ocr page 1
ocr page 2

■ ■ ■

•

_

_

_

ocr page 3
ocr page 4
ocr page 5

MATER DOLOROSA.

ocr page 6
ocr page 7
ocr page 8
ocr page 9

sr 5 lt;1 ?

MATER DOLOROSA

of

DE NIEUWE MAAND FEBRUARI.

TOEGEWIJD

aan O. L. Vrouw der Zeyeu Smarten.

VERllANOELIJKH, VERBALEN EN VOORBEELDEN

voor eiken dag aer maand,

met de H. Mis in latijnschen en hollandschen tekst, en verscheidene Gebedequot;

niet!

DOOR

M. P. A. OOMS, R.-K, Pr. en Kap.

te Amsterdam.

Vergeet de zuchten uwer Moeder

Eccr.i VII : 29.

G. BORG,

A M S T E R D A M. 1893.

ocr page 10

Umuiden die 13 Octolji'. 1892.

H. J. BORGHOLS.

Libr. Celts.

IMPRIMATUR.


ocr page 11

^AN JMARIA,

onze Lieve Vrouw der Zeven Weeën, de Moeder van Smarten en de Koningin der Martelaren,

die mijn oog heeft verlicht en mijne hand heeft geleid, wordt dit

DEVOTIEBOEKJE

eerbiedig en daukbaar

opgedragen door Kern,

die hoopt te zijn:

een geringe dienaar van de Dienstmaagd des Heeren MARINUS OOMS.

ocr page 12

Quae in hoc opuscule facta Boatonim sunt dispersa, cxigonda sunt ad Const. Urbani. P. Vlif. Coolest. Hior. edit. 5 Julii 1634.

ocr page 13

INLEIDING.

Do devotie tot do Zeven Smarten onzer nooitvolprezene Moedor Maria heeft in de Kerk de hoogste sanctie verworven. Tweemaal toch in liet jaar wordt do gedachtenis van O. Ij. Vrouw der Zeven Weeën in de H. Mis en in de Getijden gevierd, op den Vrijdag na Passie-Zondag en op den derden Zondag van September. Het Rozenhoedje der Zeven Smarten, de Stab at Mater, een uur overweging van Maria's lijden en andere devoties van dien aard werden door de Pausen met vele Aflaten verrijkt. Maria zelve heeft geopenbaard hoe hoogst aangenaam Haar deze vereering was, wanneer Zij aan zeven edellieden van Florence de opdracht deed een nieuwe Orde te stichten, welke zich voortdurend zoude bezig houden met de overweging harer Smarten. Ook verklaarde de Zaligma-

ocr page 14

4 INLEIDING.

ker aan de Gelukzalige Veronica de Binasco, dat de tranen geschreid over de Smarten Zijner Moeder, Hem aangenamer waren dan die, welke gestort werden over Zijn eigen Lijden. Bovendien heeft onze gezegende Verlosser, op de smeeking van den beminden Leerling Joannes, die Maria, na hare Hemelvaart, nog eenmaal verlangde te zien, geheel bijzondere gunsten toegestaan aan hen, welke met oprechte godsvrucht de smarten Zijner Moeder overwegen. Hierom verklaart Cartagena: „Het zekerste teeken zijner uitverkiezing vindt de mensch in het medelijden met de bedrukte Moeder; want wij hebben van onze voorvaderen geleerd, dat de Christus aan de H. Maagd elke geestelijke gunst heeft toegestaan en vooral de genade van een oprecht berouw in het uur van sterven voor allen, die de Smarten Zijner Moeder zouden overwegen'. Hoogst voordee-lig alzoo is de meditatie over het lijden der allerzaligste Maagd en Moeder Gods Maria. Hiermede vervullen wij tevens een plicht van kinderlijke dankbaarheid jegens onze Moeder, die ons

ocr page 15

INLEIDING. 5

onder het Kruis van haren Zoon niet zooveel smarten gebaard heeft, en beantwoorden wij mede aan de vermaning van den Wijzen Man : „Vergeet de zuchten uwer Moeder niet.quot; Bovendien vinden wij in de lijdensgeschiedenis onzer Moeder een volmaakt toonbeeld, hoe wij ons in de beproevingen en kwellingen des levens moeten gedragen. Daarom aarzel ik niet alle kinderen van Maria toe te roepen; „In alle omstandigheden, in leven, lijden en sterven, zie op naar de Moeder van Smarten, en doe volgens het voorbeeld, dat Zij u heeft nagelatenquot;.

DE SoiiRUVEii.

AMSTERDAM.

den 18 September 181)2.

Feestdag van 0. L. V. der Zeven Smarten.

ocr page 16

Eerste Smakt.

Eerste Verhandeling'. Het Lam Gods geslachtofferd van den beginne der wereld af.

J

@nze goddelijke Zaligmaker en aanbiddelijke Verlosser, de Zoon van den hemelschen Vader, de ongeschapene Wijsheid, het Licht uit Licht, kende van alle eeuwigheid Zijn Kruis en lijden. Jezus was zich bewust, dat Hij het Lam was, hetwelk van de grondlegging der wereld af geslachtofferd moest worden. Toen de afvallige engelen, die weigerden het eeuwig Woord des Vaders in zijne gezegende Mensch-heid te aanbidden, het eerste men-schenpaar in hun verzet hadden mede-gesleejit, bood de Eeniggeborene des Vaders zich aan als slacht- en -zoen-nze goddelijke Zaligmaker en aanbiddelijke Verlosser, de Zoon van den hemelschen Vader, de ongeschapene Wijsheid, het Licht uit Licht, kende van alle eeuwigheid Zijn Kruis en lijden. Jezus was zich bewust, dat Hij het Lam was, hetwelk van de grondlegging der wereld af geslachtofferd moest worden. Toen de afvallige engelen, die weigerden het eeuwig Woord des Vaders in zijne gezegende Mensch-heid te aanbidden, het eerste men-schenpaar in hun verzet hadden mede-gesleejit, bood de Eeniggeborene des Vaders zich aan als slacht- en -zoen-

ocr page 17

EERSTE SMAUT. 7

offer. Eer echter de heilige Voorlooper des Heeren „het Lam Clods, dat de zonden der wereld wegneemt' zoude aanwijzen, moesten er vier duizend jaren verloopen. Toch werd de mensch-lieid op het groote offer van Calvarië voorbereid. Menigmaal ontsluierde God de toekomst. Op velerhande wijzen werd de komst van den , Rechtvaardigequot; aangekondigd.

De groote gebeurtenissen der geschiedenis wijzen op Christus en Zijn Kruis. Op de golven van het zond-vloedwater dreef de ark des behouds; en van het Kruis zingt de kerk: „Gij alleen, o H. Kruis, zijt waardig bevonden het Slachtoffer der menschen te dragen. Gij waart de ark der wereld, en Gij voerdet haar na de schipbreuk tot de haven des heils''.

Waarom schrikte de verderf-Engel van Egypte terug voor het bloed dos lams, waarmede de deurstijlen bestreken waren ? Omdat hij, zoo antwoordt de H. Joannes Chrysostomus, daarin zag het Bloed van het Goddelijk Offerlam, dat na vele eeuwen op Sion zoude vergoten worden.

ocr page 18

cS MATER DOLOKOSA.

Wat genezende kracht kon de kope' ren slang aanbrengen voor degenen» die door giftige slangen waren gebeten ? Moest de Zoon des mensehen niet aldus opgeheven worden, gelijk Mozes in de woestijn de slang oprichtte, opdat elke mensch die in Hem gelooft niet verloren ga, maar het eeuwig leven hebbe.

Al de Heiligen van het Oude verbond waren als dienstknechten niet beter dan hun toekomstige Meester. Ook zij moesten door het vuur dei-beproeving tot de zegepraal geraken.

Wie toch is die Tsaak, die daar, met het offerhout beladen, tusschen twee dienaars opgaat naar den berg Moria, om door zijn eigen vader Abraham gedood te worden?

Wien erken ik ginds in Jozef van Egypte, verzuchtende in den kerker tusschen den opperste der schenkers en den opperste der bakkers?

Welk ander tooneel rijst voer mijne oogen op, als ik Mozes op den heuveltop Raphidim, met uitgestrekte armen, rechts en links ondersteund door Aiiron en Hur, de zegepraal over

ocr page 19

EERSTE SMART. 9

de Anialekieten zie afsmeeken ? Van zelf daagt dan voor mijne blikken de Zoon van den levenden God, die door Zijnen hemelschen Vader ter dood geëiselit, onder de boosdoeners gerekend, de zegepraal over dood en hol behaalt op Golgotha's kruin.

Ook het Ceremonieel der Oude Wet moest het Slachtoffer van Calvarië voorafbeelden De geleerden der synagoog moesten reeds vooruit ingeleid worden in de leerschool van Christus. Waarom toch strekte de hoogepriester, alvorens het zoenoffer op te dragen, onder de belijdenis van de zonden des volks, zijne handen uit over het hoofd van bet slachtoffer, om er de geheele schuld op over te dragen, daar immers het bloed van bokken en runderen de zonde der wereld niet kon uitwisschen ? Werd niet in werkelijkheid alle ongerechtigheid geladen op het hoofd van het Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld'?

Vanwaar ontleende Davids offer op den dorschvloer van Ornan zijne verzoenende kracht, om de drie-daagsche pest, de straf zijner onge-

ocr page 20

MATER DOLOROSA.

gronde volkstelling, te laten ophouden ?

Hoe kon liet oft'er van Judas den Machabeër, den Heer in Jeruzalems tempel opgedragen, de zonden dei-gesneuvelde soldaten wegnemen en de vlammen des Vagevuurs blusschen ?

Had God niet de zonden van zijn volk overgedragen op liet Onbevlekte Lam ?

De Profeten eindelijk leverden een afgewerkt tafereel van 's Heeren toe-komstigen kruisdood.

Op wien immers doelt koning David in zijn Psalm : „Mijn God, mijn

God ! waarom hebt Gij mij verlaten! — Ik ben de schande der menschen, de verachting des volks. Een raad van booswichten heeft mij omsingeld. Allen die mij zien, bespotten mij en schudden met hun hoofd (terwijl zij zeggen): -Hij heeft op den Heer vertrouwd ; dat Die Hem redde ! Hem verlosse, daar Hij in Hem behagen heeft!quot; — „Al mijne beenderen zijn vaneengerukt;

I mijne tong kleeft vast aan mijne keel. Zij hebben mijne handen en mijne voeten doorboord ; zij hebben al mijne beenderen geteld: zij hebben mijne

10

ocr page 21

EERSTE SMART. 1 1

kleederen onder zich verdeeld en over mijn opperkleed het lot geworpen'. Wien ook geldt deze profetie van Isaïas : „Wij zien Hem, den Man van smarten. In waarheid ! Hij draagt onze kwalen, Hij torst onze smarten, om onze ongerechtigheid is Hij verwond, om onze misdaden is Hij verbrijzeld; de kastijding, die ons vrede brengt, is op Hem, en door Zijne striemen worden wij genezen. Hij werd geofferd omdat Hij zelf het wilde; als een lam werd Hji ter slachting geleid; als een schaap, dat zwijgt voor den-gene, die het scheert, zoo deed Hij Zijnen mond niet open. Om de zonden van Mijn volk heb ik Hem verslagenquot;.

Van wien eindelijk heeft de profeet Zacharias gesproken, als hij schrijft: „Dit zegt de Heer: Ik zal over het huis van David en over de inwoners van Jeruzalem een geest van genade en gebed uitstorten : en zij zullen opzien tot Mij, Dien zij doorstoken hebbenquot;.

Dan Maria, de Moeder van Jezus, kende die gewichtige gebeurtenissen van het voorgeslacht; de beproevingen der Oud-Vaders stonden Haar leven-

ocr page 22

12 MATER DOLOKOSA.

dig voor den geest; Zij w:is vertrouwd met het ceremonieel der Oude Wet en ervaren in de voorspellingen der Profeten. X;i de blijde boodschap van den engel Gabriel wist Zij tevens, dat Zij zelve de door Isaias voorspelde Maagd was, die ontvangen en een Zoon zoude baren, Wiens naam Emmanuel genoemd moest worden. Maar de Moeder Gods zou te gelijk ook de Moeder zijn van den Man van smarten. Die weet wat lijden is. Hare toestemming: Mij geschiede naar Uw woord: heeft Haar het blijde Magnificat ontlokt, maar hot lied der glorie kwam over de lippen eener Mater dolorosa. De Koningin van hemel en aarde was evenzeer de Koningin der Martelaren, niet door het zwaard van den scherprechter, maar door de felle smart van haar teederminnend moederhart. Daarom spreekt de Abt Rupcrtus Maria aldus toe: „Gij, o Moeder, bekend met. het toekomstig lijden van uwen Zoon, hebt een levenslang martelaarschap ondergaan'.

Met meer recht dan David kon de Moeder des Heeren verzuchten: „Mijne

ocr page 23

EERSTE SMAKT. 13

smart staat altijd voor mijnen geestquot;. Maar de liefde van Maria overtrof liaar lijden. Hoe meer Zij leed, des te vuriger beminde Zij. Ieder oogenblik ontwaarde Zij de smart, die het lijden van Jezns haar zoude veroorzaken ; maar ieder oogenblik ook stemde Zij daarin toe; altijd onderworpen, vast als de rots, waartegen de golven zich breken, bleef Zij onwankelbaar aan God getrouw en geheel overgegeven aan Zijne bestiering en beschikking. Gansch haar leven door herhaalde Zij: Zie de dienstmaagd des Heeren; totdat haar goddelijk Kind Haar kroonde in eer en glorie met de kroon dei-Martelaren. Laten wij in ons leven innig medelijden hebben niet de Moeder der Smarten, en in ons lijden, harer droefheid indachtig, alles gelaten en geduldig verdragen. Als wij deelen in het lijden zullen wij ook deelen in het verblijden.

Oefening van deugd. Onderwerping aan den heiligen wil Gods.

Schietgebed. O Maria, Koningin der Martelaren, verwerf mij eenn tee-dere devotie voor uwe Smarten. Amen.

ocr page 24

14 MATER DOLOROSA.

Voorheb lik

Zeker edelimm had zich aan den duivel verkocht. Zestig jaren was hij de slaaf van Satan. Daar sloeg voor hem het uur van sterven. Dan God, Wien het eigen is te sparen en te vergeven, Wiens wezen barmhartigheid is, zond tot den ongelukkige den biechtvader van de H. Brigitta. Deze spoorde hem aan tot berouw en boete. Maaide verharde zondaar wees hem af; hij had, zeide hij, vroeger genoeg gebiecht. De ijverige priester herhaalde zijn bezoek, maar andermaal ondervond hij verzet en weigering. De Zaligmaker openbaarde nu aan de H. Brigitta Zijn verlangen, dat haar biechtvader er nogmaals heen moest gaan. De biechtvader ging en openbaarde den stervende het visioen van de Heilige. Hierover was de rampzalige zichtbaar getroffen, en hij begon te weenen. Als de priester hem nu moed en vertrouwen op de goddelijke barmhartigheid insprak, biechtte hij rouwmoedig, ontving den volgenden dag de H. Teerspijs

ocr page 25

EEKSTE SMART. 15

en stierf na zes dagen den dood der rechtvaardigen.

De Zaligmaker openbaarde later aan de H. Brigitta dat deze zondaar zijne zaligheid te danken had aan de voorspraak van Maria, omdat hij te midden van zijn ongebonden leven stèeds do godsvrucht tot hare Smarten bewaard had, en met Haar van medelijden vervuld was geweest.

ocr page 26

TWEEDE FEBRUARI.

Ebkstk Smart.

Tweede Verhandeling1. „Zie Deze is gesteld ten val en tot opstanding van velen in Israëlquot;.

lering van de bevrijding uit

moesten de Joden hunne

eerstgeborenen door slachtoffers los-koopen en den Heer toeheiligen. Dit nieuw gebod nu werd afgekondigd toen de Israëlieten hunne deurstijlen met het bloed van het geslachte paaschlam bestreken, waardoor hunne kinderen en kudden voor den verderf-Engel gespaard bleven. Hierin lag tevens eene voorafbeelding der toekomstige bevrijding uit de slavernij, welke voltrokken zoude worden wanneer het zoenhout des Kruises zwaar geverfd

ocr page 27

EERSTE SMAKT. 17

werd door het Bloed van het goddelijk Offerlam Je/us-Christus. Ook was die loskooping eene erkennino'der goddelijke oppermacht en eene huldiging Harer vrijgevige milddadigheid. . Heilig Mij toe eiken eerstgeborene zoowel van de menschen als van de kudden'.

Veertig dagen waren er sedert den kerstnacht verstreken. Jozef en Maria maakten zich gereed om het gebod der Mozaïsche wet te volbrengen. De benoodigdheden voor de reis waren spoedig bijeenverzameld. Het Heilig Drietal kende geene behoeften. Schatten werden in de gezegende Grot niet gevonden. Het goud der Heilige Koningen was reeds lang overgegaan in de handen der armen. Jozef en Maria wierpen nog een laatsten blik op den nederigen stal, waarin zoo grootsche geheimen geschied waren. De weg van Bethlehem naar Jeruzalem is niet bijzonder lang. De Moeder en de Voedstervader droegen beurtelings het goddelijk Kind. Maar datjukwaszoo zoet, die last zoo licht. De gehoorzaamheid kent geene hinderpalen, en de liefde overwint alles. Zij zijn de

ocr page 28

18 MATEE DOLOKOSA.

stad des vredes genaderd, maar de/.o erkende niet, wathaar tot vrede strekte, zij wilde den Vorst des vredes niet aannemen. Gekomen voor do poort van Nicanor, aan den ingang van het priestervoorhof, bij liet offeraltaar, betaalden de beilige Ouders de vijf sikkels; en overhandigde Maria hare duiven aan den priester.

Onder degenen, die het heil van Israël verwachtten, lag daar in den tempel een heilige grijsaard geknield, Simeon genaamd. De H. Geest had hem naar den tempel geleid op het oogenblik, dat Jezus werd opgedragen. Waar de ouderdom gewoon is te klagen en den moed te verliezen, leefde in hem de hoop en het vertrouwen der jeugdige zielen. Zijn levendig geloof verzekerde hem, dat het uur van Israels verlossing aanstaande was, en hij niet sterven zoude zonder den Gezalfde des Heeren gezien te hebben.

Eene ingeving des hemels openbaarde hem, dat dit nederige Wicht, door die arme Moeder opgedragen, de Verlosser der wereld was. Hij nam dan het Kind in zijne armen en sprak

ocr page 29

EERSTE SMART. 19

in profetische vervoering: „Nu laat gij, Heer, Uw dienaar volgens Uw Woord in vrede gaan, omdat mijne oogen Uw heil hebben aanschouwd, dat Gij bereid hebt voor het aanschijn van alle volkeren: het Licht ter verlichting der heidenen, en de glorie van Uw volk van Israël'. Wel een uitroep van een rechtgeloovig gemoed, dat zijn onwankelbaar vertrouwen met den gewenschten uitslag bekroond ziet. Zijn Vader en Zijne Moeder waren verwonderd over hetgeen aangaande Hem gezegd werd en omdat de H. Geest de komst des Verlossers ook aan anderen geopenbaard had. Simeon zegende Hen, en, zich tot Maria wendend, zeide hij; „Dit kind is gesteld ten val en ter opstanding van velen in Israël, en tot een teeken van tegenspraak, — een zwaard zal uw moederhart doorboren — opdat uit veler harten de gedachten geopenbaard worden'.

„Deze is gesteld ten val van velen in Israël'.

Was de Heiland dan niet gekomen om allen te zoeken, die verdwaald

ocr page 30

MATER DOLOKOSA.

waren, om allen te redden en zalig te maken'?

Was de Zaligmaker dan niet verschenen, om de smeulende vonk des geloofs aan te wakkeren en hot geknakte riet overeind te helpen'?

Was Hij niet de barmhartige Samaritaan, de Goddelijke geneesheer, die olie en balsem heeft voor alle onze kwalen'?

Zoude Hij niet optreden onder de Zijnen als de goede Herder, die de negen en negentig schapen in de woestijn achterlaat, om het honderdste, dat verdwaald is, langs heg en struik, over berg en dal, op te sporen, totdat Hij het op Zijne schouders neemt en verheugd in den schaapstal terugbrengt ?

Zullen wij Hem niet begroeten als den teederhartigsten vader, die zijn verloren zoon niet uit het geheugen verliest, maar vurig naar diens terugkomst verlangt, en eiken avond den heuveltop bestijgt, en daar op den uitkijk staat, en in de vlakte tuurt, of zijn kind, eindelijk tot inkeer gekomen, niet in zijne armen snelt, om

20

ocr page 31

EERSTE SMAKT. 21

het met de teederste vaderzorgen te omringen ?

Beminde de Verlosser ons allen niet met meer dan moederlijke liefde'? Al zou eene moeder haar kind kunnen vergeten, Hij zoude ons nooit vergeten.

Zou Hij eindelijk niet voor allen geslachtofferd worden op Golgotha's kruin, en voor allen Zijn bloed en leven geven?

Hoe dan nog kan Hij gesteld zijn ten val van velen in Israël?

Er zou slechts vrede zijn voor de menschen van goeden wille; alleen aan hen, die Hem aannamen, zou Hij macht geven kinderen Gods te worden.

Over velen zou haar Goddelijk Kind klagen; Maria wist zulks. , Welk heil is er in Mijn Bloed, dat voor zoovelen vruchteloos vergoten wordt?quot; Tot val en ondergang zou de Heer zijn voor allen, die Hem in hun hardnekkig ongeloof bleven verwerpen. Allereerst voor velen in Israël. De Joden verwachtten dwaselijk een Messias, Wiens koninkrijk van deze wereld zijn zoude. Die naar het voorbeeld van

ocr page 32

22 MATER DOLOKOSA.

Zyne roemruchtige voorvaderen, David en Salomon, het rijk van Israël in eer en glorie ging herstellen en het gehate juk der Eomeinen afwerpen. En nu komt Jezus, uit het onbekende Nazareth, als de zoon eens timmermans, eene leer verkondigen, die door elk harer voorschriften in lijnrechten strijd is met al de begeerten van den zinnelijk en mensch: „Zalig zijn de nede-rigen, want zij zullen verheven worden; zalig de armen van geest, want hunner is het rijk der hemelen; zalig de zuiveren van harte, want zij zullen God yienquot;. Nu mag Jezus van Nazareth door tal van wonderen met de elementen, met de levenden en de dooden, en door Zijne macht over de duivelen Zich duidelijk en onloochenbaar laten kennen als den beloofden Messias, als den waarachtigen Zoon van God, voor Wien Hij zich uitgeeft; /.ij hebben oogen en zien niet, zij hebben ooven en hooren niet. 's Heeren wonderkracht wordt öf geloochend, öf aan den vorst der duivelen toegeschreven.

if aar we mogen niet over het hoofd zien, dat diezelfde Jezus ook gesteld

ocr page 33

EERSTE SMART. 23

is tot vul van velen buiten Israël. Wanneer de Evangelieprediking van de Joden tot de Heidenen overging, was ook voor dezen liet kruis van Christus eene dwaasheid. Toen ging de voorspelling van koning David in vervulling: „Waarom razen de volkeren en zinnen de natiën op ijdel-heid ? Opgestaan zijn de koningen der aarde, en de vorsten hebben zich te zamen verbonden tegen Jehova en tegen Zijnen Gezalfde!quot;

Eerst na drie eeuwen van bloedige vervolging werd de zegepraal des Kruises bevochten.

Dan ook voor velen uit het Christendom was de Zaligmaker ten val gesteld. Voor allen, n.1. die vallen in de ketterij en die door den geest des onge-loofs, door de dwaling verwekt, komen tot openbare en algeheele Christusverloochening. •

Wat pijnlijke smart moet het moederhart van Maria getroffen hebben op liet woord van den H. Simeon, omdat zoovelen harer kinderen Jezus niet aannamen en door eigen schuld verloren zouden gaan.

ocr page 34

24 MATER DOLOROSA.

Bidden wij de Moeder der Smarten, dat wij althans aan Jezus en Zijn Kruis niet geërgerd worden, maar in leven en sterven trouwe volgelingen mogen blijven van onzen goddelijken Meester.

Oefening van deugd. Bidden ter eere van Maria, de Moeder der Smarten, voor de bekeering der dwalenden en ongeloovigen: en voor ons zeiven smeeken öm de genade het woord Gods in een goed en best hart aan te nemen, het te bewaren en vruchten voort te brengen in lijdzaamheid.

Schietgebed: Heer! wees mij niet tot val, maar tot opstanding.

VoouiiEELi).

Zuster Magdalena Orsini van de Orde der Dominikanessen was gerui-men tijd ter prooi aan droefheid en kwelling.

Op zekeren dag verscheen haar de Zaligmaker en spoorde haar aan met Hem Zijn Kruis te dragen, door deze beproevingen geduldig te lijden. „Maar Heer,quot; antwoordde zij, ,Gij hebt slechts

ocr page 35

EERSTE SMART. 25

drie uren aan het Kruis gehangen, en ik lijd reeds gedurende vele jarenquot;. Daarop hernam de goddelijke Verlosser: „ Weet gij dan niet, dat Ik van het eerste oogenblik van mijn bestaan, in mijn hart, al de kwellingen geleden heb, die Ik aan mijn Kruis verduurd heb?quot; - Van toen af moet het haar zoet en aangenaam geweest zijn met Jezus aan het kruis te vertoeven.

ocr page 36

yv; v,w gt;;'lt;

^jX;kk *;lt;■*:lt;■*:lt;.

DERDE FEBRUARI.

Eerste Smart.

Derde Verhandeling. „Zie, Deze is gesteld tot een teeken, dat wedersproken zal worden, opdat uit veler harten de gedachten zich openbarenquot;.

wee moeten deze

_________ . an den heiligen grijsaard in liet hart van Maria veroorzaakt hebben. Jezus, haar Goddelijk Kind, het Licht, dat eiken mensch verlicht komende in deze wereld ; Hij, de weg, de waarheid en het leven, gesteld tot een teeken, dat wedersproken zal worden'? En door die tegenspraak zouden velen harer kinderen verloren gaan. Die tegenspraak des Heeren, zoowel van den kant der Joden als van den kant der Heidenen, was eeuwen te voren door do Profeten voorspeld. „De Heer

ocr page 37

EERSTE SMART. 27

zoo sprak Isaias van de Joden, zal zijn tot een steen des aanstoots, tot een strik en ten ondergang voor de bewoners van Jeruzalem; en zeer velen uit hen zullen zich daaraan stooten, en zij zullen vallen en vermorzeld worden'. En van de Heidenen voorspelde David: „Waarom razen de volkeren en zinnen de natiën op' ijdelheid? Opgestaan zijn de koningen der aarde, en de vorsten hebben zich te zamen verbonden tegen Jehova en tegen Zijnen Gezalfde: laat ons hunne banden verbreken en hun juk van ons afwerpenquot;. Voegen wij hier ook bij de vermaning, welke de H. Petrus tot de Christenen richtte: „Voor u, die gelooft, is de eer! maar voor de ongeloovigen is de steen, dien de bouwlieden verworpen hebben, tot een steen des aanstoots en tot oene rots der ergernis geworden; voor hen, die zich stooten aan het Woord en ongeloovig zijnquot;.

De Zaligmaker is van Zijn . eerste openbaar optreden af tot den laatston dag Zijns aardschen levens toe een teeken van tegenspraak geweest.

ocr page 38

At'v A,-^

DERDE FEBRUARI.

Eerste Smart.

Derde Verhandeling'. „Zie, Deze is gesteld tot een teeken, dat wedersproken zal worden, opdat uit veler harten de gedachten zich openbarenquot;.

S\mat grievend wee moeten deze OfcX woorden van den heiligen grijsaard in liet hart van Maria veroorzaakt hebben. Jezus, haar Cloddeljik Kind, het Licht, dat eiken menseh verlicht komende in deze wereld ; Hij, de weg, de waarheid en het leven, gesteld tot een teeken, dat wedersproken zal worden ? En door die tegenspraak zouden velen barer kinderen verloren gaan. Die tegenspraak des Heeren, zoowel van den kant der Joden als van den kant der Heidenen, was eeuwen te voren door do Profeten voorspeld. „De Heer

ocr page 39

EERSTE SMART. 27

zoo sprak Isains van de Joden, zal zijn tot een steen des aanstoots, tot een strik en ten ondergang voor de bewoners van Jeruzalem: en zeer velen uit hen zullen zich daaraan stooten, en zij zullen vallen en vermorzeld wordenquot;. En van de Heidenen voorspelde David: . Waaromrazen de volkeren en zinnen de natiën op ijdelheid'? Opgestaan zijn de koningen der aarde, en de vorsten hebben zich te zamen verbonden tegen Jehova en tegen Zijnen Gezalfde ; laat ons hunne banden verbreken en hun juk van ons afwerpenquot;. Voegen wij hier ook bij de vermaning, welke de H. Petrus tot de Christenen richtte: „Voor u, die gelooft, is de eerl maar voor de ongeloovigen is de steen, dien de bouwlieden verworpen hebben, tot een steen des aanstoots en tot eene rots der ergernis geworden; voor hen, die zich stooten aan het Woord en ongeloovig zijnquot;.

De Zaligmaker is van Zijn. eerste openbaar optreden af tot den laatstcn dag Zijns aardschen levens toe een teeken van tegenspraak geweest.

ocr page 40

MATER DOLOHOSA.

Met lage minachting werd er van Zijne geboorteplaats gezegd: „Kan er van Nazareth iets goeds komen?quot;

Wanneer de Heiland in Zijn vaderstad in de Synagoge leeraarde, werden Zijne wijsheid en wondermacht in twijfel getrokken. Voor hen, die alleen aan het uiterlijke hingen, was 's Heeren afkomst en stand veel te gering. Daarom spraken zij: Vanwaar heeft heeft Deze zooveel wijsheid en wonderkracht'? Is Hij niet de zoon eens timmermans? Heet Zijne moeder niet Maria en Zijne broeders niet Jacobus en Jozef, en Simon en Judas? En Zijne zusters, wonen zij allen niet bij i ons? Van waar dan heeft Hij deze buitengewone gaven ? En allen werden in Hem geërgerd.

Ofschoon de eeuwige Wijsheid in persoon, werd Hij voor een onwetende, ja zelfs voor een dwaas gehouden: .Hoe kan Deze de Schriften kennen, daar Hij ze niet geleerd heeft? Hij is van Zijn verstand beroofd: hoe I kunt ge nog naar Hem luisteren?quot; En welk een smet werd er op het onberispelijke leven van den Heilige

28

ocr page 41

29

der Heiligen geworpen, die Zijne ver-bitterdste vijanden kon toeroepen; , Wie uwer zal Mij van zonden overtuigen?' „Ziet, zoo lasterden zij, dien gulzigaard, dien minnaar van wijn, dien vriend der publikanen en zondarenquot;.

Wanneer Hij de eer van Zijnen hemelschen Vader verdedigde, schold men Hem voor een ketter en voor een bezetene. „Zeggen wij niet te redit, dat Gij een Samaritaan zijt en den duivel inhebt?'

Als de Heer de duivelen uitdreef, schreef men Zijne macht toe aan Beëlzebub: ,Door den vorst der duivelen drijft Hij de duivelen uit'.

In het hoogste gerechtshof der Joden werd de Zoon Gods voor een godslasteraar uitgekreten: „Hij heeft God gelasterd, wat hebben wij nog getuigen noodig? Hij is des doods schuldig'.

Overgegeven aan de willekeur van het laagste gemeen, onderging de Alwetende, Die harten en nieren doorgrondt, voor Wien de toekomst open ligt, de bespotting van een valschen profeet: „En zij blinddoekten Hem en

ocr page 42

30 MATEK UOLOKOSA.

sloegen Hem in liet aangezicht, zeggende : „Profeteer ons, wie is het die U geslagen heeft?quot;

En hoe luidde de beschuldiging dei' Joden voor den landvoogd Pontius Pilatus tegen Hem, Die al weldoende het geheele land was doorgetrokken? .Als deze geen boosdoener was, zouden wij hem u niet overgeleverd hebbenquot;.

Dan die veelzijdige tegenspraak zou bij 's Heeren dood geen einde nemen. De Heiland had het voorspeld: „Hebben zij Mij vervolgd, zij zullen ook u vervolgen; de dienstknecht is niet beter dan zijn meesterquot;. Hieraan ook zou men de ware leerlingen van Christus kennen, dat zij tegengesproken, gehaat en vervolgd werden. Drie eeuwen lang was de naam van Christen genoeg om het doodvonnis over honderden en duizenden Martelaren uit te spreken; en na de zegepraal des Kruises over de afgoderij, zal de Christus een teeken van tegenspraak blijven voor alle ketterijen, die in den loop der eeuwen het hoofd zouden opsteken. Die ketterijen verder hebben

ocr page 43

EEKSTE SMAKT. 31

steeds eenen breederen en ruimeren weg gebaand voor liet hedendaagsche ongeloof, dat met Christus en Zijne leer en instellingen geheel en voor goed gebroken heeft.

Al die tegenspraak nu, welke haar CToddelijk Kind tijdens Zijn leven en in den loop der eeuwen moest ondervinden, werd Maria, de Moeder der Smarten, beteekend door het profetisch woord van Simeon.

Maar het was noodig, dat die rampzalige tegenspraak kwam : opdat uit vele harten de gedachten zich zouden openbaren. Het moest voor de gansche wereld blijken wie de oprechte, wie de valsche Israëlieten waren. Natha-naël en Judas zullen bekend worden; want men is of vóór, of tegen God en Zijnen Gezalfde. „Wie niet met Mij is, is tegen Mijquot;. En openbaar zijn ze geworden al de ongerechtigheden, welke die overpleisterde graven van Schriftgeleerden en Farizeërs in zich bevatten. Hunne listen en lagen tegen Jezus bewezen luide genoeg van welken geest zij bezield waren, zoodat de Zaligmaker hen met het

ocr page 44

32 MATER DOLOROSA.

volste recht ontmaskerde; „Cti) hebt den duivel tot vader'. En die vader der logentaal, die moordenaar van den beginne af, telde ook in het Christendom zoovele kinderen als er ketters zijn opgestaan. De gewetens dezer zoogenaamde ij ver aars moesten openbaar worden en hunne hoovaardigheid, winstbejag en zedelijke ellende aan het licht komen. Zoo werden de valsche profeten, die in schaapskleederen tot ons kwamen, ontmaskerd als grijpende wolven. En wat zullen wij zeggen van den treurigen tijd waarin wij leven ? Vooral in deze goddelooze dagen worden de gedachten van vele menschen openbaar. Op elk gebied is de strijd begonnen tegen Jezus en Zijne Kerk. Men wil het stellen buiten Jehova en Zijnen Christus, in de wetgeving, in het onderwijs, in de kunsten, in den handel en in eiken tak van nijverheid.

Hoevele Christenen ook verlaten het vaandel van Jezus-Christus, om te strijden onder de banier van Satan. Hoevelen spreken, schrijven en handelen tegen onzen heiligen godsdienst en zijne bedienaren. Hoe weinigen

ocr page 45

KERSTli SMAKT.

durven fier en ridderlijk voor God en Zijne geboden partij te trekken, terwijl liet kwaad zicli steeds meer in het openbaar vertoont, en immer driester optreedt.

Maar al wie tegen Christus is, kant zich ook tegen Maria. De lastering en loochening van het Kind zijn tegelijk eene aanranding en schending der Moeder. Al het lijden van den Zoon vindt weerklank in het hart ran de Koningin der Martelaren.

Laten toch bij zooveel tegenspraak en zooveel tegenkanting ook de gedachten van ons hart openbaar worden. Zeggen wij met de Apostelen, maar steunende op de goddelijke genade: „Lieve Jezus, al zouden ook allen U verlaten, wij zullen U nooit verlaten, wij zijn bereid U te volgen tot den dood'. Laten wij bovendien van onze goede gezindheid blijk geven door stipte vervulling onzer christelijke verplichtingen ; dan zullen wij Maria, de Moeder van Smarten, den zoeten troost verschaften, dat haar Kind voor ons niet gesteld is tot val, maar tot opstanding ten eeuwigen leven.

33

3

ocr page 46

MATER DOLOROSA.

Oefening Vein deugd. Zich in woord en werk altijd gedragen als oprechte leerlingen van Christus en trouwe kinderen van onze Moeder de H. Kerk.

Schietgebed. Spreek, Heer, tot mijn hart, want Uw dienaar luistert.

Voorbeeld.

De H. Pelegrino Laziosi liet de godsvrucht voor den lijdenden Zaligmaker gepaard gaan met eene teedere devotie voor de Moeder der Smarten. Beider lijden was dag en nacht het voorwerp zijner overweging. Uit dankbare wederliefde had hij zich als boetpleging opgelegd altijd te blijven staan in de rotsspelonk, welke hij zich in de nabijheid van Siena tot verblijf gekozen had. De Heiland nu, altijd edelmoedig in het vergelden, liet Zijnen dienaar door een wonder ondervinden, hoe aangenaam Hem dit offer was. Wanneer hij door den kanker in zijn been gedwongen was dit lidmaat te laten afzetten, liet een Kruisbeeld de armen los,- raakte het aangetaste deel aan, en onze Heilige was oogenblik-keljjk genezen.

34

ocr page 47

yiiamp;t WW» vS.' •.; •itït'tK

VIERDE FEBRUARI.

Eerste Smakt.

Vierde verhandeling-. „En door uwe eigene ziel zal een zwaard gaanquot;.

en beker van onvermengde vreugde li^ wordt den mensch in dit leven niet gesclionken. Naast de bron van troost ontspringt de bron van lijden. De doornen groeien gelijktijdig met de rozen. Zoo brengt vermeerdering van genaden ook altijd vermeerdering van lijden. Op hetzelfde oogenblik, waarop de heilige grijsaard Simeon den lof van Jezus verkondigt, als te zijn het heil der wereld, het licht der heidenen en de glorie van Israël, voorspelt hij aan Maria het zwaard der droefheid, dat hare ziel zal doorboren. Wel wachten Haar geen geeselroeden,

ocr page 48

36 MATER DOLOROSA.

doornenkroon of kruisbalk, wel zal onze gezegende Moeder geene martelingen des lichaams ondergaan, maar door het, zwaard van grimmig en grievend zielsverdriet zal Zij Martelares, ja de Koningin aller Martelaren worden. Dat zwaard zal tweezijdig geslepen zijn: door tegenspraak en tegenkanting. Dan, op welke wijze liet verzet tegen haar goddelijk Kind zich ook openbaart, hetzij door valsche besehuldigingen, hetzij door wreede mishandelingen, in beide gevallen, wordt het in de H. Schriftuur een zwaard genoemd. „De kinderen der menschen hebben tanden als wapenen en pijlen, en hunne tong is een scherp zwaard'. „Zij hebben hunne tongen als een zwaard gescherpt, hun boog gespannen, om in het verborgene den onschuldige te treffenquot;.

Dat dubbele zwaard nu van booze aanklacht en snooden aanval tegen Jezus, zal de ziel van Maria doorboren, en ziet daar eene eerste reden, waarom hare smarten die van alle Martelaren verre te boven gaan. Zooverre toch de ziel het lichaam te boven

ocr page 49

EERSTE SMAKT. 37

gaat, zoover overtreft het zieleleo'd elke kwelling des lichaams. En naarmate eene ziel meer door het licht des hemels bestraald en met vuriger liefde voor God vervuld is, zal zij ook teergevoeliger zijn voor de belee-digingen, welke God worden aangedaan.

Wat dan te zeggen van de felle smart, welke Maria's ziel, vol van genade en gloeiend boven het vuur der Serafijnen moet overstelpt hebben bij de smart en den smaad haar goddelijk Kind aangedaan? De graad van hare liefde is de maat van haar lijden.

Omdat Maria haar goddelijk Kind onvergelijkelijk meer beminde dan Zich zelve, werd Zij terwille van haren Zoon meer gefolterd, dan wanneer Zij persoonlijk Zijne pijnigingen had ondergaan. En ziet daar eene tweede reden, waarom hare smarten, die van alle Martelaren verre overtreffen. Van Maria is deze uitspraak volkomen waar: „De ouders lijden meer in hunne kinderen, dan in zich zeiven'.

Wat moet er omgegaan zijn in het hart van den rechtvaardigen aartsva-

ocr page 50

MATER DOLOROSA.

der Abraham, toen de Heer hem het bevel gaf: „Neem uwen eenigen zoon, dien gij liefhebt, Isaiik, en trek naar liet land der verschijning, en daar zult gij hem tot een brandoffer opdragen op een der bergen, dien Ik u toonen zal'. Hoe zal op den derden dag na de afreis de vraag van Isaiik zijne ziel gepijnigd hebben: „Vader, ik zie wel het vuur en het hout; waar is het slachtoffer voor de brandofferande?' O, smartvolle dagen voor het teeder-minnend vaderhart! Maar wat Abraham slechts drie dagen kwelde, heeft Maria gedurende drie en dertig jaren gefolterd, en hare marteling was zooveel grooter, omdat haar Zoon oneindig beminnenswaardiger was dan het kind van den aartsvader.

Wanneer de Profeet Nathan koning David boodschapte, dat zijn kind moest sterven, was deze uiterst bedroefd, en hij smeekte den Heer om het behoud van zijn kind, en hij vastte en wierp zich plat ter aarde neder. Dan na acht dagen heeft hij zijn rouwgewaad afgelegd, en zijne vrouw Bethsabee getroost. Maria echter is op het woord

38

ocr page 51

EEIÏSTE SMART. 39

van den Profeet gelieel het leven van haar goddelijk Kind ter prooi geweest aan de felste smarten. Wanneer Zij Hem teederlijk verzorgde en in doeken wikkelde, kwamen Haar de boeien en ketenen voor den geest, waarmede Zijne vijanden Hem zouden beladen. Wanneer Zij Hem voedde aan hare borst, dacht Zij aan de gal en den azijn, die door de profeten voorspeld waren. Wanneer Hij sliep aan haren boezem, waande Zij Hem gestorven op hare armen te nemen. Wanneer Zij in vervoering harer moederlijke liefde en toegenegenheid een kus op Zijn heilig voorhoofd drukte, sprak Zij bij zich zelve : „Moet dat gezegend hoofd met scherpe doornen gekroond en dat aanbiddelijk gelaat wreedelijk geslagen en schandelijk bespuwd worden ? Zullen felle geeselslagen die teedere ledematen verscheuren en openrijten ? Zijn die handen en die voeten bestemd voor ruwe spijkers en grove nagelen? Dan werden bij die beschouwing hare oogen vervuld van tranen, en brak haar hart schier van droefheid.

Wanneer haar Kind opgroeide en

ocr page 52

40 MATER DOLOBOSA.

toeniuii in behiuiglijkheid bij God en bij de menschen, steeg Hij vooral in welgevallen bij Zijne Moeder. Maaibij liet klimmen der liefde groeiden ook hare smarten. Hoe onder haar dierbaar Kind werd, hoe meer het tijdstip van Zijn lijden naderde, des te dieper drong het zwaard, Haar door Simeon voorspeld, in haar moederlijk hart. De gedachte aan 's Heeren aanstaanden dood doorboorde hare ziel.

En al dat naamloos lijden heeft Maria verduurd zonder de minste vertroosting. En ziet daar eene laatste reden, die de smarten van Maria onvergelijkelijk zwaarder maakte dan die van andere martelaren. Voorzeker veel en zwaar hebben de heilige Bloedgetuigen van Christus geleden, maar hunne liefde voor Jezus was een zachte dauw des hemels, die het vuur hunner pijnen temperde. Wanneer de H. Laurentius met verwonde en verscheurde ledematen op den gloeienden rooster was gelegd, waarbij aan alle kanten vuur was aangebracht, sprak hij spottend met zijne tormenten tot

ocr page 53

EERSTE SMART. 41

den tiran: „Aan eene zijde ben ik reeds genoeg gebraden, keer mij om en eet'. Het uitwendige vuur zegt de H. Leo, brandde trager, dan liet vuur der liefde, dat hem inwendig verteerde. Zooveel kracht en moed betoonde ook de heilige Martelaar Vincentius. Op de pijnbank uitgestrekt, door ijzeren haken verscheurd en brandend in de fello vlammen, sprak hij met zooveel doodsverachting tot zijne beulen, dat er twee Vincentiussen aanwezig schenen, een die leed, en een ander, die sprak. De liefde tot Jezus deed velen reikhalzend uitzien naar de smartelijkste pijnigingen en de gruwzaamste folteringen.

Zien wij o. a. het vurig verlangen van den H. Ignatius naar den marteldood. In zijn brief aan de Romeinen schrijft hij; „Van Syrië tot Rome strijd ik tegen wilde beesten te zee en te land, dag en nacht zit ik geboeid tusschen tien tijgers van soldaten, die mij bewa-lien en wreeder worden naarmate men hen weldoet. Mijne leer maakt hen woedend: doch hierom ben ik nog niet gerechtvaardigd. Mocht ik toch

ocr page 54

MATKU DOLOROSA.

vooi' de wilde dieren geworpen worden, ik bid en smeek, dat zij mij spoedig doodmartelen en gretig zijn, om mij te verslinden. Als zij mijn lichaam niet durven aanraken, zal ik geweld gebruiken en alle moeite aanwenden, om verslonden te worden. Mijne kinderen, duidt mij deze taal niet ten kwade: ik weet, wat goed en dienstig voor mij is. Thans begin ik een leerling van Christus te zijn, nu ik al het aardsche veracht, om Jezus-Chris-tus te winnen. Laat vrij vuur en kruis en wilde dieren en vermorzeling van mijn gebeente en verscheuring mijner ledematen en verbrijzeling van geheel mijn lichaam, ja al de tormenten des duivels mijn deel zijn, als ik slechts met Christus mag heerschenquot;. In het strijdperk gebracht, sprak hij in verrukking, wanneer hij de leeuwen hoorde brullen; „Ik ben de tarwe van Christus, door de tanden der wilde dieren word ik gemalen, om een zuiver brood te zijn'. Zoo smachtte deze ziel naar de bruiloft van het Onbevlekte Lam.

Hoe vuriger de Martelaren Jezus

42

ocr page 55

EERSTE SMAKT. 43

beminden, des te minder gevoelden /.ij hunne folteringen en tormenten. I)e gekruisigde Verlosser was hun steun en hun troost. Maar niet zoo was het gesteld met de Moeder dei-Smarten. Hare liefde voor Jezus was juist hare wreedste beul. Al wat Jezus leed in Zijn gezegend lichaam, leed Maria in haar moederlijk hart. Ja, Moeder, omdat uwe liefde geen grenzen kende, was uwe droefheid groot als de zee, en wie had medelijden met ü, wie troostte U? Slechts een enkele lichtstraal des hemels verhelderde de sombere duisternissen van Maria's ziel, dat n.1. haar goddelijk Kind geslachtofferd werd ter verzoening van den vergramden Vader en ter verlossing der rampzalige menschheid. Om door haar lijden en door hare verdiensten aan onze verlossing mede te werken, heeft Maria de Moeder van Smarten willen zijn. Maar zooveel liefde tot ons vordert ook onze dankbare wederliefde, welke vooral hierin moet bestaan, dat wij hare smarten nooit vergeten en gestadig met haar innig medelijden toonen.

ocr page 56

44 MATER UOLOUOSA.

Oefening van deugd. Als onze tranen vlieten bij de overdenking van Jezus' lijden, moeten zij ook vloeien bij de beschouwing van Maria's smarten. Zoo zullen wij den Zoon en de Moeder te zamen eeren en beider hart verheugen.

Schietgebed. Heilige Moeder! prent de wonden van uwen gekruisigden Zoon diep in mijn hart. Amen.

Voorbeeld.

De eervv. Pater Roviglione, van het Gezelschap van Jezus, verhaalt dat een jongeling de godvruchtige gewoonte had iederen dag een bezoek te brengen bij een beeld van de Moeder der Smarten. Op zekeren keer had hij zich gedurende den nacht aan eene doodzonde schuldig gemaakt. Als hij nu des morgens zijn gewoon bezoek aan Maria bracht, zag hij in het hart der H. Maagd acht zwaarden in plaats van zeven. Als dit zijne verwondering wekte, en hij met alle aandacht het beeld bleef gadeslaan, hoorde hij eene stem, die hem verweet, dat zijne doodzonde dit achtste zwaard voor het hart

ocr page 57

EEBSIE SMAKT, 45

van Maria gesmeed had. Vol berouw over zijnen misstap, ging hij, in tranen wegsmeltend, op staanden voet eene rouwmoedige biecht spreken, en hij bekwam de goddelijke genade terug door den bijstand van /.ijne machtige Voorspreekster.

ocr page 58

VIJFDE FEBRUARI.

Tweede Smaut.

Eerste Verhandeling1. De Kindermoord van Bethlehem.

CTX

j/^od had zijn uitverkoren volk van Israëlbezocht. Hetlichtende glorie des Heeren was over Jeruzalem opge-gaan. De heidenen wandelden in dat licht en de koningen in den glans, die de Vorstinne der steden bescheen. Van verre waren hare zonen en doch-teren gekomen, de menigte over de zee en de kracht der volkeren. Een vloed van kameelen bedekte hare bergen, dromedarissen van Madian en Epha vulden hare valleien. Van Saba waren zij allen toegestroomd, goud en wierook aandragend en den lof des Heeren verkondigend. Jeruzalem had het gezien, maar zij was niet opgesprongen van blijdschap, geene bewondering had haar aangegrepen,

ocr page 59

TWEEDE SMART. 47

haar hart had zich niet uitgezet. De Heer kwam tot de Zijnen, maar de Zijnen hebben Hem niet aangenomen.

De Ster uit Jacob opgegaan, volgens de voorspelling van den Profeet Balaam, was in het Oosten ge/.ien door drie rechtvaardigen, Caspar, Melchior en Balthasar. De Schepter in Israël moest verrezen zijn. Den nieuwen Koning zullen zij zeker vinden te Jeruzalem, de hoofdstad des rijks. Maar zij mogen niet met ledige handen voor den Vorst verschijnen, daarom voeren zij rijke geschenken met zich mede: goud, wierook en mirre. De feestdos en de feestvreugde der stad zal hunne verwachting niet beschamen. - Dan, helaas! te Jeruzalem aangekomen, bespeuren zij niets van het heuglijk feit, dat hemel en aarde verheugt. Vandaar hunne vraag: „Waar is de nieuwgeboren Koning der JodenV Want wij hebben Zijne ster in het Oosten gezien en zijn gekomen om Hem te aanbiddenquot;. Hunne schitterende karavaan en die ongehoorde vraag veroorzaken gerucht en beweging in de stad.

ocr page 60

48 MATER DOLOROSA.

Ook Herodes, de koning, verneemt de komst der Wijzen en het doel van hunne reis, en hij ontstelde en geheel Jeruzalem met hem. Aanstonds is zijn plan gevormd. Als hij maar de geboorteplaats van dien nieuwen koning kan achterhalen, zal hij zijnen tegenstander uit den weg ruimen. De oversten dei-priesters en de schriftgeleerden uit het volk noemen Bethlehem. Daarheen laat hij de Wijzen vertrekken met het verzoek hem te willen boodschappen, als zij het Kind gevonden hebben, om Het ook te komen aanbidden. — Het masker van godsdienstigheid moet in zoovele duivelsche zaken dienst doen. — De ster geleidt de heilige Koningen naar de nederige grot, waar de Koning der koningen de gestalte van een dienstknecht heeft aangenomen. Zij aanbidden Hem en huldigen door hunne geschenken Zijn koningschap. Zijne Godheid en Mensch-heid. In den nacht evenwel werden zij door een Engel vermaand niet naar Herodes terug te keeren. En zij gaan langs een anderen weg naar hun land terug,

ocr page 61

TWEEDE S3IART. 49

Vergeefs bleef Herodes op de wederkomst der Koningen wachten. Als de achterdochtige koning dan zag, dat hij door de Wijzen bedrogen was, vaardigde hij een bevel uit: Alle knapen van twee jaren en daar beneden, te Bethlehem en omstreken, te dooden. Zoo zal ook zeker de nieuw-geboren Koning der joden vallen door het zwaard. Wreede Herodes! wat vreest gij de komst van dezen koning. Zijn rjjk is niet van deze wereld. Hij neemt geen aardsche kroon, die hemelsche geeft.

Maar bestaat er raad en beleid tegen den Heer ?

Nog is het uur der duisternis niet gekomen, nog blijft de macht van den vorst dezer wereld geketend. De kribbe des Heeren zal met de bloem der Martelaren versierd worden, in het rond getooid met ontluikende rozen, door den stormwind neergeveld. Het eerstelingsoffer van eene teedere lam-merenschaar voor Christus gedood, zal bij het altaar zelf niet palm en kroon aanvallig spelen. Doch over de wieg des Heeren waakt de Engel Gods.

ocr page 62

50 MATEIt DOLOROSA.

M aar de profetie van Jercmias moet vervuld worden : „Een klagende stem is op liet gebergte gehoord, gehuil en geschrei van Rachel, die hare kinderen beweent en over hen niet wil getroost worden, omdat zij niet meer zijnquot;.

Gaat, mijne trawanten, zoo luidt het koninklijk bevel, vermoordt mijnen tegenstander, laat vrij de wiegen druipen van het bloed !

Er moeten lammeren gedood worden, omdat straks het Onbevlekte Lam gekruisigd zal worden, dat wegneemt de zonden der wereld. Groote slachting, wreed schouwspel! De moeders worstelen met de beulen. Dezen trekken en rukken, genen houden hare zuigelingen wanhopig in de armen gesloten. De haren hangen los en wild dooreen. De oogen 'schieten vuur. Krampachtig staan alle ledematen gespannen. De eene roept: „Mijn kind, met zooveel behoedzaamheid gedragen, slingert gij met wreede hand onbarmhartig over den grond !quot; Eene andere klaagt: „Mijn kind is onschuldig, zoo er eenige misdaad is, straf mij ; spaar

ocr page 63

TWEEDE SMART. 51

de moeder niet, maar dood mij naast mijn kind!quot; Een derde spreekt: „Gij zoekt er één en slacht er velen, en dien Eenen kunt gij niet bereiken ; kom toch, Verlosser der wereld, Gij behoeft niemand te vreezen, vertoon U aan de beulen, opdat zij onze kinderen niet vermoorden!quot;

Inderdaad dien Eénen kunnen de beulen niet bereiken. Hun zwaard kan Hem niet treffen. Want toen de Koningen vertrokken waren, werd Jozef in den slaap door den Engel vermaand : „Sta op, neem het Kind en Zijne Moeder, en vlucht naar Egypte, en blijf daar, totdat ik het u zeggen zal; want Herodes zal komen, 0111 het Kind te zoeken en het te doodenquot;. De H. Jozef wekte onmiddellijk zijne Bruid en deelde Haar de droevige boodschap mede.

Simeon's voorspelling; „Een zwaard van droefheid zal uwe eigene ziel doorboren', begint in vervulling te gaan.

Moet Hij dan vluchten, zoo kon Maria spreken, de Heer der heerscharen, Wien legioenen van Engelen

ocr page 64

52 MATER DOLOROSA.

ten dienste staan, voor Wiens gelaat heel de aarde beeft? Hoe! de Verlosser van allen moet vluchten voor Zijn nietswaardig schepsel? Hij, die Noë heeft gered uit den zondvloed, Loth beschermd voor het vuur van Sodoma en Daniël beveiligd voor den muil der leeuwen ? Kan de hemelsche Vader zijnen Engel niet afzenden, die het slachtzwaard van Abraham heeft tegengehouden ? En waarom, zoo mogen wij vragen, juist naar het ongeloovig en zedeloos Egypte? Waarom niet liever naar de stad Nazareth of naar het Oosten, het land der heilige Koningen. Daar toch zou de H. Familie met vreugde verwelkomd en met alle eer en toewijding verzorgd zijn?

Dan slechts een; .Mij geschiede naar uw woordquot;, kwam over Maria's lippen. Zij wist, dat haar Kind vluchtte niet uit vrees, maar volgens het raadsbesluit des Vaders. Als straks Zijn tijd zal gekomen zijn, zal Hij in het openbaar over Zijne vijanden zegevieren. De Heer verwaardigde zich naar Egypte te vluchten, zegt de H. Ful-gentius, om later zich te verwaardigen

ocr page 65

TWEEDE SMART. 53

het Kruis te bestijgen; niet de boosheid van anderen, maar Zijne eigene goedheid deed Hem den dood ondergaan; Hij is geofferd, omdat Hij zelf het wilde. Evenwel die vrijwillige vernedering van haar Kind pijnigde diep het hart van Maria, terwijl angst en bezorgdheid voor Zijn dierbaar leven hare ziel met smartelijk leed vervulden. „Neem het Kind en Zijne Moeder en vlucht naar Egypte1. Is er, vraagt de H. Joannes Chrysostomus, grooter leed denkbaar, dan dat eene jeugdige moeder gedwongen wordt te vluchten met haar pasgeboren kind, en wel naar een vreemd land en een vijandig volk? En toch Maria begaf Zich met volle onderwerping op den weg der ballingschap. Zij bleef haar zinspreuk getrouw : „Zie de dienstmaagd des Hee-ren. Mij geschiede naar Uw woordquot;.

Oefening van deugd. Leeren wij van Maria eiken tegenspoed, zoo al niet met blijdschap en liefde, dan toch minstens met geduldige gelatenheid dragen.

Schietgebed. Heer! ik ben geheo de Uwe, Uw wil geschiede. Amen.

ocr page 66

54 MATER DOLOROSA.

Voorbeeld.

De Heilige Maagd verscheen op zekeren keer aan de gelukzalige Coletta, eene Franciskaner kloosterzuster. Zij toonde haar het Kindje Jezus, vermorzeld en verbrijzeld liggende op eene schaal, en sprak tot haar: „Zie, hoe de zondaren niet ophouden mijnen Zoon te mishandelen, zie, hoe zij Zijnen dood hernieuwen door Hem opnieuw te kruisigen in hun hart door elke doodzonde, en hoe zij mijne smarten vermeerderen. O, mijne dochter, bid toch veel en vurig voor de arme zondaars, opdat zij zich bekeeren.

ocr page 67

ZESDE FEBRUARI.

Tweede Smakt.

Tweede Verhandeling. De vlucht naar Egypte.

onder aarzelen of dralen gaven

Jozef en Maria gehoor aan de roepstem des Heeren. Het nachtelijk uur mocht, vooral in dit seizoen, al bijzonder ongunstig wezen, Zij aanvaardden aanstonds den weg der ballingschap. Vele en groote smarten naar lichaam en ziel moest Maria, de vijftienjarige Moedermaagd, op die lange en bange reis doorstaan. De Gezegendste onder de vrouwen was zoo weinig gewoon aan die zware vermoeienissen, en geene hulpvaardige dienstmaagd stond Haar ter zijde. De arme heeft geen helper. Een weg van minstens dertig dagen

ocr page 68

56 MATER DOLOROSA.

had Zij at' te leggen, een onbekenden en ongelmanclen weg. Moeilijkheden en hindernissen allerwege. Hooge bergtoppen versperden hunnen weg, door-waadbare waterplassen vertraagden hunnen gang, doorn- en struikgewas belemmerden hunnen tocht, 't Was een tobben en zwoegen tegen hinderpalen zonder tal eu zonder end. Bovendien geschiedde de vlucht in den winter. Sneeuw en regen en scherpe windvlagen kwelden de Moeder van Smarten. Zij vond zoo weinig beschutting tegen het ongestadige jaargetijde met zijne wisselende weersgesteldheid. De noo-dige kleeding tot dekking van Haar zelve en van het Goddelijk Kind moet Haar ontbroken hebben. Immers bij de geboorte van den Heiland was Zij zoo behoeftig, dat Zij slechts eenige ruwe omwindselen te harer beschikking had. Thans bij die overhaaste vlucht kan Zij niet meer dan het meest onontbeerlijke bezeten hebben. Terwijl de nijpende koude hare ledematen verstijfde, drukte Zij in moederlijke bezorgdheid haar teeder Kind innig vast tegen haren boezem, om

ocr page 69

TWEEDE SMAKT. 57

Het te koestoren en tegen de scherpe lucht te beschutten.

Maar was dan haar Kind niet de Heer van alles? Behoorden Hem niet de ceders van den Libanon, de dieren van het woud en de akkers der valleien ? Ja, Maria wist, dat haar Kind met kwistige hand millioenen sterren in het uitspansel heeft ingeplant, dat Hij hot is, die de parelen op den bodem van den Oceaan gezaaid en goud en zilver in het ingewand der aarde gelegd heeft. Zij was er niet onkundig van, dat het Wicht, Wat Zij in hare armen droeg, hot vogelenheer in prach-tigen vedertooi heeft uitgedost en heel de aarde tooide in kruid en loover.

Dan, Zij leed alles met onuitsprekelijk geduld ter wille van haar Kind, arm geworden, om ons rijk te maken.

En vanwaar bekwam Maria leeftocht, spijs en drank, voor een tocht van ruim vier weken '? De luttele voorraad hard brood, door den H. Jozef medegenomen, was al spoedig opgeteerd, en het water in de kruik ras verbruikt. Zelfs niet een onbegrensd vertrouwen op do Goddelijke Voorzienigheid, ging

ocr page 70

58 MATER DOLOROSA.

Maria eene onzekere toekomst tegemoet. Hoog was de nood gestegen. Dat haar Goddelijk Kind honger en dorst moest Ijjden, doorboorde hare ziel. Maar de hemelsche Vader beproeft niemand boven zijne krachten. Hij is met ons in de verdrukking, om ons te verlossen en te verheerlijken. Evenwel meldt ons de H. Schrift niet, op wat wijze de goede God in het onderhoud der heilige vluchtelingen heeft voorzien. Of er een Engel gezonden werd, om het Goddelijk Gezin te spijzigen, gelijk er een hemelbode werd afgevaardigd tot den Profeet Elias, die door de kracht der verstrekte spijs veertig dagen voortwandelde naaiden berg Horeb ; of wel een mensch, met de noodige mondbehoefte voorzien, gelijk de Profeet Habakuk tot-den rechtvaardigen Daniël in den leeuwenkuil : wij weten het niet. Maar Hij, die voor Ismaël, Agars zoon, eene frissche waterbron liet ontspringen en Israels legerscharen veertig jaren met het manna des hemels spijzigde, heeft ook den Zoon van Maria ten bekwamen tijde spijs en drank verstrekt.

ocr page 71

TWEEDE SMART.

59

Eindelijk nog moeten wij met den H. Bonaventura vragen, waar heeft de H. Familie gedurende de vlucht naar Egypte overnacht, hoe waren Zij geherbergd ? Het gebergte toch en de woestijn zijn uitteraard zoo onherbergzaam. Eene rotsspelonk of eene holte in de zandvlakte kunnen niet anders dan weinig passende schuilplaatsen aanbieden. Zullen misschien de takken der booraen zich hebben neergebogen ter beschutting van den Maker van het heelal, die het firmament als een reuzengordijn boven onze hoofden heeft uitgespannen ? Of woonde er mogelijk hier en daar een eenzame woestijnbewoner, die, naar het voorbeeld van Abraham, zijne gastvrije woontent openstelde, om de reizende bannelingen op te nemen en hunne afgematte ledematen te verfrisschen en te verkwikken '? — Zeer waarschijnlijk is het Maria en den Zoon des mensclien even kwalijk vergaan als in latere dagen, toen Deze leeraarde : „Do vogelen | hebben hunne nesten en de vossen ( hunne holen, maar de Zoon des mensclien heeft geen steen, waarop Hij

I

ocr page 72

60 MATEI! DOLOROSA.

zijn hoofd kan nederleggen'. Op den naakten grond, onder den blooten hemel beeft Maria den onrastigen slaap genoten, Zij, die al hare kinderen bedekken zoude onder den mantel harer moederlijke liefde.

Dan al die kwellingen des liehaams, de koude, de honger en de dorst, die onherbergzaamheid en geringe beschutting, werden nog verre overtroffen door de vrees en den angst, welke Maria's ziel vervulden. Alles toch heeft Zij te duchten van den bloeddorstigen Herodes, die zijn schoonbroeder Aris-tobulus liet verdrinken, de hoofden der Farizeërs, Judas en Matthias, levend verbrandde en al de leden van het Sanhedrin moorddadig ombracht.

De snoode wreedaard, die zijn eigen kind aan de beulen overleverde, zal geen enkel middel onbeproefd laten, om ook den nieuw-geboren Koning der Joden te treffen. Nauwkeurig zullen zijne trawanten alle schuilhoeken doorsnuffelen, en als afgerichte speurhonden hun buit beloeren. Mocht ongelukkigerwijs haar vlucht bekend worden, dan zouden vele cohorten van

ocr page 73

TWEEDE «MAKT. fil

soldaten de woestijn binnenstormen, om Moeder en Kind te grijpen en te dooden. Dat alles overwoog Maria in haar hart. Gestadig zweefde voor hare oogen het zwaard van den beul, druipend van bloed. Bovendien waren die woeste streken berucht door de talrijke roovers, die de reizigers uitschudden en vermoordden.Zoudendezen Haar en haar Kind sparen ? Bij elk onbestemd geluid, bij het gesuis van den wind, het ritselen der bladeren en het klapwieken der vogelen, schrikte Zij op. De in het zand achtergebleven voetsporen van menschen ontstelden Haar. Ieder oogenblik kon men Haar overvallen. Wreede foltering voor haar vurig minnend moederhart! Dan bad en smeekte Zij den hemelschen Vader om bescherming voor haren Jezus, voor haren Jozef en voor Zichzelve. Dat gebed nu bleef niet onverhoord. De Heer, die Zijnen Engel zond om den jeugdigen Tobias door vele gevaren te geleiden, heeft ook Zijne hemel-sche legerscharen gelast Zijnen Zoon te bewaken op al Zijne wegen en Hem te dragen op hunne handen, opdat

ocr page 74

62 MATER DOLOROSA.

Hij Zijnen voet niet zoude stooten aan eenen steen.

Oefening van deugd. In kommer en kwelling ons vernederen onder de machtige hand des Heeren, en ons verlaten op de G-oddelijke Voorzienigheid !

Schietgebed. Heer ! wees mijn trooster in de verdrukking. Amen.

VoGEIiEELD.

De H. Anselmus verhaalt: „Men mag met de overlevering aannemen, dat Jezus op zijne vlucht door roovers overvallen en door een jongeling gered werd.

Deze laatste was, naar men vermeldt, de zoon van den hoofdman der roo-verbende en, het Goddelijk Kind op den schoot der heilige Moeder beschouwende, werd hij zoozeer getroffen dooide aanminnige schoonheid, welke op het gelaat des Kinds straalde, dat hij in Jezus meer dan een gewoon kind erkende, en, het liefkoozende, uitriep : ,0, Gezegendste aller kinderen ! indien de gelegenheid zich ooit aanbiedt,

ocr page 75

TWEEDE SMART. 63

gedenk U dan mijner en vergeet dezen dag nietquot;. Eene andere overlevering-voegt hierbij nog deze bijzonderheden : de twee roovers, welke de H. Familie overvielen, heetten Dismas en Gesmas. De laatstgenoemde en de oudste hield reeds het zwaard opgeheven, om het Goddelijk Kind te treffen, maar Dismas wierp zich tusschen beiden en beloofde zijnen makker dertig drachmen, wanneer hij zijn plan opgaf. Op de boven aangehaalde bede van Dismas, dien wij op den Calvarieberg als den goeden moordenaar aantreffen, zou Jezus, die intusschen ontwaakt was, hem toegelachen en Maria hem hare moederlijke bescherming en de toekomstige belooning van haar Kind beloofd hebben.

ocr page 76

ZEVENDE FEBRUARI.

Tweede Smakt.

Derde Verhandeling1. Het verblijf in Egypte.

SVf a vele moeilijkheden en ontberin-0* gen van allerlei aard bereikte de H. Familie de grenzen van Egypte. Toen ging de profetie van Isaias in vervulling: „Zie de Heer zal eene lichte wolk bestijgen en Egypte binnengaan: en de afgodsbeelden van Egypte zullen voor Zijn aanschijn nederstortenquot;. De eerste daad van Maria was eene vurige dankzegging voor den behouden overtocht. Met koning David heeft Zij haar dankbaar gemoed uitgestort: .Looft den Heer, want Hij is goed en Zijne barmhartigheid blijft in eeuwigheid ; de Heer heeft Ons verlost en bevrijd uit de handen onzer vijanden;

ocr page 77

TWEEDE SMAKT. 65

Wii dwaalden in de eenzaamheid en in de dorre vlakte ; onze oogen zagen huis noch kluis ; Wij waren hongerig en dorstig, en onze levenskrachten begaven ons; maar Wij hebben tot den Heer geroepen, en Hij heeft Ons verlost uit onze kwellingen, Ons geleid langs een veiligen weg, om te komen tot de stad onzer woning. Daarom prijzen Wij de barmhartigheid des Heeren, en maken Wij Zijne wonderwerken bekend aan de kinderen der menschen, want Hij heeft onze hongerige ziel verzadigd, onze behoeftige ~ 7 __ 0

ziel met schatten verrijkt. De Heer heeft Ons geleid uit de duisternissen en de schaduwen des doods en onze boeien verbroken. Dat alle kinderen der menschen de barmhartigheid des Heeren loven en Zijne wonderwerken prijzenquot;.

Waar nu in den vreemde een dragelijk verblijf gekozen ? Maria's voorvaderen stonden hier eenmaal in groot aanzien. Koning Pharao had vader Jacob en den zijnen het landschap Gessen tot woonplaats aangewezen. Zijn zoon Jozef was de onderkoning

ocr page 78

60 MATER DOLOROSA,

van liet machtige rijk, en zont'el' zijne toelating mocht niemand i11 gansch Egypteland een hand verroeren of een voet verzetten. In de dagen der latere slavernij begaven Mozes en Aiiron zich tot den vorst des lands, om den uit tocht van Israels zonen te eischen. En toen de koning hardnekkig weigerde, toonde Jehova Zijne machtige hand en Zijn sterken arm. Zichtbaar was de vinger Gods. Het land van Chain was getuige van 's Heeren wonderwerken. Het water van den Nijl en van al de rivieren en kanalen, van de vijvers en regenbakken werd bloed, en geen enkele visch behield het leven. De aarde bracht een leger van kik-vorschen voort, die in de hoven des konings doordrongen en alle huizen bezoedelden. De lucht werd vervuld van millioenen muggen, die mensch en dieren pijnigden. Tegen vliegend ongedierte van allerlei soort kon geen mensch zich beveiligen. Eene verschrikkelijke pest onder het vee doodde de paarden en kameelen, de runderen en schapen in groote menigte. Menschen en dieren werden door afzichtelijke

ocr page 79

TWEEDE IjMAIiT. 67

zweren ontzettend gekweld. Een vreese-lijke hagelslag vernielde den oogst van het veld, het geboomte van het woud eu den wijnstok van het gebergte. Eene ontelbare menigte sprinkhanen bedekte het land, zoodat geen plek gronds zichtbaar bleef. Eene stikdonkere nacht hing over het gansche land, en het ontstoken licht verdreef de duisternis niet. Al de eerstgeborenen werden door den dood getroffen ; in elk huis, zoowel in het paleis des konings als in de hut van den arme, was een lijk ; ook in de stallen van het vee en op de weiden richtte de dood dezelfde verwoesting aan. De Heer was Zijn heilig woord gedachtig, dat Hij gesproken had totZijnen dienaar Abraham. En Hij leidde Zijn volk uit in blijdschap. Zijne uitverkorenen in vreugde. Maar voor Maria trad de Heer niet handelend op. Geen engelenhand heeft haar huisje van Nazarehh overgebracht, zooals in lateren tijd geschied is. Zij moest al de kwellingen en ontberingen der ballingschap verduren. Aanvankelijk dan zocht de H. Familie een verblijf te Mataria, een voorstad

ocr page 80

MATER DOLOROSA.

Vim Heliopolis, om zicli naderhand te Memphis, het latere Kairo, te vestigen. Hoe nu was de ontvangst onzer drie vreemdelingen bij deze afgodische inwoners? Zoo hun al geen kwelling of vervolging werd aangedaan, koude onverschilligheid of minstens koele nieuwsgierigheid was het deel der arme bannelingen. Vreemdelingen zonder middelen van bestaan stuiten overal op hardvochtige gemoederen; de armen hebben geen vrienden.

Het zevenjarig verblijf in Egypte zal alzoo voor Maria eene voortdurende bron van kommer en kwelling wezen. Hare schamele woning geleek maar al te wel op den onherbergzamen stal van Bethlehem. Waren de eerste levensdagen des Heeren doorgebracht in eene naakte grot, in eene armoedige spelonk zouden ook Zijne eerste kinderjaren verloopen onder toezicht en verzorging van Maria.

Zeker het was hemel in de ziel van Maria, wanneer Zij haar lieftallig Kind langzamerhand zag ontwikkelen en opgroeien. Het was engelenvreugd in haar hart, toen de Zoon van God

68

ocr page 81

TWEEDE SMART. 69

Haar voor de eerste maal aansprak met den zoeten naam van .Moeder' en den lof begon te stamelen van Zijnen heraelsehen Vader. Zij genoot al de wellusten van liet moederschap, als de kleine Jezus Haar minzaam tegenlachte en Zijne armpjes uitstak, om Haar te liefkoozen.

Maar die zonnige hemel werd al te zwaar bewolkt door de aanhoudende inspanning voor de allernoodigste verpleging van haar Kind. Met ijverig en onverpoosd naaien en spinnen trachtte de Moeder des Heeren in de behoeften van haar huisgezin te voorzien. Beschouwt Haar aan den arbeid, die kloeke Vrouw, die alle schepselen in waarde overtreft. Zij heeft hare lendenen met kracht omgord en haren arm versterkt. Wol en vlas heeft Zij verzameld en bewerkt het met harer handenkunst. Zij staat op voor het aanbreken van den dag en voorziet haar huis van spijs. En als het reeds nacht is, wordt hare lamp niet uitgebluscht. Hare vingers bewegen despil, en hare hand vervaardigt kleederen en sluiers en gordels voor de kooplieden van Kanailn.

ocr page 82

70 MATER DOLOROSA.

In liet zweet haars aanschijns heeft Zij haar brood gegeten! En ach! mocht er altijd brood verdiend geweest zijn! Zullen die zuur verdiende penningen wel altijd toereikend zijn geweest om den kwellenden honger te keeren? Heeft Maria niet menigwerf het voedsel uit eigen mond gespaard, om het aan Jezus te schenken. Ja gebeurde het zelfs niet vaak, dat het Goddelijk Kind om voedsel schreide, terwijl de lijdende Moeder niets bezat, om die tranen te stillen ? Gewis was de gedachte aan Jezus' Godheid, die zich openbaarde door het neerstorten der afgoden, het uitdrijven der duivelen en de bevrijding der bezetenen, eene verkwikkende lichtstraal in de dichte duisternissen, die Maria's gemoed vervulden ; evenwel voelde Zij het zwaard der armoede diep in hare ziel doordringen, wanneer Zij vervuld van weemoed de bevende hand uitstak om eene aalmoes te vragen. Beschouwt Haar daar, van huis tot huis voortgaande, om aan de deuren der meergegoeden aan te kloppen. De Koningin van hemel en aarde is eene

ocr page 83

TWEEDE SMART. 71

arme bedelares geworden, Zij vol van genade en de schatmeesteres aller hemelsche goederen. O, mijne ziel! vergeet deze zuchten uwer Moeder niet en spiegel u aan haar voorbeeld, om de ongemakken en noodwendigheden des levens gelaten te dragen. De planten van geduld en lijdzaamheid moeten welig tieren in den hof van den Christen.

Oefening van deugd. In kommer en kwelling, in druk en lijden, zich de werkzaamheid en lijdzaamheid van Maria levendig herinneren.

Schietgebed. Zalig de armen van geest, want hunner is het rijk der hemelen. Amen.

Voorbeeld.

Eene zeer oude overlevering verhaalt, dat zekere Aphrodisius, hooge priester van de Zon, toen bij het neervallen der afgodsbeelden vernam, zich naar die plaatsen spoedde om van dat wonderbare feit getuige te zijn. Hij zag bij die gelegenheid het Goddelijk Kind in de armen van Maria en werd door zulk een gevoel van

ocr page 84

MATER DOLOROSA,

72

diepen eerbied en heilige huivering aangegrepen, dat hij zich op de knieën wierp, het Kind als God aanbad en tot het aanwezig volk zeide; „Zoo Deze niet de God van onze goden ware, zouden zij zich niet voor Hem nederwerpen, en zoo wij niet het zelfde deden, zouden wij dezelfde straf beloopen, welke over Pharao is gekomenquot;. Later werd hij door den H. Paulus gedoopt en stierf, als Bisschop van Beziers in Frankrijk, in den ouderdom van honderd en een jaar, tegelijk met zi)ne medegezellen Caralippus, Agapitus en Eusebius den marteldood.

ocr page 85

ACHTSTE FEBRUARI.

Tweede Smart.

Vierde Verhandeling'. De terug-keer uit Egypte.

e tijd der ballingschap, door don hemelschen Vader vastgesteld, spoedde teneinde. De profetie van Oseo ging in vervulling; „Uit Egypte heb Ik Mijnen Zoon teruggeroepen'. Meer dan haar voorgeslacht in de gevangenschap te Babyion, verlangde Maria naar haren dierbaren geboortegrond, door God aan hare voorvaderen geschonken, waar Jehova zoovele wonderwerken had gewrocht voor Zijn uitverkoren volk, en de Profeten de toekomst hadden voorspeld. Vurig vooral begeerde Zij naar den tempel van Jeruzalem, waar alleen den eenig waren God geofferd mocht worden.

ocr page 86

74 MATEK DOLOROSA.

Zij versmachtte van verlangen naaide voorhoven des Heeren. In hare jeugd toch had Zij slechts ééne begeerte gekoesterd: te mogen wonen in het huis des Heeren al de dagen haars levens, om 's Heeren liefelijkheid te genieten en Zijnen tempel te bezoeken. Ook de banden des bloeds trokken haar. Zij had zoovele zalige dagen gesleten in het huis van hare nicht Elisabeth. In het oord der ballingschap waren hare bloedverwanten dubbel dierbaar geworden aan haar edel hart. Eindelijk sloeg het uur der verlossing. Als Herodes, de kiudermoor-der, gestorven was en met zijn leven ook zijn troon en kroon verloren had, die aan zoovele duizenden het leven gekost had, verscheen de Engel des Heeren in Egypte aan Jozef in den slaap, zeggende: „Sta op, neem het Kind en Zijne Moeder met u en trek naar het land van Israël; want gestorven zijn zij, die het Kind zochten te doodenquot;. Met meer blijdschap dan de Joden in Babyion het bevelschrift van den Perzischen koning Cyrus vernamen, om op te trekken naar Jeruza-

ocr page 87

TWEEDE SMART,

lem en het huis te bouwen van Jehova, den God van Israël, ontvingen Maria en Jozef het bevel van den Gezant des hemels.

De welkome opdracht werd dan ook aanstonds ten uitvoer gebracht. Evenwel, vergaten Zij hunne geburen en weldoeners niet. Uit beleefdheid en dankbaarheid riepen Zij hun albn een hartelijk vaarwel toe. Eenige Egyptische vrouwen nu, die zich, om den minzamen en heiligenden omgang dier Familie, bijzonder aan de zoetaardige Maagd en haar goddelijk Kind gehecht hadden, drongen er op aan den afrei-zenden uitgeleide te doen. De toebereidselen voor den terugtocht waren spoedig gemaakt. De inboedel van onze arme bannelingen was zoo gering. Door het Nijldal voortgaande sloegen Zij de richting in naar de woestijn van Bersabee. Het H. Evangelie, zegt Champeau, zwijgt over de gebeurtenissen van deze reis; maar eenige vrome legenden verhalen, dat alle schepselen, ieder op zijne wijze, hunne vreugde, bij den doortocht van den jeugdigen Koning, te kennen gaven

75

ocr page 88

MATER DOLOROSA.

76

over Zijne terugkomst. De dieren in den omtrek sprongen op van blijdschap ; de vogels fladderden al zingend heen en weder of lieten hun schoonste lied hooren ; de boomen bewogen zich of bogen op eerbiedige wijze hunne toppen ; de wind blies zachter, en de zon bekroonde dit tafereel met een stroom van gulden stralen; Maria en Jozef trilden van vreugde en zongen Sions zielroerende zangen. Gelijk Mo-zes, bij den wondervollen uittocht door de Roode Zee, hieven Zij hun zegelied aan : .Laat ons den Heer lofzingen : want Hij heeft Zijne heerlijkheid en Zijne macht getoond : de Heer is mijn sterkte en het voorwerp mijner lofprijzing. Hij, de God mijner vaderen, en ik zal Hem hoog verheffen ; Uwe i rechterhand, o Heer! heeft onzen j vijand verslagen ; wie is aan IJ gelijk in macht! wie gelijk aan U, zoo hoog verheven in heerlijkheid, wie verschrik-i kelijk als Gij en lofwaardig, om de wonderen, die Gij werkt? Gij hebt Uwe hand uitgestrekt en onze vijand lag ter aarde; in Uwe barmhartigheid waart Gij onze aanvoerder naar Uwe heilige w oonstede.

ocr page 89

TWEEDE SMART.

77

Evenwel, al was het gemoed lichter, ui waren er minder gevaren te duchten dan hij de vlucht, al bracht elke schrede het H. Drietal nader tot den dierbaren geboortegrond en Jeruza-lems heiligen tempel, bleven toch bezwaren en moeilijkheden hun ook nu niet gespaard. De terugtocht immers werd aanvaard in het voorjaar, in do maand April, gedurende den oogsttijd, waarin de zon zoo hoog gestegen is en zulk een verzengenden gloed verspreidt, dat de karavanen slechts bij nacht de verschrikkelijke woestijn kunnen doortrekken. De reizigers bedienen zich dan van draag vuren, om de goede richting in het oog te houden. Maar onze terugkeerenden waren niet genoeg bemiddeld, om Zich de noodige brand-stoffen voor zoodanige verlichting aan te schaffen. Er bleef Hun derhalve niets over, dan bij kleine dagreizen, onder de brandende hitle der zon, hunnen weg door die woeste streken af te leggen. Een ander bezwaar, wat de moeilijkheid van deze reis niet weinig vergrootte, was de leeftijd van het Goddelijk Kind. Het had nu den

ocr page 90

78 MATEK DOLOKOSA.

ouderdom van zeven jaren bereikt. Het was alzoo te groot, om gedragen te worden en te klein, om dien moeilijken tocht geheel te voet te volbrengen. Wanneer dan haar Goddelijk Kind van vermoeienis en afmatting ter aarde nederviel, schoot Maria toe, ofschoon zelve uitgeput van kommer en ontbering, om Het op te nemen en op haren schoot te laten uitrusten. Zóó ging het dagen achtereen, totdat Zij kwamen aan de grenzen van hun land, bij de stad Graza. Met heilige geestdrift heeft Maria den voet gezet op den vaderlandschen bodem, zoo dierbaar aan haar hart, op dien grond beroemd door Jehova's wonderwerken en die straks het zoenbloed van haar (roddelijk Kind zal drinken. Eenevurige dankzegging steeg van hare lippen tot den hemelschen Vader, die de macht der vijanden verbroken en de Zijnen in veiligheid had teruggebracht. Aanvankelijk was het plan van den H. Jozef, wien het als hoofd van het Gezin toekwam eene woonstede uit te kiezen, zich te vestigen te Bethlehem in Judea. Maar vernomen hebbende

ocr page 91

TWEEDE SMAKT. 79

dat Archelaüs, de nieuwe vorst, even wreed en moorddadig was als zijn vader Herodes, vreesde hij zich daarheen te begeven. Nieuwe onlusten te Jeruzalem mochten eens het leven van zijn Goddelijk Pleegkind in gevaar brengen. Daarom besloot hij niet door het binnenland te reizen, maar zijnen weg langs de zeekust te vervolgen. De Engel Gods kwam in den nacht zijn voornemen bekrachtigen. Het dierbaar Nazareth in Galilea is het laatste doel van den langen pelgrimstocht. Het Heilig Drietal volgde den weg door het dal Sephala, langs de .steden Askalon en Azot naar de beroemde zeestad Joppe. Nog wachtten onzen pelgrims twee dagen reizens: de eene langs den oever der zee tot Caesarea, de andere van Gaesarea tot Nazareth, door het gebergte van zuidelijk Galilea. De heerlijke natuur, waarin Zij zich op hunnen weg verlustigden, verhoogde de blijde stemming der bannelingen.

Het hooggeprezene dal toch van Saron met zijne witte en roode rozen, met zijne leliën, tulpen, narcissen en

ocr page 92

80 MATEn DOLOROSA.

hyacinten, gold als de bloementuin van Palestina. Door het dal van bloemen kwamen zij eindelijk tot de stad der bloemen, Nazareth, opdat in Jezus vervuld zoude worden, wat door de Profeten voorspeld was: „Hij zal Na-zareër genoemd worden'.

Oefening van Deugd. Het leven beschouwen als een pelgrimstocht, omdat wij hier geene blijvende woonplaats hebben, en steeds het oog gericht houden op de toekomstige, die Jezus ons in Zijns Vaders huis bereid heeft.

Schietgebed. Heer, mijn God! geleid mijne schreden op het pad der deugd, opdat ik niet afwijke noch ter rechter noch ter linkerzijde. Amen.

Voorbeeld.

Eene liefelijke voorstelling van den terugkeer uit Egypte geeft ons de H. Bonaventura. „Keer terug naar Egypte', zoo vermaant onze Heilige, op zachtzinnige wijze, „om er het Kind Jezus te zoeken ; licht vindt ge Het te midden van andere kinderen ;

ocr page 93

TWEEDE SMAKT, 81

maar Het is beminnelijk en aanvallig. Gij knielt dan neder, kust Het de voeten en houdt Het een wijle in uwe armen gesloten. Dan zegt Het u mogelijk : „Wij mogen niiar ons land terug-keeren en moeten morgen hier al vertrekken. Gij komt juist van pas ; nu gaat ge met Ons mee !' Wanneer ge Het dan met opgewektheid hebt geantwoord, dat u dit innig verheugt, en dat gij Het, waar Het ook ga, wenseht te volgen . .. dan zal Het u bij Zijne moeder brengen en Haar vriendelijk groeten. Kniel dan neder en breng Haar en den heiligen grijsaard Jozef uwe hulde, en rust wat bij hen uit.quot;

6

ocr page 94

NEGENDE FEBRUARI.

Derde Smakt.

Eerste Verhandeling. Het Paaschfeest.

n liet armoedige en stille huisje van Ci Nazareth hadden Jozef en Maria hunnen intrek genomen. Onder hunne zorgen groeide het Goddelijk Kind op, en werden Zijne krachten vermeerderd. Waarlijk mensch zooals wij, wilde de Heiland als een klein kind geboren worden en in Zijn groei aan de wetten der menschelijke natuur onderworpen zijn. Jehova vond geen behagen meer in brand- en • zoenoffers, daarom had Hij Zijnen Zoon een lichaam gegeven tot slachtoffer voor de zonden der wereld. Hoe meer nu het heilig lichaam des Heeren ontwikkelde, des te meer werd het ge-

ocr page 95

DERDE SMART. 83

schikt en als geëigend voor de vele slagen en wonden, voor de ontelbare striemen, waardoor wij genezen moesten worden.

De Goddelijke Knaap verlangde toen reeds vurig naar de verzoening van den Vader en de verlossing des men-schen. Van jaar tot jaar zag Hij reikhalzend uit naar het doopsel, dat in Zijn Bloed voltrokken zou worden, en waartoe de onmetelijke liefde van Zijn hart Hem perste.

Met de ontwikkeling Zijns lichaams hield de vooruitgang van Zijnen geest gelijken tred. Met den groei Zijner gestalte nam Hij ook toe in wijsheid. Niet alsof de maat Zijner kennis en wetenschap werd aangevuld, daar de gansche volheid der Godheid lichamelijk in Hem woonde, maar in dien zin, dat Hij Zijne wijsheid hoe langer hoe meer aan de wereld openbaarde. Of zal de Verlosser Maria en Jozef onkundig gelaten hebben in hetgeen Hij in latere dagen aan de Emmaüsgangers openbaarde, wanneer Hij hen, beginnende met Mozes en verder al de Profeten behandelende, de Schrif-

ocr page 96

84 MATER DOLOROSA.

tuur uitlegde in alles, wat over Hem gesclireven stond ?

Bovendien, wat de Heiland wist als God, kon Hij ook als Godmensch proefondervindelijk waarnemen. De rijke natuur van Nazareth was voor Hem het boek van Zijnen hemelschen Vader, waarin Hij Zich voor Zijn toekomstig apostolaat bekwaamde. Daar toch bewonderde Hij de pracht van de leliën des velds, daar beschouwde Hij in het voorjaar den vijgeboom in vollen bloei en vruchtbaarheid. Daar zag Hij het koren rijpen en den wijnstok, tot meerder wasdom, besnoeien. Voor Zijne oogen werden daar de afgedwaalde schapen naar den schaapstal teruggebracht. Daar was Hij getuige, hoe de jakhals schuchter naar zijn hol wegvluchtte, en hoe de adelaars en de roofvogels elkander den buit betwistten. Daar vernam Hij het gebruis der stroomen, die buiten hunne oevers traden, om de slechtgebouwde huizen van den zandgrond weg te spoelen. Daar bespeurde Hij in het morgen- en avondrood de kalmte en den storm. Daar besteeg Hij de top-

ocr page 97

DERDE SMART. 85

pen der bergen om Zijn toekomstig arbeidsveld te overzien en den hemel-schen Vader voor het welslagen Zijner zending te bidden. Verlustig u Hem daar te aanschouwen, liggende op Zijne knieën, met saamgevouwen handen het gelaat ten hemel gekeerd.

Met Zijn leeftijd en wijsheid nam de Zaligmaker ook toe in behaaglijkheid bij God en bij de menschen. Aan de innerlijke genade beantwoordde de uiterlijke aanvalligheid. Koning David had het voorspeld, dat Hij de schoonste zoude zijn onder de kinderen der menschen. Passend voorzeker was het, dat de Godmensch naar lichaam en ziel de hoogste volmaaktheid bezat, en dat de lichamelijke schoonheid een spiegel was van Jezus' innerlijke heiligheid. Beschouwt daar het ideaal van een twaalfjarigen knaap. Uit zijne oogen schittert de wijsheid, op Zijn voorhoofd zetelt de vrede. Élk Zijner trekken getuigt van minzaamheid en goedertierenheid. Over geheel Zijn wezen ligt de majesteit der Godheid zichtbaar uitgespreid. De liemelsche genade spreekt uit ieder Zijner woorden

ocr page 98

86 MATER DOLOROSA.

en uit elk Zijner daden. En niets van dat alles ontgaat het scherp toeziende moederoog van Maria. Bij het aanschouwen van den aanvalligen, won-derschoonen Knaap geraakt haar hart in verrukking en vervoering. Maar hare rechtmatige vreugde is op verre na niet onvermengd. Wat toch zal er van die bovenaardsche schoonheid eenmaal geworden ? Dat gezegende voorhoofd, Maria weet zulks, zal later gedekt worden door een kroon van ruwe doornen. Dat aanminnige gelaat, waarin de Engelen des hemels zich verlustigen, zal wreedelijk geslagen en schandelijk bespuwd worden. Die oogen, welke Haar zoo teeder aanstaren, moeten eenmaal met bloed en stof bezoedeld worden. In de handen, die Haar liefkoozen, ziet Zij nu al de grove nagelen steken, welke Hem aan het Kruis zullen hechten. Dat heerlijke lichaam, gevormd door den H. Geest, waant Zij thans reeds ver scheurd en verbrijzeld, zonder vorm of gedaante, een aardworm en geen mensch. In die gestalte toch zou haar Kind een welgevallig zoenoffer worden

ocr page 99

DERDE SMART. 87

voor de oogen van den hemelschen Vader.

Inderdaad die zonnige dagen van Nazareth werden al te zeer verduisterd door de sombere wolken, welke zich boven den Calvarieberg samenpakten.

Weinig echter vermoedde Maria den gevoeligen slag, die boven haar hoofd hing. Driemaal in het jaar waren de Joden verplicht op te gaan naar den Tempel om Jehova te aanbidden. Met het Paaschfeest, ter herinnering aan den uittocht uit Egypte; met het Pinksterfeest, ter gedachtenis aan de wetgeving op Sinaï; en met het Loofhuttenfeest, tot dankzegging voor de weldaden op hun zwerftocht ontvangen. Wanneer dan alle strijdbare mannen hunne haardsteden verlaten hadden, hield de Heei der heerscharen, als trouwe wachter, de vijandelijke legers van Israels grenzen verwijderd.

Ijverig beoefenaar der wet, ging Jozef elk jaar naar Jeruzalem, oip de feesten der wet te vieren. De bloed-tooneelen van Archelaus mogen al voor zijne verbeelding oprijzen: als

ocr page 100

88 MATER DOLOKOSA.

God roept moet de vrees voor de mensclien wijken. Maria, steeds gewoon meer te doen dan de strenge plicht van Haar vorderde, vergezelde haren heiligen bruidegom, de verhevene Dienstmaagd des Heeren bleef steeds eene nederige en getrouwe echt-genoote. Voor de eerste maal zien wij den twaalfjarigen Jezus, voorliet aanstaande Paasehfeest, in hun gevolg. Hij had nu den leeftijd bereikt, waarop de jeugdige Israëliet in de kerkelijke gemeenschap werd opgenomen en zich verbond om de voorschriften der Wet stipt te volbrengen.

Ziet daar het H. Drietal voortschrijden over de bergen en door de dalen van Galilea naar Judea. Verneemt de verzuchtingen, die over hunne lippen komen; „Gelijk het hert verlangt naar de frissche waterbronnen, zoo verlangt mijn ziel naar ü, o God! Mijne ziel verlangt naar den levenden God, wanneer zal ik staan en verschijnen voor het aanschijn des Heeren. Mijne tranen zijn dag en nacht mijne spijs, omdat ik wfigkwijn van liefde tot de voorhoven van Jehova.

ocr page 101

DERDE SMART. 89

Waarom zijt gij bedroefd, mijne ziel, en waarom ontstelt gij mij, want ik zal opgaan tot den wondervollen tempel, tot het huis van God. En mijne stem zal jubelen in God, mijn heilquot;.

Er is reden tot groote blijdschap en hooggestemde feestvreugde. Onze pelgrims toch gaan het Paaschfeest vieren, het behoud hunner eerstgeborenen herdenken en de verlossing uit Egypte. Maar voor den verlichten geest en het fijngevoelige hart van Maria bestaat er ook reden tot groote droefheid. Is haar goddelijk Kind niet het waarachtige Paaschlam des Nieuwen Verbonds, hetwelk de stijlen van liet Kruis rood zal verven door Zijn Bloed, om het slavenvolk van Adam te bevrijden uit de handen van den verderf-Engel, den moordenaar van den beginne af? Doch de Moeder van Smarten herhaalt in volle onderwerping aan den wil des hemelsehen Vaders: .Zie de dienstmaagd des Heeren, mij geschiede naar Uw woord.quot; Het zwaard van Simeon mag hare ziel doorboren ; het offer bij de opdracht van haar Kind in den tempel

ocr page 102

MATKR DOLOROSA.

gebracht, gaat Zij met lieldenmoed hernieuwen.

Oefening van deugd. In ons zeiven eene groote verknochtheid aan onze Moeder de H. Kerk opwekken, om hare geboden, vooral het vieren van den Zondag en het onderhouden dei-vastendagen, stipt te volbrengen.

Schietgebed. Heer, stel mij Uwe wet als den weg der gerechtigheid, en dat ik haar steeds beleve. Amen.

V OORliEELl).

Aan Joanna-Maria van het Kruis werd geopenbaard, dat de H. Jozef, voor zijn afsterven, de gunst bekwam ingewijd te worden in al de geheimen des lijdens van zijn Goddelijk Pleegkind, op gelijke wijze als zulks geschied is met meerdere Heiligen, die deelge-nooten werden aan een of meer smarten des Heeren. In den geest van het H. Drietal kon slechts ééne gedachte vooraan staan. Gelijk het laatste Paasch-feest altijd voor Jezus' oogen zweefde, zóó stond het ook immer voor de verbeelding van Maria en Jozef. En

90

ocr page 103

DERDE SMART.

91

Zij werden er levendig aan herinnerd telken male wanneer Zij opgingen naar Jeruzalem. Als Zij hunnen tocht voortzetten over de heuvelen en door do valleien, langs de steile wegen van hot gebergte, dan rees gestadig de Calvarieberg met zijne drie kruisen, als het einddoel van hunne reis, voor hunne verlichte oogen in het verre verschiet.

ocr page 104

TIENDE FEBRUARI.

Deude Smart.

Tweede Verhandeling1. Jezus bljjft te Jeruzalem achter.

nze Pelgrims waren Jeruzalem, de bevoorrechte stad van Jehova, genaderd. Hun hart trilde van geestdrift en heilige vreugde. Opgaande naar den tempel zongen Zij in blijde verrukking: , Hoe beminnelijk zijn Uwe tabernakelen. Heer der heerscharen : mijne ziel verlangt vurig en kwijnt weg van begeerte naar de voorhoven des Heeren. Uwe altaren, mijn God en mijn Koning, zijn mijn verblijf' en mijne rustplaats. Zalig zij die wonen in Uw huis, o Heer: in de eeuwen der eeuwen zullen zij Uw lof zingen. Want één dag in Uwe

ocr page 105

DERDE SMART. 93

voorhoven geldt boven duizenden daarbuitenquot;. In den tempel gekomen hieven zij den opwekkenden Psalm van koning David aan : „Ik was verheugd dat tot mij gezegd werd: wij gaan op naar het huis des Heeren! onze voeten staan in uwe voorhoven, o Jeruzalem! Jeruzalem, gij goed gebouwde stad, die uwe schatten voor allen openstelt; daarheen toch trekken de stammen des Heeren, tot u, Israels getuigenis, om den Naam des Heeren te lovenquot;. Die lof van Jehova nu bestond voornamelijk in het offeren van het Paaschlam, in de voorlezing van de Wet en de Profeten en in verschillende gebeden voor Israels verlossing.

De duizenden pelgrims evenwel, van alle oorden des lands toegestroomd, vermoedden niet dat hunne gebeden verhoord waren, dat de hemelen gedauwd en de wolken den Rechtvaardige geregend hadden. De groote Profeet, aan Mozes gelijk, die de Wet ging vervolmaken, stond in hun midden, en zij kenden Hem niet. Het waarachtige Paaschlam droeg Zich

ocr page 106

MATER DOLOHOSA.

gebracht, gaat Zij met heldenmoed hernieuwen.

Oefening van deugd. In ons zeiven eene groote verknochtheid aan onze Moeder de H. Kerk opwekken, om hare geboden, vooral het vieren van den Zondag en het onderhouden dei-vastendagen, stipt te volbrengen.

Schietgebed. Heer, stel mij Uwe wet als den weg der gerechtigheid, en dat ik haar steeds beleve. Amen.

Voorbeeld.

Aan Joanna-Maria van het Kruis werd geopenbaard, dat de H. Jozef, voor zijn afsterven, de gunst bekwam ingewijd te worden in al de geheimen des lijdens van zijn Goddelijk Pleegkind, op gelijke wijze als zulks geschied is met meerdere Heiligen, die deelge-nooten werden aan een of meer smarten des Heeren. In den geest van het H Drietal kon slechts óéne gedachte vooraan staan. Gelijk het laatste Paasch-feest altijd voor Jezus' oogen zweefde, zóó stond het ook immer voor de verbeelding van Maria en Jozef. En

90

ocr page 107

DERDE SMART. 91

Zij werden er levendig aan herinnerd telken male wanneer Zij opgingen naar Jeruzalem. Als Zij hunnen tocht voortzetten over de heuvelen en door de valleien, langs de steile wegen van het gebergte, dan rees gestadig de Calvarieberg met zijne drie kruisen, als het einddoel van hunne reis, voor hunne verlichte oogen in het verre verschiet.

ocr page 108

TIENDE FEBRUARI.

Deude Smart.

Tweede Verhandeling'. Jezus bljjft te Jeruzalem achter.

-'-K^nze Pelgrims waren Jeruzalem, de bevoorrechte stad van Jehova, genaderd. Hun hart trilde van geestdrift en heilige vreugde. Opgaande naar den tempel zongen Zij in blijde verrukking: „Hoe beminnelijk zijn Uwe tabernakelen. Heer der heerscharen : mijne ziel verlangt vurig en kwijnt weg van begeerte naar de voorhoven des Heeren. Uwe altaren, mijn God en mijn Koning, zijn mijn verblijf en mijne rustplaats. Zalig zij die wonen in Uw huis, o Heer: in de eeuwen der eeuwen zullen zij Uw lof zingen. Want één dag in Uwe

ocr page 109

DERDE SMAKT. 93

voorhoven geldt boven duizenden daarbuiten'. In den tempel gekomen hieven zij den opwekkenden Psalm van koning David aan: „Ik was verheugd dat tot mij gezegd werd: wij gaan op naar het huis des Heeren! onze voeten staan in uwe voorhoven, o Jeruzalem! Jeruzalem, gij goed gebouwde stad, die uwe schatten voor allen openstelt: daarheen toch trekken de stammen des Heerer.., tot u, Israels getuigenis, om den Naam des Heeren te lovenquot;. Die lof van Jehova nu bestond voornamelijk in het offeren van het Paaschlam, in de voorlezing van de Wet en de Profeten en in verschillende gebeden voor Israels verlossing.

De duizenden pelgrims evenwel, van alle oorden des lands toegestroomd, vermoedden niet dat hunne gebeden verhoord waren, dat de hemelen gedauwd en de wolken den Rechtvaardige geregend hadden. De groote Profeet, aan Mozes gelijk, die de Wet ging vervolmaken, stond in hun midden, en zij kenden Hem niet. Het waarachtige Paaschlam droeg Zich

ocr page 110

94 MATER DOLOROSA.

reeds op aan den hemelschen Vader, en zij waren er onkundig van. Maar Maria wist, dat liet geheele Ceremonieel in den tempel geschiedde tor voorafbeelding van den aanstaanden dood van haar Kind. Voor hare oogen werd Hij daar gedood in de lammeren, geslacht in de runderen en opgedragen in de verschillende offers. In den geest aanschouwde Zij haren Zoon als verwond om onze ongerechtigheden, verbrijzeld om onze misdaden en vermorzeld om de zonden van Zijn volk. In dien feilen weedom haars harten schreide Zij toen vele heete tranen. Doch nog feller smart wachtte Haar.

De Rechtvaardigen beginnen niet slechts het goede werk, maar voltooien het ook. Er mochten aan een langdurig verblijf in Jeruzalem, vooral bij den toeloop van zoovele duizenden, groote bezwaren en vele opofferingen verbonden zijn, de H. Familie dacht aan geen huiswaarts keeren eer het feestoctaaf vervuld was.

In aanbidding en dankzegging, in versterving en smeeking brachten Zij

ocr page 111

DERDE SMAKT. 95

hunne dagen door. Zij waren zoo recht op hunne plaats in den tempel des Heeren. Het was hun zoo goed daar te zijn, en zij begeerden zoo vurig er voor immer hunne woontent to bouwen. Doch dit lag niet in het plan des Heeren. Als de Paaschfeesten gesloten waren, keerden Zij terug naar Nazareth, maar het Kind Jezus bleef in Jeruzalem achter; en Zijne, ouders wisten het niet. Mag men hier aan zorgeloosheid van hunnen kant denken? Volstrekt niet; want het was bij de Joden gebruikelijk, als zij naar Jeruzalem ter feestviering opgingen, of van de heilige stad naar hunne haardsteden terugkeerden, bij afdee-lingen te reizen, de mannen gescheiden van de vrouwen; terwijl het den kinderen vrijstond zich, bij dezen of genen, naar verkiezing, aan te sluiten. Ieder voor zich kon derhalve vermoeden, dat Jezus Zich bij het andere reisgezelschap had aangesloten. Maar kon Maria, de Moeder der reine liefde, gescheiden leven van Jezus, den schat haars harten, haar God en haar Al? De teederminnende Moeder is ook

ocr page 112

96 MATER DOLOROSA.

de kloeke Vrouw, die het bijzijn van haren veelgeliefden Zoon een wijle weet te ontberen, om den Voedstervader, haren Bruidegom, de zoetheid Zijner tegenwoordigheid te laten genieten. De liefde is niet zelfzuchtig, als anderen heilige vreugde en geestelijk voordeel ten deel vallen. Bovendien werd haar geest op den terugtocht met hooger licht bestraald en haar hart met buitengewone zoetheid vervuld, zooals de H. Geest pleegt te doen, wanneer Hij voor Zijne uitverkorenen eene zware beproeving bereidt. Jezus wilde Zijne Moeder door eene kortstondige scheiding voorbereiden voor den vreeselijken slag, die Haar eenmaal zoude treffen, wanneer Hij Haar voor goed ging verlaten. Daarom liet Hij de karavanen vertrekken en bleef opzettelijk te Jeruzalem achter.

Bij de aankomst der eerste rustplaats, waar gewoonlijk overnacht werd, haastte Maria zich den H. Jozef op te sporen, om zoo spoedig mogelijk haar Kind terug te zien en te omhelzen. Haar hart klopte van verlangen, en haar oog zag zoekend rond. Daar

ocr page 113

-1

97

DERDE SMAST.

bespeurde Zij den H. Jozef, die uit de scharen Haar te gemoet trad. Welk een teleurstelling! Jozef was alleen! Het Goddelijk Kind was niet bij bem! „Waar is Jezus?quot; vroeg Maria nu; en Jozef antwoordde: , ik weet het niet, Hij is niet mij niet meegekomen, ik dacht dat Hij met U teruggekeerd wasquot;.

Maar zonder hunne voorkennis en toestemming had Hjj hunne zijde nooit verlaten. Hij was altijd zoo trouw volgzaam, Hij zal Zicb zeker bij de bloedverwanten en de bekenden bevinden ! Zoo hoopten de angstige Ouders, maar een geheim voorgevoel liet het tegendeel vreezen. Zonder dralen werd het onderzoek ingesteld. Bij dezen vroeg Maria met de Bruid van het Hooglied; „Hebt gij Hem niet gezien, dien mijne ziel lief beeft?quot; Bij genen klaagde Zij met Ruben: „Mijn Kind verschijnt niet, en waarheen zal Ik gaan.quot; Bij anderen treurde Zij: „Het licht mijner oogen, mijn veelgeliefde Jezus, is niet bij Mij, waar zal Ik Hem vinden ? IJdel navragen, vruchteloos zoeken! Dan

7

ocr page 114

MATER DOLOROSA.

98

wendde Zij zich in den geest tot haar Goddelijk Kind: „O mijn Kind, de schat mijns harten, toon Mij tocli de plaats, waar (lij U bevindt, opdat Ik ophoude te dwalen en te zwerven.quot;1 Geen antwoord. — Jezus is dan vermist, Zij hadden alzoo hun dierbaar pand verloren! Overstelpt van droefheid smolt Maria in tranen weg. Bethlehems bergtoppen mochten weerklinken van het gehuil en geschrei van Rachel, die hare kinderen beweende, omdat zij niet meer waren : nooit zullen zij het gewicht en de diepte van Maria's onvergelijkelijke smart weergeven. Bijzondere omstandigheden ook maakten deze smart pijnlijker voor Maria dan de vorige. Bij de profetie van Simeon toch en op de vlucht naar Egypte, was haar Goddelijk Kind altijd bij Haar. De Zoon deelde de kwelling en de verdrukking Zijner Moeder. Thans leed Zij zonder Zijne vertroostende en opbeurende tegenwoordigheid. Daarom sprak Zij met den Profeet Jeremias: „Ik ben schreiende, en mijne oogen zijn vervuld van tranen, omdat de Ver-

ocr page 115

DEKDE SMAKT.

trooster verre van Mij isquot;. Bovendien wist Zij zich bij de eerste smarten rekenschap te geven van haar lijden. De verlossing der wereld en de vervulling van de raadsbesluiten des hemelschen Vaders vorderden die pijnlijke offers. Nu echter kon Zij de reden en het doel van Jezus' verwijdering niet achterhalen. Vandaar herhaalde Zij met den grijzen Tobias : „Welke vreugde rest Mij, die in de duisternissen ben gezeten en het licht des hemels niet aanschouw.quot; In hare diepe nederigheid achtte Zij zich onwaardig het kostbaarste pand des hemels langer te bezitten ; want het is den rechtvaardige eigen zich zeiven aan te klagen en schuld te vreezen, waar zelfs de schijn van zonde niet bestaat.

Oefening van deugd. Met den grootsten eerbied en de diepste godsvrucht de kerkelijke plechtigheden bijwonen, vooral de heilige offerande der Mis.

Schietgebed. Lieve Jezus! laat ik nooit van U gescheiden worden. Amen.

99

ocr page 116

51 ATEU DOLOROSA.

Voorbeeld.

Op zekeren keer gat' de gelukzalige Benvenuta de Bonajo aan de H. Maagd het verlangen te kennen met Haar in hot lijden van deze groote smart te mogen deelen. Daarop verscheen Maria haar met het Goddelijk Kind in de armen. Als nu onze Heilige, met onuitsprekelijke blijdschap, het verrukkelijk schoone Kind aanschouwde, werd liet visioen eensklaps aan hare oogen onttrokken. Daarover gevoelde zij zoo groote kwelling, dat zij de H. Maagd bad haar toch niet van droefheid te laten sterven. Na drie dagen verscheen haar weder de Moeder des Heeren en zeide haar: „Bedenk wel, mijne dochter, dat uwe smart slechts de schaduw is geweest van mijn lijden over het verlies van mijn Kindquot;.

100

ocr page 117

ELFDE FEBRUARI.

Derde Smakt.

Derde Verhandeling:. Het zoeken naar Jezus.

^ytJet zoeken onder de bloedverwan-vioten en de bekenden was zonder gevolg gebleven. Daarom sprak Maria: „Ik zal opstaan en in de stad omgaan; in de wijken en op de straten zal ik Hem zoeken, dien mijne ziel liefheeftquot;. Hare nabestaanden wezen Haar te vergeefs op den invallenden nacht met zijne duisternissen, op hare vermoeienis en uitputting; zonder Jezus kon Zij geen rust genieten, geen vrede smaken. Hare ziel was beangst en bedroefd tot den dood, zooals zij sedert hare geboorte nooit geweest was. Maar van waar zooveel bezorgdheid en bekom-

ocr page 118

1U2 MATER DOLOROSA.

mering? Wist Maria dan niet, dat haar Kind God was? Zij behoefde derhalve niet beducht te zijn, dat. Jezus verloren geraakt was. Voorzeker niet. Doch was hare vrees niet gewettigd, dat Hij wellicht weder ten Hemel was opgevaren, omdat de Zijnen Hem niet aangenomen hadden; of mogelijk had Hij hen verlaten, om elders dan te Nazareth te verblijven, daar geen Profeet in zijn vaderland geëerbiedigd werd. Waarachtig God, was Jezus ook waarlijk mensch; kon het tijdstip van Zijn lijden niet vervroegd zijn'? WaS Hij misschien niet gevallen in de banden van Archelaüs, den zoon van den kindermoordenaar Herodes'? Zuchtte Hij waarschijnlijk niet in een of anderen onteerenden kerker'? En bovendien, al was de Heiland op vrije voeten, een twaalfjarige knaap aan zich zei ven overge-ten is zoo hulpbehoevend en staat aan zoovele ontberingen bloot. Bij al die angsten en kwellingen, die haar gemoed bestormden, had het moederhart van Maria rust noch duur. Alle vermoeienis voor niets achtend, begaf

ocr page 119

DEKUU SMAKT. 103

/ij Zich, aan de zijde van haren trouwen Bruidegom, onverwijld op weg naar Jeruzalem, om haren schat, het leven van haar leven te zoeken. In geheel andere gemoedsstemming had Zij, acht dagen geleden, toen Zij in blijdschap ter feestviering opging, dienzelfden weg betreden. Thans is Zij bedrukt van harte en bekommerd van gemoed. Was Zij vroeger in haast over het gebergte getrokken, om hare nicht Elisabeth, in de huishouding, de behulpzame hand te bieden; nu is haar gang nog sneller: wie weet hoezeer het Kind naar Zijne Moeder versmacht, hoezeer Het hare hulp behoeft! Wat valt de weg haar lang! Bij al den vereischten spoed mag Zij toch niet in overijling te werk gaan. Zij ziet rond langs de toppen van het gebergte, doorvorscht de dalen en doorzoekt het kreupelhout en het struikgewas. Daar ziet Zij Hem: arme Moeder! het is slechts een afgeknotte boomstam of een vooruitstekend gedeelte van een bergtop, waarop uw oog valt. Maar hoort Zij daar geen gerucht, treft geen geluid hare oorenV Voor hare voeten

ocr page 120

104 MATER UOLOKOSA.

vlucht de jakhals schuchter naar zijn hol, en de opgeschrikte vogel vliegt dieper het wond in. Teleurstelling op teleurstelling is het lot der bedrukte Echtgenooten, die dobberend tusschen hoop en vrees hunnen doodschen weg naar Jeruzalem voortzetten.

Tegen den ochtend hebben Zij de Heilige Stad bereikt. De gewillige geest om het onderzoek oogenblikke-lijk verder voort te zetten was niet bestand tegen den aandrang van het zwakke vleesch, dat voor zich eenige noodzakelijke rust vorderde. Na eene lichte sluimering — want de slaap wijkt uit de oogen van hen, wier hart van droefheid overstelpt is; al is ook het oog gesloten, het hart blijft waken — richtten Zij hunne schreden naar' den Tempel. In het huis des Héeren hoopten Zij hun verloren Lieveling terug te vinden. Maar Zij hadden den lijdenskelk nog niet tot den bodem geledigd. Als Zij hunne hoop verijdeld zagen, smeekten Zij ; „Heer, verlicht onze oogen en stel onze voeten op den rechten weg, die ons tot Jezus geleidt, versterk onze zwakke

ocr page 121

DERDE SMAKT.

krachten, opdat Wij van uitputting niet bezwijken'. Alle straten en pleinen werden afgeloopen, alle openbare gebouwen doorzocht. Allerwege werden nasporingen gedaan, overal inlichtingen gevraagd. De wachten der stad bleven het antwoord schuldig. Maar die Jezus eenmaal gezien heeft kan Zijne aantrekkelijke beeltenis nimmer meer uit het geheugen verliezen; de verrukkelijke schoonheid van mijn Kind, zoo dacht Maria, moet der voorbijgaande vrouwen opgevallen zijn. Daarom vroeg Zij: „Dochters van Jeruzalem, hebt gij Hem niet gezien, dien mijne ziel liefheeft? Ik heb Hem gezocht en niet gevonden, Hem geroepen en geen antwoord bekomen'.

De antwoorden op hare vraag waren weinig bevredigend. Sommigen hadden al zooveel navraag naar vermiste kinderen gehoord, dat zij onverschillig en zonder medelijden voorbij gingen. Eenigen gaven den goeden raad hier en daar en ginds te zoeken : alsof de bedrukte Ouders hun Kind niet reeds overal gezocht hadden. Anderen meenden goede aanwijzingen

105

ocr page 122

106 MATEK DOLOUOSA.

te kunnen verstrekken, maar de uitkomst beantwoordde niet aan hare inlichtingen. Zij hadden wel een won-derschoonen knaap ontmoet, die zijn brood bedelde en het deelde met de armen ; er was een kind gezien, dat op buitengewoon minzame wijze met een zieke gesproken en diens wonden verbonden had; maar of het haar kind was, en waar het gebleven was, wisten zij niet. Elke lichtstraal van hoop, die in Maria's hart nederdaalde, werd er door pijnlijke onzekerheid oogenblikkelijk uit verdreven. Daarom sprak Zij tot de belangstellende vrouwen : .Ik bezweer het u, zoo gij mijn Welbeminde vindt, zegt Hem, dat Ik wegkwijn van liefdequot;. Bij de mensehen geen troost vindende, wendde Maria Zich in een vurig gebed tot den hemel-schen Vader : „Ö God en Vader van alle eeuwigheid ! Barmhartige en goe-dertierene ! Het heeft U behaagd Mij Uwen Zoon te schenken, zie, Ik heb Hem verloren, en Ik weet niet, waar Hij zich bevindt. O Vader voer Hem terug in mijne armen! Neem deze bittere kwelling en smartelijke folte-

ocr page 123

DERDE SMART. 107

ring van Mij weg en toon Mij mijn Zoon, want zonder Hem kan Ik niet leven. Dan sprak Zij weer tot haar alwetend Kind: „Mijn veelgeliefde Zoon. waar toeft Gij '? Bij wien verwijlt Gij ? Maak Mij Uw verblijf bekend; dan zal Ik tot U komen, of keer tot Mij terug. . . Mijn Kind heb Ik U in iets beleedigdy Waarom hebt Gij Mij verlaten ? O mijn Kind ! Gij kent al de pijnen van het hart Uwer Moeder, stel toch niet uit te verschijnen ! O mijne hoop, mijn schat, het leven van mijn leven, zonder U zal ik het bestervenquot;. Het gebed van Maria werd ondersteund door het medelijden der Engelen, die onophoudelijk hunne smee-kingen tot den hemelschen Vader opzonden, Zich toch eindelijk over hunne Koningin te ontfermen. — En gij, mijne ziel, wees vervuld van medelijden jegens de Moeder van Smarten, en leer van Haar, hoe Gij Jezus moet zoeken.

Oefening van deugd. Jezus zoeken zoodra wij Hem verloren hebben, en wel in een aanhoudend gebed.

Schietgebed. Heer! toon mij üw

ocr page 124

108 5IATER DOLOROSA.

aanschijn, dun zal ik behouden zijn. Amen.

Voorbeeld.

In de zestiende eeuw leefde te Turijn eene religieuse van de Orde der Visitatie Joanna Benigna Gojos genaamd. Zij onderhield de innigste gemeenschap met haren hemelsohen Bruidegom. Als zij de verschillende geheimen van Jezus' leven overwoog, gevoelde zij zich bijzonder getrokken zich met Hem te vereenigen in Zijne driedaagsche afwezigheid. Dit werd voortaan hare geliefkoosde bezigheid. De Zaligmaker nu, om haar te beloo-nen, openbaarde haar, dat deze derde smart Zijner Moeder Hem meer leed veroorzaakt had, dan al het lijden van Zijn verder leven. In die kwelling Zijner Moeder toch zag Hij reeds de smart, welke Zijn dood op Calvarië in haar moederhart zou teweegbrengen. En gelijk op Calvarië Zijne marteling den dood van Maria ten gevolge zoude gehad hebben, als de Goddelijke Almacht Haar niet in het leven behouden

ocr page 125

DERDE SMiiRT. 109

had, zoo was er eene bovennatuurlijke hulp noodig geweest, om Haar gedurende deze smart in het leven te bewaren. Waarlijk ontzaglijk groot was deze smart van Maria, en Jezus alleen was in staat die te begrijpen.

ocr page 126

TWAALFDE FEBRUARI.

Derde Smart.

Vierde Verhandeling:. De terugvinding1 van het Kind Jezus in den tempel.

Heilige kerkleeraar Ambrosius deze drie dagen van scheiding verklarende, zegt: ,De eerste dag loopt van het vertrek uit Jeruzalem tot de eerste rustplaats, waar de heilige Ouders te vergeefs hun Kind zochten onder de bloedverwanten en de bekenden; de tweede dag beslaat den terugkeer van de pleisterplaats naar Jeruzalem; de derde dag wordt ingenomen door het zoeken en het vinden van het Goddelijk Kind in den tempel'. Deze derde dag, de laatste van Maria's beproeving, was gekomen. Voor het aanbreken van den dag was Zij reeds opgestaan, de slaap ontweek hare rood

ocr page 127

BERDE SMAET.

bekreten oogen. Zij bad den Vader van alle licht en alle vertroosting, dat deze dag toch niet voorbij mocht gaan, zonder dat Zij haar Kind teruggevonden had. Met wankelende schreden begaf Zij zich wederom naar den tempel, om haar hart voor den Heer uit te storten : „Heer der heerscharen ! geef acht op mijne verdrukking en vergeet de zuchten Uwer dienstmaagd niet, zoo Gij mijn Zoon in mijne armen terugvoert, zal Ik Hem U op nieuw opdragen. Hem U andermaal toewijden voor geheel Zijn leven'. De hemelsche Vader toefde niet het gebed Zijner Dochter te verhooren.

De sombere wolken gingen wijken voor de blijde zon der vertroosting.

Onze bedrukte Moeder ging dooide Oosterpoort den tempel binnen. In de nabijheid dier poort bevond zich de zaal der Schriftgeleerden en de hoogeschool der Synagoge, waar de Wet en de Profeten werden verklaard en toegelicht. Daarheen had Zich de twaalfjarige Jezus begeven en was Hij gezeten te midden der leeraars, hen hoorende en hen ondervragende.

Ill

ocr page 128

MATER DOLOROSA.

112

Hij wilde de uitspraak van den H. Geest in beoefening brengen : „Die wijs is, luistert naar goede besluitenquot;. Hij begeerde, ten voorbeeld voor de kinderen, de les van koning Salomon op te volgen : „Mijn kind, hoor naar de leer uws vaders, dat zal u tot eer en glorie verstrekken'. Dan al vragende onderwees Hij ook met gepaste bescbeidenlieid de leeraren zeiven, die over de diepzinnigheid Zijner vragen en de grondige wijsheid Zijner antwoorden verbaasd stonden. In deze omgeving nu, vond Maria haar Goddelijk Kind terug, en ook Zij stond verwonderd. Een wedervinden onder zulke omstandigheden had Zij niet kunnen of durven vermoeden. De toon Zijner woorden getuigde van het zelfbewustzijn eens machthebbende, en uit Zijne oogen straalde een buitengewoon schitterend licht. In den geest aanbad Zij haar Goddelijk Kind en berustte er in, dat Hij, de meester Zijner daden, die aan niemand de minste rekenschap verschuldigd was, zonder hare voorkennis Haar verlaten had. Maar toch, haar moederhart was in deze dagen

ocr page 129

DERDE SMAKT. 113

zoo overstelpt van smart, dat Zij eene minzame klacht van teedere moederliefde, over Zijn achterblijven zonder haar medeweten, niet weerhouden kon. Buiten den tempel gekomen, zeide Zij tot Hem : „Kind ! waarom hebt Gij aldus met Ons gedaan? Zie uw Vader en Ik zochten U met droefheid.' Heilige klacht, waaruit blijkt, dat de gezegende Moeder des Heeren den inwendigeu vrede en de berusting in de Voorzienigheid nooit verloren had. Haar moederschap gaf recht tot die vraag, gelijk Jezus, als Zoon van den hemelschen Vader, mocht uitroepen : „0 God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten'. Ziet onze Moeder uitte die zoete klacht nog, toen Zij Jezus reeds gevonden had, en wij drogen zoo spoedig onze tranen af, die wij storten over het verlies van Jezus, alsof niet heel ons leven van diep schuldbesef en bitteren rouw vervuld moest wezen. Bewonderen wij verder den diepen ootmoed, welke in Maria's woorden ligt opgesloten. Door den drang der liefde en door de felheid der smarten overweldigd, nam Zij het _ 8

ocr page 130

114

eerst liet woord op. In liefde tot God mag men gemstelijk iedereen voorgaan, in berouw vrijelijk allen over-treffen. Maar op het punt van eer gaf de Moeder den voorrang aan den Voedstervader: „Uw Vader en Ik zochten U met droefheidquot;. Slechts de nederigen kunnen den nederigen Heiland vinden. Alleen de kleinen worden tot Hem toegelaten. Wie bij Hem de eerste wil zijn, moet de laagste plaats innemen. Aan de nederigen schenkt Hij Zijne genade, en al wie in ootmoed tot Hem komt, zal niet ver-stooten worden.

De Goddelijke Heiland gewaardigde zich zijnen Ouders rekenschap te geven Zijner handelwijze. Dan Zijne zelfverdediging zal te gelijk eene schitterende openbaring behelzen; èn van Zijne Goddelijke afkomst èn van Zijne Goddelijke zending. Met de grootste minzaamheid en de liefelijkste teederheid, — want de Heer moot het geknakte riet ophelpen en balsem storten in het bedrukte hart Zijner Moeder — sprak Hij: ,Waarom zocht Gij Mij? Wist Gij dan niet, dat Ik Mij

ocr page 131

ÜEKDE SMAKT. 115

moest bezighouden mot de zaken Mijns Vaders?quot; De Zaligmaker wilde te kennen geven: „Was het wel noodig, lieve Moeder, Mij te zoeken. Gij weet toch, dat Ik van den Vader ben uitgegaan, en dat Hij zijne Engelen gelast heeft Mij te bewaken op al Mijne wegen, en Mij te dragen op hunne handen. Hij, die Mij gered heeft uit de handen van Herodes, weet Mij ook te bewaren voor de aanslagen van Archelaüs. Mijn uur is nog niet gekomen en de macht van den vorst der duisternis nog niet ingegaan. Voor eene korte wijl heb Ik Mij van U vei-wijderd, om ü op de blijvende scheiding voor te bereiden. Zonder uwe voorkennis ben Ik achtergebleven; maar met opzet heb Ik aldus gehandeld; om Ü te leeren, dat Ik God meer moet gehoorzamen dan de men-schen, en dat men, wanneer God roept, zelfs zijn vader en moeder moet verlaten. Wat betreft de groote zaak waartoe Ik gezonden ben door Mijnen Vader, daarin hang Ik ook alleen van Mijn Vader af. Veel en smartelijk hebt Gij geleden in deze dagen, maar niet

ocr page 132

MATER DOLOROSA.

116

Ik heb U dat lijden aangedaan; de oorzaak daarvan ligt in de liefde, die Gij Mij toedraagt, en in uwe onbekendheid met het geheim Mijner zending ; uwe liefde is U een beletsel geweest, om ü van hetgeen thans geschied is rekenschap te gevenquot;. Doch Zijne Ouders begrepen het woord niet, dat Hij tot Hen sprak. Het bleef voor Hen verborgen, hoe die driedaag-sche scheiding met Zijne zending in verband stond. Zij wisten niet wanneer de Messias als openbaar leeraar moest optreden, noch ook, op wat tijdstip de Hoogepriester Zijn zoenoft'er ging opdragen. Uit eerbied echter voor Jezus onthielden Zij zich thans van alle verdere ondervragingen omtrent hetgeen door Hem bedoeld werd; maar Zijne moeder bewaarde al deze woorden in haar hart; Zij overwoog dezelve aandachtig en zonder ophouden, wel wetende, dat het woorden waren, niet van een gewoon kind, maar van den Zoon Gods. En Jezus reisde met Hen af, want de hemelsche Vader riep Hem naar Nazareth, om den menschen de liefde tot het ver-

ocr page 133

DERDE SM AR'.:. 117

borgen leven in te prenten en een voorbeeld van onderdanigheid te geven.

Oefening van deugd. In nederigheid des harten naar Jezus zoeken, en als wij Hem gevonden hebben, Zijne woorden in ons hart bewaren, om daarmede vruchten voort te brengen in lijdzaamheid.

Schietgebed. Goddelijk Kind van Nazareth ! leer mij de gehoorzaamheid beoefenen. Amen.

Voorbeeld.

Pater Paber verhaalt volgens do levensgeschiedenis van sommige Heiligen, dat Jezus, in Zijne driedaagsche verwijdering, van deur tot deur Zijn brood gebedeld heeft, om nog grootero armoede te beoefenen dan te Nazareth. Van het overtollige gaf Hij dan nog aalmoezen aan de armen. Ook had Hij aan de rijken Zijnen dienst aangeboden en woorden van hemelsche goedheid tot hen gesproken, om zo tot God te trekken. Des nachts sliep de Zaligmaker onder den blooten hemel tegen de gevels der huizen.

ocr page 134

118 MATER DOLOROSA.

De aarde toch kon moeilijk eene rustplaats weigeren aan Hem. die haar uit het niet te voorschijn geroepen had. Zoo wilde de Schepper van het heelal, die Zijne hand opent en elk schepsel met zegeningen overlaadt, verstoken van de teedere zorgen Zijner Moeder, als een arme bedelaar van twaalf jaren, allerlei ontberingen doorstaan. De verschillende tijdperken van Zijn leven moesten het zegel van Zijn lijden dragen.

ocr page 135

DERTIENDE FEBRUARI.

Vierde Smart.

Eerste Verhandeling. Bethanië.

de derde en de vierde

oiumu onzer bedroefde Moeder ligt een tijdsverloop van een en twintig jaren, waarin de Zaligmaker een verborgen leven van achttien jaren en een openbaar leven van drie jaren leidde. Tot voorbeeld der kinderen wilde Jezus achttien jaren lang de gehoorzaamheid en de onderdanigheid beoefenen. „Ik weet nietquot;, zegt de H. Bernardus, „wat meer te bewonderen : de nedei-ige gehoorzaamheid van den Zoon of de verhevene waardigheid der Moederquot;. Aan beide zijden ontwaren wij een zeldzaam wonder: een God, die aan eene vrouw gehoor-

ocr page 136

120 MATER DOLOEOSA.

zaamt, kenschetst eene nederigheid zonder wederga; eene vrouw, die aan God hare bevelen geeft, eene waardigheid zonder vergelijkquot;. Ook Zijnen Voedstervader heeft de Zaligmaker in het nederig dienstwerk bijgestaan. Hij, die Zijne hand opent en elk schepsel met zegeningen vervult, heeft aan de schaafbank te Nazareth den arbeid geadeld en geheiligd. Hij, die het wereldgebouw optrok en in het heelal de zuiverste harmonie liet heerschen, is nederig werkman geweest. Na die onderdanigheid aan Zijne heilige Ouders, werd onze Heiland geroepen, om de taak te volbrengen, die Zijn hemelsche Vader Hem opgelegd had. Reeds ging de profetie van Isaias in vervulling; reeds werd de stem des Roependen in de woestijn vernomen: ,Bereidt den weg des Heeren, maakt Zijne voetpaden recht: alle dal zal gevuld en alle berg en heuvel geslecht worden, en de kromme wegen zullen recht en de oneffene wegen effen worden, en alle vleesch zal de zaligheid Gods zien'. Die zaligheid Gods nu kwam tot Joannes, om gedoopt te worden.

ocr page 137

VIERDE SMAHT. 121

en de H. Geest zweefde boven Hem in de gedaante van eene duif, terwijl de hemelsche Vader, door een stem uit de wolk, de zending van Zijnen Zoon bekrachtigde: „Deze is Mijn welbeminde Zoon, in Wien Ik Mijn welbehagen hebquot;. Deze zending nu spoedde na drie jaren ten einde. Toen de Profeet Zijne hemelsche leer gepredikt en de Koning Zijne oppermacht getoond had, ging de Hoogepriester Zijn offer opdragen. De profetie van Zacharias was reeds vervuld: de zachtmoedige Koning van Sion was, gezeten op het veulen eener ezelin. Zijne hoofdstad binnengetrokken. Jeruzalem had de blijde juichtonen vernomen: „Hosanna den Zoon van David! gezegend die komt in den naam des Heerenquot;. Maar de ongelukkige stad wilde niet erkennen, wat haar tot vrede strekte. Zelfs degenen, die in Jezus geloofden, durfden, uit vrees voor de Opperpriesters en Farizeërs, van hunne overtuiging geen blijk geven, veel minder den Heiland een nachtverblijf verstrekken. Daarom verliet Jezus iederen avond de stad en haar tempel, om.

ocr page 138

MATER DOLOROSA.

met Zijne Moeder en Zijne Leerlingen, in liet nabijgelegene Bethanië, de gastvrije woning te betrekken van Lazarus en zijne zusters, Martha en Maria. Deze laatste was daar, gloeiend van liefde, aan Jezus' voeten neergezeten, terwijl de eerste zicli uitputte in hulpvaardig dienstbetoon.

Zoo verliepen de eerste dagen der groote lijdensweek. Gelijk Mozes op het gebergte Kaphidim, met uitgestrekte armen, de zegepraal over de vijanden van Israël afsmeekte, zoo besteeg ook de groote Profeet, aan hem gelijk, den Olijfberg, om Zijnen hemelschen Vader de overwinning over den vorst der duisternis en de volharding Zijner uitverkorenen te vragen. Den ganschen Woensdag bracht on/.e Heiland Zijn eigen woord in toepassing: „Men moet altijd bidden en nooit ophouden'. Den volgenden dag keerde Hij naar Bethanië terug, om van Zijne Moeder afscheid te nemen. Zijne kinderlijke gehoorzaamheid wilde ook hare toestemming vragen voor de voltrekking van het verlossingswerk; Zijn diepe eerbied verlangde tevens haren zegen. Dat

122

ocr page 139

VIERDE SMART. 123

afscheid nu zou ontzaglijk zwaar vallen, omdat beider harten en beider zielen zoo innig vereenigd waren. Veel voorzeker heeft Sara geleden, toen zij haren eeniggeboren zoon Isaiik, met het offerhout beladen, naar den berg Moria zag opgaan, om den Heer geslachtofferd te worden; bittere tranen heeit Anna geschreid, toen de jeugdige Tobias met zijn reisgezel naor Rages vertrokken was, terwijl zij luid klaagde: „Mijn kind, mijn kind, waarom hebben wij u laten vertrekken, u, het licht onzer oogen, den steun van onzen waggelenden ouderdom, den troost van ons leven, de hoop van ons nageslacht V In u alleen bezaten wij alles, neen! neen! nooit hadden wij u moeten laten vertrekkenquot;. Maar hoe zullen wij de smart en de droefheid weergeven, die Maria's ziel overstelpten, toen haar eeniggeboren Zoon, beminnelijk boven allen, van Haar heenging, om overgeleverd te worden aan de Oversten der priesters en aan de Schriftgeleerden, die Hem ter dood zouden veroordeelen en Hem zouden stellen in de macht

ocr page 140

MATER DOLOROSA.

124

der Heidenen ter bespotting en bespuwing, ter geeseling en kruisiging ? ])e smart der H. Maagd, zegt de H. Ber-nardus, was grooter dan die, welke alle schepselen te zamen zouden verdragen kunnen. De Moeder der reine liefde toch, beminde haren Jezus meer dan alle menschen Hem kunnen liefhebben. En de graad van hare liefde is de maat van haar lijden. Stellen wij ons levendig voor. bij het afscheid van Jezus en Maria tegenwoordig te zijn: „Lieve Moeder', zoo spreekt onze Verlosser, „nu is het uur gekomen, waarop Ik het werk moet volbrengen, Mij door den Vader opgelegd ; zie, Ik ga naar Jeruzalem, opdat vervuld worde, wat door de Profeten over den Zoon des menschen geschreven is : gelijk het geheele menschelijke I geslacht door de ongehoorzaamheid : van éenen mensch in het verderf gestort is, zoo moet het ook door Mijne gehoorzaamheid verlost worden ; daartoe wachten Mij weliswaar boeien en ketenen, bespotting en mishandeling, geeseling, doornenkroning en kruisiging, maar, goede Moeder, het

ocr page 141

VIERDE SMAUT. 125

is noodig, dat een Mensch stevve, opdat niet het gansche volk verloren ga; en de Christus moet dat alles lijden en zóó Zijne heerlijkheid binnengaan ; de Zoon des menschen moet van de aarde opgeheven worden, om allen tot Zich te trekken; en allen, die Mij aan het Kruis aanschouwen, zullen behouden worden ; zoo zal Ik, hangende tusschen hemel en aarde, waarlijk de Middelaar wezen tusschen de schuldige menschheid en den vergram-den Vader, en op deze wijze inderdaad ,Jezus' zijn, omdat Ik Mijn volk zal verlossen van zijne zonden : derhalve, goedertierene Moeder, spreek uw „Fiatquot;, en zegen Mijquot;.

Jezus valt nu op Zijne knieën, om de toestemming en den zegen Zijner Moeder te vragen. Maria aarzelt en strekt hare armen uit, zeggende: „Sta op. Mijn Kind! het past niet, dat de eeuwige Zoon des Vaders voor Zijne geringe dienstmaagd op de knieën ligt; en bovendien^ het schepsel moet door Zijn Schepper gezegend worden. De Zoon antwoordt Haar met het woord van Jakob, worstelende met

ocr page 142

126 DATER DOLOROSA.

den Engel, „Ik zal U niet verlaten, voordat Gij Mij gezegend hebtquot;. De Moeder herneemt met den koninklijken Profeet; „Mijn hart is bereid, mijn hart is bereid! doch gun Mij, Mijn Kind, te sterven in Uwe plaats, of, dewijl de hemel op deze wijze niet verzoend kan worden, sta Mij toch ten minste toe met U te stervenquot; ! En in tranen wegsmeltend, valt ook Maria op hare knieën om deze gunst te verwerven. Neen, lieve Moeder,quot; zegt Jezus nu, „Gij moet bij Mijne zwakke Leerlingen en de bedroefde vrouwen achterblijven, om hen te troosten en te versterken. Ik moet de wijnpers alleen betreden; den lijdens kelk geheel alleen drinken ; uwe tegen woordigheid zou Mijne smarten slechts vermeerderen en Mijne pijnen ver-grootenquot;. Terwijl Zij beiden geknield lagen, hebben de twee heiligste personen, die de aarde ooit gedragen heeft, elkander teederlijk omhelsd. Maria zegende haar Kind, en Jezus zegende Zijne Moeder. Alsdan richtten beiden hunne oogen naar den hemel, en baden : „ Vader, als deze kelk niet

ocr page 143

VIERDE SMAKT. 127

van Ons kan weggaan: Uw wil geschiedequot;. Jezus stond toen op, heldhaftig gelijk een reus, om Zijnen lijdensweg te bewandelen. Maria staarde Hem na, zoolang haar oog Hem bereiken kon. Als Hij zich uit haar gezicht verwijderde, besteeg Zij den heuveltop om lang, zeer lang nog, in de vlakte te turen naar den Beminde haars harten. Wat voelde Zij toen het zwaard der droefheid diep in haar hart- doordringen, hoe overvloedig stroomden hare tranen! O Moeder van Smarten! Gij weent en schreit over het heengaan van Jezus, en ik, verblinde en verstokte zondaar, die mijn Zaligmaker zoo dikwijls verloren heb, durf nog schertsen en dartelen op den rand van den eeuwigen afgrond ; wie weet hoe spoedig Jezus mij voor goed zal verlaten! o mijne ziel! vrees de verschrikkelijke uitspraak van Uwen Verlosser : „Ik ga heen, en gij zult Mij zoeken, en niet vinden, en in uwe zonden zult gij stervenquot;. Zoo gij geen medelijden hebt met den Koning van het lijden en de Moeder van Smarten, ween toch in

ocr page 144

128 MATER DOLOROSA.

de bitterheid uvvs harten over de menigte uwer zonden.

Oefening van deugd. Zich hoe langer hoe meer van de schepselen onthechten, omdat alle vleesch is als hooi, en de glorie der menschen als de bloem des velds, die onder den voet getreden wordt, dan zal Jezus gaarne bij ons verblijven.

Schietgebed. Heer ! tot wien zullen wij gaan, als wij ü verlaten. Amen.

Voorbeeld.

Wanneer Thomas Morus, de groote kampvechter voor het Katholieke geloof en voor de rechtvaardigheid in Engeland, onder voorwendsel van majesteitsschennis, ter dood werd geleid, kwam zijn eenige zoon Joannes Morus tot hem, om zijn vader een laatste vaarwel toe te roepen.

Op zijn knieën vallende bad hij, onder een vloed van tranen, om den laatsten zegen van dien teerbeminden vader, die hem heel zijn leven met zegeningen overladen had. Daarna drong zijne dochter Margareta midden

ocr page 145

VIERDE SMART 120

door de trawanten en bet rumoerige volk, en haar vader om den hals vallende, hield zij hem geruimen tijd in hare armen gesloten, terwijl zij schreiend en snikkend slechts dit éene woord kon uitbrengen : „Ach, mijn vader!quot; Diep werd toen het hart van dezen edelen geloofsheld geschokt. Maar geheel overgegeven aan den aanbiddelijken wil des Heeren, wankelde zijn geloof niet, er: bood hij heldhaftig zijn hals aan den scherprechter.

9

ocr page 146

VEERTIENDE FEBRUARI.

Vierde Sjfatit.

Tweede Verhandeling1. Gethsemane.

dfi Zaligmaker van Zijno Moo-® der iifsclieid genomen had, was Hij opgegaan naar Jeruzalem. Met. haastige schreden had Hij Zijnen weg afgelegd, want Hij verlangde met groot verlangen dit Paaschlam met Zijne Discipelen te eten, voordat Hij ging sterven. De goede Meester kon Zijne Leerlingen niet als weezen achterlaten, daarom wilde Hij persoonlijk onder hen wonen tot de voleindiging dei-eeuwen. Doch niet allen, die met den Heer aan tafel aanlagen, waren rein en zuiver. In een der twaalf was de duivel der hebzucht gevaren, en die zoon des verderfs stond op het punt

ocr page 147

VIERDE SMART. 131

zijnen Meester te verraden. Het „weequot; over hem uitgesproken, kon hem niet van zijn snood plan terughouden. Judas stond van het Avondmaal op, om met de 0verpriesters over Jezus' uitlevering te onderhandelen. .Wat wilt gij mij geven, en ik zal Hem u overleveren?' sprak de ondankbare apostel. .Bepaalt, slechts eene som, tot eiken prijs heb ik mijnen Meester veilquot;. Dertig zilverlingen, de prijs der slaven, werden hem toegezegd. Judas! wat moet ik u geven, als gij mijnen Meester niet overlevert ? — Nu moest er nog slechts eene gunstige gelegenheid gezocht worden, om den grooten Wonderdoener gevangen te nemen. Als het hoogepriesterlijk gebed gesproken en de dankzegging geëindigd was, heeft ook Jezus de opperzaal verlaten en is met Zijne Apostelen gegaan naar den hof van Gethsemane, om daar volgens Zijne gewoonte te bidden. Als Hij Zich nu een steenworp ver van Zijne leerlingen verwijderd had, viel onze Goddelijke Zaligmaker op Zijne knieën, en bad : „Vader, indien Gij wilt, laat deze kelk van

ocr page 148

132 MATER DOLOROSA.

Mij weggaan : nochtans niet Mijn wil, maar Uw wil geschiedequot;. Met klimmende vurigheid herhaalde de Heiland driemaal dat zelfde gebed. Zal de goede Herder dan niet Zijn leven geven voor Zijne schapen'? 's Heeren menschelijke natuur huiverde voor het gruwzaam lijden, dat Hem wachtte, maar Zijne goddelijke natuur onderwierp zich aan de raadsbesluiten des hemelschen Vaders. En in doodstrijd gerakende, vloeide Zijn zweet als druppelen bloed over de aarde. Dat uit-stroomende bloed van den barmhar-tigen Samaritaan moest het genees-middel zijn der kranke menschheid, en welsprekender dan het bloed van Abel, smeekte het den vergramden Vader Zijn volk te sparen en de verdelgende plaag der zonde weg te nemen. Door een Engel versterkt, stond Jezus op en begaf Zich tot Zijne leerlingen, zeggende: ,Staat op, laat ons gaan ; want hij, die Mij verraden zal, is nabijquot;.

Terwijl de Heer nog sprak, was Judas, een der twaalf, genaderd en met hem eene grooto menigte, voor-

ocr page 149

VIEUUE SMART. 133

zien van fakkels en lantaarnen en gewapend met zwaarden en stokken. Zij waren gezonden door de Over-priesters, Schriftgeleerden en Ouderlingen. De verrader nu had hun een teeken gegeven, zeggende: „Hij, dien ik kussen zal, is het, houdt hem stevig vast, en geleidt hem voorzichtigquot;. De grijpende wolf in het schaapskleed gestoken, trad vooruit, recht naar Jezus toe, en zeide Hem: „Wees gegroet, Meesterquot;, en hij kuste Hem. Zoo omhelsde eenmaal de sluwe Joab zijnen tegenstander Amasa ; terwijl hij huichelend sprak : , Wees gegroet, mijn broederquot;, doorstak hij hem met zijnen dolk. En de zachtmoedige Heiland, die niet wil, dat een enkele verloren ga, heeft Zijn aanbiddelijk gelaat niet afgewend, maar Zijn doodvijand allerminzaamst toegesproken : „Vriend, waartoe zijt gij gekomen ; Judas, verraadt gij den Zoon des menschen met eenen kus ? Mijn zoon, wat heb Ik u misdaan, waarin heb Ik n gehinderd, of waarmede u bedroefd ? Antwoord Mij ? Wat pleegt gij een aanslag op Mijn leven'? Ik verlang vurig, dat Mijn

ocr page 150

134 MATER DOLOROSA.

doopsel voltrokken worde, ook om u te verlossen en zalig te maken ; erken en beween uw misdaad, Mijn hart is bereid, om u vergiffenis te schenken. Of' zoo gij noch met Mij, noch met u zeiven medelijden hebt, ontferm uten minste over Mijne bedrukte Moeder, die gij door Mijnen dood in eene peil-looze droefheid zult dompelen. Ach Judas! bedenk toch hoe Zij u volijverig verzorgd heeft, als wij, vermoeid van het reizen, bij Haar onzen intrek namen! Heeft Zij u niet, evenzeer als Mij, met bekommering het noodige levensonderhoud verstrekt en de afgematte ledematen verkwikt ? Waarom verraadt gij den Zoon des menschen met eenen kus? Vriend, waartoe zijt gij gekomenV Hebt gij geen medelijden met den Zoon, spaar toch de Moeder'. Helaas! de liefde van Jezus kon dit verstokte hart niet verteederen.

Trotsch en laatdunkend ging Judas zijnen weg. (lelijk de woeste Ezau het niets achtte zijn eerstgeboorterecht te verkoopen voor een nietswaardig voedsel, zoo bekommerde zich Judas er weinig over den Eerstgeborene uit de

ocr page 151

VIKliDJi SMART. 135

levenden en de dooden, voor den prijs der slaven, ter kruisdood over te leveren. Jezus dan, alles wetende, wat niet Hem gebeuren zou; ging tot de menigte en vroeg haar: „ Wien zoekt gij V Zij antwoordden:, Jezus van Nazarethquot;. Jezus zeide: „Ik ben hetquot;. Daarop weken zij terug en vielen ter aarde neder. De Heiland toonde, dat Hij geofferd werd, omdat Hij het zelf wilde. Andermaal vroeg Hij : „Wien zoekt gij V' zij zeiden wederom : „Jezus van Nazareth'. Jezus hernam: ..Ik heb u gezegd, dat Ik het ben, als gij dan Mij zoekt, laat dezen gaan'. De macht iler duisternis ging niet verder dan de Heer wilde. Zij mochten de hand slaan aan den Meester, maar Zijne Leerlingen moesten zij ongemoeid laten vertrekken, opdat het woord vervuld zoude worden, dat Hij gesproken had : .Vader van degenen, die Gij Mij gegeven hebt, heb Ik geen enkele verlorenquot;. Toen traden zij op Jezus toe, en sloegen de hand aan Hem, en hielden Hem geboeid. De Heer wilde Zijnen Vader niet bidden om legioenen van Engelen, die hunnen Koning zouden

ocr page 152

136 JIATHB DOLOROSA.

verlossen, want de Schriftuur moest in vervulling gaan. Het uur van den vorst dezer wereld was gekomen, en de macht der duisternis was ingegaan. Daarop verlieten de Leerlingen hunnen Meester en namen allen de vlucht naar Bethanië, om de Moeder des Heeren de droevige tijding over te brengen. Luid klagende en schreiende, zegt de H. Anselmus, kwamen zij aansnellen: „ O dierbare Meesteres, uw veelgeliefde Zoon, onze Meester, is gevangen genomen, en wij weten niet, waarheen Hij geleid wordt, noch wat Hem zal overkomenquot;. O, wreed en vlijmend zwaard, dat het allerheiligste hart dei-Maagd doorboorde! Als Maria vernam, zoo verhaalt de H. Bonaventura, dat haar Zoon door de Joden gevangen genomen was, is Zij het binnenvertrek ingegaan en hield niet op te kloppen op hare borst en een vloed van tranen te schreien. En geen wonder!

Als toch de hoogepriester Heli, toen hem de treurmare gewerd, dat de Ark Gods in de handen der Phi-listijnen gevallen was, zoo hevig ontstelde, dat hij van zijnen zetel viel

ocr page 153

137

en zijnen hals brak — als de priester Mathathias bij de schending van Jehova's eeredienst zoo diep geroerd werd, dat al zijne ledematen trilden van heilige verontwaardiging — dan kunnen we ons voorstellen, hoe Maria in het diepste haars harten moest bewogen zijn, toen de H. Joannes haar omstandig verhaalde, hoe snood Jezus door Judas verraden en in de handen Zijner vijanden geleverd was, die haar Kind in boeien en ketenen klonken en het Onschuldige Lam onmeedoogend ter slachtbank voortsleepten — dan billijken wij ten zeerste hare klacht: „Wee Mijner, o noodlottigste aller dagen! wat droevige tijding is Mij heden geworden. O Mijn Zoon, Mijn Kind, de kroon is van mijn hoofd gevallen, de glorie van Israël weggenomen; Ik zal opstaan en zien, of'Ik Zijn aanbiddelijk gelaat nog eenmaal mag aanschouwen, voordat Hij sterftquot;. O mijne ziel, overweeg hier, hoe Jezus in boeien geslagen werd, om de slavenketen van Satan van u af te nemen, en hoezeer Maria bedroefd was om uwentwille. „Zoo er nog een vonkje

ocr page 154

MATEI! DOLOIiOSA.

van ujedelijilen in u is overgeblevenquot;, /.egt de H. Laurentius Justinianus, „ besproei dan 's Heeren kluisters met uw tranen, slaak Zijne boeien, verbreek Zijne banden, en beproef' elk middel om uwen Verlosser in Zijne vorige vrijheid te herstellenquot;. En zulks zal geschieden, als gij ophoudt met zondigen.

Oefening van deugd. Ter liefde van Jezus en Maria zijne zonden van harte verfoeien, en door oprechte boete de ketenen der helsehe slavernij verbreken.

Schietgebed. Lieve Jezus, die Judas nog Uw vriend noemt, wil mij, armen zondaar, in genade aannemen. Amen.

Voorbeeld.

Maria van Egypte, de beruchte zondares, werd door den hemel tot driemaal toe geweerd van de vereering van 's Heeren Kruis. Tot inkeer gekomen, i beweende zij bitter haar voorgaande leven. Zij nam haar toevlucht tot de Moeder der Smarten, door wier bemiddeling zij ook door Jezus in genade werd aangenomen. Nu verlangde de

ocr page 155

VIEKDE SMAKT. 139

heilige boetelinge niets vuriger dun in de deugd te mogen volharden. Daarom smeekte zij de Moeder van Smarten dringend, haar den zekeren en veiligen weg ter zaligheid te willen aanwijzen. Daarop mocht zij eene stem liooren, die zeide: „Als gij den Jordaan overtrekt, zult gij rust en vrede vinden quot;. Gehoor gevende aan deze waarschuwing, heeft zij zeven en veertig jaren lang als kluizenares de strengste boete gepleegd en een heilig leven geleid onder de bescherming van Maria, de Moeder der Smarten. Haar heilig hoofd rust in de kerk der E.E. Paters Jezuieten te Augsburg, waar zij godvruchtig vereerd wordt.

ocr page 156

VIJFTIENDE FEBRUARI.

Vierde Smakt.

Derde Verhandeling. Jeruzalem.

e Leerlingen hadden lafhartig hun

woord gebroken. .Laat ons ook

opgaan, om met Hem te sterven', had Thomas gezegd. Petrus had stoutmoedig verklaard : , Ik ben bereid met U in den kerker en in den dood te gaanquot;, en de overigen hadden hiermede ingestemd. En nu zie ik Jezus, van Zijne bekenden en vrienden verlaten, geheel alleen, overgeleverd aan do willekeur Zijner vijanden, die Hem slaan en stooten, en met woest geweld en barbaarsehe wreedheid voortsleepen naar Jeruzalem. Maar heldhaftiger dan de zwakke Apostelen was de Moeder des Heeren. Ter prooi aan de felste

ocr page 157

VIERDE SMAKT. 141

smart sprak Zij, na de gevangenneming, met de Bruid van liet Hooglied : „Ik zal opstaan en langs de wijken en straten der stad rondgaan, Ik zal Hem zoeken, dien mijne ziel liefheeftquot;. Vergeefs poogden de Leerlingen en de heilige vrouwen Haar van haar voornemen af te brengen, zeggende, volgens den H. Bonaventura : „Ach on zo Meesteres, waar gaat Gij heen, blijf bij ons, opdat wij, wanneer de Herder verslagen wordt, niet in hetzelfde uur ook van uwe leiding beroofd wordenquot;. Noch het leven, noch de dood, noch het tegenwoordige, noch het toekomende, konden Maria scheiden van Jezus. In het nachtelijke uur ijlde Zij stadwaarts. Was het inbeelding van haren geest,. dat ginds in de vallei een argeloos lam door een roofzieken wolf werd besprongen ? Vernam Zij daar niet het zacht geklaag eener tortel, door wreede haviken overvallen? Hoort Haar schreien en zuchten : „Ach, mijn Zoon, mijn Jezus, o zachtmoedig en onschuldig Lam, op mijn schoot gekoesterd, aan mijne borst gevoed, met zooveel zorg opgekweekt, waarom

ocr page 158

MATEK riOLOnOSA.

wordt Gij zonder Uwe Moeder ter slachtbank geleid V Hemelsche Vader, die Uwen eenigen Zoon niet spaart, maar Hem voor allen overlevert, waarom spaart Gij Zijne Moeder, daar het hart van Moeder en Kind één zijn V | Mijn Kind, het licht mijner oogen en de vreugde mijns harten, waar toeft Gij, waar zijt Gij heengegaan, waar kan Ik U vinden, want mijne ziel kent rust noch troost tenzij in God mijn Heir.

Van dergelijke gedachten vervuld, was onze Moeder Jeruzalem genaderd. Het buitengewone rumoer en de drukke beweging meldden Haar, dat de ge-heele stad in opschudding was. Waar zal Zij haar Kind opsporen De snoode verrader had den Zaligmaker eerst gevoerd tot Annas, want de toegezegde bloedprijs moest hem nog uitbetaald worden.

Deze Annas, de schoonvader van Kaiphas, ondervroeg den Heer over Zijne Leerlingen en aangaande Zijne leer, waarop Jezus antwoordde ; „ Wat ondervraagt gij Mij ? Ondervraag degenen, die Mij gehoord hebben ; zij weten

142

ocr page 159

143

wat Ik hun geleerd heb'. Daarop gaf een der dienaren Jezus een slag in het aangezicht, zeggende: „Antwoordt ( rij zoo den hoogepriester'?'

Hier had Maria haren Zoon reeds ontmoet. De H. J oannes Chrysostomus toch verklaart, dat de Moeder Gods de snoode rechtspleging bij Annas bijwoonde, en dat haar hart doorboord werd door den kaakslag, welken een der dienaren gaf op het aanbiddelijk gelaat van Jezus, die in alle zachtmoedigheid antwoordde : .Indien Ik kwalijk gesproken heb, geef getuigenis van het kwaad, maar indien Ik wèl gesproken heb, waarom slaat gij Mij ?quot; „Ontroer, o hemel, en gij, aarde, sidder!quot; roept hier de H. Chrysostomus uit, zoowel over het onuitputtelijk geduld van uwen Zaligmaker, als over de onbeschaamde vermetelheid van dezen lagen dienstknecht'. En gij mijne ziel! keer in u zeiven, of slaat gij Jezus niet in het aangezicht, telkens als gij eene doodzonde bedrijft'? Staak toch eindelijk uw zondig leven, ook uit medelijden met 's Heeren bedroefde Moeder! — Annas zond

ocr page 160

144 MATEK DOLOROSA.

den Heiland geboeid naar den hooge-priester Kaïphas, in wiens paleis de Hooge Eaad vergaderd was. Als de Schriftgeleerden, Ouderlingen en Fa-ri zeers met liet getuigenverhoor niets vorderden, en Jezus zwijgen bleef, stond de hoogepriester op, en, onder het masker van godsdienstigen ijver, ondervroeg hij den Heiland zeggende; „Ik bezweer U bij den levenden God, zeg ons of Gij de Christus zijt, de Zoon Gods?quot; Jezus antwoordde: „Ik ben het'. Daarop scheurde do hoogepriester in geveinsde verontwaardiging zijne kleederen, en riep uit; „Wat hebben we nog getuigen noodig ? Hebt gij de godslastering gehoord; wat dunkt u?' Allen antwoordden; „Hij is des doods schuldig'. Toen werd onze gezegende Verlosser de schande der menschen en de verachting des volks. In den kerker van het paleis geworpen, bonden de moedwillige krijgsknechten Hem met de handen op den rug aan een steenen kolom. En zij spuwden den Heer in het aangezicht, en sloegen Hem met vuisten. Eenigen blinddoekten Hem,

ocr page 161

145

en gaven Hem kaakslagen, zeggende: „Profeteer ons Christus, wie is het, die U geslagen heeft' ? Anderen wederom, vele snoode lasteringen tegen Hem uitbrengende, plukten Zijn haaien baard. Zoo ging de profetie van Isaias in vervulling: „Mijn lichaam bied Ik hun, die Mij slaan; Mijne wangen hun, die Mij den baard uitrukken ; Mijn aangezicht keer Ik niet af van hen, die Mij schelden en bespuwenquot;. En Maria, de Moeder van Smarten, zegt de H. Bonaventnra, was getuige van dit gruwzaam spel der laagste hartstochten. Zij hoorde de beleedigingen en aanschouwde de bespotting van haar dierbaar Kind. Zij gevoelde in haar hart al de wreedheden, welke eene onmenschelijke barbaarschheid haren Zoon aandeed. En Zij sprak, noemt Mij geen Noëini meer, dat is schoone, maar Mara, dat is bittere, omdat de Heer mijne ziel met bitterheid vervuld heeft. O mijne ziel! bezoek uwen armen Jezus in Zijnen kerker, en troost de bedroefde

\ Moeder. Wisch naar het voorbeeld

| van Veronica, het walgelijk stof en

i_10 i

ocr page 162

146 MATER DOLOROSA.

speeksel van Jezus' aangezicht weg, en droog de tranen af, die in Maria's oogen opwellen. Dan zal de rechtvaardige Rechter u, in het oordeel, toeroepen : „Ik was in de gevangenis, en gij hebt Mij bezocht: kom gezegende Mijns Vaders, neem bezit van het rijk der hemelen, dat voor u bereid is'. Dat zult gij zeker verwerven, als gij de lijdenden in hunnen nood bijstaat.

De bespotting en mishandeling van den Zaligmaker werden gedurende den ganschen nacht voortgezet. Reeds vroeg in den morgen was de gansche Raad van Ouderlingen des volks. Oversten der Priesters en Schriftgeleerden wederom byeen. Andermaal werd Jezus, om althans den schijn van rechtvaardigheid te behouden, ondervraagd: Zijt Gij waarlijk de Christus, de Zoon Godsquot;? Jezus antwoordde: „Gij hebt het gezegd: Ik ben hetquot;. Toen riepen allen: „Wat hebben wij nog meer getuigen noodig? Wij hebben Zijne eigene bekentenisquot;. Allen stonden nu op en voerden Jezus naar den landvoogd Pontius Pilatus. Daar de schep-ter van Juda was weggenomen en

ocr page 163

VIERDE SMART. 147

overgegaan in de handen der Romeinen, konden de Joden wel een doodvonnis uitspreken, maar het niet voltrekken. Het woord des Heeren moest in vervulling gaan: „Zij zullen Mij overleveren aan de Heidenen, om gegeeseld en gekruisigd te wordenquot;. De O verpriesters dan beschuldigden Jezus bij den landvoogd in vele zaken, maar Pilatus vond geene schuld in Hem. Wat zouden zij ook tegen den Heilige der heiligen kunnen inbrengen, die tot Zijne bitterste vijanden zeggen mocht: ,Wie uwer zal Mij van zonde overtuigenquot;? Nu zal de landvoogd den Messias zeker in vrijheid stellen. Neen! daartoe ontbrak het hem aan moed en karakter. Hij wist, dat Jezus uit nijd ter dood gebracht werd; hij erkende 's Heeren onschuld, maar de vrees voor de Joden en zijn eigenbelang brachten den plicht van gerechtigheid tot zwijgen. Wel trachtte hij zich op velerlei wijzen uit deze ongelegenheid te redden, maar vergat, dat de nijd nooit verzadigd wordt. Te vergeefs zond hij den gehaten Galileër tot koning Herodes, onder wiens rechtsmacht de Zalig-

ocr page 164

.MATER DOLOKOSA.

maker behoorde. Vruchteloos ook stelde hij de keuze tusschen Barabbas of Jezus. Toch hoopte hij nog den bloeddorst der Farizeërs te bevredigen, zonder het doodvonnis uit te spreken: „Ik zal Hem laten geeselen en dan heenzenden', sprak de lafaard. — Maar ook dat zal niet baten.

Doch keeren wij terug tot Maria. De heldhaftige Moeder was haar Kind gevolgd. In deerniswaardigen toestand, zwaar geketend en wreed mishandeld, had Zij Hem zien sleepen van Kaiphas naar Pilatus. Zij had het geheele pleidooi van den landvoogd bijgewoond. Thans ging Zij getuige zijn van de wreede en smartelijke geese-ling. „Elke slag, die op Jezus' gezegend lichaam nedervielquot;, zegt de H. Hie-ronymus, , sloeg een wond in het hart der Moederquot;. ,0 mijne Meesteres!' roept de H. Anselmus uit. „Wat bronnen van tranen zijn er uit uwe zedige oogen ontsprongen, toen Gij uwen eenigen Zoon, uwen onschul-digen Jezus, voor uwe oogen zaagt gegeeseld worden, toen het vleesch van uw vleesch door de goddeloozen

148

ocr page 165

VIERDE SMAKT. 149

wreedaardig verscheurd werdquot;. De profetie van Isaias moest vervuld worden : „Om de zonden van Mijn volk-heb Tk Hem geslagen; omdat Hij Zijn leven gesteld heeft voor de zonde, heb Ik Hem willen vermorzelen in Zijne zwakheidquot;. Dan de moedwil dor beulen ging nog verder, 's Heeren rug mocht al doorploegd en al Zijne beenderen ontbloot zijn, — wraakzuchtige harten kennen geen medelijden — zij bereidden Jezus een kroon van scherpe doornen, die zoo vreeselijk het hoofd van den Zoon des menschen doorboorde, dat het uitstroomende bloed oogen en ooren, ja geheel het gelaat van Jezus bedekte. En met bloedige oogen aanschouwde de Heiland Zijne zuchtende en schreiende Moeder.

En dat alles, mijne ziel, hebben Jezus en Maria geleden, om te boeten voor uwe zinnelijkheid en hoovaar-digheid. Door hunne striemen zijt gij genezen. Wanneer zult gij beginnen vi zelve te versterven en u voor uwen naaste te vernederen ? O, wanneer de wellust u kwelt, en de hoogmoed u opblaast, ga tot uwen gegeeselden

ocr page 166

MATEI? DOLOROSA.

Jezus, wend u tot uwen gekroonden Verlosser, en heb medelijden met Zijne bedrukte Moeder.

Oefening van deugd. In de moeilijkheden en kwellingen des levens zich levendig de geeseling voor den geest stellen van onzen Zaligmaker, in wien, om onzentwille, geen gezondheid, geen vorm of' gedaante meer overbleef, dan zullen we gemakkelijk alle wederwaardigheden ter liefde Gods I verdragen.

Schietgebed. Heer! Schep in mij een zuiver hart, en vernieuw den rechten geest in mijn binnenste. Amen.

Voorbeeld.

Een kloosterling te Turijn, die op goeden Vrijdag, den Heiligen Doek aanschouwde, waarop de trekken ingedrukt stonden van het gegeeselde en aan alle kanten doorwonde Lichaam des Heeren, werd daardoor zoo hevig ontroerd, dat hij oogenblikkelijk stierf. In dat gewijde Kleed toch ziet men onder de vele striemen, die het maagdelijk Lichaam van Jezus verscheurden.

150

ocr page 167

VIERDE SMAKT,

151

eene verschrikkelijke wond in de zijde, die men niet zonder ontroering kan aanschouwen, en welke de Heer heeft willen ontvangen, 0111 in ons het vuur der booze begeerlijkheid uit te dooven on de deugd van onthouding en zuiverheid aan te wakkeren.

ocr page 168

ZESTIENDE FEBRUARI.

Vierde Smadt.

Vierde Verhandeling-. Op den Kruisweg1.

■vTtëj001 g^wzame geeseling en Csr smartelijke doornenkroning wasde Zaligmaker zoozeer misvormd, dat Hij algemeen medelijden moest opwekkon. Zoo hoopte ook de landvoogd Pontius Pilatus. Daarom bracht hij den Heiland, met een purperen mantel om Zijne schouders. Zijne doornenkroon op het gezegende hoofd en een riet-stok in de handen, tot het volk, zeggende; „Ziet den menschquot;. „Ziet. welk een mensch!quot; zoo luidt de verklaring van den H. Augustinus, -geen aanzien, geen waardigheid, geen spoor van den glans eener heerschappij is meer in Hem; Hij is verzadigd van

ocr page 169

VIERDE SMART. 153

verguizigingen. Hebt gij Hem uit nijd als koning verworpen, bewijst Hem dan thans uw mededoogenquot;. Dat mededoogen nu ondervond de goede Jezus van Zijne Moeder Maria, die, volgens den geleerden Joannes Toule-rus, daar stond, toen Pilatus zijn „Ecce homo' uitsprak. Wat pijnlijk oogenblik voor de Gezegende boven alle vrouwen, haren eenigen Zoon zoo te aanschouwen: wreed geboeid, jammerlijk geslagen, geheel ontdaan en bezoedeld met speeksel en bloed, schier onkenbaar, zonder vorm of gedaante, eenen melaatsche gelijk geworden. Zelfs het wreedste hart moest door dit droevig schouwspel bewogen worden.

Doch de Overpriesters, Schriftgeleerden en de Ouderlingen des volks hadden alle- gevoel van medelijden afgelegd. Woest en onstuimig, riepen zij den landvoogd dreigend toe ; -Zoo gij dezen loslaat, zijt gjj de vriend des keizers nietquot;. Deze bedreiging had doel getroffen. Met de vriendschap des keizers zou de landvoogd ook zijn ambt en waardigheid ver-

ocr page 170

MATER DOLOEOSA.

154

beuren. Daarom sprak Pilatus het doodvonnis over Jezus uit en stelde Hem in de handen Zijner vijanden, om gekruisigd te worden. Een stormachtig gejuich ging uit de schare op. De hunkerende wolven hadden zoo gretig het Onschuldig Lam bespied; nu konden zij Het naar hartelust verscheuren. Het klaaglied van Jeremias werd vervuld. Zij sisten en knarsten op hunne tanden, zeggende: „Laten wij Hem verscheuren, dit is de dag, dien wij zoo lang verwachttenquot;. Dan hunne helsche vreugde vond een pijnlijken weerklank in het hart van de Moeder der Smarten, die zuchtte en klaagde: „Ach, mijn Kind, dat het Mij gegeven ware, met ü te sterven: Vader in den hemel! barmhartigheid voor üwen welbeminden Zoon; Engelen en Aartsengelen, snelt uwen Koning ter hulp!quot; Als liet doodvonnis over Jezus uitgesproken was, voerden de soldaten den Heiland naar binnen, rukten Hem den purperen spotmantel van de schouders en trokken Hem Zijne eigene kleederen weder aan. Zoo zou de groote Wonderdoe-

ocr page 171

VIERDE SMAKT.

ner beter gekend worden door het spotlustige volk ; zoo moest ook de profetie van den aartsvader Jacob in vervulling gaan: „Hij zal Zijn kleed in wijn wasschen en Zijnen mantel in het bloed der druiven'. In dit veelkleurig gewaad, gepurperd door 's Heeren dierbaar Bloed, leidden zij den zachtmoedigen Verlosser naar Calvarië, waar de openbare misdadigers werden te recht gesteld.

Tn allerijl waren de benoodigdheden voor de kruisiging bijeengebracht: hamers en spijkers, touwen en ladders, gal en azijn en den langen knoestigen kruisbalk. Eindelijk werd Jezus, met ketenen en koorden aan hals en handen vastgebonden, niet wonden overdekt, getooid met de spotkroon van doornen bij Zijn Kruis gebracht. O, heilig oogenblik! Jezus' hart werd geperst en geprangd, om Zijn doopsel te voltrekken ; Zijn boezem hijgde van vurig verlangen naar onze verlossing: me't onuitsprekelijke liefde lieett Hij Zijn Kruis omhelsd en liet zelf op Zijne doorwonde schouderen gelegd, terwijl Hij zich andermaal als zoen-

155

ocr page 172

MATER DOLOEOSA.

156

offer aan Zijnen Vader aanbood, zeggende : „Niet Mijn wil, maar üw wil geschiede! Zoo is liet goed Vader, omdat zulks üw welbehagen is !' 0 mijne ziel! Jezus bemint het Kruis om uwentwille, en gij ontvlucht het kruis, dat de Heiland u oplegt; gij klaagt bij den geringsten tegenspoed, gij wilt een werkeloos en zinnelijk leven leiden, gij zijt een vijand van Christus' Kruis; bedenk toch, dat de weg ter zaligheid een weg is van kruis en lijden: .Wie zijn kruis niet opneemtquot;, zoo vermaant de Heer, „en Mij niet volgt, hij is Mijner onwaardig, hij zal met Mij geen deel hebben in Mijne gloriequot;. Heldhaftig gelijk een | reus om zijnen weg af te leggen, stond ^ de Heiland, met het ware teeken Zijner heerschappij op de schouders, gereed om Zijnen droevigen uittocht aan te vangen. Terwijl een heraut voorafging en luide 's Heeren vonnis verkondigde, ontstond er, zegt de H. Bernardus, een groote toeloop van volk, hetwelk nieuwsgierig achter den Heer aanliep ; eenigen daarvan hadden medelijden met Hem ; anderen beschimpten Hem

ocr page 173

VIERDE SMART.

en namen slijk en vuii op en wierpen Hem daarmede op het hoofd; ja, .sommigen riepen zelfs, volgens de meening van den H. Anselmus, den soldaten ophitsend toe : , Vooruit met dezen misdadiger, met dezen belhamel aller moordenaren! Spoedt maar voort, om tijdig bij de strafplaats te komen, opdat de dood Hem niet ach-terhale, voordat Hij aan het Kruis kan geslagen worden. Daarom maakt voort, gij soldaten, drijft Hem voort, dien mensch, die niet verdient, dat de aarde Hem draagt!r En op het aanbiddelijk Lichaam des Heeren regende het slagen en stoeten, die den Heiland nu eens met stokken en knuppels, dan weder met vuisten en voeten door de beulsknechten toegebracht • werden. Was 't wonder dat onze afgematte en uitgeputte Jezus herhaaldelijk struikelde en dikwerf onder den last van Zijn Kruis bezweek, zoodat Hij plat ter aarde neder viel?

Terwijl die treurige uittocht plaats greep, had 's Heeren heilige Moeder Zich van de menigte verwijderd, en was Zij, langs een korteren weg, met

157

ocr page 174

MATER DOLOKOSA.

158

den H. Joannes vooruitgegaan naar een standpunt, waar Jezus zeker voorbij moest trekken. Zij vergezelde haren Zoon, zegt de H. Amadeus, niet slechts in de vreugde der vertroostingen, maar ook in de overstelping der smarten. „Dediepbedroefde Moederquot;, zoo spreekt de H. Bernardus, „liep den diep bedroefden Zoon te gemoetquot;. Wat pijnlijk wachten voor het feeder minnend moederhart! Daar klinkt de trompet der romeinsche ruiterij, die het Goddelijk Slachtoffer vergezelt; daar verneemt Zij de stem van den heraut, welke bet doodvonnis des Heeren verkondigt: daar ziet Zij de gerechtsdienaars, de beulen en soldaten haastig naderen. Hoe wordt haar hart verscheurd door de beschimpingen en bespottingen, die tot Haar doordringen: ' .Weg met dien valschen profeet, die de voorvaderlijke wetten schendt en God lastert, voort met dien volksopruier, kruisigt dien verrader des vaderlandsquot;. Eindelijk valt haar oog op Jezus. Zij wil Hem zoo gaarne aanschouwen, zegt de H. Petrus van Alcantara, maar Zij durft baren blik

ocr page 175

VIERDE SMAKT.

159

niet op Hem vestigen ; Zijn gelaat is zoo deerlijk misvormd : van het hoofd tot de voeten ziet Zij slechts bloed en wonden. Zij huivert en siddert bij den aanblik van dien zwaren kruisbalk, waaronder haar Zoon gebukt gaat. Toch kan Zij hare oogen niet afwenden : Jezus wischt het geronnen bloed uit Zijne oogen weg en aanschouwt Zijne Moeder, en Maria aanschouwt haar Goddelijk Kind. Bi] dezen weder-keerigen oogopslag, zegt de H. 15ona-ventura, was de smart aan weerszijden allerhevigst. Jezus was diep bedroefd uit medelijden met Zijne Moeder, en Maria bestierf het schier van angst en kommer, zoodat Zij geen woord kon uitbrengen. Maar de taal van haar hart is des te welsprekender : „Is dat nu mijn Zoon, mijn Kind en mijn God ? God, die troont te midden Zijner Cherubijnen, wordt daar voortgesleept tusschen twee moordenaren V God, wien de Engelen loven, wordt door de menschen veracht ? Hij, die de aarde draagt op de palm Zijner handen, gaat gebukt onder den last van Zijn Kruis '? Is dat mijn eeniggeboren Zoon, schoon

ocr page 176

160 MATER DOLOKOSA.

onder de kinderen des menschen, nu zonder vorm of gedaante, een aardworm gelijk; de verachting des menschen en het uitwerpsel des volks ? Hoe, de Rechter van levenden en doo-den is veroordeeld tot den schandelijken dood des kruises ?'

Igt;ij deze overweging werden de oogen onzer bedroefde Moeder als twee heken van tranen. En gij, mijne ziel, die de oorzaak zijt van al deze smarten en kwellingen, gij stort niet een enkelen traan van medelijden met den Zoon en Zijne Moeder ! O kondet gij toch door uw bloed de beleedigingen uit-wisschen, die gij Jezus en Maria aan-| gedaan hebt! Doch, ofschoon overstelpt i van droefheid bleef Maria geheel over-j gegeven aan den heiligen wil Gods, j zeggende: „Zie de dienstmaagd des i Heeren, Mij geschiede naar Uw woord : trek verder voort, mijn Zoon, onschul-j dige Abel! om door Uwe broeders ! gedood te worden; rechtvaardige Noë ! i bereid door üw Kruis de nieuwe ark des behouds, opdat het menschelijk geslacht uit den zondvloed gered worde; ga, allerzachtmoedigste Mozes, onze

ocr page 177

VIERDE SMAKT. 161

Aanvoerder en Wetgever, open ons door den staf van Uw Kruis den vei-ligen weg, die naar het hemelsch Palestina voert; Uwe Moeder is bereid U te volgen naar Calvarië, om er geestelijkerwijze met U geslachtofferd te wordenquot;.

Alzoo, zegt de Abt Wilhelmus, bewandelde Maria, de eerste der uitverkorenen, ook het eerst den weg dei-uitverkorenen : het eerst Zich naar het gebod des Zaligmakers schikkend, nam Zij haar kruis op en volgde haar Zoon naar Golgotha.

Oefening van deugd. Met Maria de bloedige voetsporen van Jezus volgen, opdat wij den Koning der glorie eenmaal mogen vergezellen in Zijne heerlijkheid.

Schietgebed. Heer, kastijd mij in den tijd, maar spaar mij in de eeuwigheid. Amen.

VOOBBEELP.

Wij lezen in de Jaarboeken der E. E. Paters Jezuïeten, dat een jeug-, dige Indiaan, van plan zijnde eene

ocr page 178

1(52 MATElt DOLOROSA.

groote zonde te bedrijven, bij het verhit en zijner woning, eene stem hoorde, die hem toeriep; „Sta, ongelukkige, waar gaat gij heen?quot; Als hij zich op dat geluid omkeerde, zag hij een beeld van O. L. Vrouw der Zeven Smarten. De H. Maagd nam het . zwaard, dat in haren boezem stak, in hare hand en, het hem aanbiedend, zeide Zij: .Neem dit zwaard en doorsteek Mij, liever dan Mijn Zoon te kwetsen door uwe zondequot;'. Hierop viel onze jongeling, vol berouw en diep bedroefd, op zijne knieën, om Jezus en Zijne heilige Moeder voor zijne misdaad vergiffenis te vragen. De Toevlucht der zondaren smeekte haren Zoon en verwierf genade voor haar kind.

ocr page 179

mmmmmm

ZEVENTIENDE FEBRUARI.

Vijfde Smakt.

Eerste Verhandeling'. De Kruisiging-.

in de woestijn de kope-

oprichtte, zoo moest

ook de Zoon des menschen opgeheven worden, opdat elk, die in Hom gelooft, niet verloren ga, maar het eeuwig leven hebbe. Die verheffing nu van onzen gezegenden Middelaar ging voltrokken worden. Geholpen door Simon van Cyrene had onze Heiland, op Zijne doorwonde schouderen, hijgend en zwoegend, den zwaren kruisbalk den kruisberg opgesleept. De Nieuwe Isaiik had Zijn Moria bereikt; doch hier kwam geen engelenhand den arm van den vergramden Vader ontwapenen. Kij de oneindige schuld was plaats-

ocr page 180

164 MATEB DOLOROSA.

vervanging onmogelijk. Het Slachtoffer moest gedood worden. Daarom sprak onze Verlosser en Zaligmaker, met den Bruidegom van het Hooglied: ^Ik zal den palmboom bestijgen en zijne vruchten plukkenquot;. Gezegende vruchten van den Boom des levens, die ons het geneesmiddel schonken, waardoor het venijn van den boom des doods onschadelijk gemaakt werd. In het vooruitzicht ook dier vruchten, zal Jezus met blijdschap Zijn Kruis beklimmen. Het groote lijdensproces naderde zijne voltooiing. Woest en onstuimig grepen de beulen den Heiland aan en trokken Hem zonder mededoo-gen de kleederen uit. Over deze wreedheid, die 's Heeren wonden opnieuw openreet en geheel Zijn lichaam met bloed overdekte, deelt de H. Anselmus eene openbaring mede, die de H. Maagd zelve hem gedaan heeft.

„Luister Anselmus, wat Ik nu gaverhalen is zoo hartverscheurend, dat geen der Evangelisten het heeft durven of willen opteekenen. Als zij op deonteerende plaats van Calvarië gekomen waven, hebben de beulen mijnen Zoon Jezus

ocr page 181

VIJFDE SMART. 165

geheel van Zijne kleederen beroofd. Zieltogende aanzag Ik dat droevige schouwspel; toch bezat Ik nog kracht en moed genoeg, om mijnen sluier van mijn hoofd af te nemen en daarmede Zijne lendenen te omwinden.quot;

Bewonderenswaardiger dan de moeder der Machabeën, die hare zonen ter dood zag brengen, putte ook Maria hare kracht in de hoop, die Zij op God stelde. Omstreeks het zesde uur besteeg onze arme Jezus, van Zijne kleederen beroofd, met bebloeden rug, aan de hand Zijner woeste beulen, ten aanschouwe eener spottende menigte, de ladder, die tegen de galg des kruises geplaatst was.

Bij den dwarsbalk gekomen, richtte de Heiland Zijne oogen ten hemel en droeg zich, volgens de verklaring van den H. Bonaventura, andermaal aan Zijnen hemelschen Vader op als slachten zoenoffer voor de gansche wereld : „Zie, Ik ben bereid, mijn Vader! Gij hebt Mij willen vernederen tot den schandelijken kruisdood, uit liefde en tot heil voor het menschelijk geslacht onderwerp Ik Mij. Voor degenen, die

ocr page 182

1Ö6 MATER DOLOROSA.

Grij Mij geschonken en tot Mijne broeders. verheven hebt, bied Ik Mij ten offer aan. Aanvaard, Vader ! dat offer, en bewijs in de toekomst genade uit liefde voor Mij, delg alle schuld uit: Ik offer Mij in hunne plaatsquot;. — O, mijne ziel, mocht ook gij zoo bereidvaardig uw kruis aanvaarden. Zie! de Eecbtvaardige wil lijden voor de onrechtvaardigen, en gij, onrechtvaardige, weigert het geringste te verduren uit liefde voor den Rechtvaardige. — Als de Heer dan Zijn kruis beklommen had, hebben, volgens de beschouwing van den H. Bernardus, de onmensehe-lijke beulen Hem Zijne handen en voeten onbarmhartig doorboord en de nagelen zoo geweldig er door geslagen, dat alle spieren en aderen zich uitzetten, en niet alleen de borst van pijn opzwol, maar ook het ontbloote lichaam als een vlies uitgespannen werd, zoodat men alle beenderen tellen kon. Zoo ging de voorspelling van den koninklijken Profeet David in vervulling: „Zij hebben Mijne handen en voeten doorboord; zij hebben al Mijne beenderen geteld'. Bij den

ocr page 183

VIJFDE SMART. lfgt;7

eersten hamerslag nu, die in Maria's ooren klonk, was onze goede Moeder, volgens hare openbaring aan de H. Brigitta, door smart geheel overweldigd en buiten zich zelve. Als Zij ontwaakte, zag Zij haren Zoon aan het Kruis vastgehecht, terwijl de omstanders elkander ondervroegen: „Wat heeft Deze misdreven V Is Hij gevonnist voor diefstal, roof of logen ?' Sommigen antwoordden, dar, Hij een leugenaar was. Vervolgens werd Hem de doornenkroon vast op het hoofd gedrukt tot midden op het voorhoofd. Door die ingedrukte doornen stroomde er toen zooveel bloed over Zijn gelaat, datZijn haar en baard enoogen vervuld werden, en Hij geheel bloed scheen.

Bloed toch moest het teeken zijn, waardoor wij van de slagen des verderfengels bevrijd zouden worden. Maar bloedige wonden ook werden er in Maria's hart geslagen toen Zij opzag naar haren gekruisigden Zoon. Het Kruis en de Nagelen van den Zoon waren- evenzeer een kruis en nagelen voor de Moeder, zegt de H. Augus-tinus. Met Christus werd ook Zijne

ocr page 184

168 MATEI! DOLOROSA.

Moeder gekruisigd. Hoe gaarne wilde Zij toen haar dierbaar Kind omhelzen, verklaart de H. Bernardus, maar de uitgestokene armen vielen machteloos langs hare zijden terug. Doch hare oogen kan Zij van den Beminde haars harten, haar God en haar Al, niet afwenden : Zij zag Zijn gezegend hoofd door duizend scherpe punten doorstoken, Zijn aanbiddelijk gelaat, hetwelk de Engelen wenschten te aanschouwen, door striemen en slagen geheel misvormd. Zij zag Zijne handen en voeten door wreede nagelen doorboord en al Zijne ledematen uiteengerukt. Van het hoofd tot de voeten was onze Heiland slechts éene groote bloedige wond.

0 Mijne ziel! heb toch eindelijk medelijden met uwen lijdenden Zaligmaker en de fel gefolterde Moeder van Smarten. Wat kan uw gezegende Verlosser nog doen, wat Hij riet gedaan heeft'? Of zult gij alleen ongevoelig blijven, terwijl alle schepselen treurden over den gekruisigden Heer van hemel en aarde? Zie! de Engelen des vredes weenden bitter; de zon vei'-

ocr page 185

VIJFDE SMAKT. 169

duisterde, de .aarde beefde, de steenrotsen barstten en de graven openden zich; geheel de natuur was ontsteld: en gij, ondankbare zondaar, die uwen Jezus aan het Kruis hebt geklonken, gij zoudt niet schreien en weenen over uwe talrijke misdaden? O Maria, Moeder van Smarten, bron van liefde, laat mij de hevigheid uwer pijnen gevoelen, opdat ik met ü schreie. — Nu het voorwerp van hunnen haat aan het Kruis geklonken is, zullen de beulen zeker verzadigd zijn. Helaas! de ontaarde wreedaards bespotten het Goddelijk Slachtoffer zelfs nog op Zijne pijnbank. Hoonend toch spraken de Oversten der priesters met de Schriftgeleerden en Ouderlingen; „Anderen heeft Hij gered, zich zeiven kan Hij niet redden. Hij heeft op God vertrouwd, dat die Hem nu redde, als Hij verkiest; Hij heeft immers verklaard: „Ik ben de Zoon Gods'. Hierbij sloten de soldaten zich aan; „Zoo Gij de koning der Joden zijt, red U zei-venquot;. Ook de moordenaars, die met den Heer gekruisigd waren, beleedig-den Hem. Èn Maria was getuige van

ocr page 186

170 MATER DOLOROSA.

al deze verguizingen. Zij hoorde, zegt de H. Brigitta, hoe haar Goddelijk Kind werd uitgekreten als een dief, een bedrieger, een boosVicht, die duizendwerf den dood verdiend had; en al die versmadingen waren even zoovele zwaarden voor haar teeder minnend moederhart. „Zij weendequot;, zegt Nebridius, „om de folteringen van haar Kind, en Zij besproeide den ganschen bergtop door den vloed barer tranenquot;. O mijne ziel, stél u aan de voeten van Jezus' Kruis en ween met de bedrukte Moeder, aan de felste droefheid ter prooi om wille van haar Kind, dat lijdt en sterft om uwe zonden.

Oefening van deugd. Niet anders willen kennen, dan Jezus den gekruisigde; in niets anders roemen, dan in Christus en Zijn kruis.

Schietgebed. Heere Jezus! kruisig mijn vleesch met al deszelfs begeerlijkbeden. Amen.

Voorbeeld.

Onze Goddelijke Zaligmaker ver-j scheen op zekeren keer aan de Eerw.

ocr page 187

VIJFDE SMART

171

Zuster Diomira, kloosterling te Florence, en zeide haar: „Mijne dochter en mijne bruid, denk aan Mij en bemin Mij, dan zal Ik aan u denken en u beminnenquot;'. Tegelijkertijd bood Hij haar eenen bouquet van bloemen aan, in wiens midden zich een kruis bevond. De Heer wilde, haar indachtig maken, dat de vertroostingen zijner Heiligen, hier op de wereld, altijd van kruisen en lijden vergezeld moeten gaan. Het kruis toch brengt de zielen nader tot God.

ocr page 188

ACHTTIENDE FEBRUARI.

Vijfde Smart.

Tweede verhandeling:: De goede moordenaar.

voor ons zoo gelukkige beschul-

diging door de schijnheilige Fari-zeërs tegen Jezus uitgebracht: „Deze ontvangt zondaren', geldt evenzeer tegen Maria, die, om haar medelijden jegens de geestelijke zieken, welke den hemelschen Geneesheer behoeven, dooide H. Kerk de „Toevlucht der zondarenquot; genoemd wordt. Gelijk Eva, door vermetel van den boom der kennis van goed en kwaad te eten, in Adam alle menschen tot de slavernij bracht, zoo heeft Maria, door de smarten van den kruisboom in zich op te nemen, verzadigd van bitterheid, te gelijk met

ocr page 189

VIJFDE SMART. 173

haren Zoon de menscliheid vrijgekocht. Zij stond, zoo spreekt Alexander van Hales, ter linker zijde van het Kruis van Christus, om haren Zoon te bidden voor de zondaren, die staan aan den linker kant des Heeren. De eerste nu, die hare voorspraak mocht ondervinden, was Dismas, de moordenaar, die ter rechter zijde van Jezus gekruisigd werd. Onder den dekmantel en de bescherming van Maria, zegt Novarinus, was do goede moordenaar, die met Christus aan het kruis werd geklonken, volgens veler gevoelen, voornamelijk door de gebeden van Maria tot Christus bekeerd. Vernemen wij hierover het getuigenis van den H. Petrus Damiani: „Hieraan heeft de goede moordenaar zijne bekeering te danken, dat Maria, staande bij de kruisen van haren Zoon en van den moordenaar, haren Zoon voor den moordenaar gebeden heeftquot;. De H. Anselmus voegt hierbij, dat deze roover een Egyptenaar was, die Maria, toen Zij met haar Kind naar Egypte voortvluchtig was, om het zwaard van Herodes te ontkomen, op bijzondere

ocr page 190

MATER DOLOROSA.

wijze beschermd h:id, zoodat Maria, j ter belooning van dezen vroegeren i dienst, haren Zoon vurig voor den ' moordenaar gebeden heeft.

Aan vele anderen evenwel komt hot veel waarschijnlijker voor, dat do I Koningin der Martelaren hierom bij haren Zoon het paradijs voor den goeden moordenaar heeft verworven, omdat hij alleen, ten aanschouwe van allen, openlijk de onschuld en de Godheid van haren Zoon verdedigd heeft. Wel groot en levendig was het geloof van Dismas. Immers, terwijl de voorbijgangers al lasterende hunne hoofden tegen den gekruisigden Heiland schudden; toen de O verpriesters, Schriftgeleerden en Ouderlingen des volks 's Heeren wondermacht en Godheid bespotten; als de soldaten Zijn koningschap hoonden en de kwade moordenaar Christus' zending betwijfelde, verdedigde de goede moordenaar Jezus' onschuld, zeggende: „Wij lijden rechtvaardig; want wij hebben loon naar werken ontvangen, maar Deze heeft niets kwaads bedrevenquot;'. Tegelijk ook erkende hij de Godheid

174

ocr page 191

VIJFDE SMART. 175

van Christus; want zich tot Jezus wendend sprak hij: „Heer, wees mijner gedachtig, wanneer Gij in üw rijk zult komenquot;. De deelgenoot van Maria's smarten, zegt Simon Cassianus,, is ook de deelgenoot in haar geloof: hij de belijder van Christus en de verdediger Zijner onschuld. Maar dien dienst, aan haren Zoon bewezen, heeft Maria door hare vurige gebeden tot haar Goddelijk Kind vergolden. En de Zoon, die Zijne Moeder niets kan weigeren, heeft oogenblikkelijk hare smeekbede verhoord. Aanstonds toch ontving de goede moordenaar het troostrijke antwoord des Zaligmakers : „Voorwaar, Ik zeg u: heden zult gij met Mij in het paradijs zijnquot;. Bij de overweging van deze grootmoedige ontferming des Heeren en van deze belofte eener waarlijk goddelijke mildheid, spreekt de H. Cyprianus den Heiland aldus toe: „Wat hebt Gij, o Heer, aan den H.r Stephanus meer bewezen dan aan dezen zondaar? Wat heeft de beminde leerling meer van ü verkregen, die bij het laatste Avondmaal aan Uwe borst rustte ?

ocr page 192

176 MATER DOLOBOSA.

Welk grooter loon hebt Gij aan duizend anderen gegeven voor hunne veel grootere moeite en arbeid, voor de kwellingen en het lijden, die menigeen zoovele jaren om uwentwil verdragen heeft'? Waarmede vergoldt Gij de vele wonden der Martelaren? In één uur, ja in nog korteren tijd heeft deze moordenaar die belooning ontvangen, voor wier bezit zoovele anderen gedurende hunnen ganschen levensloop zoo menigen druppel zweet moesten stortenquot;. „Deze roover', zegt de H. Joannes Chrysostomus, „rooft zich het hemelrijk. De Heilandquot;, zoo gaat hij verder, „kon en wilde het bedorven hart des roovers bekeeren, opdat te allen tijde Zijne Godheid zoude erkend wordenquot;. Wij haasten ons hier nog een paar andere redenen bij te voegen: „God heeft dien goeden moordenaar in zijn uiterste in genade aangenomen, opdat voor alle toekomende eeuwen de macht van Maria's voorspraak zoude blijken, en opdat nooit eenig zondaar, hoe diep ook gevallen, aan zijne zaligheid zoude wanhopen. Aan de H. Brigitta toch

ocr page 193

VIJFDE SMAKT.

heeft Maria verzekerd: „Ik ben de Moeder van alle zondaren, die zicli willen bekeerenquot;. „Gelijk eene goede moeder', zoo spreekt Eichardus, „haar kind onder haren mantel verbergt, wanneer de vader zijne hand opheft om het te slaan, zoo neemt Maria allen op, die, uit vrees voor de gerechtigheid van Christus, tot Haar hunne toevlucht nemenquot;. „Onze Meesteres', zoo verklaart de H. Bonaventura, „bemint allen, komt allen ter hulp, bidt voor allen en treedt voor allen als voorspreekster op; Zij sluit niemand van hare liefde uit'. De H. Ildephonsus, Maria aansprekende, verklaart: „Om de gramschap van den Eechter te verzoenen, kunnen wij geen machtiger hulp vinden dan U, die verdiend hebt Moeder te zijn èn van den Verlosser èn van den Rechter'. „Dat men zwijge over uwe \ barmhartigheid, o heilige Maagdquot;, ■ roept de H. Bernardus uit, „zoo er i iemand is, die in zijne noodwendighe- | den tevergeefs uwe voorspraak heeft s ingeroepen'. O mijne ziel, al waart j yij dan door uwe zonden rood als

12

177

ocr page 194

MATEK DOLOROSA.

scharlaken, werp u vol vertrouwen in de armen uwer Moeder, draag u zelve, met den H. Bernardus, aan Haar op: ,0 mijne goedertierene Meesteres, ik beveel mij aan U; tot U, de eenige hoop der ellendigen, neem ik heden vol vertrouwen mijne toevlucht; wil mij toch niet afwijzen, goede Moeder, terwille van Hem, die uit liefde tot mij naakt en doorwond voor U aan het Kruis hing. — Zij, die voor den goeden moordenaar den lusthof van het paradijs ontsloot, zal ook voor u „de Deur des hemelsquot; zijn, als gij uwe schuld belijdt en de eer van haren Zoon verdedigt.

Oefening van deugd. Zich iederen morgen en iederen avond stellen onder de bescherming onzer goede Moeder Maria.

Schietgebed. O, Maria, Toevlucht der zondaren, bid voor mij. Amen.

Voorbeeld.

Een jongeling te Perugia had zijne ziel aan den duivel verkocht. Het contract met satan was met zijn bloed

178

ocr page 195

VIJi'DE SMAKT. 17'J

onderteekend. Toen het helsch serpent zijne verplichting was nagekomen, bracht het den jongeling bij een diepen put en dreigde hem daarin te zullen werpen, als hij er zich zeiven niet instortte. Onze arme zondaar stond op den rand van den put, doch bezat den moed niet zich er in te werpen. Daarom zeide hij tot den Satan; „werpt gij er mij in, zoo gij mij wilt dooden quot;. De duivel hernam: „Leg dan eerst uw scapulier af van O. L. V. dei-Zeven Smartenquot;. Toen schoot er een straal van hoop in het wanhopige hart van den jongeling. In dat scapulier zag hij een laatste bewijs van de bescherming der allerzaligste Maagd en Moeder Gods Maria. Hij weigerde nu halsstarrig zijn. scapulier af te leggen. Na een heftigen woordenstrijd moest de vorst der hel zijne prooi prijsgeven. 0ogenblikkelijk ging onze jongeling der Moeder van Smarten zijne dankbaarheid betuigen. Hij deed boetvaardigheid en liet, ter eeuwige gedachtenis, deze wondervolle geschiedenis schilderen boven het Maria-altaar in de kerk te Perugia.

ocr page 196

NEGENTIENDE FEBRUARI.

i

Vijfde Smart.

Derde Verhandeling. „Ecce Mater tuaquot;.

-

^ er wijl Maria door hare voorbede voor den goeden moordenaar het paradijs had geopend, en deze erfgenaam was geworden van het rijk des hemels, bleef Zij zelve in het dal der tranen, om den kelk des lijdens tot den bodem toe te ledigen. ,Onder het Kruis van haren veel geliefden Zoon was Zij'', zegt de H. Laurentius Justinianus, „in de innigste beschouwing doorgedrongen tot het binnenste der wonden Zijner heilige handen en voeten ; Zij overwoog de pijnen van elk lid Zijns lichaams en vond overal overvloedige verzadiging van leed en droefenis. Ja, de pijnen en folteringen van haren

ocr page 197

VIJFDE SKAET.

beminden Zoon drukten zicli zoo diep in haar moederlijk hart, dat daarin, als in eenen helderen spiegel, alles klaar en duidelijk werd teruggekaatst, wat onze geliefde Heiland te lijden had; en, gelijk Zij alle anderen in genade, heiligheid en verdienste verre te boven ging, zoo overtrof Zij ook allen in smart, droefheid en lijden.

Toen nu de goede Heiland Zijne zoo diep bedroefde Moeder aanzag, riep Hij, met de oogan op Zijnen lievelingsleerling, Joannes, duidend, j Haar toe : „Vrouw, zie uw zoon ; dan l keerde Hij Zijn allerheiligst aangezicht ook naar den Leerling en, terwijl Hij hem, door een wenk Zijner oogen. Zijne bedroefde Moeder aanwees, sprak Hij tot hem; „Ecce Mater tua: zie uwe Moeder'. De Zaligmaker sprak Zijne Moeder aan met den titel van „Vrouwquot; om hare groote kloekmoedigheid van ziel te kennen te geven, alsmede om die uitgelezene Vrouw aan te duiden, welke in het paradijs beloofd was : ,Tk zal vijandschap stellen tusschen u en de Vrouw, Zij zal u den kop verpletterenquot;. Dan, diewoor-

181

ocr page 198

MATBK DOLOKOSA.

182

den van Jezus tot Maria gesproken, moeten onze harten met medelijden jegens de Koningin der Smarten vervullen. „Zou het wel mogelijk zijnquot;, zoo vraagt de H. Anselmus aan iederen waren vereerder van Maria, „dat gij geene tranen van medelijden stort, als gij de tranen van Onze Lieve Vrouw zoo overvloedig ziet stroomen ?quot; Kunt gij liet zonder zuchten en weenen aan-hooren, dat de (ioddelijke Zoon stervend Zijne Moeder toespreekt: „Vrouw, zie uw zoon ! „Immers, welk een ongelijke ruil en bedroevende verwisseling was het, zooals de H. Pernardus bemerkt, dat aan deze diep bedroefde Moeder, in plaats van Jezus, Joannes ; in plaats van den Meester, de Leerling : in plaats van den waren (iod, louter een mensch gegeven werd, en Zij dezen werd aanbevolen'? Al waren ook onze harten geheel onverschillig, meent de bovengenoemde Kerkleeraar, dan moesten zij toch door smart en medelijden bewogen worden, als wij het lijden van onze bedroefde Moeder slechts een weinig overdachten. Doch, naast het medelijden, opgewekt door de wonden

ocr page 199

VIJFDE SMART.

183

des Heeren tot Zijne Moeder, wordt ons hart ook vervuld van blijdschap door Jezus' toespraak tot den Leerling, die ons allen op den Calvarieberg vertegenwoordigde, en ook voor ons Maria tot Moeder ontving in die woorden : „Ecce Mater tua : zie uwe Moeder'. Hierover /.egt Dionysius de Kart-huizer: „Die uitverkorene Leerling vertegenwoordigde alle Christenen, derhalve, gelijk Christus tot Joannes zeide : „zie uwe Moederquot;, zoo schonk Hij Zijne Moedor ook aan alle Christenen tot Moederquot;. Van dat oogenblik af ook heeft Maria ons al hare moederlijke liefde geschonken en ons allen onder hare trouwe hoede genomen. De goedertierene Zaligmaker wilde ons niet als weezen achterlaten. Reeds had Hij Zijnen Leerlingen in het onuitsprekelijk Geheim Zijner liefde de blijvende tegenwoordigheid van den Meester verzekerd, nu vermaakte Hij Zijnen kinderen bij testament nog bovendien Zijne eigene Moeder. Hierover juicht en jubelt de H. Bernardus: „O, hoe milddadig hebt Gij U getoond. Gij, groote Koning en Bruidegom, zoetste

ocr page 200

MATER DOLOROSA.

Jezus ! Op den dag toen Gij U aan ons verloofd hebt in Uw Bloed ! Hoe overvloedig liebt Gij alles, wat Gij bezeten hadt, onder ons uitgedeeld! Uwen beulen schonkt Gij eene liefderijke voorbede bij Uwen Vader ; den moordenaar beloofdet Gij liet paradijs ; aan Uwe Moeder gaaft Gij eenen nieuwen zoon ; Haar echter vertrouw-det Gij tot Moeder aan Joannes, en daardoor ontvingen wij allen, die naaide ziel gestorven waren, leven, troost en blij vertrouwen'. Daarom ook spreekt Hugo van St. Victor blijmoedig alle zondaren troost en moed in, als hij uitroept : „O, zondaar, die der wanhoop nabij zijt, ziedaar uwe Moeder, die Moeder namelijk, die tegelijk is Moeder Gods en Moeder der men-schen. Moeder des Rechters en Moederdes schuldigen ; Zij kan niet toelaten, dat tusschen de/.e beide broeders, hare kinderen, tweedracht heerscht.

Is echter Maria uwe Moeder, o zondaar, dan is Jezus, haar Goddelijke Zoon, uw Broeder en Zijn Vader, uw Vader en dus ook Zijn hemelscli rijk uw erfdeel'. Wanneer de bekoorder

184

ocr page 201

VIJFDE SMAKT. 185

ons zijne strikken spant, de wereld hare lagen legt, en liet bedorvene hart zijne booze neigingen doet gevoelen, dan hebben wij een veilige wijkplaats onder den dekmantel onzer goede Moeder Maria. Bij eiken strijd kunnen wij ons zeker verlaten op hare hoede en bescherming. Hierom mogen wij Haar met den H. Thomas van Villanova toeroepen; .Gelijk de kuikens bij het rondvliegen der haviken zich verschuilen onder de vleugelen der hen, zoo verbergen wij ons onder uwe vleugelen. Wij kennen geen ander toevluchtsoord danü. Gij alleen zijl onze eenige hoop, waarop wij vertrouwenquot;. „Gijquot;, zoo spreekt de H. Bernardus Maria aan, „trekt den zondaar terug van den afgrond der wanhoop. Gij verschaft hem de medicijn der hoop en verlaat hem niet, totdat Gij hem met den ver-schrikkelijken Rechter verzoend hebt quot;. O zondaar, al zijne uwe zonden hoog boven uw hoofd gewassen, ga tot uwe Moeder Maria. Vlucht tot dien Boom des levens, midden in liet paradijs geplaatst, onder Zijne schaduw kan

ocr page 202

186 MATER DOLOROSA.

de eeuwige dood u niet treffen. Begeef u tot die Ark van Noë; daar binnen zult gij ongedeerd den zondvloed ontkomen. Wend u tot dien Berg des lieils, daar zult gij beveiligd zijn tegen liet bederf en den ondergang der zondige wereld. Maar zal Maria uwe Moeder en Besc-hermvrouw wezen, dan moet gij naar het voorbeeld van den H. Joannes u ook als haar kind en haar dienaar gedragen.

Gij moet met den Leerling uwe Moeder in de woning van uw hart binnenleiden, Haar beminnen als de Moeder der schoone liefde. Haar oprecht liefhebben en kinderlijk medelijden hebben met de Moeder van Smarten. Zeg Haar dan: „0, Moeder van Jezus, ik neem U in dit oogenblik aan als mijne Moeder, zuiver mijn hart van alles, wat ü daarin mishaagt, wees mijne Beschermvrouw en aanvaard mijnan nederigen dienst, om uwe eer te bewaren en te bevorderen ; voor alles echter. Moeder, bid ik ü, om de bittere tranen, die Gij geschreid heb, wil mijn hart tot kinderlijk medelijden stemmen, opdat ik,

ocr page 203

VIJFDE SMART. 187

vervuld van mededoogen met uw lijden, oprecht met u treure en alles vermijde, waarmede ik het hart mijner Moeder andermaal zoude bedroeven'.

Oefening van deugd. Onzen stervenden Verlosser vurig bedanken voor het groote geschenk ons in Zijne Moeder gegeven.

Schietgebed. O Maria, Moeder van Uod en ook mijne Moeder, laat mij altijd uw oprecht kind wezen. Amen.

Voorbeeld.

Hieronymus Aemilianus gaf zich, gedurende zijne militaire loopbaan, aan alle scort van ondeugden over. In den oorlog viel hij in dn macht der vijanden en werd in een kerkertoren opgesloten. In zijn rampspoed voelde hij de werking der genade. Daaraan beantwoordend, besloot hij zijn leven te beteren en zijne toevlucht te nemen tot de allerheiligste Maagd Maria. Geholpen door den bijstand dezer goede Moeder, bekeerde hij zich volkomen. Voortaan was hij een toonbeeld van deugd. Hij stichtte de con-

ocr page 204

MATER DOLOEOSA,

188

gregatie der Somasken en stierf in geur van heiligheid. Benedictus XIV nam hem op in de rei der Gelukzaligen, en Clemens XT II plaatste hem onder het getal der Heiligen.

gt;5^

ocr page 205

TWINTIGSTE FEBRUARI.

Vijfde Smart.

Vierde verhandeling. De dood des Heeren.

anneer Agar door haren meester, JfeX Abraham, weggezonden was, j zwierf zij met haar kind Ismaël in de woestijn Bersabee. Als dan het water I uit hare kruik verbruikt was, legde zij haren zoon onder een boom neder en verwijderde zich een boogschot ver, i zeggende: .Ik kan mijn kind niet | zien sterven'. En van verre zat zij te , klagen en te schreien. Doch zoo was i het niet gesteld met de bedruktste aller moeders, onze kloekmoedige Vrouw en heldhaftige Maagd Maria. Al bleven ook de andere vrouwen, Maria Magdalena en Maria de moeder

ocr page 206

190 JIATBR DOLOROSA.

van Jozef met Salome en Veronica, van verre liet droevige schouwspel van Calvarië gadeslaan; Maria stond naast het Kruis van haren stervenden Zoon. Op hare teenen staande, zegt de H. Bernardus, stak Zij hare handen in de hoogte, om het gepurperde Kruis te omhelzen en te kussen ter plaatse, waar het allerkostbaarste Bloed van haar Kind afvloeide. De H. Bernar-dinus van Siëna gaat nog verder, als hij den H. Evangelist toespreekt; „Gij hebt te weinig gezegd met op te teekenen : , „Naast het Kruis van Jezus stond Zijne Moederquot;, Zij toch naderde veel dichter bij het Kruis dan elk ander, daar Zij niet alleen naast het Kruis stond, maar in waarheid met hare gefolterde ziel aan het Kruis hing'. Met het lichaam onder het Kruis en met haren geest aan het Kruis, bleef Maria geduldig wachten, totdat haar Zoon Zijn allersmartelijkst lijden met volle gelatenheid en onbegrensde liefde tot ons zoude volbracht hebben. Hare smarten mochten onpeilbaar diep zijn als de wateren van den Oceaan, de Gezegende Maagd bleef

ocr page 207

VIJFDE SMART. 191

daar, volgens de nieening van den H. Petrus Canisius, om der toekomende eeuwen een gedenkwaardig voorbeeld na te laten van haren moed en standvastigheid, die door den grootsten tegenspoed moesten beproefd worden, zoodat noch kwelling, noch angst, noch gevaar, noch zwaard, noch dood, noch leven, noch eenig schepsel Haar kon scheiden van de liefde van Christus, met wien Zij door al de krachten harer ziel vereenigd was. En wel zwaar beproefd werd in die bange stonden haar teeder minnend moederhart. ,Ik, ongelukkige en ellendige,quot; zoo verklaarde Maria aan den H. Bernardus, „zag mijn God en mijn Zoon aan het Kruis hangen en den schandelijksten dood sterven ; toen werd Ik door droefheid en smart zoo getroffen, dat het niet in woorden is weer te geven'. Om de zonden van Zijn volk had de hemel-selie Vader Zijnen Zoon willen vermorzelen in Zijne zwakheid ; en zie, drie volle uren reeds was Maria getuige van dit wraakgericht des hemels. O noodlottig en huiveringwekkend schouwspel voor eene moeder ! haar

ocr page 208

MATER DOLOROSA.

192

Kind en haar God ter prooi te zien aan de ergerlijkste bespotting, in de felste smarten en de hoogste noodwendigheden, tusschen moordenaars opgehangen aan het vloekhout des Kruises, doorwond en verscheurd, worstelend met den dood, door aarde en hemel verlaten, zoodat Hij uitriep: , „Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten?quot; Vlijmende woorden, die feller dan het scherpste zwaard het hart van Maria doorkliefden. Over dien uitroep toch getuigde Maria aan de H. Brigitta : „Dat woord is nooit uit mijne gedachten geweest, totdat Ik ten hemel werd opgenomen; het was meer gesproken uit medelijden jegens Mij, dan om eigen kwellingquot;. Intusschen was de doodstrijd des Hee-ren begonnen. Zijne stervende oogen, die Hij nu en dan opende om Zijne Moeder een laatst vaarwel toe te roepen, waren vervuld van bloed; Zijn | half geopende mond zou nog slechts een paar woorden uitbrengen. Geheel Zijn lichaam, eene groote gezwollen wond, werd bleek en loodkleurig. Het werk, Hem door den hemel-

ocr page 209

VIJFDE SMART. 193

schen Vader opgelegd, de schulddelging der gevloekte menschheid, naderde zijne voltooiing. Als dan onze gezegende Verlosser den dood voelde naderen, zeide Hij, cm Zijne Moeder te troosten met liet einde Zijner tormenten en folteringen: „Het is volbrachtquot;. O Maria, hoe duur kwam U deze troost te staan! Uw Kind, uw eeniggeboren Zoon, wreed mishandeld, als de laagste der menschen, eenen melaatsche gelijk, in dien deernis waardigen toestand te zien sterven, voor het heil der menschheid. O, mijne zondige ziel, zoo gij nog eenig gevoel van medelijden bezit, ween dan met de bedruktste aller vrouwen, mochten toch dag en nacht uwe tranen vlieten, want om uwentwil is Maria de Moeder van Smarten! — Wanneer de veldheer Joab, om eene samenzwering met Adonias en Abiathar, door koning Salomon ter dood veroordeeld was, vluchtte hij naar den tempel des Heeren en omvatte het altaar. Als hem gelast werd het altaar te verlaten, sprak hij: „Ik zal niet heengaan, maar hier stervenquot;. In

13

ocr page 210

MATEK DOLOROSA.

gelijke stemming stond ou/,e Moeder Maria bij liet altaar des Kruises, waaraan haar Zoon hing te sterven. Mochten ook dood en verderf Haar treffen, daar wilde Zij leven en sterven. En dat Zij niet gestorven is, geschiedde door een wonder van Gods almacht, die de wreedgefolterde Maagd in het leven behield. De heldhaftige Moeder ging steeds voort haar Kind aan den hemelschen Vader op te dragen als een welgevallig zoenoffer voor ons heil en onze zaligheid, zoodat wij hier op Maria mogen toepassen, wat de H. Paulus van Jezus zeide: „ Wie Maria niet bemint, hij zij gevloektquot;: Eindelijk waren de laatste oogenblikken van Jezus genaderd. De God-mensch, die God met de menschen verzoend had, stond op het punt deze aarde te verlaten en riep met luider stemme: „Vader, in Uwe handen beveel Ik Mijnen Geestquot;. Bij het hooren dezer woorden, zoo verklaart Maria aan de H. Brigitta, sidderden al mijne ledematen, om de bittere droefheid mijns harten. En zoo vaak Ik in latere dagen die woor-

ocr page 211

VIJFDE SMAKT. 195

den overwoog, hoorde Ik ze telkens luide in mijne ooren weerklinken. Ten slotte riep de stervende Verlosser en Zaligmaker andermaal met luider stemme, boog Zijn heilig hoofd en gaf den geest. De H. Paulus voegt hier aan toe, dat de Heer stierf met luid geroep en tranen.

Dit met tranen gepaarde geroep nu, werd, volgens den H. Hilarius, veroorzaakt door de hevigheid der smart, welke als een geslepen dolk door Jezus' ziel drong bij de gedachte, dat Zijn bitter lijden voor zoovele menschen ijdel en vruchteloos zoude zijn. De H. Joannes Chrysostomus meent, dat de Heiland met zulk eene luide stem geroepen heeft, om daardoor Zijne almachtige Godheid te bewijzen, dat Hij namelijk Zijne heilige ziel geheel vrijwillig, zonder dwang en niet door natuurlijk gemis aan krachten uitademde. Ons wil het bovendien met den godvruchtigen Ginther toeschijnen, dat de stervende Zaligmaker alle zondaars nadrukkelijk heeft willen toeroepen: „ Tot nu toe heb Ik u zonder ophouden gepredikt, voortaan zult gij

ocr page 212

196 MATER DOLOROSA.

Mijne stem niet meer vernemen, daarom roep Ik ii voor de laatste maal toe: „Bekeert u tot Mij, Uwen Heer en Uwen Clodquot;. 0 mijne zondige ziel, tot u heeft Jezus geroepen: „Wat verheft gij u, stof en asch, terwijl Ik Mij vernederd heb tot den dood des K raisesV Wat verzamelt gij u aardsche schatten, vergankelijke goederen, terwijl Ik arm hen geworden, om umet genadegaven te verrijken ? Wat leidt gij een aangenaam, vadsig en zinnelijk leven, terwijl Ik, om die schandelijke wonden uwer ziel, zoo wreed gegeeseld, verscheurd en vermorzeld ben '? — Ja, goede Jezus, ik ben schuldig, groote-lijks schuldig, laat vrij Uwe stem in mijne ooren klinken, om mij van het pad der ongerechtigheid terug te roepen, opdat ik U niet andermaal kruisige in mijn zondig hart. — Na dienlaat-sten uitroep boog Jezus Zijn heilig hoofd en gaf den geest. Christus, zegt de H. Vincentius Ferrerius, wilde mét gebogen hoofd sterven, om Zijne Moeder vaarwel te zeggen. De godvruchtige Lansperg voegt hierbij: „De Zaligmaker wendde Zijn hoofd naar Zijne

ocr page 213

VIJFDE SMAKT. 197

Moeder toe, om haar Zijn laatstèn groet te brengen. Zoo wilde de gezegende Heiland, ter prooi aan de hevigste angsten en felste smarten, Zijne Moeder smeeken zorg te dragen voor Zijn doorwond, verscheurd en vaneenge-reten lichaamquot;. O mijne ziel, mocht gij in het stervensuur ook u zelve zoo aan uwe Moeder kunnen aanbevelen! Dat zal u zeker ten deel vallen, als gij met Maria gaarne verwijlt onder het Kruis van haren stervenden Jezus.

Oefening van deugd. In den geest dikwerf verwijlen op Calvarië en ons leven inrichten naar het voorbeeld, wat ons op den berg des heils is gegeven.

Schietgebed. Gekruisigde Verlosser! trek mij meer en meer tot U. Amen.

Voorbeeld.

Wij lezen in de H. Schrift, dat de kloekmoedige Judith, om haar vaderstad van de belegering en haar volk van een wissen ondergang te redden, haar leven in de waagschaal stelde, zoodat de hoogepriester Onias, wan-

ocr page 214

MATEI! DOLOROSA.

198

neer /.ij met het afgehouwen hoofd van Holofernes, den aanvoerder dei-vijanden, Bethulië binnentrok, haar toeriep: „Gezegend zijt gij, dochter Israels, door den Heer onzen God boven al de vrouwen der gansche aarde. Gezegend de Heer van hemel en aarde, die uwen arm versterkt heeft, om het hoofd af te slaan van den aanvoerder onzer vijanden; omdat Hij lieden uwen naam zoo verheerlijkt heeft, dat hij niet zal wegsterven op de lippen des volks, voor hetwelk gij uw leven niet gespaard hebt, maar dat gij van den ondergang gered hebt, onder de hulp van den Heer onzen God'. Men overwege voor zich zeiven deze voorafbeelding der allerzaligste Maagd Maria, staande naast het Kruis van haren stervenden Jezus.

ocr page 215

EEN EN TWINTIGSTE FEBRUARI.

aria, wier liefde tot Jezus ster-

Zesde Smakt.

Eerste Verhandeling1. Maria onder het Kruis van haren gestorven Jezus.

„ ker was dan de dood, kon, na hot afsterven van haar Kind, niet bewogen worden den lijdensberg te verlaten. Zij geleek den ingewortelden cypres op het gebergte van Sion, die alle stormen en windvlagen trotseerde. O, mijne Meesteres, zoo spreekt de H. Bonaventura de Moeder Gods aan, waar staat Gij ; is het naast het Kruis ? Ja zelfs op het Kruis wordt Gij gekruisigd, daar toch zijt Gij met uwen Zoon vastgehecht; Hij met het lichaam. Gij met het hart. En al 's Heeren wonden, over geheel Zijn lichaam verspreid, zijn in Uw hart vereenigd:

ocr page 216

HATER DOLOROSA.

200

daar taiijne Meesteres is uw hart met eene lans doorstoken, met doornen getroond, bespot, gehoond, en door vergaizingen verzadigd, met gal en azijn gelaafd. Waarom zijt Gij opgegaan, om voor ons geslachtofferd te worden? quot;Was het lijden van den Zoon voor ons dan niet voldoende, tenzij oot de Moeder medegekruisigd werd ? Voorzeker ! Maar de liefde van Maria voor Jezus en haar standvastige heldenmoed hielden Haar op den kruisberg ook na den strijd van Christus tegen den Satan, die Zij den kop verpletterd liad. Zoo sloeg eenmaal op het gebergte van Ephraim de kloeke Dehbora onder een hoogen palmboom den bloedigen strijd gade, waarin de veldheer Barach zoo gelukkig streed tegen Sisara, krijgsoverste van koning ■labin, dat schier geheel het leger der vijanden door Israël verslagen en Sisara zelf door de moedige Jahel met een houten pin door de slapen aan de aarde vastgehecht werd. Als haar Goddelijk Kind den palmboom des Kruise.s bestegen en deszelfs vruchten geplukt liad, stond Maria onder dien

ocr page 217

ZESDE SMAKT. 201

Boom des levens, waardoor de Satan overwonnen was, die ons door den boom des doods had ten val gebracht.

Onze Moeder stond daar, zegt de H. Laurentius Justinianus, met bevende knieën en heesche stem, terwijl hare tranen overvloedig stroomden. Op de Moeder des Heeren mogen we hier de woorden van den Bruidegom uit het Hooglied toepassen: „Uwe oogen zijn als de bronnen van Hesebonquot;, wier wateren in stilte en zonder ge-druisch voortstroomen. De tranen toch onzer bedrukte Maagd over den dood van haar Kind vloeiden zonder klagen en zuchten over den Calvarieberg, maar uit welk een bloedend hart welden zij op ! Wanneer de H. Grego-rius de Groote in zijne overweging met bijzondere aandacht de overvloedige tranen aanschouwde, waarmede de H. Maria Magdalena de voeten des Zaligmakers besproeide, werd hij door haar voorbeeld zoo bewogen, dat ook hij in tranen wegsmolt. „ Wanneer ik nadenkquot;, zoo spreekt deze vrome Kerk leeraar, „ over den tranenvloed van Maria Magdalena, kan ik eerder

ocr page 218

MATER DOLOROSA.

schreien, dan een woord uitbrengen ; de tranen dezer zondares toch moeten zelts het verhardste gemoed tot boetvaardigheid aansporenquot;.

Moge deze uitspraak van den groo-ten dienaar Gods voor ons allen gelden, bij de beschouwing van Maria's tranen, geschreid aan de voeten van Jezus' Kruis. O, mijne ziel! meng uwe tranen met die der Moeder van Smarten, welke uw medelijden afsmeeken en u tot ernstige boetvaardigheid over uw zondig leven aanmanen. Zie ! de (Tezegendste der vrouwen houdt in moederlijke bekommering hare oogen strak gevestigd op de wonden van haar Kind. Zeker, Zij weet, dat Zijn lijden strekken zal tot heil der wereld, maar toch wordt haar moederhart gedrukt en haar boezem geprangd tot den dood toe door naamlooze smart. Zij zucht inwendig'en tracht | de opwellende tranen tegen te houden. Maar hare angst en hare kwelling vermeerderen, naarmate Zij die | zoekt te onderdrukken. Doch geen : klacht komt over hare lippen. De j vrees voor de omringende Joden I_

202

ocr page 219

ZESDE SMAKT. 203

gebiedt haar het stilzwijgen. Dan van haar hart maakt onze goede Moeder eene levende, Gode welgevallige offerande. Met haar Zoon slachtoffert de mede-Priesteres en raede-Verlosseres zich zelve voor onze zonden, die Haar meer leed veroorzaken dan de wonden van haar Kind. O, mijne goedertierene Moeder! ik beken mijne schuld, mijne groote schuld. Menigwerf hel) ik den dood en de hel verdiend, maar zie goedgunstig neder op mijn leedwezen en laat mij vervuld worden van droefheid, gelijk uw hart van rouw en bitterheid overstelpt werd aan de voeten van uwen gestorven Jezus. Bid voor mij met uwen Groddelijken Zoon tot den hemelschen Vader: , Vergeef, Vader, uw arm kind, want het weet niet, wat het doet'. Ja, mijne ziel, vrees niet de voorspraak in te roepen van de Moeder der Smarten, die zelfs voor de beulen van haar Kind tot den hemelschen Vader gebeden heeft! Hooren wij hierover het getuigenis van Richardus de San Lorenzo: „Niemand mag voorgeven, dat de Moeder Gods de Joden haat,

ocr page 220

204 MATER DOLOROSA.

omdat Zij haar Kind tot den schandelijksten dood veroordeeld hebben; want zij, die op liet punt stonden den eeuwigen dood in te gaan, achtie Maria niet haar haat waardig, maar vele tranen en het innigste medelijden; daarom nam de Deelgenoote van Jezus' liefde zoowel als van Zijn kruis, haar toevlucht tot het gebed, om uit geheel haar hart een beroep te doen op de vaderlijke ontferming: „Vader, reken hun deze misdaad niet toe, want zij weten niet, wat zij doen'. Dan niet slechts uit liefde tot Jezus, en om te bidden voor de vijanden van haren Zoon, stond Maria onder het Kruis van Christus, maar ook om een voorbeeld van gelatenheid en volharding in de beproeving te schenken. Daarom moeten wij handelen naar het voorbeeld ons op den lijdensberg verstrekt en Maria volgen onder het Kruis des Verlossers. In het Kruis ook ligt ons heil, ons leven en onze verrijzenis. En al wie zijn kruis met liefde en moed opneemt, zal den last van Christus licht en Zijn juk zoet vinden. De liefde verdraagt alles.

ocr page 221

ZESDE SMAIÏT. 205

Wilt gij, zegt Nouët in zijne C4ees-telijke Oefeningen, wilt gij uw kruis gemakkelijk en met veel vrucht dragen ? Bemin! De liefde was het zwaard, hetwelk Maria's hart en ziel doorboorde. De liefde toch was de oorzaak harer smarten. Onze Moeder leed bovendien met heldenmoed, omdat 'Ai] haar Kind en haar Clod zoo vurig beminde. Wanneer de Apostelen hunnen Meester verlieten en in eene laffe vlucht hun heil zochten, volgde Maria haren Zoon in den kerker en in den dood. Als Jezus dan aan zijn Kruis ter rechter- en ter linkerzijde omzag naar hulp en troost, volhardde Maria, de glorie van haar geslacht, in de doodsangsten van haar Kind. Haar Naam, zoo verklaart de H. Hierony-mus beteekent „Ster der zee', omdat deze Ster nooit ondergaat. Toen het wereldgebouw, bij den ondergang van de Zon der gerechtigheid, dreigde in te storten, bleef die Ster haar licht verspreiden over den Calvarieberg. Daarom vereert onze Moeder de H. Kerk de Koningin des hemels met dien titel: „Wees gegroet, gij Ster

ocr page 222

MATE1Ï DOLOROSA.

der Zeequot; en roept zij hare voorspraak iu : „Ster der zee, snel den vallende ter hulp'. Maria, zegt de H. Bona-ventura, doet dienst als Ster der zee, i daar zij de schepelingen over de wereldzee in het vaartuig der onschuld of der boetvaardigheid, heenvoert naar het strand van het hemelsch Vaderland. Daarom, mijne ziel, neem uwe toevlucht tot deze Ster, onder haar geleide zult gij veilig varen over de onstuimige zee dezer wereld naar de haven der eeuwige zaligheid. Hoor hierover tot uwe bemoediging de schoone homilie van den H. Bernar-dus : „Maria is die buitengewone Ster, geplaatst boven de wijde wereldzee, waar Zij schittert door hare verdiensten en verlicht door hare voorbeelden..... Wend toch uwe oogen niet

af van den glans dezer Ster, als gij in den orkaan niet wik omkomen. Als de stormen der bekoringen opsteken, als gij stoot op de klippen der kwellingen, aanschouw de Ster. roep Maria aan. Als gij heen en weer wordt geslingerd, door de vloeden van hoovai.rdij, hebzucht en zinnelijkheid.

206

ocr page 223

zesde smart.

aanzie de Ster, vludit tot Maria. Als gij om de menigte uwer zonden en don rampzaligen toestand van uw geweten, bekommerd en beschaamd in den draaikolk der droefheid en den afgrond der wanhoop dreigt te vallen door de verschrikkingen van uw oordeel, denk dan aan Maria. Fn gevaren, in angsten en twijfels, herinner u Maria, roep hare voorspraak in. Als gij Haar volgt, zult gij niet afwijken; als gij Haar smeekt, niet wanhopen. Aan hare hand, valt gij niet; onder hare hoede, behoeft gij niet te vreezen. Onder haar geleide, overvalt u geen vermoeienis; onder hare goedgunstigheid, vaart gij veilig de haven binnenquot;.

Oefening van deugd. Naar het voorbeeld van Maria en onder hare beschermingzijn kruis standvastig dragen tot het einde toe.

Schietgebed. O Maria, Ster der zee, snel den vallende ter hulp.

Voorbeeld.

Joannes Pechamus, een Franciskaner monnik, werd door zijne tegenstanders

207

ocr page 224

208 MATER DOLOROSA.

van eene zware misdaad beschuldigd bij den algemeenen overste, den H. Bonaventura, die hem hiervoor streng bestrafte. Als dit onzen vromen kloosterling al te zwaar viel, en hij deze beleediging niet met gelatenheid kon verdragen, nam hij zijne toevlucht tot het Kruisbeeld van Christus, waaronder de Moeder van Smarten stond. Heer! zoo sprak hij, hoelang moet ik nog onschuldig deze zware beleediging verduren? Waaraan heb ik zulks verdiend? Daarop antwoordde hem de gekruisigde Verlosser : „Pechamus ! wat was Mijne schuld, om opgehangen te worden tusschen moordenaars. En wat had Mijne Moeder misdreven, Zij, de deelgenoote van al Mijn lijden ? Wil u derhalve niet al te zeer ontstellen, als gij niet aanstonds verkrijgt, wat gij van God verzoekt'. Op dit woord van Christus begon Pechamus te schreien en liet verder al zijne belangen aan de Groddelijke Voorzienigheid over, die ze met een gunstigen uitslag bekroonde.

ocr page 225

TWEE EN TWINTIGSTE FEBRUARI.

Zesde Smart.

Tweede Verhandeling. De Lanssteek.

n de wet van Mozes was voorgeschreven, dat men de gedooden. die aan het schandhout waren opgehangen, nog op den zelfden dag afnemen en hegraven moest. Dan niet uit ijver voor de wet, opdat niets aan de glorie van den gróoten Sabbath-dag zou ontbreken, en zij in ongestoorde vreugde hun Paaschfeest konden vieren, maar om hunnen haat tegen Jezus nog meer te koelen, gingen de verstokte Schriftgeleerden en Farizeërs naar Pilatus met het verzoek de beenen des Gekruisigden te laten verbrijzelen. Zoo de Christus nog leefde, zouden zij Hem eene nieuwe en zeer pijnlijke, marteling aandoen,

14

ocr page 226

210 MATER DOLOROSA.

zoo Hij reeds gestorven was, wilden zij Hem minstens, na Zijnen dood nog mishandelen en versmaden.

Pilatus willigde hun verzoek in. Als dan de soldaten, tot dit werk afgezonden, op den Calvarieberg gekomen waren, braken zij de beenen van den goeden en den'kwaden moordenaar. Toen zij nu hunne ijzeren werktuigen naar Jezus richtten, sidderde Maria over al hare ledematen. Zij bad de beulen, zegt de H. Bona-ventura. Zijne beenen niet te verbrijzelen : „Laat af, mijn Zoon is reeds gestorven, bespaart Hem deze nieuwe beleediging, bespaart Zijne arme Moeder deze nieuwe foltering ! De krijgsknechten dan, ziende dat Jezus dood was, traden terug, doch een hunner, Longinus genaamd, richtte met forsche hand zijne lans op Jezus' zijde en doorstak onstuimig het hart des Zaligmakers, waaruit oogenblikkelijk bloed en water vloeide. :s Heeren gebeente mocht niet gebroken worden, maaide volkeren moesten komen tot Den-gene, dien zij doorstaken. De gezegende Verlosser, die ons met een

ocr page 227

ZESDE SMAKT. 211

geringen zucht, een enkelen traan of met een druppel bloed, had kunnen verlossen, toonde dat Hij de Zijnen ten einde toe lief had. Op dezen dag opende Hij voor het huis van David en voor de bewoners van Jeruzalem eene breede bron ter zuivering van zonde en onreinheid. De Heiland wilde, zoo verklaart Paus Innocentius IV, dat, na Zijnen -dood. Zijne zijde geopend werd, opdat door het uitstroomende bloed en water Zijne Bruid zoude gevormd worden : de geheel eenige, onbevlekte, maagdelijke en heilige moeder, de Kerk. 0 allerzaligste Wonde, zoo vervolgt diezelfde Opperherder, waardoor ons zoovele en zoo groote gaven der goddelijke goedertierenheid zijn toegestroomd ! O gezegende Lans, die ons zooveel goeds gebracht en tot de glorie van zulk een. triomf medegewerkt hebt! Door de zijde van Jezus te openen, ontsloot die Lans ons de poorten van het rijk des hemels ; dooiden Doode te wonden, heelde Zij onze wonden, en schonk ons het leven en de zaligheid. Gelukkige Lans, die door het bloed van den Onschuldige onze

ocr page 228

212 MATER DOLOROSA.

schuld hebt uitgewischt! O dood, roept de H. Augustinus uit, waardoor de dooden levend worden ! Wat toch is zuiverder dan dit Bloed ? Wat heilzamer dan deze Wond, voor ons geslagen, om de deur des levens te openen, vanwaar de Sacramenten dei-Kerk ons geworden zijn, zonder welke men het waarachtige leven niet kan binnengaan. Dat uitstroomende Bloed is gevloeid tot vergiffenis der zonden. Dat uitgestorte water, hetwelk den beker des beils tempert, dient tot af-wassching en lafenis. Maar wat voor ons eene bron van zegening was, strekte Maria tot overmaat van lijden. Wanneer de rechtvaardige Josias, koning van Juda, in den strijd met den Egyptischen koning Nechao, het erfdeel der vaderen met leeuwenmoed verdedigde, werd hij op zijnen strijdwagen door een pijl in de borst doo-delijk getroffen, zoodat hij in den bloei zijns levens sneuvelde. Dan die noodlottige pijl had het hart van al zijne onderdanen gewond, want geheel Juda en Jeruzalem beweende den beminden koning. Maar als die rampzalige wond

ocr page 229

ZESDE SMAKT. 213

van den edelen koning Josias zoozeer het hart van geheel zijn volk kon treffen, dat het hem vele dagen, ja een reeks van jaren met de bitterste tranen betreurde, welke ontzettende uitwerking en pijnlijke foltering moet dan die wreede lanssteek veroorzaakt hebben in het teederminnend hart van de allerbedruktste Maagd en Moeder Maria, toen liet hart van haar Kind, den zachtmoedigen Koning Jezus, daar op Zijn triumfwagen van het Kruis, na volbrachten strijd, zoo onmeedoo-gend werd doorstoken ? Ongetwijfeld, deze breede Wond des Heer en. waarin de ongeloovige Apostel Thomas latei-zijne hand legde, veroorzaakte aan het allerheiligste lichaam van Jezus, nu Zijne allerheiligste ziel daarvan gescheiden was, geen nieuw lijden : maar naamloos groot was de smart, welke daardoor aan Zijne Moeder werd toegebracht. Nadat uw Jezus den geest had gegeven, zoo spreekt de H. iJer-nardus tot de Moeder van Smarten, werd Zijne ziel volstrekt niet getroffen door de wreede lans, maar zij doorboorde uwe ziel. Zijne /.iel toch was

ocr page 230

214 MATER DOLOROSA.

reeds van liet lichaam gescheiden, maar de uwe kon daarvan volstrekt niet verwijderd worden, zoodat het geweld der droefheid uwe ziel doorbooi-de, en wij ü te recht de Koningin dei-Martelaren noemen, in wie het zieleleed de smarten des lichaams verre te hoven gaat. Christus, zegt de vrome Lansperg, heeft de heleediging van de/.e verwonding met Zijne Moeder gedeeld, zóó, dat Hij het letsel bekwam, en Zijne Moeder de pijnen. Maria zelve openbaarde aan hare godvruchtige dienares en getrouwe dochter, de H. Brigitta, dat, toen Zij de met bloed geverfde lans, welke de soldaat in het lichaam van haren Zoon gestooten en er weder uitgetrokken had, aanschouwde, Zij door zulk eene felle smart werd aangegrepen, alsof die speer haar eigen hart doorboord had. \Vel ontzaglijk groot was Davids verdriet, toen hij, aan de poorten dei-stad Mahanaim gezeten, om den uitslag van den strijd tegen zijnen zoon Absalom af te wachten^ van de renbode vernam, dat zijn zoon dooi- drie lanssteken in het hart doorboord was.

ocr page 231

ZESDE SMART.

De overwinning zijner dapperen had voor den armen vader verder alle waarde verloren. Hij beweende den ondankbare, die tegen liet vaderlijk en koninklijk gezag opgestaan was, en sprak, zuchtend en klagend : „Mijn zoon Absalom! ach, had ik mogen sterven in uwe plaats, mijn zoon ! mijn zoon, Absalom !quot;

Maar onuitsprekelijk grooter was de droefheid van Maria toen haar Jezus, gestorven voor Zijne weder-spannige kinderen, öoor de lans van den soldaat doorboord werd. Toen sprak ook de bedrukte Moeder, volgens het woord van den H. Bernar-dus: „O mijn Zoon, mijn Jezus, ware het Mij gegeven met U en voor U te sterven, mijn Zoon Jezus ! Uw ullerzachtmoedigst hart, de troon dei-goddelijke liefde, de onschatbare losprijs van het menschelijk geslacht, is door eene ijzeren lans doorstoken, en mijn hart leeft nog en is ongedeerd en zonder wond! 0 zwaard van Simeon, toef niet, maar doorsteek ook mijn hart, want Ik kan niet leven zonder liet Leven van mijn leven! .En inder-

215

ocr page 232

216 MATER DOLOKOSA.

daad, liet was een wonder der goddelijke liefde, dat de Moedermaagd dit hartverscheurend zieleleed overleefde. Dat nu bovengenoemde Absalom door drie lansen doorstoken werd, was, naar de meening van den vermaarden Salmeron, eene ware voorafbeelding van den doorboorden Christus, die weliswaar slechts met ééne lans doorstoken werd, maar welke te gelijk het hart van Christus, van de Moeder en van den beminden Leerling doorboorde. O mijne ziel, wilt gij een waar kind van Maria zijn en een goede leerling van Jezus, dan moet deze lans ook uw hart doorboren. Wat konden de Zoon en de Moeder nog voor u doen, wat Zij niet gedaan hebben ? Heb dan medelijden met uwen gekruisigden Verlosser en Zijne allerheiligste Moeder, en smeek Haalbij Jezus' heilige hartewond, dat Zij u in de kwellingen en in de bekoringen niet verlate en u vooral ter hulp snelle in het hachelijk uur van sterven. Uw Heiland toch, zoo verklaart de reeds aangehaalde Salmeron, heeft die Wonde in Zijn gestorven lichaam

ocr page 233

ZESDE SMAET. '217

ontvangen, ten bewijze, dat Zijne barmhartigheid, zelfs na Zijnen dood, nog in Hem leeft tot delging dei-zonde. In de geopende rechterzijde, zoo leert de H. Bernardus, heeft de Heer ons een veilig toevluchtsoord bereid. Daar is de poort des Heeren, waardoor de rechtvaardigen binnengaan en eene bestendige woning en rustplaats vinden. Gelijk de acht rechtvaardigen, die de deur der ark van Noë binnen gingen, het leven behielden, zoo zullen ook alle rechtvaardigen, die nu door de heilige zijdewonde van Christus, als door eene deur van genade, willen binnengaan, het leven en de zaligheid verwerven.

Oefening van deugd: Nooit wanhopen aan Jezus' onuitputtelijke liefde, die den zondaar nimmer toeroept: „De deur is reeds geslotenquot;, maar hem steeds uitnoodigt: „Kom ook gij, al is het laat: of in den nacht; of op welk uur ook ; altijd zal voor u de deur der genade in liefde open staanquot;

Schietgebed: Heer! doe mij open. Amen-.

ocr page 234

MATER DOLOROSA.

Voorbeeld.

Als allen, zoo verhaalt Nicephorus, van den kruisberg, uit vrees voor de beulen, wegvluchtten, bleef daar alleen 's Heeren heilige Moeder met den Leerling, dien Hij lief had, welke alles, wat voor of na den dood des Zaligmakers geschiedde, met eigen oogen gadesloegen en het bloed en water, dat uit Zijne zijde wegvloeide, met de diepste godsvrucht en den grootsten eerbied in een beker opvingen. Ditzelfde wordt ook verhaald van de li. Maria Magdalena, die het Goddelijk Bloed, dat van het altaar des Kruises afstroomde en door de voeten der goddelooze beulen onteerd werd, met stof vermengd in eene glazen vaas verzamelde. Deze vaas wordt nu nog dicht bij Marseille in Frankrijk bewaard on vereerd in de kerk van den H. Maxi-minianus. Jaarlijks, op Goeden Vrijdag, na het voorlezen der Lijdensgeschiedenis, wordt het bloed in deze vaas helder, warm en vloeiend.

218

ocr page 235

t/SSfSB I

DRIE EN TWINTIGSTE FEBRUARI.

Zesde Smakt.

Derde Verhandeling'. Christus' afneming' van het Kruis.

. ,|\J a dien vlijmenden lanssteek, welke jA de harten van den Zoon en do Moeder doorboorde, vreesde Maria nieuwe mishandeling van baar dierbaar Kind. Daarom smeekte Zij Jozef van Arimathea, een aanzienlijk raadsheer, die. zelf ook het rijk Gods verwachtte, naar Pilatus te gaan, om het gestorven lichaam van Jezus te vragen, ten einde het voor verdere onteering te behoeden, j Jozef ging dan onverschrokken tot j Pilatus en stelde de bede en de droefheid der Moeder aan den landvoogd j voor, die, volgens het gevoelen van den Tf. Anselmus, uit medelijden met do bedrukte Moeder, bevel gaf liet

ocr page 236

MATEK DOLOEOSA.

lichaam des Zaligmakers aan hem over te geven. Met den diepsten eerbied stelden nu Jozef van Arimathea en Nicodemus, die uit vrees voor de Joden in den nacht tot Jezus kwam, om door den goddelijken Meester onderwezen te worden, drie ladders tegen den kruisboom. Daarna trokken de vrome Leerlingen, in stille aanbidding, de nagelen uit de handen en de voeten en gaven ze der allerzaligste Maagd Maria over. Terwijl de een het gezegende lichaam bij de schouders vasthield, en de ander de beenen om vatte, lieten zij den heiligen last langzaam neder in de armen Zijner Moeder. Maria, zoo beschrijft Bernardinus de Bustis dit droevige schouwspel, stond op de teenen en strekte de armen uit, 1 om haren welbeminden Zoon te ontvangen ; toen drukte Zij Hem aan hai-e borst en zette zich aan den voet des Kruises neder.

Zoo ontving ook Eva, de moeder aller levenden, eenmaal haren lieveling, den rechtvaardigen Abel, door zijnen broeder Kaïn, wreedaardig vermoord, doorwond en met bloed en

220

ocr page 237

ZESDE SMAKT.

221

stof bedekt in hf.re moederarmen. Deze onderzocht aanstonds de diepte zijner wonden en tra.clitte het uitstroomend bloed te stuiten. Hoorde zij daar zijne ademhaling niet ? bespeurde ze hier niet de klopping of trilling zijns harten? IJdele inbeelding! Zij kuste de bleeke wangen en riep tegen alle hoop in ; Abel, mijn kind, mijn geliefde zoon, hoort gij dan het kkgen uwer moeder niet ? Antwoordt gij niet op hare bede ? Helaas ! haar kind was gestorven, verslagen door de hand van zijn eigen broeder. Daarop gaf zij den vrijen loop aan hare tranen. Maar zoover de Christus Abel overtrof, zoover overtroffen ook de smarten van Maria die van onze eerste moeder Eva. O mijn ziel, beschouw met al de innigheid van uw hart de bedroefde Moeder, die daar, aan den voet des Kruises, het doode lichaam van haren Goddelijken Zoon, zoo jammerlijk mismaakt en met versch bloed overgoten, in hare armen sloot. Wat deed en wat leed toen de Moeder van Smarten ? Zij wendde hare oogen van het heilige lichaam niet af, dat van de

ocr page 238

222 JIATEK DOLOROSA.

kruin des hoofds tot de zool der voeten ontvleesd en met wonden overdekt was. In welk een deerniswaardigen toestand hadden de kinderen der men-sclien haar Kind, den Zoon des men-schen, gedompeld ! Zijn hoofd was met doornen gekroond, Zijne handen en voeten doorboord. Zijne borst doorstoken, terwijl al Zijne beenderen open en bloot lagen; Hij was eenen me-laatsche gelijk, een aardworm en geen mensch, vorm noch gedaante bezat Hij meer, Hij, de schoonste onder de kinderen der menschen, wien de Engelen verlangden te aanschouwen ! Ach ! ondankbare Synagoge, mocht Maria uitroepen, mijn Kind heeft om uwentwille Egypte met vele plagen getroffen, en gij hebt Hem overgeleverd ter geeseling ! Mijn Zoon heeft voor u de koningen van Kanaan verslagen en u eenen koninklijken schepter gegeven, en gij hebt om Zijne slapen een kroon van doornen gespannen en Zijn hoofd met een rietstok geslagen ! Mijn Jezus heeft u door Zijne oppermacht verheven boven de volkeren, en gij hebt Hem opgehangen aan den schandpaal

ocr page 239

ZESDE SMART. 223

des Kruises ! Mijn God heeft voor u een doortocht gebaand door de Roode Zee, en gij opent met eene lans de zijde van uwen Verlosser ! Mijn volk, wat heeft mijn Kind tegen u misdreven, of waarin u bedroefd ? Antwoord mij. Onder veel zuchten en klagen sloot Maria de oogen van haar Kind, die Haar immer zoo vriendelijk hadden tegengelachen ; alsmede Zijn half ge-openden mond, die zooveel woorden van kinderlijken eerbied en hemelsche zoetheid tot Haar gespróken had. Daarna nam Zij behoedzaam de doornenkroon van Zijn gezegend hoofd af, terwijl een stroom van tranen neer-vloeide over het aanbiddelijke gelaat, dat Zij met kussen overlaadde, uitroepende : „O mijn Jezus, Gij waart Mij een vader, een broeder, een bruidegom ; Gij waart mijne vreugde, mijne glorie, mijne zaligheid, mijn al; 0 mijn Kind, aanschouw nog eenmaal Uwe Moeder, spreek nog slechts een enkel woord van troost tot Mij'.

Helaas! 's Heeren oogen bleven gesloten, geen woord kwam er meer over Zijne lippen. En het hart van

ocr page 240

MATER DOLOROSA.

224

Maria, zegt de H. G-ermanus, werd met zulke onuitsprekelijke smarten en met zooveel leed vervuld, dat er bloedige tranen aan hare oogen ontsprongen. In de voorbijgangers, riep de bedrukte Maagd ons allen toe: .,0 gij allen, die langs dezen weg gaat, aanschouwt en ziet of er eene smart is gelijk aan mijne smart; nu ben Ik beroofd van mijn Vader, van mijn Bruidegom, van mijn Kind. Alles heb Ik verloren, waartoe nog langer te leven?' Vervolgens wendde Zij Zich in de overmaat van hare smart tot de foltertuigen van Jezus' lijden; „0 wreede doornen, rampzalige nagelen, onmeedoogende lans ! waarom hebt gij uwen Schepper aldus gemarteld? Maar neen! niet aan u ligt de schuld ; de ongelukkige zondaren zijn de oorzaak van al mijne kwellingen en rampspoeden, zij hebben mijn Jezus tot den wreeden kruisdood overgeleverd'. 0, mijne ziel, zoo deze wreede verscheuring van het Uoddelijk Offerlam u niet aangrijpt, indien gij niet bewogen wordt door de bloedige tranen, die gij uit de

ocr page 241

ZESDE SMART. 225

oogen van 's Heeren Moeder geperst hebt, wees dan beducht voor uwe eeuwige zaligheid. Zie, gansch de natuur is ontsteld en geschokt bij den dood van uwen Verlosser, en gij alleen zoudt ongevoelig blijven en volharden in uwe boosheid ? Bekeer u eindelijk tot den Heer, uwen God, tot uwen gekruisigden Verlosser, vlucht tot Zijn geopend Hart, dat uit liefde tot u doorstoken werd ; werp u in Zijne armen, welke de H. Maagd niet kon buigen, noch samenvoegen, uw Heiland houdt ze steeds uitgestrekt, om u op te nemen en te omhelzen. Hebt gij door uwe zonden uwen Zaligmaker aan het Kruis gehecht, gij kunt Hem er weder afnemen door uwe boetvaardigheid. Kniel dan met Maria Magdalena aan Jezus' voeten neder en besproei ze met uwe tranen, terwijl gij in rouw-moedigheid des harten op uwe borst klopt en luide uwe schuld bekent: „Vader, ik heb gezondigd tegen den hemel en tegen U, ik ben niet meer waardig Uw kind genoemd te worden!quot; Vraag ook der Moeder van

15

ocr page 242

226 MATER DOLOROSA.

Smarten dringend om vergiffenis: „Ja Moeder, ik beken het, ik was het, die uwen Zoon zoo gruwzaam mishandelde ; hier is de beul en de moordenaar van uw Kind; mijne ijdelheid, mijne onrechtvaardigheid, mijne zinnelijkheid heeft den Beminde uws harten aan het vloekhout geklonken; maar zie, lieve Moeder, nog zijn Zijne armen uitgestrekt om de zondaars te ontvangen, heb medelijden met mij, verwerf mij een vermorzeld en vernederd hart, dan zal uw Jezus mij niet verstooten, laat mij mijne zonden oprecht beweenen en mijne tranen met de uwe mengen. Zeg Hem, dat ik mij zeiven heden aan het kruis hecht en het niet eerder verlaten wil, dan wanneer het Zijner Goddelijke Majesteit behagen zal, mij er af te nemen. Dan hoop ik eenmaal door uwe machtige voorspraak bij uwen Goddelijken Zoon vertroost te worden met alle treurenden van Sion, en in plaats der boete-asch, die mijn hoofd bedekt, eene eerekroon deelachtig te worden, alsmede vreugde-olie voor de geleden droefenis en een onvergan-

ocr page 243

ZESDE SMART. 227

kelijk feestgewaad voor liet gedragen boetekleed'.

Oefening van deugd. Bij het verwekken van het berouw zich levendig de bittere smarten voorstellen, welke Maria bij de afneming van het Kruis geleden heeft.

Schietgebed. Lieve Moeder, verwerf mij eene bron van tranen, om mijne zonden oprecht te beweenen. Amen.

VoüBBEELD.

Plutarclius verhaalt dat Agis, de zachtmoedige en rechtvaardige koning der Lacedemoniërs, alle pogingen in het werk stelde, om de zedeloosheid en ongerechtigheid van zijn volk dooi' vaderlijke wetten te beteugelen en zijn land voor een gewissen ondergang te behoeden. Doch de goddelooze en ondankbare burgers verijdelden het edele streven van hunnen vorst, legden zijne goede bedoelingen ten kwade uit en beraamden eene samenzwering, om hunnen weldoener uit den weg te ruimen. Op den bepaalden dag overrompelden zij hem gewapender-

ocr page 244

228 MATER DOLOKOSA,

hand en doodden hem op wreedaardige wijze door ontelbare wonden. Toen zijne moeder dit verraad vernomen had, kwam zij in allerijl aansnellen en nam het bebloede lijk van haar kind op haren schoot, terwijl zij, met de oogen ten hemel gericht, onder een vloed van tranen luid klaagde; ,Ac.h, mijn zoon, uwe al te groote goedheid, zachtmoedigheid en rechtschapenheid heeft ons beiden in het verderf gestortquot;.

ocr page 245

VIER EN TWINTIGSTE PEBRUABI.

Zesdi; Smart.

Vierde Verhandeling. Maria vereert 's Heeren heilige Wonden.

bespot werd, heeft de medelijdende Moeder en Maagd Maria Hem als God-mensch vereerd. Staande onder het Kruis, zegt de H. Gregorius van Na-zianze, kon Maria de voeten van haar Goddelijk Kind bereiken, en in de vervoering harer moederlijke toegenegenheid hield Zij niet op dezelve te vereeren en te kussen. Maar hare levendige godsvrucht voor 's Heeren heilige Wonden kwam eerst tot haar recht na de afneming van het Kruis. „De allerzaligste Maagd Maria', zoo spreekt de H. Germanus, „kuste, na de afneming van het Kruis, de doorboorde handen

ocr page 246

230 MATER DOLOROSA.

van Oliristns, Zijne geopende zijde en doornagelde voeten : Zij wiesch en besproeide met hare tranen al Zijne Wonden. en over elk afzonderlijk weende Zij bitter, Zij omhelsde Zijn hoofd en drukte het aan hare borst. Uitvoe-riger nog is de verklaring van Nebri-dius: ,Wanneer Maria de geopende Wonden der handen en voeten en de breede opening in de zijde des Heeren aanschouwd had, begon Zij, onder veel zuchten, de wreede doornen uit Zijn hoofd weg te nemen ; Zij wischte vervolgens het bloed uit Zijne oogen, en zuiverde al de wonden over het ge-lieele lichaam ; al schreiende volbracht Zij haie taak : Zij onderzocht en kuste alle ledematen. Luid snikkend be-seljouwde de H. Maagd de Wonden der handen en voeten, en stak hare vingers in de plaats der Nagelen en liare hand in 's Heeren zijde, terwijl Zij de diepte peilde der goddelijke liefde jegens het menschelijk geslacht. Daar Zij den wijn en de olie van den barmlxartigen Samaritaan miste, vulde Zij de Wonden met hare overvloedige tranen. Eindelijk sloot Zij niet hare

ocr page 247

ZESDE SMART.

231

vingeren den mond en de oogen van haar Kind en drukte als laatste vaarwel een hartroerenden kus op Zijn aangezicht. Dan richtte de Moeder van Smarten hare oogen ten hemel en bracht voor ons arme zondaren, de Wonden, het Bloed, het lijden en den dood van haren Zoon aan God den hemelschen Vader ten Offerquot;. De H. Bonaventnra laat Haar bij deze gelegenheid de volgende verzuchtingen uitspreken : „Geef acht, Heer, heilige Vader, uit Uw heilig lom en uit Uwe hooge hemelwoning: erken den veel-kleurigen rok van Uwen Zoon Jozef : een wild dier heeft Hem verscheurd en in zijne woede het kleed van Uw Kind met voeten getreden en daarin bloedige sporen ingedrukt; zie, vijf beklagenswaardige scheuren zijn er achtergeblevenquot;. Met meer recht dan koning David, treurende over het verlies van Saül en Jonathas, gesneuveld op het gebergte van Gelböe, kon Maria uitroepen; „Gebergte van Calvarië, dat dauw noch regen over u komen, omdat op uwe kruinen de Verlosser van Israël gedood isquot;.

ocr page 248

232 MATEK DOLOROSA.

Meer reden ook tot droefheid had onze smartvolle Moeder dan de bedrukte Rachel, wier stem in Rama gehoord werd, wier geklaag en geween op de hoogten weerklonk, en die niet getroost wilde worden omdat hare kinderen niet meer waren. 0 mijne ziel, beschouw in den geest uwe Moeder daar voorover gebogen op het ontzielde lichaam van haren veel geliefden Zoon, wiens Wonden Zij verpleegt en vereert; beken uwe schuld, want uwe zonden hebben haar Kind in dien deerniswaardigen toestand gebracht; maar smeek Haar tevens vol vertrouwen, dat het lijden van den Zoon en de Moeder voor u niet ijdel en vruchteloos moge wezen en zeg Haar: „Lieve Moeder, verwerf mij door uwe machtige voorspraak, dat 's Heeren heilige Wonden voor mij bij den Vader gelden mogen als de vijf sikkels, waardoor in de Oude Wet de eerstgeborenen bij het Heiligdom vrijgekocht werden; laten Zij voor mij dienen gelijk de vijf uitgelezen steenen van koning David, opdat ik daarmede steeds den helschen Goliath kunne

ocr page 249

ZESDE SMART. 233

treffen en overwinnen; mogen Zij voor mij immer openstaan, gelijk de vijf vrijsteden in Egypte, om daar altijd eene veilige schuilplaats te vindenquot;. Het voorbeeld van Maria inde vereering van 's Heeren Wonden, werd gevolgd door den beminden Leerling, door Jozef van Arimathea en Nicodemus, alsmede door Maria Magdalena en de andere heilige vrouwen, op den lijdensberg aanwezig, die de vijf heilige Wonden godvruchtig aanbaden, eer het ontzielde lichaam des Zaligmakers grafwaarts gedragen werd. „Men mag het volstrekt niet betwijfelenquot;, zegt de geleerde Adrianus Lyraeus, „dat alle godvruchtige zielen daar op den Calvarieberg, zoowel de handen als de voeten des Heeren eerbiedig gekust hebbenquot;. Deze vrome personen toch wisten, dat die heilige Wonden de losprijs waren van het menschelijk geslacht, de schat dei-Kerk, het onderpand der goddelijke liefde en de algemeene en allerveiligste schuilplaats, waarheen alle zondaren hunne toevlucht konden nemen. In die Wonden van Jezus vonden ook

ocr page 250

234 MATER DOLOROSA.

de Heiligen van alle tijden hun kracht en hunnen steun. Hooren we hierover de belijdenis van den H. Augustinus: „Wanneer eene onzuivere gedachte mij overvalt, vlucht ik tot de Wonden van Christus: als de bedorven natuur mij bekoort, hef ik mijnen geest omhoog door de herinnering aan de Wonden des Heeren; als de duivel mij strikken spant, neem ik terstond mijne toevlucht tot de barmhartigheid van mijnen Heiland, en de bekoorder wijkt van mij ; als de booze lust mijne ledematen prikkelt, bluscht de gedachte aan de Wonden des Heeren zijnen gloed. In de Wonden van mijnen Verlosser woon ik veilig, want door Zijne Wonden staat voor mij het binnenste Zijns Harten open ; ja. tegen alle wederwaardigheden heb ik zulk oen afdoend middel niet gevonden, als de Wonden van Christusquot;. Voegen we hierbij het schoone getuigenis van den H. Laurentius Justinianus! „O zaligende wonden ! Oord van blijdschap en vreugde! O van liefde gewonde Jezus ! Waarheen zoude ik mij moeten wenden voor Uwen geest van strenge

ocr page 251

ZESDE SMAET. 235

rechtvaardigheid? Waarheen zoude ik mijne toevlucht kunnen nemen voor Uw vertoornd aangezicht ? Stijg ik op ten hemel, Gij zijt daar; verberg ik mij in den afgrond, Gij zijt daar evenzeer tegenwoordig; ja, al zoude ik willen vliegen naar de uiterste grenzen der zee, toch zoude ik niet kunnen ontgaan aan Uwe handen ; en „Hoe vreeselijk is het, te vallen in de handen van den levenden Godquot;. Wat, derhalve blijft mij over, dan dat ik, ten einde aan de handen van den levenden God te ontkomen, in de doorboorde handen van mijn God en Heiland vluchte, om mij in hare Wonden te verbergenquot;. O mijne ziel, volg het voorbeeld van Maria en de Heiligen na, verwek in u zelve een tee-dere devotie tot 's Heeren heilige Wonden, laat hare gedachtenis nimmer uit uw geheugen gewischt worden. ,Nergens is veilige rustquot;, zegt de H. Augustinus, „dan in de Wonden des Zaligmakersquot;. Zoo groot is, volgens den H. Bernardus, de kracht van Christus' Wonden, dat bij de herinnering daarvan alle vijanden onzer

ocr page 252

MATEE DOLOROSA.

ziel wegvluchten. rIn de Wonden van Jezus-Christus zult ge, naar het woord van Thomas a Kempis, meer vinden, dan in het bezit der gansche wereld. Als uw geweten u aanklaagt, als de zonden u met angst en vrees vervullen, denk dan aan de heilige Wonden, die Jezus voor u heeft aangenomen, opdat gü in dezelve beveiliging zoudet vinden. Maak met den H. Bonaventura liet vaste voornemen : „Drie tenten wil ik bouwen voor mijne arme ziel, eene in de handen, eene tweede in de voeten en eene derde in de heilige zijde van mijnen Jezusquot;. Bid eindelijk uit den grond uws harten met den H. Ignatius; . O goede Jezus, verhoor mij; verberg mij in Uwe heilige Wonden ! Daarnaar verlangt mijne ziel met even groote begeerte als naar den hemel zeiven ; meer dan de zon verlichten die stralende Wonden mijn verstand ; meer dan het warmste vuur ontsteken Zij mijne ziel met heilige liefde en met de hoogste vreugde'.

Oefening van deugd: Op ons hart en op onzen arm het zegel der heilige vijf Wonden stellen, opdat al onze

236

ocr page 253

ZUSDE SMART. 237

gedauhten en al onze daden overeenstemmen met het welbehagen van onzen gekruisigden Verlosser.

Schietgebed : Lieve Jezus, om Uwe heilige Wonden, vergeef mij mijne zonden. Amen.

Yoobbbeld.

Onze goddelijke Zaligmaker /.elf heeft Zich gewaardigd te openbaren, hoe hoogst welgevallig Hem de vereering Zijner heilige Wonden was, en hoe hoogst voordeelig voor de men-schen. Daarom verscheen Hij aan de H. Margareta van Cortona op zekeren dag, zooals Hij uit liefde tot ons zondaren eenmaal met wonden overladen was. Alsdan zeide de hemelsche Bruidegom tot Zijne bruid: , Wilt gij uwe zuiverheid ongedeerd bewaren, draag dan de vijf steenen Mijner Wonden bij u, en met deze zult gij, gelijk i koning David, den vijand aan het voorhoofd treffen, zoodat hij ter aarde nederstortquot;.

ocr page 254

VIJF EN TWINTIGSTE FEBRUARI.

Zevende Smart.

Eerste Verhandeling. De begrafenis des Heeren.

voet des Kruises, geheiligd door ^ de tegenwoordigheid van Maria met haren gestorven Jezus in de armen, werd voor alle toekomende geslachten een oord van zegening. Duizenden gebroken harten hebben daar verkwikking en lafenis gevonden in hunne smarten. Daar schepte de wanhopige nieuwen moed en levenslust. Daar vond de kranke olie en balsem voor al zijne wonden. Daar bij haren hemelschen Bruidegom gevoelde de weduwe zich niet meer verlaten, en de weezen werden er getroost door de liefkoozingen hunner nieuwe Moeder. Daar ook putte de

ocr page 255

ZEVENDE SMART. 239

geleerde zijne wijsheid en wetenschap. Daar vooral ontsprong voor den armen zondaar eene genadenrijke bron tot afwassching zijner misdaden en ongerechtigheden. Om onzentwil derhalve was Maria daar neergezeten met het ontzielde lichaam van Jezus op haren schoot. Om Zich voor de laatste smart, de graflegging van Haar Kind, te versterken, offerde Zij Zich, zegt de geleerde Arnoldus van Chartres, op het altaar van den gestorven Heiland. Het scheiden van haren dierbaarsten Schat mocht Haar ontzaglijk zwaar vallen, toch berustte onze Moeder er in, toen de vrome dienaren Jozef van Arimathea en Nieodemus met eerbiedigen aandrang het lichaam van Jezus vraagden ter balseming en begrafenis. Als nu het H. Lichaam met mirre en aloë genoegzaam gebalsemd was, wonden zij Het met kostbare specerijen in nieuw lijnwaad, gelijk het bij de Joden gewoonte was te begraven, en droegen Het naar een nieuw steenen graf, waarin nog nooit iemand gelegd was. Met meer innigheid dan Jozef van Egypte zijnen vader Jacob de

ocr page 256

24U MATER DULOÜOSA.

laatste eer bewezen had, kuste Maria herhaaldelijk 's Heeren aanbiddelijk aangezicht, dat Zij met overvloediger tranen bevochtigde, dan eenmaal Maria Magdalena Zijne voeten besproeide. Wanneer Abner door den sluipmoord van Joab omgebracht was, riep koning David uit: „Ik en mijn rijk zijn voor den Heer onschuldig aan het bloed van Abner, en gij mijn volk ! scheur uwe kleederen, bekleed u met rouwgewaad en ween voor het lijk van Abnerquot;. En bij de begrafenis van dezen dapperen held, te Hebron, stortte de koning een vloed van tranen, en het gansche volk weende met zijnen vorst mede.

Maar grooter droefheid was er in het onschuldige hart van Maria, toen de gezegende Verwinnaar van dood en hel, door goddelooze moordenaars ter dood gebracht, uit hare armen werd weggenomen, om Hem in den schoot der aarde neder te leggen.

„Zoo jammerlijk weende de allerzaligste Maagdquot;, verklaart deH. Ber-nardus, „en zoo bitter treurde Zij, dat haar geschrei velen huns ondanks tot

ocr page 257

ZEVENDE SMAKT. 241

tranen toe bewoog, hare smart vervulde alle omstanders met droefheid ; wie haar aan/agen konden hunne tranen schier niet bedwingenquot;. En ik, arme zondaar, die zoo menigwerf de hel verdiend heb, ik blijf koud en onverschillig! O Maria, mijne Meesteres, laat mij met U schreien, verwerf voor mijne oogen een bron van tranen, opdat ik dag en nacht den Gesneuvelde van de Dochter mijns volks beweene. Hoogst treurig voorzeker was de uitvaart bij de poort van Naïm, toen de eenige zoon zijner moeder, die weduwe was, uitgedragen werd. Maar onze gezegende Heiland, daarbij gekomen, werd door medelijden bewogen en sprak tot de moeder: „ Wil niet weenenquot;, en Hij veranderde hare droefheid in blijdschap. Want de baar aanrakende zeide Hij: „Jongeling, Ik zeg u, sta op!quot; En de jongeling stond op en begon te spreken. En de Heer gaf hem aan zijne moeder. Onvergelijkelijk treuriger echter was de lijkstoet, die zich over den Calvarieberg langzaam voortbewoog, om den Eeniggeboreil Zoon van de Gezegendste onder de

Ki

ocr page 258

242 MATEB DOLOROSA.

vrouwen en de bedruktste onder de weduwen, ter aarde te bestellen. Ziet, onze bedroefde Moeder wilde zelf het offer opdragen. Met behulp der anderen, droeg Zij, met hare eigene moederlijke handen, haar Kind naar het graf. Engelen des hemels ! neemt deze smartelijke taak uwer Koningin over ; spreekt Haar ten minste een enkel woord van troost toe ;• zegt Haar : .Moeder wil niet weenen'.

Helaas ! ook de Engelen des vredes, die, als ongeziene geestenwachten, hunnen Koning naar Zijne laatste rustplaats vergezelden, weenden bitter. Aartsengel Gabriël! noem onze Moeder niet langer vol van genade, noch gezegend onder de vrouwen, nu haar Heer van Haar weggaat. De hemelen bewaarden een diep stilzwijgen. Het behaagde der Goddelijke Voorzienigheid onze beminde Moeder te vernederen tot de geringste onder de vrouwen, om Haar eenmaal te verheffen boven de koren der Engelen en Aartsengelen.

Leer hieruit, mijne ziel, naar het voorbeeld der Moeder van Smarten,

ocr page 259

ZEVENDE SMART. 243

alle kwelling en tegenspoed geduldig te verdragen; liet rijk der hemelen lijdt geweld, en het lijden van den tijd staat in geen vergelijk tot de toekomstige glorie, welke in ons geopenbaard zal worden.

Eindelijk was de trem-ige stoet het graf genaderd, dat in de steenrots was uitgehouwen. Het teeken van Jonas, den Profeet, moest in Christus vervuld worden. Gelijk de Profeet drie dagen doorbracht in het ingewand van het zeemonster, zoo zoude ook de Heiland drie dagen verblijven in den schoot der aarde. Hoe gaarne wilde Maria zich levend begraven met haar Kind, toen het Lichaam des Heeren in het graf geplaatst werd. Maar zulks was niet het raadsbesluit van haren Goddelijken Zoon. Het oogenblik van scheiden was gekomen. De bedroefde Moeder wierp nog een laatsten blik van onbeschrijfelijke teederheid op haren welbeminden Zoon, zeggende: „Ontvang mijn dierbaar Kind het laatst vaarwel Uwer Moeder, die haar hart bij U in het graf achterlaat'. „Mariaquot;, zoo verklaart de H. Ful-

ocr page 260

MATER DOLOROSA.

244

gentius, .wenselite vurig, dat haar hart met het Lichaam van Christus mede begraven mocht worden'. En de H. Maagd zelve openbaarde aan de H. Brigitta: „Naar waarheid kan fk getuigen, dat er zich, na de hegra-i'enis van mijn Kind, twee harten in ('sen graf bevonden : of, zegt men niet, waar uw schat is, daar is ook uw hart ? Zoo verwijlde mijne gedachte en mijn hart gestadig in het Graf van mijnen Zoon'. Als tenslotte de zware sluitsteen voor de opening van het i Graf gewenteld was, keerde Maria Zich [ tot de medelijdende vrienden, die Zij ; allerminzaamst zegende en hartelijk dank zeide voor hunne hulp en bewezen diensten. De H. Brigitta meent, dat onze Moeder dezelfde woorden sprak, waarmede de grootmoedige David eenmaal aan de inwoners van .Tabes zijnen dank betuigde voor de begrafenis van koning Saul: „ Gezegend zijt gij bij den Heer, omdat gij deze barmhartigheid aan uwen Meester bewezen en Hem een passende begrafenis bezorgd hebt; de fleer voorzeker zal u barmhartigheid bewijzen, maar ook

ocr page 261

ZUVEND.E SMART. 245

Ik zal u mijne genade toonenquot;. Zie, mijne ziel, hoe Meria den dienst aan haar Kind bewezen met zegening en genade vergold. Maar die goede Moeder volhardt in diezelfde gesteltenis ook te uwen opzichte. Wel is het u niet gegund met de vrome dienaren en de heilige vrouwen uwen Jezus in Zijne grafstede neder te leggen, doch overvloediger genade wordt u aangeboden zoo vaak de Goddelijke Meester die liefdevolle bede tot u richt: „Mijn Kind, geef Mij uw hart! geef Mij uw hart tot eene rustplaats en tot eene welgevallige woning, opdat Ik in geen vreemd graf behoeve gelegd te wordenquot;. Geef dan gehoor aan die minzame uitnoodiging van uwen liefderijken Verlosser en bied Hem uw hart door het ontvangen van het allerheiligste Sacrament des Altaars. Evenwel smeek eerst uwe Moeder, dat Zij uw hart gelieve te vernieuwen, opdat het niet eene al te onwaardige woonplaats voor haar Kind zij. Breng vervolgens bittere mirre en _ aloë aan in deemoedige tranen van ware boetvaardigheid. Draag verder zorg voor welriekende

ocr page 262

24(5 MATER DOLOROSA.

kruiden in den goeden geur, die uwe deugden verspreiden. Sluit eindelijk den toegang uws harten door het vaste voornemen liever te sterven, dan andermaal uwen Jezus door de zonde uit uwe ziel te verbannen. Dan zal onze gezegende Moeder ook u toeroepen: „Gezegend zijt gij bij den Heer, maar ook Ik zal u mijne genade toonenquot;.

Oefening van deugd. Het maande-hjksch naderen tot de H. H. Sacramenten.

Schietgebed. Mijn hart is bereid, lieve Jezus, mijn hart is bereid. Amen.

Voorbeeld.

Een rampzalige zondaar, die zijn vader en een zijner broeders vermoord luid, was zonder rust of duur en zwierf gelijk Kaïn voortvluchtig over de wereld rond. Eens in den heiligen tijd van de vasten hoorde hij eene prediking over de goddelijke barmhartigheid. Daarop wilde onze ongelukkige biechten en wel bij dien predikant zeiven. Als deze zijne biecht gehoord

ocr page 263

ZEVENDE SMAKT,

247

had, zond hij hem naar een altaar van Onze Lieve Vrouw der Zeven Smarten, om berouw en vergiffenis zijner zonden af te sraeeken. De goedgesternde boeteling gehoorzaamde. Doch nauwelijks was hij zijn gebed begonnen, of hij viel dood neder. Als de priester den volgenden morgen het gebed voor dezen overledene verzocht, kwam er in de kerk eene witte duif aanvliegen, die een blad papier liet vallen voor de voeten van den priester. Deze nam het op en las de volgende woorden; „Ternauwernood had de ziel van den overledene het lichaam verlaten, of zij was het verblijf der Zaligen binnen gegaan. En gij^ mijn dienaar, ga voort de oneindige barmhartigheid Gods te verkondigenquot;.

ocr page 264

(Pggif •

ZES EN TWINTIGSTE FEBRUARI.

Zevende Smakt.

Tweede Verhandeling-, De terugkeer van het H. Graf.

„ ^ op het gesloten Graf van haar Kind. Alvorens Zich te verwijderen, zegt de H. Bonaventura, zegende Zij den grafsteen, zeggende: , 0 zalig gesteente, dat nu mijn Beminde omsluit: Ik zegen u en vertrouw u mijn Kind toe, geheel mijn schat en al mijne liefdequot;. Vervolgens richtte onze Moeder hare oogen ten hemel en sprak; .Eeuwige Vader, Ik beveel U mijnen Zoon aan, die tegelijk Uw Kind isquot;. Nu naderden de bloedverwanten der allerzaligste Maagd, die haar gelaat tot teeken van haar weduwschap met

ocr page 265

ZEVENDE SMAUT. 249

den rouwsluier omhulden. Na een laatsten blik op het H. Graf en een laatste verzuchting tot haren veelgeliefden Zoon, ging Maria, begeleid door de Leerlingen en de heilige vrouwen, naar de woning van Joannes. .Die Haar vergezeldenquot;, zoo getuigt de H. Bernardus, . weenden meer over Maria dan over den Heerquot;.

Thans werd de kruisweg in omgekeerde orde afgelegd. Als Zij bij het Kruis kwamen, dat nog droop van Jezus' bloed, aanbad Maria, zegt de H. Bonaventura, het eerst het werktuig onzer verlossing, hetwelk, krachtiger dan de regenboog aan den hemel, ten teeken strekte van het verbond, door God met ons en alle levende zielen gesloten. „O heilig Kruisquot;, riep Zij uit. Ik omhels en aanbid U, want Gij zijt thans niet meer het hout der schande, maar een troon van liefde en een altaar van barmhartigheid, gewijd door het Bloed van het Lam Gods, dat geslachtoiferd werd voor het heil der wereldquot;. Wat droevige feiten riep die lijdensberg in haren geest terug. Hier had Zij

ocr page 266

MATER UOLOROSA.

haren innig geliefden Zoon, verscheurd en verbrijzeld, in hare moederarmen opgenomen, 's Heeren verlatenheid en doodsstrijd zweefden zoo levendig voor hare verbeelding. Nog dreunden de wreede hamerslagen Haar in de ooren, nog hoorde Zij de woorden, welke van Jezus' stervende lippen vloeiden. Maar toen was Zij nog in het bezit van haar Kind, en thans was Zij van alles beroofd. Ach, lieve Moeder ! verlaat ten spoedigste dit oord van jammeren, om in de woning van den beminden Leerling eenige wel verdiende rust te genieten. Langzaam daalde de stoet den Calvarieberg af. Dan elke schrede van den terugtocht bracht treurige herinneringen in het geheugen der Moeder. Hoorde Zij daar niet in het zacht geruisch van den wind het licht geklaag van haar Kind, dat al strompelend den knoes-tigen kruisbalk voortsleepte? Nu was Zij de plaats genaderd, waar haar Zoon, uitgeput van vermoeienis, onder den zwaren last van Zijn foltertuig, plat ter aarde was neergevallen.

Niet dan schoorvoetend kon Zij die

250

ocr page 267

ZEVENDE SMAKT. 251

plek, geteekend door Zijn Bloed, betreden. Daar had de goedertieren Verlosser, eigen leed vergetend, de weenende vrouwen allerminzaamst toegesproken : „Weent niet over Mij, maar weent over u zeiven en over uwe kinderen ; want als er met het groene hout aldus gehandeld wordt, wat zal er dan met het dorre geschieden?quot; Hier had de edelmoedige Zalig-j maker Zijne gelaatstrekken in den doek van Veronica afgedrukt. Verderop had Simon van Cyrene het Kruis des Heeren op zijne schouders genomen. Ginds was het. zijpad, waar Zij zelve, vervuld van angst en kommer, haar Kind, met het Kruis beladen, ontmoet had. Nog meende Zij dien meewarigen blik van haren Jezus te aanschouwen. Daar vertoonden zich de eerste huizen der rampzalige stad, die niet begrepen had, wat haar tot heil verstrekte. Nu was het Bloed van den God-mensch inderdaad over haar gekomen; doch helaas, het zoude slechts dienen tot meerder verwerping. Wel konquot;quot; Maria met haar Goddelijk Kind verzuchten : , Jeruzalem, die den

ocr page 268

252 MATER DOLOROSA.

Profeet gedood en uwen Verlosser vermoord hebt, mocht gij nog op dezen uwen dag erkennen, wat u tot vrede is'. Dan als antwoord klonken boven haar hoofd nog de ruwe moordkreten: „Weg met Hem! Weg met Hem! Kruisig Hem! Kruisig Hem! Niet dezen, maar laat ons Barabbas vrij. Simeon's woorden doorboorden andermaal de ziel onzer goede Moeder!' „Deze is gesteld ten val van velen in Israël'.

Inderdaad treurige gedachten voor het hart van Maria; van het uitverkoren volk Cirods, zoo hoog bevoorrecht, bestuurd door de Patriarchen en geleid door de Profeten, zouden velen in de duisternissen van het ongeloof en de schaduwen des doods verblijven tot hun eeuwigen ondergang. Al biddend voortgaande bereikte men het huis van Joannes. De Leerling ontving de Moeder des Hee-ren in zijne woning. Hier eindelijk zou Maria een rustplaats en toevluchtsoord vinden. Helaas ! geen straal van blijdschap kon in het van weedom vervulde hart van de Smartvolle

ocr page 269

ZEVENDE SMART. 253

Moeder doordringen. Met meer recht dan de grijze Tobias mocht Zij uitroepen : „Wat vreugde kan Mij ten deel vallen, die in de duisternis ben gezeten, en het licht des hemels niet aanschouwquot;. In den nederigen stal te Bethlehem was Zij hoogst gelukkig, en baadde Zij in verrukking bij de eerste omhelzing van haar Kind. Tn het verre Heliopolis werd hare ballingschap verzoet door de aanvallige liefkoozingen van het schoonste onder de kinderen der menschen.

In het armoedige huisje te Nazareth was onze Moeder rijk door de liefdesbetuigingen van haren Goddelijken Zoon, en door de lessen van hemelsche Wijsheid, welke van Zijne lippen vloeiden. Zelfs de voet van het Kruis en het Graf in den hof waren voor Maria nog oorden van toevlucht om de tegenwoordigheid van Jezus. Doch de woning van Joannes bood geene andere herberging, dan de schuilplaats, waar het gewonde hert zich veilig waant. Daar rees het wraakgericht van den hemelschen Vader, dat dien dag voltrokken was, in al y.ijne verschrikkin-

ocr page 270

254 MATER DOLOKOSA.

gen voor haren geest op. Zij zag de ketenen en boeien, waarmede haar Goddelijk Kind werd beladen. Zij aanschouwde de geeselroeden en de doornenkroon, de spijkers en de hamers. Hare oogen waren gevestigd op haren gekruisigden Zoon, met Zijne verscheurde ledematen, druipende van bloed. In hare kwelling zocht de bedrukte Moeder troost bij den beminden Leerling, zeggende ; „Mijn zoon. waar is uw Meester ?quot; Dan wendde Zij zich tot Magdalena. terwijl Zij vraagde: „Mijne dochter, waar is uw Welbeminde ?' Als dezen het antwoord schuldig bleven, stortte Maria een vloed van tranen, en allen, die bij Haar waren, weenden met de Moeder van Smarten. En gij, mijne ziel, zoudt gij bij dit droevig schouwspel ongevoelig kunnen blijven ? Ga tot de droevigste aller vrouwen, en zeg Haar met den H. Bonaventura: „0 mijne Meesteres, Gij zijt onschuldig, maaiden armen zondaar past het te schreien en te vveenen '. Maria schreit uit liefde, bid Haar om tranen van oprecht berouw en ware boetvaardigheid, opdat

ocr page 271

ZEVENDE SMABT. 255

gij door den dood van haar Kind het eeuwige leven moogt verwerven.

Oefening van deugd. Boor oprecht medelijden trachtende , Troosteres der bedruktenquot; in hare droefheid te troosten.

Schietgebed. Lieve Moeder, laat mij met U schreien. Amen.

Voorbeeld.

Zeker kloosterling werd hevig gekweld door angstvalligheden, die hem schier tot wanhoop brachten. In zijnen geestelijken nood nam hij dan zijne toevlucht tot Onze Lieve Vrouw der Zeven Smarten, voor Wie hij eene bijzondere devotie had. Onze goede Moeder liet zijn gebed nimmer onverboord, maar herstelde steeds de rust van zijn geweten. Toen bij ging sterven, verdubbelde de Satan zijne pogingen, om hem het vertrouwen op God te laten verliezen. Als Maria haren dienaar aan zulke kwelling ter prooi zag, verscheen Zij hem zeggende : „Waarom, mijn kind, laat gij u door smart geheel terneder slaan,

ocr page 272

MATER DOLOROSA.

256

gij, die in mijne Smarten zoo vaak uwen troost gevonden hebt; zie, Jezus zendt Mij, om u te troosten, verheug u derhalve en volg Mij naar het Paradijsquot;. Door deze woorden gerustgesteld, ontsliep onze vrome kloosterling in

den vrede des Heeren.

ocr page 273

ZEVEN EN TWINTIGSTE PEBEITARI.

Zevende Smart.

Derde Verhandeling1. Maria en de ontluikende Kerk.

i nmetelijk als de tee was de droefheid van Maria op den verschrik-kelijksten aller dagen, waarop haar Kind gestorven en begraven was. Gelijk de zee door haar gewicht en bitterheid alle wateren overtreft, zoo gaat de Smart onzer bedrukte Moeder boven alle kwellingen en rampspoeden. Terwijl haar Goddelijke Zoon alles had volbracht, wat in de Schriften aangaande Hem voorspeld was, en wat de hemelsche Vader Hem op de schouders gelegd had, was de taak van Maria nog niet geëindigd. Wel mocht Zij bij 's Heeren Verrijzenis met den koninklijken Profeet David uitroepen :

17

ocr page 274

258 MATEK DOLOROSA.

, Volgens de menigte mijner smarten in mijn hart vergaderd, hebben Uwe vertroostingen mijne ziel verheugdquot; ; wel was het onze goede Moeder gegeven, getuige te zijn van Jezus' glorievolle Hemelvaart op den Olijfberg, maar om de ontluikende Kerk bij te staan moest Zij nog geruimen tijd op de aarde verblijven. Ofschoon wetend, dat er groote verlatenheid in hare ziel zoude ontstaan, als haar Zoon van Haar was heengegaan, bad Zij toch niet, om niet Hem ten Hemel op te stijgen. Maria stelde haar persoonlijk voordeel achter de belangen der Kerk, die Zij door haar woord en voorbeeld tot de christelijke volmaaktheid moest opleiden.

„De reden', zegt de geleerde Vin-centius Bruni, , waarom de Heer Zijne Moeder op aarde achterliet, was, dat de eerste Christenen bij Haar tegen de moeilijkheden, stormen en vervolgingen der wereld beschutting en vertroosting zouden vinden ; als zij ook van deze gunst verstoken waren, zouden zij zich geheel door Christus verlaten achten ; en waar ook zoude deze

ocr page 275

ZEVENDE SMART. 259

kleine kudde kracht en sterkte bekomen tegen de roofzieke wolven ? Jezus wilde derhalve Zijne beminde Moeder achterlaten tot hunne Moeder en Leermeesteres, opdat hare zoete tegenwoordigheid hen allen zoude vertroosten in de verdrukking, verlichten in den twijfel en versterken in de vervolging. Hoogst noodig voorzeker was Maria's tegenwoordigheid voor de opkomende Kerk, opdat die kolom der waarheid niet van haar voetstuk geslagen werdquot;. Met deze verklaring stemt de openbaring van de H. Brigitta geheel overeen : „Als haar Zoon Zijn rijk binnenging, bleef de gezegende Maagd Maria op aarde achter, om de goeden te troosten en de dwalenden terecht te wijzen ; Zij toch was de Leermeesteres der Apostelen, de Sterkte der Martelaren, de Wijsheid der Belijders, de zuiverste Spiegel der Maagden, de Troosteres der gehuwden, de heilzaamste Wegwijzer en hechlste Steun aller geloovigen'. Eeeds voorde Verrijzenis van haar Goddelijk Kind trad Maria op als de toevlucht der zondaren. De Prins der Apostelen toch,

ocr page 276

MATER DOLOROSA.

I 260

die, na zijne bekeering, zijne broeders in het geloof moest versterken, beweende in eene rotsspelonk de verloochening zijns Meesters en trof Maria op den berg der Olijven, waar hij hare voorspraak en bescherming inriep. Door de Moeder van Smarten nu werd hij uiterst minzaam ontvangen en versterkt in zijne goede voornemens. Daarom stichtte hij te harer eer eene kapel in de nabijheid vau Tortosa in Syrië, waar hij het zaad van het heilig Evangelie uitstrooide. O, ware Judas, de verrader, in gelijke gesteltenis, met een rouwmoedig hart opgegaan tot de Moeder des Heeren, ongetwijfeld zonde Zij ook voor hem genade en barmhartigheid bij haren Goddelijken Zoon bekomen hebben. Daarom, mijne ziel, hoe zwaar en talrijk uwe zonden ook mogen vrezen, stel uw vertrouwen op Maria, die de volheid der genade bezit. Zij, de hulp der Christenen, is alles voor allen geworden, om allen te winnen ; Haar gaat niets zoozeer ter harte als uwe zaligheid. Wat vraagt gij nog verder, wat eischt gij nog meer in de H. Maagd?' zegt de

ocr page 277

ZEVENDE SMART. 261

H. Thomas van Villanova, ,liet zij n genoeg, dat Zij de Moeder Gods isquot;.

Dit voorbeeld van den H. Petrus vol gden ook de overige Apostelen en de eerste Christenen. In moeilijkheden, in kwellingen en vervolgingen wendden zij zich tot de Moeder des Heeren, de onwrikbare Zuil der Waarheid. .In Haarquot;, zegt de H. Ambrosius, , vonden zij de ware tucht, de zuivere deugd en de echte vroomheid onder alle opzichtenquot;. De H. Dionysius verklaart, dat hij uit de tegenwoordigheid en de samenspraak van Maria zooveel inwendigen troost ondervond, dat noch zijn lichaam noch zijne ziel het kon verdragen. „Hadde het geloof mij niet verlichtquot;, zoo bekent hij, „ik had de H. Maagd voor eene godheid gehoudenquot;.

Volgens de bewering van Lorinus, werd ook de H. Stephanus, de eerste Martelaar, op bijzondere wijze door Maria bijgestaan; de steenen waren hem zoet en aangenaam, omdat, zoolang zijne steeniging duurde, Maria op hare knieën tot den Heer bad en voor haren gunsteling de genade der

ocr page 278

262 MATEK DOLOROSA.

zalige volharding verwierf. Dit gevoelen wordt ook gestaafd door den scherpzinnigen schriftuurverklaarder Cornelius a Lapide, die getuigt: „üe H. Stephanus dankt de kroon van het martelaarschap aan de H. Maagdquot;.

O mijne ziel, schep moed, in welke noodwendigheid gij u ook bevinden moogt, ga met vertrouwen tot de Moeder van Smarten; gelijk Jezus wil, dat alle menschen zalig worden en komen tot de kennis der waarheid, zoo neemt uw Moeder Maria volgaarne op Zich de verdediging der ellendigen en de bescherming der zondaren. Neen, Zij zal degenen niet verstooten, voor wie haar Goddelijke Zoon Zijn Kruis en lijden gedragen heeft. — Do goede zorgen nu der allerheiligste Maagd bepaalden zich niet slechts tot degenen, die zich in hare onmiddellijke nabijheid bevonden, zij strekten zich ook uit tot de afwezigen, welke Zij door hare brieven troostte. Zoo verhaalt ons een tijdgenoot van den H. Hieronymus, dat de H. Ignatius, Bisschop en Martelaar onder de vervolging var. keizer Trajanus, van Maria een

ocr page 279

ZEVENE'E SMAKT.

263

scht ij ven heeft ontvangen van den volgenden troostrijken inhoud: „De nederige Dienstmaagd van Jezus Christus groet den beminden Leerling Ignatius. Wat gij aangaande Jezus van Joannes vernomen en geleerd hebt, is waarheid; geloof zulks, en richt daarnaar uw levensgedrag in. Wees standvastig, en strijd dapper in het geloof; laat de hevigheid der vervolging u niet ontstellen, maar dat uwe ziel versterkt worde en juiche in God, uw heil. Amenquot;. Ook aan de inwoners van Messana, die door een gezantschap de bescherming hunner stad van de allerheiligste Maagd afsmeekten, zond Maria een eigenhandig geschreven brief, welke aldus luidt; „Maria, dochter van Joachim uit den stam van Juda, de geringste uit het huis van David, de Moeder van Jezus Christus den gekruisigde, aan alle burgers van Messana heil en zegen van den Vader aller eeuwen. Het is Ons bekend, dat gij, geleid door uw levendig geloof, gezanten en smeeke-lingen hebt afgevaardigd ; hoe gij met een dankbaar gemoed belijdt, dat mijn

ocr page 280

MATEH DOLOKOSA.

Zoon, God en mensch te zamen, na Zijne glorievolle Verrijzenis, ten Hemel is opgeklommen: alsmede hoe gij, volgens de leer en de prediking van onzen Apostel Paulus, in alles den rechten weg der waarheid erkent. Daarom verleenen Wij u en uwe stad, die Wij als de onze aannemen, onzen zegen met de verzekering onzer bijzondere bescherming en verdediging'. Zie, mijne ziel, hoe Maria allen zonder uitzondering onder den mantel harer moederlijke liefde wil opnemen; aarzel derhalve niet u zelve onder hare bescherming te stellen. Die wanhoopt, moet nog op deze goede Moeder vertrouwen. „Wilt gijquot;, zegt de H. Bernardus, „eene voorspreekster bij Christus hebben ? neem uw toevlucht tot Maria; de Zoon zal ongetwijfeld Zijne Moeder verhoorenquot;. „Het kan niet geschieden'', zoo roept Lu-dovicus Blosius uit, „dat een ijverig en nederig dienaar van Maria verloren gaquot;.

Oefening van deugd: Met vertrouwen opgaan tot Maria, die reeds op aarde alles voor allen was, en nu in

264

ocr page 281

ZEVEND3 SMART. 265

de glorie des hemels het heil harer kinderen blijft behartigen.

Schietgebed: Tot TJ, heilige Moeder Gods, nemen wij onze toevlucht. Amen.

Voorbeeld.

Een rijke en adellijke maagd was de ijdelheden dezer wereld ontvlucht in een benedictijnerklooster te Fuer-cobain in Engeland. Vele jaren reeds had zij hier een voorbeeldig leven geleid, toen de duivel haar zijne strikken spande, vooral door de bekoringen van zinnelijkheid. Om de onschuldige kloosterlinge .te verleiden, zond de Satan tot haar eenen jongeling van buitengewone schoonheid, die door zijne vleitaal en schoone voorspiegelingen langzamerhand het hart der argelooze zuster geheel veroverde, zoodat zij besloot heimelijk het klooster te verlaten en in de wereld terug te keeren. Te middernacht verliet zij hare cel, om met haren beminde te ontvluchten. Daar de toegang naar buiten, door de kerk voerde, kwam zij voorbij een oud en eerbiedwaardig

ocr page 282

MATER DOLOROSA.

266

Christusbeeld, dat door de geloovigen hoog vereerd werd. Onder dit Kruis nu stond de beeltenis van de Moeder der Smarten, die hare dochter toeriep : „Waar gaat gij heen, ongelukkige ? Waarom verzaakt gij mijnen Zoon terwille van den duivel? Angstig bleef de verleide een oogenblik stilstaan, doch vervolgde weldra haren boozen weg. Daarop liet de gekruisigde Heiland Zijne rechterhand los, en wierp den spijker, waarmede Hij vastgenageld was, met groote kracht tegen het hoofd van de vluchtelinge, die zwaar gewond ter aarde viel en half dood bleef liggen. Als de kloosterzusters des morgens, voor de Getijden, in de kerk bijeen kwamen, hoorden zij eene stem uit den hemel, welke haar toeriep: „Komt geliefde zusters, richt uwe medezuster van den grond op, die door den Gekruisigde, om haar verraad tegen Hem en Zijne Moeder gepleegd, zoo deerlijk gewond isquot;. De zusters hielpen de ongelukkige op, trokken den spijker uit hare wang, stelpten het uitstroo-mende bloed en brachten haar in

ocr page 283

ZEVENDE SMART.

267

hare cel terug, waar zij door langdurig gebed en zware boetvaardigheid de gezondheid naar lichaam en ziel terug bekwam. Men beweert verder dat, tot gedachtenis van dit wonder, de rechterhand van dit miraculeuze Kruisbeeld nog altijd zonder nagel, los van den dwarsbalk, langs het lichaam neerhangt.

ocr page 284

ACHT EN TWINTIGSTE FEBRUARI.

Zevende Smakt.

Vierde Verhandeling-. Maria volhardt in de overweging van Jezus' lijden.

\A/ anneer H. Brigitta, op tien-jyi jarigen leeftijd, eene prediking over liet lijden des Heeren gehoord had, zag yA] den volgenden nacht Jezus aan Zijn Kruis met bloed overdekt. Sedert dien tijd werd zij bij de overweging daarvan zoo aangedaan, dat zij er nimmer meer zonder tranen aan denken kon. Als nu de afbeelding reeds zulk een indruk maakte, hoezeer moet dan de werkelijkheid de ziel onzer gezegende Moeder tot het diepste toe geroerd hebben, die het bloedig lijden en sterven van haar Goddelijk' Kind met eigen oogen aanschouwde. „De gedachten van Maria, gedoopt in het

ocr page 285

ZEVENDE SMART. 269

Bloed des Heeren, waren', zegt Kardinaal Wilhelmus, „immer zoo gesteld, alsof zij het versehe bloed uit de Wonden zagen uitvloeienquot;. „De H. Maagdquot;, zoo getuigt Justinrs Miechoviensis, „overwoog gestadig al de geheimen van Christus' leven en lijden : al hare woorden gaven getuigenis van Christus, hare gedachten en verzuchtingen doelden op Christus. Als Zij uitging, wandelde Zij niet zonder Christus: wanneer Zij weende, schreide Zij om de smarten van Christus. Hare vreugde was blijdschap over Christus. Geheel met God vereenigd, was Zij gansch aan Christus toegewijd. Zij kon voorzeker geen enkel tijdstip van het leven en lijden haars Zoons vergeten, daar haar hart de duidelijkste spiegel was van Christus' lijden en stervenquot;. Volgens de verklaring van Alanus stelde Maria Christus als een zegel op haar hart, omdat Zij Hem gelijkvormig werd door hare navolging en bezegeld door Zijne genadequot;. De smarten in het allerheiligste Hart onzer Moeder duurden tot het einde haars levens, zoodat Zij met den Profeet Jeremias klagen

ocr page 286

MATER DOLOROSA.

mocht: „In mijn geheugen blijf Ik gedachtig; en mijne ziel kwijnt weg in Mijquot;. „Wilt ge weten', vraagt de H. Ildephonsus, „ wat de Moeder Gods na de Verrijzenis des Heeren, voordat Zij zelve ten Hemel werd opgenomen, verricht heeft? Veelvuldig heeft Zij de plaatsen bezocht waar haar Goddelijk Kind geboren werd, geleden heeft, begraven en verrezen is ; daar schonk Zij dan den vrijen loop aan hare tranen, terwijl Zij die gezegende oorden herhaaldelijk met de hartelijkste teeder-heid kustequot;. Vooral verwijlde de Moeder Gods gaarne bij het H. Graf en op den Olijfberg. Hierover getuigt Cornelius a Lapide: „De H. Maagd bezocht herhaaldelijk en devotelijkhet Graf van Christus, dat in de steenrots was uitgehouwen, alsmede den berg van Calvarië, waar het Kruis van Christus geplant was, en Zij verwijlde er zoolang, dat Zij daar hare woning scheen gevestigd te hebbenquot;.

Dit getuigenis der Heiligen en der Schriftuurverklaarders, wordt ook bevestigd door eene openbaring van Maria aan de H. Brigitta; „Gedu-

270

ocr page 287

ZEVENDE SMAKT. 271

rende den tijd, welken Ik, na de hemelvaart van mijn Zoon, op aarde doorbracht, heb Ik de plaatsen bezocht, waar Hij geleden en Zijne wonderwerken getooad heeft; en Zijn lijden was zoo diep in mijn hart geprent, dat het altijd vooraan stond in mijne gedachte, hetzij Ik at, hetzij Ik werktequot;. En onze gezegende Moeder verrichtte dan die bezoeken en overwegingen met zooveel aandacht en toewijding, met zooveel liefde en medelijden, dat Zij het zeker zou bestorven zijn, als de G-oddelijke Voorzienigheid Haar niet in het leven bewaard had tot troost der eerste Christenen. Met meer recht dan de H. Paulus kon de H. Maagd verklaren : „Met Christus ben Ik aan het Kruis gehecht: Ik leef, alzoo niet Ik, maar Christus leeft in Mijquot;. Het Leven van haar leven zweefde gestadig voor Maria's geest, en den wil te volbrengen van haar Goddelijk Kind was haar spijs en drank. In leven, lijden en sterven wenschtte Zij aan haren Zoon gelijkvormig te worden. Steeds meer en meer in liefde

ocr page 288

272 MATER DOLOROSA.

tot haren Jezus toenemende, verzuchtte onze Moeder onophoudelijk : „Ik wensch ontbonden te worden en met Christus te zijn'.

O mijne ziel, die weinig of niet aan Jezus en Zijn lijden denkt, wat zijt gij een onwaardig kind uwer Moeder, volg toch eindelijk haar voorbeeld, en druk 's Heeren leven in uw gedrag uit. Want ijdel draagt gij den naam van Christen, als gij Christus niet navolgt. Behartig deze vermaning van den H. Bernardus : , Jezus zij immer in uw hart, en het beeld van den Gekruisigde wijke nooit uit uwen geest. Jezus zij uw spijs en drank, uwe zoetheid en- vertroosting, uw gebed en overweging, uw leven en sterven'. Zijt gij ongevoelig in het gebed en klaagt gij over dorheid bij uwe overweging, zie dan op naar Calvarie en doe naar het voorbeeld, dat uwe Moeder u op den lijdensberg getoond heeft. „De allerheiligste Maagd, zegt de H. Ephrem, staande onder het Kruis, zag op naar den Verlosser, die aan het schandhout was opgehangen, overdacht Zijne

ocr page 289

ZEVEND3 SMART. 273

wonden, overwoog Zijne kwellingen, slagen en striemen, onder zware zuchten en luid geklaag, terwijl Zij in de bedruktheid haars harten uitriep; „Mijn allerbeminnelijkst Kind, mijn veelgeliefde Zoon, hoe verduurt Gij uw Kruis ? Mijn Heer en mijn God, hoe verdraagt Gij die bespuwing, die wreede nagelen en dien onbarmhar-tigen lanssteek'? Wat lijdt Gij die slagen, bespottingen en beleedigingen, die doornenkroon én dat spotkleed, dien rietstok met de gal en den azijn? Waartoe ondergaat Gij dien dorst. Gij de maker van het heelal, die de zee en alle wateren geschapen hebt'? Waarom hangt Gij naakt aan Uw kruis. Gij die de hemelen met wolken bedekt ? Waarom sterft de Onschuldige te midden der boosdoeners ? Wat kwaads hebt Gij bedreven ? Waarin, mijn quot;Zoon, hebt Gij de kinderen van Israël beleedigd'? En waarom hechten die boozen en ondankbaren, wier kreupelen en zieken Gij genezen hebt, U aan het kruis'? En Gij, mijn dierbaar Kind, grootmoedige Heiland, wat komt Gij jam-

18

ocr page 290

274 MATER DOLOROSA.

merlijk om ? Ik bezwijk, als ik ü aan het Kruis zie hangen, zoo wreed doorboord en met wonden overdekt. Waar is nu Uwe schoonheid? Wat is er van Uwe waardigheid geworden? Helaas! het licht is uitgedoofd. De heldere maan is in de duisternis verzonken, de steenrotsen zijn gebarsten, de grafmonumenten geopend, het voorhangsel des tempels is in tweeën gescheurd, de onbezielde wezens hebben hunnen Schepper en Maker erkend, en de verstokte en rampzalige Hebreen hebben hunne ooren gestopt en hunne oogen gesloten om de ondergaande Zon nimmer te aanschouwen! Ach, mijn arm Kind ! O bewonderenswaardige Simeon, dat was dan het zwaard, hetwelk volgens uwe voorspelling mijne ziel moest doorboren.

Mijn Zoon en mijn God, welk een bloedig zwaard ! Uw dood verwondt mijn hart en verscheurt mijne ingewanden ; mijn licht is uitgedoofd, omdat een wreed zwaard mijne borst heeft doorstoken. Mijn kind en mijn opperste Heer, zoo moet Ik dan Uw smartelijk lijden aanschouwen, getuige

ocr page 291

ZEVENDE SMART. 275

zijn van Uwen onrechtvaardigen dood, zonder dat Uwe Moeder ü eenige hulp kan verschaften. quot;Weent met Mij, alle Leerlingen des Heeren, die mijne smart en de diepe wond mijns harten aanzietquot;. 0, mijne ziel, geef gehoor aan die uitnoodiging der allerheiligste Maagd, sta met Haar dagelijks onder het Kruis van haren Jezus en heb innig medelijden met de Moeder van Smarten; vraag dan uwen gekruisigden Verlosser: „Wat beteekenen die wonden in het midden uwer handen ? Waartoe die geopende zijde? Waarvoor die doorboorde voeten V Waarom al die striemen en slagen, welke Uw Lichaam overdekken V En de goede Heiland zal u zacht verwijtend antwoorden; „Zoo ben ik geslagen in het huis dergenen die Mij bemindenquot;, ja, lieve Jezus, ik begrijp uwe gegronde klacht, ik verkondig zoo luid, dat ik U liefheb, en mijn hart is zoover van U verwijderd; vaak heb ik U achtergesteld bij de wereld en hare ijdelheid ; om een nietswaardig vermaak heb ik U verzaakt; 't is waar, goede Meester, ik heb den dood

ocr page 292

276 MATER DOLOROSA.

en de hel verdiend, maar toch wil ik niet wanhopen, zoolang Uw Hart en Uwe heilige Wonden geopend zijn: niet een rouwmoedig hart vlucht ik in Uwe armen, gezegende Zaligmaker, ontsteek mij in vurige liefde en dankbaarheid, en duld niet, dat ik mij ooit weder uit Uwe zoete omhelzing losscheure. O Maria, Moeder van Smarten, om de liefde, waarmede gij uwen Zoon aan Zijn Kruis omhelsd hebt, verwerf mij genade en barmhartige vergiffenis.

Oefening van deugd. Volharden in de overweging van Jezus' lijden, daalde beloofde zaligheid verzekerd is aan de deelgenooten van 's Heeren pijnen.

Schietgebed. Lieve Moeder, laat mij met U schreien en Uwen gekruisigden Zoon beweenen, al de dagen mijns levens. Amen.

VOOEBBBLD.

Wanneer de H. Elisabeth op zekeren keer de matelooze liefde van Jezus overwoog, en met bijzondere aandacht de beeltenis van den Gekruisigde

ocr page 293

ZEVENDE SMAKT. 277

iiansehouwde, geraakte zij buiten zich zelve. Weder bijgekomen riep zij uit: „O mijn Jezus, hoe was het tot nu toe met mij gesteld ? Terwijl de Heer van hemel en aarde naakt en verlaten aan Zijn Kruis hangt, zal ik, stof en asch, mij verhoovaardigen ? Gij draagt een kroon van scherpe doornen, en mij siert een gouden krans, met edelgesteenten bezet ? Gij mijn Bruidegom baadt in Uw bloed, en ik ga gekleed in koninklijk purper en gouden weefsel? Uwe handen zijn met ruwe nagelen doorboord, en ik bedek de mijne met uitgelezene stoffen ? Uw allerheiligst Hart en Zijde zijn met eene wreede lans doorstoken, en mijn hart is ongevoelig voor ü en onverschillig voor de armen'? Hoe, Gij in de hoogste en uiterste armoede, en ik in vollen overvloed ? Gij de geringste der men-schen, en ik zou eenige vertooning maken? Gij gekweld door honger en dorst, en ik zou mij te goed doen aan uitgezochte spijzen ? Gij in de bitterste smarten, en ik bij fijne gerechten ? O allerbeminnelijkste Jezus, hoe hebt Gij tot nu toe dat ijdel stof der aarde

ocr page 294

278 MATER DOLOROSA.

zoo zachtzinnig kunnen verdragen 'i In de toekomst zal het anders zijn; ik wil uitsluitend voor U leven, of' niet meer leven!quot; En onze Heilige hield woord. Zij verwisselde het koninklijk gewaad met het kleed der armen, en leidde tot haren dood toe een allerheiligst leven.

ocr page 295

.DE H. M;IS.

Aan den voet

S. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti. Amen.

Introibo ad altare Dei.

M. Ad Deum qui lae-tifieat juventutem meam.

S. Judica me Deus, et discerne eau-sam meam de gente non sancta: ab homine iniquo et doloso erue me.

M. Quiatues Deus fortitude mea: quare me repulisti, et quare tristis in-cedo, dum aftiigit me inimicusV

an het altaar.

P. In den naam des Vaders en des Zoons en des R. Geestes. Amen. Ik zal ingaan tot het altaar Gods. D. Tot God, die mijne jeugd verblijdt.

i. 42.

P. Oordeel mij, Heer, en wijs mijne zaak uit tegenover het onheilige volk: van den ongerechten en listigen mensch bevrijd mi'.

D. Want Gij, o God, zijt mijne sterkte: waarom hebt Gij mij verworpen V en waarom vervolg ik treurig mijnen weg, onder de verdrukking van mijnen vijand V


ocr page 296

DE H. MIS.

280

S. Emittelucemtuam, et veritatem tuam: ipsa me deduxe-rent, et adduxe-ront in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua.

M. Et introibo ad altare Dei: ad Deum qui laetifi-cat juventutem meam.

S. Conti tebor tibi in eithara, Deus, Deus meus ; quare tristis es anima mea, et quare con-turbas me V

M. Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus mens.

S. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto.

M. Sicut erat in prin-cipio, et nunc, et semper, et in sae-cula saeculorum. Amen.

S. Introibo ad altare Dei.

Mf Ad Deum qui lae-

P. Zend Uw licht en Uwe waarheid: zij toch hebben mij geleid en gebracht naar Uwen heiligen berg en tot Uwe tabernakelen.

D. En ik zal ingaan tot het altaar Gods: tot God, die mijne jeugd verblijdt.

P. Op de harp zal ik Uwen lof verkondigen, God, mijn God! Waarom, mijne ziel, zijt gij bedroefd, en waarom ontstelt gij mij?

D. Hoop op God, want Hem zal ik loven: het heil van mijn aangezicht en mijn God.

P. Glorie zij den Vader en den Zoon en den H. Geest.

D. Gelijk het was in den beginne en nu en altijd, en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

P. Ik zal ingaan tot het altaar Gods.

D. Tot God, die mijne


ocr page 297

DE H. MIS.

tilicat juventutem meam.

S. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

M. Qui fecit eoelum et ter ram.

S. Confiteor Deo om-nipotenti, beatae Mariae semper Virgini, beato Mi-chaeli Archangelo, beato JoanniBap-tistae, sanctis Apostolis Petro et Panlo, omnibus Sanctis, et vobis fratres: quia pec-cavi nimis cogita-tione, verbo, et opere: mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa. Ideo precor bea-tam Mariam semper Virginem,bea-tum Michaëlem Archangelum, bea-tum JoannemBap-tistam, sanctos Apostolos Petrum et Paulum, omnes Sanctos, et vos tratres orare pro me ad Dominum Deum nostrum,

jeugd verblijdt.

P. Onze hulp zij in den naam des Heeren.

D. Die hemel en aarde gemaakt heeft.

P. Ik belijd voor den almachtigen God, voor de heilige Maria, altijd Maagd, voor den heiligen Aartsengel Michaël, voor den heiligen Joannes den Dooper, voor de heilige Apostelen Petrus en Paulus, voor alle Heiligen, en voor u broeders : dat ik zeer gezondigd heb door gedachte, woord, en werk: door mijne schuld, door mijne schuld, door mijne grootste schuld. Daarom bid ik de heilige Maria, altijd Maagd, den heiligen Aartsengel Michaël, den heiligen Joannes den Dooper, do


ocr page 298

DE H. MIS.

282

M. Misereatur tui om-nipotens Deus, et dimissis peccatis tuis, perducat te ad vitam aeter-nam.

S. Amen.

Deinde ministri repetunt Confessi-onem: et ubi a Sacerdote diceba-tur „vobis fra-tresquot;, et «vos fratresquot;, a minis-tris dicitur „tibi paterquot;, et „te paterquot;.

S. Misereatur vestri omnipotens Deus, et dimissis peccatis vestris, perducat vos ad vitam aeternam.

M. Amen.

S. Indulgentiam, ab-solutionem, et re-missionem pecca-torum nostrorum, tribuat nobis omni-heilige Apostelen Petrus en Paulus, alle Heiligen, en u broeders, voor mij tot den Heer, onzen God, te bidden.

D. De almogende God ontferme Zich over u, en geleide u, na de vergiffenis uwer zonden, tot het eeuwig leven,

P. Amen.

Nu bidden de misdienaars het „Confiteorquot; en waar de Priester gezegd heeft „voor u broedersquot; en „u broedersquot;, zeggen zij „voor u vaderquot; en „u vaderquot;.

P. De almogende God ontferme Zich over u, en geleide u, na de vergiffenis uwer zonden, tot het eeuwig leven.

D. Amen.

P. Vrijlating, kwijtschelding en vergiftenis onzer zonden, verleene ons de almogende en


ocr page 299

DE H. MIS. 283

potens, et miseri-cors Dominus. M. Amen.

S. Deus tu eonversus vivilicabis nos.

M. Et plebs tua lae-tabitur in te.

S. Ostende nobis Do-mine misericor-diam tuam.

M. Et salutare tuum da nobis.

S. Domine exaudi orationem meam.

M. Et clamor mens ad te veniat.

S. Dominus vobis-cum.

M. Et cum spiritutuo.

S. Oremus.

Opgaande na

Aufer a nobis, quae-sumus Domine, ini-quitates nostras: ut ad Sancta Sanctorum, puris mereamur men-tibus introire. Per Christum Domin um nostrum. Amen.

barmhartige Heer.

D. Amen.

P. Als Gij, o God, U tot ons keert, zult Gij ons levend maken.

D. En Uw volk zal zich in U verheugen.

P. Toon onsHeer Uwe barmhartigheid.

D. En geef ons Uw heil.

P. Heer verhoor ons gebed.

D. En mijn geroep kome tot U.

P. De Heer zij met u.

D. En met uwen geest.

P. Laat- ons bidden.

,r het altaar.

Neem, bidden wij Heer, onze ongerechtigheden van ons weg, opdat wij waardig worden in eene zuivere gesteltenis op te gaan tot het Heilige der Heiligen. Door Christus, onzen Heer. Amen.


ocr page 300

de h. mis.

284

Voor het midden van het altaar.

Oramus te Domine, per merita Sanctorum tuorum, quorum reliquiae hie sunt, et omnium Sanctorum: ut indulgere digneris omnia peccata mea. A.men.

Wij bidden U,Heer, door de verdiensten der Heiligen, wier overblijfselen hier bewaard worden, en van alle Heiligen, dat Gij mij al mijne zonden gelieft kwijt te schelden. Amen.


Aan den epistelkant.

Introïtus. Inleiding.

Stabant juxta cru-cem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Salome, et Maria Magdalene.

Vers. Muiier, ecce filius : dixit Jesus ; ad discipulum autem: Ecce mater tua.

V. Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in sae-cula saeculorum. Amen.

Stabat juxta crucem etc. ad. Vers.

Naast het Kruis van Jezus stonden Zijne Moeder, en de zuster Zijner Moeder, Maria van Cleophas en Sa-lome en Maria Mag-dalena.

Vers. Vrouw, ziedaar uw Zoon, zeide Jezus; en tot den Leerling: Ziedaar uw Moeder.

V. Glorie zij den Vader en den Zoon en den H. Geest. Gelijk het was in den beghme en nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Naast het Kruis enz. tot het Vers,


ocr page 301

DË n. MIS.

De Kyrie.

Alteknatim cum Beurtelings met de

ministris. misdienaars.

285

Kyrie eleison. Kyrie eleison. Kyrie eleison.

Christe eleison. Christe eleison.Chris-te eleison.

Kyrie eleison. Kyrie eleison. Kyrie eleison.

Heer,ontferm U onzer. Heer,ontferm U onzer. Heer,ontferm U onzer.

Christus, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer,ontferm U onzer. Heer,ontferm U onzer. Heer,ontferm U onzer.


De Gloria.

Gloria in excelsis Deo. Et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Laudamus te. Benedicimus te. Adoramus te. Glori-ficamus te. Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam. Domine Deus, Rex coelestis. Deus Pater onmipotens. Domine Eili unigenite Jesu Christe, Domine Deus, Agnus Dei, Fi-lius Patris. Qui tollis

Glorie aan God in den hooge. En vrede op aarde den men-schen van goeden wille. U loven wij. U zegenen wij. U aanbidden wij. U verheerlijken wij. U zeggen wij dank om Uwe groote glorie. Heer, onze God, hemelsche Koning, (U, o) God, almachtige Vader. (U) Heer eeniggeboren Zoon Jezus-Christus.

Heer God, Lam


ocr page 302

DE H. MIÖ.

286

peccata mundi, miserere nobis. Qui tol-lis peccata mundi, sus-cijie deprecjitionem nostram. Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis. Quo-niam tu solus sanctus. Tu solus Dominus. Tu solus Altissimus, Jesu Christe. Cum sancto Spiritu, in gloria Dei Patris. Amen.

S. Dominus vobis-cum.

M. Et cum spiritu tuo.

S. Oremus.

S. Interveniat pro nobis, quaesumus Do-mine Jesu Christe, nunc, et in hora mortis nostrae, apud tuam clementiam beata Virgo Maria mater tua: cujus sa-cratissimam animam in hora tuae passio-nis doloris gladius jjertransivit. Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum.

Gods, Zoon des Vaders, die wegneemt de zonden der wereld, neem onze smeeking aan. Die zetelt aan de rechterhand des Vaders, ontferm U onzer. Want Gij alleen zijt heilig. Gij alleen de allerhoogste, Jezus-Christus; met den heiligen Geest, in de glorie van God den Vader. Amen.

P. De Heer zij met u.

D. En met uwen geest.

P. Laat ons bidden,

P. Wij bidden U, Heer Jezus-Christus, laat, nu en in het uur van onzen dood, de allerzaligsteMaagd Maria, Uwe Moeder, onze voorspraak wezen bij Uwe goedertierenheid: Zij, Wier allerheiligste ziel, in het uur van Uw lijden, door het zwaard van droefheid doorboord werd. Gij, die als God leeft en heerscht met God den Vader in de eenheid van den H.


ocr page 303

DE H. MIS.

Geest, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

M. Amen. D.

Epistel.

287

Lectio t.ibri Judith.

Benedixit te Domi-nus in virtute sua, quia per te ad nihilum redegit inimieos nos-tros. Benedicta es tu lilia a Domino Deo excelso,prae omnibus mulieribus super ter-ram. Benedictus Do-minus, qui creavit coelum et terrain: quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat lans tua de ore hominum, qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum, pro quibus non pepercisti animae tuae propter angus-tias et tribulationem generis tui, sed sub-venisti ruinae ante conspectum Dei nos-tri.

Les uit het boek Judith.

De Heer heeft u gezegend in Zijne macht, omdat Hij door u onze vijanden in het stof heeft ne-derge worpen. Geze-gend zijt gij, dochter, door den Heer, den allerhoogsten God, boven alle vrouwen der aarde. Gezegend de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft: omdat Hij heden uwen naam zoo verheerlijkt heeft, dat uw lof niet zal wijken van de lippen der menschen, die in de eeuwen 's Heeren wondermacht gedachtig zijn, en voor wie gij uw leven niet gespaard hebt om de angsten en kwellingen van uw geslacht,


ocr page 304

DE H. MIS.

maar van wie gij den ondergang afgewend hebt voor het aanschijn van onzen God.

M. Deo gratias. D. God zij gedankt.

Graduale.

288

Dolorosa et lacrv-mabilis es, Virgo Maria, stans juxta cru-cem Domini Jesu Filii tui Bedemptoris.

Alleluja, Alleluja.

Virgo Dei geni-trix, quem totus nom capit orbis, hoe crueis fert supplicum, auctor vitae factus homo.

Alleluja.

In droefheid gedompeld en betreurenswaardig zijt Gij, Maagd Maria, staande bij het Kruis van den Heer Jezus, uwen Zoon, den Verlosser.

Halleluja,Halleluja.

Maagd, Moeder van den God, dien de geheele aarde niet kan bevatten, van den oorsprong des levens, die mensch geworden is, en die de straf des kruises ondergaat.

Halleluja.


Voor het Evangelie.

Munda cor meum, ac labia mea, omni-potensDeus, qui labia Isaiae Prophetae cal-culo mundasti ignito: ita me to a grata mi-seratione dignare mundare, ut sanctum

Zuiver mijn hart en mijne lippen, almogende God, die de lippen van den Profeet Isaias met eene vurige kool gezuiverd hebt: gelief mij door Uwe genadige ontfer-


ocr page 305

DE H. MIS.

289

Evangelium tuum digne val earn nun-tiaro. Per Christum Dominum nostrum. Amen.

Jube domne bene-dicere.

Dominus sit in corde meo, et in labiis meis: ut digne et competenter annun-tiem Evangelium suum. Amen.

ming zoo te zuiveren, dat ik Uw heilig Evangelie waardig mag verkondigen. Door Christus onzen Heer. Amen.

Heer, gelief te zegenen.

De Heer zij in mijn hart en op mijne lippen : opdat ik Zijn Evangelie waardig en naar behooren moge verkondigen. Amen.


Het Evangelie.

S. Dominus vobis-cum.

M. Et cum spiritu tuo.

S. Sequentia sancti Evangelii secundum Joannem c. 19.

M. Gloria tibi Do-mine.

In illo tempore: Stabant juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalena. Cum vidisset ergo Jesus matrem, et dis-cipulum stantem.

P. De Heer zij met

u.

M. En met uwen geest.

P. Vervolg van het heilig Evangelie volgens Joannes. 19de Hoofdst.

M. Glorie aan U, o Heer.

In dien tijd stonden naast het Kruis van Jezus Zijne Moeder en de zuster Zijner Moeder, Maria van Cleophas, en Maria Magdalena. Als Jezus dan Zijne Moeder zag en den Leerling,


ocr page 306

DE H. MIS.

290

quem diligebat, dicit matri suae: Muiier ecce lilius tuus! Deinde dicit diseu-pulo; Ecce mater tua. Et ex illa hora acce-pit earn discupulus in sua.

A. Laus tibi Christe.

dien Hij liefhad, zeide Hij tot Zijne Moeder: „Vrouw, ziedaar uw zoonquot;. Daarna zeide Hij tot den Leerling: „Ziedaar uw Moederquot;. En van dat oogenblik af nam de Leerling Haar tot zich.

D. Lof aan U, o Christus.


De Credo.

Credo in uuum Deum, Patrem omni-potentem, factorem coeli et terrae, visi-bilium omnium et invisibilium. Et in unum Dominum Je-sum Christum, Fi-lium Dei unigenitum. Et ex Patre natum ante omnia saecula. Deum de Deo, lumen de lumine, Deum Ve-rum de Deo vero. Genitum, non factum, consubstantialem Patri: per quem omnia facta sunt. Qui propter nos homines, et propter nostram sa-lutem descendit de coelis. Et incarnatus est de Spiritu sancto

Ik geloof in eenen God, den al machtigen Vader, Schepper van hemel en aarde, van alle zichtbare en onzichtbare dingen. En in eenen Heer Jezus-Christus, Gods eenig-geboren Zoon, voor alle eeuwen uit den Vader geboren. God van God, licht van licht, ware God van den waren God. Geboren, niet gemaakt, medezelfstandig met den Vader : door Wien alles gemaakt is. Die om ons menschen en om onze zaligheid uit de hemelen is neder gedaald. En is vleesch


ocr page 307

DE H. MIS. 291

ex Maria Virgine: Et homo factus est. Cru-cilixus etiam pro nobis : sub Pontio Pi-lato passus, et se-pultus est. Et re-surréxit tertia die, secundum Scripturas. Et ascenditin coelum: sedet ad dexteram Patris. Et iterum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos: cujus regni non erit finis. Et in Spiritum Sanctum Dominum, et vivificantem : qui ex Patre, Filioque pro-cedit. Qui cum Patre et Filio simul ado-ratur, et conglori-ficatur: qui locutus est per Prophetas. Et unam sanctam Catho-licam et Apostolicam Ecclesiam, Confiteor unum baptism a in remissionem pecca-torum. Et exspecto resurrectionem mor-tuorum. Et vitam venturi saeculi.Amen.

geworden door den H. Geest ni± de Maagd Maria : En isniensch geworden. Hij is ook voor ons g-ekmisigd: heeft geleden onder Pontius Pilatas, en is begraven. En Hij is op den derden dag verrezen, volgens de Schriften. En Hij is opgeklommen ten hemel: zit aan de rechterhand des Vaders. En Hij zal in heerlijkheid wederkomen om levenden en doo-den te oordcelen : en Zijn rijk zal geen einde hebben. En in den H. Greest, den Heer en levendmakende : die nit den Vader en den Zoon voortkomt. Die met den quot;Vader en den Zoon tegelijk wordt aangebeden en verheerlijkt; die door de Profete n gesproken heeft. ZEn in eene heilige, Katholieke en Apostelijke Kerk. Ik belijd een doopsel tot vergiffenis der zonde. En ik ver-wacht de


ocr page 308

de 11. mis.

S. Dominus vobis-cuin.

M. Et cum spiritu tuo.

Oremus.

Offertorium:.

Recordare, Virgo mater Dei, dum ste-teris in conspectu Domini, ut loquaris pro nobis bona, et ut avertas indignatio-nem suam a nobis.

verrijzenis der doo-den. En het leven dei-toekomstige wereld Amen.

P. De Heer zij metu.

D. En met uwen geest.

Laat ons bidden.

Offerande.

Gedenk ons. Maagd, Moeder van Godman-neer Gij staat voor het aanschijn des Heeren, door voor ons ten beste te spreken, en Zijne gramschap van ons af te keeren.


Als de helh ontdekt is, offert de Priester de Hostie aan den HemelscJien Vader.

Suscipe sancte Pater, omnipotens aeter-ne Deus, hanc imma-culatam Hostiam, quam ego indignus famulus tuus offero tibi Deo meo vivo et vero, pro innumera-bilibus peccatis et oftensionibus, et ne-gligentiis meis, et pro omnibus circumstan-

Ontvang, heilige Vader, almachtige, eeuwige God, deze onbevlekte Offerande, welke ik. Uw onwaardig dienaar, aan U, mijn levenden en waarachtigen God opdraag, voor mijne ontelbare zonden, belee-digingen en nalatigheden, en voor allen,


ocr page 309

DE H. MIS. 293

tibus, sed et pro omnibus fidelibus Christianis, vivis at-que defunctis: ut mihi, et illis proficiat ad salutem in vitam aeternam. Amen.

die liet Ofter bijwonen, alsmede voor alle geloovige Christenen, zoo levenden als overledenen : opdat het mij en hun ten heil strekke voor het eeuwig leven. Amen.


Kn schenkt de Priester den wijn in den kelk met eenige druppelen water,

dat hij zegent.

Deus, qui humanae substantiae dignitatem mirabiliter con-didisti, et mirabilius reformasti: da nobis per hujus aquae et vini mysterium, ejus divinitatis esse con-sortes, qui humanita-tis nostrae fieri digna-tus est partieeps, Jesus Christus Filius tuus Dominus noster: Qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus sancti Deus: per omnia saecula saecu-lorum. Amen.

God, die op bewonderenswaardige wijze de menschelrjke waardigheid geschapen en haar nog bewonderenswaardiger hersteld hebt: laat ons door het mysterie van dit water en dezen wijn, deelachtig worden aan de Godheid van Hem, die Zich verwaardigd heeft deelgenoot te worden van onze menschheid, Jezus-Christus Uwe Zoon onze Heer: die met U leeft en heerscht God in de eenheid van den heiligen Geest: door alle eeuwen der eeuwen. Amen.


ocr page 310

DE H. MIS.

294

Hierna draagt de Priester den Kelk aan God op.

Ofterimus tibi, Do-mine, Calicem salu-taris, tuam clei)iecan-tes clementiam: ut in conspectu divinae majestatis tuae, pro nostra et totius mun-di salute cum odore suavitatis ascendat. Amen.

Wij offeren U, o Heer, den Kelk des heils, terwijl wij Uwe

goedertierenheid smeeken, dat hij voor het aanschijn Uwer Goddelijke Majesteit in zoeten geur op-stijge voor het heil van ons en van geheel de wereld. Amen.


Voorover gebogen bidt de Priester:

In spiritu humili-tatis, et in animo contrito suscipiamur a te, Domine: et sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie, ut placeat tibi, Domine Deus.

Mogen wij, nederig van geest en vermorzeld van hart, door U, o Heer, worden aangenomen : en laat heden ons offer voor Uw aanschijn zoo geschieden, dat het U, onzen Heer en God, moge behagen.


Zijne handen naar omhoog uit strekkende, vervolgt hij zijn gebed.

Veni sanctificator onmipotens aeterne Deus : et benedic hoe sacrilicium, tuo sanc-to nomini praepara-tum.

Kom, heiligmaker, almachtige, eeuwige God: en zegen deze offerande, die wij voor Uwen naam bereid hebben.


ocr page 311

DE H. MIS.

295

Bij de vingericassching aan den epistelkant. Psalm 25.

Lavabo inter inno-centes manus meas; et circuradabo altare tuum, Domine.

Ut audiam vocem laudis: et enarrem uni versa mirabilia tua.

Domine, dilexi de-corem domus tuae: et locum habitationis gloriae tuae.

Ne perdas cum impiis, Deus, animam meam : et cum viris sanguinum vitam meam.

In quorum manibus iniquitatessunt: dex-tera eorum repleta est muneribus.

Ego autem in inno-centia mea ingressus sum ; redime me, et miserere mei.

Pes meus stetit in directo: in ecclesiis

Onder de onschul-digen zal ik mijne handen wasschen : en verblijven bij Uw altaar, o Heer.

Om Uwe lofprijzing te hooren : en al Uwe wonderwerken te verhalen.

Heer, ik heb den luister van Uw huis bemind : en de plaats waar Uwe glorie inwoont.

Wil, Heer, mijne ziel niet ten verderve voeren met de god-deloozen : noch mijn leven met de mannen des bloeds.

Wier handen vervuld zijn van ongerechtigheden ; wier rechterhand vol is met geschenken.

Ik echter heb den weg der onschuld bewandeld: verlos mij, en ontferm U mijner.

Ik heb pal gestaan op den weg der ge-


ocr page 312

DE H. MIS.

296

benedicam te Domine. rechtigheid: in de-vergaderingen zal ik U zegenen, o Heer.

Gloria Patri, et Fi- Glorie zij den Va-lio, et Spiritui sancto. der en den Zoon en Si cut erat in prinei- den Heiligen Geest, pio, et nunc, et sem- Gelijk het was in den per, et in saeeula beginne en nu en

saeculorum. Amen.

altijd en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Voor het midden van het altaar.

Suscipe sancta Tri-nitas banc oblatio-nem, quam tibi ofte-rimus ob memoriam passionis, resurrecti-onis, et ascensionis Jesu Cbristi Domini nostri: et in honorem beatae Mariae semper Virginis, et beati Joannis Baptistae, et sanctorum Apostolo-rum Petri et Pauli, et istorum, etomniam Sanctorum: ut illis proficiat ad honorem, nobis autem ad salu-tem : et illi pro nobis intercedere dignen-tur in coelis, quorum memoriam agiinus in terris. Per eundum Christum Dominum

Ontvang, heilige Drievuldigheid deze Offerande, welke wij U opdragen ter gedachtenis van het lijden, de verrijzenis en hemelvaart van onzen Heer Jezus-Christus : en ter eere der gelukzalige Maria, altijd Maagd en» van den heiligen Joannes den Dooper, en van de heilige Apostelen Petrus en Paulus, en van deze en alle Heiligen : opdat zij hun tot glorie strekke, ons echter ten heil: en zij, wier gedachtenis wij op aarde vieren, zich gewaar-digen onze voor-


ocr page 313

DE H. MIS.

297

nostrum. Amen. spraak te zijn in den

hemel. Door denzelfden Christus onzen Keer. Amen.

Orate fratres.

S. Orate fratres : ut meum ac vestrum sacrificium accepta-hile fiat apud Deum Patrem omnipoten-tem.

M. Suscipiat Domi-nus sacrificium de manibus tuis ad lau-dem. et gloriam no-minis sui, ad utilita-tem quoque nostram, totiusque Ecclesiae suae sanctae.

S. Amen.

P. Bidt broeders : opdat mijne en uwe offerande aangenaam worde voor God, den almachtigen Ya-der.

D. De Heer neme het ofter uit uwe han-den aan tot lof en glorie van Zijnen naam, alsmede tot ons welzijn en dat Zijner ge-heele heilige Kerk.

1'. Amen.


Secreta.

Offerimus tibi pre-ces et hostias, Domi-ne Jesu Christe, hu-militer supplicantes : ut, qui transfixionen dulcissimi spiritus beatae Mariae matris tuae precibus recen-semus; suae, suorum-que sub cruce sanctorum consortium

Wij bieden U, Heer Jezus-Christus, onze gebeden en offers aan, nederig smeekende : dat wij, die in onze gebeden de Doorsteking van de teederste ziel der heilige Maria, Uwe Moeder, gedenken ; door de veelvuldige en allerwelwil-


ocr page 314

DE H. MIS.

298

multiplicato piissimo interventu, meritis mortis tnae, meritum cum beatis habeamus. Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate Spiritus sanc-ti, Deus.

lendste voorspraak van Haar en van hare deelgenooten onder het Kruis, om de verdiensten van haren dood, het loon met de Gelukzaligen deelachtig worden. Gij, die met God den Vader, in de eenheid van den H. Geest, God, leeft en regeert.


Praefatie.

S. Per omnia sae-cula saeculorum.

M. Amen.

S. Dominus vobis-cum.

M. Et cum spiritu tuo.

S. Sursum corda.

M. Habemus ad Dominum.

S. Gratias agamus Domino Deo nostro.

M. Dignum et jus-tum est.

S. Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nos tibi semper, et ubique gratias agere : Do-mine sancte, Pater

P. Door alle eeuwen der eeuwen,

D. Amen.

P. De Heer zij met u.

D. En met uwen. geest.

P. De harten omhoog.

D. Wij heften ze tot den Heer.

P. Laten wij den Heer, onzen God,dank zeggen.

D. Dat is billijk en rechtvaardig.

P. Wel billijk en rechtvaardig, plichtmatig en heilzaam is het, dat wij U altijd en overal dankzeggen : [U, onze] hei-


ocr page 315

DE H. MIS.

299

omnipotens, aeterne Deus. Et te in Trans-fixione beatae Mariae semper Virginis col-laudare, benedicere et praedicare. Quae et Unigenitum tuum sancti Spiritus ol^um-bratione concepit: et virginitatis gloria permanente, lumen aeternum mundo ef-fudit, Jesum Christum Dominum nostrum. Per quem ma-jestatem tuam lau-dant Angeli, adorant Dominationes, tre-munt Potestates.Coeli, coelorumque Yirtu-tes, ac beata Seraphim, socia exsulta-tione concelebrant. Cum quibus et nostras voces, ut admitti jubeas, deprecamur, supplici confessione dicentes.

lige Heer, almachtige V ader en eeuwige God. En dat wij U, op het feest der Doorsteking van de Heilige Maria, mede verheerlijken, zegenen en prijzen. Zij, die ook door de overschaduwing van den heiligen Geest UwenEenigge-borene heeft ontvangen : en, met behoud van de glorie der maagdelijkheid, het eeuwig licht aan de wereld heeft geschonken, Jezus-Christus onzen Heer. Door Wien de Engelen Uwe Majesteit loven, terwijl de Heerschappijen Haar aanbidden en de Machten Haar vol ontzag huldigen. Door Wien de Hemelen en de Krachten der hemelen met het zalig koor der Serafijnen eenparig juichende Uwen lof verkondigen.Duld, bidden wij, dat wij met hen onze stemmen vereenigen, om smeekend te belijden:


ocr page 316

DE H. MIS.

300

De „Sanctusquot;.

Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus Deus Sabaoth. Pleni sunt coeli, et terra gloria tua. Hosanna in excelsis. Benedic-tus qui venit in nomine Domini. Hosanna in excelsis.

Heilig, Heilig, Heilig is de Heer God der Heerscharen. De hemelen en de aarde zijn vervuld van Uwe glorie. Glorie aan God in den hooge. Gezegend, die komt in den naam des Hoeren. Glorie aan God in den hooge.


De Canon.

Te igitur clemen-tissime Pater, per Jesum Christum Fili-um tuum Dominum nostrum, supplices rogamus, acpetimus, uti accepta habeas, et benedicas haec | dona, haec munera, | haec sancta sacrifi-I cia illibata: in pri-[ mis, quae tibi offeri-mus pro Ecclesia tua sancta catholica: quam pacificare, custodire, adunare, et regere digneris toto orbe terrarum: una cum famulo tuo Papa nostro N. et Antistite

Wij bidden en smee-ken U derhalve ootmoedig, allergoeder-tierendste Vader, door Jezus-Christus Uwen Zoon, onzen Heer, dat Gij gelieft te aanvaarden en te zegenen deze gaven, deze geschenken en deze heilige onbevlekte offeranden, welke wij U allereerst opdragen voor Uwe heilige Katholieke Kerk, opdat Gij U gewaardigt haar den vrede te schenken, te bewaren, voor scheuring te behoe-


ocr page 317

DE H. MIS.

301

nostro N. et omnibus orthodoxis, atqne catholicae, et Apostgt; licae fidei cultoribus.

den en te besturen over de gansche aarde, tegelijk met Uwen dienaar, onzen Paus N. en onzen Bisschop N. en alle rechtge-loovigen, met de belijders van het katholieke en Apostolische geloof.


De gedachtenis der levenden.

Memento, Domine, famulorum, famula-rumque tuarum N. et N.... et omnium cir-cumstantium, quorun tibi fides cognita est, et nota devotio: pro quibus tibi otferimus, vel qui tibi offerunt hoe sacrificium lau-dis pro se, suisque omnibus: pro re-demptione animarum suarum, pro spe sa-lutis, et incolumitatis suae: tibique reddunt vota sua aeterno Deo, vivo, et vero.

Wees, Heer, indachtig uwe dienaren en dienaressen N. en. N... en alle aanwezigen, wier geloof en godsvrucht U bekend zijn, voor wie wij U offeren, of die U dit offer van lof opdragen, voor zich en al de hunnen, in de hcop van hun heil en behoud : en die aan U, den eeuwigen, levenden en waren God hunne wenschen aanbieden.


Communicantes.

In vereeniging met Uwe dienaren, vieren wij allereerst de ge-

Communicantes, et memoriam veneran-tes, in primis glorio-

ocr page 318

DE 11. MIS.

dachtenis van de glorievolle, altijd Maagd geblevene Maria, moeder van God en van onzen Heer Jezns-Christus, alsmede van Uwe gelukzalige Apostelen en Martelaren, Petrus en Pau-lus, Andreas, J acobu s, Joannes, Thomas, Jacobus, Philippus, Bartholomeus, Mat-theus, Simon en Thaddeus: van Linus, Cletus, Clemens, Xystus, Cornelius, Cyprianus, Lauren-tius, Chrysogonus, Joannes en Paulus, Cosmas en Damianus, en van al Uwe Heiligen ; door wier verdienste en voorbede Gij ons in alles dooide hulp Uwer bescherming gelieft te versterken. Door denzelfden Christus onzen Heer. Amen.

De Priester houdt zijne handen over de offeranden uitgestrekt.

Hanc igitur oblati- Derhalve bidden onem servitutis nos- wij U, o Heer, dat trae, sed et cunctae Gij deze offerande

302

sae semper Virginis Mariae genitricis Dei et Domini nostri Jesu Christi: sed et bea-torum Apostolorum ac Martyrum tuorum, Petri et Pauli, An-dreae, Jacobi, Joan-nis, Thomae, Jacobi, Philippi, Bartholo-nuei, Mattthei, Si-monis et Thaddei: Lini, Cleti, Clementis, Xysti, Cornelii, Cj'-priani, Laurentii, Chrysogoni, Joan nis ct Pauli, Cosmae et Damiani: et omnium Sanctorum tuorum; quorum meritis, pre-cibusque concedas, ut in omnibus pro-tectionis tuae munia-mur auxilio. Per eun-dem Christum Domi-num nostrum. Amen.

ocr page 319

DE H. MIS.

808

familiae tuae, quae-sumus Domine, ut placatus accipias : diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna dam-natione nos eripi, et in electorum tuo-rum jubeas grege mini erari, Per Christum Dominum nostrum. Amen.

Quam oblationem tu Deus in omnibus, quaesumus, benedic-tam, adscriptam, ra-tam, ration abilem, acceptabilemque face-re digneris : ut nobis Corpus et Sanguis liat dilectissimi Filii tui Domini nostri Jesu Christi.

van Uwe dienaren en van geheel Uwe Kerk in genade wilt aannemen : onze dagen in Uwen vrede bewaren, ons van de eeuwige verwerping bevrijden en ons plaatsen wilt onder de kudde Uwer uitverkorenen. Door Christus onzen Heer. Amen.

Wij bidden U, o God, zorg te dragen dat deze offerande onder alle opzichten gezegend, aangenomen, goedgekeurd, redelijk en welgevallig zij : opdat zy voor ons worde het Lichaam en het Bloed van Uwen veelgeliefden Zoon, onzen Heer Jezus-Christus.


De H. Consecratie.

Qui pridie quam pa-teretur, accepit pa-nem in sanctas, ac venerabiles manus suas, et elevatls ocu-lis in coelum ad te Deum Patrem suum omnipotentem, tibi

Die op den vooravond van Zijn lijden het brood in Zijne heilige en eerbiedwaardige handen nam, en de oogen ten hemel heffend, naar U, o God, Zijnen


ocr page 320

DE H. MIS.

300

De „Sanctusquot;

Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus Deus Sabaoth. Pleni sunt coeli, et terra gloria tua. Hosanna in excelsis. Benedic-tus qui venit in nomine Domini. Hosanna in excelsis.

Heilig, Heilig, Heilig is de Heer God der Heerscharen. De hemelen en de aarde zijn vervuld van Uwe glorie. Glorie aan God in den hooge. Gezegend, die komt in den naam des Hee-ren. Glorie aan God in den hooge.


De Canon.

Te igitur clemen-tissime Pater, per Jesum Christum Fili-um tuum Dominum nostrum, supplices rogamus, acpetimus, uti accepta habeas, et henedicas haec dona, haec munera, haec sancta sacrifi-cia illibata: in pri-[ mis, quae tibi ofteri-\ mus pro Ecclesia tua sancta catholica: [ quam pacificare, l custodire, adunare, et regere digneris toto orbe terrarum: una cum famulo tuo Papa nostro N. et Antistite

Wij bidden en smee-ken U derhalve ootmoedig, allergoeder-tierendste Vader, door Jezus-Christus Uwen Zoon. onzen Heer, dat Gij gelieft te aanvaarden en te zegenen deze gaven, deze geschenken en deze heilige onbevlekte offeranden, welke wij U allereerst opdragen voor Uwe heilige Katholieke Kerk, opdat Gij U gewaardigt haar den vrede te schenken, te bewaren, voor scheuring te behoe-


ocr page 321

DE H. MIS.

301

nostro N. et omnibus orthodoxis, atqne catholicae, et Aposto-licae fidei cultoribus.

den en te besturen over de gansche aarde, tegelijk met Uwen dienaar, onzen Paus N. en onzen Bisschop N. en alle rechtge-loovigen, met de belijders van het katholieke en Apostolische geloof.


De gedachtenis der levenden.

Memento, Domine,

famulorum, famula-rumque tuarum N. et N.... et omnium cir-cumstantium, quorum tibi fides cognita est,

et nota devotio: pro quibus tibi ofterimus.

vel qui tibi ofterunt hoe sacrificium lau-dis pro se, suisque omnibus: pro re-demptione animarum suarum, pro spe sa-lutis, et incolumitatis suae: tibique reddunt vota sua aeterno Deo,

vivo, et vero.

Communie antes.

Communicantes, et In vereeniging met memoriam veneran- Uwe dienaren, vieren tes, in primis glorio- wij allereerst de ge-

Wees, Heer, indachtig uwe dienaren en dienaressen N. en N... en alle aanwezigen, wier geloof en godsvrucht U bekend zijn, voor wie wij U offeren, of die U dit offer van lof opdragen, voor zich en al de hunnen, in de hoop van hun heil en behoud : en die aan U, den eeuwigen, levenden en waren God hunne wenschen aanbieden.

ocr page 322

DE H. MIS.

dachtenis van de glorievolle, altijd Maagd geblevene Maria, moeder van God en van onzen Heer Jezus-Christus, alsmede van Uwe gelukzalige Apostelen en Martelaren, Petrus en Pau-lus, Andreas, Jacobus, Joannes, Thomas, Jacobus, Philippus, Bartholomeus, Mat-theus, Simon en Thaddeus: van Linns, Cletus, Clemens, Xystus, Cornelius, Cyprianus, Lauren-tius, Chrysogonus, Joannes en Paulus, Cosmas en Damianus, en van al Uwe Heiligen ; door wier verdienste en voorbede Gij ons in alles dooide hulp Uwer bescherming gelieft te versterken. Door denzelfden Christus onzen Heer. Amen.

De Priester houdt zijne handen over de

offeranden uitgestrekt.

Hanc igitur oblati- Derhalve bidden onem servitutis nos- wij U, o Heer, dat trae, sed et cunctae Gij deze offerande

302

sae semper Virginis Mariae genitricis Dei et Domini nostri Jesu Christi: sed et bea-torum Apostolorum ac Martyrum tuorum, Petri et Pauli, An-dreae, Jacobi, Joan-nis, Thomae, Jacobi, Philippi, Bartholo-mfei, Mattthei, Si-monis et Thaddei: Lini, Cl eti, Clemen tis, Xysti, Cornelii, Cy-priani, Laurentii, Chrysogoni, Joannis et Pauli, Cosmae et Damiani: et omnium Sanctorum tuorum; quorum meritis, pre-cibusque concedas, ut in omnibus pro-tectionis tuae munia-mur auxilio. Per eun-dem Christum Domi-num nostrum. Amen.

ocr page 323

DE H. MIS.

303

familiae tuae, quae-sumus Domine, ut placatus accipias : diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna dam-natione nos eripi, et in electorum tuo-rum jubeas grege nu-merari, Per Christum Dominum nostrum. Amen.

Quam oblationem tu Deus in omnibus, quaesumus, benedic-tam, adscriptam, ra-tam, rationabilem, acceptabilemque face-re digneris : ut nobis Corpus et Sanguis tiat dilectissimi Filii tui Domini nostri Jesu Christi.

van Uwe dienaren en van geheel Uwe Kerk in genade wilt aannemen: onze dagen in Uwen vrede bewaren, ons van de eeuwige verwerping bevrijden en ons plaatsen wilt onder de kudde Uwer uitverkorenen. Door Christus onzen Heer. Amen.

quot;Wij bidden U, o God, zorg te dragen dat deze offerande onder alle opzichten gezegend, aangenomen, goedgekeurd, redelijk en welgevallig zij: opdat zy voor ons worde het Lichaam en het Bloed van Uwen veelgeliefden Zoon, onzen Heer Jezus-Christus.


De H. Consecratie.

Qui pridie quampa-teretur, accepit pa-nem in sanctas, ac venerabiles manus suas, et elevatis ocu-lis in coelum ad te Deum Patrem suum omnipotentem, tibi

Die op den vooravond van Zijn lijden het brood in Zijne heilige en eerbiedwaardige handen nam, en de oogen ten hemel heliend, naar U, o God, Zijnen


ocr page 324

de h. mis.

304

gratias agens, bene-dixit, fregit, deditque discipulis suis, di-cens: Accipite, et manducate ex hoe omnes.

Hoc est enim Corpus meum.

Simili modo post-quam coenatum est, accipiens et hunc praeclarum Calieem in sanctas, ae vene-rabiles manus suas : item tibi gratias agens, benedixit, deditque discipulis suis, dicens: Accipite, et bibite ex eo omnes: hlc est enim calix Sanguinis mei, novi

et aeterni testamen-ti : mysterium fidei: qui pro vobis et pro multis effundetur in remissionem pec-catorum.

Haec quotiescum que feceritis, in mei memoriam facietis. Unde et memores.

almachtigen Vader, U dankzeggende, het zegende, brak, en aan Zijne Leerlingen gaf, zeggende : Neemt en eet allen hiervan:

Dit toch is Mijn Lichaam.

Insgelijks, nadat Hij het avondmaal genomen had, nam Hij dezen voortreffe-lijken Kelk in Zijne heilige en eerbiedwaardige handen : en U op gelijke wijze dankzeggend, zegende Hij dien, en gaf hem aan Zijne Leerlingen zeggende: Neemt en drinkt allen hieruit. Dit toch is de Kelk van Mijn Bloed, van het nieuw

en eeuwig verbond:

(geheim des geloofs)

dat voor u en voor velen zal vergoten worden tot vergiffenis der zonden.

Zoo dikwijls gij dit doen zult, doet het te Mijner gedachtenis.

Daarom ook. o Heer.


ocr page 325

DE H. MIS.

Domine, nos servi tui, sed et plebs tua sancta,ejusdem Ckris-ti Filii tui Domini nostri tam beatae passionis, nee non et ab inferis, resurrec-tionis, sed et in coe-los gloriosae ascen-sionis: otferimus prae-clarae majestati tuae de tuis donis ac datis, hostiam puram hos-tiam sanctam, hostiam immaculatam: Panem sanctum vitae aeternae, et Calicem salutis perpetuae.

Supra quae propi-tio ac sereno vultu respicere digneris: et accepta habere sicuti accepta habere digna-tus es munera pueri tui justi Abel, et sa-crificium Patriarchae nostri Abrahae: et quod tibi obtulit sum-mus sacerdos tuus Melchisedech, sanctum sacrificium, immaculatam hostiam.

bieden wij, Uwe dienaren, alsmede Uw heilig volk, ter gedachtenis van het zoo gelukzalig lijden van dienzelfden Christus, Uwen Zoon, onzen Heer, alsmede Zijne verrijzenis uit het graf en van Zijne glorievolle hemelvaart, aan Uwe nooit-volprezene Majesteit van Uwe giften en gaven, de zuivere Hostie, de heilige Hostie, de onbevlekte Hostie: het heilig Brood van het eeuwig leven, en den Kelk van het altoosdurend heil.

Moge het U, o Heer, behagen, een genadi-gen en welwillenden blik te slaan op deze Offeranden: en ze welgevallig te aanvaarden, gelijk Gij de geschenken van Uwen dienaar, den rechtvaardigen Abel, voor lief genomen hebt, en het offer van onzen Patriarch Abraham ; alsmede de heilige


20

ocr page 326

DE H. MIS.

306

Supplices te roga-nius, omnipotens Deus : jube haec per-ferri per manus sancti Angeli tui in sublime altare tuum, in con-spectu divinae majes-tatis tuae: u t quotqupt, ex luie altaris i)arti-eipatione sacrosanc-tum Filii tui, Corpus et Sanguinem sump-serimus, omni bene-dictione eoelesti et gratia repleaniur. Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen.

De Gedachtenis

Memento etiam, Domine, famulorum famularumque tua-rum N. et N. qui nos praecesserunt cum signo üdei, et dormi-unt in somno pacis.

offerande en het onbevlekte offer, dat Uw hoogepriester Melchi-sedech U heeft opgedragen.

Dringend smeeken wij U, almachtige God : laat deze gaven door de handen van Uwen heiligen Engel naar Uw verheven altaar gedragen worden, voor het aanschijn Uwer Goddelijke Majesteit: opdat wij allen, door de deelname aan dit altaar, na het ontvangen van het allerheiligste Lichaam en Bloed van Uwen Zoon, met alle hemelsche zegening en genade vervuld worden. Door denzelfden Christus onzen Heer. Amen.

der Overledenen.

Wees ook, o Heer, Uwe dienaren en dienaressen N. N. gedachtig, die ons met het teeken des ge-loofs zijn voorgegaan en in den slaap des


ocr page 327

DE H. MIS.

307

Ipsis, Domine, et omnibus in Christo quies-centibns, locum refri-gerii, lucis et pacis, ut indulgeas, depre-camur. Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen.

Nobis quoque pec-catoribus famulis tuis, de multitudine miserationum tuarum sperantibus, partem aliquam et societa-tem don are digneris, cum tuis sanctis Apostolis et Marty-ribus: cum Joanne, Stephano, Mathia, Barnaba, Ignatio, Alexandre, Marcellino, Petro, Felicitate, Perpetua, Agatha, Lucia, Agnete, Cae-cilia, Anastasia, et omnibus Sanctis tuis: intra quorum nos consortium, non aesti-mator meriti, sed veniae, quaesumus, largitor admitte. Per Christum Dominum nostrum.

Per quem haec om-vredes rusten. Wij bidden U, Heer, verleen hun, en allen, die in Christus rusten, te mogen ingaan tot de plaats van verkwikking, licht en vrede. Door denzelfden Christus onzen Heer. Amen.

Wil ook ons zondaren, Uwe dienaren, die op de menigvuldigheid Uwer ontfermingen hopen, eenig deel en gemeenschap geven, met Uwe heilige Apostelen en Martelaren : met Joannes, Stephanus, Mathias, Barnabas, Ignatius, Alexander, Mar cell i-nus. Petrus, Felicitas, Perpetua, Agatha, Lucia, Agnes, Cae-cilia, Anastasia, en al Uwe Heiligen, in wier gezelschap Gij ons, bidden wij, gelieft toe te laten, zonder te letten op onze verdiensten, maar om den schat Uwer barmhartigheid. Door Christus onzen Heer.

Door Wien Gij, o


ocr page 328

DE H. MIS.

Heer, altijd het goede voortbrengt, heiligt, levend maakt, zegent en aan ons verstrekt.

Door Hem, en met Hem, en in Hem zij U God, den almachtigen Vader, in de eenheid van den heiligen Geest, alle eer en glorie.

Door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

Laat ons bidden: Door heilzame voorschriften vermaand, en door goddelijke lessen geleerd, durven wij zeggen.

De Pater Noster.

Pater noster, qui Onze Vader, die in es in coelis : Sancti- de hemelen zijt: Ge-ficetur nomen tuum : heiligd zij Uw Naam: Adveniat regnum Laat toekomenUw rijk: tuum: Fiat voluntas Uw wil geschiede op tua, sicut in coelo, aarde als in den heet in terra: Panem mei: Geef ons heden nostrum quotidianum ons dagelijksch da nobis hodie: Et brood: En vergeef dimitte nobis debita ons onze schulden, nostra, sicut et nos gelijk ook wij verge-dimittimus debitori- ven onzen schuldebus nostris. Et ne naren: En leid ons nos inducas in tenta- niet in bekoring. Maar tionem. Sed libera verlos ons van den nos a malo. Amen. kwade. Amen.

308

nia, Domine, semper bona creas, sanctili-cas, vivificas, benedi-cis, et praestas nobis.

Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omni potenti, in unitate Spiritus sancti, omnis honor, et gloria.

Per omnia saecula saeculorum. Amen.

Oremus: Praecep-tis salutaribus moniti, et divina institutione formati, audemus di-cere.

ocr page 329

ÜE II. MIS. 309

Libera nos quae-sumus Domine, ab omnibus malis, prae-teritis, praesentibus, et futuris: et intercedente beata et glo-riosa semper Virgine Dei genitriee Maria, cnm beatis Apostolis tuis Petro et Paulo, atque Andrea, et omnibus Sanctis, da pro-pitins pacem in diebus nostris: ut opemise-ricordiae tuae adjuti, et a peccato simus semper liberi, et ab omni perturbatione securi. Per eundem Dominum nostrum Jesum Christum Fili-um tuum. Qui tecum vivit et regnat in imitate Spiritus sancti Deus. Per omnia sae-cula saeculorum. Amen.

Pax Domini sit semper vobiscum.

Et cum spiritu tuo.

Bevrijd ons, bidden wij U, o Heer, van alle verleden, tegenwoordig en toekomstig kwaad; en verleen ons door de voorspraak der gelukzalige, glorievolle en altijd Maagd geble-vene Moeder Gods Maria, en van Uwe heilige Apostelen Petrus en Paulus, Andreas en alle Heiligen genadiglijk vrede in onze dagen; opdat wij, geholpen door den bijstand Uwer barmhartigheid, altijd van zonden bevrijd en tegen elke verwarring beveiligd mogen zijn. Door den-zelfden Jezus-Chris-tusUwen Zoon, onzen Heer. Die als God met U leeft en heerscht in de eenheid van den Heiligen Geest. Door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

De vrede des Hee-ren zij altijd met u.

En met uwen geest.


ocr page 330

DE H. MIS.

310

De Priester doet een gedeelte der H. Hostie in den Kelk, om, volgens de verklaring van den 11. Thomas, de Verrijzenis des Heer en te heteehenen.

Haec commixtio, et consecratio Corporis et Sanguinis Domini n os tri Jesu Christi, riat accipientibus nobis in vitam aeternam. Amen.

Agnus Dei,qui tollis peecata mundi, miserere nobis.

Agnus Dei,qui tollis peecata mundi, miserere nobis.

Agnus Dei,qui tollis peecata mundi, dona nobis pacem.

Moge deze geconsacreerde vermenging van het Lichaam en het Bloed van onzen Heer Jezus-Chris-tus voor ons die Haar ontvangen, strekken ten eeuwigen leven. Amen.

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, ontf. U onzer.

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, ontf. U onzer.

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, verleen ons vrede.


Gebeden voor de Nuttiging.

Dom ine Jesu Chris-te, qui dixisti Apos-tolis tuis: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ne respici as peecata mea, sed fidem Ecclesiae tuae eamque secundum voluntatem tuam

Heer, Jezus-Chris-tus, die tot Uwe Apostelen gezegd hebt: Ik laat u den vrede, Ik geef u Mijnen vrede: geef geen acht op mijne zonden, maar op het geloof van Uwe Kerk: en


ocr page 331

DE H. MIS.

311

pacificare et coaclu-ii are digneris: qni vivis et regnas Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.

Domine Jesu Chris-le, Fili Dei vivi, qui ex voluntate Patris, cooperante Spiritu sancto, per mortem tuam mnndum vifi-casti: libera me per hoe sacrosanctum corpus et sanguinem tuum ab omnibus ini-quitatibus meis, et universis malis: et fac me tuis semper inhaerere mandatis, et a te nunquam se-parari permittas: qui cum eodem Deo Pa-tre, et Spiritu sancto vivis et regnas Deus in saecula saeculorum. Amen.

Perceptio Corporis-tui Domine Jesu Christe, quod ego in-dignus sumere prae-sumo, non mihi pro-verleen haar dien vrede en die eenheid, welke Gij voor haar verlangt : Gij, die als God leeft en heerscht, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

Heer, Jezus-Chris-tus. Zoon van den levenden God, die volgens den wil des Vaders, met medewerking van den H. Geest, de wereld door Uwen dood hebt levend gemaakt: bevrijd mij door Uw allerheiligst Lichaam en Bloed van al mijne ongerechtigheden, en van allo kwaad: en laat mij Uwe geboden altijd onderhouden en nooit van U gescheiden worden: Gij, die als God met dienzelfden God den Vader en den H. Geest leeft en heerscht in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Heer, Jezus-Chris-tus, laat de deelname aan Uw Lichaam, hetwelk ik, onwaardige, durf ontvangen, niet


ocr page 332

DE H. MIS.

312

veniat in judicium et condemnationem: sed pro tua pietate prosit mihi ad tutamen-tum mentis et corporis, et ad medelam percipiendam: qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate Spiritus sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.

strekken tot mijn oordeel en verwerping : maar laat Het in uwe goedertierenheid mij gedijen tot behoud van ziel en lichaam alsmede tot geneesmiddel : Gij die als God leeft en heerscht met God den quot;Vader in de eenheid van den heiligen Geest, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.


Nu neemt de Priester de H. Hostie in zijne linkerhand.

Panem coelestem Ik zal het hemelsch aceipiam et nomem Brood nemen, en den Domini invocabo. naam des Heeren inroepen.

Met zijne rechterhand klopt de Priester driemalen op zijne horst, telkens hetzelfde gebed herhalend.

Dom ine, non sum Heer, ik ben niet dignus ut intres sub waardig dat Gij komt tectum meum : sed onder mijn dak : maar tantum die verbo, et spreek slechts éen sanabitur anima mea. woord, en mijne ziel zal gezond worden.

Bjj het nuttigen der H. Hostie.

Corpus Domini nos- Het Lichaam van tri Jesu Christi cus- onzen Heer Jezus-

ocr page 333

DE H. MIS.

313

todiat animam meam in vitam aeternam. Amen.

Christus beware mijne ziel ten eeuwigen leven. Amen.


Onder het zurveren van de patena.

Quid retribuam. Domino pro cmnibus, quae retribuit mihi V Calicem salutaris ac-cipiam, et nomen Domini invocabo. Laudans invocabo.Do-minum, et ab inimicis meis salvus ero.

Wat zal ik den Heer wedergeven voor alles, wat Hij mij heeft geschonken V Ik zal den Kelk des heils nemen en den naam des Heeren inroepen. Lofzingende zal ik den Heer aanroepen, en van mijne vij anden zal ik bevrijd worden.


B\i het nuttigen van den H. Kelk.

Sanguis Domini nostri Jesu Christi custodiat animam meam in vitam aeternam. Amen.

Het Bloed van onzen Heer Jezus-Chris-tus beware mijne ziel ten eeuwigen leven. Amen.


Na de Nuttiging'.

Laat ons Heer, in een zuiver hart bewaren, wat wij met onzen mond hebben ontvangen: en dat deze Gave van den tijd ons strakke tot een geneesmiddel voor de eeuwigheid.

Quod ore sumpsi-mus, Domine, pura mente capiamus: et de munere temporali fiat nobis remedium sempiternum.

ocr page 334

de h. mis.

314

Onder het zuiveren van den Kelk.

Corpus tuimi, Do-inine, quod sumpsi et Sanguis, quem potavi, adhaereat visceribus meis. et praesta : ut in me non remaneat scelerum macula, quem pura et sancta refecerunt sacra-menta : Qui vivis et regnas in saecula saeculorum. Amen.

Felices sensusbea-tae Mariae Virginis, qui sine mortemeru-erunt martyrii palmam sub cruce Do-mini.

Dominus vobiscum.

Et cum spiritu tuo.

Gebed na de

Oremus.

Sacrificia, quae sumpsimus, Domine Jesu Christe, Trans-

Moge, o Heer, Uw Lichaam, dat ik genuttigd, en Uw Bloed, dat ik gedronken heb, blijvend zijn in mijn hart: en laat geen smet der zonde in mij blijven, die dooide zuivere en heilige sacramenten vernieuwd ben : Gij, die leeft en heerscht in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Gelukkige, heilige Maagd Maria, die zonder te sterven onder het Kruis des Heeren den palm van het martelaarschap verdiend hebt.

De Heer zij met u. En met uwen geest.

Communie.

Laat ons bidden.

Moge, Heer Jezus-Christus, de otters, die wij genuttigd heb-


ocr page 335

DE H. MIS.

315

fixionem Matris tuae et Virginis devote celebrantes: nobis impetrent apuc. cle-mentiam tuam omnis boni salutaris effec-tum. Qui vivis et regnas cum Deo Patre in unitate spiritus sancti Deus. Per omnia saecula saeculo-rum. Amen.

Dominus vobiscum.

Et cum spiritu tuo.

Ite missa est.

Deo gratias.

Voor

Placeat tibi, sancta Trinitas, obsequium servitutis meae, et praesta: ut sacrifi-cium, quod oculis tuae majestatis in-dignus obtuli, tibi sit acceptabile, mihique et omnibus, pro qui-bus illud obtuli, sit, te miserante, propi-tiabile. Per Christum Dominum nostrum.

ben, in de godsdienstige gedachtenisviering der Doorsteking Uwer maagdelijke Moeder, ons de heilzame uitwerking van alle goed verwerven bij Uwe goedertierenheid. Gij. die als God leeft en heerscht met God den Vader in de eenheid van den heiligen Geest. Door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

De Heer zij metu.

En met uwen geest.

Gaat, de Mis is opgedragen.

God zij gedankt.

den zegen.

Laat. heilige Drievuldigheid, de tol mijner afhankelijkheid U welgevallig zijn, en moge het otter, dat ik, onwaardige, voor het aanschijn Uwer Majesteit heb opgedragen, U aangenaam zijn, en voor mij en voor allen, voor wie ik het gebracht heb van


ocr page 336

DE II. MIS.

316

Amen. Uwe barmhartigheid

verzoening verwerven. Door Christus onzen Heer. Amen.

Bfl den zegen.

Benedicat vos om-nipotens Deus, Pater, et Filius, et spiritus sanctus.

Amen.

U zegene de Almogende God, de Vader, de Zoon, en de Heilige Geest.

Amen.


Het laatste Evangelie.

Dominus vobiscum.

Et eum spiritu tuo.

Initium sancti Evangelii secundum Joannem. C. 1.

Gloria tibi Domine.

In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in prineipio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt: et sine ipso factum est nihil, quod factum est: in ipso vita erat, et vita erat lux homi-num: et lux in tene-bris lucet, et tenebrae

De Heer zij met u.

En met uwen geest.

Begin van het heilig Evangelie volgens Joannes. Hst. 1.

Glorie zij U, o Heer.

In den beginne was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God. Dit was in den beginne bij God. Door Hem is alles gemaakt: en zonder Hem is er niets gemaakt van hetgeen er gemaakt is: in Hem was het leven, en het leven was het licht der


ocr page 337

DE H. MIS.

317

earn non comprehen-derunt. Fnit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hie venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem ve-nientem in hunc mun-dum. In mundo erat, et mundus per ipsum 1'actus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et ^ui eum non receperunt. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem tilios Dei lieri, his, qui credunt in nomine ejus : qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: et vidimus gloriam ejus, gloriam (juasi Unigeniti a menschen: en het licht scheen in de duisternissen, en de duisternissen hebben het niet begrepen. Er werd een mensch van God gezonden, wiens naam was Joannes. Deze kwam tot getuigenis, om getuigenis te geven van het licht, opdat allen door hem zouden gelooven. Hij was het licht niet, maar hij was gekomen om getuigenis te geven van het licht. Er was een waar licht, dat eiken mensch verlicht, die in deze wereld komt. Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem gemaakt, en de wereld heeft Hem niet gekend. Hij kwam tot Zijn erfdeel, maar de Zijnen hebben Hem niet aangenomen. Maar allen, die Hem aangenomen hebben, heeft Hij de macht gegeven kinderen Gods te worden, allen, die gelooven in Zijnen


ocr page 338

DE H. MIS.

Patre, plenum gratiae naam, en noch uit het et veritatis. bloed, noch uit den

wil des vleesches, noch uit den wil des mans, maar uit God geboren zijn. En het Woord is vleesch geworden, en Het heeft onder ons gewoond : en wij hebben Zijne heerlijkheid gezien, eene glorie als van den Eeniggeborene des Yaders, vol van genade en waarheid.

Deo gratias. God zij gedankt.

318

ocr page 339

DB LITANIE

van Onze Lieve Vrouw der Zeven Smarten.

Heer, ontferm U onzer.

Christus, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Christus, hoor ons.

Christus, verhoor ons.

God, hemelsche Vader, ontferm U onzer.

God, Zoon, Verlosser der wereld, ontferm U onzer.

God, heilige Geest, ontferm U onzer.

Heilige Drievuldigheid, één God, ontferm U onzer.

Moeder van Smarten, bid voor ons.

Die in de herbergen geen plaats hebt gevonden.

Die uwen intrek in eenen stal moest nemen, tö

Die uwen eerstgeborene in eene kribbe £ gelegd hebt, ^

Die de besnijdenis van uwen Zoon met § medelijden aanschouwd hebt.

Die vernomen hebt dat uw Zoon tot een § teeken van tegenspraak gesteld was, ^

Die vernomen hebt, dat uwe ziel door een zwaard moest doorstoken worden.

Die met uwen Zoon naar Egypte vluchten moest.

ocr page 340

320 DE LITANIE VAN ONZE LIEVE

Die over den dood der Onnoozele Kinderen getreurd hebt, bid voor ons. Die uwen twaalfjarigen Zoon, in den tempel achtergebleven, met droefheid gezocht hebt,

Die den voortdurenden haat der Joden

tegen uwen Zoon ondervonden hebt, Die op den dag van het laatste Avondmaal, van uwen Zoon, die naar Jeruzalem opging, een hartverscheurend afscheid genomen hebt.

Die het verraad van Judas en de uitlevering van uwen Zoon gekend hebt, Die gezien hebt, dat uw Zoon als een booswicht aan de oversten der priesters werd overgeleverd, 5 Die de valsche beschuldigingen tegen ^ uwen Zoon gehoord hebt, o Die het gezegende aanschijn van uwen ^ Zoon door dien wreeden kaakslag o misvormd zaagt, 5? Die vernomen hebt, dat uw Zoon door de Joden en krijgsknechten wreed mishandeld werd,

Die vernomen hebt, dat uw Zoon achter

Barabbas gesteld werd.

Die getuige waart van de geeseling en

doornen-kroning van uwen Zoon,

Die het onrechtvaardige doodvonnis van

uwen Zoon vernomen hebt.

Die uwen Zoon met den last Zijns Kruises

beladen ontmoet hebt,

Die gehoord hebt, dat de gezegende handen en voeten van uwen Zoon door verschrikkelijke nagelen doorboord werden,

ocr page 341

VROUW DER ZEVEN SMARTEN. 321

Die de laatste woorden van uwen Zoon, aan het Kruis, opgevangen hebt, bid voor ons.

Die uwen Zoon in Zijnen doodsstrijd bijgestaan hebt, W Die het ontzielde lichaam van uwen amp; Zoon, van het Kruis afgenomen in uwen lt; moederschoot opgenomen hebt, o Die, na de begrafenis van uwen Zoon, ^ geheel bedroefd en bedrukt huiswaarts 5 gekeerd zijt.

Koningin der Martelaren,

Spiegel der bedrukten,

Troosteres der zieken,

Sterkte der zwakken.

Toevlucht der zondaren,

Door het bitter lijden en sterven van « uwen Zoon, Koningin der Martelaren, 2 verlos ons. 5quot;

Door de wreede smarten van uw hart,

Door uwe groote droefheid en verlaten-

heid, 2

Door uwe groote kwellingen, ^

Door uwe zuchten en tranen, ^

Door uw moederlijk medelijden, 3.

Door uwe machtige voorspraak, g-

Van onmatige droefheid, h

Van wankelmoedigheid, s

Van alle gelegenheden en gevaren der ^ zonde, ^

Van de listen des duivels, o*

Van verstoktheid des harten, o

Van onboetvaardigheid, 3

Van eenen haastigen en onvoorzienen • dood,

Van de eeuwige verwerping,

21

ocr page 342

322 DE LITANIE VAN ONZE LIEVE

Wij zondaren, wij bidden U, verhoor ons. Dat Gij ons, door uwe bescherming, in 5* het ware geloof, in de hoop en in de ^ liefde, wilt bewaren, ^

Dat Gij ons van uwen Zoon, oprecht amp; berouw en boete over onze zonden § wilt verwerven, cj

Dat Gij dengenen, die U aanroepen, troost lt; en hulp wilt verleenen, 12

Dat Gij ons in onzen doodsstrijd wilt £ bijstaan, S

' Dat Gij voor ons een zalig uiteinde wilt o afsmeeken, jé

Moeder Gods,

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, spaar ons Heer.

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der ! wereld, verhoor ons Heer.

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der ■ wereld, ontferm U onzer Heer.

Christus, hoor ons.

Christus, verhoor ons.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Onze Vader. Wees gegroet.

Q. In alle droefheid en kwelling.

A. Kom ons te hulp, allerheiligste Maagd Maria.

Laat ons bidden.

Wij bidden U, Heer Jezus-Christus, laat nu en in het uur van onzen dood, de allerzaligste Maagd Maria, Uwe Moeder, onze voorspraak wezen bij Uwe goedertierenheid.

ocr page 343

VROUW DER ZEVEN SMARTEN. 323

Zij, wier allerheiligste ziel, in het uur van Uw lijden, door het zwaard van droefheid doorboord werd. Gij, die als God leeft en heerscht met God den Vader in de eenheid van den H. Geest, door alle eeuwen dei-eeuwen. Amen.

ocr page 344

Het Scapulier en de Rozenkrans van Onze Lieve Vrouw lt;ler Zeven Smarten.

Beiden zijn afkomstig van de Orde der Servieten of Dienaren der allerheiligste Maagd, goedgekeurd door Paus Innocentius IV. Zij volgden de regels van den H. Augustinus.

Het Scapulier is het Meed, dat de H. Maagd zelf aan hare vrome dienaren toonde en beval te dragen ter gedachtenis van hare Smarten. Deze nu maakten kleinere Scapulieren voor de geloovigen, die zich op bijzondere wijze aan den dienst hunner Moeder wilden verbinden, en als blijk daarvan hare livrei wenschten te dragen.

Om den Rozenkrans, die uit zeven deelen bestaat, een „Onze Vaderquot; telkens met zeven maal het „ Wees gegroet' en „Glorie zij den Vader,quot; enz.,

ocr page 345

HET SCAPULIER ENZ. 325

met vrucht te bidden, verwekt men eerst een vurig berouw over zijne zonden. Bij het begin van ieder deel overweegt men een oogenblik de verschillende Smarten, welke Maria achtereenvolgens verduurd heeft. Bij het eerste deel aizoo overdenkt men de profetie van Simeon, en zoo verder. Ten slotte bidt men driemaal het „Wees gegroet' ter eere der tranen door de Moeder van Smarten geschreid bij het leven en sterven van haar Goddelijk Kind.

ocr page 346

NOVENE

ter eere van Onze Lieve Vrouw der Zeven Smarten- 1)

Negen dagen bidt men de volgende gebeden :

V. Heer, geef acht om mij te helpen.

A. Heer, haast ü mij te helpen. Glorie zij den Vader en den Zoon en den H. Geest. Gelijk het was in den beginne en nu altijd en in de eeuwen der eeuwen.

1. Ik neem deel.in uwe droefheid, o bedrukte Maria, om de smart, die uw teeder hart verduurde bij het hoeren der voorspelling van den heiligen grijsaard Simeon. Dierbare Moeder, verwerf voor mij om de droefheid uws harten de deugd van nederigheid en de gave dei-heilige vreeze Gods.

Wees gegroet, enz.

1

Vrij naar het Italiaansch.

ocr page 347

TER EERE VAN ENZ.

327

NOVENE

2. Ik neem deel in uwen kommer, o diep bedroefde Maria, om de angsten welke uw zoo teergevoelig hart op uwe vlucht en gedurende uw verblijf in Egypte doorstaan heeft. Geliefde Moeder, verwerf voor mij door uw zoo beangstigd hart de deugd van milddadigheid, bijzonder jegens de armen, en de gave van godsvrucht.

Wees gegroet, enz.

3. Ik neem deel in uwe pijnen, o diepbedroefde Maria, om de benauwdheid, welke uw bekommerd hart in het verlies van uwen welbeminden Jezus ondervonden heeft. Beminnelijke Moeder, verwerf voor mij door uw zoo gefolterd hart de deugd der kuischheid en de gave der wetenschap.

Wees gegroet, enz.

4. Ik neem deel in uwe rampen, o bedroefde Maria, om de verslagenheid, welke uw moederlijk hart gevoelde, toen Grij uwen Jezus, met Zjjn Kruis beladen ontmoet hebt. Geliefde Moeder, verwerf voor mij doov uw minzaam en

ocr page 348

328 NOVENE TER EEEE VAN ENZ.

zoo wreed gefolterd hart de deugd van geduld en de gave der sterkte.

Wees gegroet, enz.

5. Ik neem deel in uwe smarten, o diepbedroefde Maria, om de marteling, welke uw edelmoedig hart verduurde bij den doodsstrijd van Jezus. Dierbare Moeder, verwerf voor mij, door uw zoo gemarteld hart, de deugd der matigheid en de gave van raad.

Wees gegroet, enz.

6. Ik neem deel in uwe pijnen, o zeer bedroefde Maria, om de wonde, welke uw hart ontving, toen de scherpe lans Jezus' zijde en zeer beminnelijk hart doorboorde. Beminde Moeder, verwerf voor mij, door uw doorboord hart, de deugd der christelijke broederliefde en de gave van verstand.

Wees gegroet, enz.

7. Ik neem deel in uwe pijnen, o diep bedroefde Maria, om de felle smart, welke uw teederminnend hart ondervond bij de begrafenis van Jezus. Dierbare Moeder! verwerf voor mij, door uw hart. gedrenkt

ocr page 349

NOVENE TER EEIiE VAN ENZ. 329

in die zee van bitterheid, de deugd van ijver en de gave der wijsheid.

Wees gegroet, enz.

V. Bid voer ons, allerbedruktste Maagd.

A. Opdat wij der beloften van Christus waardig worden.

Laat ons bidden.

Wij bidden ü, Heer Jezus-Christus, laat nu en in het uur van onzen dood, de allerzaligste Maagd Maria, Uwe Moeder, onze voorspraak wezen bij Uwe goedertierenheid: Zij, wier allerheiligste ziel in het uur van Uw lijden, door het zwaard van droefheid doorboord werd. Gij, die als God leeft en heerscht met God den Vader in de eenheid van den H. Geest, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

ocr page 350

DE STABAT MATER.

Stabat mater dolorosa Juxta Crucem lacry-mosa,

Dum pendebat Filius.

Cujus animamgemen-tem,

Contristatam et do-lentem, Pertransivit gladius.

O quam tristis et af-flicta

Fuit illa benedicta, Mater Unigeniti!

Quae moerebat et do-lebat,

Pia mater, dum videbat

Nati poenas inclyti.

Schreiend stond de Moeder van Smarten bij het Kruis, waaraan haar Zoon was opgehangen.

Een zwaard ging door hare zuchtende, bedrukte en lijdende ziel.

O, hoe bedroefd en geheel verslagen was die gezegende Moeder van den Eenig-geborene!

Hoe leed en weende de toegenegene Moeder, toen Zij hetlijden van haren doorluch-tigen Zoon aanschouwde.


Quis est homo, qui non fleret,

ocr page 351

DE STABAT MATER.

831

Matrem Chrisri si vi-deret In tanto supplicio.

Quis non posset con-tristari, Christi matrem con-templari Dolentem cum Filio.

Pro peccatis suae gentis

Vidit Jesum in tor-mentis, Et flagellis sulditum.

Vidit suum dulcem

natum Moriendo desolatum, Dum emisit spiritum.

Eja mater tons anions,

Me sentire vim dolo-ris,

Fac, ut tecum lugeam.

Fac ut ardeat cor

meum In amando Christum

Deum. Ut sibi complaceam.

Sancta mater, istud agas.

hij de Moeder van Christus aan zulk een lijden ter prooi ziet V

Wie kan zonder medelijden Christus' Moeder aanschouwen, treurende met haren Zoon V

Om de zonden van Zijn volk zag Zij Jezus overgegeven aan tormenten en geesel-roeden.

Zij zag haren veelgeliefden Zoon verlaten sterven, toen Hij Zijnen geest gaf.

O Moeder, bron van liefde, laat mij de felheid uwer smart gevoelen, opdat ik met U schreie.

Laat mijn hart branden van liefde voor Christus, mijnen God, opdat ik Hem meer en meer behagen moge.

Wil, heilige Moeder, de wonden van


ocr page 352

DE STABAT MATER.

882

Crncifixi fige plagas Cordi meo valide.

Tui nati vulnerati, Tam dignati pro me pati,

Poenas mecum divide.

Fac me tecum pie Here,

Crucifixo condolere, Donee ego vixero.

Juxta Crucem tecum stare, Et me tibi sociare In planctu desidero.

Virgo virginum prae-

clara, Mihi jam non sis am ara: Fac me tecum plan-gere.

Fac ut portem Christi

mortem, Passionis fac consor-tem.

Et plagas recolere.

Fac me plagis vul-nerari, Fac me cruce ine-

briari. Et cruore Filii.

den Gekruisigde diep in mijn hart prenten.

Laat mij deelen in de smarten van uwen doorboorden Zoon, die zooveel voor mij heeft willen lijden.

Geef, dat ik al de dagen mijns levens innig met U schreie en den Gekruisigde beweene.

Moge ik toch met U staan onder het Kruis, en deelen in uwe zuchten.

Verhevene Maagd der maagden, wil mijne smeekbede niet euvel duiden : „Laat mij met U schreien.quot;

Laat mij het Kruis van Christus dragen, Zijn lijden deelachtig worden en Zijne Wonden overwegen.

Laat mij gewond en geslagen worden, maak mij dronken door het Kruis en het Bloed van uwen Zoon.


ocr page 353

DE STABAT MATER.

338

F lammis ne urar suc-census

Per te, Virgo, sim defensus In die judicii.

Christe, cum sit hinc exire, Da per matrem me

venire Ad palmam victoriae.

Quando corpus morie-tur,

Fac ut animae done-tur

Paradisi gloria. Amen.

Laat de vlammen mij niet branden, maar Maagd, wees mijn beschermster in den oordeelsdag.

Laat mij, Christus, als ik van hier moet scheiden, door Uwe Moeder komen tot den palm der overwinning.

Wanneer mijn lichaam sterft, laat dan mijne ziel de glorie van het Paradijs deelachtig worden. Amen.


ocr page 354

DE H. KRUISWEG. 1)

Gebed ter Voorbereiding.

Ontvang, H. Drievuldigheid, dit offer mijner onderwerping, dat ik, in vereeniging met de verdiensten van onzen Heer Jezus-Christus, van de allerzaligste Maagd en van alle Heiligen, tot glorie Uwer Goddelijke Majesteit en uit dankbaarheid voor onze verlossing, tot voldoening mijner zonden opdraag, alsmede om voor de overledenen rust, voor de levenden genade en voor allen de glorie te verwerven. Uw Heilige Drievuldigheid zij lof, eer en glorie, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

1

Coeleste Palmetum.

ocr page 355

DE H. KHÜISWEö. 335

EERSTE STATIE.

Jezus wordt ter dood veroordeeld.

Uw Heiland aanvaardt bereidwillig dit onrecMvaardige vonnis, om u te bevrijden van het vonnis der eeuwige verwerping.

Ant. De goddeloozen spraken in de boosheid hunner gedachten: Laten wi} den rechtvaardige omsingelen, want hij verzet zich tegen onze werken: hij geeft voor de Wijsheid Gods te bezitten, bij noemt zich den Zoon van God, laten wij zien of zijne woorden waar zijn. En zoo hij waarlijk de Zoon Gods is, dat Deze hem verlosse uit onze handen : laten wij hem tot den schandelijksten dood veroordeelen.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm TT onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. God heeft Zijn eigen Zoon niet gespaard.

R. Maar Hem voor ons allen overgeleverd.

V. Hij is geofferd, omdat Hij zelfhef wilde.

ocr page 356

336 DE H. KRUISWEG.

E. En Hij heeft Zijnen mond niet

geopend.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot U.

Laat ons hidden.

Heer Jezus-Christus, die uit den schoot des Vaders van den hemel op aarde zijt nedergedaald, en die üw kostbaar Bloed tot vergiffenis onzer zonden vergoten hebt; nederig bidden wij U, dat wij in den oordeelsdag, aan Uwe rechterhand geplaatst, mogen hooren: Komt gezegenden. Gij die als God leeft en heerscht, met God den Vader, in de eenheid van den H. Geest, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

V. Heilige God, Heilige Sterke, Heilige Onsterfelijke.

R. Ontferm ü onzer.

V. Laten wij den Heer dankzeggen. R. God zij gedankt.

V. Dat de geloovige zielen door Gods

barmhartigheid rusten in' vrede. R. Amen.

ocr page 357

DE H. KRUISWEG. 337

TWEEDE STATIE.

Jezus neemt het Kruis op Zjjne schouders.

Op mijnen rug heblen de zondaren (jenmeed. Ps. 128.

Ant. Wees gegroet, onze Koning : Gij alleen begaan met onze dwalingen, zijt gehoorzaam aan den Vader, ter kruisdood geleid, gelijk liet zachtmoedige lam ter slachting. Heil U, Hosanna : aan TJ de zegepraal en overwinning : aan U de schoonste kroon van lof en eer.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm ü onzer. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. De straf van onzen vrede rust op Hem.

R. Door Zijne striemen zijn wij genezen.

V. Op Hem heeft de Heer ons aller

ongerechtigheid gelegd.

R. Om de zonden van Zijn volk heeft

Hij Hem geslagen.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot U.

22

ocr page 358

DE H. KRUISWEG.

Laat ons bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz.336.

DERDE STATIE.

Jezus valt voor de eerste maal onder het Kruis.

Hoe zwaar is het gewicht onzer zonden, waaronder Degene bezwijkt, die alles draagt door het woord Zijner macht!

Ant. Onze Heer Jezus-Christus heeft Zich vernederd tot den dood, ja tot den dood des Kruises. Daarom heeft God Hem verheven, en Hem eenen naam gegeven boven alle namen.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm ü onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Hij heeft inderdaad onze kwellingen verduurd.

R. Hij heeft onze smarten gedragen. V. Hij is gewond om onze ongerechtigheden.

R. Hij is vermorzeld om onze misdaden.

338

ocr page 359

339

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot ü.

La.at ons bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336. 1

VIERDE STATIE.

Maria en de H. Joannes ontmoeten Jezus.

JVat vlijmend zwaard van droefheid heeft het hart van Maria en van den veelgeliefden Leerling doorboord, hij dezen aanblik can Jezus ! Welk gevoel van medelijden tvekt dit in uw hart ?

Ant. O gij allen, die langs dezen weg voortgaat, aanschouwt en ziet, of er eene smart is, gelijk aan mijne smart. Hierom ween ik, en vloeien de tranen uit mijne oogen, omdat de Vertrooster verre van mij is, die mijne ziel opbeurt. Mijne oogen zijn vermoeid van het schreien: geheel mijn gemoed is ontsteld: alle blijdschap is van mij geweken, uit deernis

ocr page 360

H40 DE H. KRUISWEG.

met mijnen Zoon, omdat de vijand overwonnen heeft.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Groot als de zee is uwe droefheid. R. Wie zal ü heeling verstrekken? V. Een zwaard van droefheid heeft

uwe eigene ziel doorboord. R. Opdat uit veler harten de gedachten openbaar worden.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot IJ.

Laat ons hidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336.

VIJFDE STATIE.

Simon van Cyrene helpt Jezus' Kruis dragen.

Simon draagt yedwonyen het Kruis achter Jezus; hoeveel verdienste had hij zich verworven met Het vrijwillig te dragen! Hoe is het gesteld met uwe vaardigheid om het Kruis van Jezus te dragen ?

ocr page 361

DE H. KRUISWEG. 341

Ant. Wij voor ons moeten roemen in het Kruis van onzen Heer Jezns-Christus, in Wien ons heil, ons leven en onze verrijzenis is gelegen, door Wien wij bevrijd en verlost zijn.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm TJ onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Het zij verre van mij in iets anders te roemen, dan in het Kruis van onzen Heer Jezus-Christus. B. Door Wien voor mij de wereld gekruisigd is, en ik voor de wereld. V. Getrouw Kruis, eenig edel onder

alle hoornen.

R. Zoo edel van blad en bloem en vrucht brengt geen enkel wond voort.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot U.

Laat ons bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336.

ocr page 362

342 DE H. KRUISWEG.

ZESDE STATIE.

Veronica droogt Jezus' aangezicht af.

Welk eene kostbare afbeelding mocJit deze vrouw van Jezus ontvangen! Wil hierop mv oogen steeds gevestigd houden.

Ant. Ziet, wij hebben Hem gezien zonder gedaante of schoonheid, veracht en den geringste der menschen; den Man van smarten, die weet wat lijden is ; en Zijn gelaat was als verborgen, zoodat wij geen acht op Hem geslagen hebben. Onaanzienlijk is Zijn gelaat onder de levenden, alsmede Zijne gestalte onder de kinderen der menschen, niettegenstaande Hij van uiterlijk de schoonste is onder de kinderen der menschen, door Wiens striemen wij genezen zijn.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Heer, God van allé macht, bekeer ons.

E. En toon ons Uw aanschijn, dan zullen wij behouden zrjr.

ocr page 363

de h. kruisweg.

V. Keer Uw gelaat van ons niet af. ' R. In Uwe gramschap, wend U niet

af van Uwe dienaren.

V. Heer, verhoor mijn gebed.

R. En mijn geroep kome tot ü.

Laat ons bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336.

ZEVENDE STATIE.

Jezus valt voor de tweede maal onder het Kruis.

Hoe zult gij het bestaan in het laatste oordeel ?

Ant. Zij hebben Mij overgeleverd in de handen der goddeloozen, Mij geworpen te midden der boozen, en zij hebben Mijn leven niet gespaard : de geweldigen zijn tegen Mij verga- : derd, als reuzen stonden zij tegenover ! Mij, terwijl zij Mij verschrikkelijk aanzagen en wreed doorwondden, hebben zij Mij bespot.

Heer, ontferm U onzer. Christus, j ontferm U onzer. Heer, ontferm IJ onzer. Onze Vader. Wees gegroet.

343

ocr page 364

de h. kruisweg.

V. Ik beu nu een aardworm, en geen

mensch meer.

K. De verachting der menschen, en

het uitwerpsel des volks.

V. Allen, die Mij zagen, belachten Mij. li. Zij bewogen hunne lippen en schudden hunne hoofden.

V. Heer. verhoor mijn gebed. E. En mijn geroep kome tot U.

Laat ons bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336.

ACHTSTE STATIE.

Jezus troost de weenende vrouwen.

IVaar zijn uwe tranen, waarmede (jij alleen wve zonden beweent, en (jeen t ijdel ijl,- verlies ?

Ant. Dochters van Jeruzalem, weent niet over Mij, maar weent over u zelve en over uwe kinderen. Want ziet de dagen komen, waarop men zeggen zal : „Zalig de onvruchtbare en de schoot, die niet gedragen heeft, en de borsten, die niet gezoogd heb-

I—

344

ocr page 365

DE H. KRUISWEG. 345

ben.' Dan zal men tot de bergen roepen: „Valt op ons en tot de heuvelen : „Bedekt ons.quot; Want als men met het groene hout aldus handelt, wat zal er dan met het dorre geschieden ?

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm C onzer. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Christus de Heer, het leven van

ons leven.

R. Is gevangen om onze zonden. V. De kroon is van ons hoofd gevallen.

R. Wee onzer, omdat wij gezondigd hebben.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot U.

Laat oxs bidden.

Heer Jezns-Christus, enz. Bladz. 336.

NEGENDE STATIE.

Jezus valt voor de derde maal onder het Kruis.

Hoe dikwijls wordt Jezus door onze doodzonden ter aarde nederge-worpen !

ocr page 366

DE H. KRUISWEG.

Ant. Mijn volk, wat heb Ik u misdaan, of waarin heb Ik u bedroefd ? Antwoord Mij ! Ik heb u uit Egypte geleid ; en gij hebt Mij uitgeleid naaiden schandpaal des Kruises. Veertig jaren heb Ik u in de woestijn met Manna gevoed; en gij hebt Mij geslagen met vuisten en geeselroeden. Ik heb u een koninklijken schepter gegeven ; en gij hebt Mijn hoofd omspannen met een kroon van doornen. Wat moest Ik nog voor u doen, dat Ik niet gedaan heb.

Heer, ontferm U onzer. Christus, | ontferm U onzer. Heer, ontferm II I onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Gelijk een schaap is Hij ter dood geleid.

R. Als een lam, dat zijnen mond niet

opent voor wie het scheert.

V. Hij heeft Zijn leven ter dood overgeleverd.

R. Om Zijn volk levend te maken. V. Heer, verhoor mijn gebed. R. Eu mijn geroep kome tot ü.

346

Laat uxs bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. liladz. -i-jö

ocr page 367

DE H. KRUISWEG.

TIENDE STATIE.

Jezus wordt van Zijne kleederen beroofd en met gul en azjjn gelaafd.

Als (jij onbarmhartig zijl jey.em de armen, zijt (jij het ook voor Jezus.

Ant. Mijn volk, wilt heb Ik u misdaan, of waarin heb Ik ïi bedroefd'? Antwoord Mij ! Ik heb u uitgeleid uit het land der slavernij naar het land van belofte ; en gij hebt Mij, nedergedaald uit den schoot Mijns Vaders, gevoerd tot den dood des Kruises. Ik heb u, mijnen kostbaren wijngaard, geplant, en gij hebi Mij overvloedig bitterheid geleverd. Ik heb u gelaafd met heilzaam water uit de aarde ; en gij hebt Mij gelaafd met gal en azijn. Wat moest Ik nog voor Ü doen, dat Ik niet gedaan heb ?

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm IJ onzer. Heer, ontferm ü onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Mijne kracht is uitgedroogd als

eene scherf.

E. Mijne tong kleefde vast aan mijne keel.

847

ocr page 368

de h. kruisweg.

V. Zij gaven Mij gal tot spijs. R. En in Mijnen dorst laafden zij Mij

met azijn.

V. Heer, verhoor mijn gebed.

Ti. En mijn geroep kome tot ü.

Laat ons hidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 836.

ELFDE STATIE.

Jezus wordt aan het Kruis genageld.

O, hoe sterk zijn de handen van liefde, waarmede Jezus Zich aan v verhonden heeft! Met welke handen verbindt (jij u aan Hem ?

Ant. Mijn volk, wat heb Ik u misdaan ? Ik heb u verheven in groote kracht; en gij hebt Mij opgehangen aan den schandpaal des Kruises. Ik heb u groot gemaakt boven alle vol-i ken : en gij hebt Mij verzadigd met i verguizing en vervloeking. Ik heb voor u de Roode Zee geopend ; en gij hebt Mijne zijde met eene lans geopend. Wat moest Ik nog voor u doen, dat Ik niet gedaan heb.

348

ocr page 369

DE H. KRUISWEG. 349

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U on/.er. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Wat beteekenen die wonden in

het midden Uwer handen'?

R. Zoo ben Ik gewond in het huis

van hen, die Mij beminden.

V. Zij hebben Mijne handen en Mijne

voeten doorboord.

R. Zij hebben al Mijne beenderen geteld.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot ü.

Laat ons hidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz.336.

TWAALFDE STATIE.

Jezus sterft aan het Kruis.

Overweeg wat uw stervende Jezus (jesproken en gedaan heeft. Mocht ook (jij op gelijke wijze sterven !

Ant. Ziet hoe de rechtvaardige sterft, en niemand neemt het ter harte: de rechtvaardigen worden weggenomen, en niemand slaat er acht

ocr page 370

350 DE H. KRUISWEG.

op. Voor het aanschijn der ongerechtigheid wordt de rechtvaardige weggenomen, en zijne gedachtenis zal in vrede zijn.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm ü onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Christus is voor ons gehoorzaam

geworden tot den dood.

R. Ja, tot den dood des Kruises. V. Wij aanbidden ü, Christus, en wij loven U.

R. Omdat Gij door Uw Kruis de

wereld verlost hebt.

V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot ü.

Laat ons bidden'.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336.

DERTIENDE STATIE.

Jezus wordt van het Kruis afgenomen en in den schoot Zjjner Moeder nedergelegd.

Beschouw de heekje smarten, ivelke Maria's ziel vervulden, toen Zij het ontzielde Lichaam van haren Zoon,

ocr page 371

DE H. KRUISWEG.

van het Kruis afgenomen, in hare armen ontving en op haren schoot ne-derlegde. De liefde veroorzaakte Haar zooveel lijden, dat Zij waarlijk Martelares werd. Welke liefde en wat medelijden koestert gij voor uwen Verlosser ?

Ant. Met wie zal ik IJ vergelijken'? Of met wie U gelijkstellen, Dochter van Jeruzalem ?. Wie kan U evenaren, Dochter van Sion ? Groot als de zee is nwe droefheid. 0 Moeder van barmhartigheid, laat ik met U den dood van Jezus dragen, maak mij deelgenoot in uw lijden.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet. V. Laat ons door ü, Maagd Maria,

de zaligheid putten.

R. Uit de Wonden van Christus. V. Lieve Jezus, laat mij door Uwe

Moeder komen.

E. Tot den palm der overwinning. V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot U.

ocr page 372

352 DE K. KRUISWEG.

Laat ons hidden.

Heer Jezus-Ohristus, enz. Bladz. 336.

VEERTIENDE STATIE.

Het Lichaam van Jezus wordt in het graf gelegd.

Beschouw, mijne ziel, hoe het Lichaam eau Jezus, met reukwerken gebalsemd, in een nieuw draf gelegd werd. Met welke eerbeivijzing ontvangt gij, dagelijks, hetzij werkelijk of' geestelijker wijze, Jezus, uwen Verlosser ? Beijvert gij u voor Zijne ontvangst steeds een nieuw hart te bezitten, versierd met schitterende deugden?

Ant. Ik ben gerekend onder degenen, die ten grave dalen ; Ik ben geworden als een mensch zonder hulp, vrij onder de dooden. O, goede Jezus, met de vrouwen kom ik tot Uw Graf, om te weenen en te schreien, dat ik mij zoo onwaardig gemaakt heb, om in mijn hart het rijk Uwer genade te bewaren en te bestendigen.

Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm U onzer. Onze Vader. Wees gegroet.

ocr page 373

DE H. KRUISWEG. 353

V. Mijn Lichaam rust in vrede. R. En Gij zult Uwen Heilige het bederf niet laten aanschouwen. V. Sta op, Heer, help mij. R. En verlos mij van mijne zonden. V. Heer, verhoor mijn gebed. R. En mijn geroep kome tot ü.

Laat ons bidden.

Heer Jezus-Christus, enz. Bladz. 336.

GEBED.

Zie, smeeken wij U, o Heer, genadig neder op ons, Uw huisgezin, waarvoor onze Heer Jezus Christus niet geaarzeld heeft Zich over te leveren in de handen Zijner vijanden en den dood des Kruises te ondergaan. Die als God met U leeft en heerscht in de eenheid van den H. Geest, door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

Einde.

ocr page 374

INHOUD.

Bladz.

Inleiding.............. 3

Eerste Smart.

1ste Febr. — 1ste Verh. Het Lam Gods geslachtofferd van den beginne der

wereld af............. 0

2de Febr. — 2de Verh. „Zie. Deze is gesteld ten val en tot opstanding

van velen in Israëlquot;.......16

3de Febr. — 3de Verh. „Zie, Deze is gesteld tot een teeken, dat wedersproken zal worden, opdat uit veler harten de gedachten zich openbarenquot; 20 4de Febr. — 4de Verh. „En door uwe eigene ziel zal een zwaard gaanquot; . 35

Tweede Smart.

5de Febr. — 1ste Verh. De Kindermoord

van Bethlehem..........4G

Cde Febr. — 2de Verh. De vlucht naar Egypte..............55

ocr page 375

INHOUD.

Bladz.

Tde Febr. — 3de Verb. Het verblijf in

Egypte..............64

8ste Febr. — -ide Verb. De terugkeer

uit Egypte............T3

Derde Smart.

!)de Febr. — Iste Verb. Het Paasehfeest 82 lOde Febr. — 2de Verb. Jezus blijft te

Jeruzalem achter.........92

11de Febr. — 3de Verb. Het zoeken naar

Jezus..............101

12de Febr. — 4de Verb. Do terugvinding van bet Kind Jezus in den tempel..............110

Vierde Smart.

13de Febr. — 1ste Verb. Betbanië. . . 119 14de Febr. — 2de Verb. Getbsemane . 130 15de Febr. — 3de Verb. Jeruzalem . . 140 Iflde Febr. — 4de Verb. Op den Kruisweg 152

Vyide Smart.

ITde Febr. — 1ste Verb. De Kruisiging 163 18de Febr. — 2de Verb. De goede moordenaar ..............1^2

19de Febr. — 3de Verb. „Eece Mater tuaquot; 180 20ste Febr. — 4de Verb. De dood des

Heeren.............189

ocr page 376

INHOUD.

Zesde Smart.

Bladz.

21ste Febr. — 1ste Verh. Maria onder

het Kruis van haren gestorven Jezus 199 22ste Febr. — 2de Verh. De Lanssteek 209 23ste Febr. — 3de Verh. Christus' afneming van het Kruis.......219

24ste Fobr. — 4de Verh. Maria vereert 's Heeren heilige Wonden.....229

Zevende Smart.

25ste Febr. — 1ste Verh. De begrafenis

des Heeren............238

26ste Febr. — 2de Verh. De terugkeer

van het H. Graf.........248

27ste Febr. — 8de Verh. Maria en de

ontluikende Kerk.........257

28ste Febr. — 4de Verh. Maria volhardt in de overweging van Jezus' lijden. 268

De H. Mis..............269

De Litanie van Onze Lieve Vrouw der

Zeven Smarten..........19

Het scapulier en de Rozenkrans van

O. L. V. der Zeven Smarten. . . . 324 Novene ter eere van Onze Lieve Vrouw

der Zeven Smarten........326

De Stabat Mater...........330

De H. Kruisweg...... .... 334

ocr page 377
ocr page 378
ocr page 379

I ■

'I

,

1

■

.

■

_B_

ocr page 380