Quinta Theologise dogmaticje pars inscribitur De Deo Consum-matore vel Dc Novissimis sen Eschatologia.

De Deo Consummatore, quia Deus, sicut omnium est Creator, Redemptor et Sanctifieator, ita etiain est omnium Consumma-tor, qui opera sua ad extra ad finem perdueit. Agemus itaque in hoc traetatu, quomodo Deus decreta sua leterna de homini-bus et de mundo physico exsecuturus sit.

Inscribitur quoque De Novissimis sou Eschatologia (a ti iayira, ultima), quia pertractabuntur, tum (jufe in line hujus vitse ho-minibus singulis, sou quatenus sunt individua et unusquisque in se consideratur, contingent, tum qme accident in tine sjecu-lorum circa totum universum et circa oinnes homines, quatenus unum genus humanum constituimt.

Consummatio igitur est duplex: singulorurn hominum atque generis Jinmani et tot ins mmidi.

I. Singulorum homiiuim novissima sunt mors, judicium, infer-nus et caelum. Immediate post mortem quilibet judicium subire debet, et seternam accipit sortem: infernum nempe, qui in mor-tali peccato actual! ex liac vita demigraverit; ccelum, qui in statu gratise decesserit. Qui vero in gratia sanctiflcante mortui pcBuis temporalibus nondum plene satisfecerint, ablegantur ad purgatorium , donee perfecte purgati ad tetenia in felicitatem admit-tantur. Quia autem soli illi, qui in peccato mortali actuali obie-rint, in infernum proprie dictum intrudentur, sermo etiam in-stituetur de sorte eorum, qui cum solo peccato original), demi-

grarint. Tandem quum coelum ante Christi mortem non erat reseratum, qusestio intermiscetur de justis sub Veteri Lege defunctis.

II. Generis humani et totius universi novissima in consumma-tione sseculi sunt mortuorum resurrectio, judicium universale, atque conflagratio et innovatio inundi. Tempore per deeretum feternum statuto Deus genus humanum consummabit: post uni-versalem resurrectionem omnes ad suum tribunal addueet, ut a judice Christo publica et solemni sententia sortem geternam accipiant; deinde impii cum diabolo in seternum inferno addi-centur; Beati vero cum Angelis in seterna introdueentur taber-nacula. Simul mundus physicus ignis conflagratione immutabitur et renovabitur.

CAP. I. De hominis inorte aniraseque immortalitate. n. 1â10. Art. I. De hominis morte. n. 1â6.

Praen. Mors, si generatim sumitur, est cessatio vel priva-tio vitfe. Quia vero triplex in priinis distinguitur vita, triplieis etiarn mortis sermo in S. Seriptura oecurrit. âSermo enim est de vita glorice, cui opponitur damnatio, perditio, mors ceterna, secunda; de vita gratice , cui opponitur peccatiim grave , quod dieitur mors animse, ideoque mortale. Plerumque vero vitfe nomine intelligitur vita natwralis, ([iije cessat dissolutione unionis animse cum corpora.quot; Hurter Theol. ilogm. comp. t. IIIja 584 (edit, septimo.). De ista morte naturali sola loquimur.

R. Mors est corporalis vitfe cessatio vel privatio. Contin-git autem per dissolutionem unionis vitalis, quae inter animam et corpus existit. In homilie corpus et anima, diue substantite incompletse, unita sunt in imam naturam, in nnum suppositum et personam. Quae imio est substantialis et essentialis, qua anima rationalis per se et immediate est forma corporis humani, eique sensum et vitam prsestat. Hujus suhstantialis unionis dis-solutio est mors, qua corpus vita destitutum redit in pnlverem; anima vero ut substantia incompleta quasdam operationes con-tinuat, donee per resurrectionem carnis redintegretur substantia hnmana et personalitas (b. J13 Nota). Quamvis anima non

moriatur, recte dicitur homo mori, quia compositum ex anima et corpore, quod est homo, dissolyitur.

Prol). 1. Ex S. Pa ulo Hclir. IX 27: âStatutum est homini-hus seniel inoriquot;; item Bom. V Ti: âPer umiin hominem pec-eatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit.quot; Psalm. LXXXVIII 4⁽.): âQuis est liomo , qui vivet, et non videbit mortem?quot;

2. Ex S. Thoma, qui in Stippl. Q. 78 art. I discutiens (pisje-stionem, num etiam qui in fine mundi vivi reperientur, mori-turi sint, dicit: âSecurior est luec et communior opinio, quod omnes morientur et a morte resurgent: et hoc propter tria:

a) quia magis concordat divinte justitise, quie humanam natu-ram pro peccato primi parentis damnavit, ut omnes, qui per actum naturfe ab eo originem ducerent, infectionem originalis peccati contraherent, et per consequens mortis debitores essent;

b) quia magis concordat divinse Scripturte, qute omnium futu-ram resurrectionem prcedicit: resurrectio autem proprie non est nisi ejus quod cecidit, et dissolutum est; c) quia magis concordat ordini naturae, in quo invenimus, quod id, quod corruptum et vitiatum est, in suam novitatem non reducitur nisi corru-ptioue mediante.quot;

lÃ¯. Complures SS. Patres Grteci et nonnulli Latini docere videntur, non esse morituros eos, qui immediate ante judicium universale reperientur vivi. Innituntur textibns S. Pauli: âNos, qui vivimus, qui residui sumus in adventum Domini, non prse-veniemus eos, qui dormierunt..... Et mortui, qui in Christo sunt, resurgent primi: deinde nos, qui vivimus , qui relinqui-mur, simul rapiemur cum illis in uubibus obviam Christo in aÃ«ra.quot; 1 Thess. IV 14 sq. â Omnes quidem non dormiemus, omnes autem immutabimurquot; (I Cor. XV Ã³l) ut legitur textus Graecus loco lectionis Vulgatse : Omnes quidem resurgemus , sed non omnes immutabimur.quot;

non adversari videtur universalitati mortis. Etenim Apostolus per dormire signiflcare voluit statuin seu somnum mortis, qui aliquod tempus durat, non somnum momentaneum: quocirca qui in fine mundi mortui statim resurgent, possunt quidem diei morituri, non vero dormituri. In Epist. ad Thess. autem docet Apostolus, justos in ipso raptu, vel paulo ante, morituros esse, mox autem resurrecturos, ita ut propter breve intervalluni non mortui existimentur (¹).

Eodem sensu interpretanda sunt verba Symboli Apotf.: â Inde venturus est judicare vivos et mortuosquot;: per vivos nempe intelliguntur illi, quos adventus Domini vivos reperiet, qui tarnen igne vel alia causa extinct! statim resuscitabuntur. Quare S. Thomas Suppl. Q. 78 art. I ad 1: _M Distinctio illa mortuo-rum et vivorum non est referenda ad ipsum judicii tempus ....; sed ad illud tempus determinatum, quod immediate judicium prsecedet, quando scilicet judicii signa incipient apparere.quot;

Nota. Henoch et Elias ex communiter recepta sen-tentia, innixa multis textihus S. Scripturse, nondum sunt mortui, sed in loco ignoto requie et pace perfnumtur. Versus finem mundi in terrain regredientur contra Anti-christum pugnaturi atque poenitentiam prsedicaturi, Henoch prsesertim gentibus, Elias Judseis; multa passi tor-menta martyrium subibunt (n. 94). A pluribus putantur translati in paradisum terrestrem, per dilivium non de-vastatum. S. Thomas 1. Q. 102 art. II ad 3, 3. Q. 49 art. V ad 2. Suarez De Incarnat. part. II disp. 55 sect. 1. Textus S. Scripturse prsecipui, qui de Henoch et Elia lo-quuntur, sunt: Gen. V 24: â Ambulavit (Henoch) cum Deo et non apparuit, quia tulit eum Deus.quot; Eccli XLIV 16: â Henoch placuit Deo, et translatus est in paradisum, ut det gentibus poenitentiam.quot; Hehr. XI 5: âFide Honoch translatus est, ne videret mortem, et non invenieba-tur, quia transtulit illum Deus.quot; Eccli XLVIII9 sq.: Elia, qui receptus es in turbine ignis, in cursu equorum

In hunc textum dioit S. Ambrosius: âIn ipso raptu mors prse-veniet, et quasi per soporem, ut cgressa anima in momeuto reddatur : cum enim tolientur, morientur, ut perveuieutes ad Dominum, prsesentia Domini recipiant animos, quia cum Domino mortui esse non possunt.quot; Cfr. Catech. Rom. pari. I art. XI n. G sub 6. Et S. Thomas 1. 2. lt;2. 81 art. Ill ad 1: âProbabilius et convenientius tenetur, quod omnes illi, qui in adventu Domini reperientur, morientur, et post modicum resurgent.quot;

igneorum. Qui scriptus es in judiciis temporum lenire iracundiam Ooinini, conciliaro cor patris ad filium, et restituere tribus Jacob.quot; Ma lach. IV 5: Ecce, ego mit-tam vobis Bliaui prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis. Et convertet cor patruiu ad ti-lios, et cor filiorum ad patres eorum , ne forte veniam et percutiam term 111 anathemate.quot; Ad eos a multis refe-runtur verba Apoc. XI 3 vq.: âEt dabo duobus testil)us ineis, et proplietabunt diebus mille duceutis sexaginta

bestia, quse ascendit de abysso, faciet adversum eos l)el-lum, et vincet illos et occidet eos.quot; Unde S. Augusti-nus Serm. 299: âVivunt Enoch et Elias , translati suntquot;, ubicunque sint, vivunt. Et si non f'allitnr i|Ufedain ex Scriptura Dei coiijectura fidei, morituri sunt. Commemo-rat enim Apocalypsis quosdam duos mirabiles prophetas, eosdemque morituros, et in conspectu hominum resur-recturos, et ascensuros ad Dominum: et intelliguntur i[isi Enoch et Elias, quamvis illic nomina eorum tacean-tur.quot; Cfr. De Civ. Dei lib. X X cap. 29. Et T e r t u 11 i a n u s De anima, cap. I: âNee mors eorum reperta est, dilata scilicet; ceterum morituri reservantur, ut Antieliristum sanguine suo exstinguant.quot; Cfr. Bell ar m i n u s De Bom. Pont. lib. Ill cap. (i, 8, 13.

Conc. Trui. sess. V de pecc. orig. can. I : â 8i quis non con-fitetur, primum hominem Adam, cum mandatum Dei in paradise fuisset transgressus......incurrisse per offensam pne-

S. Scriptura: âIn quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris.quot; Gen. 11 17. â Sicut per unum hominem peccatum in hunc munduin intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt.quot; Bom. V 12. Cfr. Eccli XXV 33, I Cor. XV 21, Sap. II 24.

S. Paul us dicit: â Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivifleabuntur. Absorpta est mors in victoriaquot; (I Cor. XV 22, 54); quia per Christi mortem destructa est po-testas diaboli, qui habebat mortis imperium (Helfr. II 14) et

Constat ex S. Scriptura: â Venit nox, quando nemo potest operari.quot; Joa. IX 4. âSi ceeiderit lignnin ad austrum, ant ad aquilonem, in quocunique loco eeciderit, ibi erit.quot; Ecdes XI 3. Vide Ecdi XI quot;28, XIV 17, Ecdes IX 5, 10, Luc. XVI 9, Gal. VI 10.

Etiam SS. Patres ex hac veritate ad poenitentiam in hac vita agendam excitant, v. g. S. Augustinus Encliir. cap. 110: Hie omne meritum comparatur, quo possit post banc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo se autem speret, quod hie neglexerit, cum obierit, apud Deum promereri.quot; S. Cyprianus ad Demetr. 25: âQuando istinc excessum fuerit, nullus jam poenitentife locus est, nullus satistaetionis effectus. Hie vita amittitur aut tenetur.quot; Cfr. Katschthaler Theol. dogm. lib. I\^Tn. 13, 14.

Pneter experientiam, banc veritatem testatur S. Scriptura: â Nescit homo finem suum; sed sicut pisces capiuntur hamo, et sicut aves laqueo comprebenduntur, sic capiuntur homines in tempore malo.quot; Ecdes IX 12. â Vigilate, quia nescitis diem neque horam.quot; Matth. XXV 13. ,, Estote parati, quia qua bora non putatis Filius bominis veniet.quot; Luc. XII 40.

R. 1. Mortem esse naturalem homini secundum se considera-to, i. e. earn ex ipsa pbysica bominis conditione provenire.

Hrec Veritas probatur ex Baji proscripta sententia 78: âIm-mortalitas primi bominis non erat gratite beneficium, sed natu-ralis conditioquot;; item ex Bull Â£e Auctorem fidei prop. 17. Cfr. D e n z i n g e r Enchiridion n. 958, 1380.

Ipsa ratio banc veritatem comprobat: etenim corpus constat ex contrariis, ex quorum pugna naturaliter sequitur compositi alteratio et corruptio, donee ineptum fiat auimse instrumeimiin, quod animari possit. Dicit S. Thomas in II dist. 19 Q. 1 art. 11: (Homo) âex principiis naturalibus esse perpetuum habere non potest , cum ex contrariis componatur, quod est causa cor-ruptionis in rebus; cum forma materiam perficiat secundum ejus capacitatem.quot; Cfr. S. Thomas 2. 2. Q. 104 art. 1 ad 1.

â¢2. Mortem, licet sit effeetus et poena peccati originalis, in regeneratis sen baptizatis nou esse veram pvenam, seel merampm-nalitatem (¹).

Id consequitur ex doctriua Ecclesige: quod in regeueratis pee-catiun originale deletum est quoad eulpam ot poenam. Dicit Cone. Trid. sess. V de pecc. orig. can. 5: âSi quis per â¢lesu Christi Domini nostri gratiam, qme in Baptismate eonfertur, reatnni originalis peccati remitti negat, aut etiam asserit, non tolli totum id, quod veram et proprium peccati rationem lia-

nihil est damnatlonis iis, qui vere consepulti sunt cum Christo per Baptisma in mortem.quot; Cfr. Bom. \1II 1 . VI 4.

(5. Quo sensn mors, hominisecundum se considerato naturalis, did potest: I. effeetus et poena peccati originalis; 2. u Deo non facta; 3. contra natiiram esse?

R. Ad l^u,n Mors est effeetus et pwna peccati, quatenus ob [irfevaricationem protoparentis, amissil justitia originali cum im-mortalitate et cteteris donis annexis, mors secuta est ex pec-cato Adami tanquam ex removente prohihens. S. Thomas 1. '2. Q. 85 art. V.

Ad 2^um Mors dicitur a Deo non facta (Sap. I 13), quatenus in creatione hominis Deus supplevit defectum natune donando corpori incorruptibilitatem quamdam. Quocirca Sap. II 23 sq.-. â Deus creavit hominem inexterminabilem; invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum.quot; Cfr. 8. Thomas I. c. art. VI.

Ad 3^u,n Mors dicitur contra naturam sensu improprio, quatenus nempe enti naturale ssepe dicitur id, quod ab initio ipsi fuit datum, ut immortalitas homini. Quapropter mors non est homini simplex iminortr.litatis negatio, uti brutis, sed privatio beneficii olim [)ossessi, ad quod etiam nunc cor nostrum adspirat.

Uicitur pwnalilas i. c. misoria, qux naturaliter conscquit.ur natune uostrai corruptibilitatcm. Mors, licct non regeneratis sit vera poena, cou-tracta ex peceato origiuali (ii. 4), regeneratis potius rationem boni liabet; per earn enim destructo corpore peccati {Rum. VI 6) liberamur a peccati incitamentis et, nobis transit us paratur ad vitam bealam. Quare S. Pan 1 u s: âInfelix ego homo, tpiis me liberabit a corpore mortis hujns? {Rom. VII 24). Coaretor autem e dnobus: desiderium habens dissolvi, ot esse cuir; Christo.quot; {Philipp. I 23).

7. Qiiiiiiim prtecipue crrarunt circa animae spiritua-litateiu et iimuortalitatem

U. I. Materialistfe docent, animam neque spiritualem ne-que immortalem esse, eamque una cum corpore interire.

2. Quidam hseretiei docuere, animam una cum corpore mori, aut saltern post corporis mortem sopire , sed in universali re-surrectione simnl cum corpore resurrecturam. Ita Nestoriani Anahapfistm, MaJiumetani.

3. Alii putant, animam post separationem a corpore sui dis-similem esse, atque conscientia sui et facultatum suarum usu destitutam.

corporalen!: angelicam videlicet et mundanam: ac deinde hu-manam quasi communem ex spiritu et corpore constitutam.quot; Ba-dem verba occurrunt in Cone. Vaticani sess. Ill cap. I (Denz. n. 355, 1632). Dubitatur, num mens Conciliorum fuerit deflnire, animam omnis materise, etiam subtilioris, esse exper-tam. Cfr. Sylvius In part. I Q. 75.

Prob. 1. Ex S. Scriptura, in qua anima humana ssepe spiritus appellatur. Eccles XII 7, Psalm. XXX 6, Act. Apost. VII 58, Epist. S. Jacohi 11 26; signanter vero I Cor. II 11, ubi anima spiritus appellatur opposite ad carnem et comparative ad Deum; dicitur enim: âQuis hominum scit, qufe sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? Ita et qme Dei sunt nemo cognovit, nisi Spiritus Dei.quot;

2. Ex SS. PatrÃ¯bus. Unum suffecerit citasse S. Augusti-num, qui arguit Tertullianum, quod animam corpoream asse-ruerit: et in libro Ue Genesi ad lift. lib. XII cap. 33 n. 62 dicit; âAnimam non esse corpoream, non me putare, sed plane scire audeo profiteri.quot;

3. Ex ratione. Anima exereet operationes spirituales, quarum materia capax nou est, imo operationes, in quibus a materia intrinsece non dependet: intelligit v. g. res ex se immateria-les, ut justitiam, principia universalia; voluutate appetit bonum sub ratione boni, saepe agit qure sunt contraria iis ad qiue ob-jecta externa excitant. Fusius Vallet Anthrop. part. II sect. II cap. I art. II. Quare propositio doctrinalis 12 Jidii 1855 contra Bonnetty a S. C. Indicis redacta et a S. Pontifice approbate

titudine probare potest. (Denz. w. 150(1) Cfr. lv a t s c h t h a I e r /. I part. II n. quot;21quot;i sq., Jans ens t. I p. 413 sq.

Nota. Nonnulli SS. Patres quandoque animam luimanam vo-cant corpus. Inde tamen erroris arguendi non sunt, quia ex iis quidam aliis locis animam spiritum vocant, et per corpus tunc non intelligunt substantiam exteusani, sed quidquid existit aut est, et Deus non est.

1. Metaphysica, si vita alien! enti essentialis est, atque propterea annihilatio ipsi intrinsece repugnat. Hanc im-mortalitatem solus babet Deus a se et ex se, sine initio et sine fine. Quare dicit S. Paul us 1 Tim. VI 10; â Qui (Deus) solus habet immortalitatem.quot;

2. Physica, si ens, licet a Deo anniliilari possit, natu-raliter incorruptibile est, quia neque ab intrinseco de-ficere, neque ab aliqua causa extrinseca destrui potest. Hsec est immortalitas substantiis simplicibus propria.

3. Accidentalis sed intrinseca, si enti naturaliter cor-ruptibili inlueret aliqua dispositio, per quam a corruptione prseservatur. Hoc sensu immortalia sunt corpora glorilicata.

4. Extrinseca, si provenit ex causa aliqua extrinseca. Homo si in statu innocentise perseverasset, per lignum vita¹ a morte fuisset prseservatÃ¼s. S. Thomas 1. Q. 97 art. I. Cfr. Katschthaler jp. 19 (1), Hurter t. II n. 327, Mazzella De Deo creante n. 753 sq.

R. Animse immortalitas est sempiterna ejus perduratio cum sui conscientia et contiuua efticacia conjuncta.

Nota. Animam a corpore separatam servare sui conscien-tiam, necnon memoriam prseteritarum affectionum; item in ea actu remanere intellectum et vohmtatem, probatum vide apud

R. Est de fide; definitum est in C oneili o Lateranensi V sess. VIII: âDamnamus et reprobamus omiies asserentes, animam intellectivam mortalem esse.quot; (Denz. n. 621). Praeterea profitemur in Symholo Ayost.: â Credo in vitam teteniamquot;, et in Niccerw-Constantinp: â Exi)eeto .... vitam venturi SEeculi.quot;

Prob. 1. Ex S. Scriptura. Christus apud Maith. XXII 31, 32 contra Saducaeos provocat ad verba, lt;iu;e Deus Exodi III 6 locutus est ad Moysen: Ego sum .... Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob.quot; Ex quibus Christus coneludit, illos Patriar-chas, cum essent mortui secundum corpus, secundum animam vivere, quia nempe Deus, utdicit, ânon est Deus mortuorum, sed viventiumquot;: nemo enim appellatur dominus rei totaliter ex-tinctie. Cfr. D e n s Dc qunt. Novissimis n. 3. â Constat praeterea luec Veritas ex omnibus illis S. Scripturse locis, quibus Ele-etorum pnemia et reproborum supplicia dicuntur esse seterna, statimque post mortem obventura; v. g. ex verbis Christi ad latronem: âHodie mecum eris in paradisoquot; (Luc. XXIII 43): ex parabola de divite epulone et Lazaro mendico (Luc. XVI .!!gt; sq.). S. Paulus II Cor. V 1 ait: âSciinus enim, quoniam, si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod sedificationem ex Deo habemus , domum non manufactam, se-ternam in cobIIs.quot; âPatet insuper luec doctrina ex Veteri Te-stamento, ubi mors hominis vocatur aggregatie ad patres (Gen.. XXV 8); ubi vita dicitur peregrinatio (Gen. XLV1I 9): ubi sa-criticiii et orationes pro mortuis oblatae leguntur, ut a peccatis solvereutur (11 JSIarh. Xll 43 sq.). Tandem diserte immortali-tas hominis in S. Scriptura pronuntiatur, v. g. Eccles XII 7 : â Revertatur pulvis in terram suam uncle erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit ilium.quot; Cfr. Toh. 11 Ik, Sap. II 1,2 et 22 -sq.

2. Ex SS. Patribus 1. a. .F ust inns M.: â Credite et ])i'o cer-to tenete, animam etiam post mortem vivere, et (si impia fu-erit) seternas poenas expectare debere.quot; S. Ambrosius: ,,Mor-tuo enim homine, earn corrumpitur,.... remanet mens immor-talis, incorpoream vitam recipiens.quot; S. Augustinus integrum scripsit librum de animse immortalitate, quam variis argumen-tis probat. Cfr. Katschthaler p. 27.

a) Ah intrinseco sen ex natura animce. Talis est naturae, ut dissoluto corpore queat esse , proprias suas operatio-nes, scilicet iutelligere et veile, exercere, atque sui conscieutiam et memoriam prseteritarum affectionum ser-vare. Etenim aninia est spiritualis , per se subsistens , non corporis accident aut ei iuhferens; animte a corpore separatee remanent potentise intelligendi et volendi, qure ipsi essentialiter competunt, consequenter etiam con-scientia, ab intellectu specie nou differens, atque me-moria intellectualis. Vallet l. c. art. 1.

Â«) Nulla vi creata perimi potest; Anima, substantia simplex et spiritualis, sola annihilatione existentia sua privari potest; annihilatio autem nihil est nisi subtractio divinae conservationis, qme requirit poteutiam infiuitam, sicut ipsa creatio substantise spiritualis. Quum vero ea-dem sit potentia ad esse et non esse, sequitur ad aunihi-lationem exigi virtutem infiuitam.

P) Vis increata seu Deus potentia absoluta animam in nihilum redigere potest subtrahendo suum influxum; uun-quam tameu eam anuihilabit, quum id repuguet suis at-tributis. Divince sapientice: Deus hominem creavit utipsum cognosceret et amaret, atque ita per Dei glorificationem seipsum beatum faceret. .Muit! autem in hac vita istum tinem uou plene assequuntur, imo plures nullatenus, ut infantes prsematura morte prserepti. Ergo, ut opera Dei finem suiiin adipiscantur, debet esse altera vita, in qua finem consequi possint. Altera autem vita debet esse sempiterna: anima enim est natura sua incorruptibilis; â repugnat vero sapientue Auctoris natiine in nihilum redigere naturam per se incorruptibilem, quae fini suo per-petito apta manet. - - Divina; sanctitati et justitice: San-ctitits nou patitur, Deum eodem modo se habere erga probos et improbos: in terris autem sunt quoad bona temporalia ejusdem, imo improbi quandoque melioris con-ditionis. Justitia exigit, ut quisqiie prsemium aut poenam recipiat secundum merita aut demerita; sed in hac vita mÃ¼lta crimina non puniuntur et actus boni mercede ca-rent. Ergo oportet alteram esse vitam, in qua divime sanctitati et justitue satisfiat. Plene autem satisfieri ne-quit, uisi vita est ceterna: seeus enim momentum existe-ret, quo impiorum conditio pioruni conditione melior esset; et futura annihilatio damnatis maximaj foret consolationi, justis vero maximo tormento. -â Divime honitati: Deus aniuue indidit insatiatum felicitatis desiderium; hoe autem

in terris minime impletur: ergo, nisi est altera vita bea-tior, Dens habebitur crudelis vexator animarum, quia cruciareutur appetitu vano ipsis ingenito. Xecesse autem est, futuram vitaiu esse (efermm; secus felicitas non erit perfecta. Idem argumentum struitur ex eo quod homo uaturali desiderio appetit esse perpetuum: quod naturae desiderium non potest esse inane. S. Thomas Contra gent. lib. 11 cap. 05 n. 12. Fusius Vallet I. c. art. II, Katschtha 1 er n. sq., Hurter t. II n. 328â331 , P a 1 m i e r i De Deo creante, thes. 29.

Nota 1. Itaque ruit opinio Scoti, auimse immortalita-tem probabili quidem ratione suaderi, seel non nisi ex revelatione cum certitudine eonstare. Cf'r. II. cc.

2. Ad objeetionem ex Ecdcs III 19: â Unns interitus est bominis et juinentorum'quot;, respondit S. Thomas 1. Q. 7Ã¯gt; art. VI dupliciter: vel quod ea ibidem dieuntur in persona insipientium, vel quod umis est interitus quantum ad corruptionem eompositi, (|tue utrobique fit per separationem animte u corpore; licet post separationem anima humana, utpote habens esse et operari indepen-dens a corpore, remaueat: animse vero jumentorum, cum non subsistant nee operentur indepeudenter a corpore, pereant. Cfr. Dens n. 3.

Particulare est, quod qiuelibet anima immediate post sepa-rationem a corpore subit in particular]', in quo sors ejus deter-minatur.

R. Vetus fuit Chilmstarum quorumdam error, animas de-functorum usque ad diem judicii extremi in incerto relinqui. Alii statuerunt metempsychosim, ut Gnostici et Manichcei. Alii asseruerunt, animas post mortem in quodam somno versari, atque primum in extreme judicio de iis judicium fieri et prsemia aut poenas decretum iri. Ita Vigilantim, Copti et multi Nesto-riani; postea etiam Anahapfistce, plures Sociniani et Arminiani. â Lutherus et Calvinus variis locis statuunt, sortem animarum ante universale judicium certo determinari non posse: alibi autem Lutherus admittere videtur, animas usque ad diem judicii sopire, Calvinus vero, eas in loco quodam provisorio versari, ubi judicium exspectant. Verum in libris recentissimis Protestantium judicium particulare non raro disertis verbis statuitur. Vide Katschthaler n. 26. Mazzel la w. 1194, Jungmann De Novissimis n. 10, P err one De Beo Cr eat ore n. 634, 635.

Nota. Sedulo distingui debet ab hsereticorum errore qusestio sseculo XIV agitata inter quosdam Minoritas et Dominicanes. Minoritse enim ultro fatebantur, animas justorum ante corporum resurrectionem Ã¨t in ccelis recipi Ã¨t Christi in forma servi (hominis) aspectu frui; sed nega-bant, eas ante resurrectionem videre ipsam essentiam Dei

sen Christum in forma Dei. Contra vero Dominicani ejus-modi animas plene purgatas illico Dei essentiam intueri, eontendebant. Joannes Papa XXII utramque sententiam examini subjecit eamque discutiendam prsestantioribus il-lius temporis theologis proposuit, neenon ipse argumenta, quae pro utraquÃ© parte afferri posse videbantur, exposuit; nihil tamen in hac qutestioue deflnivit. Cfr. P err one I. c. n. 03(5, Mazzella n. 1194, Katschthaler n. 26, Bil I ii art De ultimo fine, diss. II Digressie historica, Wouters Hist. eed. Ãp. 8 n. 59 t. II p. 328, Hefele Conc.-Gesch. t. VI p. 522 sq._t HergenrÃ¶ther Kirchen-yesch. t. II p. 22 , t. Ill p. 343 sq.

13. Proba, aniinam cujuslibet hominis immediate post mortem jiKliciiim particulare subire.

R. Nulla quidem exstat Ecclesite explicita definitio: attain en luec est Veritas carta. Constat ex S. Scriptura et Tradi-tione, coinmuni Kcclesiie tide est recepta, atque implicite con-tinetur Ecclesite definitionibus etS. Scripturte testimoniis, quibus asseritur, justos statim post mortem prsemio, malos vero poena afttci; nam retributio nondatur antequam institutuni est judicium et sententia lata. Vide n. 15 sq.

Prob. 1. Ex S. Scriptura. âIn die bouorum, ne innnemor sis malorum, et in die malorum, ne immÃ©mor sis bonorum: quoniam facile est coram Deo in die ohitus retrihuere unicuique secundum vias suas. Malitia horte oblivionem facit luxurite ma-gnse, et in fine hominis denudatio operum illiiis.quot; Eccli XI 27 sq. (¹)

Siracides Ine monet hominem, ne in Imjns vita; vicissitudinibus do-spondeat auimum, neve perturbetur, sed conlidat divina providenl.ia, quando in hac vita justos cernit infelices, impios antcm felices. Itaque provocat ad alteram vitam, iu qua eondigna fiet, retributio operum tuin malorum tum bonorum. Hanc vero retributionein fieri in die ohitus asse-rit. Dieit autem: facile est coram Deo trihuere, non, uti ex eontextu liquet, ut possibilitatem solummodo retributionis pronuntiet, sed ut asse-rat Deum faoillinie, ideoque plenissime et eertissime, in die obitus omnibus operibus retributionem pracstiturum esse. Si enim possibilitatem tantum retributionis designaret, debile sane addueeret ineentivum an'man-di justos pauperes et pusillanimes; validum vero profert argumentum ex facilitate et eertitudine, qua Deus opera retribuet in die obitus. Diserte itaque docetur, immediate post mortem pro meritis fieri retributionem, ideoque etiam judicium de operibus. Quod judicium lucuientius designatur per verba sequentia: Malitia hora- etc. i. e. hora mortis impiis mala indu-cit oblivionem delieiarum totius vita, quia in ilia anima separata a cor-pore subit judicium particulare, in quo omnia opera denudantur et justa J)ei sententia retributio decernitur et statim datur. Cfr. Alapide in h.

Hue refertur parabola vel historia de divite epulone et Laza-ro: ,, Factum est autem, ut moreretur mendicus et portaretur ab Augelis in sinum Abrahse. Mortuus est autem et dives et sepultus in inferno.quot; Luc. XVI 22. Item verba Christi ad latro-nem: â Ho die meeum eris in paradiso.quot; Lite. XXIII 43. Duo ultimi textus judicium partieulare aperte prsesupponunt.

Nota. Verba S. Pauli Hebr. IX 27: â Statutum est hominibus semel mori, post hoe autem judiciumquot; a plu-ribus theologis et exegetis, pneeuntibus multis SS. Pa-tribus, ad judicium partieulare referimtur, cum nulla ibi inter mortem hominis et occultum judicii Dei tribunal mora interponatur. Ita M u r a t o r i apud M a z z e 11 a n. 1421. Plerique autem , inter quos S.Thomas, E s t i u s et Bellarminus De purgatorio lib. II cap. 4, htec verba intelligunt de judieio universal!. Quapropter ex hoe textu argumentum certum et efticax ad stabiliendam ve-ritatem judicii particularis miuime inferri potest. Cfr. Van de Laar Trad. de Scriptura sacra n. 30(3.

2. Ex SS. Patribus. Seribit S. Augustinus De anima et ejus origine lib. II n. 8 : â Illud quod rectissime et valde salubriter credit (Vincentius Victor), judicari animas , cum de corporibus exierint, antequam veniaut ad illud judicium, quo eas oportet jam redditis corporibus judicari, atque in ipsa, in qua hic vi-xerunt, carne torqueri sive glorificari, hoe itane tandem ipse nesciebas? Quis adversus evangelium tanta mentis obstinatione obsurduit ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahse, et in illo divite, cujus in inferno cruciatus expo-nitur, ista non audiat, vel audita non credat?quot; S. Chrysosto-mus Hom. XIII in Matth.: â Htec igitur omnia cogitantes , et in animis nostris certa statuentes, nempe post decessum ex hac vita nos horrendo tribunal! sistendos esse , rationem red-

turos, si in peccatis maneanms; contra vero coronis et ineffa-bilibus donis donandos, si parvo tempore nobis ipsis attendere vo-luerimus.quot; Alia SS. Patrum testimonia apud Mazzella n. 1422.

Jungmann n. 11, Katsclithaler n. 31, Mazzella n. 1421, S. Alphonsus Gods leiding in het verlossingsroerk (Werken van den H. Alfh, door Looijaard t. X.VI1I) p. 164.

â persona, Ã¨t pars totius generis h.umani; unde duplex ei judicium debetur: unum singulare, quod de eo fiet post mortem, quan-do recipiet juxta ea qiue in corpore gessit, quamvis non totaliter , quia nou quoad corpus, sed quoad animam tantum: aliud judicium debet esse de eo, secundum quod est pars totius hu-mani generisquot; etc. S. Thomas Suppl. Q. 88 art. I ad 1.

b) Quia tempus merendi et demerendi in morte finitur; erga tunc est accommodatissimum momentum, ut unusquisque de propriis actibus judicetur, quia nulla est ratio cur aniplius dift'eratur. Suarez De Incarn. disp. 52 sert. 11. Cfr. S. Thomas 3. Q. 59 art. V ad 1 , Contra gent. lib. IV cap. 91.

Nota. Communis Ecclesiae fides de judicio particulari exhibetur in Catechismo Rom. part. I art. VII n. 3 sq. â Duo tempora observanda sunt, in quibus unicuique ne-cesse est in conspectum Domini venire , et singularum cogitationum , actionum , verborum denique omnium ra-tionem reddere, demumque judicis prsesentem subire sententiam. Primum est, quum unusquisque nostrum migrat e vita: nam statim ad Dei tribunal sistitur, ibi-que de omnibus justissima qmestio habetur, qutecumquo aut egerit, aut dixerit, aut cogitarit unquam; atque hoc privatum judicium vocatur.quot; Eadem fides patet ex Sche-mate const, dogm. Concilio Vaticano proposito. In cap. V fine statuitur: â Post mortem quiÂ« est viiB nostrse terminus, mox ad Dei tribunal sistimur, ut referat unusquisque propria corporis prout gessit sive bonum sive malum (II Cor. V 10), neque ullus post banc mortalem vi-tam relinquitur locus pcBiiitentise ad justificationem.quot;

R. Certum est, hoc judicium peragi statim post mortem: de cieteris circumstantiis neque S. Scriptura neque Traditio ali-quid cum certitudine docet.

Interim recepta videtur sententia, illud fieri in ipso mortis instante et in ipso loco ubi homo moritur. Cfr. S. Bona Ventura in IV Sent. dist. 20 part. 1.

Recte dicitur, post Cliristi passionem illud institui a Christo Deo et homine, quia Pater ipsi omne dedit judicium (Joa. V 22); non tamen eo sensu quod Christus in corpore suo glorioso ad singulos mortuos accedat, sed quod mortui per Dei illumiua-

tionem sentiunt se judicari a Christo. â Verisimile est.aitSua-r e z part. II de Incarn. disp. 5quot;2 sect. II, animam in instanti mortis cognoscere, sese judicari, et salvari vel damnari iraperio et efficientia non solum Dei, sed etiam hominis Christi.quot;

Causse discussio non fiet, quia judex per se sufficientem causae cognitionem habex; Deus tarnen efficiet, ut anima perfecte cognoscat suum statuin, percipiatque se secundum merita aut demerita prsemio aut poena donari.

Quid censendum de sententia, judicio particular! adstare Angelos, patronos et dsemones? Quae de iis habet Rituale Roma-num forte proponuntiif, ut fideles judicium vividius apprehen-dant; dicit tarnen S. B o n a v e n t u r a Z. c.: â Credendum est, quod in egressu animse a corpore assistunt et spiritus bonus et spiritus malus, unus vel plures; et tunc secundum veritatem dici sententiam.quot; Cfr. S. Thomas SuppL (J. 100 art. V, Bel-larminus I. c. lib. II cap. IV, S. Alphonsus 167 sgr., Maz-zella w. 1406, Katschthaler n. 34 (3), Jungmann n. 15 sq., Jansen Theol. dogm. spec. t. II Â§ 126.

Hisce ne curiosiores insistamus, sed perpendamus potius verba Christi de ejus adventu secundo: â Vigilate itaque, omni tempore orantes, ut digni habeamini.....stare ante Filium hominis.quot; Luc. XXI 3lt;i. âHoe tribunal semper cogitemus, et sic semper virtuti incumbere poterimus.quot; S. Clirysostomus Hom. 39 in Joa. n. 1.

15. Qumritur, num sententia in judicio particularilata statini exsecutioni detnr.

R. Doctrina Ecclesite est, animas immediate post judicium particulare subire sortem in eo decretam, ita ut animse impise statim in infernum detrudantur, â animse post Christi passionem defuncUe et perfecte purse illico in ccbIuiu adinittantur et fruan-tur visione beatifica, â animse. vero juste sed nondum plene purgatse mox in purgatorium ablegentur. S. Thomas Suppl. Q. 09 art. II.

R. Hsec doctrina est de fide. Cone. Florentinum (Dec ret. Unionis) dicit: âIllorum animas, qui in actuali mortali peccato, vel solo originali decedunt, mox in infernum descendere, poenis tarnen disparibus punieudas.quot; (Denz. Â«. 5B8). Ben. XII in

Const. Benedictus Deus: â Definimus, quod secundum Dei or-dinatiouem communem animse decedentium in actuali peceato mortali inox post mortem suam ad interna descendunt, ubi poenis infernalibus cruciantur.quot; Vide Denz. n. 456, insuper n. 387, 870 et 875.

Prob. 1. Ex S. Scriptura. â Mortuus est dives et sepultus est in inferno. Blevans autem oculos, cum esset in tormentis, vidit v'

Abraham a longe, et Lazarum iu sinu ejus; et ipse damans dixit: . . . . crucior in hac flamma.quot; Luc. XVI 22â24. âFacile est coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas.quot; Eccli XI 28. Hue refert S. Thomas Contra gent.

2. Ex SS. Patribus. S. Hilarius in I'srtlm. II: âExcipit impios statim ultor infernus, et decedentes de corpore confestim de via justa peribunt. Testes nobis sunt evangelii dives et pauper.quot; S. August inns De Civ. Dei lib. XIII cap. 8: â In requie * sunt animse piorum a corpore separatee; mipiorum autem poe-

IV caj). 28: â Sicut electos beatitudo Ifetificat, ita credineces-se est, quod a die exitus sui ignis reprobos exurat.''

a) Animse separatie susceptibiles sunt pcenarum; nulla autem est ratio quare differatur poena: statim igitur cum anima separator a corpore poenam recipit pro malis qiife in corpore gessit.

b) Culpa non convenit corpori nisi per animam: nihil enim ha-bet rationem demeriti, nisi in quantum est voluntarium. Igitur poena convenienter ab anima derivator ad corpus; non autem animse convenit propter corpus. Nulla igitur ratio est quare in punitione animarum exspectetur resumptio corporum, quin magis conveniens videtur ut animae, in quibus prius fuit culpa,

17. Proba, aniinas post Cliristi passionem defunctas et perfecte puras illico in coelum admitti et frui visione beatilica.

Praen. Dicitur: post Cliristi passionem; nam animse ante Christi mortem defunctse, tametsi essent sanctse et omnino

purfe, non potuerunt coehim ins:redi, sed detinebantur in limho Patrum seu sinu Abralm, uhi ah omni dolore li bene exspecta-bant admissionem ad visionem beatificam. S. Thomas Suppl. Q. 69 art. IV et V.

R. Veritas hfec est de fide. Dooet enim Conc. Lugdu-nense II in confessione fidei: ,Credimus .... illorum animas, qui post S. Baptisma susceptum nullam omnino peccati macu-lam incurrerunt, illas etiam, qiue post contractam peccati ma-culam, vel in suis manentibus corporibus, vel eisdem exutse . . . . sunt pur gat se, mox in coelum recipi.quot; (Denz. n. 387). Conc. Florentinum allegatis Conc. Lugdun. II verbis addit: â Et intueri clare ipsum Deum trinum et umnn, sicuti est.quot; (Denz. n. Eadem docentur in Ben. XII Const. Bene-

Prol). 1. Ex S'. Scriptura. Dixit Christus ad latronem: â Ho-die mecum eris in paradise.quot; Luc. XXIII 43 (¹). S. Paul us dicit II Cor. V 8, se desiderare peregrinari a corpore et prfe-sentem esse ad Dominnm, et Philipp. 1 23, desiderium se habere dissolvi et esse cum Christo, i. e. visione beatifica perfrui (I Cor. XIII 12, II Cor. V 7). Qiuenam Aposfolo fuisset ratio mortem optandi, quid ipsi profuisset citius mori, si visionem Dei assequi tantum potuisset post resurrectionem carnis et ul-timum judicium. B i 11 u a r t De ultimo fine diss. 11 art. III 06/. 3 (²).

Paradist/s intclligitiir beatiludo coelestis. S. Thomas iti 111 c/is(. 19 art. Q. 'i ad '6 dicit: â Paradisus est triplex .... Alius spiritualis, scilicet gloria de visione: Dei: et do isto Paradise intelligitur quod I)o-miuus latroni dixit: quia statim peracta passione, et ipse latro, et o-umes, qui in limbo Patrum eraut, Deum per esseutiam viderunt.quot; Vide 3 Q. 52 art. IV ad 3. Cfr. Alapide etJausenius in Luc. XXIII 43, M a z z e 11 a n. 120G.

Dicit S. Gregonus M. Dial. IV cap. 25: âLuce clarius constat, quia perfectoruin justorum anima; mox ut hujus carnis claustra exeunt, in ccelestihus sedibus recipiuntur, quod et ipsa per se Veritas atlestatur. {Luc. XVII 37).... Et S. Paulus dissolvi desiderat et esse cum Christo. Qui ergo Christum in coclo esse non dubitat, nee Pauli animam esse in co:lo negat.quot; Et S. Thomas in /. e. âCoufutatur per lucc verba error dicentium, animas Sanctorum decedeutium non statim post mortem de-duci ad visionem Dei. Nam frustra Saneti auderent et desiderarent peregrinari a corpore, si separati a corpore non essent prajsentes ad Deum. Et ideo dicendum est, quod Saneti statim a morte vident Deum per es-sentiaui et sunt in ccelesti mansione.quot;

^ j !/â â ' .jire eosdem statim, ut Deus videatur et Christus.quot; S. Grego-rius Nyssemis qui de funere S. Ptdclierice scribit: ,,Hincplan-' ta revulsa est, at in paradiso sata est; de regno ad regnum

traducta est;.... quam speciosus ille oculus est, qui Deum vi-_;l'y l ^{r ' det!quot; Alia Traditionis argumenta sunt confessiones martyrum,

^? , -xv invocationes Sanctorum; quae magis evoluta vide apud Bellar-â yVf ⁷ Ã¯ninum De Sanct. hentif. lib. I cap. 2, 4, 5, Perrone De Yf' fy j -Deo Creatore part. Ill cap. VI, Franzelin De Tradit. thes. 16,

^r:'f â ,!lt; 1^irf Hurter m. 787 sq., Katschthaler n. 42, Jungmann n. 158. ' 3. Ex ratione. Nulla est ratio quarejustis plene purgatis Dei

I visio beatitica negatur. Etenim possibilitas merendi aut deme-i ? rendi post mortem sublata est; coelum Christus nobis patefe-j y'' cit; anima vinculis corporis soluta per lumen glorise capax est Dei visionis. Ergo misericordise et bonitati Dei congruere vide-tur, ut non retardet visionem intuitivam. Cfr. S. Thomas Con- i

18. Proba, animas justas, sed noudum plene purga-tas mox iu purgatorium ablegari. **

R. Patet ex doctrina et praxi Ecclesife. Docet enim, purgatorium esse, animasque ibi detentas fidelium suffragiis juva-ri posse: atque illico post mortem a Deo earum liberationem deprecatur. Vide n. 47 sq.

R. Certa est doctrina catholica, existere loca, in quje animse statim post mortem reeipiuntur. Patet ex S. Scriptura, qute in multis textibus ejusmodi loca prfesupponit; item ex SS. Patribus, qui non inquirunt, num existant, sed qujestionem agi-tant, ubinam sint sita. Cfr. Â«. 20. Snffecerit observasse quse le-guntur in parabola de Lazaro et divite epulone: . In liis omnibus inter uos et vos chaos magnum tirmatum est, ut, qui hinc voluut transire ad vos, nou possint, neque inde hue transmea-re.quot; Deinde dives orans pro fratribus suis dicit: â ue et ipsi ve-* niant in hunc locum tormentorum.quot; Vide radonem, ob quam

sub N. T. sunt tria: infernus, purgatorium et coelum: sub V. T. erant tria: infernus, purgatorium et limbus Patrum. Cfr. S. Thomas I. c. art. VII.

In triplici articulo agemus de inferno , de purgatorio et de coelo: prsemittimus autem qusedam de limbo Patrum.

R. Erat locus quietis, refrigerii et consolationis , in quo animse plene purÂ» adventum Christi exspectabant. In coelum namque ante Christi adscensionem non admittebantur, quum coelum esset clausum, sive, ut dicit Apostolus, quum nondum j propalata esset Sanctorum via. Hehr. IX 8.

Vocatur autem limbus Patrum a Patribus et Patriarchis, qui in eo morabantur. Appellatur Luc. XVI 22 sinus Ahraliae, in quem anima Lazari ab Angelis legitur deportata: sinus a requie, quÂ» ibi habebatur; Abrahce vero, quia ad ilium sinum nemo nisi tidelis sen merito fidei pervenire poterat: Abraham autem erat pater credentium. Hehr. XI 6. Cfr. 8. Thomas Suppl. Q. 69 art. IV (IV dist. -15 Q. 1 art. II qucest. 1).

Dicitur quaiidoque infernus, ivf'eri a situ (n. 22 , 2fi) : Non derelinques animam meam in inferno.quot; Psalm. XV 10. ,, Descen-dit art inferos.quot; Symboli art. V. Vide u. 22.

Nota I. Infernus diversis nominibus in S. Scriptura designa-tur: gehenna (¹), gehenna ignis, ignis feternus, ignis inextin-guibilis, caminus ignis, stagnnm ignis et sulphuris, locus ubi vermis non moritur, supplicium seternum, locus tormentorum, abyssus, lacus, tenebrpe exteriores, ubi erit tletus et stridor dentium , mors , mors secunda, perditio , etc.

2. Infernus quandoque in S. Scriptura latiori sensu sumitur et âilla receptacula significat, in qnibus aninue detincntur, (|iite coelestem beatitudinem nou sunt consecutse.quot; Ca tech. Kom. part. I art. V n. 4. â Constituunt Scholastici, ait Bellarminus De paryatorio lib. II cap. VI, communi consensu intra terrain quatuor sinus (loca), sive unnm in quatuor partes rtivisum, unum pro rtainnatis, alterum pro purgandis, tertinm pro infan-tibus sine Baptismo abenntibus, quartum pro justis, qui morie-bantur ante Christi passionem, qui nunc vacuus remanet. Quorum sufficientia sumitur penes genera poenarum .. ..: pro poena solius damni seterna est limbus puerorum; pro poena soli us da-mni temporali erat limbus Patrum; pro poena damni et sensus seterna est infernus; pro poena damni et sensus temporali est purgatorium.quot; Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 100 art. II.

R. 1. Existentiam inferni negarunt complures Ethnici, Materialists , SaMucmi, multi Gnostici, Deishe, Sociniani, item

Gehenna designabat vallotn propc Jcrusalcin, in qua jam tempore Josise (IV Reg. XXIII 16) comburebautur cadavera et alia liujusmodi; quare, cum esset locus liorrendus, ejus nomeu transiatum est ad deno-tandum locum, in quo damnati cruciantur.

'2. Pcenarum ceternitatem negarunt Origenistce , Priscillianistm ; item Misericordes tempore S. Augustini, diversa ducti ratione : alii quia docebant, animas non esse immortales; alii quia im-piorum animas post aliquod tempus destruetum in' putabant; alii quia ex miserieordia Dei deducebant, in inferno dari salu-tarem poenitentiam. Item hodierni Spirit(e docent, animas pec-catorum omnes post varias transmigrationes et expiationes Â»-ternam beatitudinem adepturas esse. Bayle, Voltaire, Rousseau, Locke, plerique Protestantes nostrce cetatis ef Rafiomlistm seterm-tatem inferni impugnant, quod componi nequeat cum divinis attributis et rationis principiis.

3. Alii errant in rebus , qufe dogmatice definitie non simt, sed qiue sunt aut tlieologice certfe , ant quse communi theolo-gorum sententia admittuntur. Origenes item Catharinus dixerunt, ignem inferni non esse corporeum , sed metaphoricum, quo pcenarum gravitas exprimitur. Galvinus et Beza, poenam ignis nihil aliud esse quam angores conscientite. Amalricus docuit, in-fernum non esse determiuatum locum, sed impios per angores conscientite ubique in se infernum habere.

R. 1. Infernum existere. '2. Omnes, qui in peccato mor-tali moriuntur, statim in infernum detrudi. 3. Inferni poenas pro diversis demeritis esse infequales. 4. Poenas inferni esse seternas.

Secundum dogma probatum vide n. UI; reliqua tria nunc or-dine demonstrantur; interponuntur tarnen probationes aliarum veritatum connexarum.

R. Existentia inferni est de fide, ut patet ex Con c. Florentine et Ben. XII Const. Benedictus Deus, dc qni-bus vide n. 16. Insuper profitemur in Symholo Athanasii: âQui bona egerunt, ibunt in vitam feternam; qui vero mala, in i -gnem seternum. Hsec est fides catholica, quam nisi quisque tt-deliter firmiterque crediderit, salvus esse non poterit,quot;

Prob. 1. Ex S. Scriptura. Legitur de Core, Dathan et Abi-ron: , Descenderuntque vivi in infernum.quot; Num. XVI 33. âMul-ti de liis qui dormiunt in terrre jmlvere, evigilabunt: alii in vi-tam jetemam. alii in opprobrium, ut videant semper.quot; Daniel. XII 2. â Dominus omnipotens vindieabit in eis (impiis), in die judicii visitabit illos. Dabit enim ignem et vermes in carnes eo-rum, ut urantur et sentiant usque in sempiternum,quot; Judith ~ *

XVI 28 sy/. â Timete eum, qui potest et animam et corpus per-dere in gehennam.quot; Matth. X 20. ,, Bonum est tibi, debilem introire in vitam, quam duas manus liabentem ire in gehennam , in ignem inextinguibilem, ubi vermis eorum non mori-tur, et ignis non extinguitur.quot; Marc. IX 42 sq. Ex sententia,

quam judex pronuntiabit in damnatos: ,, Discedite a jne, male-dicti, in ignem seternum, qui paratus est diabolo et angelis

46. Ex parabola de divite epulone, in qua locus et tormenta gehennse exhibentur. Luc. XVI 19 sq.

2. Ex SS. Patribus. S. Ignatius M. Ad Ephes. n. 16: âTa-lis, inquinatus factus, in ignem inextinguibilem ibit.quot; S. J u sti-nus Apoloyet. I eap. 28; â Quem (diabolum) in ignem esse mit-tendum cum exercitu ipsius et hominibus, qui eum sequuntur, in seternum puniendos, Christus ante significavit.quot; S. Cypria-nus Ad Demetr. eap. 24. â Cremabit addictos ardens semper gehenna et vivacibus flammis vorax poena .... Servabuntur cum corporibus suis animse intinitis cruciatibus ad dolorem.quot; S. Augustinus De catechiz. nul. eap. 24: â Sicut nullum gau-dium rerum temporalium ex aliqua parte simile potest inveniri gaudio vitse seternse, ita nullus cruciatus poenarum temporalium potest sempiternis iniquorum cruciatibus comparari.quot; Cseterum ejusmodi testimonia et innumera alia, quse ignis infernalis seter-nitatem probant, certo inferni existentiam demonstrant. Â»

3. Ex ratione. Divina attributa exigunt, ut impii in altera vita saltern aliquo modo puniantur. Exigit v. g. Dei sanetitas, ne indifferens sit circa virtutem et vitium, justitia, ut prsemio donet bonum et puniat malum: quando autem consideramus sortejn impiorum in hoe mundo ssepe felicem, proborum vero adversam, intelligimus divinse sanctitati et justitia? non satis-tieri, si in altera vita non maneat retributio. â Unde mirandum

uoii est, ait Jungmanu n. 25, apud omnes gentes, in qutl-cumque orliis terrarum regione ipsse versantur, doctrinam tie futurse vitte poenis, quibus impii plectuntur, semper viguisse atque vigere.quot;

R. Nulla habetur hac de re definitio, aut fidei certitudo. Opinio autem fere communis SS. Patrum et theologorum, quae effatis S. Scripturse innititur, statuit internum esse in medio vel in visceribus terrre. Suarez De Angelis lib. VIII rap. XVI n. 17 dicit: âQuod infernus sit sub terra, dubitandum non est propter communem sensum Patrum ita inteiligentium Scriptu-ras, quse semper de inferno tanquam de loco inferiori hoc mundo visibili loquuntur, et ideo motum in infernum semper descensum appellant.quot; Lessius Perfect, div. lib. XIII cap. 24 ait: â Certum est, infernum esse sub terra. Est communis sen-tentia Doctorum et Sanctorum, et communis fidelium sensus.quot; Plures afferri possunt S. Scripturse loci, quos interpretes de proprie dicto inferno intelligunt, v. g. Ntim. XVI31â33, Psalm. CV 17, Matth. Xll 40, Luc. VIII 31, XVI 22. S. Thomas Suppl. Q. 97 art. VII ait: â Dicendum quod, sicut Aug. dicit, in qua parte mundi infernus sit, scire neminem arbitror, nisi cui divinus Spiritus rerelavit; unde Greg, in 4 Dialog.: alii hum sub terra esse existimant; et hanc opinionem probabiliorem esse ostendit.quot; Atque in IV dist. Q. 3 art. 11 eamdem profert sen-tentiam, ejusque congruitatem ostendit. Cteterum egregiemonet S. Chrysostomus Hom. XXXI in ep. ad Rom. n. 5: âXe quseramus ubinam sit (gehenna), sed quomodo illam fugiamus.'' Cfr. Katse lit haler n. 48 (3), S. Alphonsus ja 291 sg.

Nota. Ex doctrina S. Thomse Suppl. (Â£. 69 art. V et VI limbus Patrum et puerorum (item purgatorium) ab inferno pro-gt; prie dicto differunt quidem qualitate locorum, sed situ proba-

biliter sunt quasi idem traetus continuus, ita tameu ut magno spatio inter se distent. Scribit in III dist. 22 ty. II art. 1 qucest. 2: â Quadruplex est infernus. Unus est infernus damnatorum .... Alius est infernus supra istum, .... et dicitur limbus puerorum .... Alius supra hunc est, .... et dicitur purgatorium. Alius magis supra est, .... et hie est infernus sanctorum Patrum.quot; Cfr. n. 22 Xota 2.

R. Ad l^um Duplex est p(Biife genus, ad quod omiies inferni poense revocantur: pcena damni et pmna sensus. Pcena damni est privativa et respondet aversioni a Deo, quse in peceato mortali coatinetur; poena sensus est positivo, respondens inor-dinatse conversioni peccatoris ad creaturas. Utraque continetur in sententia Christi judieis: âDiseedite a me maledieti (poena damni) in ignem (poena sensus) Â£etermini (utriusque poence ceter-nitas). Cfr. S. Thomas Contra (jent. lih. Ill cap. J4-1.

Ad 2^um Poena damni consistit in privatione je tenue beatitu-dinis, i. e. visionis beatifieaj et omnium bonorum, quse illam conseqnuntur. Poena sensus consistit in male physico, dolore, molestia, qme damnitis directe intliguntur.

Nota 1. Dicitur: qiue directe infiiguntur; nam ex poena damni et privatione bonorum eoelestium indirecte damnatis conse-quitur maximum malum et afflietio.

2. Vocatur poena sensus, non quod semper sensibus pereipia-tur; id enim tieri nou potest iu dsemonibus et animabus reprobis a eorporibus separatis ; sed quia sentire dicimus etiam do-lores spirituales, quamvis non pertineant ad faeultatem sen-tiendi, et quia intelliguntur poense, qute prseter poenam damni a Deo actu positivo per aliquod corpus sensibile immittuntur. Cfr. Jungmann n. 28 (1), Katschthaler n. 56 (1).

R. Ineomparabiliter major est poena damni; ratio, quia est privatio Boni infiniti, ideoque ratione objecti est poena in-tinita; poena autem sensus est malum flnitum.

Intolerabilis quippe est ilia gehenna, illaque poena. Atta-men licet mille quis gehennas proposuerit, nihil tale dicturns est quale est ex beata illa excidere gloria, Chri-sto exosum esse, audire ab Ulo; N'on novi vos.quot; Idem Ad Theodorum lapsum, epist. I w. 10, 12, â A tantis exci-disse bonis, tantum infert doloris, afflictionis, angustite, ut etiamsi nullum aliud esset supplicium peccatoribus destinatum, illud solum posset graviorem aliis gehennse

cruciatibus inferre poenam animseque perturbationem.... Multi sane sunt, qui absurdo judicio usi a gehenua solum liberari peroptant; ego vero gehenna multo gravio-rem esse poenam puto, non assecutum esse gloriam il-lam; eique qui inde exciderit opinor non adeo lugendum esse de gehenute malis, ut de amisso ccelorum regno; hie enim est eruciatus omnium acerbissimus.quot; S. Augu-s tin us Enchirid. cap. 112: â Peri re a regno Dei, exu-lare a civitate Dei, aÃenari a vita Dei, carere tam magna multitudine duleedinis Dei, quam abscondit timenti-bus se , tam grandis est poena, ut nulla ei possint tormenta, qiue novimus, comparari.quot; Cfr. S. Thomas Opusc. 11 cap. 174.

Obj. Poena danini non videtur adeo gravis esse, quia nos in terris visione Dei destituti sumus , et tarnen inde non gra-vamur.

Resp. Nulla hac in re est paritas inter defunctos et vivos. Nobis enim earentia visionis Dei est puranegatio; nam degeu-tibus in terris inesse nee debet nee potest. Auimabus autem defunctis et iu termino eonstitutis illa carenÃ¼a est proprio sen-su privatio et poena; nam ad Dei visionem destillatie sunt. Cfr. Daelman De Angelis Ohs. lÃ¼.

11. Manifeste prsecipua p(Bna est ignis, cujus S. Scriptu-ra semper meminit, quuin de inferno agitur (\'ide n. '22 Nota 1); atque sententia ultimi judieii infernum vocat ignem seternum : â Discedite a me, maledieti, in ignem teternum, qui paralus est diabolo et angelis ejus.quot; Matth. XXV 41. S. Augustinus In Psalm. 37 ait, poenam ignis graviorem esse quam quidquid homo pati potest in hac vita.

11. Quamvis de natura ignis infernalis non exstet Eccle-site detinitio, est eerta sententia et communis universse Ecclesiae consensus, ignem inferni esse verum et proprium seu rea-lem et corporalem; ita ut eontrariiun asserere temerarium sit. âCerta, ait Suarez De Angelis lib. VIII cap. XII Â». 9, et ca-tlioliea sententia est, ignem inferni, qui paratus est diabolo et angelis ejus, ut in illo crucientur, verum et proprium ignem corporeum esse. Hie est communis consensus Scholasti-

tholicorum, ut experientia notum est.quot; Cfr. Bell ar min us De purgatorio lib. II cap. 11.

Nota. Ad propositum: âPoenitens se sistit coram con-fessario et inter alia cleclarat opinari quod in inferno ignis non sit realis sed metaphoricus, scilicet quod in-ferni poente, qutecumque illse sint, sunt vocataj ignis ali-quo dicendi modo; nam sicut ignis dolorem omnium in-teusiorem prodncit, ita ad indicandas atrocissimas inferni poenas nulla adest imago aptior ad ideam inferni ett'or-mandam. Hinc paroclms quserit an liceat relinquere poa-nitentes in hac opinione et an liceat eos absolutione do-nari ? Notat autem paroclms quod non agitur de opinione alicnjus individui, sed est opinio generaliter admissa in quodam pago ubi dici solet: infantes solum persuade , si potes, quod sit ignis in inferno.quot; S. P oe n i t. 30 April. 1890 respondit: âHujusmodi poeuitentes diligenter instru-eudos esse: et pertinaces non esse absolvendos.quot; Cfr. N. Rev. thÃ©ol. t. XXII p. 503.

Prien. Non tantum corpora damnatorum et eorum animte post corporum resurrectionem subibunt poenam sensus; sed diB-mones quoque eam sustinent atque animse a corporibus separate. Probatur ex eo quod dicitur Matth. XXV 41 : â Discedi-

gnuin ignis et sulphuris.quot; Definivit Ben. XII: animas eorum, qui in actuali peccato mortali deceduut, mox ad inferna descen-dere, ubi ptenis infernalibus cruciantur. Vide n. 16. Testimonia etiam SS. Patrum et theologorum, qiue adducentur, hanc ve-ritatem probant aut saltem supponunt.

R. 1. Ex S. Scriptura. Plurima suut effata turn V. tum N. T., quibus S. Scriptura asserit, impios mitti in ignem: nnl-libi autem innuitur ignem illum metaphorice intelligendum esse. Secundum regulam autem sanlt;^re hermeneuticsB a sensn litterali sine seria ratione recedendum non est (Van de Laar n. 384s^.). Atqui nulla adest ratio sufficiens, ob quam ignis infernalis in tex-tibus S. Scripturte non sumatnr in sensu litterali et proprio; imo plures rationes sensnm litteralem suadent et exigunt. Ergo etc.

Pi'oh. min. Vox ignif in S. Scriptura stepissime adhibetur, id-que in re gravissima; voces aiitem non solent esse metapho-rieie, si semper et ubique adliibentur; imo a metaphora pror-sus abstinendum est, quum leges feruntur, sanctio statuitur. sententia dicitnr, nt fit aS. Seriptnra quando commemorat ignem inferni. Prsecseteris notanda sententia judieis supremi, cni cer-toeertius metaphora non convenit. Verbis discedite sen dbite a me designatnr motns in aliquem locum, cuius terminus est ignis ceternus , ad quem maledicti ablegantur. Unde ignis ipse exiii-betur nt quid subsistens, distinctum omnino a spiritibus cru-ciandis; dicitur enim paratas diabolo et angelis ejus ab initio num-di. At (|uis potest luec interpretari de tristitia , remorsu con-scientise etc., quin ad risum aut co-mpassionem nioveat! Cfr. Ma z z e 11 a Â«. 1291 , Jung maun n. 29.

2. Ex SS. Patribus. S. Scriptura, ut docet Cone. Trid., in rebus tidei interpretanda est secundum unanimem SS. Patruni consensum (Van de Laar n. 349 sv/.). Ex Patribus autem vix unum invenias, qui ignem inferni non intellexerit ignem proprium. S. Justinus M. Apologet. I n. 21; âQui improbe vi-vunt, nee immutantur, eos igne seterno credimus puniri.quot; S. Gre-gorius M. Dial. IV rap. 28, 29: â Sicut electos beatitudo ke-tifleat, ita credi necesse est, quod a die exitus sui ignis re-probos exurat.... Si diabolus ejusque angeli. eum sint incor-porei, corporeo sunt igne cruciandi, quid minim, si animse et antequam recipiant corpora, possint corporea sentire tormenta?quot;

R. Ex una parte ei est similis: nam ignis inferni est proprius et verus, aliquid reale et externum, revera existens et causa instrumentalis, qua Deus damnatos punit, atque similes cum igne terrestri urendi et cruciandi efÃ¯ectus producit.

Ex altera parte habet multas qualitates dissimiles. Etenim causa efficiens principalis ignis terrestris est Deus, naturae auctor et gubernator, ignis autem inferni Deus, peccatorum judex et ultor; ille fomentis indiget, bic Dei virtute sustentatur; ille lu-cet, hic tenebras parit; ille inflammando dissol vit et consumit, hic damnatos angit et urit, non tamen destruit. Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 97 art. IV et VI.

R. Ignis non potest quidem in spiritus agere spectata sola sua natura; potest tarnen ex divina omnipotentia. Ex eo enim quod corpus nostrum agit in animam, intelligimus non repugnare quod spiritus a corpora patiatur.

Modus autem quo tit, est nobis arcanum valde absconditum, et a variis varia ratione explicatur.

S. Thomas Suppl. Q. 70 art. Ill enumeratis aliisex-plicationibus dicit , dsemones et animas igne torqueri per alligationem ad eumdein iguem, in quo tanquam in car-cere inviti tenentur, ita ut ueque se inde liberare nee libere actiones suas, ubi et quomodo voluerint, peragere possint. Inde autem maxime torquentur. Idem jam pro-nuntiasse videtur S. Augustinus De Civ. Dei lib. XXI cap. 10: ..Cur enim uou dicamus, quamvis miris, tameu veris modis etiam spiritus incorporeos iiosse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi prc-t'ecto iucorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis in-solubiliter alligari? Adhterebunt ergo spiritus diemoues . . . corporeis ignibus cruciandi.... miris et inettabilibus modis adhserendo, accipientes ex iguibus pcenam.quot;

Suarez De Angelis lib. Vlll cap. XIV v. 47 sq. putat, iguem spiritibus dolorem inferre per qualitatem, ipsi a Deo inditam, spiritualem, (juam vocat dolorifemm, qua spiritum pervadit eumque fcedum et deformem reddit. atque tauto majore dolore afficit quanto spiritualia su-perant materialia. Qui cum Suarez sentiunt putant, facilius etiam explicari iiosse, quomodo diem ones, quum extra infernum versentur, eadem ignis poena torqueantur. Ut enim S. Thomas variis locis ilocet, dsemones ubique ge-hennam, sen ejus supplicia secuni ferunt. Cfr. Katsch-thaler n. ÃH (1), Juugmann ii.32sq., Mazzella n. 1285 sq., Hurter n. 802, Jansen p. 957 sq.

R. S. Scriptura testatur, in gehenna esse vermes, tene-bras, fletus et stridor dentium.

]. Vermes communior et verior sententia intelligit melapliorice, nempe pro remorsu conscientiat. Scribit S. Thomas Suppl. Q. 97 art. II: âVermis, qui in damnatis ponitur, non debetintel-ligi esse corporalis, sed spiritualis, qui est couscientise remor-sus; qui dicitur vermis, in quantum oritur ex putredine pec-cati, et animam affligit, sicut corporalis vermis ex putredine

Nota. Si vermis sumitur seusu metaphorico , quare eodem seiisu ncn sumifur iynis iuleriialis ? Eespondet Suarez I.e. eap. Xll n. 35. âRatio differentia; est multiplex, turn quia Christus singulariter et quasi per auto-nomasiam de igne dixit: qui paratus est diabolo et ange-lis ejus, et de illo est frequeiitior sermo in Scriptura, quoties gehenna et poena seusus quasi essentialiter no-minatur, turn etiam quia de ignis veritate et proprietate est communis sensus Patrum, theologorum et Ecclesite, qui de vermibus talis non est.quot;

â¢2. Tenebrce designantur Job X quot;21, ubi internum vocat â ter-ram tenebrosam, et opertam mortis caligiue, terram miserise et teuebrarum.quot; Christus de damnatis dicit: âMittite eum in teuebras exteriores.quot; Matth. XXII 13; et S. Petnis II Ep. 1'. 17 : â Hi sunt... quibus caligo teuebrarum reservatur.quot; Per teuebras primario in-telligitur privatio visionis beatitieje , secundario etiam tenebrge corporales intelliguutur. Dicit S. Hieronymus in cap. VIII Matth.-. â Tenebne semper interiores sunt, non exteriores. Sed quoniam qui a Domino foras peilitur . lumen relinquit, idcirco exteriores tenebrse nominatse sunt.quot; S. Ba si li us M. Oratio 23 de fut. Judicio: âMeute agite barathrum iilud profundum, et te-nebras, qute perspici uequeunt, et ignem, qui in teuebris non lucet, urendi quidem facilitate pneditus est, at luce caret.quot; S. Gr ego ri us ait, ignem inferni non lucere ad consolationem, sed lucere ad majus tormeutum. In qiue verba S. Thomas l. c. art. IV: â Simpliciter loquendo, locus est tenebrosus, sed

Lessius De Divin. perf. lib. XIII cap. 29 dicit: â Hoec conscien-tia eonsistit in diiabus oogitationibus, qua; assidue nienti tanquam vernies inluerebunt, eamque alfligent. Prima, quod sua culpa privati sinticternis et maximis bonis, qua; facili negotio poterant conscqui. Secunda, quod addicti ;i;tcrnis tonnentis, qua; facile poterant evadere. Hinc gemina na-scetur tristitia, qua; iminonsa quadani acerbitate cor eorum tanquam vermis arrodet, nempe quoil inffistimabilem illain gloriam, qure illis erat quasi in manibus, sua stiiltitia amiserint, et quod in tcterna tormenta se sponte pnecipitaverint. Ha; cogitationcs et bi dolores sunt vermes acer-bissimi, quorum morsus (i. e. tristitia inde nasoens) est pra;cipuum da-mnatorum tormentum. Exacuit etanimatlios venues justitia divina, facien-do ut mens eorum ha-c omnia assidue et acriter apprehendat et cogitet; ac imprimis horuni omnium leternitatern, ne:iipe luec damna et hsec sup-plicia fore a;terna, et nullis unquam sa;culis linienda.quot;

tarnen ex divina dispositione est ibi aliquid luminis , quantum sufficit ad videndum illa, quse aniinam torquere possunt.quot;

3. Fletus et stridor dentium (Matth. VIII Ti). Fletus intelligen-dus videtur ululatus; stridor dentium corporalis proveniens ex rabie, qua damnati in Deum fremunt, atque ex horrore et ve-hementia doloris. Vide S. Th om am Contra gent. lib. IV cap. 90, Suppl. Q. 97 art. Ill et Sylvium in li. I.

4. Quum reprobi corporis sensibus , animseque facultatibus omnibus abusi sint ad peccandum, merito ex mente S. T h o in te l. c. art. I diei potest, in inferno futuras omne genus poenas pro diversis peccatis. In 8. Scriptura fames et sitis designari vi-dentur Luc. VI '2'j, Jerem. XXIH 15, ac fcetor intolerabilis Psalm. X 7, Apoc. XXI 8. â Nullum erit vitium, ait Thomas a Kem-pis Imit. Christi lib. I cap. 2-1, quod suum proprium cruciatum non habebit.quot; Unde S. Barnardus De diversis, Senn.4'2 n. lt;5 de inferno exclamat: â Locus lethifer, in quo est ignis ardens,

tremo atque horreo ad memoriam istius regionis, et concussa sunt omnia ossa mea.quot; Cfr. 8. Thomas Suppl. Q. 98 art. VII. De poenis sensus vide S. A1 p h o n s u m p. 294 sc/. L e s s i u m l. r.

R. Negative; sed simt imequales pro diversis demeritis. Hsec Veritas est de tide; quod constat ex Cone. Later. IV; â Venturus (est Christus).... redditurus singulis secundum opera sua, tam reprobis quam Electis: qui omnes cum suis propriis resurgent corporibus ,... . ut recipiant secundum opera sua.quot; Item ex Conc. Lugdun. II et Florentino: â Detinimus Ã¼-lorum animas, qui in mortali peccato vel cum solo originali de-cedunt, mox in infernum descendere , poenis tanten disparibus pnniendas.quot; (Denz. n. 350, 387, 588; item 870, 875).

7 sq. â Tolerabilius erit terrse Sodomorum et Gomorrhseorum in die judicii, quam illi civitatiquot; , quje rejecerit Apostolos. Matth.

non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis; qui autem non cognovit, et fecit digna plagis, vapulabit paucis.quot; Luc. Xll -47. âReddet unicuique secundum opera ejus.quot; Rom. II 6.

â Quantum glorificavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tor-mentum et luctum. Apoc. XVIII 7.

2. Ex SS. Patribus. S. Aug list in us Contra Do nat. lib. IV cap. 19: â Dubitandum non est, ipsas poenas, quibus cruciabun-tur, qui regnuin Dei non possidebunt, pro diversitate criminum esse diversas, et alias aliis aeriores, ut in ipso igne seterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum.quot; S. Gregorius M. Dial. IV cap. 43: âUnus qui-dem est gebentue ignis, sed non uno modoomn.es cruciat pee-catores. Uniuscujusque etenim quantum exigit culpa, tanta illic sentitur poena.quot; Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 97 art. V ad 3.

Obj. Poena saltern damni, qtue est inferni poena essentialis, e-rit omnibus damnatis Â£elt;|ualis; nam est privatio totalis visionisDei.

Resp. Ratione objecti privatio omnibus est sequalis; non au-tem ratione causae et effectua: nam quo majora fuerint alieujus peccata eo major erit indignatio Dei a conspectu suo eum re-jicientis, atque eo majorem divina justitia in eo exeitabit affli-ctionem. Cfr. Dens Â«. 16. âDicendum existimo, ait Less!us 1. c. lib. XIII cap. 29, banc diversitatem afflietionis ex damno illo provenire ex eo, quod perfectius et vebementius, vel minus perfecte et vehementer magnitudo luijus damni concipia-tur, divina justitia id iu mentibus eorum operante.quot;

R. Affirmative; est de tide. Constat ex Symbolo Atba-nasii: âQui bona egerunt, ibunt in vitam leternam, qui vero mala, in ignem feternum. Hiec est tides catholica.quot; Item ex Cone. Const anti up. II, quod proscripsit Origenistarum er-rorem: temporanea esse daemon urn et impiorum hominum tormenta finemque ea tempore aliquo habitura, atque impios ac dsemones in priorem suum statum restitutum iri. Hanc conde-mnationemapprobavitCone. Xica?num II; et Lateranense IV dicit: âIlli (mali) cum diabolo poenam perpetuam (recipient).quot;

TerrÂ» pulvere, evigilabunt, alii in vitam Eeternam , et alii in opprobrium, ut videant semper.quot; Dan. XII 2. â Discedite a me, maledicti, in ignem jeternum, (|ui paratns est diabolo et ange-

41,46. ^Poenas dabuut in interitu teternas.quot; II Thess. I 9. âCru-eiabuntur die ac nocfe in stecula SEeeulorum. Apoc. XX 10. Vide Epist. Judce i:. 13.

2. Ex SS. Patribus. S. Jus tin us M. Apoloy. I n. 28: âQuem (diabolum) in ignem esse mittendum cum exereitu ejus et ho-minibus, qui eum sequuntur, in feternum puniendos, Christus ante significavit.quot; S. Irenaeus Adversus luereseslib.YVcap.28: â Quibuscumque dixerit Dominus: discedite a me, maledicti, in ignem seternum, isti erunt semper damnati.quot; S. Ambrosius De Si/mh. ap. cap. 23: âResurgent corpora nostra ant ad glo-riam, aut ad poenam in teternum mansura.quot; Cfr. n. 25.

yEternitatem poenarum testati sunt innumeri martyres, qui tyrannis respondebant, se idolis sacriticare non posse, ne incur-rerent pcenam perpetuam. Cfr. Perron e De Deo Creatore n. 736. Idem dogma Ecclesia profltetur in Canone Missse, in Lita-niis omnium Sanctorum, in Sequentia Dies irce. Idem denique ostendit omnium fere populorum etiam gentilium hac in re consensus. Cfr. Perrone n. 737, Katschthaler n. 455.

Nota. Ut satisfiat objectionibus, (juÃ¯e fiunt ex quibusdam lo-cis S. Scripturte, observandum est, vocem ceternitatis nonnun-quam sumi sensu improprio, sed tunc semper adesse eviden-tem ex ipsa materia substrata rationem, qiue sensum impro-prium suadet. Quum autem agatur de seternitate poenarum, ipsa materia, contextus et loci parallel! convincunt, non esse rece-dendum a sensu naturali.

Sic manifestum est seternitatem significare longam durationem, quando cseremonise legales dicuntur statutumsempitcrnum-. docet enim Scriptura plurimis in locis, illas desituras esse quum novum foedus institutum fuerit. â Verba Psalm. CII 9: âNon in perpetuum irascetur (Deus)quot;, intelligi debent de vita prsesenti, in qua nempe prsecipue misericordiam exhibet et populo suo pcenitentiam agenti parcit.

a) Ex ipsa materia. Agitur enim de Angelis et hominibus puniendis; Anaeli autem et aninife Immanse natura sua sunt immortales: atque corpora a mortuis resurgent, et nihil obstat quominus in seternum a Deo conserventur.

b) Ex contextu. Ut damnatorum p'Piia dicitur seterna, ita seternum perhibetur justorum preemium; sed lioc, ipsis eonce-dentibus adversariis, nou habebit finem. Ergo. â Unde S. Angus tin us De Civ. Dei lib. XXI cap. quot;23: âChristus uno ipso loco in una eademque sententia dixit utrumque complexus: Sic ihnnf isti in supplicinm ceternum, justi autem in vitam ceter-nam. Si utrumque fetemum, profecto aut utrumque cum tine diutumum, aut utrumque sine tine perpetuum debet intelligi.quot;

c) Ex locis parallelis, in quibus poenarum seternitas aliis verbis prommtiatur; v. g. âQui incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum.quot; Joa. Ill 36. Christus apud Marc. IX 42â17 repetitis vicibus gehennam dicit â ignem inex-tinguibilem, ubi vermis non moritur et ignis non extinguitur.quot; In X. T. poena reproborum ssepe dicitur perduratura in scecula seeculormu, v. g. Apoc. XX 10: â Cruciabuntur die ac nocte in ssecula sseculorum.quot; Cfr. Per rone n. 738 sq., Mazzella n. 1264, Kat sell thaler n. 454, Jungmann n. 46 sq., Jan-s e n p. 061 sq.

R. Sola ratione feternitas pcenarum stricte demonstrari nequit; etenim absoluta voluntate potest Dens etiam in altera vita peccatum ejusque poenam gratis condonare.

Ratio autem, de veritate seternitatis poenarum fide edocta, intelligit earn non obstare sanis prineipiis; imo multa valet affer-re, ex quibus ejus congruentia et sequitas patet. Rationes sunt:

1. Natura peccati mor talis. Peccatum lethale infinitam quodam sensu habet malitiam, quia injuriam infert Deo, qui est infinitse dignitatis (¹). Jam vero peccatum, quod continet malitiam infi-

Dicit S. Tli oni as '6. Q. 1 art. II ad 2; âPeccatum contra lgt;eum commissum quamdam infinitatem habct ex infiailate diviuae majestatis: tanto enim offensa est gravior, quanto major rsl. ille, in quern dulitiqui-tnr.quot; Et 1. 2. 87 art. IV; âIn peccato duo sunt.: quorum unum est. est aversio ab incoinmutabili bono, quod est infinitum; unde c\ hac parte peccatum est. infinitum; aliud, quod est in peccato, est inordinata con-versio ad commutabile bonuin, et ex hac parte peccatum est finitum.quot;

nitam. meretur quoque poenam infinitam. Quum autem non pos-sit poena esse infinita per intensionem, quia creatura non est capax alicujus qualitatis infiuitfe, requiritur, ut saltern sit infinita duratione. Ita S. Thomas Hup pi. Q. 99 art 1.

'2. Quia culpa manet in refernum. Etenim culpa non potest re-mitti sine gratia: luec autem post mortem, transacto statu vise, non datur. Quamdiu vero munet culpa, fequum est ut maneat et poena. S. Thomas /. c.

3. Quia peccans mortaliter habet vohmtafem interpretativam in fdenunu pennaneiuli in illn peccato. Ratio est, tumquodponit se in statu a quo erui nou potest, nisi divinitus adjutus, tum quod mortaliter peccando flnem suum in creatura constituit, cui peccato semper adhsereret, nisi timore pcense vel alio motivo re-traheretur. S. Thomas I. c. et in IV dist. 42 Q. 1 art. V.

4. Quia seem non datur sufficiens sanetio legis moralis. Expe-rientia constat, fidem seternitatis poenarum homines vix apec-catis deterrere; ubi autem flagitiorum finis, hac veritate sublata?

Obj. I. Inferni aeternitas obest justitice divinse, quia non servatur proportio inter poenam et culpam; nam pro peccato srepe momentaneo infligitur poena sine termino duratura.

Res p. Gravitas peccati non determinatur ex duratione culpse seu ex tempore, quod peccator crimini committendo iusumit, sed potius ex gravitate culpa; seu ex injuria, quam peccando intulit. Peccatum autem mortale habet culpam objective infinitam ob injuriam intiniue majestati irrogatam. Xeque in ullo ju-dicio humano requiritur, ut poena adsequetur culpte secundum durationem, ut dicit S. Augustinus apud S. T ho mam 1. 2. Q. 87 art. Ill ad 1, Suppl. Q. 99 art. I.

Obj. II. Repugnat divinte bonitati et misericordim; nam poeiiie seternse Deum exhibent crudelem tyraunum.

Resp. Infinita est Dei bonitas et misericordia; non est autem cfeca affectio, sed, ut omnes divinse perfectiones, in eft'e-ctibus suis summa sapientia dirigitur. Quum Deus misericordiam per innumera beneficia tempore hujus vitfe peccatori manifesta-verit, certo etiam justitiam suara manifestare poterit, tempore venise elapso, peccata seternis poenis plecteudo; nam poena seter-na est proportionata culpse infinitse peccati mortalis. Vide n. 37.

exia.it ut adhibeantur media ad finem intentum idonea. Jam vero Deus creans hominem intendit hujus felicitatem jeteniam. Si autem preme sunt seterna?, iste tinis non obtinetur.

Resji. Deus in creations liominis dupliceni nabet finem; unum primarium et absolulum, (|iii semper obtinetur, nempe gloriam suam i. e. manifestationem suorum attributorum; alterum hypotheticum, qui est f'elieitas iiominis, si nempe homo sua culpa se ista felicitate non privet. Quamvis in reprobis frustre-tur finis hypotlieticus, obtinetur finis primarius: nam in feter-num reprobi per poenas suas testiticabuntur Dei sanctifatem, qua peccatum sutmno ndio prosequitur - ejus justiti:im , qua pec-catum punit: ejusque veracitatem, quia exsequitur qiue com-minatus est. S. Thomas Sappl. Q. 99 art. 1 ml I. Cfr. Vallet Anthropologia part. II sect. II cap. Ill art. II ad V, Hettinger Apologie des christenthxms part. II p. 328 sq.

Nota. In Oratione de lis, qui in fide donnierunf, S. Joanni Damascene adscripta, legitur aniniit imperaforis Trajani per preces Gregorii M. ex inferno erepta esse. 8. Thomas Suppl. Q. 71 art. V ad Ã³, supposifa histo-rite hujus veritate, quam non discutit, dicit, probabiliter iesfimari posse, Trajanum precibus S. (irregorii ad vitam fuisse revocatum et ita gratiam conseeutum fuisse; aut animam Trajani nou simpliciter a reatu poenfe teternfe absolutam fuisse , sed ejus prenani fuisse suspensam us-que ad diem judicii ob pnevisas S. (iregorii preces. At-tainen tota luec hisforia inter fabulas ableganda est, ut cum Baronio, Bellannino, aliisque consent Theo-1 o g i W i r c e b u r g e n s e s De Pecc. n. 57. Rationes sunt; 1. Quia repugnat dogmati, poenas damnatoruin esse ieternas. '2. Quia S. Gregorius docet, plt;i?nas inferni esse ieternas, nullam ex inferno dari redemptionem, necoran-dum esse pro defunctis non baptizatis. 3. Quia veteres scripfores tum vitfe Trajani tum vitie S. (iregorii de ista hisforia silent. Orationem autem S. Joannis Damasceni supposifitiam esse, ostendunt B ell arminus, Nat. Alexander aliique. Cfr. Sylvius in l. c. Â«S'. Thomce.

K. Aftirmat communis theologorum sententia. Probatur ex Apoc. XIV 11: â Fumus tormenforum eorum ascendet in ste-cula steculorum; nee habent requiem die ac nocte qui adorave-

runt bestiamquot;; item ex historia epulonis, qui ne guttam quidem aquse ad refrigerandam linguam obtinuit. Seribit S. Cyprianus Ad Demetnum h. 24: â Cremabit addictos ardens semper gehen-na, et vivacibus tiammis vorax poena; nee erit unde habere tormenta vel requiem possint aliquando vel finem.quot; Hoc idem doeet S. Thomas 1. '2. Q. 87 art. V ad 3 de poenis, quas damnati subeunt pro peceatis venialibus, quia ipsa culpa venia-lium eis nunquam remittetur. Sylvius in Suppl. Q. 99 art. Ill queer. I probabile ducit, poenam temporalem ex peceatis in hac vita remissis restantem nou perpetuo duraturam esse. Cfr. N. Rev. thÃ©ol. f. XV p. 98 sq.

R. Sunt illicita, quia nullam cum damnatis communica-tionem habemus: atque sunt inutilia , quia iis nulla datur [kp-narum interruptio aut diminutio. S. Thomas Suppl. Q. 'i\arf. V dicit; âEst opinio (suffragia tidelium damnatis prodesse eo-rumque puenas interrumpi posse) prjesumptuosa, utpote Sanctorum dictis contraria, et vana, nulla auctoritate fulta: et est ir-rationabilis, turn quia damnati in inferno sunt extra vinculum charitatis, secundum quam opera vivorum coutinuantur defun-ctis; turn quia totaliter ad vitie terminum pervenerunt, reci-pientes ultimam pro meritis retributionem, sicut et Sancti, qui sunt in patria.quot;

Hisce nou obstant orationes, quas Ecclesia pro defunctis fun-dit in Offertorio Missce-. âLibera auimas omnium tidelium defun-ctorum de poenis inferniquot;, etc., item in Responsoria: â Libera me, Domine, de morte seterna in die ilia tremenda.....dum veneris judicare sfeculum per ignem quot; Ecclesiam non orare pro iis qui in inferno sunt, jam ex eo constat, quod hoc repugnat ipsius dogmati de seterna poenarum infernalium duratione. Ecclesia autem, ut (licit Ben. XIY De S. Misses Sacrif. sect. I n. â¢63 sq., in his precibus per infernum iutelligit purgatorium, quod recto sensu infernus dici ])otest (Â«. 22). Secundum alios vero Ecclesia respicit infernum, et sibi reprsesentat mortis installs, atque orat pro morientibus aut nomine moribundorum, ut a gehenna liberentur. Cfr. Jungmann n. 119, Tournely De Deo Q. 12 eirt. 1.

Nihilominus licet fidelibus privata oratione pro quolibet defun-cto orare, qiiamdiu de ejus damnatione noil constat. Pro quihus autem proliiheatur Sacrificium Missfe offerre , vide in Tract, de Sacrif. Missre n. 40 sq.

R. Ex seatentia S. Tlionue SuppJ. Q. 08 nrt. VII, cogni-tione naturali sciunt ea, quÂ» hie in terris sciverunt. Conside-rant inviti mala gesta, oli qua¹ damnati sunt, et bona delecta-bilia (iiue amiserunt: nt(iue ex utraque consideratione torqueu-tur. Cognoscunt etiani qiitedani eorum, (jiue in terris aguntur, ex dtemomun manifestatione, et qiue Deus in judicio particu-lari vel alia speciali operatione iis ostendit. Sciunt jam ante ul-tiinum judicium in eonfuso, Beatos esse in gloria quadam in-sestimabili: in extremo autem judicio videbunt gloriosa Beato-rum corpora, sed postea visione illorum prorsus privabuntur. Retinebunt tarnen Beatorum glorise memoriam; sed hoc iis tor-mento erit, tuin prse invidia de felicitate Beatorum, tum ex do-lore quod ipsi tantum bonum amiseriut. De Deo etiam cogitant, sed eum considerant ut punitorem et vindicem; atque inde pro-venit prava eorum voluntas et Dei odium. Sequitur itaque ut omnis reproborum cognitio sit iis materia tristitife. S. Thomas /. c. art. VIII et IX. Cfr. S. Alp lions us p. 304 sq.

R. Dcemones in omnibus suis actibus peccant, quia non nisi ex superbia agunt. S. Thomas 1. quot;2. (^. 89 art. IV. Similiter omnis damnatorum hominum voluntas deliberativa est mala, quia sunt in malo obstiiiati; et si quid boni velint, id tantum voluut ex tine perverso. Unde nunquam eos poenitet peccati in quantum est peccatum sen offensa Dei, sed odio illud habent oh poenam adjunctam. S. Thomas Suppl. Q. 98 art. I et II.

Causa autem, ob quam damnati sunt obdurati et obfi.rmati in peccato, ita ut nunquam veram poenitentiam agant, aS. Thoma

Aftamen sicut Beati per bona opera non merentur, quia in termino sunt constituti, ita quoque damnati per peccata sua non demerentur, neque accroscit eorum pcena principalis. Li-berum hominis arbitrium per mortem non destruitur; unde , , , quamvis damnati in male sint obfirmati , ita ut illudAiecessario^ vel saltern infallibiliter agant, conservant libertatem specifica-tionis, vi cujus boe vel illud malum libere eligunt et vere pec-^^^j cant. Nibilominus quum damnati sint extra statuin vife et ad 'r

^ ultimum ternnnura pervenerint, dementi sunt incapaces, ^eti ^ puniuntur tantum pro peccatis anteactse vitte. Ipsa autein obsti-7 \ natio in malo et peccata ex ea commissa damnatis est per- t^rj L V netua pcena et suiinlicium. S. Thomas 2. quot;2. Q. 13 art. IV ad â¢

(*) â Volunbtcni, (licit, Contra gent. Hh. IV Â«//). !)3, ;gt; pcccal.o mntari lt; i; ^¹¹ b⁰!quot;¹¹quot; ¹¹⁰¹¹ coutiugit nisi per gratiani Dei.... Dammitorum au linie a

f gratia totaliter cxfludnnlur.quot; Kt De libero ar/ntrio Q. 21- art. Xait:â.lu-

(**) Daninaturum voluntas omnia qiiic vult, iu online vult ad perver-suin fiueni. I'cceatorcs videlicet iinpiuiiiteiiles niorinnUir in aversione po-sitiva a Deo, a quo reccfleiites sese illicito modo ad eroaturas converle-runt. lliuc igitur aversio voluntatis a Deo, ultimo line, et prava ad eroaturas convorsio post inortein, quiiin in pamis constituti sunt-, permanens erit, et in onirics actus eorum inflnct, inio iisdem se veluti explieabit. âAnima, ait S. Thomas Comp. theol. cap. IT-l, quoiiicumque lineni sibi ultiimiui pnestituisse inveuitur in statu mortis, in eo fine perpetuo por-manebit, appetens illud ut optiniuni, sivc sit bonum sive sit nialuni, so-cmiduin illnil Ecdcs XI 8 : Hi ceciderit lignum ad austrum aut ad ar/ui-lonem in qmcumr/ue loco ceciderit, ibi erit. Sic igitur post liane vitam, (|ui boni iu morte iuveniuntur, liabcbuut perpetuo voluntatom firm atari in bono, qui autoni mall tune invenientur, eruut pcrpotuo obstinati in ni.ilo.quot; Atque 3. 80 art. I; âNon possunt per pajnitcntiam deleri po.xata dieinonnni ot etiani liomimim damnatoriim , quia alfectus eorum sunt eon-firmati in malo, ita quod uon potest els displicere peecatum in quantum est culpa, sed solum displicet eis picna quani patiuntur, ratione cujus aliqnam picnitentiam, sed infructuosam, liabent juxta illud Sap. V Pcenitentiam agenten et pne angustia spiritus gementes. Uiide talis pieniten-tia non est cum spe vonia;, sed cum desperatione.quot; Cfr. J ungmann h. 0(5 sq., Katseh thaler n. 80.

R. Fide certmn est, eos subire poenam damiii, sen ex-cludi a beatitudiue supernaturali, ideoque esse inter uumeruin damnatorum. - Est seutentia hodie coinuiunis, et secimduin plures certa, eos esse immuues ab omni pnena sensus; qui au-tem docent, eos subire poenam sensus , eaui omnium damnatorum minimam esse agnoscmit. - Communior est doctrina, eos ex privatione supeniaturalis beatitudinis nullam tristitiam sentire. â A pluribus eis insuper tribuitur qiuedam beatitudo na-turalis. â Plures etiam theologi cum S. Thoma iis assignant specialem locum, Jimbum paeronim, situm sub terra, partem in-ferni proprie dieti, ab eo tarnen distinctum. Vide n. '22.

R. Elos, qui iu solo peccato originali moriuntur, a visio-ne beatifica in seternum excludi, atque statim post mortem in infernum descendere. De hisee constat ex Con c. F1 o r e n t i-no; âIllorum animas, qui in actual! mortali peccato vel solo originali decedunt, mox in infernum descendere, poenis tamen disparibus puniendas.quot; Vide n. 16.

Eos subire poenam damni probatur ex dogmate de necessitate Baptismi ad delendum peccatum originale et ad assequen-dam beatitudinem supernaturalem (Cone. Trid. sess. \ Beer. de peee. orig. eau. 4), item ex verbis Christi Joa. 111 5: â Nisi quis renatus fuerit ex aquaetSpiritu Sancto, non potest introi-re iu regnum coelorum.quot; Cfr. Tract, de Baptismo n. 48 sq., Sylvius in 1. 2. Q. 85 art. \'1 Cowl. 1.

R. 1. Affirmat S. Augustiuus, docens, parvulos quo-que ad ignem seternum damnar! per sententiam Judicis: â Dis-cedlte a me, maledicti, in ignem seternum.quot; Putat tamen, eo-rum poenam esse mitissimam. Hanc sententiam amplex! sunt plures Patres Latin! et theologi, ut Fulgentms, Avitus Viemien-sis, G-regorius M., Isidorus Hispalemis, Anselmm Cantuariensis, Card. Nor is , Petavius , Sylvius.

S. Angustiuna scribit Serin, quot;ill de verbis Apostoli cap. '6.: âVenturas Dominus et judieaturus de vivis et

tris dicturus: Yenite. henedicti Patris mei, percipite regnmn. Hac regnum nominat; liae cum diabolo damnationem. Nullus relictus est niedius locus, ubi ponere queas infantes. De vivis et mortuis judicabitur: alii ad dexteram, alii ad sinistram : non novi aliud. Qui inducis medium , recede

Iti regno, fatearis futurum in igue teteruo.quot; Alibi tamen De libero arhitrio lib. Ill cap. '23 htesitans ait: Dicunt ali-qui; â qualis in futuro judicio (locus parvulo) deputabitur, cui nec inter justos locus est, quoniam nihil recte fecit, nec inter malos, quoniam nihil peceavit. Quibus respon-detur, superfluo qiueri de meritis ejus, qui nihil merue-rit: ânon enim metuendum est, ne non vita esse [io-tuerit media qmedain inter recte factum atque pecca-tum , atque seiitentia judicis media esse non possit infer prcemium atque supplkium.quot; Semper antem eorum poenam habuit mitissimam, ita ut scribat Contra Julianum lib. V cap. JI : â Quis dubitaverit, parvulos non baptizatos in damnatione omnium levissima futuros ? Qiue , et qualis , et quanta erit, quamvis definire non possim , non tamen audeo dicere, quod eis ut uulli essent, quam ut ibi (in damnatione) essent, potius expediret.quot; Et n. -14 :

dos, ut eis non nasci potius expediret.quot; Cfr. He liar minus De amiss, gratice lib. VI cap. IV, Billuart De pec-cat. diss. VII art. VI Â§ 1 Obj. 2Â°, De Rub eis De pecc. orig. cap. 75.

quot;2. Verum communis inter Patres Gnecos fult et etiam hodie inter theologos est sententia, qiue a multis dicitur certa: parvulos istos poenam sensus non pati. Scribit S. Gre go r ! us Na-z i an z. Or at. XL: âInfantes nec c(jelesti gloria nec suppliciis a justo judice afficiuntur, utpote qui licet Baptismo consignati non fuerint, improbitate tamen careaut.quot; Hanc sententiain secuti sunt Petrus Lombard us, S. Thomas, S. Bonaventura, Scot as, Ih-minicus Soto , Suarez et Scholastici generatim omnes.

a) Innocentius III in cap. Majores dicit: âPoena originalis peccati est carentia visionis Dei, actualis vero poena peccati est gehennse perpetute cruciatus.quot;

b) Dicitur Apoc. XVIII 7: â Quantum gloriflcavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormentum et luctum.quot; In qiue verba S. Thomas: â Acerbitas poense sensibilis de-leetatioui culpte respondet; sed iu peecato origiuali nou est aliqua delectatio, sieut nee operatic: ergo peceato originali nou debetur poena sensibilis.quot;

c) Poena proportiouatur culpse: unde peecato actuali mortali debetur poena damni respondens aversioni ab ineommutabili Bono, et poena sensus respondens conver-sioni ad creaturas. In peecato autem originali nou est couversio, sed sola aversio, vel aliquid aversioni respondens, scilicet destitutio aninue a justitia originali. Ita 8. Thomas in 11 ditst. 33 Q. '1 art. 1. Cfr. Billuart /. c. Â§ 1 et Mazzel! a n. 1044.

d) Pius VI damuavit ut falsam, temerariain, in scholas catholicas injuriosam S y n. Pistor iensis prop. 26 doctri-nam, â quse velut fabulam Pelagianam explodit loeum illum inferorum (quem limbi puerorum nomine fideles passim desiguunt), iu quo aninue decedentium cum sola originali culpa, poena damni citra pcenam ignis puuiantur: perinde ae si hoe ipso, quod, qui pcenam ignis renio-vent, inducerent locum illum et statuin medium exper-tein culpte et poente inter regnum Dei et damnatiouem jeternam, qualem fabulabanturPelagiani.quot; (!) enz. m. 1389). Ex hac damnatione itaque sequitur, seuteutiam, qiue pro parvulis excludit omnem pcenam sensus. tuto teneri posse.

45. (Juipritur uum parvuli, ut alii danuititi, ex poena (liimui aliqua tristitia afficiantiirJ

R. 1. Affirmant He Har minus, Sylvius l. c. Cond. III, et alii: coucedunt tamen hunc dolorem esse mitissimum.

Rationes, ob quas dolor est levissimus, adducit Bel-larminus I. c. cap. Vl, tum quod dispositionem adbea-titudinem nou nisi remotissimam habuerunt, tum quod intelligunt non propria negligentia se tantum bonum ami-sisse, tum quod delicias ueque ccelestes ueque terrenas uuquam gustaverunt, tum denique quod videut plurimos in gehenna poeuis gravissimis torqueri, ad quorum sor-tem ipsi pertinere potuissent si diutius vixissent.-

'2. Commuuior tamen inter Scholasticos cum S. Thoma, S. Bonaventura, Suarez etc. est seutentia, parvulos ex amissione beatitudinis nullam sentire tristitiam.

sententia affert, suilt: âNulla ratio videtur esse, quare subtrahatur eis exterior poena sensus, si attribuitur eis interior afflietio, qtue est multo magis poenalis, et magis opponitur mitissimte poense, quain Augustinus eis attri-buit.quot; â Deinde pueri non cognoscunt beatitudinem su-pernaturalem; carent enim supernaturali cognitione: unde quamvis seiaut se ad beatitudinem perfectain ereatas esse, ignorant tarnen, eam consultere in gloria, quain Saneti possident: ideoque â propter hoe non dolent, sed hoc, quod [)er natitram habent, sine dolore possident.quot; -Aut quia voluntatem habent divinte couformem; ant quia sibi conseii simt poeuam damni non suis aetibus persona-libus contraxisse; atit quia seiunt se ad gloriam eoele-stem nunquani fuisse proportionatos, ideoque eam nun-quam adipisei potuisse, de ejus earentia non dolebunt;

imo magis gaudebunt de hoe ((itod partieipabunt multum de divina bonitate et perf'eetionibus naturalibus.quot; S. Tlio-mas in 11 dist. 38 2 art. 11. Cfr. Bi 11 nart 1. c. Â§2.

46. (Jiiieritur imm parvuli sine liaptisino mortui l'riiautur beatitiidine uaturali i

R. Catholiee diei potest, illos parvttlos quadam frui bea-titudiue ex naturali Dei cognitione et amore.

Varii theologi existimant, eortim conditionein materia-liter eamdem esse ac fuisset conditio infantium, (jui in statu naturje pune decessissent. Colligimt suani senten-tiam ex doctrina S. Thomse, qui /. c. art. 11 ad Ã³ alt: âPueri, qui sine Haptismo deeedunt, eognitionem perfectain habebunt eorum, qtiie uaturali cognitioni subjacent. Quamvis pueri non baptizati sint separati a Deo quantum ad illam conjunctionem, quse est per gloriam (gratiam secundum alios): non tamen ab eo penitus separati sunt. Imo ipsi conjunguntur per participationem na-turalium bonorum; et ita etiam de ipso gaudere poterunt naturali cognitione et dilectione.quot;

Hine dieit Lessius De perf. div. lib. XUl cap. 22 n. 145: âSi, ut passim docent doctores, divina providentia ita cum illis aget, ut nullum sentiant moerorem ob ar.iis-sionem regni coelestis, eo quod sua propria voluntate non peccaverint: cur non credamus, ipsos excellent! modo perficiendos in ordine bonorum naturalium, infra dotes in substantia superuaturales, ut Deum cognoseere, amare, et in seternum laudare possint?quot;

Hae doctrina, si rite intelligitur, non inducitur status medius Pelagianorum, Etenim Pelagiani pro illis infanti-bus astruebant quemdain inter regnum coelorum et da-

mnationem statum medium, in quo fruerentur vita seterna beata. Distiuguebant nempe vitam seternam a regno cce-lorum; atque infantibus tribuebaut vitam setemam extra reguuin coelorum Utruin per vitam feternam iutellexe-rint beatitudiuem naturalem au visionem Dei extra regnuin ])ei, uou constat. Negantes peccatum originale, doce-baut, illos parvulos imumnes esse ab omul culpa et a morte peccati, eosque assecutos esse tiuem suiun et habere statuin salutis et verse beatitudiuis. â Theologi au-tem, (jui ejusmodi parvulis quaindain beatitudiuem naturalem tribuunt, a Pelagianis omnino differunt. Rejiciunt euim tietam distinctionem inter regnum coelorum et vitam seternam, ut contrariam S. Scripturse (Sylvius/.c. Q. 1 Ootid. 1). Docent parvulos infectos esse peccato original!. ideoque eos incurrisse culpam (naturse) et mortem peccati; eos non tantum excludi a visione Dei intuitiva, sed neque finem suum (ne naturalem quidem) assecutos esse, atque esse in statu damnationis. Dici namque ne-quit, duos dari tiues: naturalem, ad quem illi infantes, et â mpernaturaleiii, ad quem reliqui homines destinati sunt. Sed omnes destinati sunt ad finem supernaturalem: atque qui hunc finem sive propter peccata actualia sive propter peccatum originale non obtinent, sunt in statu damnationis, ad finem suum non perveniunt, ideoque non simt fornialiter beati. Quare addit Lessius post verba supra allegata: âNeque liinc sequitur illos habituros beatitudiuem naturalem, quia labes peccati obstat, quominus beatitudiuem naturalem obtinere dicantur, etsi forte omnia alia bona illius status habeant.quot; Vide De Rub eis cap. 1'1â76, Perron e //. 813 sq., Jungmann n. 76 sq., Jansen^. 535, Palmieri thes. 71 IV, Hurter n. 817 sq., Mazzella n. 1049 sq.

Nota. Certitudo, quam tide habemus, infantes sine Bapti-smo decedentes, ad finem suum non pervenire, a vera beatitu-dine et intuitiva Dei visione in seterhum excludi, terrorem in-jicere debet parentibus, ne unquam abortum perpetrent, e contra ipsos vehementer incitare, ut eum sedulo pnecaveant, atque ut infantes in lucem editos quamprimum baptizandos curent.

Benignior autem sententia, (jute infantes ab omni poena sen-sus et tristitia eximit, imo iis boatitudinem quamdam naturalem attribuit, private sermone proponi potest iis parentibus, qui nimio opprimuntur dolore, quod parvuli, licet sine ipsorum culpa, Baptismo non abluti decesserint. Publice autem de libere

controversis coram populo agere, nullius est utilitatis , imo in parentibus negligeutiam parere potest. Observa tandem cum Bellarmino: âMisericordiam nostram erga parvulos jam de-functos nihil eis prodesse; e contra nihil eis obesse sententise nostrse severitatem.quot;

R. Est status et locus, in quo anirnte justorum defuneto-rum poenis temporalibus obnoxite satispatiuntur.

R. Locus purgatorii ordinarius, qui proprie et communiter intelligitur purgatorium, ex meute S. Thomse situs est sub terra, vicinus inferno. Vide Â«. quot;22 Nota 2 et w. 26. Putat tamen S. Doctor, aliquando animas extraordinarie purgari extra illum locum (¹). Cfr. Suarez De purgatorio disp. 45 sect. II n. 3, Be 11 ar minus De purgatorio lib. II cap. VI.

R. Ex duplici causa: nempe quod pro peccatis mortalibus et venialibus quoad culpam remissis nondum satisfactionem condignam prsestiterunt; atque quod cuiu peccato veniali, nondum quoad culpam remisso, e vivis decesserunt.

3. (Juomodo et quaiidonain peccata venialia, quibus af-fecti justi ex hac vita decedunt, quoad culpam ipsis iv-mittantur.

S. Thomas in IV dis(. 21 Q. 1 art. II f/d 2 (Siippl. Q. 100 art. 11} ait; âDe loco purgatorii noii invenitur aliquid expresse detenrina-tum la Scriptura, nee rationes possunt, ad hoe et'ficaees induei; tamen pro-babiliter, et secundum quod consonat magis Sanctorum dictis, et revelation i factse multis, loens purgatorii est duplex: unus secundum legem communem; et sic locus purgatorii est loeus inferior inferno conjunctns, ita quod idern sit ignis qui damnatos crnciat in inferno, et qui justos in purgatorio purgat, quamvis damuati, secundum quod sunt inferiores me-rito, et loco inferiores ordinandi sint; â alius est locus purgatorii secundum dispensatiouem ; et sic quandoqne in diversis locis aliqui puniti le-guntur, vel ad vivorum instructioncm, vel ad mortuorum subventionem, ut viventibus eorum pcena innotescens per suffragia Ecclesue mitigaretur.quot;

E. Multi graves auctores dicunt, id fieri uiio actu doloris et dilectionis in Deum, quern anima justi elicit statim post mortem, vel saltern statim post judicium particulare, quando omnes peccatorum suorum maculas pleue cognoscit. Ita S. Thomas De malo Q. VII art. XI, Suppl. Q. 100 art. VI, Suarez De Pcenitentia disp. XI sect. IV n. 4, 1) e Lugo De Paenit. disp. IX 7i. 34â42.

R. Quia, quum sint extra statum \ ia:, nihil amplius pos-sunt mereri, neque pro poena debita proprie satisfacere; sed tantum satisfaciunt in poena, expiando et luendo poenam ipsis a divina justitia statutam.

de pur gat. definita: 1. Existere purgatorium, sen animas justo-rum, nondum plene purgatas, luere poenas patiendo. 2. Animas ibi detentas fidelium suffragiis, potissimum vero altaris Sacri-ficio juvari.

Reliqute autem qusestiones, qute stepe de purgatorio agitan-tur, partim sunt sententise certse, partim libere controversse.

R. Existentiam purgatorii negarunt Petrobrusiani, Wal-denses, Albigenses et Hussitce; praecipue autem contra purgatorium invecti sunt Lutherus et Calvinus {¹). AÃ«rius steculo IV

L u t h e r u s ab initio asseruit, doctrinam Ecclesiae catliolicÂ» de purgatorio non ad fldem pertinere, sed earn pro libitu adtnitti aut negari posse; mox tarnen earn cum vehementia rejecit. Perspexit enim per suum systema de justificatione excludi turn satisfactionem in hac vita, tum pcenas sub-eundas in altera vita. Dooet nempe justificationcm peccatoris fieri per solain fidem fiducialem in Christum, qua peccator merita Christi sibi ap-plicat; â justificationcm autem esse mere exteruam, qua non ipsnni pec-catum tollitur, sod solummodo non imputatur in pomam. Hiao necessario deducere debebat, post remissionem peccali nullam remanere poenam sive iu liac sive in altera vita solvendam. Praterea utiiitatem suffragiorum negare debebat ex suo principio, quod bona nostra opera sunt inania. In Articulis Smalcaldicis part. II rap. II Â§ 9 ait: â Pugnat (purgatorium) cum primo articulo, qui docet, Christum solum, et non hominum opera, animas liberare.quot;

Pariter Calvinus Instil, lib. Ill cap. V n. G dicit:âUbi peccatorum expiatio alibi quam in Christi sanguine qua;ritur, ubi satisfactio alio trans-

R. 1. Ex S. Scriptara. a) In Veteri Testameuto commu-nis fuit Judseorum fides, purgatorium existere, animasque in eo contentas vivorum suffragiis juvari posse. Hoe patet ex 11 Mach. XII 43 sq., ubi Judas, sacerdos et princeps, facta col-latioue argentum misit Hierosolymam, ut offerretur sacrificium pro iis qui ia bello ceeideraut, et cum pietate dÃ³rniitiouem ae-ceperant. Ex quo concludit S. Scriptura: â Saucta ergo et sa-lubris est cogitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis solvan-tur.quot; Crediderunt itaque Judsei, fieri posse, ut aliqui cum pietate moriantur et tarnen nou ab oinni peccato sint muudi; eos autem posse mundari, idque opera fidelium vivorum.

Nota. Ut vim hujus testimouii effugerent, Novatores negarunt, librum Machabteorum esse e.anouicum. At eum certo esse canouicum, probatum vilt;le in Procemio in Jmnc librum et Van de Laar Int rod. in S. Script u ram n. 102 .s-g. Si autem ut liber mere historicus consideratur, ex loco citato lucidissime patet persuasie totius populi .lu-daici de existentia purgatorii. Omues enim, populns.dux et sacerdotes, iu eadem sententia de purgatorio conve-niunt; S. Scriptura factum laudat, et propriam facti ra-tionem addit.

b) Ex Matth. XII 32, ubi Christus de peccato in Spiritum Sanctum dicit: âNon remittetur ei neque iu hoe steculo, neque in futuro.quot; Ad qiue verba S. Augustinus J)e Civ. Dei lib. XXI cap. 2-4; âNeque enim de quibusdam veraciter diceretur₎quod uon eis remittatur neque in hoe syeculo, neque in futuro,

fertur, periculosissimum silentium (nostrum est). Clamandum ergo uon modo vocis, sed gutturis ac lateruin coutentiouo, purgatorium exitiale satauao esse comnientuui, quod Cliristi crueem evaeuat, quod eontumeliam Dei miserieordia! non ferendam irrogat, quod fidem nostram labefacit et evertit.quot;

Multi lameu recenliorcs Protcstantes doctriuatn patrum suorum miti-garunt. Conlendunt, permultos ex hae vita decedenles in statu quodam probationis et purgatiouis detineri, imo orationes pro defunctis fieri posse. Ne autem catbolicis asseutiri videantur, alÃ¼ docent, ejusmodi orationes. privatim esse fundendas; alÃ¼, semel aut bis tantum pro defunctis orau-dum esse, nc Deo vis videatur inferri; alÃ¼, per orationes nou juvari de-functos, sed eas fieri in solatium vivorum. Cl'r. Bellarminus l. c. lib. I cap. II, Perrone n. G9Ã³ nota 4, Jungmann w. 81 Â«y., Mazze11 a Â«. 1317 aty.. Ka t s c h t h a le r n. 84,

nisi essent quibus, etsi non in isto, tamen remittetnr in futuro.quot; De verbis Cbristi apud Luc. XII 58 et Apostoli P auli I Cor. lil II sq. vide auctores n. 50 citafos.

'2. Ex SS. Patribus. S. Gregorius Nazi an z. Or at. pro wort ids: âNon potest e corpore egrcssus divinitatis particeps ticri, nisi maculas animo iminixtas purgatorii ignis abstulerit.quot; S. Isidorus His palen sis De officiis eccles. lib. I cap. 18: .. Cum Dominus dieat: Qui peccaverit in Spiritmn Sanctum etc. , demonstrat, quibusdam illic dimittenda peccata et quodam purgative igne purganda.quot; S. Gregorius M. Dial. IV cap. 39: .. Sed tamen de quibusdam levibus culpis ante judicium esse purgatorius ignis credendus est:.... sed lioc de parvis mini-misque culpis fieri credendum est.quot; Idem probant ea etiam testimonia SS. Patrum, ex quibus patet fideles defunctos suffra-giis juvari posse (n. 62). Plura apud S. T h o ni a in Suppl. Q. 100 art. VII1, Bellarminum /. c. lib. I cap. X, Klee Les dog)Â», chrÃ©t. t. II p. 338. Ipse Cal vin us Instit. lib. Ill cap. X fate-tur, jam steculo tertio in Ecclesia usu receptum fuisse, pro mortuis orare.

Fidem purgatorii testantur plura concilia provincialia, libri li-turgici antiquissimi, inscriptiones in catacumbis, et consensus fidelium, qui ab setate Apostolorum ad nostrum usque sevum pro defunctis orarunt et sacrificarunt. Cfr. Katschthaler n. 88.

a) Constat ex Cone. Tridentino, remissa peccati culpa saepe rcmanere debitum poense temporalis: qiue si in hac vita non fuerit soluta, justitia exigit, ut luatur in altera vita: alioquin ejusdem essent conditionis qui plenum satisfactionem pro pec-catis neglexerunt, et qui earn sollicite prsestiterunt. S. Thomas Suppl. Q. 100 art. 1 et in IV dist. XXI Q. 1 art. I.

b) Si homo justus moritur peccatis venialibus obnoxius, per actum charitatis, quem anima post mortem elicit, peccata ex mente S. T bonne (u. 48 ad 3) quidem quoad culpam remittun-tur, sed quoad poenam nihil tollitur. Quia autem aliquid coin-quinatum in coelum intrare non potest, poena luenda est in pur-gatorio. Uude S. Thomas De malo Q. 8 art. XI: âQuia post hanc vitam non est status merendi, ille dilectionis motus in eis tollit quidem impedimentum venialis culpa;, non tamen mere-

tur absolutionem vel diminutionem jinetue, sicut in hac vita.quot; Cfr. Contra gent. lib. IV mp. 91.

Ipsa ratio mtiiralis judicat, post hanc vitam poenas seternas prteparatas esse valde malis, prsemia seterna valde bonis, atque poenas temporales mediocriter malis, per quas isti transeant ad prfemia. Unde mirandum non est, quod ipsi Gentiles universe ejusmodi statuin medium professi sunt : imo ipsi Protestantes, infensissimi purgatorii hostes, quoddam probationis stadium in altera vita statuerunt. Cfr. P err one n. fi04 sq., Jansen p. 988, Katsehthaler n. 89, Hettinger Apologie II part. II p. 344 sq.

Obj. Patet ex S. Scriptura, duplicem tantum post mortem esse statuin, infernum nempe et eoelum. Dicitur enim Eccles XI 3: â Si ceciderit lignum ad austrum aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi eritquot; i. e. semper manebit.

Kesp. Hisce verbis duplex tantum denotatur status definitivus et immutabilis, videlicet salutis et damnationis, in quorum al-terutro homo in seternum manebit; nullatenus autem excluditur status temporarise purgationis, quum animse in purgatorio per-tineant ad statum salutis, in quo in seternum manebunt. Quid vero Protestantes hunc textum ex V. T. nobis objiciunt, quum ipsis fatentibus sub antiquo Foedere fuerit tertius locus, scilicet limbus Patrum!

R. Certum est, poenas purgatorii esse damni et sensus; probabilissime autem in eo est verus ignis.

Omnes catholici statuunt, animas in purgatorio subire poenam damni, seu carere visione Dei et aliis bonis regni coelestis. Id sequitur ex eo, quod a coelo excluduntur. Gravissima est hsec poena, maximoque inde animfe afflciuntur dolore, quum cogno-scant, se propter culpam suam privari fruitione summi, quod ardenter sitiunt Boni. Hsec egregrie exponit Lessius De per f. div. lib. XIII cap. 17. Cfr. Jungmann Â». 95, MazzellaÂ«. 1338.

R. Constans est sententia Patrum ac theologorum Latinorum, animas in purgatorio puniri igne vero et proprio, qui in-ferni igni similis est. Vide S. Th om am St/ppl. Q. 100 art. VIII ad 2. Hinc Ecclesia in Canone Missce pro animabus fldelium non

tantum petit locum hicis et pacis, sed etiam refrigerii, utique contra ardorem ignis. Hsec sententia conformior est S. Scriptu-rfe; atque complures SS. Patres de reali igne purgatorii intelli-gunt verba S. Pauli I Cor. Ill 15: , Si cujus opus arserit, de-trimentum (Greece: poenam, mulctam) patietur; ipse autem sal-vus erit, sic tarnen quasi per ignem.quot; Cfr. Bellarminus Z. c. lib. I cap. V. Scribit S. Cyprian us Epist. X n. 20 ad marty-rium adhortans: âAliud (est) pro peccatis longo dolore crucia-tum emundari et purgari diu igne, aliud peecata omnia passione purgasse.quot; S. Hilarius In Psalm. 118 purgatorium vocat â in-defessum ignem, in quo gravia sustinentur supplicia, quibus animse a peccatis expiantur.quot; Cfr. B e 11 ar m i n us lib. II cap. XI.

Hsec est quoque longe communior sententia Scholasticorum et theologorum; non est tarnen de fide. Nam quum in Concilio Florentine Latini profiterentur, iu purgatorio sustineri poenam, igne materiali causatam, non sunt damnati Grseci, qui conten-debant, in purgatorio nou esse verum ignem, sed tantum esse locum obscurum et squalidum, laboribus et doloribus refertum. 54. Quantae sunt poenae purgatorii R. Eas acerbissimas esse , constat ex communi consensu SS. Patrum, theologorum et fidelium.

Quoad poenam damni probatur ex eo, quod damnum eo gra-vius apprehenditur quo majus est bonum amissum, quo clarior est hujus boni cognitio, quo intensius est illius desiderium. Quoad poenam serisus idem infertur ex eo quod ignis, utpote instrumentum ultionis divinfe, nostro igne multo est acerbior. Dicit S. Augustinus In Psalm. XXXVII n. 3: â Gravior erit ille ignis, quam quidquid potest homo pati inhac vita.quot; S. Gr e-gorius In Psalm. Ill pmiit.: â Illum transitorium ignem omni tribulatione prtesenti existimo intolerabiliorem.quot; Vide Lessium l. c. cap. 17. Cfr. Katschthaler n. 94.

Gravitas poenarum patet quoque ex sollicitudine Ecclesiae, quse nos exhortatur ad opera satisfactoria prsestanda et ad in-dulgentias lucrandas.

Quseritur vero num minima purgatorii poena excedat maxi-mam poenam hujus vitse? Affirmat quoad utramque poenam S. Thomas Suppl. Q. 100 arf. Ill cum S. Augustino et S. Anselmo. Sed S. Bonaventura in IV dist. 20 art. I Q.

2', quamvis maximam purgatorii prenam maxima hujus steculi liabeat graviorem, censet minimaiu purgatorii poenam non esse hujus vitfe maxima acerbiorem. Qure seatentia, iuquit Bellar-minus De purgaf. lib. II cap. 14, mihi placet; nam licet absentia summi Boni ex se generet in amante summam tristitiam, tarnen in purgatorio mitigatur luec tristitia, et levatur magna ex parte propter certain spem illins Boni acquirendi: ista enim certissima spas affert incredibile gaudium, et quo magis pro-pinquat tinis iliius exilii, tanto magis gaudium crescit.quot;

R. Certo multo sunt mitiores: nam maxime alleviantur ex eo a) quod animte in purgatorio sunt in graf in finnatce, ita ut non possint peccare, et voluntati divinte conformes poenas suas patienter ferant: atque b) quod de sua salute snuf securm, ita ut sciant, se amicas esse Deo, qui tanquam pater eas ca-stiaat, ut purgatfe suo conspectu digme inveniantur. Nihilomi-nus purgatorii poenis graviter cruciantur, maxime desiderio, quo flagrant, Deum facie ad faciem videndi: hinc sutt'ragia fide-lium vehementissime exoptant.

Insequalitas est tuin quoad poenarum acerbitatem, tuin quoad earum durationem. Diversa acerbitas est non tantum in poena sensus sed etiam in poena damni: Deus enim efficere potest, ut privatio visionis beatificte magis vel minus intensive sentiatur.

R. Quo gravius fuerit peccatum veniale, eo acerbior or it poena; et quo major fuerit adluerentia sen affectus peccati,eo longior erit duratio. Ita S. Thomas Suppl. Q. 100 art. \ III,

58. Qunmdiu auimae in purgatorio mauciit! c R. Certum est, nullam in eo manere ultra diem extre-

Quantum autem temporis (letineantur , nns latet. Aliquas tarnen animas ibi per muitos annos cruciari, deducitur ex sensu fidelium et ex consuetudinc EcclesiÂ» per lona;a tempora, imo per ssecula, suffragia et Sacrifieia jiro defunctis offerendi. Con-flrmatur ex propositione ab Alexandra \'il damnata: âAnnuum legatum jiro anima relictum non durat plus quam per decern annosquot; (Denz. n. 1014); item exemplo S. Augustini, qui Confess, lib. IX cop. 13 seribit , se quotidie orare pro matre sua , jam duodecim annos mortua, et rogat, ut quotquot ista legerint, ipsius matris meminerint ad altare.

15. Affirmative. Constat ex Bulla Leon is X Exurge, Domine, in qua proscripta est Lutheri sententia: .. Aniinfe in purgatorio non sunt securse de earum salute, saltem omnes.quot; (Deuz. n. 062). Cfr. Bellarminus lib. II cap. 1.

Ohj. Ex meute Ecclesife anlnue purgatorii videntur damnari |)osse: orat enim; , Domine Jesu .... libera animas omnium fidelium defunctorum do poenis inferniquot; etc.

Hesp. Ecclesia ejusmodi orationes fundeus respicit ipsum diem mortis. Vide n. 30. Simili modo religionis mysteria jam adimpleta ut futura aut pnesentia exhibet: v. g. quum tempore Adventus postulat: â Rorate cii'li desuper et nu-bes pluant justumquot;: quum in festo Paschatis dicit, Christum hodie resurrexisse.

Prfeterea nota, in officiis sacris psalmos et alios tex-tus subinde recitari olt iinum vel alterum versiculum convenientem: unde reliqua non applicantur defunctis aut festivitati, sed leguntur per modum orationis etlandis Dei.

It. Xegative; sed in gratia sunt confirmatse, ita ut am-plius peccare non valeant. Etenim ut aniinse purgatorii certse sint de sua seterna salute, duo cognoscant uecesse est: nempe se esse in statu gratite, et se amplius peccare non jiosse. Atqui certre sunt de sua salute. Ergo in gratia tirmaUe dicendre sunt.

Quod autem in gratia confirmatie sunt, quamvis visione Dei nondum fruantur, provenit ex speciali Dei protectione, ut dicit Suarez De purgatorio disp. 47 sect. I n. !).

R. Quamvis animse in purgatorio sint extra statum me-rendi et satisfaciendi, potest tarnen Deus ipsis orantibus ex mera liberalitate aliipiid coneedere: sunt enim per eharitatem Deo aretissime conjunctse. Unde bodie comraunius docetur;

1. Eas orare pro seipsis. Nihil enim obstare videtur, quomi-nus a Deo petant, ut quam citissime ipsas liberet secundum providentise sure ordinem, sive poenam immediate condonando, sive fideles excitando, ut pro iis satisfaciant. SuarezDeOra-tione cap. XI, Sylvius Suppl. Q. 71 art. 11 ad 8.

2. lias orare pro nobis, saltern in genere pro Ecclesia militante, pro consanguineis et amicis atque pro aliis, quorum necessitates propria experientia, aut forte etiam speciali revela-tione cognoscunt. Suarez I. c. cum Be liar mi no lib. II cap. 15. Cfr. Es tins in IV dist. 45 Â§11, Sylvius I. c. art. VI ad 1.

Nota. Quamvis luec sententia non sit omnino certa, nee omnium theologorum, probabilis dici potest; quare licitum est animas purgatorii invocare privata oratione. Ecclesia vero in suis officiis eas non invocat; earum cultum autem nec commendavit nec reprobavit.

R. Affirmative; est de tide: definitum est in Concilio Florentine in Decreto unionis G-rcecorum, atque in T rid en-tin o sess. XXII can. 3 et sess. XXV in Decreto de purgatorio

Prob. 1. Ex S. Scriptura. II Mack. XII 46: â Sancta et salu-bris est cogitatio pro defunctis orare, ut a peccatis solvantu':.quot; Hue referri possunt Tohice IV 18, Eccli VII 37, I Cor. XV '29.

2. Ex Traditione. Tertullianus De corona milit. cap. Ill et IV: â Oblationes pro defunctis annua die facimus .... Harum et aliarum ejusmodi disciplinarum si legem expoatules Scri-pturarum, nullam invenies: traditio tibi prsetendetur auctrix, consuetude confirmatrix et fides observatrix.quot; Plurima alia sunt

Suffragium est quoddam auxilium, quod unus lidelis allori pra;bot, ad satisfaciendum pro pcena tcmporali, aut ad alia bona spirilualia iin-petranda. Cfr. S. Thomas in IV dist. 45 Q. 2 art. I, Suppl. lt;2- 71 art. I et II.

Patrum testimonia, prsecipue 8. Augustini qui integrum li-brum conseripsit: De cum pro mortuis gerenda. Dicit etiam Serm. 172 cap. 2 : â Oratiouibus S. Ecclesife et Sacriticio salutari et eleemosynis, qufe pro eorum (defunctorain) spiritibus erogan-tur, non est dubitandum mortuos adjuvari.... Hoc enim a ra-tribus traditum universa observat Ecclesia.quot; S. 1 si dor us l. c. â Sacrificiuin pro fidelium defunctorum requie offerre , vel pro eis orare, quia per totum orbein hoe eustoditur, credimus quod ab ipsis Apostolis traditum sit. Hoc enim ubique catholica tenet Ecclesia, quae nisi crederet fidelibus defunctis dimitti peccata, non pro eorum spiritibus vel eleemosynam faceret vel Sacrifi-cium Deo offerret.quot;

Idem testantur multiplices inscriptiones in catacumbis, qufe fere omnes exbibent preces pro defunctorum pace et refrige-rio; â antiquissimfe quoque Ecclesiarum liturgiÂ»; Vide Katsch-thaler n. 277, Jungmann n. 110.

3. Ex ratione fheologica. Desumitur ex Symboli articulo de Com-munione Sanctorum, quo nititur dogma: animas in purgatorio suffragiis vivorum .juvari posse. Sunt enim membra Ecclesue patientis et vinculo charitatis unum corpus constituunt cum membris Ecclesife triumphantis et militantis. Membra autem corporis intime cohserent: si quid patitur unum membrum compa-tiuntur omnia membra (I Cor. XII 26), et pro invicem sunt sol-licita. Ergo etc. Unde S. Augustinus De Civ. Dei lib. XX cap. 9: â Neque enim piorum animse mortuorum separantur ab Ecclesia;... alioquin nec ad altare fierit eorum memoria.quot; Et S. Thomas Suppl. Q. 71 art. II: âCaritas, quee est vinculum Ec-clesise membra uniens, non solum ad vivos se extendit, sed etiam ad mortuos, qui in caritate decedunt.quot; Et art. VI: â Quia opera unius possunt valere alteri ad satisfaetionem, sive vivus, sive mortuus fuerit; non est dubium, quia suffragia per vivos facta existentibus in purgatorio prosint.quot;

Obj. S. Paul us 1 Cor. Ill 8 dicit: âUnusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laboremquot;; et II Cor. V 10: â Ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum sive malum.quot; Ergo animte purgatorii nostris suffragiis juvari non possunt, quum inde mercedem acciperent secundum laborem alienum, et plus boni quam in vita sua meruerunt.

Res]Â». Textus illi asiunt de mercede essentinli. Per nostra suffraaiia non augetur earnm gloria essentialis, quse talis erit qualem per opera propria in hac vita meritÂ» sunt. Accipiunt autem per nostra sufFragia mercedem secundum suum laborem, quia iti vita sua per bona opera meruerunt, ut vivorum suffra-giis juvarentur. Seribit S. Augustinus Enchir. cap. 110; âEis btee prosnnt, qui cum viverent. ut htec sibi postea possent prodesse meruerunt.quot; Et S. Thomas /. c. art. 11 ad ^ : â Di-cendum, quod homo, duin in corpore vixit, meruit, ut luec ei valerent post mortem; et ideo si post banc vitam eis juvatur, nibilominus lioc procedit ex his qiue in corpore gessit.quot;

lt;Â»:{. 1. ({iiicuiuu su HVagia pro (Icfuiictis fieri ixissuut. 2. (Jiiibus modis luce ipsis prodesse valent

K. Ad lquot;^m 1. Prfecipuum est sacrosanctum Missae Sacri-ticium. 2. Indulgentife, quae eis applicantur. 3. Oratio, eleemo-syna, jejunium, et alia bona opera in statu gratise peracta. Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 71 art. IK et X.

Ad 2^l,,n Tribus modis: 1. Per modum satisfadionis, si defun-ctis applicatur satisfactio Christi et Sanctorum, uti fit in Sacri-ticio ^lissae et in indulgeutiis; item si iis applicantur nostra bona opera poenalia, in quantum sunt satisfactoria, i. e. in quantum reparant honorem Dei Isesum et luunt poenam ob peccata contractam.

2. Per modum impetrafionis, quod fit pnecipue per orationem. Oratio enim, licet sit opus poenale et laboriosum, iinpetrationis characterem sibi velut proprium habet. Cfr. IB el lar minus l. c. lib. II cap. 16.

3. Per modum meriti de congruo, si nempe bona opera faci-mus ad obtinendum defunctorum levamen, v. g. quando pro iis SS. Eucharistiam suscipimus, eleemosynam elargimur (¹).

S. Thomas Suppl. ([. 71 art. IX ait: âSuffragia vivorum prosuut defunctis secuudum quod uniuntur viventibus in charitate et secundmn quod intentio viveatium fertur in mortuos:.. . . ad cliaritatcm autem Sa-cramenfum Eucharistia; pnecipue pertinet, cum sit Sacramentum ccolesla-sticro unionis, contiuens ilium, iu quo tota Ecclesia unitur et eonsolidatur, soil. Cliristum .... Sed inter charitatis effectus est prsecipuum eleemosyua-rum 0))us; et ideo is(a duo ex parte charitatis pnecipue mortuis suCfra-gantur. ... Sed ex parte intentionis directie in mortuos praicipue valet oratio, quia oratio secundum suam rationem non solum dicit respectum ad orantem, sicut et cretera opera, sed directins ad illud pro quo ora-

64. Quaeritiir, num requiratur status grathe, ut valeaut suHVag'ia pro dcfuiictis.

R. 1. Nou requiritur in sacerdote, ut Sacrificimn Ã¼isste defunctis prosit; nam hoc valet ex opere operate. Neque in S. ministro qui fundit orationes uomiue Ecclesise, v. g. in ex-sequiis; est euim legatus Ecelesife, et oratio vim habetab Ecclesia, Christi immaculata Sponsa. S. Thomas Snppl. Q. 71 art. III.

2. Num semper requiratur iu eo, qui iudulgentias defunctis applicat, disputatur. Vide Tract, de iiidulgeutiis n. 41 p. â¢25 Q. 4.

3. Requiritur autem iu eo, qui defunctis succurrere vult per opera satisfactoria et meritoria. âHomo euim iujustus, ait Bel-larminus 7. c. rap. 17, non potest pro se satisfacere, et mul-to minus pro alio.quot; Attamen videtur dici posse, peccatores quoque aliquid pro defunctis [losse impetrare per suas orationes; nam ex parte Dei nihil obstat, quominus eas pro sua li-beralitate exaudiat. Cfr. S. Thomas l. c. ad 1 et 2. 2. Q. 83 art. XVI.

lt;gt;5. (Ju.Ti'itur, iiiiiu siiH'rag'ia defunctis, pro qtiibus fiuut, iiifallibiliter pros int.

H. Sententia probabilior aftirmat, quum nullum in iis sit impedimentum, atque pia opera eo quod a vivis ipsis confe-runtur, iis quodammodo fiant propria, ut dicit S. Thomas Suppl. Q. 71 art. I. Ita quoque est sensus tidelium. Idem non improbabiliter colligitur ex verbis Catechismi Rom. part. II De Pcenit. h. 109, 110: âQui (Deus) humanse imbecillitati hoe

viua gratia prtediti sunt, alterius uomiue possuut, quod Deo debetur, persolvere.quot;

Num vero iis prosunt quoad totum valorem? Suarez cum multis aftirmat; Salmanticeuses autem docent Tract, de Emharistia tract. .Kill dub. 'j Â§ 4 , suffragia iis prodesse ea tantum proportioue, quam divina justitia et miserieordia eon-

tiir; et itleo ista tria pouuulur quasi prreeipua mortuorum subsidia, quam-vis (|ua;cumque alia bona, qua! ox charilate fiuut pro defuuetis, eis valere ereilouda sint.quot;

stituit secundum cujusque aniirue dispositionem seu capacitatem. Hiec porro capacitas maxime peudere videtur ex religioae et misericordia, quam erga proximos et prsecipue erga defunctos in vita sua exercuerunt. Ofr. Tract, de in duig. n. 33 p. 1H, 19, de Sacrif. Missfe n. 27 (¹).

R. Opus pro defunctis prsestitum ab homine, qui est in statu gratise, meretur ipsi augmentum gratise sanctificantis et glorije coelestis. Hoc meritum est omnino personale et in alios transferri nequit. Opus autem ipsi non prodest quatenus est satisfactorium; nam hunc valorem applicavit defunctis, atque eadem satisfactio non sufficit ad solvenda duo debita. S. Thomas Suppl. Q. 71 art. IV. Ejusmodi tarnen opus charitatis non sine remuneratione manebit.

Nota. Per actum heroicum transfertur in ttdeles defunctos tantum operum valor satisfactorius, non meritorius et impetra-torius. Vide Tract, de in duig. p. 53 sq.

67. Quaeritur, mini auimae in purgatorio detineantur, donee haeredes restitutioneinfeceriiit,aiit legatuin solveriut.

R. Negative; nam poenarum duratio injudicio particulari decreta est secundum pcenas, qui bus tunc obnoxite erant. Potest tamen restitutio animabus prodesse in quantum est opus bo-num et prsestatur ex intentione per illud iis succurrendi.

lu liane qusestionem dicit Lelinik. t. II n. 181; âSieut propter certa peccata Deus ex justitia moveri potest ad gratias uberioros et L-fli-caces denegandas; ila propter eerta peccata et negligentias dcfuixctoruin justitia diviua id statuere potuit, atque revera statuisse censanda est, ut-in pcenam suifragia vivormn, sive satisfactiones personates, sive iadulgen-tiaÃ¯, sive Missarum satisfactiones Imnc et illum defunctum nou possint at-lingore et sublevare, nisi liseo ira Dei justa sedata divinaque justitia pla-cata sit sive per pocnas ab anima defuncti toloratas, sive operibus bonis a vivis ad placandum Deum exhibitis: inter qwc praÃ¯cipuum looum oeeu-

gentiam altaris privilegiati, c(iiannqiiain in se ab alia indulgentia pleuaria non distinguitur, non rare animfe defuncti multo plus prodesse, quam ordinarias plcnarias indulgentias; qnum enim eum Missae Saerificio eidem anima; applicato eonjungatur, per hoe propitiatione et impetratione via paratur ad applicatioaem efficaciter obtineudam.quot;

R. Communior sententia affirmat, turn quia Ecclesia pa-tiens vi Communionis Sanctorum etiam ab Ecclesia triumphante juvari potest, tuin quia Ecclesia in Missa orat: â Deus .... qute-sumus.....ut.....qui ex hoe sÃ¯eculo transierunt, B. M. semper Virgine intercedente cum omnibus Sanctis tuis art perpe-tute beatiturtinis consortium pervenire coneertas.quot; Sancti, cum sint in statu termini, opera meritoria et satisfactoria facere ne-queunt; at existit alius modus juvandi fideles defunctos, nem-pe impetrationis. Deinde indirecte adjuvantur a Sanctis quate-nus hi supplicant Deo , ut per gratias actuales fideles in terra viventes excitet ad suffragia det'uuctis conferenda.

Nota 1. Suffragia non tiunt pro iis, qui certo noscuntur da-mnati, quia eorum sunt incapaces; neque pro Beatis , quia iis non indigent. Nihil tarnen prohibet, quominus Missarum solemnia celebrentur ad tumulum infantium , qui post Baptismum ante usum rationis mortui sunt. Nam illa tiunt tum ad protestandam fidem futurte ipsorum resurrectionis turn in gratiarum actionem pro beneficio ipsis collato. Missa dici potest de die vel de fe-sto aut, si per Rubricas licet, votiva de Angelis , aut Missa quotidiana de Requiem; quse postrema, si celebratur, fit in re-frigsrium defunctorum consanguineorum. Cfr. Syn. Dicec. cap. XXIV p. 80.

2. Cone. Trid. sess. XXIV monet. ut a concionibus ad ple-bem de purgatorio difficiliores et subtiliores excludantur quse-stiones , qua? ad pietatem non conferunt; â ne evulgentur et tractentur incerta et qine specie falsi laborant; â ut prohibe-antur qufe ad curiositatera vel superstitionem spectant aut tur-pe lucrum sapiunt.

a) Luculentissime manifestat summam Dei justitiam et san-ctitatem, quse vel peccati umbram ita exhorret, ut gravissimis prenis excruciet animas sibi dilectas etiam ob culpas levissimas.

b) Nobis exliibet eximiam aulse coelestis gloriam, a qua ex-cluditur quicumque inquinatus culpa, imo poena exigua.

c) Deterret a peccatis venialibus, qua; coram Deo tam dete-stabilia sunt ut horrendis pcenis post mortem expiari debeant.

d) Excitat, ut omni conatu acerbissimas istas poenas effugi-amus, evitandis omnibus peccatis, satisfaciendo per opera poe-

niteiitite pro peccntis commissis, lucraudis imlulgentiis. Oremus cum S. Augustino In Psalm. XXXVII: â In hac vita me purges, et talem reddas, cui emeudatorio igue nou sit opus.quot;

e) Impellit, ut suffragiis uostris animas defuuctorum suble-vemus: quo pio exercitio excellenti modo osteudimus nostram in eas charitatem, quiiiimo amorem in Deuin , qui eas sibi in coelo conjimctas vehementissime desiderat.

H. Est status et locus, in quo Deus gloriain suam mani-festat ac seipsum elare et intuitive couspicieudum exhibet, at-que in quo Beati perfecta fruuntur felicitate,.

In S. Seriptura vox cueU quamplurimum siguiticat liune locum beatitudinis; siepe tamen sumitur |)ro statu beatitudinis Electorum.

1. Anomcei seu Eunomiani sac. 1\ docueruut, Deum ab lio-miue virtute uaturali (etiam in hac vita) non solum perspicue videri, sed etiam perfectissime comprehendi posse. Idem siec. Xlll affirmabant Beguince et Beguardi pro altera vita.

2. Oppositum errorem ssec. XIV apud Ã¼rsecos tenuerunt Pa-lamitce, contendentes, non ipsum Deiun a Beatis videri, sed splendorem solummodo a divinitate diffiisum, ab eaque realiter distinctum

3. Jovinianus stee. IV, atque Lutherus et Calvinus contende-runt, gradum beatitudinis in omnibus Beatis tequalem esse.

4. BaJas, Jamenius et Synodus Pistoriensis docueruut, visionem Dei beatiticam, non quidem ex operibus, sed ex postulato uaturali homini debitam esse.

R. Ad l^um Nulla quidem habetur Ecclesue definitio, coelum esse determinatum locum: sed sine dubio coelum ut locus concipiendus est. ld patet v. g. ex Matth. \'1 9: âPaternoster,

bis locum, iterum venio, et aeeipiam vos ad meipsura, ut ubi ego sum et vos sitis.quot; Vide n. 19 (¹).

Ad 2^um Ubi situm sit eoelum, revelatie non docet. ladicat tarnen S. Scriptura, illud esse extra regionem orbis terrarum et in altis situm. Dieit enim, Christum deseendisse de ccelis, ascen-disse ad coelos: nos debere qiuerere qiue sursum simt. Christus iturus ad eoelum dieitnr elevatus, assuinptus, susceptus a nube, ete.

â Theologi commnniter, jiost S. Tliomam J. Q. (56 nvt. III, dicimt, eoelum esse illud spatium, quod a philosophis quibus-dam voeatur empyreum, i. e. ignitum, non ab ardore, sed a splendore; et est supremum omnium ecelorum. In hae senten-tia optime verifieatur, quod de Christo (licit Apostolus ad Ephes. I\' 10: Qui ascendit super onmes coelos.quot; Ita Deus De Quat. Nov. n. 23. Cti. Alapide //gt; h. I.

H. Status beatitudiuis importat immunitatem ab omni malo et fruitionem omnis boni; utriusque fundamentum est visio Dei beatitica. De iis dicit S. Augustinas De Civ. Dei lib. XXII CMp. 30: âQuanta erit ilia felieitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, vacabitur Dei laudibus, qui erit omnia in omnibus.quot;

Nota. Angeli et anhme beate, ubicumque degunt, iisdem bonis fruuntur. De Angelis custodibus dicit Christus apud Matth. X\'1II 10; âSemper vident faciem Patrismei, qui in coelis est.quot; âGloria Electorum, ait S. Thomas Suppl. Q. 70 art. Ill ad 8, non minuitur nee quantum ad prtemium essentiale, nee quantum ad aceidentale (ii. 76 et 83), si aliquando extra eoelum empyreum sint, sed quodammodo in eorum gloriam cedit.quot;

âlu coBlesli regno post resurrectiouRm invenieatur Saudi cum suis corporibus, adeoque eorum soeietas locum requirit,; Christus vero jam nunc in glorioso suo corpore rex est Angelorum et Electorum, Beata Mater Dei quoque cum suo corpore jam assumpla est, sunnnaque gloria otiam quoad corpus ornata. Porro quum Christus quoad Inimanam naturam et corpus gloriosum , pariterque Beata Virgo non ubique pneseutes sint, ibi sane erit coflum, ubi ipsl inveuiuntur , omues Angeli atque Electi cos ho-norant, eorumque societate fruuntur.quot; Jungniaun n. 122.

R. Secundum BoÃ«tium est status omnimn bouorum ag-gregatione perfeetus. Secuudum S. T ho mam J. 2. Q. 2 art. VIII, est bonuin perfectum, quod totaliter quietat appetitum.

Dividitur: I. In objectivam, qiue est objectum seu res, cujus possessione homo est beatus; et suhjectiva seu formalis, qute est possessie hujus ol)jecti et fruitio inde provenieus. CIV. Dens T)e act. hum. n. (i.

'2. In naturalem, qiue convenit natune uostne r.ationali se-cundum se sumptte, et quam solis nature viribus et naturali Dei auxilio assequi possumus; et in supermturalem, qiue naturae vires excedit et solis grathe auxiliis obtineri potest.

3. In essentialem, qiue complectitur bona, ex (|iiibiis, seeluso quolibet alio bono, homo simplieiter seu suinme est beatus; et in accidentalem, quÂ» continet bona, ex quibus beatitudo jam existens completur.

pliusquot; , etc. âAbsterget Deus omuem lacrymam ab oculis eorum: et mors ultra nou erit, neque luctus neque clamorquot;quot;, etc. Apoc. VII 16, XXI 4. Cfr. ibid. XIV 13, I Petr. 1 4.

*2. Ex SS. Palribus. S. Chrysostomus Ad Theod. lapsmn I n. 11: âNon est ibi metuenda paupertas ct legritudo , nullus ibi Itedit, nullus Iteditur.... Non illic senectus, nec senectutis in-commoda, sed omnia, qiue ad corruptionem spectant, de medio tolluntur, quia incorruptibilis gloria ubique dominatur.'quot; Vide eumdem In S. Fhilogonium n. 1 et In Ep. ad Hebr. Hom. VI n. 4, Thorn, a K em pis De imit. Ghristi lib. Ill cap. 49.

R. 1. Ex S'. Scriptura, a qua coslum vocatur regnumDei, paradisus, gaadium Domini , nuptice, convivium, requies ceterna, etc. In Psalm. XXXV 9 dicitur de Electis: â Inebriabuntur ab ubertate domus tiue, et torrente voluptatis tute i)o(abis eos.quot; S. P a u 1 u s I Cor. IIÃ¼: Oculus nou vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, qiue prseparavit Deusiis qui diligunt ilium.quot;

quot;2. Ex SS. Patribus. S. Chrysostomus Hom. XXI TI in Hebr. n. 3: â Quae dicendi lacultas, qute intelligentia poterit explicare illam beatitudinem et virtuteni illani, voluptatem, gloriam, Ise-

titiam, splendorem? Quse oculus non viditquot; etc. Testimonium S. Augustiui vide n. 72.

7lt;gt;. In quo consist it bcatitudo supernaturalis J. for-malis, '2. esseutialis?

R. Ad l^um Formalis cousistit in eo quod liomo Deum supernaturaliter possidet, cx ((ua possessione nppetitus plene satiatur et quiescit; sen quod homo iutelleetu suo, per lumen gloria? elevato, Deum immediate videt, atque ex hac visions totus in Deum amore abripitur, Eoque perfruitur. â Necesse est, ait S. Thomas I. 2. Q. 4 art. Ill, ad beatitudinem ista tria concurrere, scilicet visionem, quae est cognitio perfecta intelligibilis finis: comprehensionem, qufe importat prsesentiam tiuis; delectationem, vel fruitionem, quse importat quietationem rei amantis in amato.quot;

Ad 2^um Beatitudo essentialis consistit in Dei visione Ejusque amore et fruitione, quie ex visione oriuntur. Unde S. Tho mas Suppl. Q. 96 art. I: Pnemium esseutiale hominis, quod est ejus beatitudo, consistit in perfecta conjunctione animse ad Deum, in quantum Eo perfecte fruitur ut viso et amato perfecte.quot; Et S. Angustinus Dc Civ. Dei lib. XXII rap. 30; âQuid est aliud quod per propbetam dixit; Ero illorum Dens, et ipsi erunt inihi plebs (Lev. XXVI 12), nisi Ego ero unde satientur. Ego ero qutecumque ab hominibus boneste deside-

77. Quaeritui': 1. quid iiitellig-atur per visionem iu-tuitivani; 2. iium lieati ea gaiideaut.

R. Ad l^um \quot; isio intuitiva vocatur etiain facialis, facie ad faciem, visio beatifica. Est autem intuitiva et clara cognitio di-vinse essentke, qua Deus uti est in se immediate iutelleetu conspicitur sen cognoscitur. Itaque quo Deus cognoscitur simili modo (|iio Dens cognoscit seipsum, sen quo Deum iutelleetu videmus sicuti est et sicut seipsum videt. Cfr. Dens Tract.de Deo u. IK, 22 sq., Bil In art De Deo diss. IV.

Ad 2^um Affirmative; est de fide. Ben. XII in Const. Benedict us Dens 29 Febr. 1336 definivit; Beati âvidenf divinam esseu-tiam visione intuitiva et etiain faciali, nulla mediante creatura in ratione objecti visi se babenfe, sed divina essentia immediate

se nude, clare et aperte eis ostendente, et sic videntes eadeni divina essentia perfruimtur, necnon ex tali visiouo et fruitione

teternam.quot; Item Cone. Plorentin um definivit: Beatos âintueri clare ipsuni Deum triuum et unum , sieuti est, pro meritorum tamen diversitate alium alio perfectius.quot; Cfr. Denz. n. 450, ;j88.

Frob. 1. Ex S. Scripturn. S. Paul us 1 Cor. XIII 12: âVidemus nunc per speculum in tenigmate; tunc auteni facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte; tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum.quot; I Joa. Ill '2: â Cliarissimi, nunc tilii Dei su-mus; et nondum apparuit, quid erimus. Scimus quoniam, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum, sicuti est.quot; Christus apud Mntth. V 8; â Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbuntquot;; atque ibid. XV11I 10: âAugeli eorum in cuelis semper vident faciem Patris mei, qui in coelis estquot;; dicit auteni de Beatis Ibid. XXII 30: â Eruut sicut Angeli Dei in coelo.quot;

2. Ex SS. Patribus. S. Augustinus De Civ. Dei lib. XXII cap. 29: âSicut (Angeli faciem Patris) vident, ita et nos visuri

Fades autem Dei matiifestatio ejus inteiligenda est.quot; S. Chry-so stom us Orat. In S. Philogoniim: ^ Hie quidem nemo (Deum) vidit, illic autem qui adsunt perpetuo vident, quatenus ilium videre licet, non solum prsesentem , verum etiam sine glorite splendore condecorantem universum coelum.quot;

78. 1. ijuid est luiueu gioriae. 2. Indigetue intellectus hoc iuniiue ad Deum intuitive videiidum i

R. Ad l^um Est virtus supernaturalis, qua intellectus cre-atus elevatur ad Deum intuitive videndum. Ex Thomistarum et communiori theologorum sententia lumen glorke est habitus sen qualitas supernaturalis, qme Beatorum iutellectui pennanenter inhseret, eumque elevat et roborat ad Dei visionem eliciendam. Cfr. S. Thomas 1. (,gt;. 12 art. V ad 1 , Contra yen. lib. Ill cap. 53, Suarez De Deo lib. II cap. XIV n. 2, Billuart I.e. art. V Â§ 2 n. 2, F ranze li n De Deo thes. 16, Hurler t. HI n. 834. Vide Tract. de Deo.

Ad 2^um Affirmative; est de tide. Constat ex Concilio Vienne nsi, a quo can. 5 damnata est Beguinarum et Beguardorum

propositie: Quod qutelibpt intellectualis natura in se ipsa na-turaliter est beata, quodque anima non indiget lumine glorife, ipsam elevante, ad Deum videndum et eo beate fruendum.quot; D e n z. n. 403.

Prob. 1. Ex S. Scriptura. â Apud te est fons vitÂ»; et in huuine tno videbimus lumen.quot; Psalm. XXXV 10. ., Et civitas (Beatorum) non eset sole ...; nam claritas Dei illuminavit earn, et lueerna ejus est Agnus.quot; Apoc. XXI '23.

â¢2. Ex SS. Patribus. B. [renteus Adv. hceres. lib. IV: â Homo a se non videt Deum. Hie autem voleus videtur hominibus, qui-Ims vult et quando vult et quemadmodiun vult.quot; S. Augusti-nus De peccat. nier. cf rem. lib. I cap. 10: âSi percepto Ra-ptismate de bac vita emigraverit (parvulus)... perfieietur in illo lumine veritatis, quod incommutabiliter manens in ieternum, justiticatos prsesentia Creatoris illuminat.quot;

3. Ex rafione. Visio Dei iutuitiva est actus quam maxime supernaturalis. Atqui intellectus noster ex naturte viribus in-capax est actum supernaturalem eliciendi. Ergo indiget super-naturali auxilio vel virtute. Htec autem virtus dicitur lumen glorife. Cfr. S. Thomas 1. Q. 12 art. V.

1'. Negative: nam adsequata Dei cognitio, qua cogno-scitur quantum in se cognoscibilis est, a nulla creatura haberi potest. Unde expressis verbis Ecclesia in Cone. Lateranen-si IV professa est et in Cone. Vatic a no sess. Ill cap. 1 de-crevit, Deum incomprehensibilem esse. (Denz. n. 355, â¢203). Cfr. S. Thomas 1. Q. 12 art. VII, VIII.

assecutos esse intuitivam Dei visionein, qiue erat operum ipso-rum tinis et prgemium promissum. Cfr. Tract, de Deo, R e sj). ad Q. B. p. 183.

H. Objectum est duplex: primarium est quod ratione sui videtur, et ratione cujus videntur (iiuecumque videutur: secun-da rium est quod ratione primarii videtur.

Visionis objectum primarmm est divina essentia, quam Beati immediate et clare intuentur. Quum autem divina essentia sit sim-plicissima, videut SS. Trinitatem et omnes divinas perfectiones,

Objectum secundarium sunt creaturfe, quas Ã¼eati conspiciunt in Deo sen in Verbo. Videre in Verbo idem est ae videre in divina essentia , quia Verbum divinum non tantum est Imago substantialis Patris, seil etiam idea exemplaris, secundum quam omnia facta sunt. Cfr. BiIInart De Deo diss. IV art. X Â§ !.

Creaturfe autem in Verbo videri possunt fbnnaKter aut causa-liter. Videutur fonnaliter, quando videntur eadem visione qua Deus videtur, ita ut ipsa Dei visio sit visio creaturarum. Videntur causaliter, quando videntur visione distincta a visione Dei, sed tarnen a Dei visione causata ab eaque dependente, ita ut creaturfe videantur quidem extra divinam essentiam, sed per revelatioiiem vel manifestationem, qute Beatis propter Dei visionem conceditur. Ibid. Â§ '2.

81. Qiiudnaui est objectum secuiidai-iiiin visiouis lÂ»ea-tifieae, sen quid Beati vidcnt de creatiiris?

K. Vident generatim omnia, quÂ£e ad eos pertinent, et quorum cognitione eorum justa desideria satiantur, eorumque beatitudo completur. Itaque:

1. Cognoscunt substantiam mysteriorum, quorum fidem hac in terra habuerunt: est enim animse fideli insitum eas res videre quas fide credidit, atque clara visio in coelo evacuat fidem.

'2. Vident species et genera rerum et rationes ear urn et generatim omnia quse ad perfectionem universi pertinent, non tarnen singularia, nee ilia qute nondum sunt, sed a Deo fieri possunt. S. Thomas 1. Q. 12 nrf. VIII ad 4.

3. Intuentur omnia aut saltem prsecipua, qute ad illos spe-ctant ratione status, officii, dignitatis etc., quse in terra habuerunt. Sic Pontifex videt qiife pertinent ad totam Ecclesiam, rex quse ad regnum, paterfamilias quse ad suam familiam. Item vident omnes preees, quse ad ipsos diriguntur, cum hse specialiter ipsos ut intercessores spectant. Bi 11 uart /. c.

82. Qiueritur, mini Beut! ex clara Dei visione friian-tur beatitudinc simpliciter dicta, sen summa beatitudinc.

B. Affirmative. Constat ex verbis Ben. XII: âEx tali visione et fruitione eorum animse sunt vere beatse et habent vitam et requiem seternam.quot; (Vide n. 77). Unde visio intuitiva vocatur quoque visio heatifica.

tua.quot; Psalm. XVÃ 15 (¹). â Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt.quot; Matfh. Y 8. Hue referuntur Gen. XV l , Joh XIX 2b sq.

'2. Ex .S'iS'. Patribus. S. Augustinus De Trinit. lib. Ã¯ n. 28: â In visione merces tota promittitur delectationis et desiderii

mium promittitur justis.quot; S. Cyril lus AI ex. Contra Jul. Kb. Ill n. 83: âNihil vera Dei contemplatione est pretiosius; quan-doquidem nos summae beatitudinis luec facit participes.... Ho-minum felicitas est, habere summam coutemplationem.quot; Cfr. Billuart De ultimo fine diss. II art. II Â§2, Mazzel Ia n. 1200.

3. Ex ratione, verbis Lessii T)e Summo Bono lib. II cffj?. 4: â Quod beatitude nihil sit aliud quam summi boni apprehensio et possessio summi boni. (Atqui visio Dei est apprehensio et possessie summi boni). Nam visione vcluti manus complexu appre-hendimus, firm iter tenemus et possidemus ipsum Deum tan-quam bonum nostrum nobis ad fruendum datum; ita ut in nostra. potestate sit ejus dulcedine frui, et omnes voluptates , qiue ex ipso hauriri possunt, sine tine percipere.quot;

K. Consistit jiro omnibus in iis, qiue prseter beatitudinem essentialem Beatis glorige et gaudio sunt. Hue referuntur con-sortium cum Christo-Homine, SS. Virgine Maria, Angelis et reliquis Sanctis; mutuus amor, honor et gloria; dotes quibus eorum corpora post resurrectionem clareseent. Qujecumque nobis in liac vita grata jucundaque tingere possumus sive ad mentis cognitionem sive ad corporis perfeetionem, gradu multo excellentiori in coedis abundabunt, ut dicit Apostolus: .. Oculus non vidit, nec auris audivit, uec in cor hominis ascendit, quae prreparavit Deus iis, qui diligunt ilium.quot; 1 Cor. II 9. Cfr. C a-tech. Rom. part. I art. XII n. 11, 12.

Qusedam tamen beatitudo est quibusdam propria, nempe aureola, qiue pro singulari victoria tribuitur virginibus , martyri-bus et doctoribus. Vide S. T hom am Suppl. Q. 9fi art. V sq., Mazzella n. 1248 sq.. Katschthaler u. 121.

R. Negative; est de tide. Constat ex Cone. Florentino: Beatos âintueri clare ipsum Deum trinum et uuum, sicuti est,

Gloria Uei est ipso Dous : ipse ouini est gloria sua, pulcliritudo, splendor, majestas sua.

pro meritorum tarnen diversitate alium alio perfectius.quot; Atque Cone. Trid. sess. VI can. 32 damnat eum, qui dixerit, lionii-nem justificatum boniw operibus non mereri augmentum glorife.

imicuique secundum opera ejus.quot; Mallh. XVI '27. âIn domo Patris mei mansiones multie sunt.'' Jon. XIV 2. â Unusquisque propriam mercedeni aecipiet secundum suuin laborem. I Cor. Ill 8. ..Stella enim differt a Stella in claritate, sic et resurrectie mortuorum.quot; I Cor. XV -II , 42. Vide II Cor. IX (i.

2. Rx SS. Piilrihit.s. Ad verba t'liristi: .. In domo Patris mei mansiones mulUe suntquot; dicit S. Angustinus In .Tea. tract. 67 n. 2: âMuitte mansiones diversas meritorum in una vita seterna significant dignitates.quot; Ktiam Tertullianus hi Scor-piace a. 0: â Quomodo multie mansiones apud Pa,rem, si non pro varietate meritorum?quot;

3. Ex ratione tlieolor/ica. Vita tetorna in SS. litteris proponitur ut merces et corona, quam redd it Justus judex (II Tim. IV H). Quare Dei sapientia et justitia exigit, ut prsemium sit meritis proportioiiatum.

85. Ã¼iidc oritur diversitas in visione heatilica R. Facultas videndi Deum non competit intellectui creato secundum suam naturam, sod ex lumine glome quod intellectum in quadatn deiformitate constitnit. L^Tnde, quamquam Beati eam-dem divinam essentiam intuentur, visio ex parte subjecti est magis aut minus perfecta pro majori vel minori intensitate lu-minis glorife. Hsec autem intensitas depehdet a majori aut minori Beatorum sanctitate sen charitate. S. Thomas 1. Q. 12 art. VI. Cfr. Billuart I)e Deo diss. IV art. VIII.

Obj. Si beatitudo essentialis est insequalis, qui minus habent erga alios invidia incitabuntur, aut saltem dolebunt (juod ctete-ris inferiores sunt; quocirca non erunt perfecte beati.

Resp. Beati nulla capi possunt invidia erga alios, autaltio-ris gradus abripi concupiscentia. Visa enim divina essentia qui-libet secundum suam capacitatem est plene beatus, ita ut nihil amplius desideret, totus amore Dei abripiatur, summam Dei justitiam in retribuendo laudet, atque maxima charitate omnes Blectos complectatur, de eorumque felicitate ut de sua exsul-tet. Cfr. M a z z e II a n. 1193.

Etenim nomine denarii desigmitur beatitudo objectiva qiue pro omnibus est eadem, nempe visio Dei. Scopus autem parabolÂ» non est demonstrare omnes jequalem remunerationem acoipere, sed prfemium mensurari eiiaritatis aft'ectn quo quis laboravit, et non diuturnitate laboris. Cfr. Mill u a r t I. c.

S(gt;. Boatitixlo ecrlostis cstnc a'tcrna ot inaiuissihiliH J R. Affirmative; est de tide. Constat exSymbolo Apost.:

Benedictus Deus-, Detinimus, quod postquam inciioata fuerit vel erit talis intuitiva ae facialis visio et tVuitio in eisdem (Hea-tis), eadem visio et fruitio sine aliqua intercisione sen evacua-tione prsedictie visionis et fniitionis contiuuata exsistit et con-limiabitur usque ad tinale judicium et ex tunc usque In teternum.quot;

Prob. 1. Ex gt;S'. Scripttira. â.lusti in perpetuum vivent.quot; Srejj. V 16. Heati (pii habitant in domo tua, Domine: in Sfecula

in vitam jeternam.quot; Matth. XXV -llt;i. Ccelum dicitur: âim-marcescibilis coronaquot; I Petr. V 4; âcorona incorruptaquot; I Cor. IX 25: â feternum gloriie pondusquot; 11 Cor. IV 17. Atque 1 Thess. IV 16 (licit Apostolus: âEt sic semper cum Domino erimus.quot;

'2. Ex SS. Fatribus. 8. Aug us tin us De Civ. Dei lib. XXII cap. 30: ..Ipse (Deus) tinis erit (lesideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione lau-

et amabimus; atnabimus et laudabimus. I^cce quod erit inline sine fine. Nam quis alius noster est finis, nisi pervenire ad regnum, cujus nullus est tinis.quot;

3. Ex ratione. Beatitudo, ut sit perfecta, debet liominis desi-derium plene quietare et omne malum exeludere: quod minime prsestaret beatitudo cnelestis, si timor Beatis subrepere posset, ne eam unquam amitterent.

Into est seutentia communis et probabilior, beatitudinem coe-lestem nh intrinseco inamissibilem esse. Heati enim nunquam possunt habere voluntatem cessandi a lgt;ei visione: nee Dens potest iis subtrahere visionem sui, turn quia tamiuam pnemium ipsis est data, turn quia subtractio esset poena gravissima: Heati autem, cum non peccent, nullam merentur pcenam. Cfr,

Verbum clivimim, per quod omnia facta sunt, i]Ufe facta sunt, quod clesceudit de cf^lis et earnem humilem assumpsit, ut esset noster Redemptor et Sanctificator, secunda vice visibiliter in sua immanitate gloriosa mundo apparebit, ut opus redemptionis consummet. Ipse Christus secundum SS. Scripturas in fine mundi veniet in nubibus cceli cum virtute midta et majestate; inittet Angelos suos cum tuba et voce magna, atque omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei et procedeut, atque ante emu congregabuntur; judicabit vivos et mortuos et speculum per ignem; Klectos secum adducet in coelum, impios vero cum diabolo et angelis ejus detrudet in gehennam ignis. Tempus, quo luec consummatio tiet, vocatur dies novissima, quia hujus Sfecull est dies ultima; dies Domini ct dies Filii hominis, quia ipse Christus h;ec omnia perficiet. Istis consum-matis constituitur civitas cnelestis Jerusalem, regnum Dei glo-riosum, cujus non est tinis.

R. Affirmative. Constat ex Symholo Apost. â . .. Inde vcutu-rus est judicare vivos et mortuosquot;; atque ex Si/mbolo Nicm-no-Cnnstantp.: â Et iterum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos.quot;

In probatioiiem hujus veritatis plurima adduci possunt testimonia turn S. Scripturfe turn SS. Patrum. Sutfecerit luec tantum allegasse : Filius hominis venturus est in aioria. Pati'is sui cum AitÃ¼'elis suis, et tunc rerldet uuicuique secundum opera ejus.quot; Mallh. XVI 27. Vide ibid. XXIV ;5(l, XXV 31 sq., Act. ap. [ 11, I Thess. '\ IT). S. Auiiustinus De Civ. Dei lib. XX mp. I: Quod in confessione ac [irofessione tenet omnis Ecclesia Dei veri , Christum dc coelo esse venturum ad vivos ac mortuos judicaudos, hunc divini judicii tdtimum diem dicimus, id est, novissimum tempus.quot; Vide u. 12(1.

88. lt;{iiiiii(lÃ¼iiam Cliristiis advcnict et porliciciitur (iiiip ail coiisuiuiuiitiouem sipculi portiiuMit i

I{. Tempus illud prorsus iiinolum est; into Christus Apo-stolis sciscitantilms id revela.re noluit, sed respondil: _ 1'e die autem ilia et hora nemo scit, neque Anireli coelorum, nisi solus Pater.quot; Mntth. XXIV Additur apud Marc. XHI 32; ne-(|ue Filimn lioc scire. Quod dictum alii ita explicant, ut hoc tempus 1'uerit ignotuni Filio vi humanitatis , quamvis etiam ut homo aliunde sciret ; alii interpretantur, Christum hoc tempus ic;norasse scientia commuiiicabili, eumi|ue indicasse sibi tanquam legato Patris commissum esse hanc diem occultare. CIV. S. Thomas 3. Q. lo art. II lt;ui I.

Etiam Apostoli sjepius dicunt tempus illud iÃ¼notum esse. Vide 1 Thess. V 1 sq., II Tims. II 1 sq., II Petr. Ill 10. Idem testantur SS. Patres i. a. S. Augustinus Dc Civ. Dei lib. XVIII cajt. 53; âFrustra anuos, qui huic sreculo remanent, computare ac detinire conamur, cum hoc scire nou esse nostrum, ex ore Veritatis audiamus.quot;

Nota I. Tempore jam Apostolorum Thessaloniceuses arbitrahantur, diem Domini iustare, ob nuignam morum corruptelam apud geutes et ob non rite intellecta verba 8. Pauli in prima epistola. Hunc errorem corrigit Apostolus II Thess. It 2 sq. Etiam quidam SS. Patres, ut lt;S. Ambrosius, S. Basilias, item S. Gregorias M., dixerunt diem Domini mox iustare, quod signa jam adesse viderentur.

2. Putant quidam, ipsos Apostolos erravisse circa ad-ventum Domini ; id deducunt ex eorum epistolis , v. g. 1 Cor. X 11; ^ Ihec scripta sunt ad correptiouem nostram, in quos fines sjeculorum devenerunt.quot; 1 Petr. IV 7; â O-

milium finis appropinquavit.quot; I Joa. II IB: .. Filioli, novis-sima hora est.quot; At S. Paul us II Thess. II quot;2 sq. (licit:

niam nisi venerit discessio primum, et revelatus fuerit homo peccati.quot; Prteterea verba fines sceculonmi, dies no-rissimce et similia, quibus Apostoli sfepe utuutur, deno-tant novum mundi statuin i. e. tempus a nativitate Chri-sti usque ad finein mundi. Unde S. Thomas Suppl. Q. 88 art. ill ad 8: _ Novissima hnra est non est dictum ad sisinificandum aliquam brevem horam temporis, sed ad sianificaiKliim novissimum statuin mundi, (jui est quasi novissima fetas.quot; Cfr. De Katholiek d. 0*2 p. 209 sq.

.'i. Quid jiulicandum de revelationibus , (|ufe personis privatis factfe dicuntur circa tempus secundi Cliristi ad-ventus? In iis adhibendis maxime cauti esse debemns , cum muitte prorsus spume eircumferantur. Speciatim quod attinet ad vaticinium Mnlncltin:, arcliiepiscopi Arnia-ghemii, (licit Katschthaler Â». 31*2: lllud refertur ad 11 i Pontifices Romanos incipiendo a. Coelestino II usque ad Petrum 1! ultimum Ecclesise Papain, et unicuique Pontifici siiiiiuni characteristicum apposituin est. lllud spurium esse probatur ex eo (|uo(l nullum reperitur si-anum , Malacliiam, quamvis fuerit vir sanetus et dono prophetise ornatus, hoc edidisse vaticinium: insuper ante annum PV.iu prorsus erat ignotum, et Malachias mor-tuus est anno 11-18. Prfeterea signa characteristica in nonmillis quidem Pontiflcibus quadrant, maxima tamen parte sunt ambigua et vaga. Tandem ex isto vaticinio tempus Cliristi adventus accurate detiniretur: etenim ])ost Leonem XIIl decern solummodo Pontifices super-essent: ita(|iie cum, teste experientia, cujuslibet S. Pontificis regimen duodecim circiter anuos complecta-tur, centum et decern aunis completis , finis mundi in-staret. Talis autem accurata temporis definitio obest verbis Cliristi: Xescitis diem neque horam.quot; âNon est ve-strum , nosse tempora.quot;âHujus prophetife authenticitatem tuetur Blaisse in De Katholiek d. 10!) p. 499. Ad refellenda argumenta contra eam allegata, (licit i. a. signa et symbola characteristica etiam respicere posse vi-tam Pontificis privatam aut temporum circumstantias : â neque in ea determinari tempus secundi Cliristi adventus, quum nihil obstet quominus prophetia eo sensu acci-piatur ut inter Pontificem penultimo loco designatum et Petrum 1! adhuc alii Pontifices Ecclesiam gubernaturi sint.

R. 1. Fide certum est, plura pnedieta esse signa, ex quibus cognosci potest, tempus illtul appropiuquare. Dieit Christus : Eruut signa in sole et luna et stellisquot; (Luc. XXI 'JÃ¶); â Ita et vos, cum videritis luee omnia, seitote, quia prope est in januis.quot; (Matth. KX1V 33).

'1. Signa distingui debent duplieia: alia sunt ejusmodi ut tantum indieent, Christum non esse venturum nisi luee contigerint, non autem eum statim post luee venturuin esse (¹): alia signa immediate ante Christi adventuni vel in ipso adventu accident.

3. Signa prions generis plurima sunt obseura, ita ut difficil-lime determinari queat, qutenam contineant, qiuenam itaque et quo modo contingere debeant, ut adimpleta censeri possint. Christus apud Matth. XXIV, Marc. Xlll, Luc. XXI etiam de destruetione Hierosolynue loquitur, atque hand facile dici potest, qutenam ad adventum Domini, et qusenani solummodo ad ex-cidium illius civitatis referenda sint. S. Thomas Sap pi. Q. 73 art. I, y. 88 art. Ill ad quot;2.

|{. I. Pnedicatio evangelii in universo mundo. 2. Disces-sio sen apostasia ijiuedam universalis a tide. 3. Adventus An-tichristi. I. Reditus Henoch et Klije. 5. Conversio Judseoruin ad fidem. (i. Magna in hominibus et rerum natura perturbatio. 7. Contlagratio mundi.

Nota. Quo tempore natune perturbatio continget ? Alii pu-tant, tempore persecutionis Antichristi; alii post persecutioneui; alii post resnrrectionem universalem in ipso Christi adventu. Videtur tarnen futurum ut accidant ante universalem resnrrectionem, quia dicitur Luc. XXI quot;20 sq., homines arescere ex iis, qiue orb! superveniunt. â Contlagratio mundi continget secundum S. T ho in am ante resurrectionem mortuorum et judicium universale, secundum S. Augustinum aliosque post en. Vide n. 1(7.

Dicit S, Augustinus Kpisl. Hgt;T ail verba Matlh. XXIV li: et luiir veniel conwmmalio-. âTune veniet, (|uiil est, nisi ante non vmiet. Quanto post eriro veniat, incert.um uobis est; ante taincn noa esse ven-tunim dubitare utiqne uon debemas.quot;

R. Ad 1^um Apostolis rogantibus: â Quod signum adventus tui et cousummatioiiis sieculi ?quot; respondit Cluistns: â Prtedicabitur lioc evangelium regui in uuiverso orbc in testimoniuin omnibus gentil)us; et tunc venict consuiumatio.quot; Matfh. XXIV 3, I I.

Ad '2^urquot; Quamquam Christus dixit prcedicalntin-, cuin SS. Pa-triluis hoc ita iuteliigi videtur, ut in omnibus gentibus futuri sint , qui cliristianam religionem ampleetantur: non tarnen ut oniues gentes ad Ciiristi (idem converti debeant. Scribit S. Au-gustinus Epist. 19!): âIn i|uibus ergo gentibus nondum est Ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes qui ibi fuerint credant; omnes enim gentes promissse sunt, non omnes homines omnium gentium: non enim omnium est fides.quot;

tgt;2. I. Undo itrobatar apostasia sea dcfectio a. lide. '2. Onalis iiitelligitni'^

R. Ad lquot;^m Dieit Christus: â Multi pseudopiophette sur-gent, et seducent multos. Et (jtioniam abundavit iniquitas, re-t'rigescet charitas multorum.quot; Matth. XXIV II sq. S. Paulus (licit, non instare diem Domini, ,, nisi venerit discess'o primum.quot; (II Thess. II 3) i. e. discessio a tide catholica et ab obedientia R. Pontilicis. Ita S. Thomas in II Thess. lert. 3^a.

Ad 2^,im Defectio universalis a tide non intelligitur omnium et singulorum (id enim obesset multis S. Scripturse effatis v. g. Malach. I II): sed tulis concipienda videtur, ut integrte nationes et regna, quatenus societates sunt, principia religionis chri-stianse ex vita publica ablegant: cum quo facto sane multorum singulorum defectio conjuncta est. Ita Jungmann n. 183 sq. et K a t s c h t h a 1 e r n. 322.

i):j. (Juis lÃ¼c intelligitiii' Anticliristus, (ini iiovissimis diebus exsurgetJ

R. Antichristus lato sensu intelligitur quilibet Christi ad-versarius: unde hoc nomine speciatim in libris X. T. desi-guantur lueretici, pseudoprophette et psendomessite. Cfr. I Jou II 18, 22.

Antonomastice autem hie intelligitur homo quidam singularis pessimus, qui iiovissimis diebus exsurget, dicens se esse Mes-siam et se exhibens Deum, qui terribilem adversus Ecclesiam

excitiibit persecutionem, multaque prodigia et signa mendacia faciet ad falsam suam doctriuam coufinnandam et muitos se-dueet, atque tandem virtute .Tesu Christi prostenietur.

Hiec ut eevta tenentiif. Antieluistum fore personam siugula-rem, est sensus et consensus totius Ecclesife et omnium Patrum, dicit Alapido in 11 Thcss-, II 3. Ulud etiam eolligitur ex artienlo Ã³, qui S. Seriptune textui apponitur, et quo ab aliis anticliristis discernilur. Scribit S. Joannes I Epist. II IS: âAudistis, quia Antichristus ('lt; m-iypisTJi) venitquot;; et S.Paul us II 77/ ess. 11 3 sq.: âXe ipiis vos sedueat ullo modo: quoniam nisi venerit diseessio primum et revelatus fuerit homo peecati, lilius perditionis (Ã avftpcuTro; tÃ¯,? (JjjiapTiotÃ¯ , Ã³ 'JiÃ³Ã¯ TÃjÃ¯ d-UiXshi), qui adversatur, et extollitnr super omne quod dieitur Deus, aut quod eolitur, ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tan-quam sit Deus .... Revelabitur ille iuiquus ('lt; Â«voij.o;), quem Dominus Jesus interfieiet spiritu oris sui, et destruet illustra-tione adventus sui eum; cujus est adventus secundum opera-tionem satame, in omni virtute, et signis, et prodigiis men-dacibus, et in omni seductione iniquitutis iis, qui pereunt; eo quod charitatem veritatis nou receperuut, ut salvi tierent. Ideo miltet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio.quot;

Perspicuum est, Antichristum intimam cum diabolo habiturum esse connexionem ejusque ope signa et prodigia l'acturum: attamen immerito censetur homo physica jtossessione occupatus a satana: etenim hoe posito jam ipsius non essent actiones perversie, sed possidentis diaboli. Ita Jungmann jl IhT. Cfr. S. Thomas 3. Q. 8 art. VIII.

Quamvis ut certa statui nequeant, plures innixi verbis Gen. XLIX 17 et Jerem. VIII 10 censent, Antichristum fore genere et professione Jiuheum ex Syria atque ex tribu Dan oriturum. X'erisimile est, ipsum non creditu-rum ipue alios docebit et credere compellet. Primum se tiniÃ¯et Messiam et sectatorem legis MosaÃ¯cte , postea banc abjiciet et verum Deum negabit. Quum autem imperium ob tinuerit, conabitur efficere ut nullus prteter ipsum colatur. Universum orbem suo subjugabit imperio, sedem regni Hierosolymis tiget, ut in templo a se restaurato sedeat et tanquam Deus adoretur. Acerbissimo furore aget in christianos, quorum inulti deficient, alii autem gloriosum martyrium sustinebunt. Non diu tamen regnum ejus du-

rabit; sed post tres annos et dimidium, iinininente jam adveutu Domini, Christi virtute et imperio oecidetur. Mde Suarez Jgt;c Incarnatione part. 11 disp. 5-i. Cf'r. IFerman n List. fheol. (login, n. iy8quot;2.

H. Eos ut prtecursores Domini redituros esse in terrain, nt homines prseparent ad secundum Christi adventum. Htec sen-tentia moraliter unanimis SS. Patrum est certa, et eolligitur ex multis testimoniis S. Seripturte (vide v. 3 Nota)-, imo Suarez

1. c. disp. Ã³Ã³ sect. II earn vocat de fide aut quasi de fide. Henoch specialiter mittetur ad conversionem gentium, Elias vero ad conversionem â¢fiulseorum. Nonnuiii SS. Patres eatenus etiam illis applicant verba Apoc. XI 3 Â«r/., ut aftirment, eos brevi tempore, nempe 1260 dies, priedicaturos esse, (|uo tempore transacto ab Antichristo occidentur, post tres dies et dimidium resuscitabuntur et in ccelum assumentur. Suarez I.e. sect. III.

K. Ad 1â¢ E st traditio ecclesiastica, innixa S. Scriptura (Os. III 4, 5), nationen) Jiulteorum illis temporibus conversuram esse ad fidem cliristianam. Quod tamen non ita accipiendum est acsi omnes et singuli conversuri sint, sed ut tot fidem veram sint amplexuri, ut merito totus populus censeatur conversus.

Ad 2^um Sententia hsec probabilis eolligitur ex verbis S. P a u li Hom. XI 25 sq. Scribit S. Augustinus De Civ. Vei lib. XX cap. 29; âPer hunc Eliam, magnum mirabilemque prophetam, exposita sibi lege, ultimo tempore ante judicium, Judseos in

R. Christus eas indicat apud Matth. XXIV 29 sq. his verbis: âSol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum.etstel-lae cadent de ccelo, et virtutes coelorum commovebunturquot;: at-

gentium prte confusione sonitus maris, et fluctuum: arescenti-bus hominibus prse timore, et expectatione, qiue supervenient

universo orbiquot;' (¹). Hsee Cluisti verba S. Augustinus meta-[iliorice intelligit, eaque in sensu morali et spirifuali expouit: sed plurimi SS. Patres ea suinuut in sensu litterali; qui sensus exigi videtur ex iis, (|Uie loguntuv apud S. Lttcam. Cfr. Sua-rez I.e. clisp. 56 sect. 11, Alapide In Matth. XXIV 29. (_v)iue-nain autem per verba (.quot;hristi prtecise denotentur, varii aueto-res varie expomrat. Vide K at sc ht hal er n. 332.

S)7. 1. ({iiid iiitelligeiulum per muiidi couflag-rntio-iiem. 2. ({iiaiidonani liet!

R. Ad I gt;quot;Â» Non intelligitur niuudi corporalis per igneiu destructio, sed ejus immutatio et renovatio. Dei enim omni-potentia excitabitur ignis verus et eorporeus (uti SS. Patres coin-muniter dieunt), qui omnia quae iu terris sunt, eceluin quoque aÃ«reuin apprehendet, atque omnia ut instrumentuiu divinse ju-stitiie purgabit. Fusius n. 128 sq.

Ad 2^um S. Thomas Suppl. Q. 7-1 art. VU eum sententia com-muniori putat, confiagrationem fieri ante mortuorum resurre-etionem et judicium, ita ut qui vivi reperiantur, igne interi-mantur. Alii cum S. Angustino De Civ. Dei lib. XX cap. 30 existimant, mnndi confiagrationem futuram esse post resurre-etionem et judicium. Alii utramque sententiam conciliant, pu-tantque, confiagrationem ante judicium inceptnrain, judicium comitaturam et nonnisi peracto judicio desituram esse. Cfr. Katsclithaier 418 sq., Jungmanu n. 177, 251.

98. In ([iia forma et ([iiihus coucoiiiituiitibus (Ã¼iristus ad jiKlicauduiii veniet ?

R. Christus apparebit in forma hominis gloriosa eum ma-jestale, sedens in nube lucida cceli, constipatus multitudine Angelorum, prteeunfe signo crucis, et iu sono tubse.

Prob. 1. Ex S. Scriptura. âTune parebit signum Filii hominis in coslo: et tunc plangent omnes tribus terne; et videbunt Filium hominis venientem in nubibus cceli cum virtute multa et majestate. Et mittet Angelos suos cum tuba , et voce magna.quot; Matth. XXIV 30 sq. âCum venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes Angeii cum eo, tune sedebit super sedem ma-

jestatis sufe.quot; Matth. XXV 31. \iile ihid. X\ I 2/ , Act. np. Ill, I Cor. XV 5-2, Jon. V 28 sq. Cfr. n. 121.

2. Ex ratione. Congruit, ut Christus, qui in cnrne huinili nos redemit et iiro nobis lu(lil)iio habitus est, in eadem earne glo-riosa ultimuin redoinptionis actum ponat et gloriosum de iui-micis suis reportet triumphuin. Scribit S. A ug u s t i n u s In Psalm. LXXXV -f. 10: ..In terrain ipse veniet judicaturus. Ipse vide-bitur terribilis, qui visus est contemptibilis. Denionstrabit poten-tiam , qui demonstravit patientiam.quot; Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 90 art. 1 et II.

R. I. Putaut quidam, apparituram esse ipsam cntcem, iu qua Cinistus mortuus est: probabilius tamen erit tantum erueis signum seu et'tiuies in aÃ«re formata, splendidissimis radiis tul-gens. Hoe sensu SS. Patres intelligunt verba Matth. XX.IV 30: âTune parebit signum Filii iioiiiiuis. Seribit S. Cyrillus Hie-rosol. Gntech. XV it. 22: âSignum autem verum et Christi proprium crux est: lucidie erueis signum regein prteeedir, demonstrans euni, ((tii prius erncifixus luit.quot; S. Chrysostoinus Hom. LXXVI in Matth.: Tuvc apparehit .ngnitm Filii hominis in ccelo. Id est, crux sole splendidior; siquidem sol obtenebra-tur et abseonditur, crux autem apparet; ueque appareret, nisi solaribus longe radiis splendidior essel. Canit etiani Keelesia: âHoe signum erueis erit in coelo, cuin Dominus ad judican-dum venerit.quot;

2. Sonus tubte verisimilitor erit sonus quidam vehementissi-mus Angelorum, (juo instrumento diviiue virtutis omnes mortui resuscitati convocabuntur et eogentur ante Christi tribunal. \ ide S. Thom am Suppl. Q. 76 art. II.

K. Est corporis per mortem amissi restitutio, et aniniEe cum eodem imio vitalis iteratn.

Dicitnr camit resurrectio, turn ut (listiuguatur a resurrectioue spiritus per gratiam, de (pia S. Paul us: âSi cousurrexistis cum Cliristo, (juie sursum sunt qiuerite.quot;quot; (Moss. Ill 1;â turn potissimum , ut siguitieetur , solum corpus morte interire, aui-uiam autem immortalem esse, ideoijue solam carnem ad vitam reduci. Unde Catech. Rom. pmi. 1 art. XI n. 2: Docere vo-lueruut Apostoli id, (|uod uecessario poneudum est, animara esse immortalem; quare ne (juis forte earn simul cum corpore

carnis tantum suscitaudie mentio in articulo (undeeimo Syml. Apost.) facta est.quot;

Resurrectio dicitnr carnis resuscitatio, si attenditur ad resur-rectionis cansam etticieniem , scilicet Deum , qui omnipotentia sua singula hominum corpora resuscitata suis animabus restituet.

H. I. Alii resurrectionem carnis negant, v. g. Sadducm, Gnostici, Manicluei, Albi;jenses , nationalist i.e. . etc.

'2. Alii docnerunt, pios tantum resnrrecturos esse. Alii negant, omnes homines simul resnrrecturos esse, atque docent, prius resuscitari pios , et, postquam isti mille annos cum Cliristo in terra regnaverint, resurgere impios. Qui ejusmodi regnum mille annoruin adstruuut, Chiliastce sen Millenarii vocantur.

Alii, ut CerintJius. Marrionitce et Apollinaristce, statuunt beatitudinem regni millenarii consistere in voluptate car-iiah. Alii, quorum dux est Papias, episcopus , condisci-pulus S. Polycarpi, a regno illo omnes illicitas volupta-tes exclndunt. Huic chiliasmo quidam SS. Patres adhte-serunt, decepti apncryphis Christi sermouibus, ut S. Ire-lUL-ns , Justinus .1/. . imo pgr aliquod tempus S. Auc/ustinus. Chiliasmum medio tevo secuti sunt Joachim abbas. Wal-

ileuses etc.: postea Anahaptistce, Pietistce, Hormones, Tr-vingiani. Cfr. Billuart T)e ultimo fine diss. II art. Ill, Franzeliii De div. tradit. thes. 16, Hurter n. 857, K1 e e Mem. des dog in. chrÃ©t. /.II p. 370 sq., Katschtha-1 e r n. 354 sq., J u u g m a n u n. 277 sq.

3. Alii uegaut corporis identitcitem, sen docent, uou idem cor-l)us, quod nunc gerimus, resuseitatuiu et auiuue unitum iri. â Fuenmt, ait .lung in aim n. 224, nee modo desunt, qui con-tendunt, ad ideutitatem corporis resurgeutis non esse neces-sariam ideutitatem nnmericain inaterise, ex qua corpus cum homo viveret constabat, sed suf'ticere, nt eadem numerice sit anima, (iiue novi corporis fiat forma, eique eamdem ac prins habebat tribuat tiguram, speciem et indolem.quot; Hsec sententia tribuitur Origeni: eam s.ec. XI\ detendit Durctndus\ atque re-centiori tempore muiti anÂ®ores amplexi sunt. \ide n. 112 sq.

4. Alii errarunt quoad resurgeutium conditionem, v. g. sta-tuendo, in resurrectione sexuum diversitatem cessare, oinnes nt viros resurrecturos esse.

R. Est de tide; constat ex S y m b. A p o s t. art. XI: â Credo .... carnis resiirrectionemquot;; ex S y m b. N i c te no - Co ns t an t j).: âExspecto resiirrectionem mortuorumquot;; ex Symb. Athan.: âAd cujus ailventuin oinnes homines resurgere habent cum cor-poribussnisquot;; ex Cone. Later. IV cap. I: â Venturus in tine sseculi, judicaturus vivos et mortuos, et redditurus singulis se-cundum opera sua , tum reprobis quain Electis: qui oinnes cum suis propriis resurgent corporibus, qua? nunc gestant.quot;

Prol). 1. Ex S. Scriptura. i licit Job XIX 25 sq.: â Seio, quod Redemptor mens vivit, et in novissimo die de terra sur-recturus sum; et rursum eircumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum meum. Quem visurns sum ego ipse , et oculi mei conspecturi sunt, et non alius; reposita est hlt;ec spes mea iu sinu meo.quot; Marty res Machabtei dicunt regi: âRex inundi defunctos nos pro suis legibus in tetenue vitte resurrectione

spectare a Deo, iteruin ab ipso resuscitandos.quot; II Mach. VII 9 sq. Cfr. Daniel. XII 2.

Operibus Apostolonnn. Martha profltetur; Scio quia resurget (frater mens) in resurrectione in novissiino die.quot; Joa. XI 24. Christus earn simul cum animfe immortalitate contra Sadducfeos probat apud Matth. XXII 29 sq. Vide etiam Jon. V 28, 29, VI 39 sq., 55, Matth. XXV 46, Rom. VIII 11, 29, I Cor. XV, II Cor. IV 14, I Thess. IV 12 sq., Ad. apost. III 26, IV 2, etc.

2. Ex SS. PatrÃ¯bus. Inter innumera testimonia suffecerint litec: S. Ignatius M. Ad Trail.: âChristus resurrexit a inor-

Ituis, resuscitante ipsum Patre tanquam exemplar, juxta quod et nos ipsos recte credentes resuscitabit in Jesu Christo, sine quo veram vitam nou habemus.quot; S. Au rustin us Eacldrid. cap. 84; Â»Resurrecturam tarnen carnem omnium, quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morien-tur, nullo modo dubitare debet Christianus.quot;

Plurima quoque documenta reperiuntur in catacumbis, ex qui-bus antiqua resurrectionis tides luculenter constat. Qute vide apud Kat sch thai er n. 363.

Xota. Dicit Catecli. Roman us [jarf. 1 art. XI u. 1: ., Magnam luijus articuli vim esse ad tidei nostrse veri-tatem stabiliendam, id maxime ostendit, quod divinis litteris nou solum credendus tidelibus proponitur, sed multis etiam ratiouibus contirmatur. Quod quidem, cum in aliis Symboli articulis vix tieri videamus, intelligi potest, lioc veluti firmissimo fundamento salutis nostrse

Ispem nixam esse.quot; Quare a S. Augustino Semi. IVin feria 2^a Pasclmtis dogma resurrectionis vocatur propria Ghristianoruni fides: atque Tertul 1 ianus De resurrect, carnis cap. I exclamat: â Fiducia Christianorum, resurre-ctio mortuorum.quot; Apostolus Paidus Christi et nostram re-surrectionem proponit: a) Ut fundamentum fidei nostrce: âSi Christus non resurrexit, inanis est prsedicatio nostra, inanis est tides vestra. Invenimur autem et falsi testes Igt;ei: quoniam testimonium diximus adversus Deum, quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit, si mortui non resurgunt. Nam si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit. Quod si Christus non resurrexit, vana est fides vestra, adhuc enim estis in peccatis vestris.quot; I Car. XV 14 17. âDeus vero et Ãominum suscitavit; et nos _] suscitabit per virtutem suam.quot; I Cor. VI 14. Cfr. Bom.

VIII 11. b) Ut dogma summce spei: Dicit coram Felice pneside: âSpetn habens in Deum, quam et hi ipsi ex-t spectant, resurrectionem futuram justorum et impiorum.quot;

Art. npost. XXIV 15. Cfr. I Thefts. IV I'2 sq. Quare S. Augustinus In Psalm. Cl, Ã¼erm. '2 n. 7: â Qure igitur laus tua (Christiaiie)? Credere resurrexisse Cliristum, et sperare te resurrecturiun per Christum: lifec est laus fidei.quot;

R. Ratio veritatem resurrectioiils, etiam tide accept am, stricte probare unu jiotest; est euim o[iiis supernaturale. Valet tainen probare: a) earn jiossibilem esse, sen potest earn defen-dere contra adversarionim oblocatioues; b) earn esse couveuien-tem et rectre rationi coiisentaueam.

R. In carais resurreetione nihil est quod repugiiat, ue-que in se. neque ex diriiris nUnhidis. Etcuim superest auima immortalis, supersunt corporis elementa inaterialia, quse, ((uam-vis dispergantur atque diversam modificationem et combiuatio-nem chimicani subeant, in se nou possuut destrui vel corrumpi: â adest Dei omniscientia et oniuipotentia, (pue novit. ubi materia corporis dispersa quiescat, et qiue earn in uuum et idem corpus unire valet, ut rursus ab eadem anima informetur. âNon pent Deo, dicit S. Augustinus Enclrir. cap. 88, terrena materies, de qua mortalium creatur caro.quot; Tertullianus vero Apolog. cap. 48; ..Qui non eras 1 actus es: cumiterumnoueris, ties. Redde rationem, si potes, qua factus es, et tunc require qua ties. Et tamen facilius utique ties quod fuisti aliquando.quot; Eadem sensa prodit S. Augustinus Senn. 127 cap. XI.

R. 1. Ex analogia resurrectionis, qme in rehiis natune observatur. Scribit Tertullianus De resurrect, carniscap. 12: âOmnia in statum redeunt, cum abscesseriut; omnia incipiuut, cum desierint; ideo finiuntur, ut flant. Nihil deperit, nisi in salutem. Totus igitur hie ordo revolubilis rerum testat.o est resurrectionis mortuorum.quot; S. Paul us I Cor. XV 35 utitursi-militudine seminis, quod in terra corruptum succrescit.

Nota. Hujusmodi analogia; non sunt tamen nimis ur-gendse: convenientiam resurrectionis carnis quidem ali-quatenus ostendunt, sed earn non perfecte exhibent. â Similitude, ait S. Thomas Btippl. Q. 79 art. I ad I, non

currit per omnia, sed tantum ad aliquid.quot; Etenimcarnis vesurrectio est n])iiw supcrnaturale, quo idem corpus re-suscitatur; grano autem corrupto naturaliter producitur novum corpus, nova grana.

â¢2. Kx natura hmnna. Xaturalis destinatio animse est, ut per se et immediate corpus informet , eique juncta substantiam et personam eonstituat humanam. Jam vero quid magis incon-gruum, quam ut anima, per paucos annos, imo dies autlioras tantum, corpori unita, in teternitatein, destructa personaiitate liumana, contra naturam suam sine corpore sit? ..Anima, in-quit S. Thomas Suppl. Q. 75 art. II, in perfectione ultima speciei Inunanfe esse non potest a corpore separata: unde nulla anima in perpetuum remanebit a corpore separata; et ideo ne-cesse est, sicut unum ita et omnes resurgere.quot; Cfr. S. Thomas Contra f/ent. lib. IV. cap. 70. Idem argumentum proponit Ca-tech. Roman us part. I art. XI n. 5.

3. Ex hominis naturali desiderio heatitudinis. Appetit enim, ut totus sit beatus, turn quoad corpus tum quoad animam. Hoc autem desiderium in terra minime impletur. Convenit ergo ut reservetur alteri vit,^re etiam quoad corpus.

4. Ex dirina providentia. Etenim non sola anima sed suppo-situm humanum, nostrum Ego, in hac vita bene aut male me-retur; spectat itaque ad divinam providentiam, ut non sola anima pnemium aut pcenam recipiat: tuec autem in terris stepe non tribuuntur. Ergo etc. Cfr. S. Thomas Contra gent. lib. Wrap. 79 in fine, Suppl. Q. 75 art. I, II.

5. Ex dignitate hominis christiani. Est enim templum Spiritus Sancti, membrum Christ!, carne Ejus et sanguine nutritus, aliisque Sacramentis sanctificatus. Num assimulabitur itaque jumentorum cadaveribus, et non potius Capiti suo Cbristo, qui per resurrectionem suam gloriosum de morte reportavit triumphum!

10(5. QuaiKloiiaui 1'utiira est vesurrectio 1 R. In fine mundi, quum instabit judicium universale. Apud Job XIX *25, Joa. VI 10, 55, XI 21 resurrectio futura dicitur â in novissima die.quot; Talis etiam semper fuit tidelium sensus. Huic veritati non obstat quod quidam ad vitam immor-talem jam resurrexisse creduntur (n. 108). Id enim factum est ex special! Dei privilegio: atque isti Sancti cum corporibus suis

R. Omnes (Â«t sinsÃ¯tili turn justi tuin injusti, qui mortui sunt, reRurgent, nisi ex speciiili privilegio rcsurrectionein jam anticipaverint.

Prol). 1. Ex S. Scriptura. â Xolite rairari lioc, (juia venit hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei, et procedent, qui bona fecenint, in resurrectionem vitfe, qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii.quot;' Jna. V 28 aq. S. Ta ui us ait: âSic deservio Patri et Deo meo, eredens omnibus, qute in lege et prophetis seripta sunt;spem liabens in Deuiu, quam et hi ipsi exspectant, resurrectionem futuram justorum et iniquonun.quot; Act. apost. XXIV 14 sq.

Resji. Sensus horum verborum est: impios non esse resurrecturos ad vitam beatam, ut dicitur II Mach. VII 14: â Ti bi (rex) resurrectio ad vitam non erit.quot; Aut po-tius psalmista significat, futurum ut impii in judicio cau-sam non sustineant, uti ])atet ex textu Hebraico: âNon stabunt impii in judicioquot; i. e. non poterunt causam suam defendere, sed ea cadent, seu condemnabuntur.

R. Afti rmative. Quamvis non sit dogma definitum, sine petulanti vel summa temeritate id negari non potest, ut lo-quuntur Melchior Canus Loc. theol. XII 10 et Suarez De Incarn. part. II disp. 21 sect. II.

Prob. 1. Ex auctoritate Ecclesice tum orientalis tum occi-dentalis, quae instituit festiun Assumptionis B. M. Virginis, quo non tantum ejus animse sed e tiara corporis assumptie celebra-tur. At forma orancli est forma credendi, ut cum S. Augustino vulgo dicitur.

scripsit: âEt ecce iterum adstitit eis Dominus, susceptumque (Virginis) corpus sanctum in nuhe def'erri jussit in paraclisum, uhi nunc resumpta anima cum Kiectis ejus exsultans tetevni-tatis bonis nulio occasuris fine perfruitur.quot; Idem docent una-nimi consensu Scholastici. Cfr. Katschthaler u. 374 p. 'Tl).

3. Ex consensu fidelimn, qui jam certo a siec. VI multis in regionibus, nunc autem ul)ique, festum Assmnptlonis magna cum solemnitate concelebrant. Eamdem fidem protestati simt 204 Episcopi, qui in Concilio Vaticano postularimt, ut iifec Veritas solemniter declararetur ac defiwu'etur. Cfr. Martin Oinn. Com. Vatic, document, collect, p. 100.

I. Ex rat tone theologica. Propter B. Marife divinam materni-tatem, immaculatam conceptionem et virginitatem decuit, ut corpus ejus a corruptione [irfeservaretur. Vide Sy 1 vi u m SuppA. Q. 77 art. I, Ben. XIV Â£)e Festis B. M. Virginis Â§ 98 sq., Katschthaler n. 373 sq.

Nota. Quferitnr num ad vitam immortalem resuscitati f'ue-rint, qui tempore resurrectionis Christi surrexerint, ut legitur apud Matth. XXVII b'2 sq. Nonnuili SS. Patres, ut S. Augusti-nus et S. Hieronymus, id videntur negare; alii autem, uti S. A in b rosins et S. Hilarins, affirmant, eos ad vitam im-mortalem resurrexisse tanquam primitivos fructus et testes vivos et firmos perfectie resurrectionis Christi. Hanc affirmantem sententiam admittit S. Thomas Snppl. Q. 77 art. lad 3: vide tamen 3. Q. 53 art. Ill ad 2. Cfr. Alapide in Matth. XXVII 52, 53.

K. Affirmative secundum illud I Cor. XV 52: âIn mo-mento, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba et mor-tui resurgent.quot; Cfr. Joa. V 28 sq. et supra n. 107.

Obj. S. Paul us I These. IV 15 dicit: â Mortui, qui in Christo sunt, resurgent primi.quot;

Rcsp. Apostolus non indicat ordinem inter resurrectionem bonorum et malorum, sed inter resurrectionem et raptum, de quo f. IB: illt scilicet qui in sepulchre dormierunt, resurgent primum, deinde qui vivi fuerint reperti (prius tamen mortui et cum aliis resuscitati, n. 3), rapientur cum aliis simul obviam

Christo in iiÃ«ra. Hie sensus cnllisritur ex circumstantiis et ex textu Grseco , uhi pro primi tesitur pritnniu. Cfr. Deus n.

R. S. Scriptura docet: a) Unnni omnium liomiuum in novissimo die esse resurreetionem, eamque .limultaiieam Justo-rum et impiorum. Vide .foa. VI 39, I Cor. XV 51. h) Post resurreetionem omnes illieo vocari ad judicium extremum et reprobos mitti in ignem feternum. Vide Matfh. XXV. c) Feli-citatem terrenam et carnalem eontrariam esse spiritui evange-lico, et hominum statui post resurreetionem. Vide Rom. Xi\' 17, MattJi. XXII 30.

Ex SS. Patrihus plures jam primis sfeculis Chiliasmum impu-anarunt; a sjec. V⁰ vero omnes eum ut opinionem falsam reje-cerunt. Cfr. auctores cit. n. 101.

R. I. Causa efficieus principalis est solus Deus, qui si-cut solus potest crer.re , ita solus creuturain humanam valet a morte suscitare. Dicitur I Cor. VI 14: âDeus vero et Dominum suscitavit , et nos suscitabit per virtutem suam.quot;

'2. Causa meritoria est Christus moriens. Quapropter S. Pa u-lus: âAbsorpta est mors in victoria.quot; I Cor. XV Tvl. âQui de-struxit quidem mortem, illuminavit autem vitam et incorruptio-nem.quot; II Tim. I Kl. Causa vero exemplaris est Christus resur-gens, cui justorum resurrectio aliquando conformis erit. âChristus surrexit a mortuis, primitise dormientium.quot; 1 Cor. XV 20. Vide Philipp. Ill 21. Cfr. v. 117 (¹).

3. Causa instrumentalis erit Christus sen vox Christi. ., O-mnes, qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Deiquot; etc. Jon. V 28.

Scribit S. Thomas li. Q. SO art. 1 ad'i: â Hcsurrectio Christi nou est, proprie lo(iucndo, causa meritoria uostrro resurrect ionis, scd est causa efficiens ct oxcmplaris; ct'licii-ns quidom, in ((uantum huinaiiitas Christi.....est quodammodo iustriimcntuni diviuilatis ipsius, ot operatur in

virtulc ejus;.... resurrectio Christi est, causa efflciens nostra; resurrection is virtute divina, cujus proprium est mortnos vivilfcare......Licet,

cfticicntia resurrect ionis Christi so extendat ad resurreetionem lam bono-runi quam malorum , exemplaritas tamen ejus se extendit proprie solum ad bouos, qui sunt facti conformes filiationis ipsius, ut dicitur/SoÂ»/. VIII.quot;

Christi. âIpse Dominus in jussu. et in voce Archangeli, et in tuba, Dei deseemlet de cceln.quot; i Thefts. IV Iquot;). âIn novissima tuba (canet enim tuba) , et mortui resui'sent.quot; I Cor. XV 'gt;'2.

|{. Omnes liomiues rcsuraent cum iisdem corporihus , qure , qmmi viverent, iiestnnint. Hoc est dogma dofinitum ex Cone. Lateranensi IV; âCum suis propriis corporibus resurgent, qufe nunc gestantquot; : ex Symbolo Athan.: âOmnes homines resurgere habent cum corporibus suis.quot;

sum circumdabor pelle mea. et in carne mea videbo Deum meum. Quern visurus sum ego i[ise , et ocnli mei conspecturi sunt, et non alius.quot; Et S. Paul us: â O porte t curruptihile hoc indue re incorruptionem, et mortalc hoc induere immortalitatem.quot; (I Cor. XV 53) â Ea voce hoc proprium corpus aperte demou-stransquot;, ait Catecli. Rom. /. c. v. 7.

quot;2. Ex Traditione. Tertullianus De resttrr. carnis cap. 63: âResurget iaitur earn et quidem omnis et quidem ipsa, et qui-dem intecjra.quot; S. August inns eamdem sententiam tenet, et in opere De Cir. Dei lib. XXII cap. quot;iu sq. mnltis declarat, qno-modo eadem materia futura sit in corporibus resurgentium.

3. Ex continm docfrina et pra.ii Eccleshe. Legitur in Catecli. Kom. /. c. n. 7: âCum vero multum referat, noi)is certo per-suaderi, iioc ipsum atque adeo idem corpus, quod uniuscujus-que proprium fuit quamvis corruptum sit et in pulverem red-ierit, tamen ad vitain suscitandum esse , illud etiam parochus accurate explicandum suscipiet.quot; Hanc resurrectiouis tidem Ecclesia opere manifestat per curain , quam gerit de cultu reli-quiarum, de defunctorum corporibus et sepultune loco, sen coe-meterio.

I. Ex rafione. a) Ipsa vox resnrrectionis denotat surrectionem illius rei qiue cecidit, viviticationem illius qui mortuus est. Qua-re S. Oregon'us M. Moral, lib. XIV cnji. quot;gt;5: âXec enim recte resurrectio diei potest, ubi non resurgit, quod cecidit.quot; Et S. Tliomas Suppl. Q. 79 art. I: â Xon enim resurrectio di-ci potest , nisi anima ad idem corpus redeat, quia resurrectio est iterata surrectio.....Et ita si non est idem corpus, quod

b) Homo resuscitabitur, ut etiam in corpora retributionem a.c-cipiat (n. 105 ad 4) secundum ea quae in corpore fecit. Si vero cum alio corpore resurgeret, aliud corpus praemio nut poena afticeretur. Cfr. S. Tliomas Suppl. Q. 78 art. II, Catech. Rom. I. c.

113. ({uid requiritur, ut idem corpus resurgere (licit tur , sen qiialis corporis ideutitas intelligitur!

R. Intelligitur ideutitas absoluta sen numerica corporis resuscitati cum corpore quod in liac vita habuimus. Non intelligitur antem ideutitas physica sen omnium et singularuni mo-lecularum, qualis neque in homine vivo permanet, sed mom-lis, vi cujns partes, i|u;p ex continna mutatione miiterise cor-pori sensim accedunt, accipiunt unius ejusdemque formse im-pressionem, suum esse, vires et proprietates (Vallet Ontolog. part. II cap. I art. II). Neque absolute requiritur ideutitas par-tium accidentalium, sed essentialium tantum, enjusmodi sunt caro , ossa , sanguis , nervi.

Nota. Ut idem homo resurgat, necesse est per re-snrrectionem eumdem hominem fieri , qui antea per mortem esse desiit; itaque requiritur, ut eadem anima in-formet idem corpus, quod antea informavit.

Unde rejicienda est sententia Diirandi, qui docet ad veram resurrectionem sufficere, ut anima ex quacumque materia sibi efficiat corpus quoad tignram, speciem et indolem pristino sno corpori omnino simile. Quod enim in hac sententia statuitur non est corporis resurrectie , sed novi corporis productie. Dicitur in Symbolo tidei Cone. Tolet. XI: âNeque in aÃ«rea vel qualibet alia carne (ut quidam delirant) resurrecturos nos credimus, sed in ista qua vivimus, consistimus et movemur.quot; I)enz. n. 234.

Recentiores quidam (ut videtur, Lacordaire aliique apud Laforet Dogmes cat.Jiol. lib. XXVII cap. II Â§ 2) opinantur, in homine prseter animam et corpus esse principium identitatis corporese vel virtutem formativani, vi cujus corpus manet identicum. Principium hoc, ut aiunt, per mortem non exstinguitur, sed quiescit sen sine actuest, donee in novissimo die a Deo iterum suscitetur, novum-que corpus tingat et informet. Ideutitas igitur corporis resurgentis ab iis repetitur ex ideutitate hujus principii.

Hfec opinio coliseret cum sententia, quod in homine prteter aniniam rationalem sit alia anima somatica sen piincipiiim vitte vegetativce. Quum autem Ecclesia in Coue. Viennensi doceat: âanimam intellectivam sen rationalem corpus vere per se et essentialiter informarequot; , nou licet soluta unione corporis et animse prseter animam admittere principium aliquod identitatis corporese. Si priu-cipium hoe statuitur esse ipsam animam rationalem, cui a corpore separatee prjeter aptitudiuem intbrmandi corpus sibi proportiouatum remaneat vis sibi attemperandi novum corpus deposito simile, sententia eadem est ac doctrina Durandi. Vide Jungmann n. â¢2'2Ã¼,

Obj. 1. Corpus iiumanum paulatim immntatur per continuum molecularum tluxum et recessum. Si autem tota massa in resurrectione reassumeuda est, corpus nimia mole augebitur; si vero pars tantum totius massa; cor-pori restituetur, non erit identicum cum seipso.

Resp. Non constat, totum corpus stepius immutari. Ejusmodi vero mutatio admissa non obest verse notioni resurrectionis. Etenim ad veram resurrectiouem satis est, ut resumatur ea mateme quantitas quÂ» sufficiens sit ad hujusmodi corpus componendum (S uar ez De hicani. disp. XL1V sect. II n. 8), seu quanta sufticiat â ad comple-mentum debitte quantitatisquot;, ut dicit S. Th o mas Contra gent. lib. IV cap. Hl. Cfr. Suppl. CJ. 80 art. V. â Deinde si ista continua materia; mutatio non obstat qtiominus corpus liumanum in hac vita maneat identicum, quomodo potest identitatem impedire in resurrectione (8. Thomas Contra (jent. I. c.): quum Ãeus, cui nihil materise, quod ad determinatum corpus pertinuit, perit, unire possit earn materiam, qiue ad idem corpus constituendum sufticiat.

Obj. II. Caro unius immediate aut mediate cedit in aliorum nutrimeutum ac proinde vertitur in eorum car-nem. Sunt enim anthropophagi, qui humanis carnibus vescuntur. Imo idipsum aliis hominibus accidere potest: nam cadavera resolvuntur in sua elementa, quibus nu-triuntur vegetabilia et animantia; et nos, quum vegeta-bilibus et animantibus vescimur, in nostram rursuscou-vertimus substantiam ea ipsa elementa primigenia, quae substantiam constitueruut aliorum hominum. Eadem autem substantia in pluribus hominibus resurgere nequit; et cuinam restituetur?

Retsp. Minime necesse est, ut in resurrectione omnia et singula elementa restituantur; plura enim ssepe redundant, et alia a Deo suppleri possunt, ut liet in iis, qui in infantia mortui sunt, aut qui per vitam aliquo membro oaruerunt, incolumi remanente corporum ideu-

titate. S. Thomas S/ippl. Q. 81 art. I, Contra gent. lib. IV cap. HJ. Sine speciali auteni miraculo evenire nequit, ut duo liomines per totain vituni eamdem oinnino ma-teriam habeaut: (juocirca niliil impedit, quominus uni-euique restituatur saltern ilia pars, qiue ipsius tuit propria et non alterius hominis. Suarez I. c.

Quodsi eadem materia ad plures liomiues pertinuerit, resurget in eo , ad cujus peifectionem magis pertinuit (S. Thomas f. c., vide Suppl. Q. sil art. I\' ail 3), vel reddetur ei, in quo esse earo huinana primitus co?pit, ut (licit S. Angus tin us De Civ. Dei lit/. X X li cap.'li).

Cfeterum dicit S. Gregorius Nyss. Orat. 'â { de resurrect ione: âI'osito quod Deus sit, qui faciat, nihil di-xeris esse quod fieri non possit: neque tua cogitatione pereipi putes, illius, qni comprehendi nequit, sapientiam.quot; Kt Tertullianus De resurr. car nis cap. XI: â Utique idoneus est reticere qui fecit, quanto plus est fecisse qnain refecisse, initium dedisse, quam reddidisse.quot; Qua-re concludit Hurt er t. 111 n. 855: âSi Deus decrevit corporum resuscitationem, non nostrum erit, sed Dei. ita singula corporis elementa , (jiife ad ejus identitatem absolute exiguntur, tueri et servare, ne in alterius trans-eant co r pons proprietatem.quot; De hac re vide P err one De Deo Creatore n. 885 sq., Camp. n. 678 , Jung-inann n. '234, Jansen /i. 1051 sq., Mazzellaw. 1872.sr/.

K. Omnes, etiam reprobi et parvuli cum peccato ori-ginali mortui, resurgent corpore integro quoad omnia membra, seusuum organa et facilitates, e:i(|ue statura et qnantitate quam quisque vi siue individiue natune tlorente ietate ((piie solet esse circa annum trigesimum tertiuin) (¹) habuit aut habere debuis-set. S. Thomas Suppl. Q. 81 art. I: vide (j. 79, 80; S. Aligns tin us De Civ. Dei lib. XXII cap. '20.

Nota. Neque carebnut illis organis, quorum usus am[(lius non erit (cujusmodi simt ([ine nutritioni inserviunt) quia [ierti-nent ad perfectionem natune humame. Membra omnia eriint in-

Dicit S. Angustinus De Cio. Dei lih. XXII caj). 15: âSiiiini quisque recipiet, inonsuram, quam vel habuit iu juventute, si seuex fuerit uiorluus, vel fuerat, habiturus, si est, aute del'uiictus.quot; Ut S. ThomasS. Q. 4(1 art. IX ad 4- âCliristus iu juvenili a;tate pati voluit...... ut in

juveuili a'tate moriens et, resurgeus futuram resurgeutiuin (|ualitatein iu seipso prseiTionstraret,; unde dicitur Ephe.i. 4.- Donee occurramus omnes in vrdtatenn JÃ¯dei, et agnitioms Filii Dei in virum perfectum, in mensuratu aiatis plenitudinis Christi.quot;

tegra: id quod coinmuniter admittitur quoad Electos propter eorum statum beatitudiuis; et comimmius etiam teuetur quoad danmatos, quia resurrectio est o[uir iminediatum Dei, cujus opera omnia sunt perfecta. Integritas membroruin Electis hoiiori et gaudio erit: atque magnam ill! delectationein captabuut ex ope-ratiouibus, quas etiam vires sensitivse exercebmit in quantum statui beato eonvenit. Damnati vero ex his et in iiis omnibus vehementius aftiigentur et contorquebuntur. Cfr. Cateeh. Rom. /. r. n. 9 sq., Kat sell thaler n. -J03 (ij). 115. Resiii'g'entiie murtni in suu sexn J R. Aftirmative: luec doctrina ut certa a theologis sta-tuitur. Rationes sunt: a) Resurrectio est opus Dei perfectum: sexuum autem diversitas eonstituit naturie humaiue notam es-sentialem. b) Eadem persona secundum omnia sua membra re-surget. c) Qusedam sunt merita et demerita ratione sexus, ad qme pnemianda ant punienda sexus diversitas congruenter servatur.

(Mgt;j. Ciiristus dieit apud Mafth. XXII 30 ; â In resurrectione neque unbent, neque nubentur: seil erunt sicut Angeli Dei in ccbio.quot;

Resp. Christus his verbis non sexuum diversitatem sed nu-ptias et earnale commercium in cado esse negavit. Imo S. Angus I in us I.e. rap. 17 et S. Hieronymus Epist. luis ad Eu-stoch. v. '22 ex his verbis argumentum quoddam pro sexuum diversitate deducunt.

11Â«. Resiirgentne uniiiia corpora inimortalia ? R. De tide est, omnia corpora turn justorum turn da-mnatorum ex divina virtute resurgere immortalia. Probatur ex S. Srriptura : â Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem , et mortals hoc induere immortalitatem.quot; I Cor. XV Ã¼Ã¶. Ibunt hi ([tost resurrectionem, proinde cum corporibus) in supplicium jeternum.quot; Matth. XXV 40. â Quserent homines mortem, et non invenient earn: et desiderabunt mori, et fugiet mors ab eis.quot; Apoc. IX G. Vide ibid. XXI -1 , II Cor. V 1.

117. ({uid et (piot sunt dotes corporum Heaturuni R. Sunt qusedam qualitates et conditiones prfeternatu-rales, quibus Christus Electorum corpora dotabit ornabitque, ad similitudinem hnmanitatis sine gloriosamp;e. Id docet S. Pan-

lus: âQui (Jesus Christus) reformabit corpus humilitatis nostrte configuratum corpori claritatis siue,quot; Philipp. Ill 21. Quare S. Thomas Suppl. (J. 76 art. I ad -J: âIn Sanctis, qui fuerunt Christo conformes per gratiain, erit coufonnitas (Christo resur-genti) quantuiu ad ea qiue sunt glorife.quot; Ex his dotibus homines , quamquam sunt et manent eorporei, enmt Augelis similes, ut (licit Christus: â Eruut sicut Angeli Dei in coelo.quot; Matth. XXII 30.

Ejusmodi dotes sunt quatuor: claritas, agilitas, subtilitas et impassibilitas, quas SS. Patres et theologi communiter dedu-ciint ex I Cor. XV 42â44. Cfr. S. Thomas Suppl. Q.H2sq., Catech. Rom. I. c. n. 13.

R. 1. Gla vitas (fjeheel klaar, schoon blinkend) in eo con-sistit quod corpus non tantum extrinsecus ut astrum fulget, sed etiam intrinsecus in omnibus suis partibus est pellucidum. De hac dote loquitur Christus: âJusti fulgebunt sicut sol in regno Patrisquot; Matth. XIII 43: et S. Paulus: âSeminatur in ignobilitate, surget in gloria.quot; I Cor. XV 43.

Docet S. Thomas Suppl. Q. 85 art. 1, Contra gent. lib. IV cap. 86, claritatem in corpus redundare ex gloria animse, ideo-que earn diversam esse pro diversa aninue gloria. Id insinuat Apostolus. âStella enim a Stella diff'ert in claritate: sic et resurrectie mortuorum.quot; 1 Cor. XV 41 , 42.

2. Agilitas (licht â niet zivaar) est facultas motus locales expedite et velociter exercendi. Signiticatur 1 Cor. XV 43: âSeminatur in intirmitate, surget in virtute.quot; Agilitas non ex-cludit motum successivum, sed efficit, ut corpus sine difticul-tate, memento veluti imperceptibili se moveri possit ad nutum auimse quocumque ista velit. âCredere enim debemus, ait S. Augustinus Serm. 242, talia corpora nos habituros, ut, ubi veliinus, quando voluerimus, ibi simus.quot; Consonat S. T h o-m a s Suppl. Q. 84 art. I: â Per dotem agilitatis subjicitur ei (corpus animse) in quantum est motor, ut scilicet sit expeditum et habile ad obediendum spiritui in omnibus motibus et actio-nibus animse.quot;

3. Subtilitas {fijn) efficit, ut corpus perfecte subjiciatur animte ad quamlibet actionem organicam idque sine alimenti, somni.

etc. necessitate. Dicit Apostolus I Oor. XV 44: â Seminatur corpus animale, surget corpus spiritualequot;: non quod in spiritum convertatur, sed quia omnino subjectum est spiritui et ab ani-malium indigentiis liberum; sicut et nunc dicitur corpus animale, non quod sit animal, sed quia animalibus passionibus subjacet, et alimonia indiget, ut ait S. Thomas Contra gent, lib. IV cap. 86, Suppl. Q. 83 art. I cum S. Augustino De Civ. Dei lib. XIII cap. 20.

Nota. Secundum alios subtilitas est facultas, qua corpus bea-tum penetrare potest quodvis aliud corpus, sive cum illo iu eodem loco consistere. Verum S. Thomas Suppl. Q. 83 art. II uegat banc facultatem Beatis competere ex subtilitate, quia bsec corpori glorioso uon aufert dimensionem, utjiote qute per-tineat ad integritatem corporis. Concedit tamen, Electos earn facultatem habituros esse quum volueriut, ex speciali operatione virtutis divitue in manifestationem subtilitatis: Deus enim rebus integris permanentibus potest auferre earum proprietates, v. g. resistentiam sen impetrabilitatem. Ita etiam Christus januis clausis venit ad discipulos et ex sepulchre clauso redivivus proeessit.

4. Impassibilitas (onlijdelijk) est immunitas ab omni vitio vel defectu, dolore, incommodo, etc. Unde nulla potentia sen vis naturalis v. g. ferrum, flamma, frigus corpus gloriosum Isedere vel afficere potest. â Seminatur in eorruptione, surget in incor-ruptione.quot; I Cor. XV 42. Cfr. Apoc. XXI 4.

R. Eorum corpora habebunt proprietates beatorum corporum conditionibus oppositas. Erunt nempe:

1. Tenebrosa et fceda. [duister en vuil), proinde borrida: quem-admodum in corporibus Beatorum rehicebit animarum gloria, ita in corporibus damnatorum animarum foeditas et turpitude redundabit.

2. Gravia {zwaar)-, uon subjicientur animse, sed velut pondus earn continuo aggravabunt, eique erunt quodammodo importabilia.

3. Animalia, carnalia (grof): quamquam sine alimonia in Eeter-uum persistent, aft'ectu erunt carnalia, fame, siti, etc. laborantia.

4. Ad patiendum omnino apt a: aeerbissimas nempe sensatio-nes ab igne aliisque cruciatibus percipient. Corpora damuato-rum, (licit S. Thomas Contra gent. lib. IV cap. 89, sunt pas-sibilia sicut nunc vel etiam magis. Vide n. 34.

Quserunt theologi, qua ratione corpora damnatorum, quum tam vehementibus doloribus prsecipue igne afflciantur, a cor-ruptione prseserventur? Causa principalis utique est divina ju-stitia, qua eorum corpora ad poenam perpetuam sunt addicta, ut loquitur S. Thomas Suppl. Q. 86 art. III. Ignis autem iu-fernalis non agit secundum naturalem ignis indolem, sed ut instrumentum divinse justitise: corpora quldem torquet, sed non corrumpit. â Illic, ait Mimici us Felix In Octav. cap. 35, sapiens ignis membra urit et reficit, carpit et nutrit.quot;

R. Affirmative: est de tide. Dieit S y m b. A p o s t.: â Credo____ in Jesum Christum____ qui venturus est judieare vivos et

mortuosquot;; Symb. A than.: âAd eujus adventum omues homines resurgere habent cum corporibus suis, et reddituri sunt de factis propriis rationemquot;; Symb. Niese no-Constant p.: âEt iterum venturus est cum gloria judieare vivos et mortuosquot;; Cone. Later. IV: âVenturus in tine sseeuli, judicaturus vivos et mortuos, et redditurus singulis secundum opera sua.quot;

a) Muitos textus Veteris Testamenti, in quibus sermo est de judicio, quod Dens de terra habebit, SS. Patres et exegette unice judicio universali applicant: v. g. âJudicabit orbem ter-rarum in justitia, et populos in tequitate.quot; Psalm. XCV11 tl sq.

b) In Novo Testa ment o ipse Christus judicium universale prte-dicit apud Matth. XVI *27 : â Filius hominis venturus est in gloria Fatris sui cum Angelis suis: et tunc reddet unicuique secundum opera ejusquot;quot;; â illud cum omnibus circumstantiis descri-bit ibid. XXIV 30, 31, XXV 31â46; illudque morti proximus coram CaÃ¯pha allegat in confirniationem suse divinitatis, ibid. XXVI 64: â Venuntamen amodo videbitis Filium hominis se-dentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus cceliquot;'; tandem hoc judicio ab Angelis annuntiato missionem in terris claudit Act. apost. 1 11: ..Hie Jesus, qui assumptus est a vo-bis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum.quot; â Apostoli sjepe banc veritatem proponunt: S. F e-trus Act. apost. X 42: â Frtecepit nobis prsedicare populo, et testifieari quia ipse est, qui constitutus est a Deo judex vivo-rum et mortuorum. S. Paul us ibid. XVII 31: âStatuit (Deus) diem, in quo judicaturus est orbem in tequitate, in viro, in quo statuit, fidem pnebens omnibus, suscitans eum a mortuis.quot;' II Cor. V 10: ,, Omnes nos manifestari oportet ante tribunal

^,, tz/e^n /*

j^Christi, Ã¼t referat unusquisque propria corporis, prout gessit, Ã sive bonum sive malum.quot; Vide Rom. XIV 10, Epistolam JwIk ^ -14 sq., Apoc. XX 12.

CiVKV^ Ex SS. Patribus. S. Justi

' Qiiplicem Christi adventum prsenuntiarunt, unum in forma hu-in forma gloriosa, dum e ccbIo cum exercitu tt ^^ngelomm veniet, corpora bonorum et piorum immortalia red-

/ 'J%

oUi eAiH^m^x]' ^alterum

¹ / ^ a^dAVngelorura ve____,

^ A /^t, corpora autem impiorum in ignem Â£etemuiu projiciet.quot; (J^k y^e Augustinus ])e Civ. Dei lih. XX cap. 30: â Nullus vel iie-

^CJ)*U ^ /'..gat vel dubitat, per Jesum Christum tale, quale SS. Litteris prsenuntiatur, futurum esse novissimum judicium, nisi qui eis-dem Litteris, nescio qua iucredibili auimositate seu ctecitate non credit, quse jam veritatem suatn oibi demonstravere ter-rarum.quot;

121. 1. tyiis in ultimo judicio erit judex; 2. in qua forma judicabit?

R. Ad Iquot;quot;¹ Judicabit Christus non tantum ut Deus, sed etiain ut homo/ Christum ut Deum esse judicem per se liquet, cum judiciaria potestas primarie et essentialiter ad divinam naturam pertineat. Christus autem ut homo erit judex tanquam vices gerens SS. Trinitatis vi g rati ie Capitis ipsi collatie. (Vide Tract.de ine a r n). Quod Christus j udicabit ut homo, est de tide. Id constat ex Symbolis, ubi de Christo uato, passo et mortuo dicitur: âQui venturus est judicare vivos et mortuos.quot;

Prob. ex S. Scriptura. â Potestatem dedit ei judicium fa-cere, quia Filius homiuis est.quot; Joa. V 27. âIpse est, qui con-stitutus est a Deo judex vivorum et mortuorum.quot; Act. apost. X 42. Vide n. 98.

Ad 2^um Christus judicaturus apparebit corpore glorioso et majestate circumdato, in nube lucida, prseeuute signo crucis, stipatus multitudiue Augelorum, omnibus visibilis; reprobi vi-debunt solum gloriam humanitatis, Electi etiam diviuitatis.

Prob. ex S. Scriptura. â Tune parebit signum Filii homiuis in ccelo; et tunc plangent omnes tribus terrse; et videbunt Fi-lium hominis venientem in nubibus coeli cum virtute multa et majestate.quot; Matth. XXIV 30. Atque S. Augustinus De Trimt, lih. leap. 13: â Proeul dubio euin videre mali non poterunt, nisi secundum formam, qua Filius hominis est; sed tarnen in cla-

ritate in qua judicabit, non in hnmilitate in qua judicatus est.quot; Cfr. S. Tliomas 3. Q. 59 art. II.

]. Comparative, quatenus aliqui suis operihus ostendunt, alios poena esse dignos, qui similia facere potuerunt et neglexerunt. Hoc modo etiam impii dicuntur judicare eos, qui majora cri-mina commiserunt. Quo sensu Ninivitfe et regina Austri legun-tur surrecturi in judicio et condemnaturi Jndieos. Matth. XII 41 sq.

2. Interpretative, judicis sententiam publice approbaudo. Hoc modo Angeli et justi omnes judicabunt. Dicitur 1 Cor. VI 2: âAn neseitis, quoniam Saneti de lioc mundo judicabunt?quot;

3. Formaliter, sententiam judicis in aliorum notitiam ducendo. Hoc modo judicabunt Apostoli et omnes qui Jesum perfecte secuti fuerint, uti constat ex verbis Christi: â Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione (i. e. resurrectione) cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus IsraÃ«l.quot; Matth. XIX 18.

R. 1. Omnes homines sine ulla exceptione. Dicitur in Symb. Athan.: ^Ad cujus adventum omnes homines .... red-dituri sunt de fact is propriis rationem.quot; Item docet S. Scriptu-ra: â Congregabuntur ante eum omnes gentes.quot; Matth. XXV 32. r, Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi.quot; II Cor. V 10. Vide Bom. XIV 10, Apoc. I 7.

Ex communi sententia judicio universali aderunt infantes ante usum rationis mortui, tum qui Baptismo suscepto turn qui sine Baptismo decesserunt. Ratio quare intererunt est, ut iis sors seterna publice et solemniter attribuatur, atque ut perci-piant, suam sortem et omnia ex Â£equo a Deo disponi.

2. Probabilior sententia est, etiam Angelos judicari in extreme judicio ; non ut iis prsemium aut supplicium essentiale tri-buatur, sed ut judicium antea de iis factum publice confirme-tur atque quoad accidentalia augeatur. Boni Angeli majus gau-

dium habebunt de salute eorum quos ad coronam conduxerint; mali autem magis torquebuutur ruina eorum ijuos in malum pertraxerint. Prteterea hi recludentur in inferno: auferetur iis potestas nocendi Electis: non poterunt amplius sihi procurare divinos honores; eorum malitia toti mundo manifestabitur. S. Thomas SuppJ. Q. 89 ati. VIII.

124. Ob quas rationes praeter judicium iiarticulare liabebitm- judiciiiin uuiyersale !

R. 1. Ut Dei perfectiones, prsecipue justitia, omnibus splendidissime manifestentur: divina justitia hac in terra ssepe non satis apparet, quum mali prospera, boni autem adversa sorte utantur. Vide Psalm. LXX1I 2â17, Sap. V, Catech. Rom. part. I art. VII n. 5 suh 5.

2. Ut Christus olim injuste judieatus publice clariflcetur cum majestate judicans totum genus humanum, et solemnem de ini-micis suis agat triumphum; atque qui auctor est et consum-mator nostrse salutis, operi redemptionis coronam imponat.

3. Ex parte hominnm : a) Quia corpus ad bona et mala opera cooperatum est, congruit, ut ad ipsum quoque pertineat sen-tentia prsemii aut poense. â b) Homo est membrum totius generis humani; ejus opera srepe ipsam societatem contingunt et post mortem effectus bonos aut malos producunt. Convenit ita-que, ut de iis judicium fiat coram toto genere humano ac post-quam omnia consummata sunt. â c) Ut omnia merita et deme-rita pandantur, atque inde Electi gloriam et reprobi confusio-nem recipiant. Vide S. The mam 3. Q. 59 art. V.

R. De omnibus peccatis et bonis operibus, mternis et externis ; ita ut virtute divina quisque suos, atque reliqui o-mnes aliorum actus perspiciant, et vere sestiment, quid prse-mii aut poeiue mereantur.

Prob. 1. Ex S. Scriptura. â Cuncta, quse fiun:, adducet Deus in judicium pro omni errato, sive bonum sive malum il-lud sit.quot; Eccles XII 14. â Dominus illuminabit abscondita tene-brarum, et manifestabit consiha cordium.quot; I Cor. IV 5. â Vidi mortuos magnos et pusillos, stantes in couspectu throni; etli-bri aperti sunt; et alius liber apertus est, qui est vitse, et ju-dicati sunt mortui ex iis, quee scripta erant in libris, secuu-

2. Ex SS. Patrihus. S. Hieronymus Li Daniel. VII 10: â Conscientise et opera singulorum in utramque partera, vel bona vel raala, omnibus revelabuntur.quot; S. Chrysostoraus Hom. V in epist. ad Bom. n. 6: â Quid tunc patieraur, cum coram orbe toto omnia afferentur in tanto , tam splendido theatro, et notis et ignotis omnia conspicientibus ?quot;

Nota 1. Libri, de quibus Apoc. XX 12, sunt scientia Dei, qua novit singula singulorum facta, dicta et cogitata; actus au-tem aperiendi hos libros est hujus diviiue scientise comraunicatio, qua quisque interna illustratione plenam et actualem omnium operum notitiam accipiet. Vide verba S. Augustini n. 126.

2. Opinatur Petrus Lombard us dist. XLIII n. 3, peccata per poenitentiam deleta non manifestatum iri, ne Beati confu-sione et tristitia afficiantur. Ex communion autem sententia etiam h?ec patefient, quum alias .. nee pcenitentia de peccatis il-lis perfecte cognoscatur, in quo multum detraheretur Sanctorum glorife, et laudi divinse, quÂ» tam misericorditer Sanctos liberavit.quot; S. Thomas Suppl. Q. 87 art. II. Cfr. Suarez De incarn. disp. LVII sect. 7.

R. Judicium perficietur non vocaliter sed mentaliter, turn quoad causÂ£e cognitionera , tum quoad sententiam singulorum. Supernaturali nerape lumine singulis innotescent sua et aliorum singulorum opera moralia totius vitÃ¯e secundum eorura meritum aut demeritum, necnon sententia in se et singulos prolata. Ita probabilius : âsi enim, ait S. Thomas Suppl. Q. 88 art. II, vocaliter singulorum facta narrarentur, insestimabi-lis magnitudo temporis ad hoc exigeretur.quot; S. Angus tin us De Civ. Dei lib. XX cap. 14 dicit: â Et alius liber a per lus est (Apoc. XX 12). Qusedam igitur vis est intelligenda divina, qua het ut cuique opera sua, vel bona vel mala, cuncta in memo-riam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; ut accuset vel excuset scientia conscientiara; atque ita simul et omnes et sjinguli judicentur.quot; Cfr. S. Alphonsus p. 263 sq.

Probabiliter autem voce sensibili a Christo proferetur ultima sententia, qua Electis omnibus simul confertur reguum coelo-

rum: Venite benedicti etc., atque cunctis reprobis simul assi-gnatur supplieium : Disceclite a me etc. Cfr. S. Alphonsus c. p. 270 -sq. Alapide In Matth. XXV 34.

127. Tu quo loco liet judicium universale J R. Probabiliter instituetur in valle Josaphat, qute sita est art orientem Hierosolymfe inter mcenia et raoutem Oliveti, et a torrente Certron interluitur. ld deducunt theologi ex verbis, qiue Deus elocutus est apud Jo'Ã©l III 2: â Congregabo o-mnes gentes , et dertucam eas in vallem .Tosaphat, et discepta-bo cum eis ibi super popnlo meoquot;; ibid. Ill 12: âConsurgant, et ascendant gentes in vallem Josaphat; quia ibi sedebo ut ju-dicem omnes gentes in circuitu.quot; Unde S. Thomas l. c. Q. 88 art. IV: â Probabiliter potest colligi ex Scripturis, quod circa locum montis Oliveti desceudet, sicut et inde ascendit, ut idem esse ostendatur qui desceurtit et qui ascendit.quot; Et Snare z dicit /. c. disp. LII1 sect. Ill, banc sententiam esse com-mnnem, piam et valde verisimilem.

]. Forte Christus Dominus sedebit supra vallem; ju-rticandi antem stabnnt in locis circumjacentibus, secundum verba: âUt judicem omnes gentes in circuitn.quot;

2. Secundum aliquos soli reprobi stabnnt in valle et locis vicinis, atque Electi erunt in aÃ«re sublimes cum Ohristo, cum dicat S. Paul us: âSimul rapiemur in nubi-bus obviam Christo in aÃ«ra.quot; Sylvius Sup pi. Q. 8 art. IV.

3. Quidam putant, per vallem Josaphat non intelligi locum determinatum, sed qnemlibet locum in quo istud judicium habebitur, cum Josaphat significet Dominus judicat.

R. Affirmative. Est de tide ex Cone. Lateranensi IV, ubilegitur: âVenturus Christus in fine sfeculi.quot; Per voeem sre-cidi intelligitur mundus, uti etiam in S. Scriptura, ubi sfepe sermo est de conmmmatione sceculi.

Prob. 1. Ex S. Scriptura. â Coelum et terra transibunt, verba autem mea non prseteribunt.quot; Matth. XXIV 35. Vide alia in sequentibus.

2. Ex SS. Patribus. S. Basilius Hom. I in HexaÃ«m.: âXe male persuasus credas, mundum hunc ut nullum aliquando sor-titum originem , ita nee ullo tine olim contrahendum. Prceterit

ex tempore coeperunt, necesse prorsus est, eadem ut aliquando desitura sint, et consumraanda.quot;

Prob. 1. Ex S. Scriptura. â Ille tune mundus aqua inunda-tus periit. Coeli autem , qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt, igni reservati in diem judicii.....Adveniet autem dies Domini ut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur; terra autem et quae in ipsa sunt opera, exurentur.quot; II Petr. III 6â10.

2. Ex SS. Patribus. S. Augustinus De Civ. Dei lib. XX cap. 16: â Tunc figura hujus mundi mundanorum ignium con-flagratione prseteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Ilia itaque, ut dixi, conflagratione mun-dana elemeiitorum corruptibilium qualitates, quse corporibus no-stris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt.quot; S. G r e g o r i u s M. In Ezech. lib. I Hom. 8 : â Mundus quidem igne judicii cremabitur, sed aqua jam diluvii non deletur.quot;

3. Confirmatur ex praxi EcclesÃ¼e, qiue diversis locis in sua liturgia dicit, Christum judicaturum vivos et mortuos et ssecu-lum per ignem.

R. Negative : sed innovabitur. Statuit Cone. C o list an tp. II: âSi quis dixerit, quod futurum judicium significat omnimodam eorporum abolitionem, et quod finis confictfe fabu-lÂ£e est natura expers materise , et quod in futuro nihil eorum erit, qufe constant materia, sed nuda et sola mens: A. S. (Denz. n. 197).

Prob. 1. Ex S. Seripfura. ,, Ecce ego creo coelos novos et terrain novam.quot; Isa. LXV 17. â Exspectantes et properantes in adventum diei Domini, per quem coeli ardentes solventur et elementa ignis ardore tabescent. Novos coelos et novam terrain secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat.quot; II Petr. III 12,13. â Vidi coelum novum et terram novam; primum enim coelum et prima terra abiit, et mare jam non

2. Ex SS. Patribus. S. Hieronymus In Isa. LXV: âNovos coelos et novam terram videmus , et repromissionem ejus: non dixit, alios coelos et aliam terram videbimus, sed veteres et an-tiquos in melius commutatos.quot; S. Augustinus De Civ. Dei lib. XX cap. 14: â Mutatione rerum, non omnimodo interitu transibit hic mundus. Unde et Apostolus ait: prceferit figura hu-jus mundi. Figura prfeterit, non natura.quot; S. Gregorius M. Mor. IV cap. 34 : â Etsi coelum et terra post in seternum permanent, ex seipsis tarnen nunc ad nihilum properant; sed pro eorum usu, quibus serviunt, in melius mutanda perseverant.quot;

sententia SS. Patrum ignis apprehendet: a) Terram nostram solidam et mare cum omnibus entibus, qute in eis sunt. Id pa-tet ex II Petr. III 10: â Elementa vero calore solventur; terra autem et quse in ipsa sunt opera, exurentur.quot;

b) Coelum aÃ«reum (atmospheer). Deducitur ex II Petr. III 10, 12: âCoeli maguo impetu transient;.... coeli ardentes solventur.quot;

Terram nostram et coelum aÃ«reum igne affectum iri, SS. Patres inferunt ex verbis allegatis S. Petri, quia 5â7 compa-rationem facit inter devastationem telluris et coeli aÃ«rei (quod

earn circumdat) per diluvium et per igtiem conflagrationis. Di-cit S. Angus tin us De Civ. Dei lib. XX cap. 18: Apostolus Petrus â commemorans factum ante diluvium, videtur admo-nuisse quodammodo , quatenus in fine hujus sEeculi mundum istum periturum esse credamus. Nam et illo tempore periisse dixit, qui tunc erat, mundum; nec solum orbem terrse, verum etiam coelos, quos utique istos aÃ«reos intelligimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superaverat. Ergo totus aut pene totus aÃ«r iste ventosus (quod coelum vel potius coelos vocat, sed istos utique imos, non illos supremos, ubi sol et luna et sidera constituta sunt) conversus fuerat in humidam qualitatera ; atque hoc modo cum terra perierat, cujus terrae utique prior facies fuerat deleta diluvio. Qui autem nunc sunt, inquit, coeli et terra, eodem verba repositi sunt, igni reservandi in diem judicii et perditionis hominum impiorum. Proinde qui coeli et quse terrse, id est qui mundus, pro eo mundo qui diluvio periit, ex eadem aqua repositus est, ipse igni novissimo re-servatur in diem judicii et perditionis hominum impiorum.quot; Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 74 art. IV ad 2.

c) Probahilius ignis non extendetur ad coelum sidereum, nem-pe ad solem , Innam et stellas , uti dicit S. Augustinus. Tenet tamen sen ten Ha communis, astra clarificatum iri clariore et intensiore luce.

R. Ad 1^11,11 Dicit S. Thomas Suppl. Q, 74art. Ill: â Ista autem conflagratio nihil aliud est, quam congregatie omnium causarum inferiorum et superiorum, quÂ» ex natura sua habent virtutem igniendi: qure quidem congregatio non naturali cursu rerutn, sed virtute divina tiet; et ex omnibus istis causis sic congregatis generabitur ignis, qui faciem hujus mundi exuret.quot;

Ad 2^um Dicitur ignis purgatorius, quia destruet peccati ef-fectus seu opera. Totus enim mundus ex peecato in deteriorem cecidit conditionem.

R. Omnia quoad substantiam reservabuntur, sed quoad accidentalia nova couditione perficientur. Terra nempe ab omni-

bus sordibus igne purgata, claritate et purissima luce perfun-detur, ut sjt accommodata eorporibus homimim gloriosa im-mortalitate donatis.

Prob. I. Bx S. Scriptura. Ex locis citatis Â». ] 30; prsecipue vero ex Rom. VIII J 9 sq.: Exspectatio ereaturse revelatio-nem flliorum Dei exspectatquot; etc., i. e. creatura rationis expers avidissime exspectat futuram filiorum Dei glorificatio-nem. Nunc ob peccatum homiuis corruptioni subjecta est, sed spem habet liberationis et commutationis in melius; quia et ipsa creatura (irrationalis) liheratur a servitute corruptionis in liberta-tem glorice filiorum Dei i. e. a corruptione liberabitur et accipiet conditionem simiiem statui glorioso filiorum Dei. Cfr. Be el en et A Piconio in I. c.

ruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corrupt bilibus congruebant, ardendo penitus interibuut; atque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus immortalibus mirabili mutatione conveniant: ut scilicet mundus in melius innovatus, apte accommodetur hominibus etiam carne in melius innovatis.quot; S. Cyrillus Hieros. Gatech. XV: âFiet mundihujusconsum-

volvet coelos Dominus, non ut iis afferat interitum, sed ut rur-sus excitet pulchriores.quot;

3. Ex ratione theologica. Mundus ob peccatum horainis in deteriorem conditionem decidit; congruit itaque, ut redernptio-nis opere complete mundus in pristinum statum restituatur. â Sicut elementa infecta sunt propter peccatum hominis, ita dignum est ut mundus innovetur propter gloriflcationem hominis.quot; Ita S. Bonaventura Comp. theol. lib. VII cap. 20. Cum mundus, ait Estius In IV dist. 48 Â§ 6, propter hominem con-ditus sit, congruit divinte sapientitc, ut homine per resurrectio-nem glorificando, mundus etiam modo quodam suo glorificetur; sicut et, homine peccante, mundus fuit in deterius mutatus. Cfr. Hurter n. 866.

Nota. Animalia, plantfe etc. existentne in mundo innovato? Omnes fere Scholastici cum S. Bonaventura et S. Thoma

putant, tantum remanere corpora coelestia et terrse elemeiita. Rationem dant, quod animalia et plantse de se sunt eorrupti-bilia et in mundo innovate inutilia. Cfr. S. Thomas Suppl. Q. 91 art. V. Nonnulli tarnen affirmant et ad suam sententiam stabiliendam quosdam textus S. Scripturte adducunt.

R. Finis est, ut mundi status sit proportionatus statui glorioso Electorum, atque ut in illa pulchritudine creaturarum amplius refulgeat species Creatoris. Ex quibus colligunt theo-logi, Beatos, in quantum eonvenit suse eonditioni, mundo innovate fruituros esse, prsesertim quatenus in ipso conspicient et admirabuntur indicia et effectus diviiue majestatis. Vide S. Thomam Suppl. Q. 7-1 art. I et Q. 91 art. I. Cui vero spe-ciali usui terra tunc futura sit, arcanum est.

R. Affirmative. Constat ex Symb. Nic.-Const., in quo le-gitur de Christo nato et mortuo: â Cujus regni non erit finis.quot;

Prob. ex S. Srriptura. â Regnabit in domo Jacob in seternum, et regni ejus non erit finis.quot; Lm. I 32 sq.

Obj. Regnum Christi finem capiet post ultimum judicium sub-actis omnibus suis iniinicis. Ãicit enim S. Paul us I Cor. XV 25 sq.: â Ã¼portet ilium (Christum) regnare, donee ponat omnes

illi omnia, tunc et ipse Pilius subjectus erit ei, qui subjecit sibi omnia, ut sit Deus omnia in omnibus.quot;

Hesp. Adverbium donee in S. Scriptura adhibitum sffipe tantum denotat, rem antea fieri; sed in medio relinquit, num postea fiat. Ita dicitur Psalm. CXI 8: â Non commovebitur, donec despiciat inimieos suos.quot; Unde Apostolus affirmat, Christum regnaturum esse usque dum posuerit omnes inimieos sub pedibus ejus. De tempore autem post ultimum judicium nihil exprimit; at dubium nulli esse poterat, quin regnaturus esset inimicis plene devictis et subjectis. Eodem sensu intelligenda sunt verba Psalm. CIX 1, 2: âSede a dextris meis, donec ponam inimieos tuos, scabellum pedum tuorum.quot; â Aliis autem probabilior videtur explicatio hsec: Sede a dextris meis et ne redeas in mundum, donec subactis omnibus inimicis descendas

Quantum ad posteriora verba: Christus, omnibus inimicis devictis et Eleetis liberatis et sibi subjeetis, ut rex totius coetus Sanctorum se submittet Patri, seu agnoscet Patrem esse aucto-rem regni quod adeptus est, ita ut elare apparaat, Deum esse principem etiam Christi-Hominis et principium et tinem omnium bonorum, utque unus Deus in omnibus dominetur et gloriflcetur.

Post ultimum judicium, inimicis plene devictis,Christus Electos secum adducet in coelum, et constituitur illa ccBlestis civitas Jerusalem, de qua vaticinatus est S. Joannes Apoc. XXI. âSublatis impiis, ait S. Ansel mus Meel. 17, ne videant glo-riam Dei, de justis vero singulis secundum gradum suum et meritum angelicis ordinibus insertis, tiet illa gloriosa processio, Christo prjecedente Capite nostro, omnibusque suis membris sequentibus: et tradetur regnum Deo Patri (in protestationem Christi, gloriam regni sui Patri ut auctori tribuendum esse), ut ipse regnet in eis, et ipsi in eo, regnum illud percipientes, quod paratum est Ã¯llis ah origine mundi.quot; De ista coelesti civita.te elo-cutus est propheta-evangelista: âEcce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cuui eis. Et ipsi populus ejus erunt, et // i ipse Deus cum eis erit eorum Deus.quot; Apoc. XXI 3. âQuanta, /,-inquit S. Aug us tin us De Civ. Dei lib. XXII cap. 30, erit _l y-- i / illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bomim,

^ J lil r/^VaCa^^tur '^au(^ⁱ'^t}us' 'I¹quot; ^el''^{t omll}i^a i'¹ omnibus.....Prte-

â¢ / IlIquot; â¢) / / mium virtutis erit ipse, qui virtutem dedit, eique se ipsum , ^ /JylI ^ / I¹¹⁰ melius et majus nihil possit esse, promisit. Quid est enim r / / v¹'¹ '' ^aliud, quod per prophetam dixit: Ero illorum Deus, et ipsi e-at^ ^rmt mihi plebs, nisi: Ego ero, unde satientur; Ego ero quÂ»-

'/ n n^J''' Sic enim et illud recte intelligitur , quod ait Apostolus; Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse finis erit desideriorum nostrorum, 'fit ^quot;qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione

njW alius noster est finis, nisi pervenire ad regnum, cujus nullus fit' ^ est finis?quot;

CAP.	I.	De secundo Christi adventu et de signis quae ad-
		ventum prsecedent. n. 87â99.
CAP.	II.	De carnis resurrectione. n. 100â119.
CAP.	III.	De judicio uuiversali. seu ultimo, n. 120â127.
CAP.	IV.	De mundi innovatione et de regno Christi seterno.
		n. 128â135.