx elvxi, px-xuïtx §f Tjj XTTOptCf. (3oy6siXV £vpslv , pxcttx SÈ Kx) xkii/suvotxtx %5jv xx) elf to yljpxc quot;SixpuhTXTX.

^T ^ C.

Socrates betoogt aan Epigeues, dat bij meer zorg moet dragen voor zijn lichamelijke ontwikkeling.

'ETnyf'vjj §£ tcóv avvóvrcov tivx , vsov ts ovtx kx) to (tSi[/,x kxxüi; sxovtx, l'suv, 'xi? isimtikms , £$gt;1, to crü/tx sx¹¹? i amp; 'ETr/yfi/f?. xx] oq, ') yxp, slt;pl, s'ipl, u 1.av.pxTeq.

OïiSsv ys ftxhhov, 'étpyi, tüv 'ev 'OhufiTrlp ftshhóvtuv xyccvi-fyeêxi • $ 'Soxsï col [mxpos eJvxi è vsp) tgt;js trpos tovs

vo^sulovg xyuv, ov 'Aövivxloi ö-Jtirouaiv, otxv tvxuji; kx) [tyv oiix ixiyoi ftsv quot;Stx tyv tov trcc/txTOi; xxx^ixv xTrohy^xovai ts iv toï? ttoheitixoji; xii/duvoii; xx) xlaxP^i (tu^ovtxi • ttoAXo) Ss Si' xvto tovto ^xvrèq te x?jlt;7xovtxi xx! xhói/tsg ytoi lou-Aeuou(ri tov Xoiirov (3iov, ixv ovtu ry^ao-;, t^v %«a£7rwt«t);y 'èouKslxv, $ f/? txi; xvxyxxg txg xhysivotxtxg èiatreaivtsi; kx) extllt;rxvt£s iviOTS tthsiu tüv UTrapxÓVTWV xutolc tov \0l-ttov (iiov e'vSteïe tüv xvxyKxiav ovto; kx) kxkottxÖovvts; Six-^lt;5(7; • 7rogt;.Xo) Sf 'si^xv xWxpxv xtüvtxi , S/a tyv toïi lt;tcc[axtos xduvxpclxv quot;èoxovvtsq xtroiïsihixv. ij xxtxQpovsTi; tüv èvmiiiuv tijs xxxs^txt; toutcov , xx) 'pcjchius xv oiei Qépsiv tx toixlitx; kx) ftyv oJ/txl lt;/£ koxky ppa kx) faico toiituv sjvxl x sf/ UTropiéveiv tov sTTi^exi^evov Tiji; toïi (rcipixTOi; süc^ixq * i? vyisi-

1) Uturyi; is hier het tegenovergestelde van een athleet.

77

vórspóv Ts xx) els txWx xpyTifiMTêpov voltijen; sJvxi Tyv y.x^e^ioiv ti?? eus^ltx^- Üj tmv 'Sik rijt/ svst-ixv yiyvoftévccv ax-Txtppovelq; y.x\ ftyv txvtx ys rxvxvrlx (ruftfixlvst toTlt;; sv tx. guiaxtx é%ouiriv % toïi; kxxcóc. kx) yxp uytxivoutriv o't tx (rdftxtx ev };%ovtsi; kx) llt;rxuov(tt' kx) koXXo) [/.sv Six tcüto sk tüv trohsftiküv xyuvav cu^ovtxI ts iu(r%vfióvc}? kx) tx Ssivx ttkvtx SixQsóyeHKri, a-öAAa) SI Cplhoii; ts fioyiöoviri kx) tviv TfXTpiSx svspysToï/ai, kx) Six tuvtx xxpiTOS ts ti^ioüv-Txi kx) Stiï-xv itsyxK-ziv ktmvtxi kx) ti^üv kxW'httüiv Tuy-%xvou(7i, kx) tov ts Xonrhv (3!ov %Siov kx) kolkxlov slx^üttl

kx) tol? SXVTÜV TTXta-) kxxhlcug xcpoppixq Sis TOV fiiov kxtx-hsiTTOUGIV. OUTOl xpj , OTl Vj 7ró?illt;; ovk XO-ksï syfiovitf, TX irpos

tov ttóKs^ov, Six tovto kx) ISlx xpshsTv, xxhx ftySsv %ttov striitsteaöxi. sv yxp laQi oti ovSs sv x/.xy ouSsv) xyüvi, ouSs sv ttpx^si oüSsftiqi plslov s^eig Six to (3s\tiov to cStpcx Trccp-saksuxaöxr irpos ttxvtx yxp oux trpxttouviv xvöputroi xpy-trifiov to irüpix s(7Tiv' sv irxaxic Ss txT? toïi cuftxtos xP^s'amp;^lS troxh Six(pspsi at; (3s\tii7tx to esiplx sxsiv • stts) xx) sv u ScxsT i^xxlcTyi aapt.xToq XP^s'^x sJvxi, sv tq SixvosTaóxi , Tig oi/x oïSsv oti kx) sv tovtcp ttoXXo) pt.syx'Kx «tQxWovtxi Six to [ivi vytxlvsiv to ircopcx; xx) Ss xx) xQui^ix kx) Sua-xohlx

kx) fixvix trohhxxig vohhols Six t^v toü vuiaxto? kxxs^Ixv

«(£ TiJV SlXVOIXV SftTrlTTTOViriV OUTUg citTTS Kx) TXC stt IffTlj pCXg SxfixXhSIV. Tols Ss TX (TUl^XTX sv WCAAV) Xamp;QXXSIX

xx) ouSs)? xivSvvog Six ys tviv tov aaitxtos kxxsamp;xv toiovtov ti irxQslv, slxog Ss pixwov Trpct; txvxvtix tïjv Six tyv xxxsamp;xv yiyvopsvav tyv svs^lxv %pyiitifiov slvxi. kxItoi tüv ys toIs

fipy/ASVOlS SVXVtIuV SVSKX ti OVK XV tic VOVV SX^V VTTOfiSlVSlSV •

x'lirxpov Ss xx) to Six tyjv xpieXsixv yypxvxi, 7rp)v ISsTv sxutcv

78

oJoc XV JCiiAA/l7T0S Kx) XpXTKTTOi; TCfi aUftXTl yévOITO. ^¹) TXVTK Sè ovx. tffTiv iïclv x[/,sXovvTa. • ov yap iöéhsi avTÓpxTa yi-yvsaöxi.

D.

Korte vermaningen aan vrienden.

'opyiamp;névou sf ttote tivos , oti TrpoasiTrav nvx xalpeiv oïik mvtitrpoasppviqy, tsholov, iqy, to si ftev to rü/ua xxkiov cXOvti xTrtivTiivxi; Ty, fiy xv opyi^svöxi, oti sf tyv tyvxyv xypoiicoTspus quot;htxksi^ava KepisTuxes, toïitÓ as XvttsIv.

quot;Ahhov Sf XsyovTO/; oti x^Sii; saóloi, 'Axouf^svó?, stpy, tovtov Cpxpfixxov xyxöiv Sidxansi. èpo/tsvov Sf', TloTov; Tlxu-(rxvóxi iaSlovT», Icpsj • nx) föióv ts kx) evtsktatspov vixt-siv Trxuirxftsvov,

quot;AAAou S' xv xkyovTOs on ospftov s'ly nxp' hxuTq to vsap o irivoi, quot;Otxv xp\ £(py, fiouXy Ospny houvxaóxi, sto^ov sgtxi lt;701. 'AAA# tyuxpiv, sCpy;, sauv ujts Xovtrxvöxi. ^vAp'

OVV, stpv , xx) o'l o'iKSTXl lt;TOU X^ÓOVTX! TTIVOVTSC TS XUTO Kx)

hoófisvoi avTy; Ma; tov Aiquot;, 10^quot; aAAa: xx} ttoAAxki? tsamp;xv-

(axkx m? yj^scils xvtcfi Trpoi; xftqótspx Txïnx xpamp;vtxi. IlSTf-pov quot;ës , , to TTXpX (To) vsüip 6sp[/.otspov ttisïv cvtiv gt;j to

sv 'ATKhyjTriov; To iv 'Airichyimov, s$)y. YloTspov Sf hovvxaöxi ^vxpfospov, to irxpx lt;ro) Üj to sv 'AptQixpxov; To êv 'Aft-Cpixpxou, sCpy. 'Evövfiov ovv, sQvi-, oti xivèuvsusig quot;èvvxpsaTÓ-

Ttpos sjvxl tüv TS o'lXSTÜV Hx) twv XppUVTOVVTCOV.

Ko^xitxvtos sf tivoi; lax^pü? xxóXovöov, ypsto t! x^x^^lm

¹

olos y.a?,?aa-Tcc av ysvotro: op zijn allerschoonst. Hetzelfde is ciVTOq savTov y.x?,*i0-T0(. Cf. Cyrop. VII, 1, 22; üinrsf ia-%^,JpÓTXT0i av A'vre.

79

Tnxlvoi Tip óepxTTOVTi. quot;Oti, êQi, o\poCbxyi(rTiXT()g Te av (Sha-XÓTXTÓS ètTTi XIXI CpiXxpyjpuTxrog MV ipyinxToi;. quot;HSij KOTS OUV i7re(7K£\pco itOTspüi Trheiótuv TThyyüv SSJTOCI , tri) $ ó OspJiTrai/;

Qofiovftivou Ss Tivot; Tyjv eU 'OXu^Ttiav 'oliv, T/, (Qv, CpofisT TVIV TTOpSiOiV ; OV Kx) o'ixHl (7^£§ÖV s'AJJV TyjV yftèptXV TTfquot; pnrxTsïg; kx) ixsTvs Tropeuó/^evog TrspiirxTfaxi; xpiaTfaeu;, 7rspnrxTiii7xg 'Ssnrvyiven; kx) xvxvxuasi. oi/K oJlt;7Öx Sri, fi SKTSIVXl; TOVg TrspiTTXTOUS , OUS iv TTfVTS yj £% tïftèpxis TTSpi'

17xtsïl , pcfiicoi; xv 'AötivytÓsv ets 'Ohuitirixv xQ'ikow ; xxpié-

(7TepOV Sf Kx) 7rp0£^0pf/,XV Vftépx fjLltji [txKhOV $ V(7Tepl^£l)/. TO ftiv lt;ykp xvxyKx^saQxi TrepxiTspa toïi fteTpiov //.yxóveiv rxg óSous xxheTróv, to Sè {Mq, faépqi. Trheicvag ■zopeuóïjvxi TraAAijy p$lt;7TÜvyiv Trxpéxei. npelTTOV ovv èv Ty oppii/i aTrsv'Seiv i? èv Tijj 0$$,

quot;AAAoy 5s \ky0VT0q as izxpeTx^ [Mxxpxv oVov Tropevöels, ■gt;lpeTO xütov el kx) CpopTiov eQepe. M« Aquot; oiix eyuy', £(pgt;i, aAA' Üj to IfjCXTiov. Móvo? §' siropevov, e^tj, !j kx) xKOhoudis aai yKOhovöeii 'HKOhouöei, ê$yi. UÓTepov Keviq, êQy, $ Cpépuv Ti; lt;tgt;épcov vy A/quot;, iCpv, tx Te crTpapcxTx kx) tx^Kx (7Kev-/j. Kx) Trag, etpy, XTryhhxxsv Ik óSay; 'E|44fll pev SoKeTv, êCpy, (iéXTiov epoü. Ti out/; e^y, ei to ixeivov (popriov eSei ere Cpépeiv, ttw? xv olei hxTsêïivxi; Kxküs vq A/', éipt] • px}.-Xov Sè oliS' xv e^wyidviv KO^iaxi. Ta ovv TOCouTq vittov toD TrxiSos tuvxaóxi iroveTv ttui; yia-Kwévou loKel aoi xvSpos eJvxi;

E.

Korte Yermaningen met betrekking tot het tafelgenot.

'OiroTe Sè tüv vuviovtuv in) SeÏTrvov ol ftèv piiKpov S^ov, o'i Ss wsAu Qèpoiev, iKeheuev ó XuKpxTyg tov ttxISx to ptiKpov

80

i; el? to Koivov tiÓsvxi $ Siaué/usiu sicixlt;tti/) to [tspos. oi ovv to ttohu CpépOVTSi; ^X^VOVTO TO koivuvsIv Te t0ü lis TO koivov tiós/asvou Ka) fty XVTlTlQsVXl to éoiutciv. SrIÖSGXV OVV KO.) to

hxDTav fis to xoivóv' xx) stts) oóSèv ir'Keov sJxov tojv (tuipov Cpspoftsvcov, iirxvovTO Trohhoü tyavovvTSi;.

KxTXftxQülV 5f KOTS TÜV (TUV'SSITTVOVVTWV TIVX TOU [4.SV (TITOV 'KeTtXVlt.tVOV , TO §£ otyov XVTO KXÓ' XUTO èvóloVTX , hÓyOU OVTOg

TTsp) ovoftxTuv, iep' a/w epycfi sxxaTov siy, quot;E^s/^fv xv, f0gt;j, ui xvSpss, eineïv sic) ttoiu ttots spy co xvópccxo? èipoQxyog xx-hsïtxi i saöiouci ftiv yxp si] trxute? iir) Tcji aitcfl Sipov, otxv ■zxpy * aAA.' oï/x oïftxi va iir) toutcjI ys tyoQxyoi xxXovvtxi. Oil yxp ouv, s(pyi tiq tüv TrxpóvTuv. Tl ydp; sxv tis

xvsv tol) itItov to o\pov xuto êtróltf, xtrxfascog ¹), «AA' föovij? svexx, irórepov ó^poCpxyos eJvxi SoxsT ij oil; E%o.\fj y' xv , *$gt;7 , «AAo? tig tyoCpxyos ety. xxl tig «AAo? tüv nxpiv-tüjv , 'O §£ [mxpü (tItu , sQyt, iroKh oipov êiricrQlaiv, 'Efio) pév, (Cpq ó 'ZaxpxTyc , xx) ouTog Soxsï ^txxicag xv öipoCpxyoc xx-teTaSxi • xx) otxv ys o'i xXXot oLvdpaiTroi Tolg ósoïg eux^vTxi tto^UXXpTTIXV , SlXOTCOg xv OUTOg ttohvoipixv SUX01T0. txütx s( tou SaxpxTOug sliro'vTog, vo/tla-xe o vixvlirxog e'tg xvtov elpij-aQxi tx hs%,6svtx to [tev c\(jov oiix sttxvtxto ieOiocv, xpTov §£ ttpovéhxamp;e. xx) ó quot;zuxpxtqg xxtxftxöüv, ilxpxtvpstt', sqyi, toïitov ol irxyaiov, 'oirirepx tq ctItu oipci) i? tq o^jüi (tItu xpyirrstxi.

quot;aaaoi/ sé ttots tüv ctuv'SsItvuv ISav sir) tcji sv) tpaftlji ■nXsióvav oipccv yeuóftsvov, ^Apx ysvotT xv, stpi, iro'AVTShi-arspx o\poiroiix gt;5 [txXKov tx o\px Xu^xivo^,svv] ij gt;jv ó\poiroi-

1) Hoofdzakelijk vleesch eten doen bij de Grieken vooral de athleten. Plato Rep. III. p. 338 c: Tlohuiïaij.cc(; y.jj.uv xpsirrciiv S Kzyv.pXTLUvryc, xa.) celrii tc6 (3ósicc xpéce rpo? rd o-M/^a.

81

iJtxi ó kiax TnxvTolxnoi fSutrpxTx el? to (ttÓiax ha^ptivcov; TrXeia fiév ys tüv o\poiroiwv vuftftiyviiuv TrohUTsKsaTspx ttoisT, a Sf èicsTvoi ') fty vuftfti'/vvxa-iv, üs oüx apftÓTTOvTx, o o-u/a.-imyvuav, sinsp sksTvoi opdüg ttiiiovitiv , x/txptxvti ts kx) kx-txxvsi tïju rexvyv xutüv, kxitoi ttks oü ysKolóv sgti Ttxpa-(7KCUX%Sa6xl [ASV Ö^OTTOIOVS tovi; XpiVTX S7ni7TIX/4St/0l): , XÜTOV sf ^ijs' xvrnroioó^evov tj?? Txvrys tx uk sksIvmv

ttoiouitevx ftetxtióévxi ; kx) xhxo §s n trpotryiyvstxi tü x^x ■troxha höifiv èöktamp;svn ■ ^ trxpóvtav yxp ttoKXüv ftsiovexTeTv xv tl 'SoKoivi ttoÖüv to iTuv/jósi; ' ó sè avve6i7Ós)g tov 'évx \pUf/,ov sv) oipa irpoTréitTreiv, ots Trxpsiy ttoXXx , 'Sóvxit' xv xXu-ttw? tü sv) xpii(róxl.

quot;eaé^f sf kx) üs to iaöleiv sv Ty 'AÓyvxluv yhuTTy svu-XsIgQxi xxhoÏTO • to Sf sv TrpofKsJaêxi stP'/j iiri tq txvtx höisiv x (f/lts Tyv tpuxyv ^TS to lt;jüyi.x XUTToiy wVs livrsó-psTx s'li) • ccvts kx) to süuxs7lt;yêxi toIs Kotr/^iaig Sixitu/asvoii; xvsriösi.