— ¹

MM SZ m. 9/

(3roote Ikatecbiemue

met uitleg op iedere vraag^- en antwoord uit de vraagboeken der Bisdommen Utrecht, 's-Bosch, Breda en Roermond,

MET «OEDKKITBING KX TOESTEMMINO VAK

Hnnue DoorlncMip Hoogwaaröiglieflen de AartsMssclioppeii van UtrecM Mgr. P. M. Snickers en Mgr. H. v. i Wetering alsmede Yan Hdr. Hoopaarflii Kapittel;

EN VAN

H, D. H. DE BISSCHOPPEN VAN 's-BOSCH, BREDA en ROERMOND.

alsook vax

Zijne Eminentie den Kardinaal-Aartsbisschop ïan McGhelcn

Au

HK WK It KT DOOK

H. VAN DER f^EIJDE,

h'. K. Priester en Pastoor.

y*¹

Gfnf.

• t; -»t.W

- L. ('. G. MALMBERCt. Nijmegen.

1898.

'

^;

■

^:

• ^

1

. .

'

A l

s .

IvV...: j

fiaii ^et

oorluchftg Hpiscopaa

VAN

NEDERLAND.

VOORREDE.

---asS—M—lt;iSs--

Ziehier de oplossing der sociale kwestie: I)K. KATECHISMÜS. Vóór bijna Ut eeuwen had de leer, in den katechisinns vervat, de kracht om de wereld te hervormen : de ongelijkheid tusschen slaven eu vrijen weg te nemen, de beroeringen in de samenleving te doen ophouden ; orde en rust overal te doen heerschen : beschaving, kunsten en wetenschappen aan te brengen: alle menschen tot broeders te maken: is die kracht thans geweken van diezelfde goddelijke leer'? Waarom dan nu niet hetzelfde middel gebruikt, dat voor dezelfde kwalen zoo proefhoudend gebleken is ?

Wat baten allerlei soort vereenigingen eu vergaderingen zonder deu den katechismus ?

„Uit onwetendheid in de christelijke leer komen alle zouden en ongeregeldheden voort: integendeel: eene goede onderwijzing is de bron van „het tijdelijk en eeuwig geluk der menschen, van de rust der huisgezinnen, „van het welzijn van Kerk en Staat.quot; (Kardinaal Stekckx.)

Geen ander middel wijst Leo XIIl aan : op geen ander hebben de Bisschoppen hunne hoop gevestigd dan dit : dat de menschen de christelijke leer of den katechismus kennen, begrijpen en heoefenen.

Het is het uitdrukkelijk verlangen onzer liisschoppen, dat de katechismus te huis gelezen en herlezen worde, opdat ieder het vroeger van buiten geleerde voor oogen hebben, den uitleg en verklaring er van in het geheugen terugroepen zou ; opdat ieder christen zich rekenschap zou kunnen geven van zijn geloof: opdat het hem versterken en aanmoedigen zou om het in beoefening te brengen.

Dit verlangen onzer Hoogwaardige Bisschoppen en de daaraan ten grondslag liggende redenen deden wij dit eenvoudig VOlksioe/,: samenstellen, dat volgens mijn gedacht, een geheel is van onderrichtingen, vermaningen, aansporingen, waarschuwingen — eene uitgebreide uiteenzetting van den Katholieken godsdienst met al zijne praktijken van feest-

en vastendagen, godsvruchtoefeningen enz. enz. ; — een lees-, hand-, huisboek waaraan, mijns bedunkens, groote behoefte bestaat.

Moge de Groote Katechismus den godsdienst in het huisgezin — en daarmee het godsdienstig huisgezin behouden of herstellen, dan heb ik gewerkt tot heil van Kerk en Staat en acht mij genoegzaam beloond.

De Samexsteller.

Woudrichem, November 1897'.

EEKSTE LES.

Van de christelijke leer en den iiienscli.

(In dea Katechismus van do Bisdoimucn Utrecht, Breda. Roenuond

1c les.) (1)

V. s B. Welke is de allerzaligste leering onder alle leeringen der wereld ?

A. De ('hristelijke leer of do Katechismus (2), dat is: in vragen en antwoorden voorgesteld al hetgeen ('hristus geloerd heeft.

V. U. Welke kennis is don mensch het noodzakelijkst ?

A. De kennis van God. en van hetgeen Hij wil dat wij gelooven en doen moeten om zalig te worden.

V. Waarom wordt die leer de dllerzcdiyste genoemd ?

A. Omdat daarin geleerd wordt, wat een mensch moet kennen en doen, om zalig te worden, d. i. hot hoogste geluk na dit leven te bezitten.,

V. U. Waarom is de konnis van den katechismus voor ons het noodzakelijkste ?

A. lo. Omdat wij zonder die kennis niet kunnen zalig worden.

■2o. Omdat deze kennis den mensch waarlijk verlicht, adelt, hem in alle moeilijkheden troost, in de verschillende omstandigheden des levens wijze voorschriften geeft, vaste grondstellingen biedt en hoilzamon raad schenkt.

V. Waartoe dienen dan alle andere leoringen (hetgeen aangeleerd moet worden) en wetenschappen (kundigheden): b.v. lezen, schrijven, enz., bedrijf, vak, ambacht, betrekking, ambt, enz. ?

A. Deze zijn middelen om op aarde gelukkig te zijn en dienen tevens om in don hemel te komen.

Het waarachtig geluk op aarde is echter gelegen hierin, dat de mensch in vrede met God, met den evenmensch en zich zolven leeft; waartoe dit alles noch iets ter wereld op zich zeiven bekwaam is, verzekert Christus: „Wat baat het den mensch. als hij de geheelo „wereld wint, maar schade lijdt aan zijne ziel.quot; (Matt. XVI Ifi.)

(1) Deze eerste letters 's B, U, Br, R geven te kennen, dat de vragen en antwoorden, daarmede geteekcnd, genomen zijn uit den Katechismus van de Bisdommen Utrecht, Breda en Bnertnond.

Van KntecMnnmit zijn afgeleid de woorden; Katechist, onderwijzer, — Kate-chumeen. leerling in den godsdienst.

(2) Het woord Katcchimnm wordt meestal gebruikt voor liet hoekje, waarin de godsdienstleer staat: — ook wel. voor het omlenrijs daarin ; — alsnog, voor den tijd waarop, en de plants waar dit onderwijs gegeven wordt.

8

V. 's B. Wat is de Christelijke leering¹ of de katechismus ?

A. Het. kort begrip van hetgeen Christus ons geleerd heeft, en alle nienschen moeten weten en doen om zalig te worden.

V. Staat in den katechismus alles wat — en zooals Christus geleerd heeft ?

A. Wèl bevat de katechismus alles wat Christus geleerd heeft, doch slechts in het kort: daarom wordt gezegd: een kort begrip : in 't kort samengevat.

V. Wat is : den katechismus komen ?

A. Den katechismus kennen, dat is: l^e. De vragen of antwoorden van buiten kennen. 2^e. Die begrijpen. :i^e. Daarnaar leven, die in beoefening brengen.

V. Wie moeten den katechismus kennen ?

A. Allo nienschen: kinderen, volwassenen, maar vooral ouders.

V. Is het zonde den Katechismus niet te kennen V

A. Ja; want zij die den Katechismus niet kennen zijn schuldig aan onwetendheid in het hoogst noodzakelijke: het geloof, de geboden en de genademiddelen.

V. Waartoe zijn de ouders verplicht ?

A. Zij ziju verplicht te zorgen, dat hunne kinderen en andere huisgonooten. die onwetend zijn, het onderricht in den Katechismus bijwonen. Zij moeten genoegzaam onderwezen zijn, om zelve hunne kinderen te onderrichten en door belangstelling, d. i. door beloonen of straffen het onderwijs in don katechismus steunen en bevorderen.

,.lndien iemand.quot; zegt de Apostel Paulus in zijn Eersten Brief aan Timotheus V. s, „geene zorg heeft voor do zijnon, vooral voor „zijne huisgenooten heeft hij hot geloof verloochend, en is erger dan „een ongeloovige.quot;

V. Wat moot ons aansporen om den katechismus goed te loeren ?

A. , Men moet 1° het katechismus6oe/t^e aanzien „sis het boek.... „waarin de wet des Hoeren vervat is, ons door onze overheid voorgesteld.quot;' (1)

a^e. Het geven (2) en bijwmen (2) van het onderwijs in den katechismus moet men beschouwen als „een hoog heilig werkquot; (3).

:5^e. Men moet daarbij den grootsten eerbied, aandacht en vlijt aan den dag leggen.

4^e. Men stelle zich voor, dat Jesus Christus zelf zijne wet en geboden voorhoudt, uitlegt en verklaart, gelijk eertijds aan de Joden.

5^C. Men moet vóór en na het onderricht bidden, om het geleerde te verstaan, te onthouden en na te komen.

¹

Zóó sprak de H. Tiieresia tot hare kloosterzusters.

9

V. 's B. Wie heeft die leer het eerst op de wereld gebracht ?

A. Christus zelf.

V. U. Waaruit kunnen wij den goeden God kennen ?

A. Wij kunnen den goeden God kennen : 1^e. door het licht onzer rede uit Zijne werken, en 2^e. uit hetgeen Hij zelf door Zijne gezanten heeft laten verkondigen.

V. U. Door wien heeft do goede God ons alles geleerd, wat wij gelooven en doen moeten om zalig te worden ?

A. De goede God heeft ons dat alles geleerd door Zijn eigen Zoon. onzen goddelijken Zaligmaker Jezus Christus.

V. TT. Hoe noemen wij de leer. welke Jezus Christus den men-schen heeft medegedeeld ?

A. Die leer noemen wij: de Christelijle leer.

V. Wie. wanneer, op welke wijze, hoelanr/. waar en aan wie heeft geleerd wat in den Katechismus staat ?

A. God de Zoon, de tweede Persoon van de H. Drievuldigheid daalde van den hemel neer en kwam op aarde, niet alleen om ons te verlossen, maar ook om ons den weg naar den hemel te leeren. Christus zeide dan ook van Zich Zeiven: „Ik ben de weg, de waarheid en het leven.quot; Na dertig jaren op aarde bij Maria en Jozef stil geleefd te hebben, predikte Hij gedurende drie jaren in het joodsche land, terwijl hij zijne leer cïoor vele wonderen bevestigde.

V. quot;s B. 1 )oor wie heeft Christus zijne leer in de wereld doen verspreiden ?

A. Door de Apostelen (afgezanten) en-hunne opvolgers in de H. Kerk.

V. ü. Waaruit weten wij hetgeen God wil. dat wij doen en gelooven moeten, om zalig te worden ?

A. God is zoo goed geweest, van ons dit door zijne gezanten te leeren.

V. U. Wie zijn de gezanten Gods?

A. Gezanten Gods zijn die personen, tot wie God op verschillende wijze heeft gesproken, opdat zij dit wederom aan anderen zouden bekend maken.

IJ. (2e lex.) - - V. Op welke wijze is de leer van Christus tot ons gekomen?

A. Christus heeft daartoe eene Kerk gesticht, welke Hij met Zijn goddelijk gezag bekleed heeft, om ons op eene onfeilbare wijze Zijne leer te verkondigen.

V. U. Wie waren de personen in de Kerk die Jezus met het leerambt belastte ?

A. De Apostelen, aan wier hoofd Jezus den H. Petrus aanstelde, en hunne wettige opvolgers. /

I V. Welken godsdienst beleed het volk. aan hetwelk Christus zelf leerde?

10

A. Den joodschcn godsdienst.

V. Welken godsdienst hadden alle andere volken, dus ook onze vooronders ?

A. Den heidenschen godsdienst: ..alle volken aanbaden alles ,.als God. behalve den eenen waren God.quot; (H. August.)

V. Wie. en hoevele waren de Apostelen ?

A. Zij waren twaalf in getal; arme. onwetende mannen, visschers van beroep. Deze nu werden door Christus uitgekozen en onderwezen, om, nadat Hij zelf ten hemel geklommen was, diezelfde leer aan alle volken te gaan verkondigen. Hiertoe gaf Christus hun het bevel,

toen Hij tot hen zeide; „gaat en leert alle volken.....en leert

„hun onderhouden wat ik u bevolen heb.quot;

V. Noem de 12 Apostelen.

A. Petrus, de eerste, en door Christus tot hoofd der geheele Kerk en der andere Apostelen aangesteld met de woorden: „weid „mijne schapenquot;; — Joannes, de meest beminde leerling des Heeren; — Andreas, broeder van Petrus; Jacobus, de meerdere, broeder van Joannes; — Thomas-, — Jacobus, de mindere-, — Philippus; — Bartholomeus-. — Mattheus; - Simm; — Judas Taddeus, gewoonlijk alleen Taddeus genaamd en Judas Iscarioth, de verrader des Heeren. In de plaats van Judas Iscarioth werd gekozen Mathias, terwijl Paulus, de Apostel bijzonder der Heidenen, door Christus zelf werd geroepen tot het Apostelschap.

V. Hoe worden de opvolgers der Apostelen genoemd!

A. De opvolger van Petras, wordt Paus d. i. Papa. Vader genoemd. De opvolgers of de plaatsbekleeders der andere Apostelen noemt men Bisschoppen.

V. Kent ge eenige opvolgers dor Apostelen, die aan onze hei-densche voorouders in Nederland het geloof hebben verkondigd?

A. Ja; de H.H. Bisschoppen Willebrordus, Bonifacius, Amandus, Servatius, enz.

V. ^rs B. Hoe kan men de christelijke leering of den Kate-chismus verdoelen?

A. In vijf voorname deelen, waarvan het eerste handelt over het Geloof; het tweede over de Hoop; het derde over de Liefde; het vierde over de H. Sacramenten; het vijfde over de christelijke rechtvaardigheid.

V. Waarom deze verdeeling?

A. Deze verdeeling is zeer natuurlijk. Door het Geloof God kennende als almachtig, wijs, goed, rechtvaardig, enz. heeft de mensch alle reden tot Hoop op hulp en belooning in het onderhouden van Gods geboden, waardoor hij zijne Liefde toont. Hiertoe is echter de mensch uit eigen kracht niet in staat. De H. Sacramenten zijn daartoe de hulpmiddelen, even als om tot de christelijke recht-vaardif/heid te geraken.

11

V. ^?s B. Wat is de mensch? (1)

A. Een redelijk schepsel Gods, bestaande uit cone onsterfelijke ziel en een sterfelijk lichaam. „Uwe handen hebben mij ..iremaakt. en mij geheel rondom de gestalte gegeven, f Job. X. 8.)

V. R. W aarom wordt de mensch een schepsel Gods genoemd?

A. Omdat hij van God geschapen is.

V. R. \V aarom wordt de mensch een redelijk schepsel genoemd ?

A. Omdat hij met rede of verstand begaafd is.

V. Waardoor onderscheidt zich de mensch boven dieren ?

A. Hierdoor, dat de mensch verstand heeft, waardoor hij de waarheid van de valschheid, het goed van het kwaad kan onderscheiden. en een vrijen wil. waardoor hij uit zich zelven naar goedvinden tot eene handeling kan besluiten. Wegens zijn vrijen wil is de mensch meester van zijn doen en laten en daarvoor verantwoordelijk.

V, Waarin verschilt de mensch van de Engelen?

A. Hierin dat de Engelen geen lichaam hebben.

V. quot;s B. Welk is het waardigste deel van den mensch ?

A. De ziel.

V. 's B. Waarom is de ziel het waardigste deel van den mensch ?

A. Omdat de ziel onsterfelijk is en naar Gods beeld en gelijkenis is geschapen.... „laat ons den mensch maken naar ons beeld „en gelijkenis.quot; (Boek der Schepping 1. 26.)

V. Waarin gelijkt onze ziel op God ?

A. Hierin: 1°. (iod is een geest, de oneindige wijsheid en liefde; de ziel is oen geest, bekwaam om God te kennen en te beminnen.

2°. God is eeuwig; do ziel onsterfelijk.

3°. Gelijk God één is in wezen, drievuldig in Personen: zóó heeft de ééne ziel drie vermogens: verstand, wil en geheugen.

V. Gelijken de ander3 schepselen ook op God?

A. Ja; alle schepselen hebben eenige gelijkenis op God: de onbewerktuigde schepselen doordat ze zijn: de bewerktuigde (dieren) zijn en voelen: de mensch door zijn verstand en wil; de Engelen die f/eest zijn.

Y. Wat volgt hieruit, dat de ziel naar Gods beeld is geschapen ?

A. 1°. Hieruit volgt van zelf, dat de ziel het lichaam in waardigheid overtreft.

2°. Dat de mensch niet naar de begeerten des lichaams moet luisteren: maar gehoor geven aan het verstand (de ziel).

:5⁰. Dat de ééne ziel. welke de mensch bezit, volmaakter wordt en aangenamer aan God. hoe meer zij. van zouden vrij gehouden, toeneemt in genaden en deugden. gt;

4°. Wat doet men voor het behoud en welvaren des lichaams? doet minstens evenveel voor de ziel!

(I) U. 9e les.

„Gij hebt hemquot; (den mensch) „een weinig minder gemaakt dan „de Engelen: met heerlijkheid en eer hem gekroond.quot; (Psalm VUL 6.)

V. 's B. Tot wat einde {waarvoor) is de mensch geschapen ?

A. Om in dit leven God te dienen, en Hem hierna eeuwig te aanschouwen.

Y. Moeten alle menschen op dezelfde wijze God dienen?

A. Neen, maar ieder volgens den roep en staat, waarin hij door God geplaatst is. Hoe dan; ouders, kinderen, dienstboden, rijken, armen, geleerden, enz. ?

V. In welken leeftijd moet men zich toeleggen, God te dienen V

A. In de jeugd; want God heeft groot welbehagen in de eerstelingen, welke de mensch aan God schenkt. Ook zal de mensch niet lichtelijk afwijken van den weg der deugd, dien hij in zijne jeugd heeft ingeslagen.zegt de H. Schrift.

V. Wat zal het lot zijn van hen die God dienen, en van die zulks'niet willen?

A. Die God dienen, zullen eeuwig gelukki»- zijn; maar zij die God niet willen dienen zullen verworpen worden.

V. Kan, en mag men God dienen zooals men zelf verkiest?

A. Neen; God zelf heeft bekend gemaakt, hoe Hij wil gediend worden; eerst aan Adam, vervolgens aan Mozes en de Profeten, en ten laatste heeft Hij gesproken door Zijnen Zoon, Jesus Christus, die de Katholieke Kerk heeft gesticht.

V. Hoe behoort ieder mensch dagelijks God te dienen?

A. Door aandachtig en eerbiedig het moryengehed te bidden, waardoor wij al onze handelingen doen strekken om God te verheerlijken.

V. 's B. Wat wordt van den mensch vereischt, om tot dat einde te komen ?

A. Dat hij God kenne. God beminne en Gods geboden tot hot einde zijns levens getrouwelijk onderhouden.

V. Wat moet de mensch doen, om hier op aarde zeker gelukkig te zijn, en bij zijn dood in den hemel te komen?

A. Daartoe moet hij 1°. eene degelijke kennis van God en goddelijke zaken hebben: 2°. Een grooten afschrik van de zonde; 3°. Alle middelen, vooral het gebed gebruiken, om te volharden. Immers; „die volhard zal hebben tot het einde, zal zalig zijn.quot;'

(Matt. X. 22.)

13

TWEEDE LES.

Tan den Christenmemch en het Kruisteéken.

(U 64^e les, — Br. 2^e les, — R. 2^e les, § 2.)

V. 's B. Wat is een clmstenmensch ?

A. Een leerling van Jezus Christus, die, gedoopt zijnde de zalige wet van Christus gelooft en belijdt in de ware Kerk.

V. R. Zijn alle menschen christene menschen ?

A. Neen.

V. R. Waardoor wordt men christenmensch ?

A. Door het Doopsel.

V. R. Zijn al degenen die gedoopt zijn ware christenen ?

A. Neen, omdat niet al degenen, die gedoopt zijn, do ware leer van Christus gelooven en belijden.

\. Vanwaar komt de naam Christen, en wie worden aldus genoemd ?

A. Die naam komt van Christus en komt toe aan de leerlingen of volgelingen van Christus.

^. Zijn de leerlingen van Christus altijd Christenen genoemd ?

A. Neen; de eerste leerlingen werden genoemd Nazareeërs en Galileeërs; vervolgens kregen zij den naam van r/eloovir/en en broeders.

Eenigen tijd na de Hemelvaart des Hoeren werden zij te Antiochie voor 'teerst christenen geheeten. Zóó wordt verhaald in de Handelingen der Apostelen XI, Hoofdstuk.

\' Zijn alle boven gegeven vereischten noodzakelijk om christen te zijn ?

A. Neen; voor die nog niet tot de jaren van verstand gekomen zijn. is het voldoende dat zij gedoopt zijn: volwassenen moeten daarenboven „de zalige wet van Christus gelooven en belijden in „de ware kerk. „Wie geloofd zal hebben en gedoopt zal ziin, zal „zalig worden.quot; (Marc. XVI, 16.)

V. Wat is gelooven en belijden ?

A. Dat is: de door God geopenbaarde waarheden inwendig'door zijn verstand aannemen om Gods waarachtigheid, en die nooit verloochenen, maar ze met woord en daad vrijmoedig belijden (er voor uitkomen), wanneer de omstandigheden dit vorderen.

\. Aan wie komt dus de naam van Christenen niet toe?

A. Aan hen die het H. Doopsel achterwege laten, alsook aan hen die in geenen deele behooren tot de kerk van Christus, welke de Eoomsch Katholieke Kerk is.

V. ^rsB. Wat is de plicht van een christenmensch?

A. Dat hij de geboden van God onderhoude, en zijn leven schikke naar de leering van Christus.

14

V. Is hij een volmaakt christen, die de geboden van God nakomt ?

A. Xeen; om een volmaakt leerling van Christus te zijn moet men ook de goede werken doen, die door Christus zijn aangeraden en aangeprezen.

Y. 's B. Wat is het teeken van een christenmensch ?

A. Het teeken van het H. Kruis.

V. Wat is het inwendig teeken van den christen?

A. De liefde: ,.hieraan,quot; zegt Christus, „zal men erkennen, dat gij mijne leerlingen zijt, dat gij elkander liefhebt.quot; (Joann. XIII, 35.)

V. Welke beteekenis heeft het woord Kruis?

A. l^e. Het teeken of de vorm van een kruis. 2^e. Het Kruisbeeld. ;s^e. Lijden, smart, verdriet, moeilijkheid, enz. wordt ook wel een kruis genoemd.

V. 's B. Wat zegt gij, als gij het teeken van het H. Kruis maakt ?

A. In den naam des Vaders, en des Zoons, en des H. Geestes. Amen.

V. Hoe maakt men het teeken van het H. Kruis ?

A. Men kan een kruis maken op twee manieren:

l^e. De geheele hand trekken van het voorhoofd tot de harst, van de linker- naar de rechterzijde. ¹

2^e. Eene andere manier om het Kruis te maken, alleen bij de Evangeliën in de Mis gebruikelijk, bestaat hierin, dat men met den duim een kruisje maakt op f voorhoofd, j mond en f horst. Daardoor geeft men te kennen, dat men het in de Evangeliën gehoorde wil aannemen met het verstand, belijden met den mond, volbrengen met het hart.

V. 's B. Welke mysteriën (waarheden, die niet kunnen begrepen worden) belijden wij in het maken van het H. Kruis ?

A. Twee groote mysteriën van ons ( ieloof, te weten : het mysterie der H. Drievuldigheid, en der Verlossing van den mensch uit do slavernij des duivels.

A. R. Drie groote mysteriën van ons geloof; eerstens, het mysterie der H. Drievuldigheid; tweedens, de Menschwording van God den Zoon; en derdens, de Verlossing van het menschdom uit de slavernij des duivels.

V. ü. Waartoe vooral strekt het maken van het Kruisteeken?

A. Tot belijdenis der H. Drievuldigheid, en van onze verlossing door den Kruisdood van Jezus Christus; en tot opoffering van onze gebeden en werken aan God..

V. R. Hoe beteekenen wij door het maken van het H. Kruis de Menschwording van God den Zoon ?

A. Als wij de hand neertrekken van het voorhoofd tot de borst beteekenen wij, dat Gods Zoon van den hemel neergedaald en mensch geworden is.

V. R. Hoe beteekcnen wij door het maken van het H. Kruis de Verlossiny van het menschdom uit de slavernij des duivels ?

A. Als wij de hand overbrengen van de linkerschouder tot den rechter, beteekenen wij dat ('Imstus ons door Ziju kruis heeft overgebracht van den staat van vervloeking tot den staat van zegening. (1)

V. R. Hoe drukken wij het mysterie der H. Drievuldigheid uit bij het maken van liet H. Kruis ?

A. Als wij zeggen : in den naam en niet in de namen, belijden wij één God; en als wij daarbij voegen, des Vaders, en des Zoons, en des H. Geestes. belijden wij drie verscheidene Personen in de ééne Godheid.

V. quot;s B. Van wien hebben wij het teeken van het H. Kruis'?

A. Van onze voorouders tot de Apostelen toe, ja van Christus zeiven, die door Zijn kruis de wereld verlost heeft.

V. U. Was het Ivruisteeken altijd in de Kerk gebruikelijk?

A. Ja, de eerste christenen maakten het vóór en na het gebed, de nachtrust, het eten, den arbeid, bij gevaren, enz.

Nota. De H .H, Vaders verhalen, dat Christus bij zijne hemelvaart de Apostelen zegende door het- kruisteeken over hen te maken. (2) Zeker is het van de Apostelen afkomstig, zooals blijkt uit de overlevering, die vermeldt dat het Kruisteeken de belijdenis van het christendom was. (3)

V. 's B. Wanneer behooren wij het teeken van het H. Kruis te maken.

A. Als wij opstaan, eten en slapen gaan, en vóór alle onze werken, maar bijzonder als wij eenige kwelling of bekoring hebben.

V. 's B. Wat voordeel doen zij met het maken van het H. Kruis V

A. 1°. Het Kruis dient tot eene openbare belijdenis van ons (ieloof; 2°. het is een kort gebed tot Cod; 3°. het jaagt van ons den duivel met al zijn bedrijf.

V. Verklaar, hoe het Kruisteeken een kort gebed is bij opstaan, eten, enz.

A. De woorden in den main beteekenen : ter eere, ter aanroeping, tot toewijding.

1°. Het begin en het einde van den dag en alle werken dragen wij daardoor aan God op, evenzeer als eten, drinken, uitspanning, waarvoor wij tevens Hem danken.

2°. In de bekoring, verleiding des duivels roept men Cods hulp

(1) Rechter- en linkerzijde hcbhen deze beteekenis naar de woorden van Christus, dat Hij in den oordeelsdag de zaligen aan zijne rechterzijde, de verdoemden aan zijne linkerzijde zal plaatsen.

(2) H. Hieronymns in C, (ifi Isaiac.

(3) Tertullianns, Basilius.

l(i

in. Bovendien vreest de duivel niets zoo zeer als het Kruis, waardoor hij eenmaal overwonnen is.

8°. Eveneens bidt het kruisteeken af verlossing^- van — of ten minste geduld en onderwerping: in het lijden (kwelling).

V. U. Br. Met welke gevoelens moet men het kruisteeken maken ?

A. U. Met eerbied en vertrouwen, omdat Jezus door het Kruis de wereld verlost en den duivel overwonnen heeft.

Br. Met eerbied voor (ïods oneindig-e majesteit en met vertrouwen op de verdiensten van Christus.

V. Zijn er nog^- meer voordeelen verbonden aan het maken van het H. Kruis ?

A. Ja; als men op behoorlijke wijze het kruis maakt, kan men iederen keer 50 dagen aflaat verdienen; en 100 dagen als men daarbij geivijd water gebruikt, gelijk dit betaamt gedaan te worden V morgens en 's avonds en bij het in- en uitgaan der kerk.

V. U. Toont de Kerk een groote waarde en kracht aan het maken van het kruisteeken toe te kennen ?

A, Ja; zij schrijft het voor bij kerkelijke gebeden, zegeningen, bezweringen, het toedienen der Sacramenten, enz.

V. In de H. Mis, bij het toedienen der H. Sacramenten, bij wijdingen en zegeningen wordt herhaaldelijk het Kruisteeken gemaakt ; wat beteekent dat ?

A. Dit beduidt, dat de genade der H. Sacramenten enz. wordt medegedeeld; of de zegen Gods over personen en zaken wordt afgesmeekt door de verdiensten van Jezus' Kruisdood.

V. Mag men zich schamen, het Kruis te maken ?

A. Voorzeker neen, evenmin als een soldaat over zijn kleed, of een dienaar des konings over zijne betrekking: want het kruisteeken is zoo ook de liverei. de standaard van ('hristus. Bovendien (iod heeft de schande van het Kruis tot eer gemaakt. Het Kruis prijkt immers als een eereteeken op alle kerken en Godgewijde gebouwen; neemt daarbinnen, evenals bij alle godsdienstoefeningen de eerste plaats in; — vorsten dragen het als sieraad op hunne kroon en hechten het als de grootste belooning op de borst hunner dapperen. Zóó moet het Kruis ook het schoonste sieraad in een huis zijn; in de kamers een eereplaats innemen, om daardoor getuigenis af te leggen van ons geloof, en om ons zeiven, de onzen, onze bezittingen te plaatsen onder de hoede van het Kruis. Zonder Kruis komen niet zelden kruizen !

Zoo handelden dan ook de eerste christenen. Keizer Juliaan de Afvallige verweet hun : „gij houdt het Kruis in eere. gij plaatst het in „de portalen uwer huizen, en teekent daarmede uwe voorhoofden.quot; De ,.H. Cyrillus antwoordde daarop : ,.Het is een der voornaamste plichten ..van den christen, het Kruis in eere te houden, daarmede zijn voor-,.hoofd te teekenen, het in zijn huis te plaatsen.quot; (Cvr. 1. VI in Jul.)

17

DERDE LES.

Van het geloof.

(U. 2^e en 26^e les; — Br.. R. 3^e les.)

V. 'sB. Wat is het geloof?

A. Eene deugd en gave Gods en een licht, waardoor do mensch vastelijk gelooft al wat God geopenbaard heeft, en de H. Kerk voorhoudt te gelooven.

V. R. Hoevele goddelijke deugden zijn er?

A. Drie.

V. R. Hoe worden die genoemd?

A. Het geloof, de hoop en de liefde.

V. U. Wat is gelooven?

A. Iets niet zekerheid aannemen, op het getuigenis van een ander.

V. U. Wat wil zeggen: aan God gelooven?

A. Aan God gelooven wil zeggen, met zekerheid aannemen, wat God ons heeft bekend gemaakt, omdat God het gezegd heeft.

V. TJ. W at is de goddelijke deugd des Geloofs ?

A. Eene deugd door God ons ingestort, welke ons bekwaam en genegen maakt, alles wat God geopenbaard heeft, vastelijk als waarheid aan te nemen, omdat God het gezegd heeft, R. en de H. Kerk het voorstelt te gelooven, hetzij hot geschreven is of niet.

V. U. W anneer verrichten wij eene acte van de deugd des geloofs?

A. Wij verrichten eene acte van geloof, zoo dikwijls wij door een gedachte, door een woord, of werk te kennen geven, dat wij om God gelooven, hetgeen God geopenbaard heeft.

V. Waarvan moeten wij zeker zijn, opdat ons geloof redelijk zij ?

A. Wij moeten hiervan zeker zijn, dat God. die niet kan liegen noch bedriegen, gesproken, en deze of die waarheid geopenbaard heeft.

V. Waarom wordt het geloof eene deugd genoemd ?

A. Omdat het geloof niet enkel daarin bestaat, dat men een voorbijgaande akte van geloof verwekt; neen. het geloof moet ook in de ziel verblijven als eene voortdurende genegenheid of bereidwilligheid om te gelooven.

V. Wat goeds doet de mensch door te gelooven.

A. Dit goeds, dat hij zijn vorstand aan Gods waarachtigheid onderwerpt.

V. 'sB. Waarom wordt het geloof genoemd een gave Gods?

A. Omdat het ons van God gegeven wordt, zonder onze verdiensten en wij het uit ons zeiven niet kunnen hebben.

2

18

V. Wanneer krijgen wij de gave des geloof»?

A. In liet Doopsel: Dan toch wordt de ziel niet alleen gezuiverd van zonden, maar ook tot een tempel van den H. Geest gewijd, en daarom versierd met alle Godgevallige deugden, waarvan de eerste het geloof is.

V Waaruit blijkt dat liet geloof een gave Gods is?

A. üit de H. Schriftuur: „Uit genade zijt sdj zalig geworden „door het geloof, en dat niet uit uquot; (d. i. niet uit eigen kracht of inspanning, niet om uwe verdiensten) „want het is gave Godsquot;, zegt de H. Panlus. En dezelfde Apostel bevestigt : „met het hart „gelooft men ter rechtvaardiging.quot; (Kom. X. 10.) Christus zélf verzekert; „niemand kan tot Mij komen'' (in Mij gelooven) „zoo het „hem niet door mijn Vader gegeven is, indien de Vader hem ..niet trekt.quot; (Joann. VI. 44. 46.)

V. Wat volgt hieruit?

A. 1°. Dat men niet kan gelooven als men wil, ofschoon goede wil, bereidwilligheid noodig is om te gelooven wat God gezegd heeft.

■2°. Dat men niet enkel door redeneering tot het geloof kan komen.

3°. Dat wij God moeten bidden voor de bckeering der onge-loovigen, en niet minder om zelf' het geloof te bewaren.

4°. „Wijl den geloovigen nooit de mogelijkheid van te twijfelen, „den ongeloovigen daarentegen nooit de beweegredenen om te „gelooven ontbreken, is het billijk dat het geloof van den een be-„loond, het ongeloof van den ander gestraft wordt.quot;' (H. Augustinns.)

V. 's B. Waarom wordt het Geloof genoemd een licht ?

A. Omdat het ons verstand verlicht, om de waarheden des Geloofs te kennen en te gelooven, — Br. — en omdat die waarheden zelve een helder licht zijn op . onzen weg naar de eeuwigheid.

V. Hoe is het Geloof een licht?

1°. Het geloof verlicht en helpt het verstand, om te erkennen, dat de waarheden, die ons te gelooven worden voorgesteld, door God geopenbaarde waarheden zijn. dat zij geloofwaardig zijn en geloofd moeten worden.

2°. Het geloof verlicht en helpt ons verstand, om de geopenbaarde waarheden vast en onwankelbaar aan te nemen op gezag van God.

V. Kunnen het Geloof en het verstand van den mensch niet met elkander in strijd of in tegenspraak komen ?

A. Neen, 1°. want God is de Gever van beiden.

■2°. Het verstand onderzoeke. de beweegredenen, waarom hét gelooft.

3°. Er zijn wel waarheden, welke boren het begrip van den

19

mcnscli gaan; iii'aar daarom zijn zo niet teyvn het verstand in-druischend.

Zóó zijn er in de liatuiir vele dingen, welke boven óns verstand gaan ; hoe veel te meer bij ( Jod!

„Want zij erkennen slechts ten deele (hier op aarde), en slechts ..door een spiegel; raadselachtig zien wij thans onzen God, daarom ..is er niets zoo redelijk als te gelooven tot de dag komt. dat wij .,Heni znllen aanschouwen van aanschijn tot aanschijn.quot; (Vgl. H. Paulns 1 Corinth. XIII, 9—12.)

V. 's H. Wat moeten wij gelooven ?

A. Al wat God geopenbaard heeft, en de H. Kerk voorhoudt te gelooven. .

V. R. Wanneer wordt God gezegd, iets te openbaren ?

A. Als God de eene of andere waarheid op bovennatuurlijke wijze aan de menschen bekend maakt

V. U. Waardoor weten wij wat God geopenbaard heeft V

A. Door dc H. Kerk, die onfeilbaar is.

V. Is het niet genoeg, dat God iets geopenbaard heeft, opdat \vij het gelooven ?

A. Voorzeker is zulks genoeg, doch do Kerk is hot middel, waardoor wij zeker weten dat, •— en wat God geopenbaard heeft. Daarom zeido de H. Aügustinus: „ik zou de Evangeliën niet ge-„looven. indien mij daartoe niet bewoog het gezag der Katholieke ..Kerk';

V. Moéten wij ook gelooven, wat God aan bijzondere personen hoeft geopenbaard, b.v. aan de H.H. Brigitta, Gertrudis, Mechtildis?

A. Dat behoeven wij niet te gelooven met goddelijk geloof; omdat de Kérk hot ons niet voorhoudt te gelooven.

Als echter die openbaringen door de Kerk zijn goedgekeurd, betaamt hot. ze te gelooven.

V. Door wie. en hoe hoeft God aan de menschen geopenbaard, d. i. bovennatuurlijke waarheden bekend gemaakt.

A. „Meermalen,quot; antwoordt de H. Pauius, „en op velerlei wijzenquot; (hoorhaar, aan Adam. Noë, Abraham; — aan de Profeten: Mozes, Samuel. David enz; — door imvendige rerlkhtiny, zooals aan Èlias, Joremias, enz.) „hooft God eertijds tot de vaderen gesproken ; ton „laatste hoeft Hij in deze dagen tot ons gesproken door Zijnen Zoon.quot;

V. 'sB. Hoe moeten wij dat gelooven?

A. Vastolijk.

V. 's B. Wat beteekent dat; vastolijk gelooven ?

A. Zóó gelooven. dat men niet aan ééne waarheid van hot Geloof in het minstó twijfelt.

V. Wat wordt hierdoor uitgesloten ?

A. (fissen, mcénen. twijfelen.

20

V. 's B. Waarom moeten wij de waarheden des Geloofs vastelijk gelooven ?

A. Omdat God de eeuwige waarheid is, die dezelve geopenbaard heeft.

V. Mag men zijn verstand niet gebruiken in het gelooven ?

A. Men moet het verstand gebruiken, om te weten of en icat God geopenbaard heeft.

V. 's B. Waardoor weten wij met zekerheid hetgeen we moeten gelooven ?

A. Door de leering der H. Kerk, die niet kan falen (mis hebben) in hetgeen zij ons voorhoudt te gelooven.

V. Is het zonde, niet te gelooven wat de Kerk ons voorhoudt te gelooven?

Ja, eene groote zonde, want Christus zegt omtrent de Kerk:

„die u hoort, hoort Mij..... Indien iemand de Kerk niet hoort, houd

„hemquot; (hij staat gelijk met) „voor een heiden en tollenaar. Verder „die u versmaadt, versmaadt Mij, en die Mij versmaadt versmaadt „Hem die Mij gezonden heeft.quot; (1)

V. 's B. Waarom kan de Kerk niet falen in hetgeen zij ons voorhoudt te gelooven ?

A. Omdat zij volgens de beloften van Christus altijd bestuurd wordt door den H. Geest, die de Geest der waarheid is.

V. U. (26e les). Op welke wijze is de leer van Christus tot ons gekomen ?

A. Christus heeft daartoe eene Kerk gesticht, welke Hij met Zijn goddelijk gezag bekleed heeft, om ons op onfeilbare wijze Zijne leer te verkondigen.

V. ü. Wie waren de personen in de Kerk, die Jesus met het leeraarsambt belastte ?

A. De Apostelen, aan wier hoofd Jesus den H. Petrus aanstelde, en hunne wettige opvolgers.

V. IJ. Wie maken voortdurend de leerende Kerk uit?

A. De wettige opvolgers der Apostelen, namelijk de Paus en de met den Paus vereenigde Bisschoppen.

V. Waarom kunnen wij zeker zijn dat de leerende Kerk ons de ware leer van Jezus verkondigt?

A. Omdat zij door den bijstand des H. Geestes in geloofs- en zedeleer niet kan dwalen.

V. U. Heeft Christus de onfeilbaarheid der Kerk beloofd ?

A. Ja; Christus heeft die onfeilbaarheid beloofd, toen Hij den Apostelen verzekerde, dat de H. Geest bij hen zoude blijven in eeuwigheid en hun alle waarheid zoude leeren. (Joann. XIV.)

V. Welke beloften heeft Christus daaromtrent gegeven en aan wie ?

(1) Luc. X. 6.

21

A. Christus beloofde; „Ik zal den Vader bidden, en Hij zal u „een anderen Helper geven, om in eeuwigheid hij u te hlijven, den „Geest der waarheid. De H. Geest, Dien de Vader in mijnen naam „zal zenden, die zal u alles leeren, en u alles indachtig^- maken, „wat ik u geleerd heb. (1)

Uit de woorden : om in eeuwigheid hij u te hlijven, blijkt duidelijk dat Christus deze beloften niet alleen aan de Apostelen deed, want deze zouden sterven; dus ook aan hunne opvolgers; de Pausen, en de Bisschoppen in vereeniging met den Paus,

V. U. Was het noodig, dat Christus die gave van onfeilbaarheid aan Zijne Kerk verleende ?

A. Ja; Christus heeft gezegd: die niet geloofd zal hebben zal verdoemd worden, (Marc. XVI, 16) en zonder eene onfeilbare Kerk kunnen wij niet met zekerheid weten, wat wij moeten gelooven.

V. ü. Leeren wij hieruit met zekerheid, dat de Kerk niet kan dwalen ?

A. Zeer zeker; indien de Kerk konde dwalen, moest de H. Geest eerst de Kerk verlaten en haar niet meer de waarheid leeren, gelijk Christus beloofd heeft.

V. U. Wat moeten wij doen als in geloofszaken twijfel ontstaat ?

A. Wij moeten ons aan de uitspraak der Kerk onderwerpen.

V. IJ. Gelooven wij aan God of aan de menschen, als wij ons aan de uitspraak der Kerk onderwerpen ?

A. Dan gelooven wij aan God, omdat de H. Geest door de leerende Kerk tot ons spreekt, en ons de waarheid leert,

V. 's B. Wien verstaat gij door de H. Kerk, die ons voorhoudt hetgeen we moeten gelooven ?

A. Den Paus van Eome, en de Bisschoppen der H. Kerk in vereeniging met den Paus.

V. Welke punten des Geloofs zijn ons het laatst door eene plechtige, onfeilbare uitspraak der Kerk voorgehouden om te gelooven ?

A. Deze twee punten des Geloofs:

1°. De H. Maagd Maria is om wille der verdiensten van Jesus Christus door een eenig en bijzonder voorrecht voor de vlek der erfzonde behoed, daarvan vrij bewaard.

Deze waarheid, door God geopenbaard, werd den 8 Dec. 1854 door de onfeilbare uitspraak van Paus Pius IX, ah geopenbaard afgekondigd en als een punt van ons Geloof voorgesteld.

2°. In 1870 heeft de Algemeene Kerkvergadering van het Vaticaan, onder denzelfden Paus te Rome gehouden, verklaard, dat het door God geopenbaard is en gevolgelijk door alle geloovigen moet geloofd worden, dat do Roomsche Paus onfeilbaar is, wanneer hij in de

(1) Joann. XIV. 15, 26.

uitoefening van zijn. ambt als Herder en Leeraar aller volkeren, uit de volheid van zijn Apostolisch gezag beslist, dat eenige leering over geloot of zeden door geheel de Kerk moet worden .aangenomen.

V. Van waar weet ik, welke waarheid de levende Kerk mij als door (iod geopenbaard, voorstelt?

, A. l^p. Op plechtige en 'buitengewone wijze, wanneer de Paus ex cathedra d. i. . als Hoofd der Katholieke Kerk; — of wel de Paus en Bisschoppen in eenc algemeene Kerkvergadering verklaren, dat deze of gene waarheden door God zijn geopenbaard en door ieder moeten geloofd worden.

2° Op gewone wijze onderwijzen de Paus en de Bisschoppen door de Builen. Brieven, Mandementen, welke zij tot de geloovigen richten. Ook door den katechismus, welken zij voorschrijven.

De onderwijzingen, welke in preken, conferentiën, boeken, enz. door de Pastoors en priesters gegeven worden, hebben slechts gezag voor zoover zij door den Paus of Bisschop zijn aangesteld, en voor zoover het daarin geleerde overeenkom ' met de leer van Paus en Bisschop..

V. ^:sB. Wordt buiten de Katholieke Kerk ook het waar Geloof gevonden ? • -

A. Neen daar vindt men geen goddelijk (ieloof. maar alleen een menschelijk goeddunken.

V. Waarom heeft alleen de Katholieke Kerk het ware Geloof ?

A. 1°, Omdat het Katholiek geloof door Christus zelf geleerd is.

2°. Omdat dit Geloof van Christus' tijd af door de Apostelen en hunne opvolgers aan de Heidenen en ongeloovigen gepredikt is.

3°. Omdat hetgeen de Katholieke Kerk leert door tallooze martelaren met hun bloed en leven, door God zelf met onloochenbare wonderen bevestigd is.

V. Waarom noemt gij het geloof der Katholieken een goddelijl: geloof?

A. Omdat God. d. i. Gods waarachtigheid de reden is tuaarom zij gelooven. Zij gelooven immers wat God en omdat God het geopenbaard heeft, i)ie de eeuwige Waarheid is, niet kan liegen noch bedrogen worden.

V. Hoe moet het Geloof zijn, om goddelijk te zijn ?

A. Het geloof moet zijn: 1°. algemeen, zoodat men alles gelooft., wat God geopenbaard heeft en de Katholieke Kerk ons te gelooven voorstelt; — 2°. vast, zonder eenigzins te twijfelen; — 3°. levendig. zoodat men volgons het Geloof leeft; — 4°. xtandvastig. hvvQKl, alles te doen, te laten, te lijden om wille van het Geloof.

V. Wat is dan een menschelijk goeddunken ?

A. Het is eene denkwijze of zienswijze, die niet steunt op Gods

syetuigonis, maar alleen op bewijsredenen van liet nienschelijk verstand : m. a. w. andersdenkenden gelooven tvaf zij goedvinden en omdat zij liet goedkeuren.

..Die van liet Evangelie gelooft wat gij wilt en niet gelooft wat „gij niet wilt. gelooft meer aan u zeiven dan aan het Evangelie,.quot; (1)

V. quot;s 11 Kan er niet meer dan één waar (Jeloof zijn?

A. Geenszins; want gelijk er maar één (lod is, die de waarheden des Geloofs heeft geopenbaard, en ééne H. Kerk. die ze ons voorhoudt, zoo kan er maar één waar Geloof zijn.

V. Geef uitleg van dit antwoord.

A. De waarheid is slechts mi. God kan niets openbaren dan waarheid; en de Kerk. omdat zij volgens de beloften van Christus onfeilbaar is, kan niet anders voorhouden dan de waarheid, door God. de eeuwige waarheid, aan haar bekend gemaakt.

„Eén Geloof, één Doopsel, één God en Vader van allen.quot; (H. Paulus aan de Ephes. IV. 6.)

V. Wat volgt hieruit?

A. Hieruit volgt, dat door den éénen waarachtigen God geen twee of meer gelooven kunnen ingesteld zijn. die leerstukken loeren welke met elkander in strijd zijn. Want God moest dan die leer-stukkoai geopenbaard hebben, en derhalve zou Hij iets onwaars geleerd of de eene of andere bedrogen hebben, omdat slechts één waar kan zijn.

V. 's B. Kan een ieder in zijn geloof niet zalig worden ?

A. Neen; zonder het ééne ware Geloof is de zaligheid niet mogelijk.

V. Welke godsdienst hoeft het ware, door Christus geleerde geloof ?

A. Dit geloof heeft de Katholieke Kerk alleen, daar deze van Christus en de Apostelen afstamt. Alle andere Kerken (Protestantsche) zijn meer eeuwen na de Apostelen eerst ontstaan, en wél door Katholieken, die tegen de Katholieke Kerk opstonden.

^ ■ Heeft de Katholieke Kerk de ware geloofsleer, welke zij van Christus en de Apostelen heeft ontvangen, zuiver bewaard?

A. Ja, zooals blijkt uit de vergelijking van het Evangelie met hetgeen de Katholieke Kerk thans nog leert. Dit wordt het meest hierdoor bevestigd, dat de r/clQofdeer der Katholieke Kerk altijd eene en dezelfde, overeenstemmend en onveranderlijk was en is. De leer nu, door andere Kerkgenootschappen onderwezen, werd en wordt veranderd, aangenomen en verworpen : kan dus onmogelijk van Christus en de Apostelen afkomen.

V TJ. Moet men tot die ééne ware Kerk behooren, om zalig te worden ?

(1gt; H. August. Epist. 16.

24

A. Ja, buiten die ééne ware Kerk is geene zaligheid.

V. Waarom kan niemand zalig worden zonder dat ééne ware Geloof?

A. Omdat hij daardoor weigert aan God te gelooven en gevol-gelijk grootelijks zondigt.

V. U. Wie znllen dus niet zalig worden, omdat rdj geene leden dier Kerk zijn ?

A. Zij die niet door het H. Doopsel tot loden dier Kerk zija aangenomen.

V. 's B. Zullen de ketters om hunne dwaling dan zeker verloren gaan?

A. Ja, als zij in hunne dwaling grootelijks schuldig zijn en daarin volharden.

V. TT. Zijn allen ketters, die do leer der Kerk niet aannemen?

A. Neon, zij zijn ketters, die met hunne schuld halstarrig de leer der Kerk verwerpen.

V. Wie zijn ketters ?

^ A. Ketters zijn zij, die wel door het H. Doopsel ledematen dei-Kerk geworden zijn, maar hare leer met hardnekkigheid verwerpen.

V. Mogen wij alle Protestanten of andersdenkenden ketters noemen ?

A. Xeen; want vele Protestanten dwalen ter goeder trouw.

V. U. Hoe zal het hun gaan, die met hunne schuld buiten den schoot der ware Kerk zijn ?

A. Deze zullen, wanneer zij buiten den schoot der Kerk sterven, verloren gaan.

V. ü. Hoe zal het hun gaan, die onschuldig en ter goeder trouw dwalen ?

A. Deze zullen alleen om hunne dwaling, die onschuldig is, niet verloren gaan.

V. Wordt voor dezulken niets meer gevorderd ?

A. Om zalig te worden, is het voor hen, evenals voor federen mensch noodzakelijk, dat zij 1°. gedoopt zijn; 2°. de punten uit noodzakelijkheid des middels kennen en gelooven; 3°. geene doodzonde bedrijven, óf, als zij die bedreven hebben, een volmaakt berouw gevoelen over hunne zonden.

V. Mogen wij andersdenkenden veroordeelen of haten ?

A. Volstrekt niet mogen wij de personen veroordeelen of haten, maar wél de ketterij of dwaling, waarin zij leven. Daarom strijdt het zeer tegen de christelijke liefde, te zeggen of ook slechts te denken, dat deze of gene persoon verdoemd is of verloren zal gaan.

V. Wat zijn wij uit christelijke liefde verplicht aan andersdenkenden ?

A. Wij moeten hen in hunne tijdelijke noodwendigheden met alle oprechtheid bijstaan; hun alle burgerlijke beleefdheden bewijzen ;

zooveel we kunnen tot hunne bekeering' bijbrengen door een voor-beeldigen levenswandel en bijzonder door bet gebed.

V. 's B. Waardoor verliest men het Geloof ?

A. Door eenige waarheid van het Geloof te verwerpen (niet aannemen) of daaraan vrijwillig te twijfelen.

V. Verliest men het Geloof geheel als men slechts één punt van het Geloof niet aanneemt, of daaraan vrijwillig twijfelt?

A. Ja, dan is het geloof aan alle andere punten geen goddelijk Geloof; want men gelooft niet meer omdat God het zegt: anders toclt zou men het eene zoowel als het andere, dat God geopenbaard heeft, aannemen.

V. TJ. Is het reeds groote zonde, aan ééne waarheid des geloofs te twijfelen ?

A. Ja, want dan betwijfelen wij Gods waarachtigheid en de onfeilbaarheid der Kerk.

V. Wat brengt den mensch tot afval van het Geloof?

A. 1°. Hoogmoed en verwaandheid.

2°. Het lezen van boeken, tijdschriften, dagbladen, die het Geloof bestrijden, of die redeneeringen, berichten, enz. bevatten, die met het Geloof in strijd zijn, of den eerbied voor het Geloof verzwakken en benemen.

:3^e. De voortdurende omgang met menschen die deu godsdienst vijandig gezind zijn of dien bespotten, of die ook slechts onverschillig zijn voor geloofszaken.

4°. Onwetendheid in geloofszaken.

5®. Het verzuim van het gebed, van de godsdienstige oefeningen en plichten.

6^e. Het bezoeken van ongodsdienstige en gemengde scholen van hooger, middelbaar en lager onderwijs.

7°. Wereldgezindheid en een zondig, vooral onzedelijk leven.

8°. Huwelijken met andersdenkenden.

V. Kan men het Geloof terug krijgen ?

A. Ja; als iemand tot den staat van gratie is terugkeerd door een volmaakt berouw; ook door hef waardig ontvangen van het H. Sacrament der Biecht worden de goddelijke deugden opnieuw ingestort

V. R. en Br. Is het Geloof alleen genoeg om zalig te worden ?

A. Neen, het moet vergezeld gaan van goede werken, want volgens de H. Schrift is het Geloof zonder de werken een dood geloof.

V. TJ. Wanneer is het Geloof levendig, wanneer is het dood iu ons ?

A. Het Geloof is levendig in ons, wanneer wij volgens het Geloof leven; het is dood in ons, wanneer wij niet volgens het Geloof leven.

Y. TJ. Zijn wij soms verplicht ons geloof openlijk voor de menschen te belijden (er voor uit te komen) ?

A. Ja, b. v. wanneer de eer van God of het heil des naasten dit vorderen.

2()

gt;5 ^:!-

U. 26* les. 8® Vr. § 3. - Br.. R. H® los. i; H.

V. 's B. Js het ook noodzakelijk, dat wij eonis'e waarheden of stukken des Geluofs weten?

A. Ja. wij moeten eenlge waarheden des Geloofs .weten uit noodzakelijkheid des middels, en eeniire stukken des geloofs uit noodzakelijkheid des Gebods.

V. Moeten alle christenen alk waarheden toeten en //ehoven *

A. Alle christenen moeten alle waarheden, die door (lod geopenbaard en als zoodanig door de Kerk zijn voorgesteld, rjelooven.; doch het is niet noodzakelijk, dat zij van alle geloofswaarheden een min of meer volledig begrip hebben.

V. Is het niet genoeg dat men in het algemeen alles gelooft. wat (iod en de H. Kerk ons voorhoudt te gelooven?

A. Neen. maar als men het irebruik van het verstand lie,eft. moet men althans eenif/e waarheden weten. .

V. 's B. Wat wil het zeggen, dat men eenige waarheden des (Jeloofs nioet weten uit noodzakelijkheid des middels?

A. Dit wil zeggen, dat men niet kan zalis»' worden, als men. tot de jaren van verstand gekomen, die niet weet.

V s B. Welke waarheden moet men weten uit noodzakelijkheid des middels?

A. Deze vier: 1°. dat er één (iod is; 2^a. dat er drie onderscheidene Goddelijke Personen zijn, de Vader, de Zoon en de H. Heest; :5⁰. dat God de Zoon voor ons is Mensch geworden en ge-storven: 4quot;. dat God is looner van hét goed en straffer van het kwaad.

V. Wat beteekent noodzal-elijkheid des middels:'

A. Dat wil zeggen: noodzakelijk middel: deze vier zaken kennen en gelooven is volstrekt noodzakelijk om iu den hemel te komen: en als men die niet kent, is het onmogelijk zalig te worden, al is het ook dat men daaraan, geen schuld heeft, of zelfs niet de gelegenheid heeft gehad, die te leeren. Zóó kan men b.v. niet in eene stad komen, als men den weg niet weet: of in een huis. als men de ééne deur van dat huis niet kan vinden.

V. Moet men die vier waarheden zóó kunnen opzeijgen

A. Dit is niet noodig; maar men moet die waarheden iveten. en ieder naar zijn vermogen er een goed beprip van hebben.

V. 's B. Wat wil het. zeggen, dat men eenige stukken des Geloofs moet weten uit noodzakelijkheid des Gebods?

A. Dit wil zeggen,, dat men op zware zonde verplicht is, deze te weten als men kan.

V. quot;s B. Welke stukken des Geloofs moet men weten uit noodzakelijkheid des gebods?

A. Het Onze Vader, de twaalf artikelen des Geloofs, de tien

27

geboden Gods, de vijf geboden der H. Kerk, de H.H. Sacramenten, bijzonder die men moet ontvangen en ieder de plichten van zijnen staat.

V. Wie moeten deze zaken weten?

A. Zij die tot de jaren van verstand gekomen zijn. en ze kunnen leeren.

V. Waarom gaat liij verloren, die dat (het ..Onze Vaderquot;, enz.) althans niet in hoofdzaak weet ?

A. Omdat het een streng gebod is, dat men den inhoud daarvan moet kennen; en men een groote zonde doet. als men die niet wil leeren. Om deze doodzonde zal men evenzeer als voor iedere andere doodzonde verloren gaan.

V. Wie zondigen daardoor (dat ze het Onze Vader enz. niet kennen)?

A. l^e. De kinderen die niet willen leeren.

2^e. De ouders of oversten die het hunnen kinderen moeten leeren of laten leeren in school en Katechismns: die hunne kinderen niet daarheen zenden en zoo de schuld zijn, dat de kinderen den inhoud, van het Onze Vader enz. niet kennen.

V. ^rs B. Welk is het kort begrip van hetgeen men moet ge-1 ooven ?

A. Het Symbolum des Geloofs. van de Apostelen gemaakt en in twaalf artikelen verdeeld.

V. Wat beteekent het woord Symhóluni ?

Dit beteekent : erkennincy.iteeken. dewijl degenen die het gebruiken allen hetzelfde Geloof belijden.

V. Wie heeft die twaalf artikelen of deelen samengesteld ?

Vele H.H. Vaders zeggen uitdrukkelijk, dat de Apostelen deze hebben opgesteld vóór zij van elkander gescheiden zijn om in verschillende werelddeelen en landen het Evangelie te prediken.

V. Hoe kan men het Symbolum verdeelen ?

A. In drie deelen, waarvan het eerste handelt over God den Vader en de Schepping; het tweede deel over God den Zoon en onze verlossing: het derde deel over den H. Geest en onze heiligmaking.

V. Is het genoeg, dat de Christenen het Symbolum kennen ,^y

Neen. zij moeten ook weten, wat zij moeten doen. om zalig te worden, en de middelen kennen, om in den hemel te komen. Do tien geboden Gods. de vijf geboden der H. Kerk, alsmede de plichten van zijn staat onderhouden : zie daar wat ieder te doen heeft: — en de middelen om dit te doen zijn voornamelijk het gebed en de H.H. Sacramenten.

V. Wat bedoelt gij. dat ieder de jilichten van zijn staat moet weten ?

A. Dat ieder, behalve de algemeene verplichtingen door God en

28

de Kerk opgelegd, ook nog moet weten wat hij in de omstandigheid, in den toestand waarin hij leeft en door God geplaatst is, te doen heeft of te laten.

V. Noem eenige staten of standen?

l^e. De geestelijke, huwelijke, en ongehuwde of maagdelijke staat.

2®. Ouders en oversten.

3®. Kinderen en onderdanen.

4®. Rijken en armen.

V. 's B. Zeg de twaalf artikelen des Geloofs.

A. 1. Ik geloof in God den Vader almachtig, Schepper van hemel en aarde.

2. En (ik geloof) in Jesus Christus, Zijnen eenigen Zoon, onzen Heer;

3. (Ik geloof dat) Die ontvangen is van den H. Geest, geboren uit de Maagd Maria;

4. Die geleden heeft onder Pontius Pilatus, is gekruist, gestorven en begraven;

5. Die is nedergedaald ter helle, ten derden dage verrezen van de dooden;

6. Die is opgeklommen ten hemel, zit aan de rechterhand van God den Vader almachtig;

7. Van daar (den hemel) zal Hij komen oordeelen de levenden en dooden.

8. Ik geloof in den H. Geest;

9. De Heilige, Katholieke Kerk, Gemeenschap der Heiligen;

10. Vergiffenis der zonden ;

11. Verrijzenis des Vleesches;

12. Het eeuwig leven. Amen.

VIERDE LES.

Van de H. Schriftuur en de Overlevering.

(TI. 2® les. — Br. en R. 4® les.)

V. 's B. Waaruit heeft de H. Kerk alles wat zij ons voorhoudt te gelooven ?

A. Uit de goddelijke Openbaring, die vervat is in de H. Schriftuur en de Overlevering.

29

V. U. (Ie les). Hoe worden de leeringen genoemd, dio God ons door Zijne gezanten heeft bekend gemaakt?

A. Die leeringen worden genoemd : de goddelijke Openbaringen.

V. Op welke wijze is die Openbaring of bekendmaking tot ons gekomen ?

A. Die Openbaring is tot ons gekomen deels schriftelijk: door de H. Schrift of den Bijbel; deels mondelings door de traditie of overlevering.

V. TI. Waarin is do leer van Christus vervat?

A. Die leer is geheel vervat in de overlevering, en is ook groo-tendeels opgeschreven in een boek. hetwelk men H. Schrift of Bijbel noemt.

V. ^rs B. Wat verstaat gij door de H. Schriftuur of den Bijbel ?

A. De boeken zoowel van het Oude als van het Nieuwe Testament, die door ingeving en onder den bijzonderen bijstand van quot;Jen H. Geest geschreven zijn.

V. U. Wat is de Bijbel?

A. Een boek, door gezanten Gods onder ingeving van den H. Geest geschreven.

V. Uit welke twee voorname deelen bestaat de Bijbel?

A. Uit het Oude en Nieuwe Testament.

V. U. Door wie zijn de boeken des Ouden Testaments geschreven ?

A. Door gezanten Gods, die vóór de komst van Christus leefden.

V. U. Door wie is het Nieuwe Testament geschreven?

A. Door Apostelen, en leerlingen van Apostelen, die Evangelisten genoemd worden.

V. Welke namen geeft men nog meer aan de Schrift ?

A. Het wordt ook wel genoemd H. Schriftuur, Bijbel d. i. Boek der boeken, Woord Gods, H. Bladen, H. Boeken.

V. Wat bevat het Oud Testament?

A. Het Oud Testament bevat in 45 Boeken de goddelijke openbaringen, welke vóór Christus' tijd gedaan, door heilige mannen onder leiding van den H. Geest zijn opgeschreven.

V. Welk is de inhoud van het Nieuw Testament?

A. Het Nieuw Testament bevat in 27 Boeken een gedeelte der Openbaringen, welke Christus of de H. Geest aan de Apostelen gedaan hebben.

V. W^Tat beteekent: door ingeving, en onder bij zonderen bijstand van den H. Geest geschreven zijn ?

A. Dit wil zeggen, dat de H. Geest mannen verlicht, bewogen, opgewekt en voortdurend geleid heeft, om te schrijven dat alles en dat alleen wat de H. Geest wilde geschreven hebben ; — en dat de H. Geest hen bijzonder heeft bijgestaan in het schrijven, zoodat zij niet konden dwalen.

:iO

V. Noem eenige dier hiaimen van het Oud Testament, en de boeken door hen geschreven.

A. Mozes schreef onder anderen de Vijf boeken die gewoonlijk de vijf boeken van Mozes genoemd worden; — Samuel, het Boek der Rechters; David, het Boek der Psalmen; — Salomon, dat der Spreuken ; — Isaias, Jeremias de profetiën, naar hen genoemd.

V. Noem eenige mannen van het Nieuwe Testament, en Welke boeken hebben zij geschreven'?

A. De vier Evangelisten. Matthcus. Lucas, Marcus en Joannes hebben de Evangeliën geschreven; Petrus, Paulus, Jacobus, Joannes, Judas bijgenaamd Thaddous, Brhre.v, welke zoovele Boehen der H. Schrift zijn.

V. Wat bevatten de Evangeliën ?

A. Het woord Evangelie beteekent: hlijdc. tijding n.1. die van Christus' komst op aarde. Het bevat hoofdzakelijk de Ontvangenis, Geboorte, het lieven, de prediking, wonderen, lijden, sterven en de verrijzenis van onzen Heer Jesus Christus.

V. 's B. Waaruit weten wij. welke boeken deel uitmaken van de H. Schriftuur?

A. Uit de leering der H. Kerk, die dezelve als zoodanig aanneemt en aan ons voorstelt.

V. TJ. Waardoor alleen kunnen wij met zekerheid weten, welke waarheden in do Overlevering en den Bijbel vervat zijn ?

A. Wij kunnen dit alleen met zekerheid weten door de onfeilbare Kerk van Christus.

V. Waaruit weten de Katholieken, dat hun Bijbel de echte is, en welke Boeken er toe behooren ?

A. Uit het getuigenis van de Katholieke Kerk, die deze van do Apostelen en Evangelisten ontvangen en zuiver bewaard heeft.

V. Hoe bewijst gij. dat de Katholieke Kerk die altijd onver-valscht bewaard heeft?

A. Christus heeft aan de ware Kerk den H. Geest toegezegd, die haar bijblijven en alle waarheid leoren zoude. Zeker kan zij dus in deze zoo gewichtige zaak niet dwalen of gedwaald hebben.

V. 's B. Waaruit weet de H. Kerk. welke Boeken de H. Schriftuur zijn?

A. Dit weet zij uit de goddelijke Overleveringen.

V. Waarom kunnen wij alleen door de Katholieke Kerk onfeilbaar weten, wat God geopenbaard heeft?

A. 1°. Ómdat wij zonder de Katholieke Kerk de goddelijke Openbaring, d. i. den Bijhei en de goddelijke Overlevering niet zouden bezitten en

2°. omdat wij zonder de Kerk den waren zin van Bijbel en Overlevering niet zouden kennen.

V. 's B. Zijn de kettersche bijbels ook de H. Schriftuur ?

A. Geenszms. dewijl zij op vole plaatsen voriiiinkt eh vervalsclit zijn'.

V. Van wie zijn de bijbels dor ketters (Protestanten, enz.) afkomstijr ?

A. Die bijbels hebben zij van de Katholieke Kerk; doch zij hebben die venninli, d. i. er iets afgedaan wat er bij behoorde en vérvalscJd. d.i. zij hebben die veranderd oï er bij gedaan, wat er niet in stond.

V. Hoe hebben zij den Bijbel vermin/, t en vervahrht Y

Zij hebben geheele Boelen verworpen, soms ook slechts eeniiji' tcldxten (spreuken), of ook woorden uitgelaten, bijgevoegd, enz.

V. 's lgt;. Is het aan ieder geoorloofd de H. Schriftuur te lezen?

A. Neen; het is verboden, die zonder verlof der geestelijke Overheid in eene der levende talen te lezen.

V. Is liet noodzakelijh' ter zaligheid den Bijbel te lezen'r¹

A. Neen. Dit blijkt hieruit, dat Christus ons niet den Bijbel gegeven, maar dat Hij gepredikt heeft. De Bijbel, n.1. het Nieuwe Testament, is eerst vele jaren na den dood van ('hristus geschreven. Zij. die niet kunnen lezen zouden verstoken zijn van een noodzakelijk middel om in den hemel te komen. enz.

V. Wat heeït de Kerkelijke Overheid bepaald omtrent het lezen der H. Schrift of den Bijbel?

A. 1°. Niemand mag Bijbels lezen ot in zijn bezit hebben, _/ welke van ketters afkomstig zijn.

Niemand mag een Bijbel lezen, die niet kerkelijk is goedgekeurd.

;S⁰. Men mag hebben en lezen die Bijbels, welke door den H. Stoel zijn goedgekeurd : alsook die welke voorzien zijn van aanteekeningen, uit de schriften der H. Vaders of andere Katholieke geleerden genomen, als die aanteekeningen door den Bisschop zijn goedgekeurd.

4°. 1 )an nog is het raadzaam, eerst zijnen pastoor of biechtvader verlof te vragen.

V. 's B. Is de H. Schriftuur geheel klaar (dnldelijk), zoodat ieder dezelve goed kan verstaan ?

A. Neen, zij is o]) vele plaatsen zeer duister (moeilijk), en daarom is het voor ongeleerde menschen gevaarlijk die te lezen.

V. Waarom staat de Kerk het lezen van den Bijbel niet toe dan onder de noodige waarborgen ?

A. 1°. Omdat de Bijbel zeer moeielijk is te verstaan. 2°. Omdat in het algemeen de menschen niet geleerd genoeg daartoe zijn. 3°. Omdat door het lozen van den Bijbel zoovele ketterijen zijn ontstaan. 4quot;. Opdat de Katholieken geene vervalschte Bijbels in handen zouden krijgen. 5°. Om te bestrijden, wat de Protestanten leer en, dat ieder den Bijbel moet lezen.

V. Zij die de H. Schrift niet lezen, worden zij dan niet beroofd van iets dat noodig of nuttig is V

32

A. Neen; want het geloof komt niet van het lezen, maar van het hoor en van Gods Woord ; daarom zond Christus zijne leerlingen om te prediken. Wat in den Bijbel staat, wordt aangehaald en verklaard in de preken, onderrichtingen, den katechismus en andere geestelijke boeken.

V. Wat kan men nuttig lezen in plaats van de H. Schriftuur?

A. De geschiedenis van het Oud en Nieuw Testament, alsook de Levens der Heiligen, „die een door hunnen wandel aanschouwelijk „gemaakt Evangelie zijn.quot; (H. Franc, van Sales.)

V. 's B. Moeten wij ook iets gelooven, wat in de H. Schriftuur niet geschreven staat?

A. Ja, de goddelijke Overleveringen.

V. 's B. Wat zijn goddelijke Overleveringen ?

A. Geopenbaarde waarheden, welke de Apostelen uit den mond van Christus zeiven of door ingeving van den H. Geest ontvangen en geleerd hebben, en die als van hand tot hand tot ons gekomen zijn.

A. ü. De overlevering is de leer, door Christus mondelings aan de Apostelen bekend gemaakt (Br. doch niet opgeteekend in de H. Schrift) en van de tijden der Apostelen of voortdurend in de H. Kerk onderwezen.

V. Hebben dan de Apostelen niet alles opgeschreven wat Jezus gedaan en geleerd heeft?

A. Neen. Dit bevestigt de Evangelist Joannes; „Jezus heeft „nog vele andere teekenen voor de oogen Zijner leerlingen gedaan, „welke niet in dit boek zijn opgeschreven.quot; Op eene andereplaats schrijft dezelfde : „er zijn nog vele andere dingen, die Jesus gedaan „heeft, welke, indien ze ieder afzonderlijk beschreven werden, ik „acht, dat de wereld de geschreven boeken niet zou kunnen bevatten.quot;

V. Is ook niet alles beschreven, wat de Apostelen geleerd hebben ?

A. Neen, want de H. Paulus schrijft; „hetgeen gij van mij „geleerd hebt onder vele getuigen, doe dat over aan getrouwe men-„schen, die bekwaam zullen zijn om ook anderen te leeren.quot; (1) En de H. Joannes schrijft: „ik had u nog veel te schrijven, „doch heb het niet willen doen door papier en inkt, want ik hoop bij „u te komen en u mondelings te spreken.quot; (2) Én de H. Paulus vermaant: „staat vast, en houdt u aan de overleveringen, die gij geleerd „hebt hetzij door ons woord hetzij door onzen brief,quot; (3) enz. enz.

V. Noem eenige door God geopenbaarde waarheden, welke wij alleen uit de Overlevering kennen.

A. Dat er zeven H.H. Sacramenten zijn; dat men de kinderen kan en moet doopen; dat in Christus twee naturen zijn, enz. enz.

V. Waaruit hadden de Apostelen die leeringen ?

(1) Timoth. II. 2. (2) II. Joann. v. 12. (3) II. Thess. II. 14.

33

A. 1°. Uit den mond van Christns zelve; 2°. door ingeving van den H. Geest.

V. Waaruit weten wij niet zekerheid, wat de Overlevering leert ?

*A. Uit de leer der onfeilbare Kerk en ook uit den Bijbel, die leert: ..houdt de overleveringen,quot; II Thess. II. 15; —„hetgeengij ..ooi: geleerd en ontvangen, fjelword en in mij gezien hebt, doe dit,quot; Philipp. IV. 9 ; - „ik loof u. broeders, dat gij mijne voorschriften „onderhoudt, gelijk ik u die heb overgeleverd.quot; (I. Corinth. XI. 2.)

V. Waarin zijn de leeringen der Overlevering vervat ?

A. Deze zijn hoofdzakelijk vervat in de Handelingen van den H. Stoel, in de besluiten der Kerkvergaderingen, in de schriften der H. Vaders en de gebruiken en plechtigheden der Kerk, welke van den tijd der Apostelen altijd bestaan hebben.

V. Is er eenig verschil tusschen de waarheden, welke wij uit de H. Schrift en die welke wij uit de goddelijke Overlevering kennen ?

A. Xeen; want beiden zijn van goddelijken oorsprong. Daarom spreekt de Kerkvergadering van Trente den banvloek uit tegen hem, die de Boeken der H. Schrift niet voor goddelijke aanneemt of de goddelijke Overleveringen wetens en willens veracht.

VIJFDE LES. Van God.

(TJ. 4^e les; — Br. en R. 5^e les.)

V. quot;s B. Welk is het eerste artikel van het Synibolum des Geloofs?

A. Ik geloof in God. den Vader almachtig, Schepper van hemel en aarde.

V. E. Hoe weten wij dat er een God is ?

A. Dit leert ons de rede (het verstand) en het Geloof.

V. R. Waaruit leert ons de rede, dat er een God is ?

A. Uit de schepsels, want waar schepsels zijn moet ook een Schepper zijn.

V. R. Hoe leert ons het Geloof, dat er een God is.

A. Dit leert ons duidelijk de geheele goddelijke openbaring.

V. Waardoor heeft God Zich aan de menschen op natuurlijke wijze geopenbaard ?

A. God is voor alle menschen te kennen: 1⁰. uit de schepping en het bestuur der wereld; 2°. door de stem van het geweten, dat

3

34

vermaant den onzichtbaren Rechter van het kwaad te vreezen, en op den Belooner van het goed te hopen.

V. Wie kennen God door het verstand?

A. Alle raenschen, die het gebruik van hun verstand bebben.

V. Is het genoeg, God te kennen door het verstand ?

A. Neen, want men kan niet zalig worden als men Hem ook niet door het Geloof kent.

V. Zijn er ook menschen, die icezenlijk rjehoven dat er geen God is ?

A. Neen; maar wèl zijn er menschen die zeggen dat er geen God is, en leven alsof er geen God ware.

V. 's B. Is er meer dan één God ?

A. Neen, er is maar één God.

V. R. Kan er meer dan één ware God zijn '?

A. Neen, dat is niet mogelijk.

V. R. Waarom is dat niet mogelijk?

A. Omdat geene twee oneindig volmaakte wezens tegelijk bestaan kunnen.

V. Noem eenige namen, waarmede God wordt aangeduid.

A. God wordt ook wel genoemd: Onze lieve Hoer, de Almachtige, de Allerhoogste, het Opperwezen, in de H. Schrift voornamelijk Jehova, de Heer der Heerscharen, de Voorzienigheid.

V. 's B. Wat is God ?

God is een ongeschapen geest, de Schepper, Heer en Bestierder van hemel en aarde, de fontein onzer zaligheid cn ons opperste goed.

V. U., Br. Wat is God ?

A. God is een oneindig volmaakte Geest, de Schepper, Heer en Bestuurder van hemel en aarde (R de bron onzer zaligheid) en ons opperste goed, (TT. van wien alle goed voorkomt).

V. IJ. Waarom noemt gij God oneindig volmaakt?

A. Omdat God alleen alle goede eigenschappen in den hoogsten graad bezit, en alle goed van Hem voortkomt.

A. R. Omdat aan Zijn goddelijk Wezen niets ontbreekt, en Hij in zich zeiven alles zóó volmaakt bezit, dat er geen volmaakter wezen kan uitgedacht worden.

V. TI. Noem eenige volmaaktheden van God.

A. God is eeuwig, alomtegenwoordig, alwetend, almachtig, heilig, goed, rechtvaardig, barmhartig, onveranderlijk, enz.

V. TI. Wat zijn wij aan den oneindig volmaakten God vooral verschuldigd ?

A. Dat wij Hem als het opperste goed boven alles beminnen en jegens Hem eerbied en gehoorzaamheid betoonen.

V. 'sB. Waarom wordt God genoemd ongeschapen?

A. Omdat God niet geschapen, maar van zich zeiven van allo eeuwigheid is.

35

V. R. Kunnen wij God ook zien?

A. Neen, wij kunnen God niet zien, omdat Hij een geest is.

V. 's B. Waarom wordt God genoemd een geest ?

A Omdat God geen lichaam heeft.

A. TT. Omdat God is een onstoffelijk wezen met verstand en wil.

V. Waarom wordt God genoemd een ongeschapen Geest?

A. God wordt aldus genoemd, om Hem te onderscheiden van de Engelen en de zielen der menschen, die ook geesten, doch geschapen zijn.

V. Als God een Geest is, waarom spreekt men dan van Gods armen, oogen, hand, enz. ?

A. Om ons begrijpelijk te maken de werkingen van Gód: b.v. door den ann wordt te kennen gegeven Zijne macht; door de oogen Zijne alziendheid en alwetendheid; de hand Gods beteekent: Zijne leiding, bestiering.

V. TJ. Waarom noemt gij God eeuwig?

A. Omdat God geen begin gehad heeft, en ook geen einde zal hebben.

V. TJ. Waarom noemt gij God onveranderlijk?

A. Wij noemen God onveranderlijk, omdat God altijd dezeltdc blijft en nooit verandert.

V. 's B. Waarom wordt God genoemd Schepper ?

A. Omdat God alles geschapen of uit het niet voortgebracht heeft.

A- U. Wij noemen God almachtig, omdat Hij alles kan. wat Hij wil.

A. God kan alles, en Hij heeft slechts te willen om het te volbrengen.

Y. 's B. Waarom wordt God genoemd Heer ?

A. Omdat aan God alles toebehoort.

V. Behooren dan de goederen dor aarde niet aan de menschen ?

A. Neen, want de menschen hebben huiine bezittingen slechts om ze te gébruiken tot eer van God en tot zaligheid hunner ziel. Bovendien moeten zij aan God strenge rekenschap geven van het gebruik, dat zij tijdens hun leven er van gemaakt hebben.

V. 's B. Waarom wordt God genoemd Bestierder van hemel en aarde ?

A. Omdat God alles beschikt en bestiert, zoodat er zonder den wil of de toelating van God niets geschiedt.

A. Br. en R. Omdat God alles met vrijheid en goedheid beschikt en leidt tot het doel, waarvoor Hij de wereld geschapen heeft

V. TJ. Wat wil zeggen: God is oneindig wijs?

A. God is oneindig wijs, wil zeggen, dat God alles op de beste wijze weet in te richten, om het doel, wat Hij wil, te bereiken.

36

V. Wat volgt hieruit dat God Heer en Bestierder is van hemel en aarde.

A. Hieruit volgt 1°. dat Engelen en menschen, en ook alle redelooze schepselen aan de wetten van God onderworpen, en verplicht zijn die na te komen. 2°. Dat de wetten, die de redelooze schepselen besturen, van God voortkomen en van Hem afhangen. 3°. Dat die wetten door God kunnen tegenhouden of veranderd worden, zooals ze feitelijk tegengehouden, veranderd, enz. worden, wanneer, zooals wij het uitdrukken, een wonder of mirakel gebeurt.

V. Wat geschiedt met den wil van God.

A. Alles, behalve de zonde. \

V. Ongelukken, rampen, tegenspoed, ziekte; gebeuren of overkomen ons die omdat God dat ivil ?

A. Ja; God Iaat die aan orave menschcn overkomen ter he-proeving; en aan slechte tot straf en tot verbetering.

V. Wat verstaat men door de goddelijke Voorzienigheid ?

A. De gedurige zorg die God draagt voor Zijne schepselen, en de nauwkeurigheid, waarmede Hij alles bestiert en schikt volgens de inzichten Zijner Wijsheid.

V. 's B. Waarom wordt God genoemd de fontein onzer zaligheid ?

A. Omdat alles wat ons ter zaligheid dienstig of noodig is, van God moet komen.

V. U. Waarom noemt gij God oneindig goed.

A. Wij noemen God oneindig goed. omdat God vol liefde is, en uit liefde alle goed aan ons geeft.

V. TJ. Op wien moeten wij dus altijd geheel ons vertrouwen stellen ?

A. Op den Almachtigen en oneindig goeden God, die ons alle goed kan geven en gaarne wil geven.

V. TJ. Waarom noemt gij God barmhartig?

A. Wij noemen God barmhartig, omdat God den zondaars, die zich oprecht bekeeren, gaarne vergeeft en hen weder in Zijne vriendschap aanneemt.

V. U. W aartoe moet die barmhartigheid van God ons aansporen ?

A. Om, wanneer wij het ongeluk gehad hebben eene zonde te bedrijven, terstond aan God vergeving te vragen.

V. Wat is ter zaligheid noodig ?

A. Om in den hemel te komen is voor iedereen noodzakelijk het Doopsel, het Geloof, het onderricht in de vier punten uit noodzakelijkheid des middels, enz.

V. Noem eenige dingen, die dienstig zijn.

A. Nuttig, om zekerder in den hemel te komen is de godsvrucht tot O. L. Vrouw, de genegenheid tot het dikwijls ontvangen der H.H. Sacramenten, enz.

37

V. 's H. Waarom wordt God genoemd ons Opperste goed ?

A. Omdat wij in het bezit van God alleen waarlijk gelukkiiv kunnen zijn.

V. Kunnen wij buiten God ook niet oprecht gelukkig zijn ?

A. Neen, omdat alles wat wij bezitten kunnen, geen zuiver onvermengd geluk is, niet alles bevat en niet eeuwig duurt.

V. Hoe kunnen wij op aarde God bezitten en waarlijk gelukkig zijn?

A. Wij bezitten God en zijn waarlijk gelukkig, als wij de liefde Gods bewaren, d. i. in staat van genade leven.

V. 's B. Waar is God ?

A. In den hemel, op aarde en op alle plaatsen.

V. Hoe kan Oiod op alle plaatsen zijn ?

A. Door zijn goddelijk Wezen en goddelijke macht.

V. Op welke wijze is God in den hemel ?

A. In zijne luisterrijke heerlijkheid, om de gelukzaligen te be-loonen.

V. Hoe is God op aarde?

A. Door zijue almacht, waarmede hij alles bestiert en onderhoudt.

V. Hebben wij noodig dat God ons onderhoudt?

A. Ja, want gelijk wij zonder Zijne schepping niet zouden zijn, zóó zouden alle schepselen weer in het niet zinken, als God ze niet bewaarde.

V. Hoe is God in de hel ?

A. Door zijne rechtvaardigheid, die de verdoemden straft.

V. 's B. Weet God wat wij in het geheim doen ?

A. God weet en ziet alles, ook het binnenste van ons hart.

V. TJ. Wat wil zeggen: God is alwetend.

A. God is alwetend, wil zeggen, dat God alles met zekerheid weet, hetgeen gebeurd is, wat nog gebeurt, wat gebeuren zal en zelfs onze geheimste gedachten.

V. Wat wordt bedoeld door; ..het Mnnenste van ons hart?quot;

A. Dit beteekent, dat God de geheimste verlangens en de ver-borgenste gedachten kent.

V. TI. Is het heilzaam, gedurig aan Gods rechtvaardigheid en alomtegenwoordigheid te denken?

A. Ja, omdat dit zoozeer in staat is, om ons eene heilzame vrees voor de zonde in te boezemen en van de zonde terug te houden.

V. Wat zult gij doen, als gij eenige genegenheid tot zonde in u voelt?

A. Dan zal ik mij te binnen brengen, dat God overal is en alles ziet en weet; dat God oneindig heilig is, het kwaad haat en straft.

V. Br. en E. Kunnen wij God ook zien?

38

A. In dit leven kunnen wij God niet zien, omdat Hij een geest is, maar in den hemel zullen wij Hem zien, gelijk Hij is.

V. Hoe wordt de alwetendheid van God zinnebeeldig voorgesteld ? A. Door een oog in een driehoek, welke figuur men een alziend oog noemt.

ZESDE LES.

Van de H Drievuldigheid.

(U., Br. en R. 6^e les.)

V. ü. Waarom zeggen wij; ik geloof in God „den Vaderquot; ?

A. Omdat in God meer personen zijn, van welke de eerste persoon Vader genoemd wordt.

V. U. Hoeveel personen zijn er dan in God?

A. Er zijn drie personen in God: de Vader, de Zoon en de H. Geest.

V. U. Zijn alle drie waarachtig God ?

A. Ja, de Vader is waarachtig God, de Zoon is waarachtig God, de H. Geest is waarachtig God.

V. Br. Kunnen wij dat begrijpen ?

A. Neen; dat is een bovennatuurlijk geheim of mysterie ?

V. Br. Hoe wordt dat bovennatuurlijk geheim of mysterie genoemd ?

A. Het mysterie der H. Drievuldigheid.

V. R. Wat is een mysterie of geheim?

A. Een mysterie is eene van God geopenbaarde waarheid, die ons verstand te boven gaat.

V. R. Welk is het verhevenste mysterie van ons geloot ?

A. Het mysterie der allerheiligste Drievuldigheid.

V. 's B. Wat is de H. Drievuldigheid ?

A. God de Vader, God de Zoon en God de H. Geest, drie onderscheidene Personen en maar één God.

V. Wat geeft het woord: Drievuldigheid te kennen.

A. Drievuldigheid, waarvoor ook wel Drieeënheid wordt gebruikt zegt: drie in een opzicht, n.1. van persoonlijkheid en één onder een ander opzicht n.1. van wezen of natuur: der Godheid.

Zóó is ook onze ziel één geest en toch drievoudig in vermogens: geheugen, verstand en wil.

39

V. 's B. Hoo kunnen drie onderscheidene Personen maar één God zijn?

A. Omdat zij alle drie maar één en hetzelfde goddelijk Wezen of dezelfde natuur hebben.

V. Is het te verwonderen, dat het mysterie der H. Drievuldigheid voor ons onbegrijpelijk is ?

A. Xeen; het natuurlijk verstand zegt ons duidelijk, dat onder alle geheimon. het wezen, de natuur van den oneindigen God voor ons het onbegrijpelijkst moet zijn.

V. 's B. Wie is de eerste Persoon van de H. Drievuldigheid ?

A. God de Vader.

V. quot;s B. Waarom is God de Vader do eerste Persoon van de H. Drievuldigheid ?

A. Omdat Hij het beginsel en de oorsprong is van de twee andere (Goddelijke Personen.

V. 's B. Is God de Vader ouder of meerder dan God de Zoon of God de H. Geest?

A. Neen, want gelijk de drie goddelijke Personen maar één en hetzelfde goddelijk Wezen hebben ; zoo zijn zij alle drie even oud of eeuwig, even wijs en even machtig.

V. Hoe is God de Vader niet ouder dan God de Zoon of God de H. Geest, terwijl Hij het beginsel en de oorsprong van hen beiden is?

A. Omdat zij van eeuwigheid van Hem voortkomen : Zoo b.v. waar vuur is, heeft men ook licht en warmte, en toch zien wij niet dat het vuur eer aanwezig is dan het licht of de warmte.

V. 's B. Waarom wordt God de Vader meer genoemd almachtig dan God de Zoon of God de H. Geest?

A. Xiet omdat Hij machtiger is, maar omdat Hem de macht bijzonder wordt toegeschreven, gelijk de Wijsheid aan den Zoon en de Heiligheid aan den H. Geest.

V. Waarom wordt nu de almacht aan God den Vader toegeschreven?

A. Omdat God de Vader door voorthrenying (van de twee andere Personen en van al wat bestaat) Zijne almacht geuit heeft.

V. Wat schrijven we aan God den Zoon bijzonder toe ?

A. De wijsheid, om te belijden, dat Hij van God den Vader door de kennis is voortgebracht.

V. Waarom schrijven we aan den H. Geest de Heiligheid bijzonder toe?

A. Daar God de H. Geest van den A'adcr en den Zoon als de onderlinge liefde uitgaat, worden Hem voornamelijk de werken dei-liefde toegeschreven, en bijzonder de heiligmaking.

V. Welke werken worden aan ieder der drie goddelijke Personen afzonderlijk toegeschreven ?

40

A. Men zegt van God den Vader alleen, dat hij alles geschapen heeft, omdat scheppen het werk der almacht is.

Van God den Zoon zegt men, dat Hij den mensch verlost heeft, omdat in de Verlossing bijzonder de wijsheid of het verstand uitschijnt.

De werken, waarin Gods liefde bijzonder zich vertoont, zooals de vergeving der zonden, het uitdeelen der genaden, onze heiligmaking worden aan den H. Geest toegeschreven.

V. Heeft dan God de Vader alleen ons geschapen. God de Zoon alleen ons verlost, is het de H. Geest alleen, die ons heilig maakt ?

A. Neen, alle Drie: Vader, Zoon cn H. Geest hebben ons geschapen en verlost cn maken ons heilig.

V. U. Is er dan geen onderscheid tusschen Vader, Zoon en H. Geest?

A. In hun wezen (natuur) is geen onderscheid, maar wel in de Personen, zoodat de Vader niet de Zoon, de Zoon niet de Vader, en de H. Geest niet de Vader of Zoon is.

V. ^?s B. Waarin zijn de drie Goddelijke Personen van elkander onderscheiden ?

A. Hierin, dat de eene Persoon van den anderen voorkomt.

V. U. Hierin, dat de Vader van alle eeuwigheid bestaat en door niemand is voortgebracht; dat de Zoon van alle eeuwigheid uit den Vader geboren is, en de H. Geest van alle eeuwigheid uit den Vader en den Zoon voortkomt.

V. 's B. Van wien komt God de Vader voort ?

A. God de Vader komt niet voort, maar is van zich zeiven.

V. 's B. Van wien komt God de Zoon voort ?

A. Van God den Vader alleen.

V. 's B. Van wien komt God de H. Geest voort ?

A. Van God den Vader en van God don Zoon te zamen.

V. Hoe wordt de H. Drievuldigheid afgebeeld ?

A. God de Vader wordt voorgesteld als een oud man. omdat Hij zich aldus aan den profeet Daniel vertoond heeft, en om Zijne almacht en eeuwigheid af te beelden. God de Zoon, als oen jongen man, omdat Hij ook mensch is. De H. Geest wordt afgebeeld door eene duif of door vurige vlammen, omdat Hij Zich aldus vertoonde bij den doop van Christus, en boven de Apostelen op den Pinksterdag.

V. Is de leer der allerheiligste Drievuldigheid voor ons van belang ?

A. Ja, want op deze leer van de drie Personen rust de geheele geloofs- en zedeleer.

V. Toon dit eenigzins nader aan.

A. Dit is de korte inhoud der geopenbaarde geloofsleer : God de Vader vordert eene voldoening, geevenredigd aan de beleediging

41

Zijner Majesteit aangedaan, alvorens Hij het schuldig mensehdom in genade aanneemt.

God de Zoon brengt die voldoening door het vrij willig Zoenoffer van Zichzelven op het kruis.

Do H. Geest deelt ons de vruchten mede van die voldoening in de H. Kerk door de heiligmakende kracht Zijner genade.

V. In welke nauwe betrekking staan wij als christenen tot de H. Drievuldigheid ?

A. Wij zijn kinderen van God den Vader en erfgenamen van Zijn Rijk; broeders en ledematen van Jesus Christus; tempels van den H. Geest.

V. Wat heeft de H. Kerk gedaan, om het Mysterie der H. Drievuldigheid te eeren ?

A. 1®. Een feestdag te Harer ingesteld, H. Drievuldigheids-Zondag genaamd, die gevierd wordt den l^equot; Zondag na Pinksteren.

2^e. Al de Zondagen des jaars zijn aan do H. Drievuldigheid toegewijd.

:3^e. Van de tijden der Apostelen is in de Kerk het kmisteelcen in gebruik even als de gewoonte, om bij het maken daarvan de Namen der drie goddelijke Personen te noemen.

4^e. De lofzang „Te Deum laudamusquot;, U, o God, loven wij, die aan den H. Ambrosias en Augustinus wordt toegeschreven, heeft, do Kerk aangenomen, om daarmede plechtig de H. Drievuldigheid te loven, te prijzen en te danken.

5^e. Om de oneer, die in de I8^e eeuw dor H. Drievuldigheid bijzonder is aangedaan,'te herstellen, heeft Paus Clemens Xlil in 1759 bevolen, dat ten eeuwigen dage des Zondags in de H. Mis de „prefatiequot;, een lof- en jubelzang ter eere der H. Drievuldigheid, zou gezongen worden.

6^e. De H. Kerk verleent 100 dagen aflaat zoo dikwijls men eerbiedig zegt; Glorie zij den Vader, den Zoon en den H. Geest, des morgens, des middags en des avonds, om de H. Drievuldigheid te danken voor de voorrechten aan de H. Maagd geschonken; alsook een vollen aflaat op de gewone voorwaarden als men dit gedurende eene maand dagelijks gedaan heeft.

7^e. Verschillende gebeden zijn met aflaten verrijkt, of goedge-gekeurd. o. a. de Litanie ter eere der H. Drievuldigheid.

42

ZEVENDE LES.

Van de Schepping en de Engelen.

(U. 7^e en 8^e les ; — Br. 7^e les; — E. 6^e les.)

V. 'sB. Waarom wordt God genoemd almachtig ?

A. Omdat Hij door Zijnen wil alles kan maken en te niet doen (vernietigen).

V. Waarom is God alleen almachtig ?

A. Omdat Hij alleen 1®. alle dingen; quot;2®. kan maken en vernietigen ; 3^e. enkel door het te willen.

V. Kan God ook zondigen?

A. Neen, want de zonde is een gebrek, hetwelk strijdt togen Zijne oneindige volmaaktheid.

V. W aardoor heeft God Zijne almacht het meest getoond ? (laten zien dat Hij almachtig is ?)

A. Door het scheppen of van niet maken van hemel en aarde en al wat er is (alle zichtbare en onzichtbare dingen, die buiten God bestaan.)

V. E. ü. Wat beteekent het woord scheppen?

A. Scheppen beteekent: iets voortbrengen uit niets. V. U. Waardoor heeft God alles geschapen ?

A. God heeft alles geschapen door Zijnen almachtigen wil. V. Hebben God de Vader, God de Zoon en God de H. Geest gelijkelijk de wereld geschapen?

A. Ja; want dewijl de Goddelijke Personen één God zijn, hebben zij dezelfde macht, wijsheid, goedheid en wil; en derhalve zijn de werken naar buiten, d. i. buiten het goddelijk Wezen, zooals het scheppen, gemeen aan de drie Goddelijke Personen.

V. Wat was er voor dat God hemel en aarde geschapen had ? A. Er was niemand en niets dan God alleen.

V. In hoeveel tijd heeft God alles geschapen?

A. De H. Schrift zegt: in zes dagen. Wij weten echter niet juist wat door die zes dagen moet verstaan worden!

V. Wat heeft God op ieder dier zes dagen geschapen ? A. 1 God schiep de vormelooze aard ; God sprak: 't licht zij !

[en 't was,

2 God schiep den dampkring, schei' de wolken van den plas.

3 God schei' de zee van 't land. schiep planten met haar zaad,

4 God schiep de zon. de maan, de sterren zonder maat.

5 God schiep de visschen en de vooglen zonder tal,

6 God schiep het dierenrijk; den mensch het laatst van al. '

V. Hoe lang is het geleden, dat hemel en aarde geschapen zijn ? A. Bijna 6000 jaren.

43

V. Wat betcekent dit: „God ruste den zevenden dagquot; ?

A. Dat wil niet zeggen dat God vermoeid was, doch dat Hij ophield nieuwe soorten van schepselen voort te brengen.

V. Hoe moeten wij onze dankbaarheid aan God toonen voor de schepping ?

A. Door eveneens op den dag die aan God is toegewijd, en dag des Heeren genoemd wordt (den Zondag in plaats van den Zatnrdag) ons van werken te onthouden.

V. Wie heeft de schepping der wereld beschreven ?

A. De schepping heeft ons Mozes medegedeeld, die deze op ingeving en onder rlen bijzonderen bijstand van den H. Geest beschreven heeft in het eerste boek der H. Schriftuur, dat daarom genoemd wordt: Boek der Schepping.

Y. ü. Wat doet God, opdat de wereld in stand blijve en aan haar doel beantwoorde ?

A. God onderhoudt en regeert de wereld.

V. U. Wat wil zeggen: God onderhoudt de wereld ?

A. God onderhoudt de wereld wil zeggen: God maakt dat de wereld blijft bestaan.

V. TJ. Wat wil zeggen: God regeert de wereld?

A. God regeert de wereld wil zeggen: God zorgt voor alles en bestuurt alles, tot bereiking van het doel, waarom Hij de wereld geschapen heeft.

V. TJ. Hoe noemen wij die regeering en leiding Gods'?

A. Deze noemen wij de Goddelijke Voorzienigheid.

V. Zijn er in het geschapene niet vele onregelmatigheden, en vanwaar zijn deze?

A. Ja, doch vele gebreken of onregelmatigheden zijn slechts schijnbare; want 1⁰. deze komen alleen voort uit de noodzakelijke beperktheid van onze geschapene natuur; 2°. enkele ongelukken ontstaan ten gevolge der natuunvetten, welke God ten beste van het heelal heeft vastgesteld; 3°. vele andere onheilen zijn natuurlijke gevolgen der erfzonde: 4°. God laat de tegenwoordige wereld als eene onvolmaakte bestaan, omdat Hij den mensch eerst in de toekomst cene volmaakte zaligheid heeft bereid.

V. Indien God voor alles zorgt, waarom bestaat er dan in de wereld zooveel leed ?

A. Daarom is er zooveel leed op aarde, opdat de zondaar zich hetere en opdat de brave menschen, daardoor nog meer gezuiverd, rijker aan verdiensten worden, en grooter loon in den hemel ontvangen.

V. Waarom gaat het slechte menschen dikwijls beter op aarde dan brave ?

A. 1°. Omdat God ook de slechten door weldaden tot zich wil trekken.

44

2°. Omdat God ook het weinige goed, dat zij doen, wil beloonen.

3°. Omdat de volledige vergelding van goed en kwaad eerstin het andere leven zal geschieden. „Er bestaat geen grooter ongeluk dan het geluk van een zondaarquot;. H. Augustinus.

V. Wat behoort men te doen in druk en lijden ?

A. 1°. Verdraag alles geduldig; vermeet u niet over Gods beschikkingen te klagen of daartegen te morren, noch ook uwen vijanden met kwaad te vergelden.

2°. Kwel u niet met angst en bezorgdheid, stel uw vertrouwen op God ,.want Hij is voor u bezorgdquot;. (I Petr. V, 7.)

3°. Onderwerp u in allen ootmoed aan dcyi goddelijken wil, en „tracht dien niet naar den uwen te buigen, maar buig uwen wil naar den wil van God.quot; H. Augustinus.

4°. Dank God, dat Hij u hier slaat, om u in eeuwigheid te sparen.

5°. Vereenig uw lijden met het lijden van Jesus Christus.

6°. Bedenk, of gij niet zwaarder lijden, grootere straffen verdiend hebt voor uwe zonden.

V. 's B. Tot welk einde heeft God hemel en aarde geschapen ?

A. Tot Zijne eigene verheerlijking en het geluk zijner redelijke schepselen.

V. Wat beteekent: tot zijne eigene verheedijliincj ?

A. Dit beteekent dat God hemel en aarde geschapen heeft om daarin Zijne volmaaktheden ten toon te spreiden tot Zijne eigene eer en glorie; en dat Hij inzonderheid de Engelen en menschen bestemd heeft, om willens en wetens den Maker van al het geschapene te loven, te prijzen en te verheerlijken.

V. Wat leeren ons de woorden : tot geluk Zijner redelijke schepselen ?

A. Die woorden doen ons Gods goedheid jegens ons kennen; God heeft alles geschapen voor ons, opdat alles zou dienen tot ons nut, tot ons vermaak zelfs. AVij mogen de goederen dezer aarde dus gebruiken, nimmer die misbruiken; noch ook mogen wij ons daardoor laten aftrekken van God, maar door deze moeten wij tot God gebracht worden.

V. 'sB. Hoevelerlei redelijke schepselen heeft God geschapen?

A. Tweeërlei: Engelen en menschen.

V. R. Heeft God nog andere redelijke wezens geschapen behalve den mensch ?

A. Ja ; God heeft ook zuivere en onsterfelijke geesten geschapon, die wij Engelen noemen.

V. Wat zijn redelijke schepsels ?

A. Redelijke schepselen worden genoemd die welke verstand en vrijen wil hebben; alle andere zijn redelooze.

V. 's B. Waarvan en hoedanig heeft God de Engelen gemaakt ?

45

A. God heeft de Engelen gemaakt van niet, en zeer gelukkig.

V. U. Hoe waren de Engelen, toen God hen schiep ?

A. Zij waren alle goede en gelukkige geesten, met de heerlijkste gaven, ook met vrijheid voorzien.

V. Koevele Engelen zijn er?

A. De Profeet Daniël zag, dat duizende duizendtallen God dienden, en tienduizendmaal honderdduizend vóór Hem stonden.

V. Waar heeft God hen geschapen ?

A. Zij zijn geschapen in den hemel.

V. Zijn alle Engelen even waardig en verheven ?

A. De Engelen zijn allen verheven en machtige geesten: toch onderscheidt de H. Schrift hen in negen klassen, horen genoemd, n.1. Engelen, Aartsengelen, Krachten, Machten, Overheden, Heerschappijen, Tronen, Cherubijnen en Serafijnen.

V. 's B. Hebben de Engelen een lichaam ?

A. Neen, zij zijn zuivere geesten geschapen.

V. Br. Wat zijn Engelen?

A. Engelen zijn zuivere geesten, die verstand en wil, maar geen lichaam hebben.

V. Wat zijn aartsengelen ?

A. Die Engelen, welke door God met eene gewichtige taak of zending belast zijn.

V. Welke Aartsengelen zijn ons uit de H. Schrift bekend ?

A. De Aartsengelen: l^e. Michael, die den Aartsengel Lucifer met zijn aanhang van booze engelen uit den hemel dreef. 2°. Eafaël, bekend uit de geschiedenis van Tobias. 3°. Gabriel, die aan Maria de boodschap bracht, dat zij Moeder Gods zou worden.

V. Hoe worden de Engelen afgebeeld, en waarom ?

A. l^e. Als schoone jongelingen in schoone kleederen, omdat zij meestal aldus verschenen zijn; maar ook om hunne volmaakte, verheerlijkte nstuur aan te duiden.

2^e. Als kleine kinderen; om in de kinderlijke onschuld de vlek-kelooze heiligheid der Engelen af te beelden.

3^e. Als kinderhoppen. Om aan te duiden, dat de Engelen geen lichaam hebben, worden ze voorgesteld door het edelste deel, met weglating van het overige, n.1. het hoofd, waarin, als in den spiegel der ziel, de geest van den mensch zich het duidelijkst uitspreekt.

4^e. Altijd worden de Engelen voorgesteld met vleugels om te kennen te geven de snelheid en bereidvaardigheid, waarmede zij gehoorzamen.

V. Hebben de Engelen aanstonds na hunne schepping Gods aanschijn genoten ?

A. Neen ; zij hebben dit geluk moeten verdienen door te gehoorzamen en zich aan God te onderwerpen.

V. 's B. Zijn alle Engelen gelukkig gebleven ?

46

A. Neen, de lioovaardigen cn ongehoorzamen zijn gedreven in den afgrond der liel.

A. U. en Br. Neen; eenige zijn aan God ongelioorzaam geworden en daarom in de hel gestort; andere zijn aan God gehoorzaam gebleven, en daarom voor eeuwig bij God in den hemel.

V. 's B. Hoe worden de hoovaardige en ongehoorzame Engelen genoemd ?

A. Duivels of booze geesten.

V. Waarom worden de duivels onder allerlei afschuwelijke gedaanten voorgesteld ?

A. Om hunne boosheid aan te duiden ; want zij zijn immers ook zuivere geesten, die geen lichaam hebben.

V. Waar zijn de duivels ?

A. Sommigen zijn in de hel, anderen op de wereld, doch overal lijden zij dezelfde pijnen.

V. U. en Br. Welk kwaad doen ons de duivels of booze geesten'?

A. Zij trachten ons tot zonde te brengen en van God en Zijnen dienst af te trekken.

V. TJ. W at moeten wij doen, om hunne aanvallen te wederstaan ?

A. Waken, bidden, op God vertrouwen, en met Gods hulp hun moedig weerstand bieden.

V. Wat moet ons troosten en bemoedigen in de bekoringen des duivels ?

A. In de bekoringen moeten wij bedenken :

]^e. dat de duivel niet meer kan dan God toelaat;

'2°. dat God niet duldt, dat wij boven onze krachten gekweld worden;

3°. dat de duivel ons wel het kwaad kan inblazen, ons tot de zonde lokken; maar dat de zonde zelve van onzen wil afhangt;

4^e. dat Jesus Christus zelf bekoord is;

5^e. dat Hij ons altijd bijstaat, als wij Hem aanroepen;

6^e. dat God ons vele beschermers gegeven heeft, die machtiger zijn dan de duivel: Zijne Moeder, de Engelbewaarder, onze Patroon.

V. Waarom bekoort ons de duivel ?

A. Uit haat tegen God en uit afgunst jegens ons, die bestemd zijn, om zijne plaats in den hemel in te nemen.

V. Hoe heeft God de trouw gebleven Engelen beloond ?

A. Hij heeft hun de eeuwige zaligheid gegeven, welke in het aanschouwen en het bezitten van God bestaat.

V. 'sB. Wat is de bediening der goede Engelen?

A. God te dienen en te loven, en den mensch behulpzaam te zijn.

V. Hoe zijn de goede Engelen jegens ons, menschen, gezind?

A. De goede Engelen hebben ons lief; daarom beschermen zij ons naar lichaam en ziel, bidden voor ons en vermanen ons ten goede.

47

V. Waar zijn de goede Engelen ?

A. In den hemel en op aarde. Allen genieten echter gelijkelijk hetzelfde geluk van God te bezitten en Diens aanschijn te aanschouwen.

V. 's B. Zijn er eenige Engelen die ons bewaren ?

A. Ja, elke niensch heeft een Engelbewaarder, die hem van het begin tot het einde zijns levens bewaart.

V. U. Hoe noemen wij de Engelen, die meer bijzonder over den niensch waken?

A. Die Engelen noemen wij Engelbewaarders.

V. Hebben de Kerk, steden, parochies, enz. ook een Engelbewaarder ?

A. Ja, antwoorden vele H. Vaders. Zoo wordt bv. de H. Aartsengel Michael als Engelbewaarder der Kerk van Christus op aarde beschouwd, geëerd en aangeroepen o. a. in het gebed voor Paus en Kerk: ,.H. Aartsengel Michaël, verdedig ons in den strijd,quot; enz.

V. 's B. Wat hulp verleent ons de Engelbewaarder ?

A. 1°. Hij beschermt ons tegen de booze vijanden;

2°. Hij draagt onze gebeden aan God op;

:5⁰. Hij staat onze ziel vooral in het uiterste bij.

V. U. en Br. Wat zijn wij aan de goede Engelen schuldig ?

A. Wij moeten hen godvruchtig eeren, hen voor hunne zorgen danken, en hunne ingevingen volgen: eerbied, dankbare liefde en vertrouwen.

V. Noem eenige oefeningen, gebeden, enz. ter eere der H.H. Engelen, door de Kerk ingesteld of goedgekeurd.

A. De Kerk heeft een feest ingesteld ter eere der H. Engelbewaarders, dat gedurende acht dagen gevierd wordt n.1. den eersten Zondag van September.

Feestdagen ook ter eere van den H. Michaël (29 Sept.), Eafaël (25 October), en Gabriël (18 Dec.).

De Litanie, Lofzangen en meer andere gebeden, goedgekeurd en met aflaten verrijkt, waaronder het volgend schietgebed, dat zeker nooit iemand 's morgens of 's avonds mag verzuimen :

Engel Gods, mijn Bewaarder, verlicht, bewaak, geleid en bestuur mij, die door Gods liefde aan uwe zorg ben toevertrouwd. Amen. (1)

(1) 100 dagen aflaat, zoo dikwijls men dit bidt.

Vollen afladt iedere maand, en ook ieder jaarfeest der H. Engclbewaarders, als men liet iederen dag gebeden heeft, benevens bieehte, eommuniceere en bidde tot intentie der H. Kerk. Vollen aflaat ook in het nnr des doods, als men het bij zijn leven dikwijls gebeden heeft.

48

ACHTSTE LES.

Van de Schepping en den val van den mensch.

(U. 9^e, 10^e en ll^e les, — Bp. 8^e les, — R. 2^e les, § 2.)

V. Welk is het voornaamste schepsel op aarde ?

A. De mensch?,

V. Waaruit blijkt dat de mensch het voornaamste schepsel is ?

A, Dit blijkt wel hieruit 1°. dat God den mensch schiep op den laatsten (zesden) dag der schepping „omdat Hij hem de wereld wilde binnenvoeren als een koning in eene feestzaal, welke Hij eerst allerprachtigst ingericht en versierd had.quot; (H. Greg. v. Nizza.)

2°. Alvorens den mensch te scheppen gaat de drieeenige God als met zich zelf te rade: „laat ons den mensch maken.quot; Daardoor geeft God te kennen, dat het hier over het meesterstuk der Schepping gaat.

3°. Van den mensch alleen wordt gezegd: „God schiep den mensch naar Zijn evenbeeld, naar het beeld van God schiep hij Hem.quot;

4°. Alle schepselen worden bij den mensch gebracht ten teeken, dat hij er over kan heerschen en er gebruik van mag maken.

V. 's B. Wie zijn de eerste menschen geweest ?

A. Adam en Eva.

V. Op welke wijze schiep God de eerste menschen ?

A. In het Boek der Schepping wordt dit aldus verhaald: „God „de Heer vormde den mensch uit het slijk der aarde en blies in „zijn aangezicht den adem des levens, en alzoo werd de mensch „een levend wezen. En God de Heer sprak; het is niet goed, dat „de mensch alleen zij: laat Ons hem eene hulpe maken, hem gelijk. „Daarom zond de Heer God een diepen slaap aan Adam, en toen „hij ingeslapen was, nam Hij eene zijner ribben en vulde die plaats „met vleesch aan. En God de Heer bouwde de rib, welke Hij van „Adam genomen had tot eene vrouw en voerde haar tot Adam.quot; (I. H. Gen.)

V. 's B. ' Waarvan heeft God den mensch gemaakt ?

A. God heeft het lichaam van Adam gemaakt van aarde en de ziel daarin gestort, maar het lichaam van Eva van eene rib, genomen uit Adam.

V. Welk groot geheim is er volgens den H. Paulus in de schepping van Eva opgesloten ?

A. Adam, uit wien in den slaap eene rib werd genomen, waaruit Eva, zijne vrouw, gevormd werd, is een beeld van Jesus Christus, aan Wien in zijn doodslaap op het kruis de zijde werd geopend, waaruit de Kerk, Zijne vlekkelooze Bruid, is voortgekomen.

V. Welke beteekenis hebben de namen Adam en Eva?

49

A. Het woord Adam wil zeggen; man van aarde (gemaakt); het woord Eva: moeder der levenden.

V. Wie worden bedoeld door de namen: nieuwe Adam, niemce Eva ?

A. Door die namen worden aangeduid Christus en de H. Maagd Maria.

(Waarin Adam en Eva, dus de mensch, het evenbeeld zijn van God, zie bladz. 48.)

V. u. w aar plaatste God do eerste menschen ?

A. In het aardsche Paradijs, een aangenamen en schoonen lusthof.

V. 's B. In welken staat waren Adam en Eva eer zij zondigden ?

A. In den staat van oorspronkelijke rechtvaardigheid.

V. U. In welken staat schiep God de eerste menschen ?

A. In een staat van onschuld en heiligheid, van geluk en onsterfelijkheid.

V. 's B. Waarin bestond de oorspronkelijke rechtvaardigheid ?

A. In de heiligmakende genade en eenige bijzondere voorrechten naar ziel en lichaam.

V. TT. Hoedanig was in dien staat hun verstand en vrije wil ?

A. Hun verstand kon gemakkelijk God en Zijn heiligen Wil kennen, en hun vrije wil was tot het goede geneigd.

V. Welke bijzondere voorrechten bezaten de eerste menschen ?

A. Behalve een onsterfelijke ziel, verstand en vrijen wil bezaten zij ook 1°. de heiligmakende genade d. i. de liefde en vriendschap van God; 2°. een verstand met groote kennis begaafd; 3°. een onbedorven wil, door geene kwade lusten bekoord; 4°. de mensch zou bewaard blijven voor ziekten, rampen, smarten ook voor den dood. „God heeft den mensch onsterfelijk geschapen.quot; (Wijsheid II. 23.)

V. Heeft God deze gaven aan den eersten mensch enkel voor zijn persoon geschonken ?

A. Neen, maar Hij had ze hem gegeven als stamvader van het menschelijk geslacht, die dus op al zijne nakomelingen zouden zijn overgegaan.

V. Behoefden de eerste menschen niet te werken ?

A. Jawel; want gelijk de vogel tot vliegen, zoo is de mensch geschapen om te werken. Uitdrukkelijk vermeldt de H. Schrift, dat God Adam in het Paradijs plaatste, om dien te hebouwen; doch die verplichte arbeid was niet zwaar.

V. Als Adam niet gezondigd had, zou hij en zouden wij dan niet gestorven zijn ?

A. Neen; hij zou zonder te sterven opgenomen zijn ten hemel.

V. Waardoor zou de mensch zijn blijven leven ?

A. Door te eten van den hoorn des levens, welke daartoe door God in het midden van het paradijs geplant Avas, om den mensch in het leven te bewaren.

V. Waarvan is deze boom ecne afbeelding?

A. Van bet H. Sacrament des Altaars, dat immers ook bet middelpunt der Katholieke Kerk is, en dient om den menscb het leven der ziel. d. i. de liefde Gods te doen behouden.

V. U. Wat moesten zij doen, om in dien gelukkigen staat te blijven en eeuwig gelukkig te worden ?

A. Zij moesten aan God gehoorzaam zijn, en Hem getrouwelijk dienen.

V. u. w aardoor heeft God hunne gehoorzaamheid willen beproeven ?

A. Door hun een gebod te geven, dat zij van de vrucht eens booms, die midden in. het paradijs stond, niet zouden eten.

V. Waarom heeft God dat aan_# Adam verboden ?

A. Dit beeft God verboden, opdat Adam zijne gehoorzaamheid en onderworpenheid aan Hem zou tooneu; en opdat hij gelegenheid tot verdiensten zou hebben.

V. 's B. Zijn Adam en Eva in den staat van oorspronkelijke rechtvaardigheid gebleven ?

A. Neen, zij zijn in de slavernij des duivels gevallen.

V. Wat verstaat gij door de slavernij des duivels ?

A. De ellende naar ziel en lichaam gedurende het leven, zoodat de menscb zich niet uit zijn val kon opheffen, noch aan de bekoring des duivels wederstaan uit eigen kracht.

V. 's B. Hoe zijn zij in de slavernij des duivels gevallen ?

A. Door het eten van de vrucht, welke God bun verboden had.

V. Welke was die vrucht ?

A. De vrucht van den hoorn der kennis van r/oed en lauaad; dat wil zeggen : de menscb zou bij oudervinding leeren kennen het onderscheid tusschen het goed, waarvan Mi zich afgewend, en het kwaad, dat hij vrijwillig gekozen had.

V. U. Zijn Adam en Eva aan God gehoorzaam gebleven ?

A. Neen; zij hebben van de verboden vrucht gegeten.

V. U. Hoe zijn zij tot die ongehoorzaamheid gekomen ?

A. De duivel in de gedaante eener slang verleidde Eva, en Eva verleidde Adam.

V. U. Was die ongehoorzaamheid van Adam en Eva groote zonde ?

A. Het was cene groote zonde, omdat zij den duivel meer geloofden dan God, en zich door den duivel tot hoovaardigheid lieten verleiden.

V. Welke zonden bedreven Adam en Eva door van de verboden vrucht te eten ?

A. Nieuwsgierigheid, ongeregelde zucht naar kennis, hoovaardigheid, ongehoorzaamheid, ondankbaarheid.

V. U. Welke straffen heeft die zonde hun naar ziel en lichaam berokkend ?

51

A. Naar de ziel verloren zij do genade Gods en het recht op den hemel; naar het lichaam werden zij aan lijden en dood onderworpen.

V, U. Hoedanig was hun verstand en hun vrije wil na de zonde ?

A. Hun verstand was verduisterd, en hun vrije wil verzwakt en tot het kwaad geneigd.

V. 's B. Heeft Adam maar alleen gezondigd met van die vrucht te eten ?

A. Xeen, alle menschen hebben in Adam gezondigd, en zijn in de slavernij des duivels gevallen.

V. IJ. Heeft Adam alleen zich zeiven door de zonde ongelukkig gemaakt ?

A. Xeen. hij heeft door de zonde al zijne nakomelingen in het ongeluk medegesleept.

V. Hoe hebben alle menschen in Adam knnnen zondigen ?

A. Omdat niet alleen de persoon van Adam, maar ook zijne natuur getroffen werd door de berooving der oorspronkelijke rechtvaardigheid. Wij dus, die van Adam afstammen, doelen in Zijne natuur; en worden met eene aan God vijandige natuur geboren. De staat van zonde wordt ons niet slechts aangerekend, maar is ons persoonlijk eigen.

V. TJ. Hebben Adams nakomelingen die zonde ook met de daad bedreven?

A. Zij hebben die zonde niet met de daad bedreven, doch overgeërfd, en moeten de straffen van die zonde dragen.

V. U. Welke zijn de straffen, die Adams nakomelingen moeten dragen ?

A. Dat zij geboren worden in de slavernij des duivels, beroofd van Gods genade en het recht op den hemel, en ook aan lijden en dood onderworpen.

V. U. Heeft de zonde ook hun verstand en hun vrijen wil benadeeld ?

V. Ja, hun verstand is verduisterd en hun vrije wil verzwakt.

V. 's B. Hoe wordt die zonde genoemd, waardoor alle menschen in Adam gezondigd hebben ?

A. Erfzonde.

V. 's B. Waarom wordt die zonde genoemd erfzonde.

A. Omdat alle menschen die van Adam erven.

Y. R. Hoedanig komen de menschen ter wereld tengevolge dier erfzonde ?

A. Als kinderen van Gods gramschap, daar hunne ziel dood is voor God.

V. Hoe weten wij, dat alle menschen met de zonde behebt ter wereld komen ?

A. Dit weten wij 1°. uit de H. Schrift ; „door één nienschisde

52

„zonde in de wereld gekomen en door de zonde de dood, en alzoo is op alle menschcn de dood overgegaan, omdat allen gezondigd hebben.quot; (Rom. V, 12.) Wij zijn van nature kinderen der gramschap. (Eph. 11, 3.)

2°. Uit de leer en de gebruiken der Kerk. De Kerkvaders van alle, ook de eerste eeuwen des Christendoms leeren dit. en daarom heeft de Kerk de pasgeboren kinderen gedoopt en over hen bezweringen gedaan, wat niet noodig zou zijn geweest indien deze niet van de macht der duisternis en van den vorst des doods moesten bevrijd worden.

3°. Zelfs de heidenen kenden onvolkomen dit bederf als een gevolg van de zonde deels uit de algemeen verbreide overlevering, deels uit de ellende van het menschdom.

V. Is Adam na zijne zonde van God verlaten ?

A. Neen, God gaf hem de genade van boetvaardigheid en beloofde hem een Verlosser.

V. 's B. Is er niemand van de erfzonde bevrijd gebleven ?

A. Ja, het is een punt van ons geloof, dat de H. Maagd Maria door de verdiensten van Christus daarvan is bewaard gebleven.

V. TJ. Zijn alle menschen zonder uitzondering met de erfzonde bevlekt ?

A Alle menschen zijn daarmede bevlekt, behalve onze Verlosser Jesus Christus en Zijne Moeder de H. Maagd Maria.

V. Waardoor wordt dit voorrecht van Maria, hare Onbevlekte Ontvangenis, vooral vereerd ?

A. Door den feestdag der Onbevlekte Ontvangenis, welke jaarlijks den 8 December gedurende acht dagen gevierd, en van eene Novene of negendaagsche oefening voorafgegaan wordt.

Door dagelijks „een Wees gegroetquot; 's morgens en 's avonds ter eere der zuiverheid van Maria alsook het volgende gebed te bidden: „O mijne Meesteres, o mijne Moeder, ik draag mij geheel aan U „op, en om U te toonen, dat ik U ben toegedaan, wijd ik U heden „toe mijne oogen. mijne ooren, mijn mond, mijn hart. geheel mij „zeiven. Dewijl ik aldus, o mijne goede Moeder, de Uwe ben, „bewaar mij, verdedig mij als uw goed en uw eigendom.quot; Door dikwijls de schietgebeden te herhalen: „Gezegend zij de heilige en „onbevlekte Ontvangenis der gelukzalige Maagd Maria, Moeder van „God.quot; (1) „In uwe Ontvangenis, o H. Maagd, zijt Gij onbevlekt ge-„weest; bid voor ons den Vader, Wiens Zoon Jesus Gij van den „H. Geest ontvangen en gebaard hebt.quot; (2)

V. Wanneer is dit geloofspunt uitgesproken ?

(1) 300 dagen aflaat, zoo dikwijls men een dezer niet een rouwmoedig hart bidt. Pius VI, 21 Nov. 1793.

(2) 100 dagen aflaat.

53

A. Den 8^e December 1854 werd het door 1'aus Pius IX uitgesproken (door de H. Kerk voorgehouden), dat deze waarheid door God geopenbaard is.

V. Wanneer had God reeds geopenbaard, dat Maria onbevlekt zou zijn.

A. In het aardsch paradijs; als God aan Adam den Verlosser beloofde, voorspelde Hij ook Diens onbevlekte Moeder doordat Hij tot den duivel sprak: ik zal vijandschap stellen tusschen u en de vrouw..... en zij zal u den kop verpletteren.quot;

V. 'sB. Is de mcnsch nog in den staat, waarin Adam hem gebracht heeft, of in de slavernij des duivels'?

A. Xeen, Christus heeft hem daaruit verlost.

V. Br. Wie is op aarde gekomen, om den mensrh uit de slavernij des duivels te verlossen ?

A. Jesus Christus.

V. ü. Hoe zoude het nu na de zonde van Adam in eeuwigheid met de menschen gaan, indien God hen niet hielp?

A. Indien God den mensch niet ter hulp kwam, zou niet één mensch in den hemel komen.

V. TJ. Heeft God ook hulp en redding beloofd?

A. Ja, God beloofde een redder, die de menschen van de zonde verlossen en hen helpen zou, om wederom den hemel te verdienen.

V. II. Wanneer gaf God die belofte ?

A. God gaf die belofte terstond, nadat Adam en Eva gezondigd hadden; naderhand heeft Hij die belofte dikwijls vernieuwd.

V. TJ. Werd die belofte spoedig vervuld ?

A. Xeen. eerst omstreeks 4000 jaren daarna.

V. TJ. Moesten dan alle menschen, die vóór de komst des Verlossers stierven, eeuwig van den hemel beroofd blijven ?

A. TJ. Neen, zij konden om de verdiensten van den beloofden Verlosser, met Gods hulp den hemel verdienen.

V. U. Bleven de eerste nakomelingen van Adam en Eva voortaan aan God getrouw?

A. Neen, al spoedig maakten zich eenigen aan groote zonden schuldig, en later gaven zich bijna allen aan de zonde over.

V. U. Met welke verschrikkelijke straf heeft God die zondige menschen gekastijd ?

A. God liet door den zondvloed alle menschen omkomen, behalve den godvreezenden Noë en diens huisgezin.

V. TJ. Bleven de menschen na den zondvloed aan God getrouw ?

A. Neen, zij vielen van God af, en r^-aakten zich aan afgoderij schuldig.

V. TJ. Was er niet één volk, dat de kennis van den waren God bleef behouden ?

A. Ja, God had zich de Joden of Israëlieten tot een bijzonder

54

volk bestemd, hetwelk de kennis van den waren God moest bewaren.

V. Gaf God ook aan de Heidenen middelen en genade tot heil hunner zielen ?

A. Ja, Hij maakte zich niet alleen aan de Joden, maar aan alle menschen bekend, en vermaande hen op velerlei wijze tot boetvaardigheid en bekeering:

1°. Door de stem des gewetens en door inwendige inspraken.

2°. Door weldaden in de orde der natuur.

3quot;. Door straffen: zondvloed, Sodoma, Egypte.

4°. Door buitengewone mannen, als Job, Melchisedech, Balaam, Jonas, Daniël.

5°. Door de Israëlieten, die God met hunne heilige Boeken onder de Heidenen verstrooide.

6°. Door Engelen, droomen, wonderbare verschijningen of voorvallen : Balaam, Balthasar, Cornelius.

V. Wie waren de stamvaders van dat uitverkoren volk?

A. De stamvaders waren Abraham, Isaac en Jacob.

V. U. Had God aan de Joden geleerd, hoe zij Hem moesten dienen?

A. Ja, God had hun daartoe door Mozes eene bijzondere wetgeving geschonken.

V. U. Moest de beloofde Verlosser uit het Joodsche volk voortkomen ?

A. Ja, God had dit uitdrukkelijk door de Oud vaders en Profeten beloofd.

V. Is de komst van den Verlosser dikwijls voorzegd ?

A. Ja, de Profeten hebben langen tijd te voren alle bijzonderheden van zijne geboorte, van zijn leven, lijden, sterven en verrijzenis voorzegd.

V. Wie waren de Profeten?

A. Profeten waren heilige, door God opgewekte mannen, om do Joden te vermanen of te bestraffen, die de toekomst voorspelden en hunne zending door wonderen bekrachtigden.

V. Noem eenige.

A. Isaïas, Jeremias, Ezechiël, Daniël, die groote Profeten genoemd worden. Osee, Malachias, Sophonias, Jonas, Habacuc behooren tot de twaalf kleine Profeten.

V. Wie is die Verlosser ?

A. Christus, ook Messias genoemd, welk woord, evenals Christus beteekent: gezalfde.

V. Waardoor is bewezen, dat Christus de beloofde Messias was ?

A. Bijzonder wordt dit hierdoor bewezen, dat alles volbracht is, wat de Profeten van den Verlosser voorzegd hebben, en omdat Jesus zelf heeft verklaard, dat Hij de Messias is. welke verklaring-Hij door vele wonderen, maar het krachtigst door Zijne Verrijzenis heeft bewezen.

NEGENDE LES.

Van de Mensclitvordincj van God den Zoon.

(TJ. 12^e, 13®, 14^e cn lö^e les. — Br. 9^e les. — B,. 7^e les.)

V. quot;sB. Welk is het tweede artikel van liet Symbolmu des Geloot's ?

A. En (ik geloof) in Jesus Christus. Zijnen eenigen Zoon onzen Heer.

V. R. Wat beteekenen; Jesus en Christus?

A. Jesus beteekent Verlosser, en Christus gezalfde.

In de oude Wet werden drie personen gezalfd: koningen, priesters en profeten; Christus nu is Koning van hemel en aarde; Hoogepriester cn Profeet bij uitnemendheid.

V. Waarom moeten wij zoo grooten eerbied hebben voor don naam Jesus ?

A. 1°. Om de heteekenis van dien naam welke is; Heiland, Ver-lossor, Zaligmaker.

2°. Om de heiligheid 'van dien naam, waarom hij ook altijd genoemd wordt: de heilige Naam. Deze naam werd immers door God zelf gegeven.

•'i⁰. Om do liracJd van dien Naam, waardoor wonderen geschieden, waarvoor de duivelen beven, enz.

4°. Om de zoetheid van dien naam; daarom ook wel de Zoete Naam geheeten: „honig in den mond, een aangename klank voor het oor, jubel in het hart.quot; (H. Bern.)

V. Hoe kunnen wij dien H. Naam eeren ?

A. 1°. Door den feestdag van den H. Naam te vieren, welke de Kerk heeft ingesteld, en viert den 2^en Zondag na Driekoningen, ofschoon bij de Besnijdenis (1 .Jan.) die naam aan het kind gegeven Was. Dien dag viert de Kerk ook den feestdag van het Geestelijk Verhond, dat is ingesteld om de godslasteringen tegen te gaan en te bidden voor hen, die er zich aan schuldig maken.

2°. Door dikwijls de Litanie van den H. Naam te bidden, welke de Kerk met aflaten heeft verrijkt. (1)

3°. Door den H. Naam Jesus in de bekoring en vooral aan te roepen en dien altijd met eerbied (door het hoofd te buigen) uit te spreken.

V. quot;s B. Wie is Jesus Christus?

A. God de Zoon, de tweede Persoon van de H. Drievuldigheid, mensch geworden.

V. Waarom wordt gezegd: Zijn ('■énigen Zoon; zijn niet alle menschen Gods kinderen?

(1) 300 dagen aflaat eons per dag.

56

A. Dit wordt gezegd, omdat God de Vader slechts één Zoon heeft van natuur, door eeuwige geboorte ; want wij zijn aangenomen kinderen door genade.

V. U. Wat heeft Gods Zoon gedaan, om onze Verlosser te worden ?

A. Gods Zoon is voor ons mensch geworden.

V. U. en R. Wat wil zeggen: Hij is monsch geworden ?

A. Dit wil zeggen: Hij heeft de menschelijke natuur, dat is, een menschelijk lichaam en eene menschelijke ziel aangenomen.

V. R. Is God de Vader en God do H. Geest ook voor ons mensch geworden ?

A. Neen, God de Zoon alleen.

V. 's B. Is Jesus Christus God of mensch ?

A. Hij is God en mensch te zamen.

V. Waf was de Zoon Gods eer Hij mensch werd?

A. Hij was God van eeuwigheid.

V. 's B. Hoeveel naturen zijn er dus in Christus ?

A. In Christus zijn twee naturen: de goddelijke natuur en do menschelijke natuur.

V. TJ. en E,. Is Gods Zoon. toen Hij mensch werd ook God gebleven ?

A. Ja, en daarom is Hij God en mensch tegelijk; waarachtig God en waarachtig mensch.

V. Hoe zijn de goddelijke en menschelijke natuur vereenigd ?

A. Die beide naturen zijn elk in haar soort volkomen en in de haar eigene werkingen onafhankelijk. Zij bestaan in Christus onderscheiden en onvermengd, en toch onafscheidelijk vereenigd in den éénen Persoon van den Zoon Gods.

V. Zijn er in Christus ook- twee van elkander onderscheiden willen ?

A. Ja, er bestaat in Jesus Christus een goddelijke en een menschelijke wil, welke laatste echter aan den goddelijken volkomen onderworpen is.

Hieruit begrijpen we Jesus' doodsangst in den hof en zijn gebed: niet mijn wil, maar uw wil geschiedde.

V. Mogen we het lichaam, de menschelijke natuur of een gedeelte daarvan b.v. het Hart van Christus aanbidden ?

A. Ja, „want wij aanbidden dit lichaam of gedeelte des lichaams ..niet afgezonderd van het eeuwig Woord ; evenmin scheiden wij ,.het Woord van het vleesch, wanneer wij het willen aanbidden.quot; (H. Athan.)

V. 's B. En hoeveel Personen zijn er in Christus ?

A. In Christus is slechts één Persoon, te weten : de Goddelijke Persoon, R. die de menschelijke natuur heeft aangenomen.

V. U. Zijn er ook twee personen in Christus ?

A. Neen, Jesus is slechts één Persoon, en wel een Goddelijk

57

Persoon; do bcido naturen zijn in één Persoon onafscheidbaar ver-eenigd.

V. Waaruit blijkt, dat in Christus slechts één persoon is ?

A. Uit de leering der H. Kerk, gegrond op de H. Schrift, volgens welke het onder anderen dezelfde Zoon des menschen is, die als God in den hemel woont, uit den hemel is gedaald en als mensch weder ten hemel is geklommen.

V. 's B. Hoe is God de Zoon mensch geworden ?

A. Hij heeft door eene bijzondere werking van den H. Geest de menschelijke natuur aangenomen in den maagdolijken schoof van Maria.

V. Er. Is Jesus Christus ook van eeuwigheid mensch?

A. Neen, Jesus is mensch van don tijd. dat Hij de menschelijke natuur heeft aangenomen.

V. U. Hoe is Gods Zoon mensch geworden?

A. Hij is ontvangen van den H. Geest en geboren uit de quot;Maagd Maria.

V. ^;s B. In welk artikel van het Symbolimi des Geloofs belijden wij dit?

A. In het derde artikel, dat luidt: Die ontvangen is van den H. Geest, geboren uit de Maagd Maria.

V. U. Van wien heeft de H. Maagd Maria haren Goddelijken Zoon ontvangen?

A. Zij hoeft haren Zoon ontvangen van den H. Geest.

,.Zie, sprak de Engel Gabriël tot Maria, gij znlt in uwen schoot „ontvangen en eenen Zoon baren, en Zijnen Naam zult gij Jesus „heeten.... De H. Geest zal over IJ komen, en do kracht des Aller-,.hoogsten zal u overschaduwen: daarom zal ook het Heilige, dat „uit u zal geboren worden. Gods Zoon genoemd worden.quot;

V. Wanneer vieren wij de gedachtenis van deze werking van den H. Geest ?

A. 1°. Jaarlijks op don 25 Maart, den feestdag van de Boodschap des Engels aan Maria.

2°. In de gulden Mis, welke op Quatertemper-Woensdag in den Advent wordt opgedragen.

3°. Ook dagelijks worden wij er driemaal aan herinnerd, door het gebruik 's morgens, 's middags en 's avonds bij het luiden der klok den „Engel des Heerenquot;' te bidden.

4quot;. De Priester knielt in elke Mis onder het St. Jans- of laatste Evangelie, alsook onder het Credo bij de woorden: Et Verhum Cara factum est: en het Woord is vleesch jeiuorclen, om de Menschwording van Christus te gedenken, te eeren.

V. U. Wie was dus de Moeder van Gods Zoon, uit wie Hij als mensch geboren werd?

A. De heilige, onbevlekte Maagd Maria.

58

V. U. Is clan clc H. Maagd Maria waarlijk de Moeder Gods?

A. Zij is waarlijk de Moeder Gods, omdat zij Jesus ('liristus, die God on mensch te zamen is, heeft ter wereld gebracht.

V. U. Is de H. Maagd altijd maagd gebleven? .

A. Ja, dit wordt uitdrukkelijk door de Kerk geleerd.

V. Heeft Jesus Christus ook een vader ?

A. Jesus Christus heeft als God een vader, do A geene moedor; en zoo heeft Hij als mensch wol eene moeder, doch geen vader.

V. 's li Is do H. Jozef de Vader van Christus geweest ?

A. Hij is de natuurlijke vader van Christus niet geweest, maar alleen zijn voedstervader of bewaarder.

V. Waarom moeten wij den H. Jozef eeren ?

A. Omdat God zelf van hom zegt, „dat hij een rechtvaardigequot; was, en omdat Jesus aan hom onderdanic/ was, en hij de groote oer werd waardig gekeurd, de bewaarder en verzorger van Jesus on de man van Maria te zijn, tot welke ovorgroote waardigheid hij om zijne schitterende deugden verkozen was.

V. In welke deugden heeft de H. Jozef bijzonder uitgemunt ?

A. In geloof aan de ondoorgrondelijke geheimen der Monsch-wording; — in liefde tot hot goddelijk Kind en Diens onbevlekte Moeder; — in zuiverheid, als Hij Maria's toestand aanzag, en dacht haar te verlaten ; — in gehoorzaamheid bij zijne vlucht naar — en zijn terugkeer uit Egypte ; — in geduld bij droefheid en vervolging; — in ootmoedige tevredenheid met zijn nedorigon staat,

V. Wat heeft de H. Kerk gedaan ter eere van don H. Jozef?

A. 1. In 1870 riep Paus Pius don H. Jozef uit tot Beschermer, Patroon der Katholieke Kerk, welk feest dor Bescherming van den H. Jozef gevierd wordt den 3^en Zondag na Paschen.

2. Den feestdag van den H. Jozef, den 19 Maart, verhief Paus Leo XIII tot een der grootste feesten (Ie klas).

3. Zij die de maand Maart, aan den H. Jozef toegewijd, vieren, kunnen vele aflaten verdienen, gelijk er ook verbonden zijn aan de godsvruchtoofoningen ter eere van den H. Jozef: b.v. ter eere zijner zeven smarten en zeven vreugden, enz.

V. Voor wie is de H. Jozef een voornaam beschermer ?

A. Voor alle staten en standen; meer bijzonder echter voor de armen en do werMieden : voor de getrouwden tot het getrouw beleven van den huwelijken staat; — voor allen tot verkrijging van een zaligen dood.

V. 's B. Waar is Christus geboren ?

A. In eenen stal te Bethlehem.

V. Waar ligt Bethlehem ?

A. Bethlehem is een klein stadje van Judea, oeno provincie van Palestina of het Heilig Land, in Klein-Azië.

V. Woonden Maria en Jozef te Bethlehem ?

59

A. Neen, zij woonden to Xazaretb, eon stadje in de provincie Galilea.

V. Waarvoor kwamen zij dan naar Bethlehem ?

A. Zij ging'en naar Bethlehem, waar hunne voorouders van daan waren, om zich te laten opschrijven, zooals door den Romeinschen Keizer Augustus was bevolen. Om dit bevel te volbrengen moesten alle Joden derwaarts, wier voorouders daar geboren waren, en zoo was het stadje overvol, toen Maria en Jozef daar kwamen, en konden zij geen plaats krijgen in eene herberg; weshalve zij zich huiten de stad begaven, om daar in een stal den nacht door te brengen.

V. Wanneer is ('hristus daar geboren ?

A. Den 25 December, ongeveer te middernacht.

V. 's B. Wanneer houden wij de gedachtenis der Geboorte van Christus?

A. Met Kerstmis.

V. Wat beteekem Kerstmis'?

A. Kerst is een woord afgeleid van Christ; Mis wordt er bijgevoegd, omdat immers daardoor de geboorte van Christus herdacht en gevierd wordt.

V. Welke voorrechten zijn aan dezen dag verbonden ?

A. 1quot;. Dien dag, op een Vrijdag vallend, is het geoorloofd vleesch te eten.

2quot;. Dien dag mogen alle priestors driemaal het H. Misoffer opdragen.

V. Welke beteekenis wordt aan deze drie Missen gegeven ?

A. Door de eerste of Nachtmis herdenken we Jesus' geboorte als inenscJi te Bethlehem.

Door de ticeede of Herdersinis Zijne komst in onze harten door zijne liefde.

In de derde of Hoogmis de eeuwige rjéboorte van Jesus Christus als God uit Zijn hemelschen Vader.

V. U. Hoe lieeft God de geboorte van Zijn monschgoworden Zoon door de Engelen aangekondigd en verheerlijkt ?

A. Eene groote menigte Engelen daalden van den hemel af en zongen het schoone loflied: Eere zij God in den hooge, en vrede op aarde den menschen van goeden wil. (Gloria in excelcis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis.)

V. u. w ie waren de gelukkige menschen, die 'teerst het goddelijk Kind in den stal kwamen aanbidden ?

A. De vrome en eenvoudige herders, die van een Engel gehoord hadden, dat de Verlosser der wereld geboren was.

V. Ü. Maakte God de geboorte van den Zaligmaker ook buiten het Joodsche land bekend?

A. Ja, God maakte ze door de verschijning van eene buiten-

60

gewone ster, bekend aan de drie Koning-en of Wijzen uit het Oosten.

V. U. Wat deden de drie Koningen, toen zij de ster zagen ?

A. Zij gingen terstond het Kind opzoeken, eerst te Jerusalem en vervolgens te Bethlehem, waar zij het Kind vonden.

V. U. Hoe bewezen de drie Koningen den Zaligmaker hunne vereering ?

A. Zij vielen voor Hem neder, aanbaden Hem en gaven Hem groote geschenken.

V. Welke geschenken gaven zij aan Jesns, en wat beteekenen deze ?

A. Zij offerden goud aan Jesus als Koning; tvierooh als God: mijrrhe als mensch.

V. U. Wanneer wordt de gedachtenis gevierd van de aanbidding der drie Koningen ?

A. Op den feestdag der Verschijning des Heeren, of Driekoningen-dag. (6 Januari.)

V. Wat zijn wij vooral op dien dag verplicht te doen?

A. Dan vooral moeten wij God bedanken voor het Geloof, dat Hij, gelijk hier aan de heidensche Koningen, zoo ook aan onze heidensche voorouders geschonken heeft.

V. Hoe kunnen wij aan God dankbaar zijn voor de gave des Geloofs ?

A. Door, zooveel in ons is, mede te werken dat ook de onge-loovigen God kennen.

V. Welk genootschap dient daartoe ?

A. Het genootschnp der H. Kindsheid, dat ten doel heeft de kinderen der Heidenen en ongeloovigen te doopen, op te voeden en tot brave Christenen te vormen.

V. Wie kunnen daarvan lid zijn, en wat wordt daartoe vereischt ?

A. Alle kinderen, ook de moeders voor de kinderen. Het is noodig dat zij dagelijks bidden of voor hen gebeden wordt één „Wees gegroetquot; en het schietgebed: H. Maagd Maria, hid voor on* en voor de arme ongeloomge kindertjesquot; : alsmede dat alle maanden 2¹/₁. cent geofferd wordt.

V. Is de H. Kindsheid ook nuttig en voordeelig voor onze kinderen ?

A. Ja, om van God de genade des Doopsels, eene onschuldige jeugd en eene waardige l^e H. Communie te verkrijgen. Daarenboven leeren de kinderen van jongs af barmhartig zijn, hun geloof waardeeren, sparen, enz.

V. Wat hebben de Drie Koningen daarna gedaan?

A. Op vermaning van een Engel zijn zij langs een anderen weg naar hun land teruggekeerd, hebben heilig geleefd en zijn heilig gestorven. Zij worden daarom als Heiligen in de Katholieke Kerk vereerd.

61

V. U. Wat deed de Joodsche koning Herodes, toen hij vernam dat de Zaligmaker geboren was ?

A. Hij wilde Jesus dooden, en liet te Bethlehem en in de omstreken alle kinderen ombrengen, die twee jaren en daaronder oud waren.

V. Worden deze kinderen als martelaarsquot; geëerd ?

A. Ja, de Kerk viert hun feest den 28 December, want ,.zij hebben Christus niet door te spreken maar door te sterven beleden.quot; (Kerk. Off.)

V. IJ. Hoe kwam het, dat Jesus ook niet omgebracht werd?

A. Jozef Avas op waarschuwing van een Engel met het Kind en Zijne Moeder naar Egypte gevlucht.

V. TJ. Wanneer hadden Simeon en Anna het geluk van Jesus als den Zaligmaker te erkennen?

A. Toen Jesus, veertig dagen na Zijne geboorte, door Maria in den tempel aan God werd opgedragen.

V. TT. Op welken feestdag wordt ons die opoffering van Jesus in den tempel herinnerd ?

A. Op den feestdag van Marie-Zuivering of Lichtmis. (2 Febr.)

V. Welke plechtigheden herinneren ons aan Maria's Zuivering en do opdracht van Jesus ?

A. I⁹. De processie met kaarsen, welke op Lichtmis gehouden wordt, brengt ons den tocht van Maria en Jozef met Jesus te binnen.

2°. De Icerkganr) der vrouwen herinnert ons aan Jesus' opdracht en Maria's Zuivering.

V. Waartoe worden de kaarsen gewijd?

A. Om door de gebeden der Kerk van ongelukken'bij stormen en onweders, als wanneer ze gebruikt worden, bevrijd te blijven. Ook is de brandende kaars, welke aan doopelingen en stervenden in de hand wordt gegeven, het zinnebeeld van het fjeloof, dat ze ontvangen en waarmede zij de eeuwigheid ingaan.

V. TJ. en Br. Waar woonde Jesus, nadat Hij uit Egypte was teruggekeerd.

A. Hij woonde te Nazareth, in de nederige woning van Jozef en Maria.

V. U. en Br. Van welke deugden gaf ons Jesus in zijne jeugdige jaren het treffendst voorbeeld ?

A. Van gehoorzaamheid, godsvrucht en alle deugden, welke Hem bij God en de menschen zoo welbehagelijk maakten.

V. Bestaat het huisje van Nazareth nog?

A. Ja, dit zelfde armoedig huisje bestaat nog te Loreto in Italië, waar het in 1295 door de Engelen werd neergezet en thans, met kostbaar marmer bekleed, het sieraad is der grootsche kathedraal, waarin het bewaard wordt.

62

V. W at wordt in het Evangelie verhaald van Jesus, toen Hij twaalf jaren oud was ?

A. Dat Hij met Maria en Jozef naar den tempel te Jerusalem ging. Verloren, werd Hij teruggevonden zittende te midden dei-leeraars. die verwonderd waren over Zijne wijsheid en antwoorden.

V. Waarom is uit de H. Schrift niets meer bekend ?

A. Daardoor wil God te kennen geven, dat een kind niets anders te doen heeft dan. en de hoogste volmaaktheid bereikt, als het onderdanig is aan zijne ouders.

V. Hoelang moet een kind onderdanig zijn aan zijne ouders?

A. Volgens het voorbeeld van Jesus zoolang als het onder het ouderlijk dak verblijft. Jesus was immers dertig jaren oud, toen Hij zijn openbaar leven begon.

V. Wat moeten de ouders leeren van dit heilig huisgezin : Jesus, Maria en Jozef?

A. Godsdienstigheid, liefde jegens elkander, tevredenheid, huiselijkheid, zorg voor de opvoeding der kinderen. (Zie verder de 38® les.)

V. Wordt op deze deugden ook bijzonder gewezen door de H. Kerk?

A. Ja, door de instelling van de Algemeene H. Familie : en dooide viering van een jaarlijkschen feestdag ter eere der H. Familie den 3^en Zondag na Driekoningen (:58⁰ les).

V: Br. Hoelang heeft Jesus op aarde geleefd ?

A. Drie en dertig jaren.

V. TJ. en Br. Wat deed Jesus, toen Hij dertig jaren oud was?

A. Toen begon Hij Zijn openbaar leven, en liet Hij Zich doopen in de Jomaan door den H. Joannes; — vaste veertig dagen en nachten in de woestijn, en trad daarna als goddelijk leeraar der menschen op.

V. Wie was Joannes de Dooper?

A. De Zoon van Zacharias en Elisabeth, die een zeer streng leven leidde, de komst van Christus aankondigde, — waarom hij diens Voorlooper genoemd woidt — boetvaardigheid deed en predikte, en hen, die boetvaardigheid wilden doen, tot bewijs daarvan doopte.

V. Br. Wat geschiedde er bij het Doopsel van Christus ?

A.' De H, Ceest. onder de gedaante eener duif, daalde over Hem neder en Zijn hemelsche Vader getuigde van Hem: ,.Deze is mijn beminde Zoon, in-Wien Ik mijn welbehagen heb.quot;

V. Br. Wat deed Jesus, nadat Hij in den Jordaan gedoopt was?

A. Hij ging naar de woestijn, vastte er veertig dagen en nachten en liet toe, dat de duivel Hem bekoorde. -

V. Br. Waarom liet Jesus die bekoring toe ?

A. Om ons te leeren, hoe wij de bekoring moeten overwinnen.

V. Br. Wat deed Jesus, na do woestijn verlaten te hebben ?

63

A. Hij koos zich twaalf Apostelen en doorreisde niet hen het land van Jndea overal leerende en weldoende.

V. u. w aaroni koos Jesus, toen Hij als leeraar optrad. Zich twaalf leerlingen of Apostelen'?

A. Opdat zij als getuigen van Jesus' leer en werken zouden verkondigen, wat zij van Hem gehoord en gezien hadden, en zouden doen wat Hij hun bevolen had.

V. U. Leerde Jesus slechts op enkele plaatsen en in het geheim ?

A. Xeen, Hij reisde met Zijne Apostelen het land rond, om overal openlijk Zijne leer te verkondigen.

V. Br. Wat leerde' Jesus van Zichzelven ?

A. Dat Hij waarlijk God is en van den Vader was gezonden.

V. U. en Br. Waardoor overtuigde Jesus de menschen van de waarheid Zijner leer ?

A. Jesus toonde duidelijk de waarheid van Zijne leering door Zijn heiligen levenswandel en vele mirakelen; — door groote en ontegensprekelijke wonderen, die Hij allerwege en in liet bijzijn van vele menschen verrichtte.

V. U. en Br. Noem eenige wonderen van Jesus.

A. Jesus veranderde water in wijn op de bruiloft te Cana: voedde duizende menschen met weinige brooden; stilde zee en stormen, genas met een enkel woord tallooze zieken, genas blinden, dooven en zieken, dreef de duivelen uit en wekte de dooden tot het leven op.

V. Br. Welk is het grootst mirakel, dat Jesus gedaan heeft?

A. Daf Hij zelf. gelijk Hij voorspeld had, den derden dag van de dooden verrezen is.

V. U. Geloofden in Jesus allen, die Zijne leer hoorden en Zijne wonderen zagen?

A. Velen geloofden in Hem, maar ook velen, vooral onder de Joodsche priesters waren Jesus vijandig en vervolgden Hem.

V. u. w aarom waren de priesters en Pharizeeën zoozeer tegen Jesus verbitterd ?

A. Omdat Hij openlijk hunne boosheid en schijnheiligheid bestrafte, en omdat velen van het volk Jesus aanhingen.

A'. U. «Kon en wilde Jesus de vervolgingen Zijner vijanden niet ontgaan ?

A. Zoker konde Hij die ontgaan, maar Hij wilde niet, omdat Hij uit gehoorzaamheid jegens Zijn hemelschen Vader, en uit liefde tot de menschen lijden en sterven wilde.

V. 's B. Waarom wordt Christus meer genoemd onze Heer dan God de Vader?

A. Omdat Hij ons en alle menschen niet alleen gelijk God de Vader heeft geschapen, maar ook, als wij verloren waren, door Zijn bloed heeft gekocht en verlost.

V. u. w aarom noemen wij Jesus Christus onsen Heer?

64

A. Omdat Jesus God is, aan Wien alle niensdien toebehooren; en omdat Hij ons door Zijn blood van de slavernij des duivels heeft vrijgekocht.

V. Zijn wij dan aan Christus dubbele dankbaarheid schuldig?

A. Ja, wij moeten Hem dubbel dankbaar zijn even als een kind aan zijn vader, dat niet alleen het leven van zijn vader ontvangen, maar dat daarenboven nog door hem gered is van den dood.

TIENDE LES.

Van het lijden van Christus en de verlossinrj.

§ 1-

U. 16^e les. - Br. 9^e les § 2. — R. 3° les.

V. 's B. Waarom is God de Zoon mensch geworden ?

A, Om ons door Zijn voorbeeld en Zijne leer den weg naar den hemel te toonen, en om ons uit de slavernij des duivels en den eeuwigen dood te verlossen.

V. Is Jesus alleen mensch geworden om ons te verlossen ?

A. Neen, maar ook om ons te leeren, wat we moeten doen, om in den hemel te komen.

V. Hoe heeft Hij dat geleerd?

A. Door Zijn voorbeeld d. i. door ons voor te doen wat Hij leerde.

V. Geef daarvan eenige voorbeelden.

A. Jesus leerde: „Zalig de armen!quot; en Hij zelf bezat geen steen om Zijn hoofd ter ruste te leggen. Jesus leerde hidden en Hij zelf bracht de nachten door in het gebed. Jesus werd behoord, om ons te leeren hoe wij ons daarin gedragen moeten qui te overwinnen : „waken en biddenquot; had Hij ons geleerd. „Leert van mij,quot; sprak Jesus. „dat ik zachtmoedig en ootmoedig van harte benquot;: en „gelijk een lam, dat ter slachtbank geleid wordt, zoo deed Hij Zijn mond niet openquot; bij alle vervolging, beleediging en smart. Liefde tot de vijanden had Jesus gepredikt: Hij zelf bad aan het kruis voor zijne kruisigers : behandelde Judas met de grootste liefde, enz.

V. Welk is het mysterie der verlossing?

A. Dit mysterie is, dat Jesus Christus voor den mensch leed en stierf.

V. 's B. Kon de mensch zich zelf niet verlossen ?

65

A. Neen, want de menscli kon voor de zonde niet voldoen.

V. 's B. Waarom kon de mensch voor de zonde niet voldoen ?

A. Omdat de zonde van eene oneindige boosheid is; en daarom moest de Persoon, die daarvoor voldoen en ons verlossen zou, ook van oneindige waardigheid zijn.

V. Hoe groot was de schuld der zonde ?

A. Oneindig, want de beleediging, God door de zonde aangedaan, was oneindig.

V. Waarom was het noodig, dat de Persoon, die deze schuld kon en wilde afdoen. God was en mensch beiden?

A. Die persoon moest mensch zijn, omdat de mensch God be-leedigd had; alsook om te kunnen lijden en sterven. Hij moest ook God zijn, omdat anders die afdoening geene oneindige waarde had, en dus niet opwoog tegen de oneindige schuld door de oneindige beleediging van God beloopeu.

V. Voor welke zonde heeft Christus voldaan'?

A. Niet alleen voor de erfzonde, maar ook voor de zonden en misdaden, welke de menschen van het begin der wereld tot heden begaan hebben en tot het einde der wereld bedrijven zullen. (Eom.Kat.)

V. R. Had de Zoon Gods dan niet kunnen lijden en sterven,

zonder mensch te worden ?

A. Neen, want Christus heeft alleen kunnen lijden en sterven in Zijne menschelijke natuur, en niet in Zijne goddelijke natuur.

V. 's B. Was Christus verplicht ons te verlossen ?

A. Neen, Hij hoeft dit gedaan uit liefde tot den mensch.

„Zoo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijnen eenigen „Zoon gegeven heeft.quot; (Joann. III, 16.) „Hij heeft mij bemind en „(daarom) zich zeiven voor mij overgeleverd.quot; '

V. Heeft Jesus vrijwillig geleden ?

A. Ja, want „Hij is opgeofferd, omdat Hij zelf het wilde,quot; (Isaias LUI, 7.) want, zegt Hij zelf: „niemand neemt het (leven) van mij,

„maar ik leg het af van mij zeiven : en ik hel) macht het af te leggen, „en ik heb macht, het wederom te nemen,quot; (Joan. X, 18.) maar „niemand heeft grootere liefde, dan dat hij zijn leven geeft voor „zijne vrienden.quot; En Jesus voor ons. Zijne vijanden !

V. 's B. Waardoor heeft Christus ons verlost ?

A. Door Zijn lijden en dood.

V. U. Had Jesus van zijn lijden ook iets vooruit gezegd?

A. Hij had voorspeld, wie Hem verraden en hoe Hij na vele mishandelingen een bitteren dood sterven zou.

V. 's B. Wat heeft Christus geleden ?

A. Zijn geheele leven lang groote armoede en verdriet naar ziel en lichaam; doch op den dag van zijn lijden zoo groote pijnen en smarten, dat nooit eenig mensch zoodanige verdragen heeft.

V. Waarom verkoos Jesus een armoedig leven ?

5

66

A. 1°. Om van het begin Zijns levens voor ons te lijden honger, dorst, hitte, koude, arbeid, vermoeienis, ongemakken en bezwaren, vernedering en verachting tot ons heil.

2°. Om ons te leeren, dat wij do aardsehe goederen niet ongeregeld beminnen en zoeken moeten.

V. Welk verdriet leed Jesüs?

A. Voornamelijk dit verdriet, dat vooral de Priesters, Schriftgeleerden en Pharizeën Hem als den Messias konden, maar niet wilden erkennen; dat de Joden Hem ondankbaar waren, en een Zijner Apostelen een dief was, een verrader zijn zou.

V. Br. Waar heeft Christus Zijn laatste bitter lijden begonnen ?

A. In den hof van Olijven.

V. Wat leed Christus hier?

A. Een bloedigen doodstrijd, zoodat Zijn zweet werd als druppelen bloeds, die de aarde bevochtigden.

V. Waardoor leed Hij ?

A. 1°. Het naderend lijden stond Hem in alle bijzonderheden voor den geest, waarvoor Hij als mensch terugschrikte. 2°. Hij zag Zich beladen met alle zonden der wereld. 3°. Hij zag dat Zijn lijden en dood voor velen vruchteloos zouden zijn. 4°. Hij leed door de onverschilligheid Zijner Apostelen, die, niettegenstaande Zijne herhaalde aanmaning, gerust sliepen.

V. TT. Door wien en wanneer werd Jesus verraden?

A. Jesus werd verraden door Zijn eigen leerling Judas, toen Hij na het laatste avondmaal in den hof van Gethsemani (Olijven) gebeden had.

V. U. en Br. Wat heeft Christus geleden van de Joden ?

A. Hij is door hen gevangen, voor de rechtbank gesleept, gelasterd, geslagen, ter dood veroordeeld, schandelijk geslagen en bespot en aan Pilatus den rechter overgeleverd.

V. Waar hebben de Joden Christus het eerst gebracht?

A. Zij hebben Hom geleid en gesleurd van den Olijfhof binnen Jerusalem eerst bij Annas, den schoonvader van Caiphas, en daarna bij Caiphas zeiven, die alsdan hoogepriester der Joden was.

Y. Wat heeft Jesus hier onderstaan ?

A. 1°. Hij werd valschelijk beschuldigd. 2°. Hij ontving een geweldigen kaakslag. 3°. Val van Petrus.

V. Welke zonde bedreef Petrus?

A. Uit vrees verklaarde hij tot driemalen onder eed, dat hij geen leerling van Jesus was, ja Hem niet kende.

V. Waar is Christus van Caiphas naar toe gevoerd?

A. Naar Pilatus, den Eomeinschen landvoogd. Deze onderzocht, maar bevond Hem onschuldig; doch om zich van de zaak af te maken, zond hij Hem naar Herodes Antipas, vorst van Galilea, die alsdan te Jerusalem was.

67

V. Wat heeft Christus bij Herodes verdragen ?

A. Christus gewaardigde zich niet op alle vragen, welke men Hem deed te antwoorden; waarom Herodes en zijn hof Hem bespotten, zinneloos verklaarden en Hem een wit spotkleed deden aantrekken.

V. Br. Wat heeft Christus geleden bij Pilatus?

A. Hij is daar valschelijk door de Joden beschuldigd, wreedelijk gegeeseld en met doornen gekroond, en onrechtvaardig veroordeeld om gekruisigd te wordon.

V. 's B. Welken dood is Christus gestorven ?

A. Den dood des kruises.

V. Waarom was deze dood schandelijk?

A. Omdat slaven alleen daartoe mochten veroordeeld worden.

V. TJ. en Br. Waar werd Jesus gekruisigd?

A. Op den berg van Calvarië, in de nabijheid van Jerusalem.

V. R Hoe is Christus gekruisigd ?

A. Nadat Christus Zijn kruis gedragen had, is Hij met handen en voeten daaraan genageld, en er drie uren levend aan blijven hangen.

V. U. Hoe lang leefde Hij aan het kruis?

A. Van 's middags 12 tot 3 uur; toen riep Hij tot God: Vader in uwe handen beveel ik mijnen geest; Hij neigde nu Zijn hoofd en stierf.

V. Hoevele en welke woorden heeft Christus aan het kruis gesproken ?

A. Zevenmalen opende Hij den mond, en 1°. bad voor Zijne kruisigers: „Vader vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen.quot; 2°. Hij antwoordde den goeden moordenaar op diens bede: • ,.heden zult gij met Mij zijn in het paradijs.quot; 3°. Hij gaf aan Zijne Moeder den H. Joannes tot Zoon: „Vrouw, ziedaar uw Zoonquot;; — en aan Joannes Maria tot Moeder: „Zoon, ziedaar uwe Moeder.quot; 4°. Hij beklaagde Zich als mensch over Zijne verlatenheid: „Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten?quot; 5°. Hij gaf Zijn dorst te kennen: ,.Ik heb dorst.quot; 6°. Hij verklaarde, dat het werk der Verlossing volbracht was: ,.het is volbrachtquot;, en 7°. beval dan Zijne ziel in Gods handen : „in Uwe handen beveel ik mijnen geest.quot;

V. E. Hoe is Christus gestorven ?

A. Nadat Hij alles volbracht had, is Zijne ziel van Zijn lichaam gescheiden; zóó nochtans, dat de Godheid mot Zijne ziel en met Zijn lichaam is vereenigd gebleven.

V. Wat gebeurde toen Jesus den geest had gegeven?

A. De Joden verzochten Pilatus, om aan de gekruisigden do beenderen te breken, opdat zij gedurende den Sabbath niet aan het kruis zouden blijven hangen, maar begraven worden. Toen de soldaat, die daarmede belast was, bij Jesus kwam en zag, dat Hij

68

reeds gestorven was, doorstak hij Diens zijde met eene lans, en uit het Hart vloeide water en bloed.

V. U. Hoe heeft Jesus dat bittere lijden en sterven verduurd?

A. Met de volste onderwerping aan Gods heiligen wil, met liefde en een onbeschrijfelijk geduld.

V. Welke wonderen geschiedden bij den dood van Christus ?

A. Van omtrent den middag bedekte dikke duisternis de aarde ; de zon verduisterde; het voorhangsel in den tempel scheurde open van boven tot beneden; de aarde beefde; de steenrotsen berstten ; de graven gingen open en de doodeu stonden op.

V. TL, Br. en E,. Is het lichaam van Jesus aan het kruis blijven hangen ?

A. Neen, vrome mannen (Nicodemus en Jozef van Arimathea) hebben tegen den avond het lichaam van het kruis afgenomen en in een nieuw steenen graf gelegd.

V. Waarom wilde Christus begraven worden ?

A. Opdat Zijn dood onloochenbaar zou zijn, en Zijne verrijzenis des te heerlijker.

V. 's B. In welk artikel van het Symbolum des Geloofs belijden wij het lijden en den dood van Christus ?

A. In het vierde artikel dat luidt: Die (Christus) geleden heeft onder (tijdens de regeering van) Pontius Pilatus, is gekruist, gestorven en begraven.

V. 's B. Volgens welke natuur heeft Christus geleden en is Hij gestorven ?

A. Volgens Zijne menschelijke natuur, want volgens Zijne goddelijke natuur was Christus onlijdelijk en onsterfelijk.

V. Hoe is dan waar, dat God voor ons geleden heeft en gestorven is?

A. Dit blijft waar, omdat Hij, die leed en stierf. God was, en Zich van de menschelijke natuur als van een werktuig bediende, om te kunnen lijden en sterven.

§ 2.

V. 'sB. Was het voor onze verlossing ook noodig dat Christus zooveel leed en zulken dood stierf?

A. Neen, Hij had ons met veel minder lijden kunnen verlossen, maar Hij heeft daardoor ons Zijne overgroote liefde willen toonen, en voorbeelden van vele deugden willen geven.

V. R. Waarom heeft Christus willen lijden en sterven?

A. Om in onze plaats aan de goddelijke rechtvaardigheid te voldoen voor onze zonden.

V. R. Was het dan noodig dat Christus zooveel leed, om ons uit de zonde te verlossen?

A. Neen; ook het geringste lijden van Christus, als zijnde van

69

oneindige waarde, zou op zich zelf voldoende geweest zijn, om ons te verlossen.

V. Waarom wilde Christus dan zooveel lijden?

A. Opdat wij des te beter de grootheid Zijnor lietde zouden erkennen, alsmede de groote boosheid en strafwaardigheid der zonde; en opdat wij geduldig zouden zijn, als wij iets te lijden hebben

V. Welke voorbeelden van deugden heeft Jesus ons in endoor zijn lijden en sterven gegeven?

A. Zeer vele: onder andere betoonde Hij godsvrucht en onderwerping in en door het gebed; liefde jegens Judas; zachtmoedigheid bij alle beleedigingen; ootmoed bij alle vernederingen; medelijden en harmliartif/lieid jegens Petrus, Veronica, de weenende vrouwen; eerbied voor het gezag van Caiphas, Pilatus; gehoorzaamheid zelfs aan Zijne beulen ; vergevingsgezindheid en ijver voor het heil der zielen aan het kruis, enz., liefde, jegens alle menschen toen Hij na den dood Zijn hart deed openen.

V. 's B. Voor wie is Christus gestorven ?

A. Voor alle menschen.

V. U. Voor wie heeft Jesus geleden en den kruisdood ondergaan ?

A. Voor alle menschen. om allen te verlossen en zalig te maken.

quot;Hij heeft Zich zeiven ter verlossing voor allen gegeven.quot; (I Tim. 11. 6); — ,.En Christus is voor allen gestorven.quot; (II Cor. V. 15); — „Hij (God de Vader) heeft Zijnen eenigen Zoon niet gespaard, maar „Hem voor ons allen gegeven; hoe zou Hij met Hom ons niet alles „geschonken hebben?quot; (Rom. VIH. 32.)

V. Wat hoeft Jesus Christus door Zijn lijden en sterven voor ons verdiend?

A. Jesus Christus heeft ons verlost 1°. van de zonde; 2°. van de slavernij des duivels: 3°. van de eeuwige verdoemenis; Christus heeft ons 4°. met God verzoend; 5°. voor ons den hemel geopend, en 6°. overvloedige genaden verdiend, waardoor wij heilig kunnen leven en zalig worden.

V. 's B. Zullen dan alle menschen zalig worden ?

A. Neen, omdat niet alle menschen aan de verdiensten van het lijden en den dood van Christus deelachtig worden.

V. Wat is : aan de verdiensten van Christus deelachtig worden ?

A. Deelachtig worden, dat is : wij moeten aandeel zien te krijgen aan de verdiensten van Christus. Gelijk een schat geld niets baat aan een arme, als hem er niets van wordt gegeven; of gelijk geneesmiddelen nutteloos zijn voor een zieke, als ze niet door hem genuttigd worden; zoo zou het ons ook niet helpen, dat Christus zooveel geleden en door Zijn lijden zooveel heeft verdiend, als die verdiensten op ons niet werden toegepast.

V. 's B. Waardoor kan de mensch aan de verdiensten van Christus deelachtig worden ?

70

A. Door hot ware Geloof, door het waardig gebruik der H.H. Sacramenten, door goede werken, vooral van boetvaardigheid.

V. Wat moeten wij doen om aandeel te krijgen in de genaden en de eeuwige zaligheid, welke Jesus Christus voor ons verdiend heeft.

A. Wij moeten daartoe met Jesus vereenigd zijn en blijven. Die vereeniging nu begint met het geloof in Jesus en Zijne leer, dat we ontvangen in het Doopsel. Dat geloof moet echter levendig zijn, moet getoond worden door het naleven van Gods geboden, door goede werken (bidden, vasten, aalmoezen geven); en opdat het geloof levendig zij, is noodig dat het onderhouden, gevoed en gesterkt worde door de genademiddelen, de H.H. Sacramenten.

V. Waarom worden afzonderlijk en bijzonder de werken van boetvaardigheid genoemd ?

A. Omdat de werken van boete, versterving, lijden ons het meest gelijkvormig maken aan Christus, die immers Zijn geheele leven boete, versterving gepleegd heeft.

V. Wie worden dus deelachtig aan de verdiensten van Christus ?

A. 1°. Zij, die het Geloof in Christus door het Doopsel ontvangen hebben. 2°. Zij die het gebruik der rede hebben en het Doopsel niet ontvangen, of daarna in doodzonde gevallen zijn, moeten de beletselen tegen de heiligmakende gratie wegnemen en met behulp der dadelijke gratie zich tot het ontvangen der heiligmakende gratie voorbereiden. De noodzakelijke voorwaarde, of de voorbereidende handelingen daartoe zijn geloof, hoop, liefde, boetvaardigheid enz.; vervolgens het ontvangen der H.H. Sacramenten.

V. 's B. Waarom is het noodig, dat wij nog lijden en boetvaardigheid doen, aangezien (terwijl) Christus voor ons heeft voldaan?

A. Omdat het de wil van God is, dat wij door ons lijden en onze boetvaardigheid aan de verdiensten van Christus deelachtig worden ?

V. Waaruit blijkt deze wil van God?

A. Uit de H. Schrift, waar Christus zelf vordert: „indien gij het leven wilt ingaan, onderhoud de geboden.quot; (Matt. XIX. 17). De H. Paulus leert dat „Christus de eeuwige zaligheid geworden is voor allen, die Hem gehoorzaam zijnquot; (Hebr. V. 9.) en daarom zegt hij: „ik verheug mij in het lijden en vul aan in mijn vleesch, wat aan „het lijden van Christus voor Zijn lichaam, dat de Kerk is, ontbreekt.quot; (Col. I. 24.)

V. Waarom kan niet waar zijn hetgeen andersdenkenden leeren: dat het genoeg is in Christus' lijden en dood te gelooven ?

A. 1°. Omdat God uitdrukkelijk vordert, dat wij o. a. God en den evenaasten beminnen, enz. 2°. De hemel is niet alleen de prijs van Jesus' bloed, maar ook de belooning voor die wettig gestreden hebben: „alleen hij die wertig gestreden heeft zal gekroond worden.quot; (II Tim. II. 5.) 3°. Indien gelooven genoeg ware, zouden ook dieven,

71

I

overspelers, gierigaards, moordenaars enz. zalig worden, die toch allen van den hemel znllen uitgesloten zijn. (Gal. V.)

V. 's B. Wanneer houdt de H. Kerk de gedachtenis van het lijden en den dood van Christus.

A. In de goede week bijzonder op Goeden Vrijdag.

A. Br. lederen dag onder de H. Mis, doch bijzonder op goeden Vrijdag.

V. Waardoor houdt de H. Kerk altijd de gedachtenis aan ('hristus' lijden en dood levendig?

A. 1°. Door dagelijks het H. MisoiFer op te dragen, en aldus allen aan de vruchten van het Verlossingswerk te doen deelnomen. 2°. Door den plicht, welken zij ieder oplegt, om minstens des Zondags de H. Mis bij te wonen. 3°. Door de plechtigheden, de heilige gewaden en voorwerpen bij de H. Mis in gebruik, die allen ons het lijden en sterven van Christus voorstellen. 4°. Iedere Vrijdag, bijzonder de l^e Vrijdag A^Tan elke maand is aan het Lijden gewijd. 5°. Verschillende gebeden en litanieën en godsvruchtoefeningen o.a. ter eere der 5 H. Wonden zijn door de Kerk goedgekeurd, aanbevolen en met aflaten begiftigd.

V. Welke is van deze wel de meest geschikte en nuttigste en aan God aangenaamste oefening?

A. De oefening van den Kruisweg.

V. Hoe is deze ontstaan ?

A. Naar het voorbeeld der H. Maagd en H. Apostelen, die zeker menigmaal den weg bezochten, welke Jesus geheiligd had, gingen vele christenen ter bedevaart naar Jerusalem, om die heilige plaatsen te bezoeken. Toen zidks door den inval der Saracenen niet meer ging, gaven de Pausen verlof, dat men die heilige plaatsen en gebeurtenissen afbeelden en die op wegen of in de kerken plaatsen mocht. Zij die dan deze, ten getale van 14, bezochten, konden dezelfde aflaten verdienen als die den weg te Jerusalem aflegden.

V. Wat is er noodig, om die aflaten te verdienen ?

A. Wanneer iemand in het hijzonder de oefening van den Kruisweg doet, moet bij daarbij, om de aflaten te verdienen, naar Zijne bevatting het lijden van Jesus Christus overwegen en van de eene statie naar de andere gaan, in zoover de menigte der menschen of de ruimte der kerk zulks toelaat. Dat men biechte en communicere wordt niet vereischt, doch men moet in staat van gratie zijn.

V. Kunnen ook zieken en anderen, die onmogelijk de staties van den Kruisweg kunnen bezoeken, die aflaten verdienen ?

A. Zij kunnen die aflaten verdienen, indien zij een kruisbeeld, tot dat doel bijzonder gewijd, in de hand houden en alsdan godvruchtig en met een rouwmoedig hart bidden 14 Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader, enz.; eti op het einde ~) Onze Vader

Wees geeroet en Glerie zij den Vader, enz., ter eere der Vijf H. Wonden met nog één Onze Vader, Weesgegroet en Glorie zij den Vader voor den Paus: te zarnen tivintigmadl.

ELFDE LES.

Van de Verrijzenis en Hemelvaart van Christus.

(U., 17^e en 18® les; — Br. 11® en 12® les; — R. 6® les.)

V. 's B. Welk is het vijfde artikel van liet Symbolum des Goloofs '?

A. Die (Christus) is nedergedaald ter helle, den derden dag verrezen van de dooden.

V. Wanneer is Christus ter helle neergedaald'?

A. Op hetzelfde oogenblik dat Hij gestorven was aan het kruis ; zooals blijkt uit I. Petr. III. 18, 19, waar de H. Petrus zegt: „Christus werd wel gedood naar het vleesch, maar in het leven herroepen naar den geest, in welken Hij ook naar de geesten kwam, die in de gevangenis waren, en hun predikte.

V. 's B. Wat heeft Christus na Zijnen dood gedaan ?

A. Zijne ziel, met de Godheid vereenigd, is nedergedaald ter helle.

V. Br. Is de Godheid van Christus altijd met Zijne zie en Zijn lichaam vereenigd gebleven?

A. Ja, de Godheid van Christus is altijd met Zijne ziel en met Zijn lichaam vereenigd gebleven.

V. 's B. Wat verstaat gij door de hel, tot welke ziel van Christus is nedergedaald ?

A, Eene onderaardsche plaats, het voorgeborchte der hel genaamd, waar zich de zielen bevonden der rechtvaardige afgestorvenen, die niets meer te boeten hadden R. en den tijd moesten afwachten, waarop Christus door zijn dood den hemel openen zou.

V. Welke plaatsen worden hel genoemd ?

A. Do hel in den eigenlijken zin wordt aenoemd die plaats, waar de duivels en verdoemden eeuwig gestraft worden. In oneigen-lijken zia wordt het Vagevuur ook wel hel geheeten, evenals deze plaats, waar Christus na Zijn dood neerdaalde.

V. Wie waren daar?

A. Allen, van Adam's tijd af, die in Gods liefde gestorven waren en niets meer te boeten hadden: of sints dat zij hunne kleinere zonden en de straffen voor de zonden uitgeboet hadden.

V. 'sB. Waarom is Christus tor helle nedergedaald?

A. Om de zielen der H. Oudvaders cn anderen, die in Gods liefde gestorven waren, te troosten en te verlossen, Ü. en haar aan te kondigen dat zij weldra in den hemel zouden worden opgenomen.

V. Noem eenige Oudvaders, die er zich konden bevinden.

A. Adam en Eva, Xoë, Abraham, Isaac, Jacob, Mozes, Aaron, Samuel, David, do Profeten, Joachim en Anna, de H. Jozef, enz.

V. TT. Waarom waren die zielen nog niet in den hemel ?

A. Omdat de hemel door de zonde gesloten was, en Christus, die ons in alles moest voorgaan, den hemel moest openen.

V. Zijn die zielen aanstonds naar den hemel gegaan ?

A. Xeen, want Christus moest eerst door Zijne Hemelvaart den hemel openen.

V. 's B. Wanneer is Christus verrezen ?

A. Op don derden dag na Zijnen dood, dat is, des Zondags 's morgens.

V. U. Had Josus ook vooruit gezegd, wat op den derden dag van Zijnen dood met Hom zou plaats hebben ?

A. Jesus had vooruit gezegd, dat Hij op den derden dag levend uit het graf zou opstaan.

V. TI. Hoe werd die voorspelling vervuld ?

A. O]) den vroegen morgen van den derden dag voreenigde zich de ziel van Josus mot Zijn lichaam, en verrees Hij, door eigen kracht, heerlijk uit het graf.

V. Wat gebeurde aanstonds na do Verrijzenis?

A. Do aarde beefde, een Engel daalde uit den hemel, wentelde den steen van hot graf en zette zich daarop neder, de soldaten, die het graf bewaakten, violen van schrik ter aarde, en vluchtten dan naar de stad.

Y. TJ. Moesten do vijanden van Josus die verrijzenis niet erkennen ?

A. Ja, zij hadden hot graf verzegeld en wachters bij het graf geplaatst, en deze wachters zagen met verbazing en schrik de heerlijke verrijzenis van Josus.

V. U. Hoe werd het aan do Apostelen en de andere leerlingen bekend, dat de Zaligmaker waarlijk verrozen was?

A. Eenige vrouwen, die het graf bezochten, hoorden het van een Engel, en boodschapten het aan de Apostelen: later verscheen Josus meermalen aan Zijne leerlingen.

V. Aan wie heeft Christus zich vertoond op den dag Zijnor Verrijzenis ?

A, Het gevoelen van allo H.H. Vaders is, dat Hij Zich het eerst aan Maria vertoond hoeft. In de H. Schrift worden vermeld Zijne verschijningen aan Maria Magdalena en do andore vrouwen, aan Simon Petrus, aap de leerlingen op weg naar Emmatts en aan de

74

vergaderde leerlingen, bij welke Thomas toen niet aanwezig was.

V. If. Wat deed Jesus nog meer, om Zijne leerlingen van de waarheid Zijner Verrijzenis te overtuigen?

A. Hij liet Zich door hen aanraken, toonde hun Zijne wonden, onderwees hen, at met hen gelijk te voren.

V. quot;s B. Waarom heeft Christus de vijf Wonden in Zijn verheerlijkt lichaam behouden?

A. Om daarmede Zijn verrijzenis te bevestigen en ze aan alle menschen in het oordeel en aan de zaligen in den hemel te toonen.

V. Hoedanig was dan het lichaam van Jesus na Zijne verrijzenis ?

A. Licht, fijn, helder als de zon, snelbewegend als de gedachte, alles doordringend als de geest, onlijdelijk, onsterfelijk.

V. Hoe bevestigde Christus Zijne verrijzenis door de vijf Avonden Zijner handen, voeten en zijde ?

A. De Apostelen konden daaraan zien, dat Hij dezelfde was, die aan het kruis gehangen had en gestorven was; Tot dat doel liet Hij ze zien, en betasten door Thomas.

V. Waren er meer Apostelen, die niet zoo aanstonds aan Jesus verrijzenis geloofden ?

A. Ja; toen hun de eerste boodschap gebracht werd, „schenen ..die woorden hun eene dwaasheid, en zij geloofden haar (de vrouwen) ..niet.quot; (Luc. XXIV. II.) En van Petrus schrijft de H. Joannes X. 9, dat hij de Schrift niet verstond „dat Jesus uit do dooden moest opstaanquot;; en Thomas bleef ook na het getuigenis van alle Apostelen ongeloovig, totdat hij zelf gezien en gevoeld had.

V. Zullen ook wij en alle menschen eenmaal de vijf Wonden aanschouwen ? gt;

A. Ja, in den laatsten dag des oordeels: de zaligen zullen in de vijf Wonden als de werktuigen zien, waar aanzij hunne zaligheid te danken hebben; den verdoemden zullen ze dienen tot grootere beschaming en wroeging, daar ook zij door de verdiensten dier H. Wonden hadden kunnen zalig worden, indien ze gewild hadden.

V. 's B. Wanneer houdt de H. Kerk de gedachtenis der Verrijzenis van Christus?

A. Met het Hoogtijd van Paschen.

V. Welk is het zinnebeeld van den verrezen Christus?

A. De verrezen Christus wordt voorgesteld door de paaschliaars, welke daags voor Paschen plechtig gewijd en onder alle H. Diensten gedurende den Paaschtijd aangestoken wordt. In de paaschkaars zijn vijf wierookkorrels gestoken ter gedachtenis aan de vijf wonden van Christus en aan de reukwerken, waarmede de H. Vrouwen Zijn lichaam balsemden bij Zijne begrafenis.

V. Waarom wordt de Paaschdag zoo luisterrijk gevierd ?

A. Omdat de verrijzenis van Christus 1°. de grondslag is van ons Geloof: „God heeft Hem opgewekt, en Hem heerlijkheid ge-

/

/ O

schonken,quot; leert de H. Petras, (I. Petr. I. 21) „opdat uw geloof en „uwe hoop op God berusten.quot; ,.Is Christus niet verrezen,quot; zegt de H. Paulus, „dan is onze prediking ijdel, ijdel ook uw geloof.quot; 2°. Omdat Christus verrijzenis ons ten waarborg is, dat ook wij zullen verrijzen. (I Cor. XV, 12). 3°. Opdat „gelijk Christus is opgestaan uit de dooden, zoo ook wij in de nieuwheid des levens wandelenquot; (een nieuw, beter leven beginnen). „Christus eens gestorven, sterft niet meerquot;; — zóóook eenmaal met Paschen uit do zonden opgestaan, niet meer hervallen in de zonden!

V. Wat heeft de Kerk voorgeschreven, opdat allen uit de zonden zouden opstaan.

A. Dat alle christenen waardig de H. Communie zouden ontvangen en zich door den veertigdaagschen Vaste daartoe voorbereiden. (Zie 29e les.)

V. 's B. Welk is het zesde artikel van het Symbolum des Geloofs ?

A. Die (Christus) is opgeklommen ten hemel, zit aan de rechterhand van God den Vader almachtig.

V. U. Hoe lang bleef Jesus tot onderwijzing en bevestiging Zijner leerlingen na Zijne verrijzenis nog op aarde ?

A. Jesus bleef nog veertig dagen op aarde, om Zijne leerlingen te onderwijzen en te bevestigen.

V. 's B. Wanneer is Christus ten hemel geklommen ?

A. Veertig dagen na Zijne Verrijzenis.

V. 's B. Wat heeft Christus gedaan gedurende de veertig dagen dat Hij nog op aarde gebleven is ?

A. Hij verscheen aan Zijne Apostelen, en sprak met hen over het rijk Gods.

V. R. Heeft Christus na Zijne Verrijzenis Zich ook levend vertoond ?

A. Ja. Christus heeft Zich na Zijne Verrijzenis meermalen aan Zijne leerlingen vertoond, en hun vele bewijzen gegeven, dat Hij nog leefde.

V. Welke verschijningen worden in de H. Schrift verhaald ?

A. 1°. Acht dagen na Zijne verrijzenis verscheen Christus aan alle Apostelen, bij wie nu ook Thomas was. 2°. Bij het meer van Tiberias verscheen Hij aan Petrus, Thomas, Jacobus, Nathaniel en nog twee andere leerlingen, bij welke gelegenheid de wonderbare vischvangst plaats had en Petrus tot Hoofd der Kerk word aangesteld. (Zie 14e les.) 3°. In Galilea verscheen Jesus op een berg aan de elf leerlingen en werd door meer dan 500 broeders gezien. 4°. Aan den Apostel Jacobus. 5°. Op den dag der hemelvaart aan de Apostelen te Jerusalem, terwijl zij aan tafol zaten.

V. Wat is het rijk Gods. waarover Christus Zijne Apostelen sprak ?

A. Het rijk Gods, waarover Jesus de Apostelen onderhield is de Kerk. (Hand. I, 3.) Hierover stolde Hij een plaatsbekleeder.

Joan. XXI, 15; stelde eenige Sacramenten in, en onderrichtte hen in alles wat nuttig en noodig was om Zijne Kerk te bestieren.

V. U. Wat deed Hij den veertigsten dag na Zijne Verrijzenis?

A. Hij nam afscheid van Zijne leerlingen, zegende hen, en voer van den Olijfberg voor hunne oogen ten hemel.

V. Waar is Christus ten hemel gegaan ?

A. Op den berg van Olijven, dezelfde plaats, waar Hij Zijn lijden begonnen had, om ons te leeren, dat kruisen en lijden de weg zijn naar den hemel.

V. Wie waren bij de Hemelvaart tegenwoordig?

A. Alle Apostelen en meer dan 500 leerlingen.

V. Is Jesus maar alleen ten hemel gegaan ?

A. Neen, tallooze zielen, door Hem uit het voorgeborchte dei-hel verlost, stegen nu met Hem ten hemel.

V. 's B. Hoe is Christus ten hemel geklommen ?

A. Zonder iemands hulp, door Zijne eigene macht.

V. Wat geschiedde bij Zijne Hemelvaart?

A. Toen Jesus uit het gezicht der Apostelen verdwenen was, en zij Hem nog nastaarden, daalden twee Engelen van den hemel, die hun toespraken; Mannen van Galilea, wat staat gij daar te zien ? Dezelfde Jesus, die gij hebt zien ten hemel varen, zal zoo wederkeeren.

V. Wie zijn nog meer met ziel en lichaam ten hemel gegaan ?

A. De Aartsvader Henoch en de profeet Elias, doch deze zijn opcjenomen ten hemel, gelijk ook de H. Maagd Maria, wier lichaam door Engelen werd opgevoerd. Daarom spreekt men ook van Hare ten-hemel-^p/eiimi// ■ en niet van hemeltmW.

V. Waarom is Christus ten hemel geklommen?

A. Jesus is ten hemel geklommen 1°. om, als mensch, de heerlijkheid te genieten, welke Hij door Zijn lijden en dood verdiend had. 2°. Om onze Middelaar en Voorspreker te zijn bij Zijnen he-melschen Vader. 3°. Om aan Zijne Apostelen den beloofden H. Geest te zenden. 4°. Om ons in den hemel eene plaats te bereiden.

V. 's B. Wanneer houdt de H. Kerk de gedachtenis der Hemelvaart van Christus ?

A. Veertig dagen na Paschen, op onzes Heeren Hemelvaartsdag.

V. R. Waar is Christus nu?

A. Christus zit aan de rechterhand des Vaders.

V. 's B. Wat beteekenen deze woorden: Hij zit aan de rechterhand van God den Vader almachtig?

A. Dat Christus (als mensch) in de opperste rust en in de hoogste eer is bij God den Vader.

A. U. en R. Dat Christus, ook als mensch, deel heeft in de macht en de heerlijkheid van God den Vader.

V. Welke plechtigheid herinnert ons aan Jesus' hemelvaart ?

77

• A. Op den Hemelvaartsdag wordt na het Evangelie der Mis, waarin de hemelvaart verhaald is, de Paaschkaars, die gedurende den paaschtijd den Verrezen Christus voorstelde, uitgedoofd.

V. Wat moeten wij uit de Hemelvaart des Heeren leeren?

A. „Als wij met Jesus lijden, zullen wij ook met Hem verheerlijkt worden.quot; (Rom. VIII. 17.) „Wordt derhalve niet bevreesd „en laat den moed niet zinken, maar ziet op tot Jesus. Die voor „de vreugde Hem voorgesteld, het kruis verdragen en de schande „veracht heeft, en gezeten is aan de rechterhand van Gods troon.quot; (Hebr. VI, 13 en XII, 2, 3.)

TWAALFDE LES. Van het laatste oordeel.

(TT. 18^e les; ■— Br. 12® les, 6^e vr.; — R. 10^e les, 3^e vr.)

V. 's B. Wolk is het zevende artikel van het Symbolum des Geloofs ?

A. Van daar zal Hij komen oordeelen de levenden en de dooden.

V. R. Zal Christus nog op deze wereld terugkeeren?

A. Ja, op het einde der wereld, om te komen oordeelen levenden en dooden.

V. U. Wat leeren ons die woorden (van het 7^e artikel) ?

A. Dat Jesus eens uit den hemel zal wederkomen om alle men-schen, die ooit geleefd te hebben, te oordeelen.

V. TJ. Wat wil zeggen, dat Jesus de menschen zal oordeelen ?

A. Dat alle gedachten, woorden en werken der menschen, waarvoor zij loon of straf verdiend hebben, zullen openbaar worden, en Jesus daarover het oordeel van belooning of straf zal uitspreken.

V. 's B. Wanneer zal Christus komen oordeelen ?

A. Op het einde der wereld, doch de dag is onbekend.

V. TJ. Wordt de mensch niet eerder geoordeeld, dan op den jongsten (laatsten) dag?

A. Ja; de ziel van ieder mensch wordt reeds terstond geoordeeld zoodra de mensch gestorven is.

V. Wanneer zal de dag van het algemeen oordeel zijn?

A. „Dien dag en dat uur weet niemand, ook niet de Engelen „des hemels,quot; antwoordt Christus zelf;

V, 's B. Welke teekenen zullen het oordeel voorafgaan ?

A. 1°. Eene geweldige vervolging, die de Antichrist verwekken

78

zal; 2°. verscheidene vreeselijke plagen; 3°. een vuur dat alles zal verslinden.

V. Hoedanig^- zal de Antichrist zijn ?

A. 1°. De Antichrist (welk woord beduidt: vijand van Christus hij uitnemendheid) zal, zeggen de H.H. Vaders, een Jood zijn uit den stam van Dan. (Gen. XLIX, 17.) 2°. Hij zal de Godheid van Christus loochenen, Diens leer en Sacramenten verwerpen, zich zeiven voor den Messias uitgeven en zich als God doen aanbidden. (Joan. 11, 22 ; Daniël XI, 36; II Thess. II, 4.) 3°. Hij zal door de medewerking des duivels vele valsche wonderen doen, daardoor velen in dwaling brengen, en de geloovigen tot afval dwingen door wreede vervolging en den marteldood.

V. Wie zullen tegen den Antichrist optreden?

A. Henoch en Elias zullen in die dagen getuigenis voor Jesus en Diens leer afleggen, vooral aan de Joden prediken en hen be-keeren.

V. Noem eenige der „verscheidene vreeselijke plagenquot;.

A. Oorlog, pest, hongersnood, aardbeving, groote ellende, welke algemeen over de geheele wereld zullen heerschen. „De zon zal verduisterd wordenquot;, zegt Christus, (Lnc. XXI, 26.) „en de maan „haar licht niet meer geven ; de sterren zullen van den hemel vallen „en de krachten der hemelen beroerd worden.... de menschen zullen „bezwijken van schrik en verwachting der dingen, die de gansche „wereld zullen overkomen.quot;

V. Waardoor is de wereld eenmaal vergaan, en waardoor zal zij vóór den oordeelsdag vernietigd worden ?

A. Eens is de wereld vergaan door het water van den Zondvloed, waaruit echter Xoë, zijn huisgezin en vele schepselen gered werden; vóór den laatsten dag zal alles door het vuur vernietigd worden.

V. 's B. Hoe zal Christus ten oordeel komen ?

A. In Zijn menschelijk lichaam, zichtbaar en met groote heerlijkheid.

V. Waarom zal Christus in Zijn menschelijk lichaam komen oordeelen ?

A. Omdat Hij ook als mensch zal oordeelen; „en Hij (de Vader, zegt Christus) heeft Hem (den Zoon) macht gegeven, om te oor-„deelen, omdat Hij een Zoon des menschen (mensch) is.quot;

V. Hoe beschrijft Christus Zelf' Zijne komst?

A. „En alsdan (na het vergaan der wereld) zal het teeken (het ,.H. Kruis) van den Zoon des menschen aan den hemel verschijnen; „en dan zullen alle geslachten der aarde weenen; en zij zullen den „Zoon des menschen zien, komende op de w^rolken des hemels, met „groote macht en heerlijkheid.

V. 's B. Wie zal Christus komen oordeelen ?

79

A. Alle menschcn. die ooit geleefd hebben.

,.Alle volken zullen voor hem verzameld worden.quot; (Matt. XXV. 32.) „Wij allen zullen staan voor den rechterstoel van Christus, opdat „ieder ontvange, naar hetgeen Hij in zijn lichaam gedaan heeft, „hetzij goed of kwaad. (II Oor. V, 10.)

V. Waar zullen deze menschen geoordeeld worden?

A. In het dal van Josaphat, dat gelegen is tusschen de stad Jerusalem en den berg van Olijven.

V. Hoe zullen daar allen te zamen kunnen komen?

A. „De Engelen zal Hij zenden, zegt Christus, met eene bazuin „en groot geschal; en zij zullen Zijne uitverkorenen bijeen vergaderen „van de vier winden, van de uiterste eindpalen der hemelen tot „aan de uiterste eindpalen.quot; (Matt. XXIV, 31.)

V. 's B. Wie zijn de levenden, die Christus zal komen oordeelen?

A. Degenen, die omtrent dien tijd zullen leven.

V. Zullen dan niet alle menschen sterven ?

A. Hoogstwaarschijnlijk zullen alle menschen sterven vóór den oordeelsdag. Door de levenden moeten dus verstaan worden zij, die het einde der wereld nog in leven zal vinden. Terecht is dat woord levenden in het Symbolum opgenomen, om aan te duiden, dat alle menschen zonder uitzondering zullen geoordeeld worden.

V. 'sB. Zullen de dooden tot den laatst en dag zonder oordeel zijn?

A. Neen; ieder mensch wordt terstond na zijnen dood in het bijzonder geoordeeld, doch op den laatsten dag zullen de lichamen en de zielen te zamen in de tegenwoordigheid van alle menschcn geoordeeld worden.

„God zal een ieder op den dag des doods vergelden naar zijne „handelingen.quot; (Sap. XI 28.)

V. Hoe zal het bijzonder oordeel plaats hebben?

A. Dit oordeel, bijzonder genoemd, zal plaats hebben: 1° aanstonds na den dood, 2° voor de ziel alleen, 3° door God alleen.

V. Wat moet men dus doen als een mensch sterft?

A. Als men tegenwoordig is bij het sterven van een mensch, moet men voor hem de gebeden der stervenden bidden; en zoodra hij gestorven is Gods barmhartigheid afsmeeken voor hem, die op datzelfde oogenblik geoordeeld wordt.

V. Ontvangt de gestorvene op datzelfde oogenblik eeuwigen loon of straf naar verdienste?

A. Ja ; wanneer de ziel van het lichaam scheidt, ziet zij aanstonds door eene bovennatuurlijke verlichting al het goed en kwaad dat zij heeft gedaan, kent den loon of de straf, die zij heeft verdiend, hoort haar vonnis uitspreken en gevoelt het terzelfder tijd uitvoeren, en is diensvolgens geplaatst in den hemel, de hel of het vagevuur.

V. Waarom zal er dan nog een algemeen oordeel plaats hebben

. : '. ■■■;' ^- ■ •■• ;

.{

80

A. 1°. Opdat Gods reclitvaardigheid en wijsheid uitschijnen; 2°. Opdat Jesus voor de geheele wereld verheerlijkt worde. 3°. Opdat de braven de verdiende eer en de goddeloozen de verdiende schande ontvangen. 4°. Opdat ziel en lichaam beide beloond of gestraft worden.

V. 'sB. Welk vonnis zal Christus in het oordeel uitspreken?

A. Hij zal de goede menschen met groote liefde tot Zich roepen en hun den hemel geven ; maar de boozen zal Hij met groote gramschap van Zich in de eeuwige verdoemenis jagen.

V. Wat zal aan dit vonnis voorafgaan?

A. 1°. „De Engelen zullen uitgaan en de boozen afscheiden uit ..het midden der rechtvaardigen.quot; (Matt. XIII, 49.) „En alle volken ..zullen voor Hem vergaderd worden, en Hij zal hen van elkander „scheiden, gelijk de herder de schapen van de bokken scheidt. En „de schapen zal Hij stellen aan Zijne rechterhand, maar de bokken aan Zijne linkerhand.quot; (Matt. XXV, 32, 33.) 2°. Dan zullen openbaar gemaakt worden alle van God ontvangen weldaden; alle goede en kwade werken. (I Cor. IV, 5.) 3°. Van deze gaven en werken zal allerstrengste rekenschap moeten worden geven. 4°. En daarnaar het vonnis worden uitgesproken.

V. Welke woorden zal Christus den zaligen en verdoemden toevoegen ?

A. Tot de zaligen zal Hij zeggen: „komt, gezegenden mijns „Vaders, bezit het rijk, hetwelk van de grondlegging der wereld voor u bereid is.quot; (Matt. XXV. 34.) Den verdoemden zal Christus toevoegen: „gaat van Mij, gij vervloekten, in het eeuwig vuur, „hetwelk den duivel en zijnen engelen bereid is.quot; (Matt. XXV, 41.)

„En dezen zullen gaan in de eeuwige pijn,quot; laat Christus er op volgen, „maar de rechtvaardigen in het eeuwig leven.quot; (X 46.)

V. Welke middelen zijn er om gerust den oordeelsdag af te wachten ?

A. „Onderzoek u zeiven vóór den tijd van het oordeel,quot; n.1. iederen avond door het onderzoek van geweten, besloten door een hartelijk berouw, alsook en vooral bij het ontvangen van het H. Sacrament der Biecht ..en gii zult genade voor Gods aanschijn vinden.quot; (Eccli XVIII, 19, 20.)

„Daarom waakt,quot; vermaant Christus, (Luc. XXI, 36.) „en bidt „ten allen tijde, dat gij waardig moogt gekend worden alle deze „dingen, die toekomende zijn, te ontvlieden en voor den Zoon des „menschen te staan.quot;

X

81

DERTIENDE LES.

Tan den Heiligen Geest.

(U. 19^C los; — Br. 13^e les; — R. 11® los.)

V. 's B. Welk is hot achtste artikel van het symboluni des geloofs ?

A. Ik geloof in don H. Geest.

V. 's B. Wat gelooft gij van den H. Geest ?

A. Dat Hij waarlijk God is en de derde Persoon van de H. Drievuldigheid.

V. Bewijs, dat de H. Geest God is.

A. Dit blijkt duidelijk uit do H. Schrift, die den H. Geest God noemt: „Waarom heeft Satan uw hart bekoord, om den H. Geest „te beliegenquot;.... sprak de H. Botrus tot Ananias, ..lt;nj hebt niet mon-„schen belogen, maar God.quot; (Hand. V, 3. 4.) „Weet gij niet, dat „uwe lichamen tempels zijn van den H. Geest, die in u is?.....verheerlijkt en draagt God in uw lichaam.quot; (I Cor. VI. 19. 20.)

V. Waaruit blijkt, dat de H. Geest oen andere Persoon is, dan de Vader en de Zoon ?

A. Wederom uit de H. Schrift, waar Hij tegelijk met den Vader en den Zoon als God, doch afzonderlijk genoemd wordt: „Driezijn „er die getuigenis geven; de Vader, het Woord en H. Geest, en „deze drie zijn één.quot; (I Joann. V. 7.) „Ik zal den Vader biddenquot;, zegt Christus aan Zijne Apostelen, „en Hij zal u oen anderen Vertrooster geven, opdat Hij mot u blijve, do Geest dor waarheid.quot; (Joann. XIV. 16.) En Christus zond zijne Apostelen om te doopen „in den naam dos Vaders en des Zoons en des H. Geest.quot; (Matt. XXVIII, 19.)

V. quot;s 11 Is de H. Geest minder dan de andore twee Personen?

A. Geenszins; maar Hij is van één Wezen of ééne natuur mot God den Vader en God den Zoon, on even eeuwig, wijs, machtig, enz.

V. R. Is de H. Geest gelijk aan de andere twee Personen ?

A. Ja. Hij is even wijs, machtig en eeuwig als God de Vader en God do Zoon.

V. Kan God de H. Geest minder zijn dan de andere twee Personen ?

A. Neen, want dan zou Hij niet oneindig volmaakt en bijgevolg geen God zijn.

V. 's B. Wat oer moeten wij aan God den H. Geest bewijzen ?

A. Do goddelijke en de opperste eer.

V. Waarom mogen en moeten wij aan den H. Geest goddelijke eer bewijzen ?

6

82

A. Omdat de H. Geest niet een mensch of een Engel, maar waarlijk God is.

V. quot;s B. Hoe heeft zich de H. Geest vertoond?

Hij heeft zich vertoond bij den doop van Christus in de gedaante eener duif, en op Pinksterdag in de gedaante van vurige tongen.

(Zie de 6^e en 9^e les omtrent den doop van Christus).

V. Waarom verscheen de H. Geest bij den doop van Christus in de gedaante eener duif?

A. Om te beteekenen de zachtzinnigheid, eenvoudigheid en zuiverheid van Jesus.

V. U. Wat beloofde Jesus aan Zijne Apostelen om hen bekwaam te maken. Zijne leer zuiver te verkondigen?

A. Hij beloofde hun Zijn voortdurenden bijstand, en dat zijden H. Geest zouden ontvangen, die hun alles zoude ingeven, wat Jesus hun gezegd had.

V. Had Christus de komst van den H. Geest voorzegd?

A. Ja; meermalen troostte Hij daarmede Zijne Apostelen; „maar „als de Geest der waarheid zal gekomen zijn, zal Hij U alle „waarheid leeren.quot; „Blijft dan in de stad, vermaande Hij hen vóór Zijne hemelvaart, „totdat gij mot kracht van boven zult bekleed zijn.quot; (Luc. XXIV. 49; Joan. XVI. 13.)

V. Wat deden de Apostelen, om aan deze vermaning van Christus te voldoen?

A. Zij keerden van den Olijfberg naar Jerusalem terug, sloten zich daar in de opperzaal op en „waren daar allen eendrachtig „volhardende in het gebed met de vrouwen, en met Maria, Jesusquot; „Moeder, en met Zijne broeders.quot; (Hand. I, 12, 13.)

V. Welke gebeurtenis had in die dagen plaats ?

A. Op voorstel van den H. Petrus werd in plaats van Judas een andere Apostel gekozen, en het lot wees den H. Mathias aan.

V. Welk feest vierden de Joden ?

A. Het feest van Pinksteren, welk woord vijftigste dag beteekent, n.1. den vijftigsten dag, nadat de Joden uit Egypte waren vertrokken, en waarop de afkondiging der Joodsche wet door Mozes had plaats gehad op den berg Sinaï.

V. TJ. Wanneer zond Jesus aan Zijne Apostelen denH.Geest?

A. Tien dagen na Zijne Hemelvaart, op hot H. Pinksterfeest.

V. Hoe geschiedde de nederdaling van den H. Geest.

A. „En als de dagen van Pinksteren vervuld werden, waren „zij allen in dezelfde plaats bijoen. En er ontstond plotseling een „gebruisch van den hemel, als van oen opkomenden geweldigen wind, „en vervulde het geheele huis waar zij zaten. En er verschenen „hun verdeelde tongen, als van vuur, zich nedorzottondo op ieder „van henquot;. (Hand. II. 1. 2.)

83

V. Waarom is de H. Geest over de Apostelen neergedaald in de gedaante van vurige tongen ?

A. Om te beteekenen het vuur der goddelijke liefde, dat Hij in hunne harten kwam ontsteken, en de gave der talen, die Hij hun mededeelde.

V. Welke beteekenis hebben de omstandigheden, die de komst des H. Geest vergezelden?

A. Het gehruisch was het zinnebeeld van de stem des Evangelies, die overal zou gehoord worden. Het geweldig opkomen van den wind duidt aan de snelle en onweerstaanbare werking van den H. Geest. Het vuur beteekende de verlichting des verstands, de verwarming of de vlam der liefde in den wil, en de zuivering van zonden. De tongen duiden aan het ambt en de zending van het geloof te prediken, en al de gaven, vooral die der talen, welke de H. Geest aan de Apostelen schonk.

V. Welke uitwerking bracht de H. Geest in de Apostelen teweeg'?

A. „En allen werden vervuld met den H. Geest en begonnen in „verschillende talen te spreken, naar dat quot;de H. Geest hun gaf uit „te spreken.quot; (Hand. II, 4.)

De H. Petrus predikte aan de Joden Christus als den Messias, die van de dooden was opgestaan. Het volk was eerst verwonderd, „werd bewogen van hart als het dit hoorde, en vroeg aan Petrus „en de overige Apostelen : Wat zullen wij doen, mannen, broeders ?quot; (Hand. II, 37.)

V. Waar is de H. Geest?

A. Als God is Hij overal, maar als uitdeeler van genaden is Hij voornamelijk in de H. Kerk en in de harten der rechtvaardigen.

V. Hebben alleen de Apostelen den H. Geest ontvangen?

A. Neen; ook alle andere die in de zaal tegenwoordig waren, en toen de Kerk van Christus uitmaakten ; dus de cjeheele christelijke Kerk.

V. Welke genaden deelt de H. Geest aan de Kerk mede?

A. 1°. De H. Geest leert de Kerk d. i. a) de Herders der Kerk, opdat zij de zuivere leer van Christus zouden bewaren; — b) ook het volk, opdat diezelfde leer trouw in de harten der geloovigen bewaard blijve. 2°. De H. Geest bestuurt de Kerk. 3°. De H. Geest heiligt de Kerk.

V. 'sA. Welk is het voornaamste werk van den H. Geest?

A. Dat Hij de ledematen der ware Kerk van Christus door de mededecling Zijner gratiën heilig maakt.

V. Waarom wordt gezegd: het voornaamste werk van den H. Geest ?

A. Omdat er nog andere werken van den H. Geest zijn n.1.1°. de H. Kerk bestieren en haar deelachtig maken aan elkanders goede werken; 2°. hun de vergeving der zonden verleenen; 3°. in hunne

84

lichamen wonen en ze tot eene heerlijke verrijzenis bereiden; 4°. hun het eeuwig loven bezorgen.

V. R. Waardoor bewerkt de H. Geest de heiliging onzer zielen ?

A. Doordien Hij de bovennatuurlijke genaden, vooral door middel van de H. Sacramenten in onze zielen uitstort.

V. Wordt de H. Geest nu nog gezonden ?

A. Ja, op eene onzichtbare wijze door de H. Sacramenten bijzonder het Vormsel en Priesterschap, en zoo dikwijls Hij met Zijne heiligmakende genade in onze zielen komt. Nog komt Hij dikwijls tot ons, om ons te helpen, op te wekken, te sterken en te troosten; waarom Hij ook de Trooster wordt genoemd. (Zie de 30® les).

V. Welke gratiën deelt de H. Geest nog meer uit ?

Zijne zeven gaven en tivaalf vruchten en bovennatuurlijke deugden. (Zie deze bij de 31^e les.)

V. Wat werkt de H. Geest uit in de ziel van den rechtvaardige ?

A. Hij reinigt en heiligt de ziel door de heiligmakende genade; verlicht, troost en sterkt haar. Hij spoort haar aan ten goede, houdt ze terug van het kwaadmaakt ze ijverig tot den dienst van God, geduldig in kruis en lijden en vervult ze met de goddelijke liefde.

V. Hoelang blijft de H. Geest met Zijne liefde en genade in den mensch?

A. Zoolang tot Hij door de doodzonde uit het hart van don mensch verdreven wordt.

V. Welke zonden beletten het meest de werking van den H. Geest?

A. De zonden van hoovaardigheid, onkuischheid en liefdeloosheid.

V. Noem eenige godsvruchtoefeningen tot den H. Geest.

A. 1°. Zich voor te bereiden tot het Pinksterfeest door de Novene, waaraan de Kerk aflaten heeft verleend. 2°. Den jaardag der neder-daling van den H. Geest vieren in denzelfden geest waarin de Kerk dien viert gedurende acht dagen (octaaf). 3°. Dikwijls de zeven gaven en twaalf vruchten van den H. Geest afbidden, bijzonder bij het ontvangen der H. Sacramenten. 4°. Daartoe, en ook opdat de H. Geest met Zijne genade en liefde bij ons blijve, en ons voor zonden beware bidden de Litanie van den H. Geest; de lofzangen: „Veni Creator Spiritusquot;: „Kom, Schepper H. Geestquot; of ,.Veni Santé Spiritusquot; : „Kom H. Geest,quot; waaraan vele aflaten verbonden zijn. (1)

V. 'sB. Waarom wordt onze heiligmaking aan den H. Geest bijzonder toegeschreven ?

A. Omdat Hij de liefde is van den Vader en den Zoon, en uit Gods liefde onze heiligmaking voortkomt.

(1) Voor heiden: 100 dagen aflaat zoo dikwijls men dit bidt, alsook bidt ter intentie van den Paus; — 300 dagen op Pinksterdag en onder de octaaf; — vollen aflaat eens in de maand, als men liet eene maand gedaan heeft, op de gewone voorwaarden.

85

V. Hoe komt deze heiligmaking' op eene bijzondere wijze uit Gods liefde voort ? i. ■

A. Omdat wij uit onze natnur of uit onze werken geen recht daartoe hebben, en zij dus onder alle opzichten eene ware gave is.

VEERTIENDE LES.

Van de Karl;.

§ 1-

(U. 20®, 21^e en 23^e les, — Br. 14^e les, — R. 12^e les.)

V. 's B. Welk is het negende artikel van het Symbolum des Geloofs ?

(Ik geloof) de Heilige, Katholieke Kerk, gemeenscha]) der Heiligen.

V. 's B. Wat is de H. Kerk in het algemeen'?

A. De vereeniging van alle geloovigen en zaligen onder Christus hun Opperhoofd.

V. Welke beteekenis heeft het Woord Kerk?

A. Kerk beteekent vereeniging; ook de plaats, waar men zich vereenigt tot één doel.

V. In welke beteekenissen wordt het woord Kerh gewoonlijk gebruikt ?

A. l^e. Voor het huis van God, waar de menschen samenkomen, zich vereenigen in hetzelfde geloof, dezelfde leer, in frehoorzaamheid aan hetzelfde hoofd, en het gebruik derzelfde H. Sacramenten en andere genademiddelen. 2^e. Het wordt gebruikt om de leerende Kerk uit te drukken, d. i. Paus en Bisschoppen, die, samen vereenigd, ons leeren wat we gelooven en doen moeten. 3^e. De Kerk wordt genoemd : alle ■ EoomscJi-Katholiéken te samen die allen één zijn in geloof, leer, gehoorzaamheid, gebruik der H. Sacramenten, enz.

V. Wie zijn de zaligen, in dit antwoord bedoeld?

A. Als zaligen worden hier genoemd de zielen, die reeds in den hemel zijn, alsook die nog in het vagevuur vertoeven, omdat deze zeker zalig zullen worden, wat van ons, menschen, zoolang \ve op aarde zijn, niet kan gezegd worden.

V. R. Behooren de geloovigen op aarde alleen tot de Kerk van Christus ?

A. Neen,, tot de Kerk van Christus behooren ook nog de zielen in het Vagevuur en de zaligen in den hemel.

V. 's B. Hoeveel deelen zijn er van de H. Kerk ?

86

A. Drie; de strijdende Kerk op aarde, de lijdende Kerk in het Vagevuur en de zegepralende Kerk in den Hemel.

V. U. Waar zijn de zielen van hen, die in Gods genade gestorven zijn ?

A. Deze zijn in het vagevuur of in den hemel.

V. U. Hoe noemt men de leden der Kerk op aarde ?

A. Deze noemt men de strijdende. Kerk.

V. ü. Waarom wordt die zoo genoemd?

A. Omdat wij hier moeten strijden tegen den duivel, de wereld en het vleesch.

V. ü. Hoe noemt men de leden der Kerk in het racjevuur ?

A. Deze noemt men de lijdende Kerk.

V. U. Waarom wordt die zoo genoemd ?

A. Omdat die zielen daar nog moeten lijden voor hunne zonden.

V. U. Hoe noemt men de leden der Kerk in den hemel?

A. Die noemt men de zegevierende Kerk.

V. ü. Waarom wordt die zoo genoemd ?

A. Omdat de zielen, daar bevrijd van alle vijanden en alle lijden, zegevieren in eeuwigheid.

V. Wie behooren dus tot „de H. Kerk in het algemeenquot; ?

A. Alle zaligen in den hemel, alle zielen in het vagevuur en alle geloovigen op aarde te zamen, vereenigd, maken uit de Kerk in het algemeen.

V. 'sB. Wie is het Hoofd der H. Kerk?

A. Het algemeen, opperste en onzichtbaar Hoofd der H. Kerk is Christus; maar het zichtbaar Hoofd der H. Kerk op aarde is de Paus van Eome. „Hij is het Hoofd van het lichaam der Kerkquot; (Coloss. 1.18.); God de Vader heeft Hem gesteld als Opperhoofd over de geheele Kerk, die Zijn lichaam isquot;. (Eph. I. 22.)

V. Waarom zegt gij, dat Christus nog het Opperhoofd der Kerk is ?

A. Omdat Christus de Kerk heeft gesticht, en haar nog bestuurt door Zijne dienaren, die in Zijnen Naam en op Zijn last het leer-priester- en herdersambt in Zijne Kerk waarnemen.

V. 'sB. Waarom noemt gij Christus het onzichtbaar Hoofd der H. Kerk?

A. Omdat Hij sedert Zijne Hemelvaart, op aarde niet meer zichtbaar is.

V. Is Christus ook het zichtbaar Hoofd der Kerk geweest?

A. Ja, zoolang Hij op aarde is gebleven, dus tot aan Zijne hemelvaart; toen eerst heeft Hij iemand in Zijne plaats (stedehouder) aangesteld.

V. 'sB. Wat is de H. Kerk op aarde'?

A. De vereeniging van alle geloovige christenen, die onder de gehoorzaamheid van den Paus van Eome de ware leer van Christus belijden.

87

V. R. Wat heeft Christus hier op aarde gesticht, om het werk onzer Verlossing voort te zetten en te voltrekken ?

A. De H. Kerk.

V. U. Heeft Jesus eene Kerk op aarde gesticht ?

A. Ja; Hij heeft gewild, dat allen, die in Hem geloofden, door hetzelfde geloof vereenigd, èéne kudde onder één Opperherder, één rijk onder één Opperhoofd zouden uitmaken.

V. U. Waardoor wordt men tot ledemaat dor Kerk aangenomen'?

A. Door het H. Doopsel.

V. U. Wat deden de Apostelen, nadat zij den H. Geest ontvangen hadden ?

A. Zij gingen mot moed Jesus' leer aan alle volken verkondigen, en namen hen. die aan Jesus geloofden, tot leden der Kerk aan.

V. U. Hoe zorgden de Apostelen voor de bediening en bestiering van hen, die zij allerwege tot Jesus bekeerden'?

A. Zij stichtten op verschillende plaatsen gemeenten, aan wier hoofd zij geschikte mannen als herders aanstelden.

V. U. Waren die gemeenten met elkander verbonden ?

A. Ja. zij maakten slechts ééne groote gemeente uit, omdat zij onder één opperhoofd stonden en hetzelfde geloof hadden.

V. U. Wat is dus de H. Kerk op aarde door Jesus gesticht?

A. Alle gemeenten, alle geloovigen te zamen, die onder hun wettig opperhoofd den Paus van Eome, de ware leer van Jesus belijden.

V. Hoe zijn die leden met elkander verbonden ?

A. Door den inwendigen en onzichtbaren band der liefde; alsook door de uitwendige en zichtbare vereeniging in het yeloof, dat zij allen door woord en daad en door uitwendigen godsdienst belijden; — in het gehruilc derzelfde uitwendige genademiddelen of Sacramenten, in (jehoorsaamlieid aan hetzelfde Opperhoofd, den plaatsbe-kleeder van Christus en aan hunne wettige Bisschoppen, de opvolgers der Apostelen.

V. Heeft de Kerk die inrichting van de Apostelen af?

A. De Kerk heeft deze inrichting van Christus, haren Stichter, die immers zelf getuigde „dat Hij Koning was, dat Hij een rijk kwam stichten.quot; Dit rijk moest eene blijvende, doelmatige inrichting hebben. „De Apostelen verzekeren ons, dat alles, wat door hen is „ingevoerd, niet uit eigen willekeur, maar op last van Christus den ..volken is overgeleverd.quot; (Tertull.)

V. u. w ie zijn door Christus tot leeraars der Kerk aangesteld ?

A. De H. Apostelen en hunne wettige opvolgers.

V. U. Met welke woorden gaf Jesus aan Zijne Apostelen het bevel en de macht om Zijne leer te prediken en Zijne Kerk uitte breiden ?

A. „Gelijk de Vader Mij gezonden heeft, zóó zend ik u. — Gaat

88

„en onderwijst alle volken, hen doopende in den naam des Vaders, „en des Zoons, en des H. Geestquot;.

V. Welke macht heeft Christus aan de Apostelen gegeven ?

A. De macht om te prediken gaf Hij hun, en daarmede het ambt van leeraar. Ook stelde Hij hen aan tot priesters, om het Doopsel en andere genademiddelen toe te dienen; tot herders, om de geloo-vigen te besturen: „leert hen onderhouden hetgeen ik u bevolen hebquot;.

V. Heeft Christus deze drievoudige macht aan de Apostelen uitsluitend verleend?

A. Neen, maar ook aan hunne opvolgers, want Christus had beloofd, dat Hij met hen zou zijn tot aan het einde der eeuwen. De Apostelen echter waren sterfelijke menschen. Hen alleen kon de Zaligmaker dus niet bedoelen; derhalve ook hunne opvolgers.

V. U. Wie maken dus voortdurend de leerende Kerk uit?

A. De wettige opvolgers der Apostelen, n.1. de Paus, en de met den Paus vereenigde Bisschoppen.

V. u. w ie is en blijft altijd het onzichtbaar Opperhoofd der H. Kerk ?

A. Christus, die de Kerk gesticht heeft, is en blijft altijd het onzichtbaar Opperhoofd.

V. u. w 'ien heeft Christus in Zijne plaats tot zichtbaar Opperhoofd der H. Kerk aangesteld?

A. Christus heeft den H. Petrus, als Zijn plaatsbekleeder, tot zichtbaar Opperhoofd der H. Kerk aangesteld.

V. Moest de Kerk een zichtbaar Opperhoofd hebben ?

A. Ja ; want de Kerk is eene zichtbare gemeente, eene zichtbare maatschappij, die dus gelijk iedere vereeniging of samenleving van menschen een zichtbaar hoofd moest hebben.

V. U. Door welke woorden heeft Je sus die aanstelling (tot Hoofd der Kerk) beloofd ?

A. Door de woorden: „Gij zijt Petrus, en op deze steenrots zal

„ik mijne Kerk bouwenquot;.....En n zal ik de sleutels des hemelrijks

gevenquot;. (Matt. XVI.)

V. U. Waai ■om noemt Jesus den H. Petrus de steenrots waarop Hij Zijne Kerk zou bouwen ?

A. Omdat op Petrus als het Opperhoofd de geheele Kerk moet steunen en vereenigd blijven, evenals een gebouw op zijne fondamenten.

V. U. Wat beteekent het geven der sleutels?

A. Dat hij, aan wien de sleutels eener stad, en zooook van een rijk gegeven worden, daarin de opperste macht heeft.

V. u. w anneer heeft Jesus den H. Petrus tot Opperhoofd dei-Kerk aangesteld ?

A. Toen Hij tot Petrus zeide : iceid mijne lammeren, weid mijne schapen. (Joan. XXI.)

89

V. U. Wat bedoelde Jesus met die woorden?

A. Dat Petrus als Opperherder alle lammeren en schapen, dat is, de gansche kudde of de geheele Kerk van Christus moest leiden en besturen.

V. Welke feiten bevestigen, dat Petrus door Christus tot Hoofd der Kerk is aangesteld ?

A. Aanstonds na Christus' hemelvaart doet Petrus zich op als de eerste onder de Apostelen, als de voorzitter hunner vergadering, als de Opperbestuurder der Kerk. (Hand der Apost.) Petrus is steeds als opperhoofd door de Apostelen en door de Kerk van alle eeuwen erkend. „Niemand twijfelt, ja alle eeuwen is 't bekend,quot; zoo werd reeds in 431 op de Kerkvergadering van Ephese gezegd, ,.dat do ,.H. Petrus, de prins en het opperhoofd der Apostelen, de zuil dos ..geloofs en de grondsteen der Katholieke Kerk, die nu en altijd „in zijne opvolgers leeft en beslist, de sleutelen van het rijk der „hemelen ontvangen heeft.quot;

V. U. Heeft Jesus gewild, dat de Kerk na den dood van Petrus altijd een zichtbaar Opperhoofd zoude hebben?

A. Zeker heeft Jesus dit gewild; want de Kerk moet tot het einde der wereld zóó voortduren, gelijk zij door Jesus is gesticht.

V. U. Wie is sedert den dood van Petrus het zichtbaar Opperhoofd der Kerk?

A. De Bisschop van Pome, of de Paus is het Opperhoofd, de Opperherder der Kerk.

V. Is het noodig dat er een Opperhoofd zij ?

A. Ja, l^e. om de geloovigen te onderwijzen, te bestieren; 2^e. om de eenheid in geloof te bewaren; 3^e. om voorkomende twijfelingen of geschillen op te lossen en te beslissen.

V. 's B. Wat is de Paus van Rome ?

A. De stedehouder (plaatsvervanger) van Christus zeiven op aarde, en do wettige opvolger van den H. Petrus, op wien Christus Zijn Kerk gebouwd heeft.

V. Waarom wordt het zichtbaar Hoofd dor H. Kerk Paus, dat is. Vader genoemd?

A. Omdat hij de geestelijke Vader is van alle leden der H. Kerk.

V. Is de H. Petrus altijd te Eome geweest ?

A. Neen; eerst heeft hij eenige jaren te Antiochië gewoond, vervolgens zijn zetel overgebracht naar Rome, waar hij tot aan zijn dood gebleven is. (De H. Kerk herdenkt deze gebeurtenis den 18 Januari.)

V. Hoe en wanneer is de H. Petrus gestorven ?

A. Onder de regeering van keizer Nero, in het jaar 67 is de de H. Petrus gevangen genomen en ter dood gebracht aan het kruis. Uit nederigheid verzocht Petrus met het hoofd naar beneden gekruisigd te worden, hetgeen hem werd toegestaan. Daarom wordt

90

Petrus voorgesteld met een omgekeerd kruis bij zich. Op denzelfden dag- werd ook de Apostel Paulus ter dood gebracht door het zwaard. Hun beider marteldood viert de H. Kerk den 29 Juni, voorafgegaan door een vigilie- of vastendag.

V. U. Waarom is de Paus het Opperhoofd der geheele Kerk?

A. Omdat hij de wettige opvolger is van Petrus, die als eerste Opperhoofd der Kerk te Rome heeft gezeteld en gestorven is.

V. Hoevele opvolgers heeft Petrus thans gehad?

A. Paus Leo XIÏI (Dien God nog lang spare!) is de 258® opvolger van den H. Petrus, daartoe den 20 Februari 1878 in plaats van Pius IX gekozen, die den 8 Februari van hetzelfde jaar in geur van heiligheid gestorven is.

V. Wat zijn wij aan den Paus schuldig ?

A. Liefde jegens onzen geestelijken Vader; eerbied en gehoorzaamheid gelijk aan Christus zeiven met Wiens gezag en macht de Paus bekleed is; — behulpzaamheid in den hulpbehoevenden toestand, waarin de Paus thans verkeert.

V. Waardoor kunnen en moeten de Katholieken den Paus helpen ?

1°. Door het gebed; 2°. door de aalmoes van den St. Pieterspenning, die (alle maanden één cent) eerder eene helasthiy is, welke alle Katholieken, die hunne l^e H. Communie gedaan hebben, verplicht zijn o]) te brengen aan hunnen Vader, den Paus. (1)

V. Wat zijn de Kardinalen ?

A. De Kardinalen zijn de medehelpers en raadsmannen van den Paus in het bestuur der Kerk. Zij zijn het ook. die bij den dood des Pausen een opvolger kiezen.

V. Hoevele Kardinalen zijn er ?

A. In navolging van het getal raadslieden van den Hoogepriester in het Oude Testament, zijn er 70 Kardinalen.

V. U. HeDben de andere Apostelen ook opvolgers?

A. Ja, de Bisschoppen, die op behoorlijke wijze als Bisschoppen gewijd zijn, en met den Paus in gemeenschap staan.

V. 's B. Wat zijn de Bisschoppen der H. Kerk.

A. De Bisschoppen zijn de prinsen (eersten) der H. Kerk, en bekleeden de plaatsen der Apostelen.

V. Welke macht hebben de Bisschoppen ?

A. Volgens de goddelijke instelling zijn do Bisschoppen, vereenigd met den Paus en aan hem onderworpen, geroepen om deel te nemen aan het bestuur der Kerk. Zij zijn bekleed met een gezag, dat hun eigen is, en zij dragen in volle waarheid den naam van overheden uit eigen hoofde, in betrekking tot de hun toevertrouwde geloovigen, mits zij vereenigd blijven met, en onderworpen aan den Paus.

(1) Bovendien zijn aan deze aalmoes vele aflaten verbonden, welke te zien zijn op het insrhrijvingsbriefje in de broederschap van den St. Pieterspenning.

91

V. Op welke wijze besturen de Bisschoppen de Kerk ?

A. Zij besturen de Kerk op deze wijze; 1°. dat ieder Bisschop het deel der Kerk (Bisdom) bestuurt, dat hem door den Paus is aangewezen; 2°. dat zij soms met den Paus vergaderen, beraadslagen, beslissingen en maatregelen nemen over — en voor het algemeen welzijn der Kerk (Zie over Kerkvergaderingen 3 les :3^e §.)

V. Door wie worden de Bisschoppen aangesteld ?

A. Door den Paus, of door hem of hen, die en in zoover zij daartoe van den Paus de macht ontvangen hebben.

V. Hoevele en welke Bisschoppon zijn er in Nederland?

A. Hot Koningrijk Nederland maakt ééne Kerkprovincie uit, bestaande uit één aartsbisdom (Utrecht) en vier bisdommen : 's Bosch, Breda, Haarlem en Roermond.

V. Wie zijn de raadslieden der Bisschoppen?

A. De Kanon/ken, die quot;gezamenlijk het Kapittel genoemd worden.

V. Door wie oefenen de Bisschoppen hun ambt van priester, leeraar en herder in hun Bisdom uit?

A. Door de priesters, welke zij tot dat doel in de afzonderlijke gemeenten (parochies) zenden.

V. 's B. Wat zijn de Pastoors en Priesters in de H. Kerk ?

A. De Pastoors en Priesters zijn de ondergeschikte medehelpers der Bisschoppen vooral in het verkondigen van Gods Woord, en het toedienen der H.H. Sacramenten.

V. Doen de Bisschoppen zelve dit niet ?

A. Ja : Zij dienen de H. Sacramenten toe, bijzonder het Vormsel en het Priesterschap. Zij verkondigen Gods woord, d. i. zij prediken en onderwijzen de geloovigen bij gelegenheid van het toedienen des Vormsels; alsook meermalen in het jaar, wanneer in de kerk een Brief of Bulle wordt voorgelezen, hetgeen is eene preek of onderwijzing, door den Bisschop gegeven.

V. Wat moet den geloovigen aansporen, om de Bisschoppen en ook de door hen gezondene priesters te eerbiedigen en te gehoorzamen ?

A. Zij moeten steeds voor oogen houden, dat deze allen zijn „gezanten des Heeren, dienaren van Christus, uitdeelers van Gods „heilige geheimen.quot; Aldus noemt hen de H. Paulus. (I. Cor. IV, 1.)

„Wee dengenen, die de geestelijkheid verachten en scheuringen, „misbruiken invoeren ! Zij gaan den weg van Caïn, en gaan ten

„gronde in het oproer van Core---- Zij zijn dwaalsterren, wie het

„donker der eeuwige duisternissen voorbehouden isquot;. (Jud. XI. 15.)

V. Hoe wordt in de H. Kerk de goede orde bewaard?

A. Hierdoor, dat zij die geen priester zijn aan de Priesters, de Priesters aan de Bisschoppen, de Bisschoppen aan den Paus gaarne en vrijwillig gehoorzamen.

92

§ 2.

(U. 22« les; — Br. 14^e les § 2 ; — R. 12^e les § 2.)

V. E/. Heeft Christus meer clan ééne ware Kerk gesticht ?

A. Neen, Christus heeft maar ééne ware Kerk gesticht: ,.één Heer, één geloof en één doop.quot; (Eph. IV 5.)

V. Br. Welke is de door Christus gestichte Kerk?

A. De Eoomsch-Katholieke Kerk.

V. R. Moeten alle raenschen tot de ware Kerk van Christus behooren, om te kunnen zalig worden ?

A. Ja, want voor al degenen, die door hunne schuld buiten de ware Kerk van Christus sterven, is de zalisjheid onmogelijk.

V. u. w ie zullen dus niet zalig worden, omdat zij geene leden dier Kerk zijn'?

A. Zij. die niet door het H. Doopsel tot leden dier Kerk zijn aangenomen.

V. Zullen allen zalig worden, die door het Doopsel lid der E. K. Kerk geworden zijn?

A. Neen; bijvoorbeeld niet zij, die schuldig schismatiek zijn, dat is, die de ware leer van Christus belijden, maar niet willen staan onder de gehoorzaamheid van den Paus van Rome. Evenmin zij, die schuldig dwalen.

V. Wie dwalen schuldig ?

A. Die het ware geloof niet omhelzen, wetende dat zij dwalen; alsook die twijfel gevoelen in hunne dwaling, en niet onderzoeken.

V. Zijn zij, die onschuldig en ter goeder trouw dwalen, ook ledematen der ware Kerk?

A. Ja, zij zijn wel niet uitwendig met de Kerk vereenigd, maar toch in hun hart ware ledematen.

V. Kan men de ééne door Christus gestichte Kerk gemakkelijk onderscheiden ?

A. Ja, want Christus heeft eene zichtbare Kerk met eigenaardige kenteekenen gesticht, zoodat zij gemakkelijk te vinden is.

V. Hoe is de Kerk zichtbaar?

A. De Kerk is voor iedereen te zien en te vinden l^e. in de hoofden en ledematen, waaruit zij bestaat. Eveneens is zij kenbaar 2^e. in de verkondiging en de belijdenis harer leer, hetgeen immers openlijk geschiedt. 3^e. De Kerk is zichtbaar in het offer en in de uitdeeling der H. Sacramenten.

V. 's B. Waaruit blijkt, dat de Roomsch-Katholieke Kerk do ware Kerk van Christus is ?

A. Hieruit, dat zij alleen de kenteekenen heeft, welke de Kerk van Christus hebben moet.

V. Hoedanig moeten die kenteekenen zijn ?

A. l^e. Die kenteekenen moeten uit den aard der Kerk voort-

93

vloeien, zoodat zij onafscheidelijk zijn van de Kerk ; — 2^e. Zij moeten aan de Kerk zoodanig eigen zijn, dat geene andere instelling zich er op beroepen kan; — 3^e. zij moeten meer kennelijk zijn dan de Kerk zelve; anders toch zon het kenteeken niet tot erkenning dei-Kerk kunnen strekken.

V. 's B. Welke zijn die kenteekenen ?

A. Onder anderen deze vier; l^e. dat zij één is ; 2^e. dat zij heilig is: 3^e. dat zij katholiek is en 4^e. dat zij apostoliek is.

V. R Heeft Christus aan Zijne Kerk nog niet een ander toeken gegeven, waaraan men duidelijk kan zien, welke Kerk door Hem gesticht is'?

A. Ja, want Chistus heeft Zijne Kerk gesticht op Petrus; waar dus Petrus is of Zijn wettige opvolger, daar is de Kerk van Christus.

V. Waaruit weten of kennen wij. dat deze de kenteekenen der ware Kerk van Christus zijn ?

A. Uit het Symbolum der Apostelen ; uit de Geloofsbelijdenis, in de Algemeene Kerkvergadering van Nicea opgesteld; ten deele ook uit de H. Schriftuur.

De éénheid: „Ik bid U, Vader, dat zij alleen één zijn, gelijk Gij, „Vader, in Mij en Ik in U, dat ook zij in Ons één zijn.quot; (Joan. XVII, 20,21.)

Heilig: Christus heeft Zich voor de Kerk overgeleverd, om Haar

te heiligen..... opdat Zijne Kerk zou zijn zonder vlek of rimpel of

iets dergelijks, maar heilig en onbevlekt.quot; (Eph. V. 25. 2(i.)

Katholiek dat is algemeen: „gaat en leert alle volken,quot; Het Evangelie dos rijks moet gepredikt worden in geheel de wereld, allen „volken tot getuigenis.quot; (Matt. XXIV, 14.)

Apostoliek: van de Apostelen afkomstig, want aan hen heeft Hij Zijnen H. Geest beloofd, en aan hunne opvolgers, „gebouwd op den grondslag dor Apostelen.quot; (Eph. II. 20.)

V. ^?s B. Waarin is de eenheid der H. Kerk gelogen ?

A. Dat zij onder één hoofd staat en in alle stukken des Goloofs ééne on dezelfde leer volgt.

V. Is dit bij andersdenkenden ook hot geval ?

A. Neen, omtrent alle punten van hot geloof zijn zij verdoold; en ook de punten door de hervormers te gelooven voorgesteld, zijn herhaaldelijk veranderd.

V. Hebben zij ook één Hoofd ?

A. Neen, want ieder is zijn eigen hoofd of Paus die volstrekt geen hoogor gezag behoeft te erkennen. Vandaar dat er bij hen zoovele godsdiensten als hoofden zijn.

V. 's B. Waarin bestaat hot kenteeken, dat do Kerk heilig is ?

A. Dat hare leer en instellingen heilig zijn, doch voornamelijk dat zij Heiligen voortbrengt, en wonderen en gaven bezit, waardoor hare heiligheid ton allen tijde bevestigd wordt.

A. U. Omdat haar Hoofd Christus, hare leer en hare geboden heilig

94

zijn; en omdat zij door do Sacramenten de geloovigen heiligquot; maakt.

A. R. l^e. dat haar Stichter en hare leer heilig zijn; 2⁸. dat in haar alleen te vinden is het gebruik der H. Sacramenten, die ons heilig maken ; 3^e. dat zij alleen door alle eeuwen heen overvloedige vruchten van zaligheid heeft voortgebracht.

V. Waarom wordt de leer der Kerk gezegd heilig te zijn.

A. Omdat in hetgeen zij leert niets onheiligs is, dewijl dit van Christus voortkomt; en omdat alles wat zij leert strekt, om de menschen heilig te maken.

V. Strijdt het niet tegen de heiligheid der Kerk dat er vele slechte katholieken zijn?

A. Neen, want hunne goddeloosheid komt niet voort uit do leer der Kerk, maar hieruit dat zij van die leer afgedwaald zijn.

V. Is ook de leer van andersdenkenden niet heilig?

A. Xcen. want hunne stichters waren geene heiligen ; bovendien hetgeen deze geleerd hebben dient niet om de menschen heilig te maken, veeleer het tegendeel.

V. Geef hiervan eenige voorbeelden.

A. Volgens de leer der hervormers bezit de raensch geen vrijen wil en kan onmogelijk zijne booze neigingen bedwingen of de geboden Gods onderhouden; — verder leeren zij, dat goede werken niet noodig zijn; — dat God een gedeelte der menschen zonder hunne schuld voor do eeuwige verdoemenis, en anderen voor de eeuwige zaligheid bestemd heeft. Welke huiveringwekkende leer, indien de menschen daarnaar leefden!

V. Zijn er nochtans niet brave menschen onder de andersgezinden ?

A. Ja, maar zij zijn zulks omdat zij niet volgens de leer hunner kerk leven.

Nota. Men onderscheide wel rechtschapenheid en burgerlijke deugd, die niet in den godsdienst gegrondvest zijn. (Zie de 42« les.)

V. Welke instellingen der H. Kerk kent ge ?

A. De kerkelijke vaste; het bijwonen der godsdientoefeningen op bepaalde dagen; de kloosterorden of de opvolging der Evangelische raden ; de godsvruchtoefeningen tot Jesus Christus, tot O. L. Vrouw en de Heiligen; de rozenkrans, broederschappen, bedevaarten, processies, feestdagen, enz. enz., welke alle strekken om de geloovigen van de zonde af te houden en tot de deugd, ja de tót hoogste volmaaktheid te brengen.

V. Hebben andersdenkenden ook dergelijke instellingen ?

A. Neen; zij hebben zelfs de door Christus gegeven genademiddelen, de H. Sacramenten en het H. Misoffer verworpen.

V. Waren er in deze niet ooit misbruiken?

A. Ja, er zijn in de instellingen der Kerk misbruiken geweest, doch deze zijn nimmer door de Kerk gebillijkt of goedgekeurd. Integendeel, de Kerk heeft die altijd verfoeid en trachten uit te

95

roeien, ilamp;bruik overigens is het slecht gebruik van iets, dat op zich zélf goed is.

V. Hoe zijn de Heiligen een bewijs, dat de Kerk heilig is ?

A. Omdat zij daardoor Heiligen geworden zijn, dat zij de leer, de geboden, de raadgevingen der Kerk stipt en nauwkeurig hebben opgevolgd en Hare genademiddelen hebben gebruikt.

V. Waardoor heeft God de heiligheid der Katholieke Kerk bevestigd ?

A. Door de gaven van talen te spreken enz.,; van wonderen te doen, waardoor God, door Wien de wonderen geschieden, de waarheid der Katholieke Kerk bevestigt.

V. Vindt men in andere kerkgenootschappen ook wonderen ?

A. Neen, want daardoor zou God getuigenis der onwaarheid geven, hetgeen onmogelijk is.

V. ^?s B. Waarom wordt de Kerk katholiek of algemeen genoemd ?

A. Omdat zij alle geloovigen bevat, die van Christus' tijd geweest zijn, en omdat zij verspreid is onder alle volken en in alle landen der wereld; — Br. en altijd onveranderd in haar bestuur en in hare geloofsleer is.

V. Zijn de andersgezinden ook niet over de geheele wereld verspreid ?

A. Neen, althans niet dezelfde. In de verschillende landen, ja zelfs in hetzelfde land vindt men verschillende soorten, leden van verschillende kerkgenootschappen. Maar overal, in alle landen dei-wereld vindt men dezelfde katholieken, gelijk men die ten allen tijde vond; die allen in de Kerk erkenden en nog erkennen dezelfde leer, hetzelfde priester- en herdersambt.

V. 'sE. Waarom wordt de Kerk apostoliek (van de Apostelen afkomstig) genoemd ?

A. Omdat de herders der Kerk door eene onafgebrokene opvolging met de Apostelen verbonden zijn en omdat de Kerk altijd dezelfde leer verkondigd heeft, welke de Apostelen verkondigd hebben.

A. Br. en R. Omdat zij door de Apostelen gevestigd is, de leer der Apostelen belijdt, en door de wettige opvolgers der Apostelen zonder onderbreking nog altoos bestierd wordt.

V. Is de Katholieke Kerk alleen apostoliek ?

A. Ja, want op alle andere kerken passen de woorden van den H. Hilarius: „gij zijt te laat gekomen, te laat zijt gij ontstaan.quot; Zij zijn immers, de jongste eerst 1500 jaren na Christus gekomen en wél door zich van de Katholieke Kerk los te rukken. Onmogelijk kunnen dus de zoogenaamde herders dier kerken tot de Apostelen opklimmen; maar zij zijn „zonen zonder vaders, leerlingen zonder „leermeesters, herders zonder kudde.quot; (H. Optatus.) Gelijk Tertulliaan ten zijnen tijde, zoo kan men alle andere kerkgenootschappen uit-

96

dagen; „laat zien den oorsprong uwer kerken, de orde en opvolging „uwer bisschoppen tot aan de Apostelen of tot die Apostolische ..mannen, die tot het einde van hun leven in de gemeenschap der „Apostelen volhard hebben, want daardoor bewijzen de apostolieke „kerken, dat zij dien naam verdienen.quot;

V. Wat dan te zeggen van hunne leeraars ?

A. Zij zijn niet gezonden, noch door Christus noch door de wettige opvolgers der Apostelen ; noch door God op buitengewone wijze geroepen, waarvan wonderen en teekenen of hunne opvallende heiligheid hét bewijs zouden zijn. Zij kunnen dus vergeleken worden bij die profeten, van wie de Heer tot Jeremias sprak: „Ik heb „hen niet gezonden, en hun niets geboden, en niet tot hen ge-„sproken.quot; (Jerem. XIV, 14.)

V. Wat vo^:gt er uit, dat geene andere Kerk de kenteekenen der ware Kerk van Christus heeft?

A. Dat de Roomsch-Katholieke Kerk alleen de door Christus gestichte Kerk is.

V. Welke verplichtingen hebben de katholieken hierdoor, dat zij tot de Kerk van Christus geroepen zijn en behooren ?

A. Jegens God: daiMaarheid, daar zij zonder hun toedoen, zonder het verdiend te hebben in de ware Kerk geboren en opgevoed zijn. Jegens andersdenkenden: den plicht van een godsdienstig leven en van een goed voorbeeld; boven alles den plicht van liefde, waardoor zij zich niet boven hen verheffen, veel minder nog hen bespotten of veroordeelen, maar voor hen hidden moeten, opdat de Heer der Kerk hunne harten treffe en hen tot den waren schaapstal brenge, en zoo bewaarheid worde, wat de Zaligmaker van Zijn hemelschen Vader afbad : „dat het één schaapstal en één Herder worde.quot; (Zie ook de 3^e les, 2^e §.)

VIJFTIENDE LE8.

Van de Gemeenschap der Heiligen.

(U. 23^e en 60^e les; — Br. 15^e en 16^e les; — R. 5^e les.)

V. 's B. Wat verstaat gij door de gemeenschap der Heiligen ? A. De gemeenschap van geestelijke goederen tusschen de ledematen der H. Kerk onderling (onder elkander) en met Christus hun Opperhoofd.

V. R. Wat verstaat men dus door Heiligen, wanneer wij zeggen: gemeenschap der Heiligen ?

A. Door Heiligen worden hier verstaan: de Zaligen in den hemel, de zielen in het Vagevuur en de geloovigen op aarde, die allen tot heiligheid geroepen zijn.

V. R. Wat wil zeggen : gemeenschap, wanneer we zeggen : gemeenschap der Heiligen?

A. Dat deze drie maar één geestelijk lichaam uitmaken, waarvan Christus het Hoofd is. en dat ieder lid deel heeft aan de geestelijke goederen, die aan de geheele Kerk toebehooren.

Y. quot;Verklaar dat woord gemeenschap nader.

A. Gelijk kinderen in het huis hunner ouders samenwerken en daar ook samen doen in elkanders winsten met hunne ouders, zoo hebben de Heiligen In den hemel, de zielen des vagevuurs en de leden der H. Iverk op aarde deel in elkanders gebeden en goede werken, en in die van Christus, hun aller Opperhoofd.

V. Ü. Waarom bestaat er oene geestelijke gemeenschap tusschen de leden der strijdende, lijdende en zegevierende Kerk ?

A. Omdat zij allen leden zijn van één lichaam (de Kerk in 't algemeen) waarvan Christus het Opperhoofd is.

V. Br. Welke gemeenschap hebben wij op aarde met Christus ons Opperhoofd?

A. Dat Hij ons bestuurt door Zijn Stedehouder, den Paus van Rome, en ons overvloedige genaden ter zaligheid aanbiedt, bijzonder in de H. Communie.

V. Is de gemeenschap met Jesus Christus, of de band, die ons met Hem verbindt, voor allen dezelfde?

A. Neen; de band, die ons met Hem en met de leden der H. Kerk in heilige liefde vereenigt, is des te nauwer, naarmate de heiligmakende genade van Jesus Christus ons overvloediger toevloeit. Om nu die heiligmakende genade te verkrijgen of te vermeerderen dienen vooral do H. Sacramenten.

V. 'sB. Welke gemeenschap hebben bijzonder do ledematen der H. Kerk op aarde met elkander?

A. Dat zij deelachtig worden aan 'alle Sacrificiën (Missen), openbare gebeden en goede werken, die in de H. Kerk geschieden.

A. U. Dat zij. die in staat van genade zijn, deel hebben aan de H. Misoffers, gebeden en goede werken, die in de H. Kerk verricht worden; en dat de zondaars daardoor worden geholpen tot hunne bekeering.

V. Wat zijn openbare gebeden ?

A. Die gebeden, welke door de bedienaars der H. Kerk kraehteas hun ambt en in naam der H. Kerk geschieden/ _ .

TT ⁰ - - • '

V. rsoem eenige.

A. Die gebeden welke bij het toedienen djër H. SacraméhTën

v

98

gebruikt worden, alsook bij begrafenissen, lof. Vespers, de getijden der priesters en kloosterlingen.

V. Als iemand de H. Communie of eenig ander sacrament ontvangt, de H. Mis opdraagt of bijwoont, vast, bidt, aalmoezen geeft, deelen anderen ook daarin ?

A. Ja, allen die in den hemel en in bet vagevuur zijn, alsook alle leden der Kerk op aarde hebben daarin hun aandeel.

V. Deelen de leden der Kerk op aarde gelijkelijk daarin: alleen evenveel ?

A. Neen, want dat deel wordt afgemeten naar de mate van hun geloof en liefde.

V. Kunnen we dus voor een anderen mensch den hemel verdienen, of voor zijne zonden en straffen voldoen ?

A. Neen, want ieder zal „naar het goed of kwaad, dat hij in „zijn lichaam gedaan heeft, ontvangen.quot; (II. Cor. V, 10). De een kan echter voor den ander vele en buitengewone genaden van God verkrijgen, gelijk do H. Schrift vermeldt van Laban (Gen. XXX, 27), van Putiphar (Gen. XXXIX, 5), Salomon enz.

V. 's B. Wie zijn buiten de gemeenschap der H. Kerk op aarde ?

A. De Heidenen, Turken, Joden, Ketters, Scheurmakers, en die in den Kerkdijken ban zijn.

V. Waarom hebben zij geen deel aan de goede werken, gebeden enz. ? ,

A. Omdat zij óf niet tot de Kerk behooren (de Heidenen, Turken en Joden) óf, de overigen, van de Kerk zijn afgescheurd.

V. Hebben zij die in staat van doodzonde zijn nog deel aan do gebeden enz.?

A. Zij, die in doodzonde zijn, hebben als afgestorvene ledematen de meeste geestelijke goederen verloren, maar zij hebben krachtens hunne vereeniging met de Kerk, vele middelen en genaden tot bekeering.

V. Wat zijn Heidenen ?

A. De ongeloovigen, die nooit gedoopt zijn, en de afgodendienaars.

V. Wat zijn Turken'?

A. De Turken of Mahomedanen erkennen éénen God; doch in plaats van Christus, dien zij verwerpen, gelooven zij in Mahomed, een valschen profeet.

V. Wat zijn Joden ?

A. Joden gelooven in den éénen waren God, doch verwerpen Christus als den Zoon Gods. Zij onderhouden de wet van Mozes en verwachten nog steeds den Messias.

V. Br. Wie zijn Ketters ?

A. Ketters zijn zij, die wel door het H. Doopsel ledematen der H. Kerk geworden zijn, maar hare leer met hardneklngheid verwerpen.

99

V. Br. Wie zijn Scheurmakers?

A. Scheurmakers zijn de gedoopten; die wel de leer der H. Kerk belijden, maar gehoorzaamheid weigeren aan haai^- Opperhoofd, den Paus van Kome.

V. 's B. Wat is de Kerkelijke Ban of excommunicatie ?

A. Eene geestelijke straf der H. Kerk, waardoor de schuldige om zijne misdaad en hardnekkigheid van de gemeenschap der H. Kerk wordt uitgesloten.

V. Waarvoor wordt iemand buiten de Kerk gebannen ?

A. Om eene groote misdaad, waarin hij halstarrig, koppig blijft.

V. Noem eenige misdaden, waarvoor de bedrijver met den Ban gestraft wordt?

A. Geestelijke personen mishandelen; een duel aangaan of daarbij getuige zijn, enz.

V. Wie heeft de macht, om met den ban te straffen?

A. De Paus en de Bisschoppen, aan wie Christus de macht gegeven heeft om te binden en te ontbinden, en aan wie Hij geboden heeft dengene, die de Kerk niet hoort, te behandelen als een heiden of tollenaar.

V. Mag men voor hen die in don Ban zijn ook bidden?

A. Wèl mag ieder afzonderlijk voor hen bidden, maar niet mogen voor hen openbare gebeden gedaan worden als: de kerkelijke be-gravenis, enz.

V. Waardoor kan men van den ban ontslagen en weer opgenomen worden in de Kerk ?

A. Door de absolutie van den Paus of den Bisschop, die den banvloek heeft uitgesproken ; of door hem, die daartoe gemachtigd is.

V. Welke andere straf wordt door de Oversten der H. Kerk wel eens toegepast ?

A. Hot weigeren der kerkelijke begrafenis.

V. Waarin bestaat deze straf?

A. Hierin dat geene kerkelijke dienst voor de gestraften in het openbaar mag geschieden, en hunne lichamen niet in gewijden grond mogen begraven worden.

V. Wie worden daarmede gestraft?

A. O. a. zij, die in 't openbaar in zonden geleefd hebben en gestorven zijn, als ook zij die hun Paaschplicht verzuimen.

V. 's B. Welke gemeenschap hebben wij met de zielen in het Vagevuur?

A. Dat zij door onze gebeden en goede werken geholpen worden.

A. ü. Dat wij door gebeden, goede werken, H. Misoffers en het toevoegen van aflaten die zielen kunnen helpen.

V. U. Wat lezen wij in de H. Schrift van het bidden voor do overledenen ?

100

A. Dat hot eene zalige gedachte is voor de overledenen te bidden, opdat zij van hunne zonden bevrijd worden.

V. Waaruit blijkt nog meer, dat wij de zielen in het Vagevuur helpen kunnen?

A. 1°. Uit de gedurige leer en overlevering der H. Kerk, die duidelijk in de boeken der H. Vaders van de eerste en alle eeuwen is uitgedrukt, alsook uit de handelingen der martelaren. 2°. Uit de gebruiken der H. Kerk, en hare wijze van bidden: dagelijks in do H. Mis wordt voor de overledenen gebeden, en alle openbare gebeden besloten met: „dat de zielen der geloovigen door Gods barmhartigheid rusten in vrede.quot; Jaarlijks viert de Kerk op plechtige wijze de gedachtenis der overledenen. 3°. De Kerkvergaderingen van Lyon Florence en Trente loeren uitdrukkelijk, dat aan de zielen ter vermindering haror straffen de gebeden. Misoffers, goede werken enz. dor geloovigen helpen. (Zie 18e les.)

V. 'sB. Welke gemeenschap hebben wij in dit loven met de Heiligen in den hemel ?

A. Dat wij geholpen worden door hunne geboden en ook door hunne voldoeningen, die zij in dit leven volbracht hebben.

A. TJ. Dat wij de Heiligen kunnen aanroep en en vereeren on dat zij ons door hunne gebeden en verdiensten kunnen helpen.

V. Wat zijn de overvloedige voldoeningen der Heiligen ?

A. Hetgeen zij te veel (meer) gedaan hebben dan noodig was, om hunne eigene zonden of straffen der zonden uit te boeten.

V. Geef daarvan eenige voorbeelden.

A. De H. Maagd heeft een leven geleid als van eene martelares en had voor hare eigene zonden niet te voldoen. Do Martelaren, zoovele Heiligen, die onschuldig leefden en toch hun geheele leven strenge boetvaardigheid pleegden, b.v. Lucia, Barbara, Aloysius, Franciscus, Alphonsus enz.

Boven allen heeft Christus oneindig moor gedaan en geledon dan noodig was, om den mensch te verlossen. Iedere daad of handeling van Christus had. immers oneindige waarde.

V. Is nu verloren of nutteloos wat Christus geloden heeft moer dan noodig was; of wat do Heiligen meer gedaan hebben dan noodig was, om zelve in den hemel te komen ?

A. Neen; deze oneindige verdiensten van Christus, en deze overvloedige voldoeningen der Heiligen komen ton bate van de geloovigen.

V. 'sB. Waardoor worden de overvloedige voldoeningen dor Heiligen ons toegevoegd (medegedeeld)?

A. Door de aflaten.

V. 'sB. Wat zijn aflaten?

A. Kwijtschelding van tijdelijke straffen, welke wij voor onze reeds vergevono zonden moeten ondergaan.

101

A. TJ. R. Een aflaat is eene kwijtschelding van tijdelijke straiten, die wij nog zouden moeten ondergaan voor de zonden, welke ons reeds vergeven zijn.

V. U. Worden ons bij de vergeving van zonden alle straffen der zonden kwijtgescholden ?

A. Neen, dikwijls blijven er voor de vergevene zonden tijdelijke straffen over, welke wij hier of in het vagevuur moeten afboeten.

V. Waaruit bewijst ge dit ?

A. Uit de H. Schrift, die verhaalt, dat God aan Adam, Mozes, David hunne zonden vergeven, maar hun tijdelijke straffen opgelegd heeft.

V. TT. Worden door de aflaten ook de zonden zelve vergeven?

A. Neen, alleen de overgeblevene straffen der vergevene zonden.

V. Wat wordt dus beduid door de woorden vergeving van zonden, die soms gebruikt worden ?

A. Vergiffenis van de tijdelijke straffen der zonden.

V. Wat moest dus eerst vergeven zijn ?

A. De zonde; minstens de doodzonde, want men moet in staat van gratie zijn, om den aflaat te kunnen verdienen voor zich zelven.

V. Wat is dus altijd noodig om een aflaat te kunnen verdienen?

A. Berouw over de zonden, waarvoor men nog de tijdelijke straffen te goed heeft, en waarvan men door den aflaat versriffenis of kwijtschelding wil verkrijgen.

V U. Hoevelerlei is de aflaat ?

A. Tweëerlei: volle aflaat en gedeeltelijke aflaat.

V. TJ. Wat is het onderscheid tusschen beide soorten ?

A. Door een vollen aflaat kan men geheele kwijtschelding, en door den anderen slechts gedeeltelijke kwijtschelding van de over-aebleven straffen verkrijgen.

V. Noem eenige gedeeltelijke aflaten ?

A. Aflaten van 40 dagen, 300 dagen, één jaar, 7 jaren, een of meer lt;iuadragencn, d. i. zevenmaal 40 dagen.

V. Wat beteekent dit?

A. Door een aflaat van 40, 300 dagen, één of meer jaren te verdienen, doet men evenveel tijdelijke straffen af, als dat men 40, 300 dagen enz. de strenge boetvaardigheid deed, welke in de eerste tijden des Christendoms werd opgelegd.

V. 's B. Wie geeft de aflaten ?

A. De Paus van Eome, de Bisschoppen en sommige andere Oversten der H. Kerk door de goddelijke macht, die zij over de schatten der H. Kerk ontvangen hebben.

V. TJ. Heeft de Kerk de macht, om die overgeblevene straffen te vergeven?

A. Ja; Christus heeft zonder beperking aan Petrus gezegd:

102

„alles, wat gij ontbonden zult hebben op aarde, zal ook ontbonden „zijn in den hemel.quot; (Matt. XVI.)

V. Kunnen de Bisschoppen ook aflaten d. i. vergiffenis van tijdelijke straffen verleenen ?

A, Ja, doch slechts van veertig dagen, en bij eene kerkwijding van 100 dagen.

V. Wie zijn die andere Oversten der H. Kerk ?

A. Kardinalen, Prelaten, Abten, die echter niet meer aflaten kunnen geven, dan hun de macht daartoe door den Paus geschonken is.

V. Hoe scheldt de Kerk ons de verschuldigde straffen der zonde kwijt ?

A. Zij scheldt ons die kwijt, doordat zij aan de goddelijke rechtvaardigheid voor ons voldoening geett uit hetgeen Christus meer gedaan en geleden hoeft om ons te verlossen, en de Heiligen meer geboet hebben dan voor hunne eigene zonden en straffen noodig was. Deze te zamen maken uit den schat der H. Kerk.

V. 'sB. Waaruit bestaan die schatten der H. Kerk?

A. Uit de oneindige verdiensten en voldoeningen van Christus en de overvloedige voldoeningen der Heiligen.

V. Waarom is bij do Heiligen geen spraak van hunne overvloedige verdiensten ?

A. Omdat zij zelve deze behoefden om zalig te worden.

V. 's B. Wat moeten wij doen om de aflaten te verdienen ?

A. Alles wat de Paus, de Bisschoppen en andere Oversten der H. Kerk daartoe vereischen.

A. TJ. Dat men in staat van genade zij en alles nauwkeurig volbrenge, wat tot het verdienen van den aflaat is voorgeschreven.

V. Wat wordt nog meer gevorderd om de aflaten te verdienen ?

A. De meening, den wil van die te verdienen.

V. Welk is het gemakkelijkst en zekerst middel om alle aflaten te verdienen ?

A. Dewijl men niet alle aflaten kent, en aan vele werken aflaten verbonden zijn, moet men 's morgens de meening maken om alle aflaten te verdienen, waaraan men deelachtig kan worden.

V. Noem eenige werken, waardoor aflaten te verdienen zijn.

A. Het maken van het kruisteeken met wijwater; — hetbidden van de Engel des Heeren; — van de Litanie van O. L. Vrouw van Loreto; — het uitspreken van schietgebeden, b.v.; „Mijn Jesus, barmhartigheid,quot; „Jesus, mijn God, U bemin ik boven alquot;; - hot aanroepen der HH. Namen Jesus, Maria, Jozef; enz. enz.

V. Hoe moet men deze en dergelijke werken doen, om de aflaten die daaraan gegeven zijn, te verdienen ?

A. Nauwkeurig, stipt moet men die goede werken doen; juist datgene, wat is voorgeschreven, en zoo als het is voorgeschreven

103

V. Kan men dan niet den aflaat verdienen, als men onwetend cn onschuldig iets niet doet, wat gevorderd is.

A. Neen, dan verdient men den aflaat niet, omdat men niet gedaan heeft wat, of zooals het is voorgeschreven.

V. Kan men de aflaten ook voor anderen verdienen ?

A. Men kan voor levenden volstrekt geene aflaten verdienen; wèl somtijds voor overledenen, voor de zielen in het vagevuur.

V. Kan men niet alle aflaten toepassen aan de zielen in het Vagevuur?

A. Neen, alleen die aflaten kunnen aan de zielen worden toegevoegd, waarvan de Paus verklaard heeft dat zij op die zielen kunnen toegepast worden.

V. üp welke wijze worden de aflaten op de zielen in het vagevuur toegepast'?

A. Bij wijze van voorlede, dat wil zeggen: de Kerk biedt aan Grod de verdiensten en voldoeningen van Christus en der Heiligen als losprijs voor de geloovige zielen, in het vast vertrouwen dat Hij die zal aannemen en de zielen verlossen.

V. 's B. Wat wordt er gewoonlijk vereiseht, om een vollen aflaat te verdienen?

A. Dat men waardiglijk biechte en communiceere en dat men bidde tot de intentie der H. Kerk.

V. Zijn er ook volle aflaten, welke men kan verdienen zonder te biechten en te communie te gaan?

A. Ja, onder anderen : de oefening van den H. Kruisweg, waaraan verscheidene volle aflaten verbonden zijn.

V. Wanneer moet men biechten, om den vollen aflaat te verdienen ?

A. l^fl. Gewoonlijk op den dag, dat de aflaat te verdienen is, of daags te voren. 2°. Zij. die gewoon zijn alle weken te biechten, kunnen alle volle aflaten verdienen, die in de week voorkomen, mits zij telkens te communie gaan en bidden tot intentie der H. Kerk.

V. Waar moet men biechten en communiceeren ?

A. Indien zulks niet afzonderlijk bepaald is, kan men biechten en tot de H. Tafel naderen waar men wil.

V. Welke is die intentie of het inzicht, het doel waartoe de Kerk (de Paus) laat bidden ?

A. De Paus wil dat men bidde voor 1°. de verheffing en bloei der Katholieke Kerk; 2°. voor de uitroeiing der ketterijen, en 3°. voor den vrede en eendracht der christenvorsten.

V. Hoeveel moet men daartoe bidden, om den vollen aflaat te kunnen verdienen ?

A. Daartoe is niets bepaald. Men voldoet door vijf ,.Onze Vaderquot; en „Wees gegroet'' te bidden, of ook eenig ander gebed, litanie enz. daarmee gelijkstaande.

V. Waar moet men dit bidden ?

104

A. In de Kerk of op de plaats, waar de aflaat te verdienen is.

V. Wat is de aflaat van een jubilé ?

A. Een volle aflaat met eenige andere geestelijke voorrechten.

V. Wanneer wordt deze aflaat gegeven ?

A. De Pausen plachten eertijds den vollen aflaat te geven alle 100 of 50 jaren. Xu wordt deze aflaat gegeven allo 25 jaren, ook wel als een nieuwe Paus gekozen is, en soms om gewichtige reden meermalen.

V. Wat wordt gevorderd, om dezen aflaat te verdienen ?

A. Dat men stipt volbrenge wat do Paus heeft voorgeschreven.

V. Wat wordt dikwijls voorgeschreven?

A. 1°. Bidden, dat gewoonlijk bestaat in meer kerken of ééne kerk meermalen te bezoeken; — 2°. vasten, d. i. zwartdag houden een of meer dagen; — 3°. aalmoezen geven, ieder naar zijn vermogen ; — 4°.. biechten en te communie gaan.

V. Zijn de aflaten noodzakelijk om zalig te worden?

A. Neen, het geloof leert ons dat ze heilzaam zijn.

V. Welk nut leveren de aflaten op ?

A. 1°. Zij delgen de tijdelijke stratfen der zonde. 2°. Zij sporen ons aan iot ware boetvaardigheid en verbetering des levens, zonder welke ze niet verdiend kunnen worden. 3°. Zij bevorderen het dikwijls ontvangen der H. Sacramenten.

ZESTIENDE LES.

Van de vergiffenis der zonden en de verrijzenis des vleesdies.

(TI. 24^e les; — Br. 12® en 17^e les; — E. 14^e les.)

V. 's B. Welk is het tiende artikel van het Symbolum des Geloofs ?

A. Vergiffenis der zonden.

V. 'sB. Wat belijden wij door dit artikel?

A. Dat er in de H. Kerk vergiffenis te bekomen is van alle zonden, hoe groot en zwaar die ook zijn.

A. U. Dat in de Katholieke Kerk door de verdienste van Jesus vergiffenis der zonde is te verkrijgen.

V. Welke Kerk wordt hier bedoeld ?

A. De door Christus gestichte Kerk op aarde. Want die vrijwillig buiten deze Kerk zijn kunnen geene vergiffenis van zonden krijgen. En aan de zielen in den hemel of in hot vagevuur zijn geene zonden meer te vergeven.

105

V. Waarom wordt gezegd, dat de zondvn tegen den H Geest zeer zelden vergeven worden ?

A. Omdat bij dengene, die deze zonden bedrijft, gewoonlijk de vereisclite gesteltenis ontbreekt, om vergiffenis te krijgen. (Zie 14^e les.)

V. Waaruit blijkt, dat alle zonden kunnen vergeven worden'?

A. Dit blijkt uit de woorden, waarmede Christus onbepaalde macht tot vergeving van alle zonden aan de Apostelen en hunne opvolgers hoeft gegeven: „ivier zonden gij zult vergeven, enz.

V. 's B. Yan wien heeft de H. Kerk de macht om de zonden te vergeven ?

A. Van Christus zelf.

V. Waaruit bewijst gij dat Christus zoo groote macht aan de Kerk geschonken heeft ?

A. Hieruit, dat Christus niets uitgezonderd heeft toen Hij aan de Apostelen zeide: ..al wat gij ontbonden zult hebben op aarde „zal ontbonden zijn in den hemel.quot; „wier zonden gij zult vergeven „dien zijn zij vergeven.quot;

V. Duurt die macht in de Kerk voort?

A. Ja, want Christus heeft eene Kerk gesticht, welke moet voortduren tot aan het einde der wereld.

V. Hoe kunnen de priesters de zonden vergeven?

A. Zij vergeven die in naam van God en krachtens de macht, welke zij van Christus bij hunne wijding ontvangen hebben; (gelijk b. v. een koning een ander belast om in zijnen naam aan een veroordeelde genade te schenken.)

V. Waardoor worden dan de zonden vergeven ?

A. Door de oneindige verdiensten van Jesus Christus „in Wien „wij verlossing hebben door Zijn bloed, vergeving der zonde naar ' „de schatten Zijner genade.quot; Eph. I, 7.) (Zie verder de 35^e les.)

V. Hoevelerlei soorten van zonden zijn er ?

A. Drie soorten; de erfzonde, de doodzonde, de dagelijksche zonde. (Zie 40® les.)

V. 's B. Door wat middel wordt ons de erfzonde vergeven ?

A. Door het Doopsel. (Zie 31° les.)

V. 's B. Door wat middel worden ons de dagelijksche zonden vergeven ?

A. Door berouw, maar bijzonder door de Biecht

A. Br. en R. Door de Biecht, alsook door gebeden en goede werken, welke wij verrichten met een rouwmoedig hart over onze zonden.

V. Hoedanig moet dit berouw zijn ?

A. Dit berouw moet bovennatuurlijk zijn, om eene bovennatuurlijke door het geloof gekende beweegreden.

V. 's B. Door wat middel worden ons de doodzonden vergeven ?

106

A. Na het Doopsel door do priestelijko macht in de Biecht en ook door een volmaakt berouw.

V. Waarom zegt gij; na het Doopsel ?

A. Omdat de zonden, welke men persoonlijk vóór het Doopsel gedaan heeft, tegelijk mot de erfzonde vergeven worden.

V. quot;Welk berouw moet men hebben, om door de Biecht vergeving van doodzonden te krijgen.

A. Men moet minstens een onvolmaakt berouw hebben.

V. Wat is er meer noodig dan een volmaakt berouw, om daardoor vergeving te krijgen ?

A. Dat volmaakt berouw moet vergezeld zijn van den wil om te biechten. (Zie verder 35^e les 2^e §.)

V. 's B. Wat is te zeggen : Verrijzenis des vleesch ?

A. Dat de doode lichamen der menschen door Gods almacht uit de aarde weder zullen opstaan en verrijzen.

V. U. Dat de lichamen der afgestorvenen op den laatsten dag wederom met do zielen zullen vereenigd worden.

V. U. Waar zullen de lichamen dan blijven ?

A. Zij zullen, met de zielen vereenigd, of voor eeuwig gelukkig of voor eeuwig ongelukkig worden.

V. Waarom zegt men niet: verrijzenis des menschen ?

A. Omdat slechts de lichamen verrijzen, d. i. van den dood opstaan, daar immers de zielen niet gestorven zijn.

V. Hoe kunnen de lichamen verrijzen, die vóórlang vergaan zijn, verbrand, verscheurd, opgegeten enz?

A. Door Gods almacht, voor Wien het even gemakkelijk is deze op te wekken als te scheppen.

V. Hoe zal die verrijzenis gebeuren?

A. „God zal Zijne Engelen zenden met eene bazuin. (Matt. XXIV, 31.) De bazuin zal klinken en de dooden zullen onbeder-..felijk verrijzen,quot; (I Cor. XV, 52) en dit zal geschieden „in een „oogenblik, een oogwenkquot; (52).

V. Waarom zullen de lichamen verrijzen ?

A. „Opdat een ieder ontvange naar hetgeen hij in zijn lichaam ..gedaan heeft, hetzij goed of kwaad.quot; (II Cor. V, 10.)

V. Zullen wij verrijzen in hetzelfde lichaam, dat wij thans hebben?

A. Ja. „dit bederfelijk lichaam moet do onbederfelijkheid aan-„doen.quot; (I Cor. XV, 52.) „Ik zal wederom bekleed worden met „mijn vel, en in mijn vleesch zal ik mijnen God zien; ja, ik zelf, „en geen ander zal Hem zien, en mijne oogen zullen Hem aan-„schouwen.quot; (Job. XIX, 26, 27.)

V. 's B. In welke gesteltenis zullen de lichamen verrijzen ?

A. Ieder in zijn natuurlijk en volmaakt Avezen, nochtans verschillend in hoedanigheid.

V. Welk is het natuurlijk wezen van een mensch ?

107

A. Datgene, wat liij van natuurswege moet hebben: twee handen, voeten, enz.

V. Wat beteekent, dat het wezen van den mensch vólmaald zal zijn?

A. Dat het lichaam van ieder niet jong of oud zal zijn. maar dien vorm, die grootte zal hebben, welke het volgens zijnen aard in het tijdstip van volwassenheid moet hebben.

V. 's B. Hoedanig zullen de lichamen der zaligen verrijzen ?

A. Geheel klaar, schoon, blinkend, licht, fijn en onlijdelijk.

V. Zullen de lichamen van alle zaligen gelijk zijn ?

A. Neen, de lichamen der eenen zullen schooner zijn dan die van anderen, naarmate zij meer of minder tot den dienst van God gebruikt zijn.. „De eene ster verschilt van de andere in helderheid, ..zoo is het ook met de verrijzenis derdooden.quot; (I. Cor. XV, 41, 42.1

V. Waarin bestaan die gaven of eigenschappen der verrezene lichamen ?

A. Geheel Maar, schoon, Hinkend, d. i. de lichamen zullen met den grootsten glans versierd, met luister en schoonheid bekleed, in-en uitwendig met het helderst en schitterendst licht omgeven zijn.

Licht en fijn. Zij zullen leven, alsof zij enkel geesten waren, zonder eten, drinken, slapen en andere behoeften, die ons lichaam nu met de dieren gemeen heeft. Zij zullen zich zonder moeite of arbeid van de eene plaats naar de andere kunnen bewegen, andere stoffelijke voorwerpen kunnen doordringen. Het lichaam der zaligen zal in één woord, een volmaakt werktuig zijn voor de ziel: het zal alles kunnen uitvoeren, wat de ziel wil, hetgeen het nu niet kan. omdat het lichaam dierlijk is, aan allerlei behoeften onderworpen, door allerlei beletselen weerhouden.

Onlijdelijk, dat is : vrij van alle gebreken, bederf, lijden, den dood; vrij ook van alle behoeften en beletselen, als honger, koude, enz.

V. 'sB. Hoedanig zullen de lichamen der verdoemden verrijzen?

A. Duister, vuil. zwaar, grof en geheel gesteld om te lijden.

V. Wat geven deze woorden te kennen ?

A. Dat de lichamen der verdoemden er zullen uitzien zwart, akelig, log, leelijk, geheel gesteld om eeuwig, zonder ophouden of tusschenpoozen te branden zonder te verbranden. (42^e les.)

V. Wanneer zal die Verrijzenis van alle menschon geschieden?

A. Op den laatsten dag des oordeels. (Zie 12^e les.)

V. Waartoe moet deze waarheid van de verrijzenis des vleesch ons aansporen ?

A. Hiertoe, dat wij ons lichaam ten dienste van God gebruiken, en geduld en tevredenheid oefenen, wanneer het iets te lijtien heeft, dewijl het op zijn tijd ook zal beloond worden. „Geeft dus uwe „ledematen, om de rechtvaardigheid te dienen ter heiligmakingquot; (Rom. VI, 19) „dat wij met Hem (Christus) lijden, om ook met Hem verheerlijkt te worden.quot; (Eom. VIII, 17.)

108

ZEVEVTIENDE LES.

Van het eeuwig leven.

(U. 24^e les; — Br. 17^e les, § 2; — R. 15^e les.)

V. 'sB. Welk is het twaalfde artikel van het Symbolum des Geloofs ?

A. Het eeuwig leven. (Ik geloof.)

V. Waarom wordt dit artikel het laatst gesteld?

A. Omdat het eeuwig leven ons einde is, waartoe wij geschapen zijn, en dit het loon zal zijn van ons leven.

V. 's B. Wat belijden wij door dit artikel ?

A. Dat er na dit leven nog een ander leven is, dat eeuwig zal duren.

V. Wat wordt hier verstaan door: eeuwig leven ?

A. 1°. In het algemeen het altijddurend voortleven van de ziel en het lichaam. 2°. In 't bijzonder echter het gelukkig voortleven van de zaligen.

„Vrijgemaakt van de zonde, en aan God dienstbaar gemaakt, „hebt ge uwe vrucht tot heiligmaking, en het einde ervan is het „eeuwige leven.quot; (Rom. VI, 22.)

V. Geef eenig bewijs, dat goeden en kwaden eeuwig zullen leven ?

A. In dit leven blijft menigmaal de deugd onbekend en onbeloond, de zonde ongestraft, terwijl de zondaar geluk en voorspoed geniet. Hoe zouden wij God dan rechtvaardig kunnen noemen, als er niet een ander leven van rechtvaardige vergelding ware ?

V. 's B. Waarheen gaan de zielen der overledenen ?

A. Naar eene van deze drie plaatsen, te weten : naar den hemel, naar de hel of naar het vagevuur.

V. ü. Waar blijft de ziel van den mensch, terstond na den dood?

A. Zij komt eerst voor het bijzonder oordeel.

V. ü. Waar zal zij na het bijzonder oordeel blijven?

A. Of in den hemel, óf in de hel, óf in het vagevuur.

V. 'sB. Welke zielen gaan naar den hemel?

A. De zielen dergenen die in de liefde Gods sterven en niets meer te boeten of te zuiveren hebben.

V. AVelke zielen zijn dus van den hemel uitgesloten?

A. Zij, die in vijandschap met God, in staat van doodzonde gestorven zijn, zijn voor eeuwig; — zij die nog dagelijksche zonden uit te boeten of tijdelijke straffen der doodzonde of dagelijksche te voldoen hebben, zijn voor een tijd van den hemel beroofd.

V. Welke zielen gaan bijvoorbeeld recht naar den hemel?

A. 1°. De zielen der kinderen die gedoopt zijn, en onder de

109

jaren van verstand sterven. 2°. Anderen, die onmiddelijk sterven, na een vollen aflaat verdiend te hebben.

V. 's B. Hoelang^- zal de zaligheid des hemels duren ?

A. Eeuwig ?

V. R. Hoedanig zal het geluk der rechtvaardigen zijn in den hemel ?

A. Zij zullen God zelven aanschouwen en beminnen, en, in het gezelschap der Engelen en Heiligen, met eeuwigdurende vreugde verzadigd worden. (Zie verder 42^e les over den hemel.)

V. Wat verstaat gij door het vagevuur?

A. Eene plaats, in welke de zielen der overledene rechtvaardigen door het vuur en andere straffen van hunne schulden gezuiverd worden.

V. Hoe bewijst gij dat ei- een Vagevuur bestaat?

A. 1°. Uit de H. Schrift, waar de H. Geest zegt, ..dat het eene ..heilige en heilzame gedachte is, voor de overledenen te bidden, „opdat zij van hunne zonden ontslagen worden.quot; (II Machab. XII. 46.) Christus spreekt van „zonden, welke noch in dit, noch in het „ander leven kunnen vergeven wordenquot; (Matt. XII, 32); dus er zijn zonden, welke na den dood nog vergeven worden. De H. Paulus leert, dat zij die minder volmaakt uit dit leven scheiden, welzalig zullen zijn, doch „als door het vuur,quot; d. i. gezuiverd, gelouterd. (I Corinth. III. 15.) 2°. „Niets wat besmet is zal den hemel bin-„nengaanquot; en „gij zult daar (den hemel) niet binnentreden tot gij „den laatsten penning betaald hebtquot;. Deze woorden van God worden toegepast op het vagevuur (veeg- of zuiveringsvuur). En met ons verstand begrijpen we, dat zij die in doodzonde sterven, eeuwig verloren zijn, maar ook, dat die zielen, welke niet geheel zuiver zijn, noch den hemel kunnen binnengaan, noch om kléinere tekortkomingen de hel verdienen: dus moet er een vagevuur, eene zuive-rint'splaats zijn.

V. Wat lijden de zielen in het vagevuur ?

A. l^e. De zielen in het vagevuur zijn beroofd van het geluk, God te aanschouwen. 2^e. Zij lijden door het vuur en andere pijnen.

V. Waardoor lijden de zielen het meest?

A. Hierdoor, dat zij Gods aanschijn niet aanschouwen, waarin het geluk des hemels bestaat. Dit is haar grootst lijden, om dat die zielen beseffen, van welk oneindig geluk zij door eigen schuld, voor eene beuzeling zich beroofd hebben.

V. Lijden alle evenveel ?

A. Alle zijn beroofd van Gods aanschijn te genieten. Overigens lijdt iedere ziel meer of minder naarmate zij aan Gods rechtvaardigheid schuldig is.

V. U. Zal na het laatste oordeel het vagevuur nog blijven bestaan.

A. Neen; dan zullen alleen de hemel en de hel overblijven.

110

V. Welke zijn het .,rmir en de andere straffen'quot; waardoor do zielen gezuiverd worden?

A. Het is een waarachtig en stoffelijk vuur, leeren de H. Vaders. Door het vuur schijnen hier tevens de andere straffen aangeduid te worden.

V. 's B. Welke zielen gaan naar het Vagevuur ?

A. De zielen dergenen, die wel in de liefde Gods sterven, maar nog niet geheel voldaan hebben voor hunne zonden.

A. U. De zielen van hen. die wel in staat van genade sterven, maar óf voor dagelijksche zonden, óf voor de vergevene doodzonden nog niet voldaan hebben.

V. Waarvoor lijden de zielen in het Vagevuur?

A. Voor hunne zonden, dat is, voor de tijdelijke straffen, welke zij voor hunne vergevene dood- en dagelijksche zonden nog schuldig zijn.

V. Hoe kunnen wij aan de straffen des Vagevuurs ontkomen ?

A. Door gedurende ons leven te voldoen voor de tijdelijke straffen der zonden.

V. Hoe kunnen wij die voldoen?

A. Door in ons leven boetvaardigheid te doen;, lastige en onaangename dingen, veel meer nog tegenspoed, wederwaardigheden, ziekte, lijden tot boeting aan te nemen en te verdragen, en vooral door het verdienen der aflaten.

V. 's B. Hoelang blijven de zielen in hot Vagevuur?

A. Totdat zij door haar lijden aan de goddelijke rechtvaardigheid voldaan hebben, of door do hulp van anderen verlost worden.

V. Kunnen de zielen in het Vagevuur zich zeiven zuiveren ?

A. Neen, zij kunnen niets meer verdienen, en dus zich zeiven niet zuiveren; maar zij moeten gezuiverd worden door zooveel te lijden als Gods rechtvaardigheid vordert, dewijl er goene barmhartigheid meer is na den dood.

V. Moeten alle zielen in het Vagevuur blijven totdat zij zelve genoeg geleden hebben?

A. Neen, zij kunnen ook geholpen, haar lijdon verlicht en verkort worden door de levenden, zooals duidelijk blijkt uit do boven aangehaalde woorden der H. Schrift: „hot is eene heilige en heilzame gedachte voor de overledenen te bidden, opdat zij van hunne „zonden ontslagen worden.quot; (II. Mach. XII, 46).

V. 'sB. Door welk middel kunnen do zielen uit hot Vagevuur verlost of hare pijnon verkort worden ?

A. Door de geboden en goede werken der levenden, en bijzonder door de H. Offerande der Mis en het toevoegen van aflaten.

V. Hoe kunnen do levenden door hunne gebeden en goede werken de zielen des Vagevuurs helpen ?

A. Daardoor kunnen wij die zielen helpen, dat wij de voldoe-

I

111

ningen, die er in besloten zijn, aan God voor haar opdragen, en aldus aan God vragen en ook zooveel mogelijk verdienen, dat Hij die zielen verlosse of haar lijden verkorte.

Y. Waarom zijn de H. Offerande der Mis en de allaten de krachtigste middelen om de zielen te helpen ?

A. 1°. Omdat de H. Mis uit hare natuur het grootst en waardigst werk is van den godsdienst, en ook omdat in de H. Mis Christus Zich zelf opdraagt aan Zijn hemelschen Vader, en door Hem altijd verhoord wordt. 2quot;. Wat da aflaten betreft: omdat do oneindige voldoeningen van Christus en der Heiligen zeker zijn en volmaakter dan onze gebeden of goede werken. (Zie verder dc 15® les.)

V. Is het plicht, de zielen des Vagevuurs te helpen ?

A. Ja, want zij zijn onze naaste bloed-, aanverwanten, kennissen, enz., verkeeren in den grootsten nood. en kunnen niet zich zeiven helpen.

V. Is het ons voordeelig, de zielen des Vagevuurs te helpen ?

A. Ja; want God zal dit grootst werk van barmhartigheid rijkelijk beloonen, en de zielen die wij verlossen, zullen bij God voor ons ten beste spreken.

V. Wat loert ons het gezegde over het Vagevuur ?

A. 1°. Dat God rechtvaardig is, en niets ongestraft laat. 2°. Hoe groot kwaad de dagelijksche zonde is, dewijl God ze zoo zwaar straft. 3°. Dat het dwaas is, dc moeilijkheden van dit leven niet met geduld te onderstaan, terwijl we daardoor voor onze schulden voldoen en aan het vagevuur ontkomen kunnen. 4°. Erger nog, als wij verzuimen de aflaten te verdienen, waardoor we zelf voldoen en anderen helpen kunnen op de eenvoudigste en gemakkelijkste wijze. 5°. Verbeelden we ons van de zielen in het Vagevuur dikwijls tehooren: Wat gij nu zijt, was ik voor dezen,

Wat ik nu ben, zult gij haast wezen!

V. 's B. Wat is de hel ?

A. Eene onderaardsche plaats van onbegrijpelijke pijnen en smarten, welke God bereid heeft om de duivels en verdoemden eeuwig te straffen.

V. Hoe wordt de hel nog meer genoemd ?

A. Christus noemt de hel ,,eene plaats van pijn,quot; „de eeuwige pijnenquot;, „de uiterste duisternisquot;, „een vuuroven, waar geween en geknars der tanden zal zijn.quot; (Matt. XII, 50 ; Marc. IX, 44.)

V. R. Wat lijden de verdoemden in de hel ?

A. Zij betreuren daar eeuwig het verlies van God, worden gekweld door het vuur, en lijden met de duivels de smarten der hel.

V. Br. en R. Kunnen de verdoemden ook uit de hel verlost worden ?

A. Neen, uit de hel kan niemand verlost worden. (Zie over de straffen der hel de 45^e les.)

112

V. 's B. Waarheen gaan de zielen dergenen, die in staat van doodzonde sterven'?

A. Naar de hel.

V. Br. en R. Welke zielen gaan naar de hol ?

A. De zielen van hen die in doodzonde sterven.

V. Zijn allen, die in de hei komen, door eigen schuld verdoemd ?

A. Ja, want God geeft overvloedige genaden, opdat allen zalig hunnen worden. Dat zij niet werkelijk zalig worden, maar verloren gaan komt, omdat zij van die, overvloedige genaden geen gebruik maken.

V. Hoevele doodzonde moeten wij gedaan hebben om naar de hel te gaan?

A. Eéne doodzonde is genoeg.

V. Wat volgt daaruit ?

A. 1°. Dat de doodzonde van ontzettend groote boosheid moet zijn, dewijl God, rechtvaardig zijnde, niet zwaarder straft dan verdiend is. 2°. Dat het roekeloos is, in staat van doodzonde te zijn, en nog meer daarin voort te leven, dewijl men alle oogenblikken kan sterven, en daarmee neerstorten in de hel.

V. Waarom sluiten we de „Twaalf Artikelenquot; met het woordje Amen.

A. Om te betuigen, dat wij alles, wat in het Symbolum vervat is, vast gelooven: Ook drukken wij daardoor onze hoop uit, het eeuwig leven te verkrijgen. Het woordje Amen beteekent immers: het zij, het geschiedde zoo; ,.het eeuwig levenquot;' dat hoop ik.

Tweede Deel.

ACHTTIENDE LES.

' Van de Hoop en het Gebed.

(U. 27^e en 64^e les; — Br. 18^e les; — R. 16® les.) V. Wat is hopen?

A. Iets hopen is : naar iets verlangen en de overtuiging hebben, dat men het zal krijgen.

V. Hoevelerlei is de hoop ?

A. Tweederlei: menschelijke, d. i. hoop, vertrouwen, verwachting op mensdien. en goddelijke hoop, vertrouwen op God.

1J3

V. 's B. A\'at is de Hoop ?

A. Eeno deugd en eene gave Gods. waardoor wij met een vast vertrouwen van God verwachten de eeuwige zaligheid en alles wat ons daartoe helpen kan.

A. U. Eene deugd, door God ons ingestort, welke ons bekwaam en genegen maakt, de eeuwige zaligheid en hetgeen daartoe noodig is met een vast vertrouwen van God te verwachten, omdat God zulks beloofd heeft.

V. Waaruit komt de Hoop voort ?

A. Uit het Geloof, dat ons Gods almacht, wijsheid, goedheid, enz. leert, en ons van zelfs daarop doet hopen.

V. Waarom wordt de Hoop genoemd eene deugd ?

A. Omdat de Hoop niet iets voorbijgaands is. maar eeno voortdurende genegenheid, om goed te doen.

V. Welk goed doen wij door te hopen'?

A. 1°. Gods almacht, goedheid en getrouwheid in Zijne beloften erkennen en vereeren. 2°. Van God verzoeken en verwachten de eeuwige zaligheid en alle middelen daartoe noodig.

V. 's B. Waarom wordt de Hoop genoemd eene gave Gods ?

A. Omdat zij ons van God gegeven wordt zonder onze verdiensten, en wij ze uit ons zeiven niet kunnen hebben.

V. Wanneer wordt ons de deugd van Hoop gegeven ?

A. De bovennatuurlijke deuud der Hoop wordt ons ingestort in het Doopsel.

V. Is het genoeg om in den hemel te komen, dat men deze deugd in het Doopsel gekregen heeft?

A. Neen, zulks is niet genoeg voor den mensch die tot de jaren van verstand gekomen is, maar hij moet zich in het hopen oefenen.

V. U. Wanneer verrichten wij eene acte (oefening) van de deugd van Hoop ?

A. Wij verrichten eene acte van Hoop, zoo dikwijls wij door eene gedachte, een woord of' werk onze hoop op den hemel, en de middelen daartoe noodig, te kennen geven.

V. Wanneer moet men de hoop oefenen, d. i. zijne hoop verlevendigen of opwekken ?

A. 1°. Als men tot de jaren van verstand gekomen is. 2°. In bekoringen tot wanhoop en vermetel vertrouwen. 3°. In zware beproevingen. vervolgingen, ziekten, tegenspoed, enz. 4°. Als men verplicht is, zulke deugden te oefenen, waarmede de Hoop innig verbonden is, b. v. berouw. 5°. Op het einde des levens.

V. 's B. Hoe wordt de Hoop verloren ?

A. Door wanhoop en vermetel vertrouwen.

A. Wat is wanhopen ?

V. Wanhopen is mistrouwen op Gods goedheid en barmhartigheid

114

vrijwillig do verwachting- der zaligheid of der middelen van zaligheid verwerpen.

V. Is wanhoop groote zonde?

A. Ja. eene groote zonde, omdat daardoor Gods almacht, goedheid of getrouwheid ontkend wordt. Bovendien is wanhoop de oorzaak van vele andere zonden gelijk we zien in Cain en Judas.

V. Wanneer maakt men zich schuldig aan vermetel vertrouwen?

A. 1®. Als men uit de groote barmhartigheid van God aanleiding neemt om te zondigen, of in zonde te blijven. 2^e. Als men zich' roekeloos blootstelt aan het gevaar van het loven der ziel te verliezen, in de hoop dat God door een wonder enz. hot verhoeden of afwenden zal.

V. 's B. Wat moeten wij van God hopen ?

• A. De eeuwige zaligheid en alle middelen, die daartoe noodig zijn.

V. R. W aarin bestaat het eeuwig leven?

A. In God eeuwig te aanschouwen, te beminnen en te bezitten in den hemel.

V. R. Wat hopen wij van God als wij zeggen: En alles wat ons daartoe helpen kan ?

A. Voornamelijk Gods «quot;-enade en do vergiffenis dor zonden.

V. Er. en R. Van wien moeten wij dat hopen?

A. Van God, die het ons beloofd heeft dooi- do verdiensten van Jesus Christus.

V. U. Zijn wij geheel zeker, dat wij den hemel zullen verkrijgen.

A. Neon, wij zijn wol zeker, dat God ons de noodigo genade wil geven; maar wij zijn niet zeker, dat wij tot het einde toe niet die genade trouw zullen meewerken.

V. 'sB. Hoe moeten wij dit (do eeuwige zaligheid enz) van God hopen?

A. Met een vast vertrouwen.

V. Br. Wat beteekent: hopen met een vast vertrouwen ?

A. Dit beteekent: dat wij ons verzekerd moeten houden, dat God ons het eeuwig leven zal schenken, als wij van onzen kant de noodigo middelen gebruiken.

V. U. Hoe moeten wij voor don hemel werken?

A. Met een onwrikbaar vertrouwen op God, maar mot eene rechtmatige vrees voor ons zeiven.

V. Moeten wij dan ook vreezen ?

A. Wij mogen niet vroezen, dat van Gods wege ons iets zal ontbreken, maar wij moeten vroezen van onzen kant en daarom: „bewerkt in vreeze en boven uwe zaligheidquot; (Phipp. II. 12.) „want „de mensch weet niet, of hij haat of liefde waardig isquot; (EccLIX. 1.) daaarom : ..die staat, zie toe, dat hij niet vallo'¹ (I Corinth. X. 12.)

V. U. W 'anneer is de hoop levendig in ons ?

115

A. Wanneer zij ons beweegt, óm alles te doen wat God van ons verwacht, om ons den hemel te schenken.

V. TJ. Wanneer is de hoop dood in ons ?

A. Als zij ons niet beweegt alles te doen, wat noodig is, om van God den hemel te verkrijgen.

V. 's B. Waarom moeten wij met een vast vertrouwen op God hopen?

A. Omdat God is oneindig goed tot ons, almachtig, en getrouw in Zijne beloften.

V. TI. Omdat God het beloofd heeit, die almachtig is en het ons geven kan: die goed is, en het ons geven wil; die getrouw is in zijne beloften.

V. Aan wie heeft God het eeuwig leven beloofd?

A. Aan alle menschen, en daarom is Christus voor alle menschen gestorven.

V. ( ieeft God aan alle menschen genoegzame middelen om zalig te worden ?

A. Ja, want God geeft aan ieder overvloedig; Hij wil niet dat iemand verloren ga, maar dat alle menschen zalig worden en tot de kennis der waarheid komen.

V. 's B. Welke middelen zijn er om te verkrijgen hetgeen wij hopen ?

A. Een godvruchtig leven, goede werken en bijzonder het gebed.

V. Waarin bestaat een godvruchtig leven?

A. Een godvruchtig leven bestaat hierin, dat men uit ware liefde tot God ijverig zijne christelijke plichten volbrenge, en volgens zijnen staat goede werken doe.

V. Waarom worden dan niet allo menschen zalig?

A. Omdat zij niet medewerken met de hulp, welke God hun geeft om braaf te loven ; omdat zij verzuimen goede werken te doen en vooral omdat, zij het gebed verwaarloozen.

V. Br. en E. Is het gebed noodzakelijk voor alle menschen ?

A. Ja, het gebed is noodzakelijk voor alle menschen, die liet gebruik der rede hebben, die tot de jaren van verstand gekomen zijn.

A. U. Ja, zonder gebed kunnen wij God niet dienen en onze zaligheid niet bewerken.

V. TJ. Wat is dus te vreezen voor hen, die het gebed verwaarloozen ?

A. Dat zij, van God verlaten, in zonde vallen en voor eeuwig ongelukkig worden.

V. U. Heeft God ons beloofd, dat wij door het gebed genade en andere gunsten zullen verkrijgen van Hem ?

A. Ja, Jesus heeft uitdrukkelijk gezegd: „bidt, en gij zult verkrijgenquot;; en: ,.al wat gij den Yader in Mijnen naam zult vragen, zal „Hij u geven.quot;

V. 's B. Wat is het gebed ?

116

A. Eene samenspraak niet God, waardoor wij de begeerten en gevoelens van ons hart aan God te kennen geven.

V. Wat zijn do begeerten en gevoelens van ons hart ?

A. De begeerten zijn al datgene wat wij verlangen, wenschen van God te verkrijgen, als : deugden, gezondheid, èn goeden uitslag in zaken, enz. De gevoelens van ons hart is datgene wat wij voor God en jegens God gevoelen, als: geloof, liefde, vertrouwen, berouw, onderwerping, enz.

V. Waarom moeten wij de gevoelens en begeerten van ons hart aan God te kennen geven ?

A. 1°. Omdat God wil dat wij bidden. 2°. Om onze afhankelijkheid van God te toonen, 3°. om te erkennen dat wij Gods hulp noodig hebben.

V. Hoevelerlei is het gebed ?

A. Men onderscheidt het gebed in het imuendig gebed, dat alleen met het hart — en in uitwendig gebed, dat met hart en mond beiden geschiedt.

V. Wat verstaat men nog door inwendig gebed of meditatie ?

A. Eene meditatie doen of mediteeren is, de waarheden van den godsdienst overdenken, om die grondig te leeren kennen, te beminnen en er zijn leven naar in te richten.

V. Hoe moet men eene meditatie beginnen ?

A. Men moet zich eerst een godsdienstig feit of eenige waarheid levendig voorstellen, dan God bidden, opdat Hij het verstand verlichtte, om de les daarin gelegen goed te begrijpen, en het hart bewege om daarnaar te leven.

V. U. Zullen wij dan alles verkrijgen waarom wij bidden ?

A. Ja, als het ons voordoelig is en wij op de rechte wijze bidden.

V. 's B. Wat is de reden, dat velen bidden en niet verkrijgen ?

A. Omdat zij niet bidden gelijk het behoort of dingen begeeren, die hun schadelijk of min voordeelig zijn.

V. Waaraan ligt het, als men niet krijgt hetgeen men vraagt?

A. Dit ligt aan ons zeiven: als men niet bidt gelijk het behoort. (10^e vraag). Hot kan ook liggen aan de zaak. die men vraagt: als deze schadelijk, nadeelig voor ons is. Het zou immers niet goed van God zijn, als Hij ons dat gaf. (ll^e vraag.)

V. 'sB. Hoe moet men bidden?

A. Met grooten eerbied, aandacht en volharding.

V. Wat is bidden met eerbied en aandacht ?

A. Bidden met eerbied en aandacht is zich inwendig en uitwendig (door eene gepaste houding) voor God vernederen. Zijne gedachten vestigen op Hem, tot Wien men spreekt, alsook op hetgeen men tot God zegt.

V. Welk is de meest passende houding onder het gebed ?

A. De meest passende houding is zeker die, waarin Jesus zelf

117

bad, en die de Apostelen reeds navolgden: op de knieën, met neergeslagen oog-en en gevouwen handen.

V. Is het gebed goed als men met verstrooidheid bidt'?

A. Het gebed is goed als de verstrooidheid niet vrijwillig is, doch niet goed als de verstrooidheid wél vrijwillig is.

V. Wat is bidden met volharding ?

A. Bidden met volharding is hlijvm bidden, aanhouden te bidden totdat men verhoord wordt.

V. 's B. Mag men alle dingen op dezelfde wijze begeeren in het gebed ?

A. Neen, want geestelijke dingen mag men onvoorwaardelijk begeeren, maar tijdelijke dingen voor zoover zij dienstig zijn ter zaligheid.

V. Wat wordt verstaan door geestelijke dingen ?

A. Zaken, die de ziel en de zaligheid aangaan, b.v. deugden, genaden, H. Sacramenten, die dus altijd dienstig, nuttig of noodig zijn om in den hemel te komen (ter zaligheid).

V. Wat verstaat men door tijdelijke dingen ?

A. Dingen, die bijzonder het lichaam, het tijdelijk leven aangaan, b.v. gezondheid, lang leven, geld, goed, goeden uitslag- in eene onderneming.

V. Zijn deze niet altijd goed voor de ziel ?

A. Neen, deze kunnen voor de ziel nadeelig zijn en daarom, als men hierom bidt. moot men er altijd bijvoegen; als het zalig is, d. i. als die tijdelijke dingen helpen om zekerder in den hemel te komen of ten minste daartoe geen beletsel zijn.

V. Is men verplicht te bidden ?

A. Ja, als men tot do jaren van verstand gekomen is.

V. 's B. Wanneer behoort men te bidden ?

A. 's Morgens als men opstaat, 's avonds als men slapen gaat, vóór en na het eten, bijzonder als men in de kerk is of eenige bekoring of moeielijkheid heeft.

V. Br. Voor wie moet men bidden ?

A. Voor alle menschen op aarde en de zielen in het vagevuur.

V. E. Welke plaatsen zijn het meest geschikt om God te bidden ?

A. Men kan God overal bidden, maar de kerken zijn daarvoor meer geschikt dan andere plaatsen.

V. fi. Waarom zijn de kerken meer geschikt dan andere plaatsen'?

A. 1°. Omdat Christus daar zelf tegenwoordig is in het H. Sacrament ; 2°. omdat zij door den Bisschop gewijd zijn tot huizen van gebed; 3°. omdat daar altijd meer menschen bijeen zijn: en daar is, zegt Christus, Hij in hun midden.

V. Wat volgt hieruit?

A. 1°. Dat het niet even goed is, thuis of in de kerk te bidden, als men de godsdienstoefeningen daar kan bijwonen. 2°. Hoe

118

goed het is, dat in de huisgezinnen morgen- en avondgebed, rozenhoedje, oefeningen eener Noveen enz. gezamentlijk gebeden worden.

V. Zijn er gevallen, waarin men meer dan anders verplicht is te bidden ?

A. Ja, vooral in de bekoringen, maar ook bij tegenspoed, bij het verkiezen van een levensstaat, bij het ondernemen eener gewichtige zaak, in het uur des doods.

V. Hoe kan men het woord van Christus vervullen, dat „men „altijd moet bidden en nooit ophoudenquot; ?

A. Men bidt altijd, als men alles doet ter eere Gods.

V. Welk middel is er, om alles ter eere Gods te doen, en zóó altijd te bidden?

A. Door het aandachtig en eerbiedig verrichten van het morgenen avondgebed, hoe kort dit ook zij, alsnog: door te bidden vóór en na het eten.

V. Hoe kan men het nuttigst en gemakkelijkst door den dag-bidden ? ■

A. Door nu en dan een schietgebed Iq verrichten, dat zijn: korte verzuchtingen, gezegden, uitdrukkingen van geloof, liefde, berouw, enz. tot God.

Te nuttiger zijn die, omdat daaraan zeer vele aflaten verbonden zijn.

V. Noem de meest gebruikelijke?

A. Geloofd zij Jesus Christus ! in eeuwigheid, amen : — geloofd zij Jesus in het H. Sacrament; — Allerheiligst Hart van Jesus, ontferm u onzer; — dat het Hart van Jesus overal bemind zij! — Jesus, Maria, Jozef! —- Zoet Hart van Maria, wees mijne toevlucht ! enz.

Eenvoudige, gemakkelijke, voordeelige cn krachtige middelen, om „altijd te biddenquot; en om ons van Gods bijstand te verzekeren.

V. Welk nut levert het gebod op?

A. 1°. Het gebod vereenigt met God. a⁰. Het maakt den mensch hemelsgezind. 3°. Het gebed sterkt tegen het kwaad. 4°. Het geeft kracht en lust tot het goede. 5°. Het geeft troost en opbeuring in droefheid en lijden. 6°. Het gebod verwerft hulp in den nood en de genade der volharding tot het einde.

„Weest dan waakzaam in het gebedquot;, vermaant de H. Petrus; en Paulus zegt: „bidt zonder ophoudenquot;, want „die bidt wordt zalig, die „niet bidt gaat verlorenquot;, (H. Alph. de Lig.)

119

NEGENTIENDE LES.

Van het gebed de* Heeren.

(TI. (dó⁶ les; — Br. 19^e les; —gt; R. 17° les.)

V. ^!s B. \\'olk is het waardigste en beste gebed'?

A. Het gebed des Heeren of liet Onze Vader.

V. Wat volgt hieruit ?

A. Hieruit volgt van zelf. dat men het „Onze Vaderquot; eerder en beter dan eenig ander gebed moet kennen, hoogachten en gebruiken.

V. Moeten alle menschon het „Onze Vaderquot; kennen ? - A. Ja. en wèl uit noodzakelijkheid des gebods, zoodat hij. die tot de jaren van verstand gekomen, althans den inhoud niet weet, zware zonde bedrijft.

V. 's li Waarom is het „Onze Vader' het waardigste en beste gebed?

A. Omdat het van Christus den Oppersten Leermeester gemaakt is en alles bevat wat wij naar ziel en lichaam noodig hebben. V. Verklaar dit nader.

A. Gods Zoon heeft dit verzoekschrift opgesteld, Die immers quot;t best weet, wat en hoe aan den Vader te vragen.

V. 's B. Zeg het Onze Vader ?

A. Onze Vader, die in de hemelen zijt;

1 Geheiligd zij uw uaam;

'1 ()ns toekome uw rijk;

3 Uw wil geschiedde op aarde als in den hemel;

4 Geef ons heden ons dagelijks brood;

5 En vergeef ons onze schulden, gelijk wij vergeven onzen

| schuldenaren;

(5 En leid ons niet in bekoring;

7 Maar verlos ons van den kwade. Amen.

V. Bf. Waarom noemen wij God: onzen Vader.

A. Om ons te herinneren, dat God Vader is van alle menschen, en dat wij allen als broeders elkander moeten beminnen en voor elkander moeten bidden.

V. Br. Uit hoeveel vragen bestaat het Ouze Vader ;¹ A. Uit zeven vragen en eene voorrede.

V. Br. Zeg die voorrede.

A. Onze Vader, die in de hemelen zijt.

V. Is er onderscheid tusschen deze zeven vragen ?

A. Ja, de drie eerste hebben voornamelijk betrekking op God; de vier laatsten op ons eigen zeiven.

V. 's B. Waarom noemen wij God onzen Vader ?

A. Omdat Hij ons 1°. geschapen, 2°. van den eeuwigen dood

120

verlost. 3°. door hot Doopsel tot Zijne kinderen aangenomen, en 4°. voor ons de heiiiolsclie erfenis bereid heeft.

V. U. Waarom leert ons Jezus, God te begroeten: Onze Vader, die in de hemelen zijt?

A. Om ons vertrouwen op te wekken op Hem, die ons aller Vader is, en omdat God vooral in den hemel woout, en wij daarheen onze gedachten moeten verheffen.

V. Wat moet het woord Vader ih ons uitwerken?

A. Gevoelens van liefde, eerbied en vertrouwen waarmede wij tot God bidden.

V. quot;s 11 Waarom zegt gij: die in de hemelen zijt?

A. Omdat God, ofschoon Hij alle plaatsen met zijne tegenwoordigheid vervult, nochtans in den hemel Zich zeiven in Zijne heerlijkheid aan de Heiligen vertoont.

A. Br. Om onzen geest af te trekken van het aardsche en te verheffen ten hemel, waar God Zich zeiven en Zijne glorie openbaart aan de Engelen en Heiligen.

V. 's B. Wat verzoeken wij aan God, als wij verzoeken: geheiligd zij uw Naam?

A. Dat God van ons en alle menschen moge gekend, gediend en geërd worden.

A. U. en Bf. Dat de Naam van God, dat is. God zelf door allo menschen moge geheiligd of geëerd (gekend, bemind en gediend) worden.

V. R. Wat wordt hier verstaan door den Naam Gods ?

A. God zelf en al Zijne eigenschappen, als Zijne almogendheid, liefde, goedheid, enz.

V. Waarom is deze de eerste bede ?

A. 1°. Omdat rechtgeaarde kinderen het eerst eu het meest bedacht moeten zijn op al hetgeen hunnen Vader (God) tot eer kan strekken. 2°. Omdat wij geschapen zijn, om God te kennen, te dienen enz.

V. Wat wordt gevraagd door: geheiligd^

A. 1°. Dat de naam van God door alle menschen Tmlifj gehouden worde, en bijgevolg vloeken, meineed en godslastering ophouden. 2°. Dat God in Zijne werken en schepselen worde verlieerUjld. 3°. Dat ieder mensch God hartelijk liefhebbe, door woord en werk Hem gehoorzame. 4°. Dat ook de Heidenen en ongeloovigen God zouden kennen.

V. Welke middelen zijn er, waardoor wij medewerken dat ook de Heidenen en ongeloovigen God zouden kennen ?

A. Door lid te worden van de twee Broederschappen: tot „Voortplanting des Geloofsquot; en „de H. Kindsheid.quot;

V. Waartoe dienen deze Broederschappen ?

A. Om het geloof aan de Heidensche volken te brengen en hen

121

ook God te doen kennen. Daartoe worden Missionarissen, Liefdezusters en Broeders-Geloofsonderwijzers uitgezonden, scholen, gasten weeshuizen opgericht. Bovendien worden slaven- en door het Genootschap der H. Kindsheid bijzonder kinderen vrijgekocht, gedoopt, in het Geloof onderwezen, christelijk opgevoed, tot christelijke huisgezinnen enz. gevormd.

V; Wat kunnen wij daaraan toebrengen ?

A. Door ons gehed en aalmoes kan ieder mensch in dit grootsch liefdewerk missionaris of mede-apostel zijn.

Y. Wat is noodig om lid dier Broederschappen te zijn ?

A. Voor de Broederschap van de ,.Voortplanting des Geloofsquot;, ook wel „Franciscns Xaveriusquot; genoemd, is noodig, dat men zich doe inschrijven, dagelijks één „Onze Vaderquot; en „Wees Gegroetquot; bidde met het schietgebed: ,.H. Franciscns Xaverius, bid voor onsquot;, en iedere week 2^L/o cent of maandelijks 10 centen offert. In het Genootschap der H. Kindsheid kunnen alle kinderen ingeschreven worden. Dagelijlcs moeten zij dan (of iemand voor hen) één „Wees Gegroetquot; bidden met het schietgebed; ,.H. Maagd Maria, bid voor „ons en voor de arme ongeloovige kindertjesquot;, en alle maanden 2¹/₂ cent offeren.

V. Welke voordeden zijn er aan verbonden voor de leden?

A. 1°. Vele geheele en gedeeltelijke aflaten. 2°. Jaarlijks worden den 3^en Mei (Feest van Kruisvinding) en den 3^en December (feestdag van den H. Franciscns Xaverius) H. Missen opgedragen voor de levende en overledene leden van het Genootschcq) tot Voortplanting des Geloofs.

Behalve de H. Mis en de aflaten aan de Kindsheid verbonden, dient dit Genootschap nog: 1°. opdat geen kind zonder doopsel sterve; 2^e. opdat de kinderen godsdienstig opgroeien; 3^e. om hen het Geloof te doen waardeeren en hoogachten; 4^e. om in hen den geest van liefde en medelijden voor de armen te kweeken; 5^e. om hen spaarzaam te maken; (5^e. boven alles om door dit liefdewerk hun te doen verkrijgen de genade eener waardige en vruchtbare eerste H. Communie.

V. 'sB. Wat verzoeken wij als wij zeggen: Ons toekome uw Rijk?

A. Dat God hier op aarde door Zijne liefde in onze harten heersche, en dat wij na onzen dood deelachtig mogen worden aan Zijn hemelsch Rijk.

A. Br. en R. Ten l^e. dat het Rijk Gods, de Kerk, zich meer en meer uitbreide op aarde; ten 2®. dat het rijk van Gods genade en liefde in aller harten gevestigd worde; ten 3^e. dat allen na dit leven mogen komen in het Rijk der hemelen.

V. ^?s B. Wat vragen wij, zeggende: Uw wil geschiede op de aarde als in den hemel?

A. Daardoor vragen wij aan God de gratie, om ons in alles aan

122

Zijnen heiligen Wil te onderwerpen, en dien te volbrengen gelijk de Engelen in den hemel doen.

A. ü. en R. Wij vragen, dat gelijk in den hemel de Engelen Gods wil volmaaktelijk volbrengen, zoo ook op aarde de menschen dit mogen doen.

V. Kan de mensch Gods wil volbrengen?

A. Zeker kan de mensch Gods wil. d. i. Diens geboden, onderhouden, doch niet zoo volmaakt: en daarom vragen wij in deze bede Gods gratie, d. i. Gods hulp daartoe.

V. Wat vragen wij in deze woorden nog meer?

A. Daardoor vragen wij nog, tevreden te zijn met- en onderworpen aan Gods wil wat Hij ook over ons beschikke, daar immers zonder Zijnen wil of toelating niets geschiedt dan tot ons welzijn.

V. Mag men dan geene droefheid fjevoelen over het leed, dat ons overkomt?

A. Ja. men mag wel spijt of droefheid daarover gevoelen, gelijk ook Christus zelf op hot zien van zijn lijden bedroefd was tot den dood ; maar met Hem moeten wij volmondig zeggen : niet mijn. maar uw wil geschiede, o God!

V. 'sB. Wat is het dagelijksch brood, dat wij van God verzoeken ?

A. Alles wat wij naar ziel en lichaam noodig hebben.

V. Wat hebben we zooal naar lichaam en ziel noodig?

A. l^e. Naar het lichaam : gezondheid, kost, kleederen en do middelen om deze te verkrijgen; werk, betrekking, klandizie, geluk in den handel of eene onderneming, enz. 2^e. Naar de ziel: de H. Sacramenten, bijzonder het H. Sacrament des altaars; het woord Gods, de genaden, inspraken, enz.

V. Waarom vragen wij slechts voor heden ?

A. Wij moeten iederen dag opnieuw vragen, en zoo ons niet te zeer bekommeren voor de toekomst, maar „alle bekommeringen „werpen op God, dewijl Hij voor ons bezorgd is.quot;' (I Petr. V, 7.)

V. Waarom leert Christus ons slechts hrood te vragen?

A. Christus leert ons door dat woord, met het noodzakelijke tevreden te zijn, en niet te verlangen naar rijkdom en overvloed.

V. Is het genoeg, het tijdelijke onderhoud van God te vragen ?

A. Neen, wij moeten ook werken, ondernemen, uitzien naar mid-pelen, om het dagelijksch brood te verdienen: in één woord: do mensch moet op God vertrouwen en van Hem afbidden, wat hij noodig heeft, alsof zijn werk niets kon helpen: en teven* ■werken. alsof er geen God was, die het hem geven moet.

V. 's 13. Wat verzoeken wij aan God, zeggende: Vergeef ons onze schuldon, gelijk wij vergeven onzen schuldenaren ?

A. Dat God ons onze zonden en straffen vergovo, gelijk wij vergeving schenken aan hen, die iets tegen ons misdaan hebben.

123

A. R. Wij vragen, dat God ons onze zonden moge vergeven, gelijk ook wij bereid zijn vergiffenis te schenken aan degenen, die ons beleedigd hebben.

V. Wie zijn onze schuldenaren?

A. Onze schuldenaren zijn de mensehen die ons beleedigd of ongelijk aangedaan liebhen.

V. Wat beteekenen deze woorden : yelijk wij vergeven ?

A. Door deze woorden geven wij te kennen, dat ook wij vergeven aan allen die iets tegen ons misdaan hebben. Die woorden drukken ook uit de voorwaarden, waarop wij van God vergeving vragen en hopen te verkrijgen.

V. Is het noodzakelijk, dat wij aan andere menschen vergeven ?

A. Ja, want Christus heeft gezegd: „indien srij den menschen hunne misslagen vergeeft, zal uw hemelsche Vader ook u uwe zonden vergeven, maar indien gij den menschen niet vergeeft, zal uw hemelsche Vader ook u uwe zonden niet vergeven.quot; (Matt. VI, 14.) En Marc. XI, 25 leert Christus; ..als inj staat om te bidden, vergeeft als gij iets tegen iemand hebt, opdat uw Vader, die in den hemel is, ook u uwe zonden vergeve.

V. 's B. Wat verzoeken wij als wij zeggen: En leid ons niet in bekoringen ?

A. Dat God de bekoringen van duivel, wereld en vleesch van ons afwere, of ons de gratie geve om ze te overwinnen.

A. R. en Br. Daardoor vragen wij om niet bekoord te worden door duivel, wereld en vleesch; of, als lt;vc bekoord worden, dat God door Zijne genade lielpe om de bekoring te overwinnen.

V. Brengt God zelf ons in bekoring?

A. Neen, maar God laat die soms toe. l^e. om ons nederig te doen blijven; 2^e. om onze getrouwheid te beproeven; 3°. om onze ongetrouwheid in het waken en bidden te bestraffen ; 4°. om onzen ijver in de deugd en onze verdiensten te vermeerderen.

V. Wanneer zijn wij in lelcoriny?

A. Als wij aangezocht, aangezet, gelokt worden tot zonde.

V. Wie bekoort den mensch, zet hem aan of geeft hem aanleiding om zonde te doen ?

A. l^e. De duivel, ..die rondloopt als een brullende leeuw, zoekend ,.wien hij zal verslinden.quot; (I. Petr. V, 8.) 2^e. De wereld, dat zijn: slechte menschen, kameraden; het slecht voorbeeld van dezen; hunne grondstellingen of begrippen over eer, vrijheid, vermaak. Verder: weelde, pracht boven zijn staat en stand, de uithuizigheid, genotzucht; die allen, do een meer. de ander minder leiden tot zonde. 3^e. Het vleesch, d. i. onze eigen bedorven natuur, onze geneigdheid, lust tot zinnelijkheid, toorn, wraakzucht, hoogmoed, nijd, ijverzucht, liefdeloosheid.

V. Zijn de bekoringen zonde?

124

A. Neen. de bekoring is g-eene zonde; maar het is zonde, als wij ons onnoodig aan bekoring blootstellen ot vrijwillig ons in bekoringen ophouden ot' er in toestemmen.

V. Wat moeten wij doen, om niet in de bekoring toe te stemmen ?

A. Christus zelf leert ons: „waakt en bidt, opdat gij niet in „bekoring vallet, wantquot;, voegt Hij er bij, „de geest is wel gewillig, „maar het vleesch is zwak.quot; (Matt. XXVI, 41.)

V. Kan de mensch uit eigen kracht do bekoringen wederstaan ?

A. Neen : God laat niet toe, dat de mensch boven zijne krachten beproefd wordt, maar de mensch heeft, toch de hulp der goddelijke genade noodig, zonder welke hij wel de eene of andere, maar niet alle bekoringen kan overwinnen.

V. Wat moet hij doen, die door de bekoring in zonde is gevallen ?

A. Zich voor God vernederen, zich opwekken tot een volmaakt berouw, zoo spoedig mogelijk gaan biechten en zorgvuldiger op zich zeiven letten, opdat niet de eene zonde er meer doe bedrijven.

V. 'sB. Van wat kwaad begeeren wij verlost te worden, als wij bidden; Maar verlos ons van den kwade ?

A. Van alle kwaad, dat ons naar ziel en lichaam kan hinderen, of ons tijdelijk of eeuwig geluk beletten.

V. U. Wat vragen wij eindelijk in de zevende bede ?

A; Dat God ons verlosse van den duivel, van do zonde en van alles wat kwaad voor ons kan zijn.

V. Bidden wij hier niet om hetzelfde, als in de twee voorgaande vragen ?

A. Neen ; in de vijfde vraag van het Ome Vader hebben wij verzocht ontslagen te worden van de schulden der zonde en in de zesde om verlost te worden van de helwring tot zonde; in deze zevende vragen wij bevrijd te blijven van de straffen der zonde.

V. Wat kan den mensch naar de ziel hinderen en zijn een u iy geluk beletten ?

A. De zonden, het vagevuur, de hel.

V. Wat kan den mensch naar het lichaam hinderen en zijn tijdelijk geluk beletten ?

A. Ziekte, tegenspoed, verdriet en lijden.

V. U. en Br. Wat beteekent het woordje: „Amen.quot;

A. Het beteekent: „dat het geschiede !quot; Dat woordje drukt onzen wensch uit, dat alles mogen geschieden wat wij gevraagd hebben. Heer, hoe zal ik tot U spreken.

Neergeknield voor uwen troon ?

„Onze Vaderquot; zal ik smeeken;

Zóó, zóó leerde ^:t- God de Zoon.

125

TWINTIGSTE LES.

Van de fjrodenis des Engels.

(U. 66^e les; — Br. 23^e les § 2 ; — R. 12^e en 19« les.)

V. U. Welk gebed voegt men doorgaans bij liet „OnzeVaderquot;?

A. Het „Wees Gegroetquot;, of de groetenis des Engels.

V. Waarom heet dit gebed aldus ?

A. Dit gebed beeft dien naam naar de eerste, en ook naar de volgende woorden, waarmede de Aartsengel Gabriël Maria begroette.

Het wordt ook wel het Ave genoemd, naar het latijn, waarin Wees fjefjroet wil zeggen : Ave.

V. 's B. Waarom voegen wij gewoonlijk de Engelsche groetenis of het „Wees gegroetquot; bij het Gebed des Heeren ?

A. Om door de H. Maagd onze gebeden aan God op te dragen.

V. Waarom dragen wij ons gebed door Maria op ?

A. ..Laten wij immer do allerheiligste Moeder des Heeren en „onbevlekte Maagd Maria als onze Voorspreekster aanroepen bij „den goeden God, opdat Hij zijn oor des te liever tot ons gebed „neige en onze wenschen vervulle. Zij is toch onze allerzoetste „Moeder, Middelares en Voorspreekster, onze vaste hoop en ons „grootst vertrouwen; met hare voorspraak bij God is niets te ver-gelijken in kracht en voortreffelijkheidquot;. (Pius IX, Qui plurihus)

V. 'sB. Zeg het „Wees gegroetquot;.

A. Wees geroet, Maria, vol van gratie; de Heer is niet n, gezegend zijt gij boven alle vrouwen; en gezegend is de vrucht uws lichaams, Jesus. Heilige Maria, Moeder Gods, bid voor ons zondaars, nu en in het uur van onzen dood. Amen.

V. Wat bevat het Wees gegroet?

A. Het Wees gegroet bevat l^e. een Zo/gebed: „Wees gegroetquot; tot; „lichaams Jesusquot;; — pn 2^e. een smeekgebed: ..Heilige Mariaquot; tot: „dood. Amenquot;.

V. 's B. Wie heeft het „Wees gegroetquot; gemaakt ?

A. De Engel Gabriël, die van God tot Maria was gezonden, heeft het eerste deel uitgesproken; Elizabeth, de nicht van Maria, het tweede deel; en onzè moeder de H. Kerk heeft er het derde deel bijgevoegd.

V. U. en R. Hoe luiden de woorden van den Engel Gabriël?

A. Wees gegroet, (gij zijt) vol van genade: de Heer is met u, gij zijt gezegend boven alle vrouwen.

V. U. en R. Hoe luiden de woorden van Elisabeth ?

A. En gezegend is de vrncht uws lichaams.

V. U. en R. Hoe luiden de woorden, welke de H. Kerk erbij-voegd heeft ?

126

A. De woorden Mariaquot; en ,.Jesusquot;, eu de bede: H. -Maria, Moeder Gods, bid voor ons zondaars, nu en in het uur onzes doods. Amen.

V. Waarom zegt gij van de H. Maagd, dat zij is vol van gratie en gezegend boven alle vrouwen ?

A. Omdat zij overvloediger gratie van God heeft ontvangen dan eenig ander schepsel, en omdat zij onder alle vrouwen uitverkoren is, om de Moeder Gods te zijn.

Y. R. Waarom noemt gij Onze Lieve Vrouw: „vol van genade ?quot;

A. Omdat Onze Lieve Vrouw de volheid der genade van God heeft ontvangen en zij die genaden nooit door eenige zonden verloren, maar steeds door hare deugden vermeerderd heeft.

V. R. W at bevat onder anderen de volheid van genade, door God aan Maria geschonken ?

A. Dat God door eene heel bijzondere genade Maria bewaard heeft van de erfzonde, en ook van de geringste dagelijksche zonde.

V. Br. Waarom groette de Engel Gabriël de H. Maagd met deze woorden : „Wees gegroet. Gij vol van genade, de Heer is met Uquot; ?

A. Omdat de Heer Haar de volheid der genade had geschonken en alzoo door Zijne bijzondere gunst met Haar was.

V. R. Wat wil zoggen: „de Heer is met Uquot; ?

A. Dat God de Heer, door de uitstekende gunsten, die Hij aan 'Maria bewezen heeft, meer met Haar is dan met andere menschen.

V. R. Waarom zeggen wij tot Maria: „gezegend zijt Gij boven alle vrouwenquot; ?

A. Ten eerste: omdat zij onder alle vrouwen is uitgekozen om de Moeder te zijn van den eeuwigen Zoon des Vaders; ten tweede; omdat Zij, hoewel Moeder geworden, toch altijd Maagd gebleven is.

V. R. Waarom voegen wij daarbij: „en gezegend is de vrucht uws lichaamsquot; ?

A. Om aan te toonen, dat wij om wille van den Zoon de Moeder zalig prijzen.

V. Br. Waarom sprak Elisabeth tot Haar: „gezegend zijt Gij boven alle vrouwen en gezegend is de vrucht uws licliaamsquot;''?

A. Omdat Maria, Moeder en Maagd te zamen, Jesus, den Verlosser der wereld in haren schoot ontvangen had.

V. Is het derde deel van het AVees gegroet: „Heilige Mariaquot;, enz., altijd in de Kerk gebruikt?

A. Neen, de H. Paus Pius V heeft dit ingevoerd, en het gebruik daarvan goedgekeurd.

V. Waarom heeft de Kerk dit smeekgebed aan het „Wees gegroetquot; toegevoegd ?

A. Zij heeft dit er bijgevoegd l^e. opda't wij voortdurend zouden belijden, dat Maria Moeder Gods is; 2^e. opdat wij A*oor alle om-

standigheden, maar vooral voor con zalig sterfuur dikwijls den bijstand van Maria zouden inroepen.

V. 's B. Waarom wordt Maria genoemd Moeder Gods ?

A. Omdat zij is de Moeder van Jesus, die God is.

Y. Wat volgt hieruit'?

A. „Daar Maria de Moeder Gods isquot;, zegt do H. Bornardus, „ontbreekt het haar noch aan de macht, noch aan den wil'om ons „te helpen.

V. br. Waarom moeten wij de H. Maagd bijzonder vereeren ?

A. Omdat zij de Moeder Gods en de Koningin des hemels is, alsook onze Moeder.

V. Waarom is Maria onze Moeder?

A. l^e. Omdat Maria de Moeder is van Hem, die ons Zijne „broedersquot; noemde en Die door den H. Panlns genoemd wordt: „de Eerstgeborene onder vele broedersquot;. 2^e. Omdat Maria Hem ontvangen en gebaard heeft, door Wien wij het leven der genade gekregen hebben. 3^e. Omdat Jesus, aan het kruis hangende. Haar tot Moeder aan ons gegeven heeft. 4^e. Omdat Maria, onder het kruis staande, haren Eengeboren Zoon den Allerhoogste opofferende, ons in groote smarten gebaard heeft. (Eupertus.)

V. R. Waar is Maria nu ?

A. Zij is met ziel en lichaam in den hemel boven alle schepselen verheven.

V. R. Mogen wij Maria, even als God, eeren en aanbidden ?

A. Neen; wij mogen aan Maria geene goddelijke eer bewijzen, omdat zij maar een schepsel is.

V. R. Mog en wij Maria meer vereeren dan de andere Heiligen ?

A. Ja, omdat Maria, als Moeder Gods, boven alle Engelen en Heiligen in waardigheid verheven is en zij door hare voorspraak alles bij God vermag.

V. U. Mogen wij met een groot vertrouwen de voorspraak van Maria verzoeken ?

A. Ja: hare voorspraak is veelvermogend bij God, en zij heeft eene groote liefde tot ons.

V. 's B. Wat hulp en bijstand kunnen wij van de H. Maagd verwachten ?

A. Zij helpt ons in dit leven met alles wat ons voordeelig is; zij vertroost de zieken in hun uiterste en helpt ons tot de eeuwige zaligheid.

V. R. Hoe helpt ons de H. Maagd ?

A. De H. Maagd helpt ons, door hare verdiensten en gebeden aan God voor ons op te dragen.

V. R. Hoe kunnen wij de voorspraak en bescherming der H. Maagd voor ons het best verkrijgen ?

128

A. Door dikwijls Maria aan te roepon : door hare deugden na te volgen en goede werken te barer eer te verrichten.

V. 's B. Hoe kunnen wij onze gebeden aan Onze Lieve Vrouw het aangenaamste maken ?

A. Door bij onze gebeden goede werken te voegen, en allermeest door Hare deugden na te volgen.

V. U. Wanneer mogen wij vertrouwen, dat Maria ons door hare voorspraak zal helpen ?

A. Wanneer wij niet slechts met vertrouwen Haar aanroepen, maar ook hare deugden trachten na te volgen.

V. Welke deugden der H. Maagd worden ons bijzonder ter navolging voorgesteld ?

A. Deze; Hare zuiverheid, ootmoedigheid, geloof, godsvrucht, gehoorzaamheid, armoede, geduld, liefde, barmhartigheid en voorzichtigheid.

V. Bp. Hoe zult gij Haar uwen eerbied en uwe kinderlijke liefde betuigen ?

A. Ten l^e. door hare feestdagen godvruchtig te vieren; ton 2^e. door haar kleed of het scapulier te dragen; ten 3^e. door dikwijls tot Haar te bidden, vooral in de bekoringen en andere gevaren.

V. Noem nog eenige goede werken ter eere van Maria.

A. l^e. Vasten, bijzonder op de Zaturdagen en daags voor hare feestdagen. (1) 2^e. Lid worden van een of meer Broederschappen, die ter eere van Maria door de Kerk zijn ingesteld of goedgekeurd. 3^e. Aalmoezen geven. 4^e. Bedevaarten ondernemen. 5^e. Het vieren barer feestdagen, door op die dagen de H.H. Sacramenten der Biecht en Communie te ontvangen. 6®. Het vieren der maanden Mei en October, bijzonder aan de H. Maagd toegewijd.

V. Welk voordeel verschaffen de Broederschappen?

A. l^e. De goede voorbeelden, die men, de regelen onderhoudend, elkander geeft. 2^e. De gebeden, die men voor elkanders behoeften stort. 3^e. I )e ijver voor het gebed en andere godsvruchtoefeningen, die daardoor wordt aangevuurd.

V. Noem eenige Broederschappen of Vereenigingen van Onze Lieve Vrouw.

A. l^e. De Congregaties van Onze Lieve Vrouw, voor jongelingen en jonge dochters. 2^e. Het Broederschap van het Scapulier. 3^e. Dat van den Levenden Eozenkrans.

V. Wat moet men in acht nemen omtrent het dragen van het Scapulier van O. L. V. van den berg Garmel ?

A. l^e. Het scapulier moet van wollen stof zijn. 2^e. Een daartoe gemachtigd priester moet het voor ons eens gewijd en opgelegd hebben. (Is het eerste versleten, dan kan men een ander nemen zonder

(1) Waaraan telkens een aflaat van 7 jaren en 7 maal 40 dagen verbonden is.

129

nieuwe wijding). 3^e. Men moet het dragen aan linten over de schouders, voortdurend, bij dag en nacht.

V. Welke verplichting legt de Levende Rozenkrans op ?

A. Deze, dat men in vereeniging met 15 personen dagelijksch een gedeelte (tientje) van den Rozenkrans bidt en daarbij het Geheim overweegt, dat aan ieder ten deele is gevallen.

V. Wat zijn bedevaarten ?

A. Bedevaarten zijn vrijwillig ondernomen reizen naar het een of ander oord. om daar God en Zijne Heiligen, bijzonder de H. Maagd te vereeren en hare voorspraak in te roepen.

V. Zijn de bedevaarten nieuwe godsvruchtoefeningen ?

A. Neen, want zij zijn alreeds beschreven in het Oud-Testament; Abraham, Jacob, Mozes; in het Xieuw-Testamcnt: Jesus zelf met Zijne ouders opgaande naar Jerusalem; de H. Vrouwen naar Jesus' graf; Paulus; de eerste christenen ondernanun bedevaarten naar de heilige plaatsen, bijzonder naar do graven der Martelaren.

V. Waartoe dienen de bedevaarten ?

A. l^e. Wij toonen daardoor God en Zijne Heiligen hoog te achten. 2°. Om genaden en weldaden van God te verkrijgen. 3°. Om te voldoen voor de zonden. 4°. Om door het aanschouwen der plaatsen, waar God of Zijne Heiligen bijzonder geëerd worden, en door het goed voorbeeld der pelgrims zich op te wekken tot godsvrucht en een christelijk leven.

V. Kan God, de H. Maagd, enz. niet op alle plaatsen geëerd worden ?

A. Voorzeker, doch door do wonderen, welke God op de voorspraak van Maria of andere Heiligen wrocht, blijkt, dat Hij die plaats heeft uitgekozen, gelijk eertijds den tabernakel, den tempel, enz.

V. In welke gesteltenis moet men dus eene bedevaart ondernemen?

A. Men moet eene bedevaart doen 1°. in den geest van ware godsvrucht en boetvaardigheid. 2°. Alles vermijden Avat met de ingetogenheid, veel meer wat met de zedigheid in strijd is. 3°. Geene andere, dringender plichten mogen er om verzuimd worden.

V. 's B. Noem eenige voorname gebeden, die wij tot Onze Lieve Vrouw stieren.

A. Het „Wees gegroet'quot;, de Litanie van O. L. V. van Lorette, den Rozenkrans, enz.

V. Geef nog eenige andere godsvruchtoefeningen tot Maria aan.

A. 1quot;. Het bidden van de Èm/el des Heeren (9^e les). 2^e. De drie Wees gegroeten ter eere der zuiverheid van Maria. (1) 3°. Het houden eener novene vóór Maria's feestdagen.

(1) Pius IX schonk 100 dagen aflaat aan die 's morgens en 's avonds één Wees gegroet met hot gebedje: „O mijne Meesteresquot; bidden. (5 Aug. 1851.)

9

130

V. Wat is de Litanie van Lorette (Loreto)?

A. Een reeks schoone en zinrijke benamingen, meestal van de Apostelen afkomstig, waarmede wij Maria loven, prijzen, bidden.

Deze litanie wordt genaamd van Lorette, omdat zij daar, een stadje in Italië, iederen Zaterdag plechtig gezongen wordt in de kerk, die gebouwd is om de kleine woning, welke Jesus, Maria en Jozef te Nazareth bewoond hebben. (1)

Y. Wat is de Rozenkrans ?

A. De Rozenkrans is eene wijze van bidden, waarbij men vijftien tientallen van don a-roet des Engels, het gebed des Heeren er tnsschen voegende, bidt; terwijl men tevens bij elk der tientallen zich een geheim onzer Verlossing in het geheugen roept,- en dat godvruchtig overweegt. (Brev. Rom.)

V. Wat soort gebed is de Rozenkrans ?

A. Het is niet alleen een iHomZgebed, maar ook imvendig gebed; d. i. men moet zich niet bepalen bij het bidden der „Wees gegroef's ¹ maar men moet vooral de mysteriën overwegen. En dit is noodig, om de meeste aflaten te verdienen. Toch is het gebed zonder overweging der mysteriën ook goed, en men kan zelfs eenirje aflaten verdienen.

V. Mag men den Rozenkrans verdoelen?

A. Ja, doorgaans verdeelt men don Rozenkrans in drie dèelen, elk van vijf tientjes, die Rozenhoedjes genoemd worden.

V. Waarom wordt dit gebed Eozenkrans of Rozenhoedje genoemd ?

A. Omdat het bestaat nit het ,.0nze Vaderquot; en Wees gegroetquot;, gebeden, die aan God en Maria aangenaam zijn, alsof Hun een krans of hoedje van welriekende rozen werd aangeboden.

V. Wie heeft dit Rozenkransgebed ingesteld ?

A. De H. Maagd zelve heeft deze wijze van bidden in 1208 aan den H. Dominicus geleerd, als een middel, om de toenmalige ketterij der Albigenzen te bestrijden en te overwinnen. De Kerk hoeft deze wijze van bidden niet slechts goedgekeurd, maar met vele aflaten begiftigd.

V. Wat is als de voorbereiding tot het bidden van den Rozenkrans of van het Rozenhoedje ?