HtiflMihirrV .. v- ' -«wWHquot; i - 'K3%. r'.'A Vquot;;'quot;-quot;quot; ■

Instituut De Vooys voor Nederlandse Taaien Letterkunde aan de Rijksuniversiteit te Utrecht

M*

r -^gs®^ï -a «Sy^CT-A-^c;:'.*- ■'. SaSïHl

: /ffi

ü

.

t®

-4r3^v

;%■« A aSiiii:

DE DICHTWEEKEN

VAN

w. J. VAN ZEGG€LEN.

RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT

0855 4218

DE DICHTWERKEN

//. \ TLEtj

W. J. VAN ZEGGELEN ^ /

VOLLEDIGE UITGAVE

NEGENDE DRUK

EERSTE DEEL

AMSTERDAM UIT GEVERS-MAATSCHAPPT „ELSEVIERquot;

Instituut De Vocys voor Nederlandse Taaien Letterkunde asn de Rijksu quot;.iversi.si; te Utrecht

EEN WOORDJE BIJ DE VOLES UITGAVE.

Dat ik nog eens, en wel in 1874, een herdruk van mijne gedichten onder de oogen zou krijgen, had ik mij waarlijk niet meer voorgesteld. Het doet mij genoegen dat dit nu eene zoogenaamde Volksuitgave mag zijn, want onder het volk hooren mijne stukjes thuis. Ik — ook een zoon van het volk, gelijk Behanger zich noemde, heb even als hij, meerendeels voor het volk geschreven, en ik geloof ook dat mijn uit-spanningsarbeid onder de nederige burgerklasse onzer maatschappij het best ontvangen en verwerkt is. — Zoo iemand verbaasd is over de goede ontvangst mijner gedichten, waarvan velen tal van herdrukken mochten beleven, ik misschien zelf wel het allermeest. — Ik verzeker dit vooral nu, op mijn tegenwoordigen leeftijd, en na eene zeer afwisselende, somtijds zeer droevige, levenservaring. Veel is er in mijn gemoed verkleurd en veranderd en voorzeker verschilt tegenwoordig mijne levensopvatting veel met die van voor twintig en meer jaren, en wanneer ik mijne vooral vroolijke versjes nog eens overzie, hetgeen met deze nieuwe uitgave het geval is geweest, dan vraag ik mij zeiven vaak af: was ik het die zoo gejoold en gedarteld heeft'? Heb ik eenmaal die kool opgeschept? Maar — ofschoon ik thans een heel anderen vorm aan mijne gedachten en aandoeningen zou geven, en misschien tegen den zin van den tegenwoordigen eigenaar en uitgever, het een en ander ter zijde zou schuiven, wat mij thans minder smaakt, moet ik toch bekennen; ik schaam mij den inhoud van mijne verzen niet. Ik heb nimmer personen op het oog gehad tot doel van spot of krenking. Ik heb nooit eenige onreine gedachte onder den vorm van luim of kortswijl willen openbaren. Moest ik een zelfkritiek over mijn werk schrijvan, ik zou misschien zoo goed als iemand, de zwakke punten er van kunnen aantoonen, maar

Een woordje bij de volksuitgave.

die correctie zou vorm of versificatie, vinding of conceptie gelden, doch i'. zou geen mea culpa roepen over den grondtoon der gedachten. — In zoo verre mag ik mijne oude kinderen, thans weder in een nieuw pak gestoken, met al de opgeruimdheid die mij is overgebleven, een goede ontvangst bij oude en nieuwe vrienden toewenschen. — Ik wensch het ook voor den ijverigen uitgever, wien ik dank zeg voor zijn mij streelend woord bij de aankondiging van deze uitgave. — Was dat woord wel wat vleiend voor mij, ongevallig was het mij niet — dit betuig ik; want ook daarin drukte hii uit een oordeel, waarop ik prijs stel, het oordeel over de bron, over den oorsprong van mijn letterkundigen arbeid. Ik heb op zijn verlangen deze uitgave met nog enkele verstrooide stukjes aangevuld. — En hiermede bied ik den goedgunstigen lezer rniju heilwensch en mijne groete.

Zoo schreef ik in 1874. Ik heb er in 1876 niets bij te voegen dan dal ik op nieuw verrast ben door de goede ontvangst der Volksuitgave, waardoor na een kleine twee jaar een herdruk is noodig geworden; zijnde deze de vierde druk van den tegenwoordigen uitgever.

Ik kan niet anders dan dankbaar zijn voor¹ de welwillendheid van mijne landgenooten, die mij, onder meer dan één geslacht, de bewijzen leverden van instemming en sympathie met mijn letterarbeid.

Waarschijnlijk zal het nu wel voor de laatste maal zijn dat ik mijn werk heb overzien. — Ik neem, in die veronderstelling, met een harte-lijken groet, afscheid van mijne goedwillige lezers en vrienden.

W. J. VAN ZEGGELEN.

LEVENSSCHETS

VAN

W. J. VAN ZEGGELEN.

WILLEM JOSEPHUS VAN ZEGGELEN.

Enn weemoedig, maar dankbaar gevoel tevens vervult mij, nu ik geroepen wonl, een reeds vroeger door mij geschreven levensbericht van mijn vriend Van Zeggelen te herzien en aan het hoofd te plaatsen van ecne tweede volksuitgaaf zijner verzen.

„Dat ik nog eens eene Volksuitgave van mijne gedichten zou beleven, had ik mij niet meer voorgesteld,quot; schreef hij mij op den Saten .Januari 1875, bij de toezending van zijn destijds pas uitgekomen bundel, en zie, vijf jaren later, nu zijne groeve gesloten is, ziet eene volksuitgaaf op nog veel uitgebreider schaal het licht. Hoe verrast, zou de bescheiden dichter nu niet geweest zijn.

Willem Josephus Van Zeggelen werd geboren te 's Gravenhage den loden September 1811. Zooals hij zelf in de voorrede van de in 1874 verschenen uitgaaf' zijner gedichten zeide, was hij „een zoon van het voikquot;. Maar begaafd met een vlug opmerkingsvermogen, gesteund door stalen vlijt en door een niet licht te ontmoedigen veerkracht, verhief hij zich uit nederigen stand tot gezeten burger, en verwierf hij zich door aangeboren talent en eigen studie een letterkundigen naam.

In 1838 schreef hij, op zeven-en-twintigjarigen leeftijd, ziin bekend beriimd verhaal Pieter Spa, dat, in October van dat jaar voltooid, grooten opgang maakte en sedert voor goed aan rijn dichtersnaam verbonden bleef. Van Zeggelen was toen geplaatst op de haagsdie drukkerij van gebroeders Giunta d'Albani, aan het hoofd waarvan hij later mede optreden zou '). Van leerjongen af had hij er zich spoedig onmis-

J) Tü.t. Van Zeggelen in Juli 1876 vijftig jaren lang pan dc drukkerij wl)OU;ï:'ii wna ^ewcesi, moclit hij ran vele zijden blijken van belangstelling o: tvangen. ')e Iscliouk hr-u de orde van de Èikenkioon rn de ;-rze!-cn der drukkerij visten schier niet |^v te doen om hun jfrnpjrenheid a'ir den geliefden patroon te tooncu.

Levensschets.

baar gemaakt, vooral in liet administratieve werk — een korte poos was hij vroeger advocaatsklerk geweest. Zijn patroon gaf hem zijne dochter ten huwelijk en nam hem weldra als deelgenoot in zijne zaak op. De drukkerij legde destijds op Van Zeggelen zoo geheel beslag, dat hem alleen de nachten overbleven om zijn Pieter Spa te schrijven.

De opgang van dit verhaal kan geen raadsel zijn voor wie dien tijd beleefd hebben, toen men nog gebukt ging onder den preektoon, toen er een hoog-witgedaste deftigheid heerschte, toen de dichters kracht en bezieling maar al te veel in brommende woorden zochten. Beets' C a-mera Obscnra verscheen eerst één jaar later, Kneppelhout's Studententypen dasteekenen uit denzelfden herlevingstijd van natuur en waarheid.

De spreektaal, die Van Zeggelen durfde gebruiken, moest aantrekken; men luisterde, men gevoelde zich eindelijk thuis, men herademde bij het hooi en en lezen van een samenspraak tusschen man en vrouw, die aldus aanving:

*I)at moet ik zieu!quot; riep Pieter Spa,

Bij de avondthuiskomst tot zijn ga,

Die, onverwachts, door raanliefs woord In 't kousenbreien werd gestoord.

//Wat, vaderlief, wat wou je zien.

De Dordtsche kermispret misschien?

'k Ga met je mee naar Dordrecht, bout!*

Dat was de stijl van onze oude blijspeldichters, in onbruik geraakt en schier geheel vergeten.

Van Zeggelen zelf was ook niet in dien trant begonnen, ook hij had eerst den toon van zijn tijd aangeslagen. On ler zijne „eerste misbakselsquot; zooals hij ze zelf later doopte, behooren gedichten, waarin ook hij offerde aan bombast en sentimentaliteit, verzen van het Oden-geslacht, die hij in een gelegenheids-gedicht, door hem in den aanvang van 1859 in een besloten kring voorgedragen, aldus kenschetste:

Tonen, die de geestdrift slaakte.

Gloeiend voor iets onvoldaans,

Stroomden van des jonglings citer,

In zijne Ode's op zijne Aau's.

't Hart was vol van zielsgeheimen

En de kunst gaf variaas :

Om de beeltnis der Klvires,

Lines, Lanraas, Lesbiaas.

Om de Betsys en Glorvines,

Yantcs, Niees en Margoos,

Om de Irenes en Odildea

Wond de dichter mirt en roos.

^Smachtverlangen//, /rboezeinlijdrn//,

/'Mingeneucht/' en //zielscllend'/,

Waren snippers en sukknde

Door het deeg van 't sentiment.

van TV. J. van Zeggelen.

Evenwel ook tusschen deze s e nt i me n t e e 1 e proeven zijn er, waarin reeds de komische trant zich gelden laat: zoo, al in 1834, een gesprek in boerentongval tusschen Jaap en Krijn over het woord muiteling, misschien hel eerste vers van Van Zeggelen dat gedrukt werd ; zoo vier jaren later een ander boerengesprek tusschen Klaas en Teunis, en, na den Pieter Spa, in Maart 1839, De groote Beer, weldra gevolgd door De Sermoenen van Pater Brom, gedagteekend November 1839 en februari 1840; want thans was de toon voor goed gevonden ¹).

Spa's onvoorspoedige reis naar Londen om koningin Victoria's kroning bij te wonen, verscheen het eerst in het tijdschrift Europa; maar weldra werd het verhaal overgedrukt en alom verspreid.

Van Zeggelen droeg het ook zelf voor. Hij deed dit op eigenaardige wijs: het koddige en luimige in zijn verzen liet hij bij de voordracht guitig uitkomen; het was een genot hem te hooren; men wist, als men Van Zeggelen zag optreden, zeker dat men lachen zou. Toch kon hij naar waarheid getuigen: „nooit heb ik personen willen bespotten of krenken, nooit eene onreine gedachte willen openbaren.quot;

Wij zien hem nog, zooals hij zoo dikwijls in Oefening kweekt Kennis voor ons stond: klein van gestalte, bescheiden van voorkomen, met innemenden glimlach, oolijken blik en koddige mimiek; wij hooren nog het gegier van pret zijner hoorders en de uitbundige toejuiching, waarmee men hem dankte voor het gesmaakte genot.

De groote opgang van Pieter Spa drong Van Zeggelen om in dien trant door te schrijven. In 1841 ging Pieter Spa naar Amsterdam om daar de inhuldiging van Koning Willem den Tweede bij te wonen; en veertien jaren later toog Koen Verklat, een geestverwant van Pieter Spa, met vrouw en buurmeisje naar de Parijsche tentoonstelling. Maar de eerste onbetaalbare inval, om den ongeluksvogel, als hij eindelijk ua allerlei hindernissen het doel van zijn streven bereikt heeft en den lang verbeiden optocht zien zal, den hoed over de oogen te laten slaan — die prachtige inval kon niet meer worden herhaald. Vandaar dat Pieter Spa naar Londen zijn roem behouden bleef, al mocht ook het verhaal van Koen Verklat in vele opzichten beter en fijner zijn, meer kennis van taal en versificatie verraden, en ook tintelen van kluchtige zetten, getuige de verzuchting van Juffrouw Verklat, die, als ze haar vriendin meedeelt hoe koningin Victoria naar Parijs gaan zal en hoe haar man daarom zoo'n jacht maakt om weg te komen, er bijvoegt:

quot;____nu is al dat jagen.

Alleen om England's koningin;

Dat die nu juiat in d' inmaakdagen....

Maar, oc , zoo'n meusch maakt zelf niet in.'

¹

De eerste verzen van Van Zeggelen zijn geplaatst in (Ie door net Seaootscliap Oefening kweekt Kennis uitgegeven bundels: Ochtendschemering en Nj'or-g e u r o o d.

Levensschets

Nog and«re langere verhalen kunnen onder de rubriek Pi et er Spa gebracht worden, zooals de De valkenvangst op de Noorweeg-sche kust (1840); Eene a vond part ij; Indrukken en brieven van een bezoeker der Londensche tentoonstelling in 1851. Misschien zou men kunnen meenen dat Van Zeggelen zich had laten verlokken om te veel van deze verhalen te maken; rnaar toch zoudeE wij ze niet gaarne missen; er tintelt daarvoor te veel aardigs en luimigs in deze verzen, en geen geringe verdienste er van is, dat, ofschoon dt dichter zelf nooit in Londen, in Parijs of op zee geweest was, hij toch, uit hetgeen hij daarover las en vooral daarover hoorde, zulke juiste grepen te doen wist, alsof hij het met eigen oogen aanschouwd had.

Zelf meende Van Zeggelen dat hij lang genoeg met deze soort van verzen voortgegaan was. Hooger stelde hij zijne kleinere, naïeve gedichten, als; Grietje's verzuchting. Betrachting van Louw den timmerman, Bloode Piet, Van dik hout zaagt men planken. Ook riep hij voor zich de eer in, van het eerst verzen gemaakt te hebben in den trant van Soldatenstand;

„Een leven vei wissliug,

Ecu lokaas der jeugd,

Eeii manlijke roeping,

Eeu atrik voor de deugd.quot;

Of wel:

e a t i e n jaar, sewenachte tijd!

Weg de kindersclioenen I Van den schoolscben dwang berrljü

Duizend visioenen 1 Bals, comedies in 't verschiet;

Uitgaan zonder moeder;

Dagen van gewaand verdriet;

Kiescher, ware 't vrocder!quot;

Deze trant van gedichten eischt een levendig gevoel voor contrasten, een grooten woordenschat, en tevens het vermogen om eene gedachte bondig uit te drukken.

Van Zeggelen heeft de thans gelukkig geweken „almanakkenkoorts,quot; zooala hij zelf hot in een gedichtje noemde, beleefd. De redacteuren van een aantal pracht-jaarboekjes, de Aurora, de Vergee t-m ij-n i et, de Holland, de M uze n-almanak, klopten jaar op jaar bij schrijvers en dichters om bijdragen aan. Reeds in 1851 schreef onze dichter aan den redacteur van den V e rgee t-mij-n i et, dat zijn vierspan, zijn kinderen, hem van 't verzenmaken afhield, daar hij in zijn schaarsche ledige uurtjes liever mot zijne kleinen speelde;

^'Word ik in 'twerk gehinderd

Door wildzang en getier,

Ik berg heel gr;-.a.; bet schrijftuig

Bij ^!t kinderlijk ^plcizier^,

En 'k spring met hen in 't ronde.

Schoon moeder woelig vindt,

En 'k denk aan werk noch zorgen.

En . . , 'k word uict hen een kind.*

van W. J. van Zeggelen

Zulke verzen teekenen den maker.

Zeven jaren later toonde hij nog eens zijn koddige knorrigheid aan zijn vriend S. J. Van den Bergh. Toen deze hem voor de Aurora plagen kwam, riep hij uit:

Als ge wist hoe 't mij Terveeide,

Briefjes, prentjes eu 200 voorts,

Och, dood toch de zomerweelde Niet door almanakkïii-koorts!

Nochtans hebben diezelfde, sorns zoo erg lastige redacteurs menig üef versje, ook zelfs „bij een plaatjequot;, aan Van Zeggelen's pen ontlokt. Want weigeren deed hij niet graag: als hij maar eenigszins kon, hielp hij.

Ik sprak daar van zijn „koddige knorrigheidquot;, en zelden verloor hij, zelfs in drift of ongeduld, zijn goede luim; ook dan trof hem het lachwekkende. Dit was zoo sterk, dat wanneer hij zelf op een aardige wijs gefopt of om den tuin geleid werd, hij de eerste was om er pret in te hebben.

Het hoogst stelde Van Zeggelen zijn ernstige verzen ^r). Geen wonder! Daarin toch klopte het meest zijn hart, daarin sprak zijn gevoel zich liet sterkst uit. En nu hebben wij slechts één voorbeeld te geven van de wijs waarop Van Zeggelen gevoelde, van zijn ruim hart, dat zijn lieve afgestorvenen ook over het graf trouw bleef. Nadat hij een dochtertje door den dood verloren had — helaas, hoe velen zijner kinderen moest hij sedert nog zien wegmaaien, — schreef hij :

ff Vergeten? neec, 't blijft met on- Ir ven,

Ook nu 'tin reiner leven roemt;

Haar beeld blijve in ons midden toevcu,

Heur naam zij ieder unr genoemd!

Spreekt ^rij, herinnert vaak elkander Haar vroolljk sptlj haar vrienülijk 00»,

Herdenkt de tijden, toen zt dartiend Van mijne in moeders armen vloog;.^

Van Zeggelen leefde in waarheid met zijn dooden; niet dat hij zich met hen begroef, maar hij sprak gaarne over hen, hij deelde zijne herinneringen over hen mee, ook en vooral de vroolijke; want in één opzicht is Van Zeggelen zeker niet dikwijls geëvenaard; in blijmoedigheid. Als men in een tijdperk van zijn leven, toen hij slag op slag door vreeslijke verliezen getroffen werd, met beklemd gemoed tot hem kwam, niet wetende wat b.em te zeggen tot troost, dan vond men kalmte door zijne berusting, vrede door zijn medeleven met 7,ijⁿ afgestorvenen, eerbied voor zijn kinderlijk vertrouwen op Hooger Bestuur.

¹) Ouder Van Zeggelau's ernstige verzen belioort Ïi5t «oor Cd Busken ITuet geprezen 'Aan Maria'', door den dichter in 184S gencht aan liiejuiirou'-v Loosjiis, die zijuf tweede vronw worden zou, nadat bij mrt haar, voor het eerat na zijn overganjr van het katholieke tot het hervomde kerkgenootschap, het aTondmaal eevierd had.

Levensschets

Gedurende dien treurigen tijd, toen drie volwassen kinderen en zijne tweede vrouw hem kort na elkaar ontvielen, dichtte Van Zeggelen niet meer; maar zoodra was er niet een nieuwe zon voor hem doorgebroken, toen hij eene derde levensgezellin ¹) mocht vinden, of de oude zanglust ontwaakte weder. Maar nogmaals stond hem nieuwe beproeving te wachten, en in de avonduren die zijn drukke zaak hem vrij liet, vond hij afleiding door het vertalen van Molière's Misanthrope. Zijn ideaal was, deze vertaling in zijn geliefd Oefening kweekt Kennis te zien opvoeren. Zelf kon hij er niet meer voordragen; zwakte van borst en kortademigheid beletten hem dit; maar zijn werk wilde hij er toch zoo gaarne ten gehoore zien brengen. De drang om daartoe te geraken deed hem het zware van zijne taak wat te licht tellen, en toen de kritiek hem daarop, soms in geen malsche termen, wees, erkende hij het ronduit en had hij de veerkracht om zijn gansche vertaling in alexandrijnen, om te werken.

Ook Molière's Tartuffe vertolkte hij in verzen, en ondanks de groote moeilijkheid zijn sommige tooneelen voortreffelijk geslaagd: het zijn juist die, waarin de meeste luim schuilt, waarin bij voorbeeld de vrijpostige kamerjuffer Dorine optreedt.

Onder zijn laatste verzen, die Van Zeggelen kort voor zijn dood schreef, behooren er een paar, die de levenswijsheid van den opgoruimden dichter volkomen uitdrukken. In het eene, dan ook zelf Levenswijsheid, een liedje voor het volk, getiteld, klinkt het ons toe:

quot;Het leren biedt Wel eens verdriet.

Maar blijdschap drijft toch boven j'

Ètk krijgt zijn maat In breuk of baamp;t Om zuur of zoet te loven.#

Van het tweede, een Gezelschapslied, trekt reeds het begin aan:

♦Laat ons toch nimmer het leven vergallen Door over steentjes en strootjes te vallen;

Hij, die te prikkelbaar is van natuur,

quot;Wordt licht geschuwd als een lastig gebuur *

Een zijner allerlaatste gedichten was dat, gewijd aan zijn jongste kind :

Ja ConstaDtijn Gij moogt er zijn,²)

Treffend is dit lieve versje om den eenvoud, waarmee Van Zeggelen's

¹

Van Zcggelen's laatste kind uit zijn derde huwelijk was bij 'a vaders dood nog pas één jaar oud.

van VV. J. van Zeggelen.

e quot; ~ quot;

t onzelfzuchtig gemoed er zich in uitspreekt, zijn dankbaar, tevreden hart

l, er zich in opent.

t Is het wonder dat Van Zeggelen, met zulke blijmoedigheid en veer-

e kracht begaafd, allen innam met wie hij omging?

i Ook in het letterkundig genootschap Oefening kweekt Ken-

1 nis zal hij niet vergeten worden. In 1834 hielp hij dit Genootschap

i mede oprichten, en zijn talent en gaven deden het ontluiken en ont-

i wikkelen. Na den dood van zijn vriend S. J. Van den Bergh volgde hij

o hem als voorzitter op, en in de laatste tien jaren zijns levens nam hij

J deze taak waar met ijver en toewijding, soms als met jeugdigen lust

k bezield. Zijne bescheidenheid, zijn eenvoud, zijn ruimte van hart, de

t geest van vergevensgezindheid en liefde, die van hem uitging, zullen

i, ook in Oefening in dankbire herinnering blijven.

Hoe algemeen hij bemind w.ird en gezien was en hoe hij zich zoowel

e op het gebied van nijverheid als op dat van letterkunde inderdaad onder-

t scheidde, blijkt onder anderen daaruit dat er in Den Haag schier geen

e commissie gevormd werd, of Van Zeggelen moest er toe behooren. Dit duurde tot het laatst van zijn leven toe, totdat hij in den nacht van

f, den 15'¹â„¢ op den 104™ Februari 1879 bezweek aan een borstkwaal, die

hem lang bedreigde, maar hem gelukkig niet veel lijden deed. , Veertien maanden na zijn verscheiden, op den llden April 1880, werd

in tegenwoordigheid van vele vrienden en belangstellenden een eenvoudig monument, dat op zijn graf op Eik-en-Duinen was gesteld, aan zijne weduwe en kinderen overgedragen. Merkwaardig was het, dat verreweg het grootste gedeelte der kosten van dit herinneringsteeken bijeen werd gebracht in vijfentwintigcents-stukken. De commissie toch, die zich ten taak stelde om het plan te verwezenlijken, had begrepen, voor deze hulde aan de nagedachtenis des bekenden en geliefden dichters, van velen : weinig te moeten vragen, en meer dan vijf en twintig honderd Neder

landers, uit alle oorden van het land, hadden dan ook hun penningske bijgedragen tot den kloeken Ardenner-steen, waarop, onder een bronzen krans, dit opschrift prijkt:

/*Aau W. J. van Zeggelen : *Voor het volk dichtte hij

quot;De nijverheid hielp hij bevorderen

quot;Vijanden had hij niet quot;Zijn vrienden herdachten hem.quot;

S

Eene andere blijvende hulde aan den dichter gebracht, spreekt uit het J groot aantal herdrukken van zijne gedichten. ¹)

Eerst in den vijfden druk van zijne verzamelde Gedichten, na zijn dood in 1879 verschenen, werden opgenomen de volgende verzen: Een

s

¹

quot;De reis van Pieter Spa naar Londenquot; werd minstens twaalf malen herdrukt.

zvi

nieuw Wilhelmuslied (1872, bij c'en SOOjarigen gedenkdag van de inneming van Den Brie!), Vrijheid, Een Zeemansliedje, Levenswijsheid, Een liedje voor den werkman. Gezelschapslied, Minnelied, Jan Kloek, De Haringvisschers en De Mijnwerkers (beiden geschreven om als cantaten te dienen). Aan ons nakomertje (1878), eindelijk: Aan prinses Marie en Drie Kronen, bestemd voor de albums, aan prinses Marie en aan koningin Emma bij gelegenheid van haar huwelijk door eenige kunstenaars en letterkundigen aangeboden.

Zooals van zelf spreekt, zal men de genoemde verzen ook in deze Volksuitgaaf niet te vergeefs zoeken.

Arnold ïsinü.

Be Kist.

't Geval, dat ik u, lezers! mee ga deelen,

Is een dramatisch feit in één bedrijf;

Heb ik bet ongeluk soms iemand te vervelen,

't Is beter dan met een, dan soms met vier of vijf.

Gerektheid, droogheid zijn bêtises —

Wie kent zich gaarne schuldig aan die fout ?

'1c Wil dus compact zijn, met verandring van coulises Zij z.oo mijn stuk in één bedrijf volbouwd.

Mijn hoofdpersoon zal ik u vlug beschrijven:

Hij heet bart bik — een man in bonis, als men ziet,

Maar die dan ook zijn saamvergaarde schijven Als nommer één beschouwt van 's werelds ijdelheid.

Als dorpeling is hij beroepen en capabel Voor ieder eerebaantje in polder, kerk en raad;

Men weet dat soms een plattelands-notabel.

Meer titels voert dan menig diplomaat.

Zijn levensboom mag reeds in vollen wasdom prijken; Het lentedons week voor liet zomerblad :

Vier kruisjes en een schrap of wal Mocht reeds de tijd hem in den kerfstok ijken;

En toch, 't genot van lach en lonk en lied Heeft hij bewaard voor later dagen;

Zag bij het huwlijksjuk door jonge schouders dragen,

Vaak zei hij: wien het lust — mij niet;

Hij dacht toch: waar ik wil, daar heb ik slechts te spreken: Bevalligheid en schoon, — 'k heb ze ook — maar achter slot; 'k FJezit een preparaat: verstand voor iedren zot,

En jeugd voor hem, wiens kruin begint te bleeken.

Maar 'k zou mijn held misteeknen, neen.

De liefde scheen ook hem eens eindlijk op te frisschen.

Hoe 't zij, ik wijs u thans naar mijn tafreellje heen.

Eerst wil ik kleuren en daarna het doek vernissen.

Ter zaak dus: bart, de nijvre dorpeling,

Die telken marktdag stadwaarts ging,

Om onder tal van vreemden en van vrinden,

Daar koopers voor zijn waar te vinden,

1

2 De Kist.

Had eens een goeden dag, gelijk hij meermaal placht;

Veel gading deed zijn koopwaar rijzen,

En tegen 't zoet genot van ruim betaalde prijzen.

Was alles aan den man gebracht,

Leeg is zijn goedren-kist, maar vol zijn 's koopmans zakken, En Bart, wien 't niet geviel lang in de stad te plakken.

Bindt vlug zijn Langstaart aan;

De winterdag noopt hem om vroeg naar huis te gaan.

En bovendien het weer slaat om, — vrij hevig Begint het buiig West te brommen, 't loeit en fluit,

En jaagt een dracht van sneeuw en hagel voor zich uit.

Bart zit op de open kar, 't is waar, hij 's kras en stevig.

Maar heefl als iedereen ook wel gevoel,

De hagelslag doet zeer, de wind is scherp en koel.

Geen opperkleed bedekt zijn beenen.

En 't kille water dringt rkor schoen en broekspijp henen.

Een aardige inval vliegt hem eensklaps door het hoofd, Wel vreemd en wat gewaagd, maar toch, naar 's mans gedachten, Niet gansch onwaardig voor zijn moed en krachten,

En best uitvoerlijk, als de goede bart gelooft.

Men weet: behalve 's mans persoon had nog de wagen Een groote leege kist te dragen;

„Wat nood,quot; zegt onze vrind,

„Wanneer 'k mijn corpus in die kist eens neer ging leggen.

Het deksel bijna dicht, de keerzij naar den wind,

Dan bleef ik droog!quot; Kortom, hij liet het niet bij 't zeggen.

De Langstaart was dood mak, bart had hem nog wel kort,

Maar toon, zijn naaste buur, van wien hij 't beest mocht koopen. Deed hem dien weg naar stad licht duizend keeren loopen —

En elk weet wat gewoonte al niet bij dieren wordt.

Te meer wanneer ze, als hier, op voer en stalrust hopen.

Genoeg, zag ook de viervoet heg noch steg —

Het beest wist blindelings, ja, op den reuk den weg. 'tls duister, maar als 'k zei: op 't paard is wel te bouwen. Het pad is recht en breed en goed En, kwam men onverhoopt een rijtuig te gemoet.

Welnu, bart is er, om een oog in 't zeil te houên.

Hij zit dus veilig neer, maar wenscht zich toch reeds thuis. En weet ge daarvan graag de reden ?

Het was niet om 't gevaar en de engte van zijn kluis,

Maar om de pret der feestlijkheden.

Die hem te wachten stond bij naasten buurman toon;

'tWas vastenavond! en de boeren zijn gewoon.

Al zijn ze jong of oud van jaren.

Dien dag niet ongevierd voorbij te laten varen.

De Kist.

Bart, die den draf van 't paard nog schier te langzaam vond. Zat bij zich zeiven reeds te hunkren naar den stond,

Dat hij met huurmans-aagt, hem van de feestelingen Het naast aan 't hart — een meid van zessen klaar, Met roode, ronde wang, en blond en krullend haar,

Eens dapper voor de veel zou springen j Hij had zich juist eens schrap gezet,

Om t' avond onder 't vieren van de pret,

Den kogel door de kerk te jagen En haar het jawoord af te vragen !

't Werd tijd; ook wist hij dat aan aagt Door langen krelis mee een oogje werd gewaagd.

En eer die vlasbaard hem de loef eens af mocht steken,

Wou hij er bij zijn; 't was hem al te zeer gebleken.

Dat wie zich lang bedenkt zich soms te laat beklaagt, En 't zelfs een lafaard is, die nooit een blauwtje waagt;

Maar buiten dat, hij kreeg al zoetjes aan zijn jaren.

Hij had een eigen huis, een stal vol geldig vee. Een porseleinkast, sjees en arreslee —

Gewis 't was hem vergund zich aan een vrouw te paren, En aagt was stapelzot, wanneer ze hém niet nam.

En zich niet voornam, om het even

Of krelis of een ander kwam.

Dien, kort en goed, den zak te geven.

Zoo zat de goede bart te mijmren in zijn kist,

En kwam dus ongemerkt al verder dan hij wist;

Een groot kwartier — dan kon hij thuis zijn en zijn kleeren Verwisslen voor zijn zondagspak;

Daar komt op eens de wind en geeft de kist een smak En werpt het deksel dicht; geen wenden helpt of keeren;

Bart zit er in, 't geval is drommels zot,

Want wat hij doet of niet, het deksel blijft op slot.

„Help, hemel!quot; roept de man, „wat zal er nu gebeuren?

Op vastenavond dood te gaan! Ik stik, ik smoor!quot;

Geen nood; het sleutelgat., een tweetal breede scheuren.

Ze lieten voor de lucht een weinig spelens door, En Langstaart? vraagt ge: wel, hij wist gelijk wij zeiden,

Den weg, en buitendien hij rook alreeds den stal;

't Ging wel wat hortend en wat stootend tusschenbeiden,

Maar echter zonder eenig ongeval.

Bart lag nochtans van angst te zweeten:

Begrijp, hij hing nu heel van Bruintjes nukken af.

Licht werd, zijn onvoorzichtigheid ter straf,

De man in greb, of sloot, of put gesmeten!

Maar 't ging zoo ver niet; wel is hij reeds bont en blauw.

De Kist.

Vergeefs heeft hij geduwd, geschopt, gewrongen,

De kist blijft als een muur en houdt hem in het nauw.

Helaas, wat baat hem hier de kracht van ijzren longen!

Daar merkt hij, dat het beest zijn schreden wat verzacht.

Licht dat den armen man nu eindlijk redding wacht!

Hij hoort de stem der vroolijkheid zich uiten.

Nog meer: zijn oor verneemt het scherpe veêlgekras,

En uit dit al mocht hij besluiten,

Dat hij op 't erf van toon, zijn naasten buurman, was.

Zoo was 't ook; Langstaart had den stal nog goed onthouden.

Waar hij van jongs af aan, zijn hooi an haver at.

Vandaar dat hij den nieuwen om den ouden Geheel vergat.

Hoe zal 't nu gaan? denkt BART, want roepen helpt noch razen:

Daar binnen gaat het vroolijk toe.

Daar dreunen vloer en bint, daar rinkelen de glazen,

Daar wordt men zang en dans niet moe;

Geen mensch verneemt zijn stem, slechts 't paard schijnt die te hooren; Het doet opnieuw een stap, twee, drie naar voren,

Maar eensklaps krijgt de kist een onverhoedschen stoot En kantelt over zij, de kar af naar beneden!

De deurpost van den stal had Langstaart niet gemeden En dit was de oorzaak van den tuimel; in dien nood Kneust de arme opnieuw zijn hoofd en schenen,

En 't paard stapt ongedeerd door de open staldeur henen;

Het beestje zet zich aan den ruif, maar stoort Zich aan zijn meester niet, die, kermend, lamenteerend.

En rustloos woelend, rustloos keerend,

Zich schier te berste schreeuwt, maar niemand die hem hoort! Men went ten laatste aan ongelukken.

Wél hem, die zich kan schikken in zijn lot.

Maar bart ging 't moeilijk af; zijn zoet gedroomd genot

Zoo tergend zich te zien ontrukken,

Zoo dicht te zijn nabij zijn hemel, bij zijn aagt,

Wier stern, wier lach hij kon vernemen —

Voorzeker is 't een held, die zulk een lot verdraagt!

En toch, hij moest het wel, want de onmacht deed hem zwichten: Door wanhoop werd zijn weemoed eindlijk stom;

Zoo kropen eenige uren om;

Nog komt geen enkle straal zijn zwarten nacht verlichten;

Doch ja, daar wordt de künk gebeurd.

Hij luistert, toe, de buitendeur gaat open.

Daar klinkt een stem, ja nu mag hij op redding hopen!

Maar hoe? 'i Is aagje's stem, gelijk hij dra bespeurt;

0, dat hij thans in vrijheid ware'

De Kist.

Doch stil, een andre stem klinkt bij de hare,

Ze fluistren saam, nu zoo, dan zus....

Ach, zegt met mij, dat zooveel smart te veel is!

Daar klapt op eens een rnalsche kus.

En de andre stem, o spijt, was die van langen krelisI Ze komen nader .... Hoe kan 't mooglijk zijn?

Daar zet het paar zich op de kist ter neder;

Die twee er op zijn beurtlings dartel, teeder,

Die een er in weent van verdriet en pijn.

„Kom AAGJE,quot; spreekt de minnaar zoetjes,

„Kom, geef me nou je hand en hart,

'k Heb ook mijn hooiberg en mijn koetjes,

Wat heb je aan dien ouwen bart?

't Is jou portuur niet, aardig bekje;

'k Zou beter prijken als je man.

Die saaie zemel, meid.... wat trek je

Den neus omhoog! Wat zeg je er van?

Geef mij jou ja, wat kan 't je deren?

Mijn lust, mijn ziel, aagt! als je 't wist!!

Bart ligt nou thuis al in de veeren!quot; —

„Dat lieg je!' roept een stem, „hier lig ik in de kist!

Maar 'k wil, ik moet er uit, maak open!

Het wordt me zoo benauwd om 't hart!*

En aagje zet het op een loopen,

En KRELis vraagt: „ben jij het, bart?

Is dat nou vastenavond houên!

Mijn hemel, man, wat heb je in 't hoofd?

Nooit had ik jou zoo zot geloofd!quot; —

„Doe open, schelm! of 't zal je rouwen!quot; —

„Zacht, zacht, maar waarom laat je u levend kisten,

„Ik stik, — ik smoor, — de markt, — het paard, — de kist, — de wind! Zoo'n vastenavond is nog nooit mij overkomen!

Die kus, vervloekt' Ik heb 't vernomen!quot; —

„O luistervink! Maar mart, zijn wij geen aardig paar?quot;

„Loop naar den____'k wil naar huis; — ik geef den brui van haar!' —

„Daar wou 'k je hebben, vrind ! maar stil, ik zal je redden, „Je zult mooi rood zien, man, daar wil 'k wat om verwedden.quot; En KRELis gaat en komt terug rnet heel het tal

Van blijde vastenavond vrinden.

Wier dol geschater bij het hooren van 't geval.

Gelijk men licht beseft, niet meer is in te binden.

De kist gaat open, bart is vrij,

Men helpt hern op, maar wat doet hij?

Zegt, waarde lezers, kunt ge 't raden?

's Landmans Avondmaal.

Zou hij den schijn van lafheid op zich laden ? Voorzeker niet: hij grijpt een ijzren bont En zwaait dien hoog en stout,

En loopt op de oorzaak toe van al zijn ongelukken En beukt de kist in duizend stukken;

En, na 't volbrengen van die daad van kracht en moed, IJlt hij naar huis en uit noch dank noch afscheidsgroet. En als hij sinds dien stond, dat hij is afgedropen,

Soms aagt aan krelis' arm ziet loopen,

Dan roept hij — en vergeeflijk is 't —

„Dat deed me die ver... . kist!quot;

Sermoen van Paler Brom.

Sermoen van Pater Brom.

Ora et labara! is de spreuk, die tot tekst me zal zijn,

Lieve hoorders! Maar wat praat ik? Je verstaat, geen Latijn;

Want bij Sint japik, met je hersens is 't aaklig geschapen;

Ziet me die kwezels eens aan zitten gapen!

Ja, 't is waar, wat ik dikwijls aan jlt;gt;lui heb gezegd :

Jo bent zoo stom als een eend, zoo de baas als de knecht;

'k Wil dan zeggen dat je wat meer een goed woord moest gaan spreken,

En de knuisten terdege uit de mouwen moest steken.

Want jelui armzalige zielen zijn er bitter aan toe,

En je luiwammes, zoo waar, is het werken mooi moe I

Je zit liever in 't Vinkje bij pieter pokdalio,

Jou vadsig gebroedsel! „het werken is zalig!quot;

Zeide eens een gefitte, verstandige Jood,

'k Weet nou zijn naam niet, al sloeg je me dood,

Maar dat weet ik wel, dat geen van jou allen zoo loep is,

En de kerel al jaren en dagen om zeep is, —

Maar jc zoekt je zaligheid in den drank en in 't spel i

Zegt, jelui op het achterste bankje, versta je me wel?

Ja, 'k zie het wel, ploerten, hoe je ginds zit te gapen,

Je zit in mijn heilig sermoen weer te slapen!

Heeroom, denk je, is wat kippig, hij zal hier ons niet zien.

Neen, apen, tot zelfs in de kroeg kan ik jelui wel bespien. —

Of dacht je niet, dat ik het wist, dat je bij dagen en nachten

Aan hot spel je verslaaft? Want des avonds na achten,

In plaats dat je dan aan je pap zou gaan zitten, als ordentlijke lui.

Zit je met de troef in de kneukels en geeft van je zaken den brui!

Op den tijd dat fatsoenlijke menschen naar kooi gaan,

Ziet men gewoonlijk jelui eerst terdeeg aan de pooi gaan ;

„Kom kom!'' zegt je, „een glaasje dat hoort bij het spel,

't Is goed voor de kramp, en Heerom pakt 'em wel?*

Zwijgt, zondaars! Eén glaasje, wie zou 't je beletten ?

Maar 't is of jelui je ziel op jenever wilt zetten.

Zoo neem je ze moestal, en nooit heb je genoeg;

't Is immers nooit leeg bij piet pok in de kroeg?

Sermoen van Pater Brom

„Maar Patertje,quot; zegje, „we mogen ons toch wel eens even verluchten!quot;

Ei, raaar je zegt niet, dat je ze thuis naar de cent en laat zuchten—

„We jassen of kienen, dat onschuldige spel!quot;

Wat zeg je daar, onschuldig? dat lieg je, versta je me wel ?

Was 't nog om een cent, 'k zou zeggen: ga je gang maar,

Dat was een kleinigheid en ja, die was gangbaar,

Maar een dubbeltje in den pot, waar duivel moet dat heen ?

En bleef het bij een dubbeltje, 'k zweeg nog, maar neen!

Zelfs om een kwartje 1 zegt, waar van daan moet je 't halen?

't Was beter dat je dacht hier je plaats te betalen.

En dan, denkt eens na, wat verzuim je niet thansquot;?

Dat vloekbare spel. Temere Litigans I

't Is de pest voor je ziel, 't is 't verderf in je zaken;

Want terwijl jelui je kien en je troef zit te maken.

Bederft soms je boter en je room die wordt zuur; —

Daarvan alleen wordt de zoeten,elksche kaas thans zoo duur.

Door het spel krijg je dus aan je zaken een hekel.

En je werkt zoo je zelf heelemaal in de pekel.

En zoo waar als ik voor je sta, je wordt spoedig de bloed.

En je gaat eenmaal naar lichaam en ziel nog bankroet.

Verlaat dus het kienbord en de kaart, dit vermaan ik;

'kWeet wel, je zegt: „'t Is weer 't oude gezanik.

Pater is vandaag niet te best op zijn dreef.

Laat den ouden maar babblen, zijn mutsje staat scheeflquot;

Hoe, denkt je dat? jou onchristelijke draken,

Is het dan mijn plicht niet om jelui ziel te bewaken?

Daar had je Sint remaklüs, een man van verstand.

Wat had die aan 't spel en jenever het land I

En stond in mijn plaats hier eens even Sint truien.

Die zou 't, bij me stool, je wel anders beduien;

„Maar Patertje,quot; denk je, „is een ziel, is een bloed!quot;

Ja, 'k weet het wel, 'k ben te gek met jelui, armzalig gebroed.

Maar 'k zal op die snorrepijperijen wat beter gaan letten:

Jaap den koster zal 'k aan de herberg op d'uitkijk eens zetten

Doch wee hem, die koster eens proeven laat, hoor!

Want ja, 't is een goeje, geduldige sloor,

Maar soms is hij ook al van 't hondje gebeten;

Door hem kom ik meer van het fijne te weten:

En daarom past op! of ik vervolg je te zwaard en te vuur,

En je krijgt bij me zolen het lapje niet duur!

En jelui, die zoo dikwijls me aan 't hoofd lamenteeren.

Dat ik toch aan je mannen de kroeg zou verleeren, —

Al heb ik aan jelui nog het woord niet gewijd.

Te weerga, denkt maar niet dat je allemaal engelen zijt

Sermoen van Pater Brom.

Want ging ik jelui eens op de keper beschouwen

Och, heilige jeroenI och, wat zou 't je berouwen!

riiui toonde ik je snapsters en snoepsters gewis bij de vleet;

Die 't elfuurtje bij buurvrouw gaan pakken, zoo 't heet;

En degeen die maar leven om opschik te koopen —

Met natten vinger kon ik ze, als ik wilde, beloopen;

Jelui bent ook al lieverdjes, je hebt al te veel praats!

Fast wat beter op den pot, en blijft met je mans goede maats,

't Is waar, het zijn brokjes de meesten, maar och, jelui weet er

Ook al aardig mee om te gaan, en dat maakt de lonen niet beter!

Helpt 's avonds wat gauwer dat schraeuwlijke vee van den vloer.

Dat wilde gespuis maakt tot laat een leven van JOtViT en zijn moer.

Zelfs in mijn pastorij hoor ik ze bierken en razen.

Wel, slaat ze op 'er tabberd, die kleine katazen!

.Ir maakt met zoo'n warboel de mannen maar uit hun humeur,

Ze zoeken hun heil in de kroeg; — jelui zelf jaagt ze buiten de deur

Ook de grootere jongens en meiden zijn je zorgen bevolen;

Die rekels! Ze hebben uit het Kippenhok mijn eiers gestolen,

Daarom, ouders, let op! de kippen, je weet dat 's mijn liefhebberij,

Maar 'k praat tegen dooven, jelui bent niet beter dan zij !

.Ie maakt immers zelf zulke duivelsche sprongen;

Naar 't liedje van de ouden toch piepen de jongen.

'We beleven een tijdje! Waar moet het nog heen!

Al preek ik als brugman, je verstaat geen verstandige réén!

Ach, de wereld, ze loopt op het eind van haar dagen I

Ja, zit non maar niet of je van 't weer bent geslagen

Nou wordt je bang, is 't niet waar? Maar wat is 't geval?

Goeje woorden, ze helpen bij jelui niemendal,

Je dwingt ras er wel tee; ik moet zóó wel beginnen;

Want met jelui is er moeilijk garen te spinnen.

'k Zei 't je ai zoo dikwijls en ik zeg het je ook thans:

Je leeft er maar henen als vroolijke frans!

Waf. was me dat eertijds een vrome gemeente !

Nu, 'k houd dan voor ditmnal mijn preek voor volbracht.

„i propos, 't is November, — 'k wensch jelui een gezegende slacht!

Tweede sermoon van Pater Brom.

Zeer aandachtige hoorders, mijn geliefde pupillen!

'k Voel me verplicht je nog eens even te drillen.

Want ik ben over jelui om den dood niet voldaan.

Ja, je zendigt er allen weer dapper op aan;

Hou jelui je soms knap. och, lang mag het niet duren,

Tweede sei'niocn can Paler Brom.

Of je vervalt weer van zelf in die satansche kuren;

Want de verleiding is groot en jenever smaakt zoet,

Niet dat ik ze proef, Heer bewaar me, maar ik weet het toch goed.

Ja, ziet elkaar maar aan, steekt het hoofd maar bij den ander;

't Staat je leelijk dat iluistren; 'kweet, nou zeg je weer tot malkander;

„Paters pruik staat op één oor, 'tis oremus vandaag!quot;

Met wat meer eerbied, versta je, 'k heb geen stuk in mijn kraag,

Zoo als sommige van jelui, ik wil 't niet verbloemen,

Maar jelui kent ze zelf wel, 'k hoef hun naam niet te noemen:

Je kunt ze wel herkennen aan hun purperen neus;

Nou zetten ze een vroom en effen gezicht, maar dat's alleen voor de leus.

Och, ik ken die schoeljes te wel, ze denken: wat staat hij te temen;

„Zoo ras de ouwe gedaan heeft, zullen we een taaien gaan nemen

Eu verdrinken de zorg en de vrees en de smart.

Heeroom meent het zoo kwaad niet, al schreeuwt hij wat hard!quot;

Zoo zoo, meen je dat'? maar begrijp je dan ook niet, schavuiten,

Dat ik vóór alles verplicht ben, het kwaad hier te stuiten ?

Niet dat ik bullebak speel, 'k ben daarvoor te goed.

Maar liefhebberij voor mijn vak en jelui zondig gemoed.

Die zetten me er toe aan om met een nieuw sermoen aan je zielen te klampen

En jelui weer opnieuw eens je plicht in te stampen.

'k Moet de grove schaar wel gebruiken! want, wie duiveker weet

Wat van jelui nog zou komen als Pater het niet deed.

Ja, 'k zie wel, dat velen de lust komt bekruipen

Om een, twee, drie, handig de deur uit te sluipen.

Maar 'k heb je in het neusje, en ik waarschuw je er voor

Dat ik allen die 'em poetsen, wel vinden zal, hoor!

Blijf dan maar liever thuis, maar maak hier nooit een champje

En bovendien schuif je en draai je en stamp je

Dat de vrome gemeente me half niet verstaat.

Ja, 'k maak me daarom soms beestachtig kwaad!

Je bent hier niet in de kroeg, in dien likkebroers-kweekpuell

Kn 'k sta bovendien niet voor gek op den preekstoel!

Daarom zeg ik het allen, voor eens en voor goed,

'kBen 't zwaard zonder gratie voor hem die het doet.

En om mij te ontloopen, zal zoo makhjk niet lukken;

Maar, wat ik jelui op het hart heb te drukken

Is dit: wijl op heden 't vastenavondsfeest daagt.

En je niet als mijn schapen, neen, als mijn zwijnen daarbij je gedraagt,

dk zeg het zoo wel aan de mannen als vrouwen)

Hat jelui ditmaal je roer recht moet houèn;

Want het gaat tegenwoordig er geducht overheen!

Met een kleine verheuging ben jelui niet tevrcen.

Dat moet me naar stee, dan ben jelui uit mijn oogen,

Dan is 't hek van den dam, maar je hebt je bedrogen

Tweede sermoen van Pater Brom.

Als je dit denkt, geloof me: je kunt mijn blik niet ontgaan,

'k Heb daar ook mijn spionnen, hoor! heb je 't verstaan?

Patertje goedbloed, zegt jelui, is maklijk te paaien;

Ja, maar ik laat me geen wassen neuzen meer draaien;

'k Weet het best wat in stee al voor gekheid geschiedt;

't Is tieren en razen, je leven zoo niet;

Kroeg uit en kroeg in, met een portie soldaten.

Als malIe-ANNE te loopen, langs grachten en straten.

En 't is of de drommel je hersens regeert,

Dan ben jelui nog op het zotst gemaskeerd;

Heb je ooit van je leven!... maar, kwezels en gekken,

Je behoeft je gezicht met geen mom te bedekken!

Hoor, ik geef je mijn woord! je bent leelijk genoeg,

Ja leelijker dan 't leelijkste morn dat je droeg.

Men zal je zonder dat wel voor kinkels herkennen;

Nou, als het dan uit is met loopen en rennen

En je in de herberg je geld hebt verpooid,

En de kastelein je ten laatste uit de deur heeft gegooid.

Dan vechten en vloeken en schoppen en bijten.

En elkaar onbekookt door de glazen te smijten,

Tot men eindlijk terechtkomt in een poel of een kot

Of de Schout je logies geeft in een hoek achter slot.

Zeg, weet ik het niet? en was 't alles: ziedaar ik zou zwijgen,

'k Zou denken: ga je gooi maar, 'k zal je nader wel krijgen;

Maar neen semprement,daar geschiedt nog wat anders, zeg kan je 't niet raan?

Ik krijg de koorts op mijn leden, denk ik er slechts aan!

Ik hield het graag voor me, maar ik kan 't niet bedwingen; —

Het woord moet er uit!.... 'kmeen het dansen en springen.

O, laat toch, geliefden, dat duivelsche spel;

't Hoort thuis bij de heidens, versta je dat wel ?

Want al sla jelui somtijds de heerlijkste flikker,

'lis maar allemaal fut en je danst naar den nikker;

Want die lacht in zijn vuist en die zit op zijn loer.

Zoo dikwijls jelui te begeeft van den vloer,

En je zult nog eens zeggen, als hij je pakt bij je kladden:

Och, dat wij Patertjes raad niet in den wind geslagen hadden !

Maar hel helpt niet, al schreeuw ik mijn keel uit het lid,

En je denkt mogelijk dat ik jelui uit fijnheid bevit,

Neen. bij mijn kaproen niet, want ik mag wel een grapje,

Maar om jelui te betoomen, het is me ook een hapje'

Als men nog vastenavond hield, zoo als men t vroeger hier deed:

Men bleef thuis en men maakte een flesch wijn of wat heet,

Men spoelde dan een kaartje en men bakte soms een zuster,

En men vroeg mij er ook bij — 't wat dan voor je ziel wat geruster,

't Was dan nog passabel, ja ziedaar, dan kon het nog gaan!

Dê Ithako, van Jan Trochee.

Maar ja wel, jelui denkt: praat jg maar wat aan;

We zullen zoo 't ons lust onze grutten wel kloppen;

Nou, 'tis goed hoor, jelui die het oor voor mijn bede blijft stoppen,

Eens zal 't je berouwen: 't berouw volgt het kwaad.

Maar, och, Sinte jcdokds, 't komt meestal zoo laat!

Eens zal ik wel moeten hooren: „och Heerejeetje,

Och, lieve beste Patertje, help ons een beetje!quot;

.Ta, dan, als jelui lichaam en ziel hebt verbrast,

Is het, 'k ben er zeker van, lijden en last,

Maar als ik dan ook zei: „neen, schoeljes, schavuiten,

Houdt nou ook vastenavond, nou laat ik je reis fluiten!quot;

Dan zou je benauwd zitten kijken, en waarlijk met recht,

Daarom overweegt eens terdeeg wat ik thans heb gezegd :

Maar 't schijnt me waratje, dat jelui je zit te vervelen!

Nou, als je mijn oratie zoo weinig kan schelen.

Dan roep ik op mijn beurt, loopt jelui naar de maan!

En 'k zeg basta, rij maar op, want mijn preek is gedaan I

; Jan Ti'ochzc.

De Ithaka van Jan Trochée.

L i n a.

Zeg, lina, waarom toch zoo somber en stil?

Ol' broeit er in 't hoofdjen een grap of een gril?

Maar 't oog is bedauwd en de boezem niet rustig: Gij, anders zoo lustig!

Nooit kendet gij zorgen — gij kent slechts uw wil.... Zeg, lina, waarom nu zoo somber en stil?

Kinderlijke EenvoucligUeui.

Wat nevel zweeft u voor het jeugdig gemoed?

Wat kluister weerhoudt u den hupplenden voet'' Ge ontweekt nooit de jeugd in heur dartele spelen,

En mocht ge ze deelen.

Ze waren u zuiver en zalig en zoet....

Zeg LINA, wat nevel omzweeft uw gemoed?

Is 't niet of de roos aan den ruiker ontbreekt,

Wanneer gij u schuchter en eenzaam versteekt?

Waartoe dan den kring van uw speelnoots verlaten?

Wat kan hot u baten Bat de ernst van het hart op uw schoonheid zich wreekt?.. Is 't niet of de roos aan den ruiker ontbreekt?

O! is 't mij gegund in uwe oogen te zien?

Uw trekken verklaren mij 't raadsel misschien;

Maar 'k zie hot gelaat door een blosje bedekken:

Gij wilt u onttrekken?

Foei! dat ge der vriendschap zoo bloó wilt ontvlien!... Ach, 't zij mij gegund in uw oogen te zien!

Doch hoor ik daar ginds niet wal ruischen door 't groen? 'k Zie herwaarts den wakkeren hdgo zich spoên;

Maar 'k zie in uw trekken ook de onrust bedaren:

Thans kan ik verklaren Wat werking somtijds een verschijning kan doen.... Zeg, LINA, vertroost u dat ruischen door 't groen?

Mooi meisje, waarom niet meer somber en stil!

'k Geloof, het was meer dan een grap of een gril;

Maar 't oog staat vel vuur, is het hart nog niet rustig? Ja, 'k zie u weer lustig!

Verban nu de zorgen; thans hebt gij uw wil;

Maar, una, wees nooit meer zoo somber en stil,

1842.

Kinderlijke Eenvoudigheid.

Prins Den-Boo-Hie.

Prin« Dee-Eoo-Hee.

Prins dee-boo-iiee, een telg van koninklijken bloede

En erfgenaam van 's vaders troon,

— Althans als de oude Heer, hij houde 't mij ten goede, Eer uit gaat stappen dan zijn zoon —

Prins dee-boo-hee, — maar 'k mocht wel vragen;

Geniet ge de eer met hem of met zijne eedle magen Bekend te zijn? Zoo neen,

'k Stel dan uw weetlust graag tevreèn.

k Verzoek u zeer beleefd, vol; l me eens naar Afrika, (Te weten met het brein; — ontstelt niet, lieve vrouwen! Mijnheer uw ega kan gerust zijn kamer houên),

ilaar woont Prins dee-boo-iiee, ad idem zijn papa;

Maar Afrika is groot, ik kan 't niet tegenspreken;

Och rolt de kaart eens uit, daar ginder bij dal teeken.

Ziet gij dien inham daar? De golf is 't van Guinee;

Zoek Tasson nu eens op — tiaar wooüt Prins dee-boo-hee,

Prins Dee-Boo-Hee.

Daar zwaait zijn oude Heer den koninklijken standerd,

Of, als 't geen standerd is, dan wat het wezen moog; Genoeg: hij zit ten troon en zit er warm en droog,

Wijl 't weer daar niet als hier elk oogenblik verandert. Gij vergt wellicht geen schets van houding, stal en blik ? Ik zag hen nooit — de twee doorluchtigheden,

Hun kleur is, 'k weet dit vast, om zeer valable reden, Bij Senior als roet, bij Junior als pik.

Dat 's alles wat ik kwam to weten Van hun persoon;

't Is Jammer, want ik volg zoo graag den modetoon Om alles haarlijn uit te meten;

Prins Dee-Boo-Hee dan zocht een bruid:

De Koning had den wensch geuit.

Dat in het derde lid zijn stamboom uit mocht botten: Men heeft zoo menschen die verzotten Op d' eerenaam van grootpapa,

Dat's hier en dat's in Afrika,

En bij zijn Majesteit bijzonder;

De Kroonprins kende 't zwak, en — was het wonder ? — Hij nam zijn reisstaf in de hand:

Men houdt daar niet van koffers en valiezen.

En dat is zeer gemakkelijk in dat land:

Wie eens van honk wil gaan, pakt, een twee drie, zijn biezen, Zijn garderobe knoopt hij luchtig in een doek.

Hij weet van reispas noch douanen-onderzoek.

Zoo ging dan onze jonge vorst Eens op een kijkje door zijns vaders landen.

Wat zwarte dame hem het hart kon doen ontbranden.

Op wie hij d' aanval wagen dorst.

Maar ik vergis me, hier komt d' aanval niet te pas,

'k Dacht dat ik in Europa was.

In Tassoe heeft de maagd haar keuze nimmer te uiten,

Wijl 't vaderhart die zorg aan haar te ontnemen pleegt: Weet de oude heer alleen hoe zwaar de vrijer weegt, Het staat aan hem dan om den koop te sluiten.

Zoo ais gezegd : de vorstlijke galant Trok onvermoeid door 's vaders staten En vond ten laatst, na loven, bieden, praten.

Het rechte kolfje naar zijn hand;

H Was tioe-offa, in het Hollandsch: lichte maan. Een vreemde naam, wat zegt ge, lieve dames?

Enfin, ze stond Prins dee-eoo-hee wel aan.

Maar heur papa was hoog in zijn reclames;

Hij dacht misschien: 't is hier een vorstenzoon —

o

Prins Dee-Soo-ITée.

Men ziet dnar ook al naar zijn klanten —

Hij bleef zich kregel tegenkanten Bij ieder bod op 't eens gevorderd loon,

Vooreerst: tien flesschen rum, geen vingerhoedje minder, Acht maten stofgoud bovendien;

Wat zegt dat voor een vorst! — dus oppert gij missclnen; Maar Tassoe's schatkist had al mee van schaarschte hinder; Dat schijnt een kwaal te zijn, die overerflijk is!

Nu meent ge: 't blijft bij die twee eischen ? Mis — Men vroeg nog meer en wel een massa tijgertanden, En Tassoe's Kroonprins zag den schat van 't rijk eens na. Maar, wat hij zocht met zijn papa,

De helft van d' eisch was niet voorhanden.

Niet ieder land is in 't bezit Van ijverige Staatsministers,

Wier wil, als 't hoog bestuur om gouden regen bidt. De beurs zelfs oopnen kan van vrekken en verkwisters,. De vader van de lichte maan.

Die stokstijf op zijn stuk bleef staan.

Liet hem den tijd wel om den schat bijeen te garen,

Maar op krediet Gaf hij de juffer niet;

Men mocht gerust de proef der overreding sparen.

Hardvochte wreedaard als hij was!

Zóó handel met het hart te drijven!

Ja, 'k zeg het ook, Mejulfer! 't geeft geen pas.

Maar 't gaat daar eenmaal zoo en 't zal vooreerst zoo blijven.

Maar — wat ik nog zeggen wil —

Daar was geen jacht bij 'twerk, dit wisten de partijen.

De lichte maan was puur en pril;

Slechts zes jaar oud, ze mocht dus nog vooreerst wat vrijen, Maar licht hebt gij gehoord, 'k laat de ondervinding daar. Dat warme min zich noode aan koud geduld laat paren ; De zwarte prins wou slechts zijn schatje binnengaren;

Helaas, de koopsom faalde maar!

De rum of 't stofgoud zou wel schikken,

Heel zijn familie, met zijn vader aan het hoofd.

Had hem, hoe hartelijk, gereede hulp beloofd,

En ieder langde bij tot garing van de prikken;

Men keerde opnieuw de schatkist om,

En krabbelde zijn vingers krom:

Maar ach! die tanden! kijk, dat was een leedverzwaring!

De tijger voorraad was niet rijk,

't Was even als bij ons verleden jaar de haring,

Ze namen juist dien tijd naar andre kust de wijk.

Prins Dee-Boo-Ilee.

Mini liep de landen af en kruiste door de wouden;

't Was van dat oogenblik één onvermoeide tocht,

Doch wat wij nauw gelooven zouden,

Helaas men vond niet wat men zocht;

Het hielp niet of men trok en weertrok door den staat, De Koning en de Prins — men was ten einde raad.

Daar kreeg zijn Majesteit een nobele gedachte:

Die algemeene zucht om eens op reis te gaan,

Die in Europa ook de vorsten tegenlachte.

Sloeg over tot den Afrikaan.

Licht dat zijn zoon op verdre tochten,

Zou vinden, wat zij thans met zooveel ijver zuchten.

't Geval wou, dat een Fransche brik.

Langs 't zonnige strand der Tassoeanen,

Zich door den Oceaan een nieuwen weg kwam banen,

In dit voor dee-boo-hee gewichtig oogenblik Dat wijzigde zoowat de plannen Dier twee doorluchte mannen;

De koning kreeg een stout idee:

Dat schip daar, dacht hij in zijn vaderlijke zorgen,

Het neem', al zou ik 't geld bij vriend of buur gaan borgen. Mijn zoon naar 'tland der blanken mee.

De Pranschen zijn een schikkelijke natie,

En delicaat en vol fatsoen;

Zij willen in het vak van navigatie

Soms wel wat voor een schuifje doen;

Men dong den prijs op 't nauwst en eischte plaats voor twee, Beloofde stofgoud, war t daar had men geen getel van:

Duur was de vracht niet voor een prins als dee-boo-hee,

Maar, als ik zei, daar zijn de Franschen wel van. Men houdt in Tassoe nog geen zaken aan den sleur. Dat kenmerk mist men daar van hoogere beschaving.

De prins kwam — vijand van gezeur —

Dien dag nog scheep, — dit dient mijn argument ter staving,— Met i-ta-tow, zijn gouverneur.

En de afloop vraagt gij mij nieuwsgierig ?

Wat afloop! 'k weet er geen: het valt wel niet pleizierig,

Maar 'k blijf der waarheid liefst getrouw;

't Z^gt luttel om tot slot hier iets pikants te vinden.

Maar licht verloor ik mijn krediet dan bij de vrinden,

Spelde ik hun ietwat op de mouw.

Maar is de Prins in Ftankrijk aangekomen?

Wel wis en drie, 't stond laatst in 't Handelsblad,

Een bezoek bij Jan Steen.

Ik heb dit niet verteld, omdat ik dacht: licht hadt Gij 't ook gelezen of van anderen vernomen.

De zwarte prins is daar, zoo 'k meen gezond en wel, Ik hoor niets van vertrek of vaderlijk rappel;

Hij zal er braaf aan 't zoeken wezen Naar tijgertanden, maar, helaas, het is te vreezen Met weinig goed gevolg, 'k Vernam van goeder hand, Men heeft, zoo als bij ons, wel ezels daar te land.

Maar tijgers zijn er gansch niet abondant, Wel woelde daar een vijftig jaar geleden.

Een veel besproken tijgerras.

Doch of dier tandenbraak toen zelfs gemaklijk was, Betwijfel ik niet zonder reden.

Maar sinds de groote jacht van later tijd, Is 'tFransche volk zijn meeste tijgers kwijt. En bracht het toeval u wellicht zoo'n tand in handen, 'k Beroep mij, lezer! dan op uw goedwilligheid;

Bedenk wat bochtig pad den jongling is gespreid,

Eer 't hem vergund is aan der liefdekust te landen

Och, maak zoo'n tand cadeau aan d' armen dee-boo-hee En geef dien als ge wilt per diligence mee;/

Ik kan bij voorraad u zijn warmen dank beloven

Gij bracht hem nader tot zijn wensch;

Licht kon de tegenspoed zijn laatst geduld hem rooven — Een zwarte prins is ook een menschl

1844.

Een Bezoek bij Jan Steen.

Het bier was in huis en de kan hing er buiten,

En gaf ook de nering min daalders dan duiten.

Toch was het er lustig en ruim van krediet,

Maar schildren en brouwen — het voegde zich niet! Want, dacht vader havik, „zijn mes houdt twee kanten. Zit jan voor zijn ezel, zijn griet dient de klanten.quot; Al vlogen zijn moppen naar Delfts brouwerij.

Toch zaten de zaken er duchtig op zij;

Want, lokte soms 't bordje de vrienden naar binnen, Dan kwam er den schilder een waas voor de zinnen, Dan droogde jan steen het gedoopte penseel. En 't glas eischte plaats voor palet en paneel.

Maar, mocht hij 't bij d' ouden soms bitter verbruien, Wie zou het den vrooüjken schenker misduien

Een bezoek bij Jan Steen.

Als hij voor de bent op geen druppeltje zag,

En 't krijtje soms zoek was voor 't vriendengelag. Ja, schoon ook voor 't schildren het brouwen niet deugde, Het een gaf genot en het ander schonk vreugde;

De kunst eischt een rond en gulhartig gemoed,

Steen paste voor 't doek maar voor 't leitje niet goed. Zoo kwam eens jan liefkensz den schilder bezoeken; Ook rijk in talenten, maar pover in koeken,

Was deze, als de meester een wakker gezel;

Jans werk deed hem goed en jans bier was hem wel. „Bijlo!quot; riep hij uit, „'k wil het kalf met je deelen.

Je zit, bij mijn ziel, je weer suf te penseelen.

Kom aan, zet dien „man met zijn kiespijnquot; op zij,

Licht krijgen we samen zelf kiespijn er bij!

Ik breng wat te schransen: twee hoentjes als boter,

Kijk Janbaas, ik zag ze mijn leven niet grooter!

Laat grietje ze braden, stuur kees om tabak,

2org jij voor de spoeling, we kennen ons zwak;

Is 't bier — 't is probaat; is 'twijn — 't is nog beter. De dorst is de cijns voor een lustigen eter.quot;

„Dat's dingtaal,quot; riep jan, „kijk je spreekt naar mijn hart! We zullen smarossen; ik sta voor mijn part.

Een kanneke wijn zal de reekmng niet maken;

Mij dunkt 'k heb de boutjes al tusschen de kaken. Het werken ging vlijtig en vlottend vandaag,

't Is wonder, maar de arbeid maakt gretig en graag;

Of jij van de kippen veel over zult houên,

Daar zou ik vooreerst nog niet veel op vertrouwen!quot; Het tweetal zat neer, zoo gezegd, zoo gedaan.

De wijn werd getapt en de hoenders gebraan.

De geur spelde reeds wat de mond straks zou proeven; Ze zaten verlangend en smachtend te toeven;

Fluks was moeder steen met de vogels gereed,

Geen kok van een prins, die ooit beter voldeed.

Gesausd en gebruind was het beetje recht smaaklijk.

En de eetlust der vrienden gezond en zeer zaaklijk. Men maakte geen omslag, en 't spreekwoord gestand, Die vlug met de hand is, is vlug met de tand,

Zoo zagen de broers van Sints-Lukas-gemeente Dra 't kale karkas en 't ontplozen gebeente.

Ze erkenden 't: men had in geen tijd zoo gesmuld.

De kan was geleegd, en de kan weer gevuld;

Nog zat men te peuzlen en hartig te plooien En 't welzijn te drinken van grietje van gooien,

Toen eensklaps de klink van de deur werd gelicht.

Een bezoek bij Jan Steen.

En 't oog werd verrast door des pachters gezicht; — Wijl deze 's lands recht van het mout wou ontvangeii, Was de eiscL van den man om de boeken te erlangen. De boeken, begrijp eens! wat vraag aan jan steen! Hij had wel een schetsboek, maar anders niet één.

Daar stond wel zoo iets op het leitje geschreven.

Maar kon men het leitje den pachter wel geven'! Voorzeker, dat ging niet! Hij vroeg het zoo boud,

Zijn toon was zoo trotsch en zijn blik was zoo stout! Daar viel met het heerschap maar weinig te mallen;

Wien zou dat bezoek op dat tijdstip bevallen'.'

Steen krabde zich 't oor, en zijn vrouw was ontzet, Wie drommel kende iedre bepaling der wet'?

Maar lieekensz beet steen een paar woordjes in de ooren Dia werd hij weer vroolijk als even te voren.

Ga zitten, Sinjeur, want je lijkt wel wat moe,quot; Dus sprak hij en schoof hem de schilderbank toe. „Kom, drink eens met ons, je moest even hier dralen,

Mijn vrouw zal je flukskens de boeken gaan halen,

Ze legt eerst eens even de jongens naar bed;

Ik ben op dien regel zoo bijlser gezet.

Kom, Heerschap, tast toe, kom, ze zal u wel smaken. Het aanzoek was dringend, 't was niet te verzaken; Hij proefde maar even, 't scheen wel naar zijn smaak,

Hij proefde nog eensjes en----klaar was de zaak:

Een uurtje werd pratend en drinkend gesleten —

En dra waren boeken en pachtgeld vergeten.

De schilders, ze waren zoo goedig en gul.

Al werd hun genot ook gedeeld door dien knul; ja.n steen zat maar duchtig en dapper te schenken, En sprak met zijn makker door oogjes en wenken; Het edele sap had het doel niet gemist,

De kan raakte leeg en de pachter... besist.

Thans was het de vraag hoe het best hem te loozen, Zij dachten — en 't middel was weldra gekozen; Men keurde hel best voor des pachters fatsoen Met hem in dien staat naar de wallen te spoên, Men zeilde met hem naar de ligplaats der schuiten, Die plek gaf op eens een idee aan de guiten;

De vrachtschuit van Leiden lag juist op vertrek; Men sjouwde den topzwaren pachter op 't dek,

Eu liet hem door 't luikgat naar onderen zakken; De schuit stak van wal en de kool was gebakken. jan steen gaf den schipper bijzonder in last

Mooi-Machleld.

Een oogje te lioudcn op ti' oolijken gast;

Hij moest hem dien avond in Leiden verzeilen En hem aan het huis van jans vader bestellen;

— Want de oude, men weet het, bewoonde die stad — En vragen of deez' geen logies voor hem had. Dan konden ze 's anderendaags, na 't ontwaken.

Als 't beiden behaagde, de kennis eens maken.

En als vader havik zijn beurs dan ontsloot.

En om het te schikken maar 't pachtgeld verschoot, 't Zou stellig hem lijken, want, zei hij gelaten:

Hij had nog geen slag om met pachters te praten. Wel leek vader steen eer een leeuw dan een lam. Toen hij het beschonken presentje bekwam — Nu, ieder zal dit wel van harte gelooven.

Bedenkt men wat hachje op zijn hals werd geschoven? Wel hing er in Leiden een potje te vuur En kreeg jan van havik, het lapje niet duur, Wel werd menig hartlijk epistel gewisseld.

Maar toch werd de zaak door den oude bedisseld. En d'eisch van den pachter vervulde hij dra.

Want de eer van den zoon was den vader te na.

Zoo ging het wel meer met den vroolijken schilder,

Zijn nering verliep, zijn talent werd te milder.

Te laat had de ervaring aan havik geleerd. Dat schildren en brouwen toch slecht harmonieert. Het een deed hem hopen, het ander hem vreezen.

De tijd heeft hiervan de gegrondheid bewezen:

De brouwer van Delft ging te niet en verdween. De kunst wijst nog steeds op den roem van jan steen.

Mooi-Machteld.

Jlooi-Machleld.

Vrijaadje.

V r ij a a d j e.

keeze.

Wel, mijke, wat hebben je koetjes een gras,

Hoe vet en hoe vol staat je klaver!

Maar 'k zeg je warendig: was mij het gewas.

Dan joeg ik de blessen ook over den plas.

Want denk reis, hoe duur wordt de haver I

Wanneer je die stevige maaiers weer koos,

Dan kon je te pinkster gaan bouwen;

Je waatring loopt goed, maar vol zwabben en kroos

De schout zei me flusjes ('t was onder de roos): De Heemraad zal eerstdaags gaan schouwen.

mijke.

Och, keeze, de zorg drukt wat zwaar op een weeuw, En ze eischt van mij manlijke krachten;

De landheer, dit weet je, is zoo gram als een leeuw.

Al maak ik ter markt van mijn boter een zeeuw. Het kost ook mijn dagen en nachten.

Maar 'k heb ook weer zegen in huis en op stal, Ik schuw zoo het klagen als 't kijven;

De veepest verschoonde mijn runderental,

Frijaadje.

En als ons de gaarder weer oproepen zal,

Dan hoop ik niet achter te blijven.

KEEÏE.

Ja, MIJKE! je bent een juweel van een vrouw,

En had ik jou lot in mijn handen.

Dan reed ik om slachttijd met jou naar den trouw, Dan rookte jou vuurtje bij mij door de schouw En sneed er mijn ploeg' door jou landen.

muke.

Foei, keeze, wat spreek je voorbarig en stout I Een weeuw dient heur plichten te weten;

Ik was naar mijn zin met mijn japik getrouwd;

Al heb ik een jaar en zes weken gerouwd.

Toch heb ik mijn man niet vergeten.

keeze.

Hoor mijke, dat's mooi! ik verklaar je 't oprecht;

Maar 'k verg niet te Teel van ie plichten;

Ik spreek voor je welzijn, rondborstig gezegd.

Ging 't mannelijk oog over maaier en knecht.

Wat zou het je zorgen verlichten!

Als naaste gebuur raakt mijn land aan jou schei!

Wat was het gemaklijk te vinden!

'k Nam 't hek van den dam, en dit deden we bei, En 'k stuurde mijn koetjes bij jou in de wei,

Zoo werd ook ons rund goeie vrinden!

muke.

Hoor, keeze, jij hebt er een tong als satijn,

Maar 'k laat me zoo gauw niet bepraten;

Je weet het: ik schuw alle' onvoegzamen schijn.

Mijn eer is me na, en ik wil niet graag zijn Hetgeen ik in andren zou haten.

Maar kom tegen kermis — neen — kom toch maar niet.

Ik mag je nog 't antwoord niet schenken;

Nog eens, 'k weet te goed wat mijn plicht mij gebiedt. Zorg, keeze ! zoo'n taal nooit je mond weer ontschiet!

1884. Maar... 'k wil me er toch wél op bedenken.

De Wedren bij Zand voort.

De Wedren bij Zandvoort.

(6 en 7 september ■1844.)

De Wedren bij Zandvoort.

i) De wedren Mi Zandvoort of: wl) zagen nieU.

De Bron van Sint Keyne.

De Bron van Sint Keyne.

De Bron van Sint Keijne.

Hansje uan Kleef.

Hansje van Kleef O.

De ransel gepakt en de veldflesch op zij,

Voelt harmen tot d' aftocht zich wekken; Al stemde de reislust zijn makkers zoo blij,

Toch zag men hem noode vertrekken;

Want hoe ook zijn streven naar kennis hem dreef, Toch toefde hij liever bij hansje van kleef.

Maar 't handwerk vereischte zijn tocht door hot land

Zoo vloden er jaren en dagen.

Getrouw aan de liefde, der vriendschap gestand.

Bleef 't hart bij zijn vrienden en magen;

Maar wie hem bij alles het dierbaarste bleef —

liet was zijn geliefde, zijn hansje van kleef.

Zij minde hem ook en zij deed het oprecht:

Reeds lang had hij 't jawoord verworven,

Zij had het hem Cuistrend bij 't afscheid gezegd;

Ach, waar' ze maar vroeger gestorven!

Want li armen, geen pen die zijn lijden beschreef, Nooit zag hij haar weder, zijn hansje van kleef.

Zijn leertijd was om en hij keerde terug:

Wat was hij vol hoop en verlangen!

Wat toefde hij zelden, wat reisde hij vlug

Om 't loon van de liefde te ontvangen :

Reeds strekte hein menige heuvel en dreef Ter zoete herinn'ring aan hansje van kleef.

Ilij nadert... daar hoort hij een vreeslijk geval:

De storm had de dijken doen scheuren.

En zweepte den vloed door het vreedzame dal

En deed er een leven betreuren.

Hij schrikte, terwijl men de treurmaar beschreef, En dacht met ontzetting aan hansje van kleef.

De woning eens landmails lag bijster in nood

Bij 't wassen der woedende baren.

Een meisje — ze redde vol moed door een boot

't Gezin uit het felst der gevaren;

't Was menschenmin, die haar tot mannenmoed dreef; Die edele redster was hansje van kleef.

0 Johanma Skbes tc Cleef bij een watervloed in 1812.

De zeven Zusters.

Nog restte er een grijsaard op 't wankel gebouw, Zij ziet hem en klieft weer de golven;

Zij zamelt haar krachten en nadert de schouw,

Reeds half onder 't water bedolven.

Zij bidt dat op 't laatst haar de kracht niet begeef

En de oude is in 't bootje bij hansje van kleef.

Dan, hemel! een golf werpt het meisje overboord. Een kolk trekt haar pijlsnel naar onder:

Een kreet van ontzetting en angst wordt gesmoord Door 't buldren van stormvlaag en donder.

De schuimvlok verspatte op de plaats waar zij bleef,

En ver dreef het schuitje van hansje van kleef.

De orkaan stuwde 't voort naar den siddrenden wal En 't voerde den grijsaard er henen;

Maar, droevig verscheiden! nog lang moest het dal 't Verlies van een engel beweenen.

Haar dood was het offer voor 't geen ze bedreef:

De baar spoelde 't lijk aan van hansje van kleef.

En harmen, — wat kreeg hij tot loon voor zijn trouw ? Ach, 't hart was den jonkman gebroken;

Het meisje dat hij zich gewenscht had tot vrouw, Had de oogen voor altijd geloken.

En vraagt ge, wat lot aan den lijder verbleef. . . .

Dra vond hij een graf bij zijn hansje van kleef.

1842.

De Zeyen Zusters.

(bene legende van den rijn.)

De liefde maakt treurig, de liefde maakt blij.

En zoet is haar bidden en hopen,

En stapt ze verblind soms de wijsheid voorbij, De leerspreuk bediedt ons: het vragen slaat vrij, Maar nimmer het dreigen of nopen.

Voor jaren, voor eeuwen begreep men dit al

En, wat ook de tijdstroom verniele, Hij spaarde ons 't verhaal van een wonder geval. De zeven gezusters — een heilig getal — De dames zijn lang reeds ter ziele.

De zeven Zusters.

In d'omtrek van Wezel verheft zich een slot,

Geen Prins zou den Schöiiberg zich schamen;

Daar leidden de meisjes, in weeldrig genot — Want adel en rijkdom versierden haar lot — Een kippetjes-leven te zamen.

Dat schoonheid haar sierde vat ieder terstond;

Niets gaven ze elkander gewonnen In vorm en gestalte, gelaatskleur en mond;

Hare oogen verspreidden den glans in het rond Van veertien hel stralende zonnen.

Als bloemen, geplant in een geurigen tuin,

Bestormd door verdriet noch ontbering,

Ontstond uit de mengling van blond en van bruin Dat afhing in golvende tres van de kruin.

Een lieflijke en zachte schakeering.

De schoonheid kweekt liefde, dat's overbekend.

En, als wij het factum ontvouwen.

Dat tal van verliefden van verre en omtrent. Den smeekenden blik naar het slot hield gewend,

Geen schepsel die 't feit zal mistrouwen.

Zoo bogen veel ridders eerbiedig de knie En zwoeren, bij baard en bij sabel.

Hun eeuwige trouw en hun hartssympathie,

En spraken van weemoed en zielsharmunie, Mit plaudrendem, kldlschenden Schnabel.

De meisjes ontvingen de vrijers zeer heusch,

('t Gevolg van een goede educatie)

En — toonden de Heertjes zich vrij amoureus, De dames bedekten zorgvuldig haar keus,

En lachten met al die sensatie.

Ze kenden heur wereld, maar gaven geen voet.

Kwam 'tvuur haar wat na aan de schenen: Ze hielden zich juist als begreep men niet goed, Het oogmerk bij handkus en knieval en groet. De voorkeur gewerd aan niet éénen.

't Was gansch niet pleizierig voor 't smachtend gevoel

Van zoo veel verliefde gestellen;

Maar Amor, men weet het, soms kittlig, soms koel, Speelt dikwerf den dwingland met wensch en met doel. En laat zich niet dwingen of kwellen.

De zeven Zusters.

't Was druk op het slot, immers de een was niet voort,

Of de ander werd welkom geheeten,

Zoo'u minziek gelispel was nimmer gehoord;

Daar waren, in 'k weet niet hoe kort, aan de pooi t 'k Weet niet hoeveel dorpels versleten.

't Is kostbaar en lastig zoo'n Sc/uueic/ief-partij,

Mij dunkt het zou velen geneeren;

En 'k vind het vermetel, want hoe het toch zij, De wedermin stond aan de dametjes vrij.

Maar Duitschers 't zijn wondere Heeren.

Zij werden ten laatste dat drentelen rnoê,

En staken de hoofden te zamen;

„Daar moest nu een eind aan, het deed er niet toe!' Zij vroegen elkander het wat en het hoe,

Om middlen van dwang te beramen.

Ze telden elkander en raadt eens hoe veel

Das Liebeverein mocht vergaren?

Juist twintig! ze trokken te zuam naar 't kasteel, En eischten voor zeven het huwlijksgareel,

En zetten 't op haren en snaren.

Wie buiten 't komplot bleef, kreeg slaag van den troep,

En pakte geduldig zijn biezen:

Het twintigtal stond in postuur voor de sioep, Eu schreeuwde naar binnen met dreigenden roep; „Nu moesten de dames maar kiezen!quot;

Och hemel, wat waren de meisjes verplet!

Zij konden 't gezicht niet gelooven;

Maar nauw had gevatheid de vrees wat verzet, Of 't zustertal riep zeer beleefd en coquet:

„Komt boven, Mijnheeren, komt boven!quot;

De vreugd van de ridders steeg aanstonds ten top:

Ze meenden de vogels te vangen.

En streken hoogmoedig de knevels eens op En ijlden, de knapsten vooruit, in galop De trap op met heimlijk verlangen.

De ridderzaal werd voor hen opengezet,

Ze dachten aan dwang meer noch Prügel, En stapten naar binnen met statigen tred;

De zeven Zusters.

Elk hoopte stilzwijgend en hield zich adret,

En blikte eens terloops in den spiegel.

Maar de oudste der zusters nam zedig het woord,

Dat woord zon zijn werking niet missen:

Ze zei dat de ridderwensch aan was gehoord,

Maar veelheid van keuze haar min had versmoord, En dat dus het lot zou beslissen.

De zeven gezusters verlieten de zaal,

En neigden gracieus voor de heeren,

Maar, altoos gereed voor een vriendlijk onthaal, Verschenen de dienaars met kan en bokaal.

Om dorst en verveling te weren.

4

Een uurtje vlood om en het ongeduld steeg.

Bij wachten en wikken en hopen;

Toen buiten de zon naar heur slaapsalet neeg. En binnen het morren weer de overhand kreeg.

Ging eensklaps de kamerdeur open.

Een grijsaard komt in en buigt zich en beeft

Voor al die robuuste sinjeuren;

Hij treedt naar de ridders en biedt hun beleefd De loten, die hij in een hengselmand heeft,

In twintig verschillende kleuren.

Of 't juist zoo gemikt was: elk grijpt naar zijn kleur,

Benieuwd wat het lot had beschreven;

't Gaf jublen en juichen, gezucht en gezeur, — Wie stelden de blanco-biljetten te leur?.... Wie waren de zalige zeven?

Een dertiental ridders sprak vinnig en luid

Van wondere vrouwlijke kuren;

Dat dertiental zag er recht ridderlijk uit.

Maar zonderling, vielen de prijzen ten buit Aan zeven mismaakte figuren.

't Geluk had ook hier weer de wangunst gebaard:

Dia vielen er smaadlijke woorden:

„Je ziet het,quot; zoo klonk het, „de gekken de kaart!' De kratesjes hielden zich wijs en bedaard.

En deden maar of' ze 't niet hoorden.

De zeven Zusters.

„Komquot;, riepen de dertien, vrij schamper en stroef,

„Nu's 't kaf van de koren gescheiden .Nooit kan het gemeend zijn, 't is vast maar een foef!quot; Maar 't zevental, spottend met al dat gesnoef.

Lei 't af met een Jantje van Leiden.

Ze rekten hun halsjes en beentjes wat uit;

Hun moed steeg met iedre seconde:

Ze sprongen als kikkers, elk jubelde luid;

„Ik wil haar omhelzen, waar toeft ze, mijn bruid?' En blikte verlangend in 't ronde.

Maar hemel! waar zouden de dames toch zijn?

Men vroeg het ten laatst aan den grijze;

Deez' wees met den vinger bedaard naar den Rijn: Daar voeren ze, 't was tusschen schemer en schijn, En zongen op schertsende wijze:

„De liefde maakt treurig, de liefde maakt blij,

„En zoet is haar bidden en hopen;

„En stapt ze verblind soms de wijsheid voorbij, „De leurspreuk bediedt ons; het vragen staat vrij,

„Maar nimmer het dreigen of nopen.quot;

„Wel, dat zou de duivel! wat weerslag is dat!quot;

Zoo riepen de onstuimige zeven;

De dertien, wier wangunst nu post had gevat. Ze lachten in 't vuistje en ze sarden hen wat:

„Loopt, jongens, geen kamp moet je geven!'

„Een boot!quot; riepen ze allen doldriftig en lier;

Daar was er geen enkle te vinden;

Men vloekte, en men zwaaide 't ontbloote rapier. Tot eindlijk, 'twas jammer, een bocht der rivier. De zusters voor 't oog deed verzwinden.

„Dat's leelijk!quot; zoo klonk het, „dat noem ik verraad!

„Dat zijn nu fatsoenlijke dames!quot;

Men dacht niet dat liefde 't bevelen versmaadt. Dat vrouwenlist vaak boven mannenkracht gaat.

Spijt dreigen of ruwe reclames.

Het duister viel neder op water en land.

De vogels — ze waren gevlogen:

Nog waarden de zeven bedrukt langs den kant.

De PalmpaascJi van Oude Geertje.

En stonden verplet of door wraakzucht vermand, Met tranen van spijt in hunne oogen.

Ze hadden voor 't laatst nu hun liefjes gezien,

Hoe 'thart van terugkeer mocht droomen:

„Maar konden die dames heur erfgoed ontvWn P „Of woonden ze toen in een huurhuis misschien ?quot; Dat heb ik zoo na niet vernomen.

'k Meen echter: gebeurde in deez' dagen het feit,

Al kwamen de vrijers met hoopen.

Uit blooheid of afkeer of gemelijkheid,

— En 'kvind het verstandig, wie 't anders ook zeit — De meisjes niet zouden gaan loopen.

Maar 'twas toen wel meenens, nooit zag men haar weer.

Doch wel zeven steppen in 't water;

Vaak klinkt er een koor uit de diepte van 't meer. Nu sarrend en schertsend, dan treffend en teer,

Verzpld soms van spotziek geschater:

„De liefde maakt treurig, de liefde maakt blij,

„En zoet is haar bidden en hopen;

„En stapt ze verblind soms de wijsheid voorbij, »De leerspreuk bediedt ons; het vragen staat vrij,

„Maar nimmer het dreigen of nopen.quot;

1845.

De Palmpaasch van Oude Geertje.

De Aprilzon trekt den nevel op,

(Dien nasleep van den winterdos) En plooit de donzen zwachtels los. Van de uitgeschoten bot en knop; De weerhaan mag naar 't Noorden wijzen. Natuur wekt toch tot dankend prijzen.

Daar ze in de kiemen, die zij voedt. Van zegen spreekt en overvloed.

Het nieuwe groen wekt nieuwen lust. Een zoet gevoel streelt jong en oud : De zwaluw, die zijn nestje bouwt.

Schijnt van een voller bloei bewust

De Palmpaasch van Oude Geertje.

De hemel lokt den blik 1, 'üi' boven, En 'tfeest naakt om den Heer te loven: De jubel, die ons heilig is,

't Hosanna der verrijzenis!

De blonde jeugd voegt zich bijeen: Onwetend wat aan oudren past.

Wat zorg er voor hun toekomst wast; Met rinkelbom en tol tevreên,

Genieten zij bun prille jaren;

Ocb, of wij altijd kindren waren!

'tZou om ons immer zonneschijn,

En i n ons altijd lente zijn.

En toch, ze hebben 't reeds beleefd, Dat elk genot zijn keerzij toont,

En daar, waar 't dartel lachje troont. Het traantjes tot zijn volgers heeft, Verstoorders van hun zoet genoegen,

Maar tranen die geen voren ploegen,

Wier bronwel, vloeibaar als zij is,

Weer droogt bij luttel lafenis.

Of geertje 't weet wat kindren vleit! Ook zij kende eens der liefde troost,

Maar 't graf ontnam haar gade en kroost, En eischte beur verlatenheid;

Nu rest haar slechts op zestig jaren, De penning van de jeugd te garen.

Terwijl zij mild beur gaven deelt, En 't goelijk hart der kleinen steelt.

De palmpaasch door beur hand gestikt. Heeft voor hun onverholen zin Een luidbegeerde zoetheid in:

De lekkernij door 't loof gestrikt. Waarnaar de hand zich reeds voelt trekken. Mag wel verboden lusten wekken,

Maar 't vriendlijk oog der goede bes Herinnert nog der oudren les.

Maar ach, 't verboodne smaakt zoo zoet! Verlangen legt zijn prikkels aan. Ontwapent reden en vermaan, En zegeviert op 't zwak gemoed.

Hel Huis ter Noot.

I)e smaak vleit meer dan glans en kleuren, Mug haantje-pik 't hoofd nog beuren,

Straks ligt de bonte kinderschat Ontsierd en los van band en blad.

Te vroeg genot wekt naberouw,

En, wat der kindsheid reeds weervaart. Wordt later leellijd niet gespaard,

En, of men 't kwaad verwinnen zou. Luidt wel de wensch in rijper jaren: Och, of wij altijd kinderen waren!

Maar 't leven leert met meer dan schijn. Dat oud en jong toch kindren zijn.

1844.

Het Huis ter Koot.

NABIJ 'S-üRAVEN 11 AGE.

De vreemdling, die den Haag bezoekt

Per spoor of diligence,

Richt vaak zijn schreden naar het bosch, Zoo sierlijk in zijn zomerdos.

Zoo vol van élegance.

Daar slaat hij de oogeii rechts en links

En tuurt langs lommerpaden,

Ontwaart een huis ter Zuider zij.

Het Huis ter Noot?¹) zoo vraagt ge mij; Gij hebt het juist geraden.

Maar kent gij de afkomst van dien naam?

Gij hoeft u niet te kwellen Als de oorsprong van het Huis ter Noot, U mooglijk niet te binnen schoot.... Kom, laat mij u vertellen.

De jeugdige ada zal op 't slot

Van 't bloeiend 's-Gravenhage,

Ge kent daar zeker 't oud gebouw,

Waar 't opschrift thans op passen zou; Wie winnen wil — hij wage!²)

¹

') Tlmiia Kcslcclit en Tetvangcn door rijeu ran moderne gebouwen.

²

) (In Itt-ii nog:) De Loterijzaal.

Het Huis Ier Noot.

Daar zat ze neer in eenzaamheid

Het burchtraam uit te turen; —

Haar Heer gemaal was ver van huis,

't Was in 't omringend bosch niet pluis — Ze sleet vervelende uren.

't Was onvoorzichtig \an den Graaf —

Ik wil hem niet bedillen!

Maar denk eens wat een eenzaam lot: Een jonge vrouw op 't somber slot,

Foei, 't is om van te grillen!

Een nachtspook kon haar siddren doen,

Een ongeval haar naken;

't Was ongehoord van Graaf VAN loon.

Zijn vrouw — maar stil, geen vorstenhoonl Licht ging de man voor zaken.

Doch wat men nu te vreezen had.

Werd zichtbaar van de transen:

Daar naakte een troep met zwaard en speer, Ach, al zijn tijd! daar kreeg je weer De poppen aan het dansen!

Daar kwam een kerel op haar af,

Een snoode deugdbelager.

Wat zat ze in 't nauw, de goede vrouw! En wat men niet gelooven zou:

Die kerel was heur zwager.

Ach, wie er op familie bouwt.

Heeft vaak het hoofd gestooten:

Ik spreek de goeden niet te na.

Maar, o! die band verbreekt zoo dra. Bijzonder bij de grooten.

De windbuil sloeg al kort en klein;

Wat hem weerstond, moest vallen ;

Hij had zoo'n zin in 't Haagsche slot. En dacht aan regel noch gebod.

En beukte muur en wallen.

De burchtvrouw school in 't bidvertrek,

Greep angstig naar heur kralen.

En kreet haar teedere oogleên rood,

Het Suis ter Noot.

En bad om bijstand in den nood, En deed het duizendmalen.

Ze gluurde d' achtertoren uit Met angstig zielsverlangen;

Want geldolph was beur baanderheer, En die zat op zijn leen niet neer, Om vliegen daar te vangen.

Want de eedle Vrouw, ze wist het wel, Hoe geldoli'HS moed vermaard was. Die, als hij zich in nood bevond.

En zes of zeven kerels stond.

Voor d' achtsten niet vervaard was.

En toen zijne oogeu zich op 't heir

Vol gram gevestigd hadden.

Greep hij naar zwaard en beukelaar, En pakte met zijn dappre schaar Den vijand bij zijn kladden.

Hij viel hem zoo verwoed op 't lijf

Dat ze allen suizebolden,

Hier met de beenen in de locht. En ginder of men spelden zocht. Met gansche hoopen rolden.

Dat moedigde held geldolph aan.

En, vijand van lang talmen.

Brak hij door 't heir heen in galop. En rende 's Graven slotplein op.

En deed zijn troep weergalmen.

Zij had haar redder dra herkend.

De bloem van Hollands adel;

Ze vloog luid snikkend hem te moet. En geldolph bracht zijn riddergroet. En wipte baar in 't zadel.

Hij zette zich op 't eigen ros.

En draafde met zijn vrachtje Den straks gebaanden weg terug. Zij keek eens om en sprak heel vlug; „Wat ben je toch een hachje!quot;

liet Huis ter Noot.

De vijand zag den ridder na,

En 't draaide hem voor de oogen, En eer hij zich vereenen kon,

En de orde in zijn gelid herwon,

Was 't vogeltje gevlogen.

De Baanderheer week in zijn slot,

Voorzag zijn deur en grendels, En plaatste 't moedig krijgrental Met vuur en pik op muur en wal, En toonde 's Graven vendels.

De vijand vloog er aanstonds heen,

En vloekte om van te huilen. En brulde zijn verwoedheid uit. En eischte zijn ontvloden buit,

Et» sprak van bloed en builen.

Maar bang was GELDOLPll nooit geweest,

En 't minst van vreemde knoeten; Want wie er voor het razend rot Te na kwam aan zijn duchtig slot. Hij moest er hard voor boeten.

Doch, dunde ook 's vijands legerbend'

Voor de ingesloten wallen.

Hij strekte zich met nieuwe kracht,

Bij 't mindren van zijn legermacht.

Door nieuwe honderdtallen.

Dal mocht de dappre leenheer niet;

Slechts bouwend op de zijnen, En uitziend naar een kloek ontzet.

Bleef wel zijn fierheid onverlet,

Maar ging zijn hoop verkwijnen.

Geledigd waren kist en kruik.

Geen steenrotsbron ontsprong er:

Want nauw bewaakt werd muur en wal. En kleiner werd zijn strijdrental. En grooter werd zijn honger.

Beeds zestien dagen vloden heen

Met vechten en met vasten;

De nood klom hooger met het uur,

Het Huis ter Nuol.

De mannen stierven op den muur,

De muizen voor de kasten.

Maar geldolph riep manmoedig uit:

„'k Geef aan den driesten roover.

Al springt de kerel hoog of laag,

Al moordt en martelt hij mijn maag,

Mijn meesteres niet over!quot;

Dat heet ik trouwe dienaar zijn!

Maar toch| hij waar bezweken,

Was 't zwaard van d' eedlen Graaf van LOON Den door zijn huis geleden hoon Niet bitter komen wreken.

De Graaf vernam het euvel feit:

Hij zamelt zijn vazallen.

En bromt terloops een vloek of zes,

En springt geharnast op zijn bles.

En draaft naar geldolphs wallen.

Daar viel hij op den vijand in

Met felverwoede vlagen.

Zoodat hij, die de vlucht niet zocht,

En nog om spek en boonen vocht,

Minst kreupel werd geslagen.

Zoo wei d de Baanderheer bevrijd

Van 's vijands roofsoldaten.

En weer, dank 's mans geduld en moed, Na zestien dagen strijd en bloed.

De valbrug neergelaten.

Dat gaf der jonge Landsgravin Voor 't zieleleed verzoeting.

Toen zij, gelijk men lichtlijk vat.

Met teedre drift heur lieven schat Omhelsde bij de ontmoeting.

En geldolph, die het schouwspel zag,

Was in zijn ziel bewogen,

En Graaf van loon bedankte hem (Het spreekt: hier haperde 's mans stem) Met natbekreten oogen.

Kerniisviering.

Nadat het hart gesproken had In kussen, tranen, wenken,

Toen opperde de leege maag De niet onredelijke vraag,

Om harer te gedenken.

En toen men 's avonds aan 't souper,

Op 't vreedzaamst was gezeten.

Toen werd, ten minste ik neem dit aan, Al zag ik 't niet geboekstaafd staan,

Held geldolph niet vergeten.

Althans weet ik, dat Graaf van loon

Het leen van d' eedlen strijder Den naam schonk van het Huis ter Noot, En hem verhief, die eer was groot. Tot vrijheer en bevrijder.

Ziedaar den naam van 't Huis ter Noot

Voor u, die 't mocht beschouwen, Want, kreeg het vaak een ander Heer, En ziet ge muur en wal niet meer. De naam bleef toch behouën.

1844.

Kermisviering.

Be Burchtvrouw van Oud-Haarlem.

Ee Burchtvroirw van Oud-Haarlem.

Wie 't onvolprezen feit Verbreidt Van Weinbergs kloeke vrouwen. Hem raad ik aan.

Om eens naar Haarlems vest te gaan, (Licht zal de reis hem niet berouwen) En daar 't kroniekboek op te slaan.

Schonk bilderduk een toon Aan 't schoon Van deugd en vrouwenwaarde.

Wist hij dan niet Dat wat eens tierde op vreem gebied, Een voorbeeld vond in Hollands gaarde, Wel waardig voor zijn geestig lied'?

De zaak verlokt me en 'k zal

't Geval

Zoo goed ik kan verhalen;

Hoewel 'k erken.

Dat wie met burgers losse pen. Het feit met kracht en kleur kan malen, Ik daar, heelaas, geen man voor ben.

Oud-Haarlem, met zijn schans, Doch thans Vergruizeld en verstoven.

Was 't riddergoed Van zeker heer uit aadlijk bloed

De Burchtvrouw van Oud-Haarlem.

Dien 'k als men 't praatje mag gelooven. Als niet zeer pluis u schetsen moet.

De man, dus werd verteld,

Had geld.

Maar ook een ruim geweten;

Zijn lieve vrouw.

Die andrcn 't hart bekoren zou,

Kreeg van dien heul meer slaag dan eten, Tot loon van onbezweken trouw.

't Gaf lang, kwam hij zijn ga Te na.

Geen aanstoot bij de buren;

De goede ziel,

(Dat iedre deugd voor jOBS-deugd kniel!) Kon zonder klacht beur smart verduren, Hoe zwaar haar ook het leven viel.

Maar, wie in 't duister kwaad Begaat,

Al blijft het lang bemanteld,

Het loopt niet mis —

Eens geeft het stof tot ergernis:

De steen wordt eindlijk weggekanteld, Waarachter 't kwaad bedreven is.

Zoo kwam zijn boosheid vaak Ter spraak Bij disch- of burenpraatje;

De bullebak.

Wiens wrevel uit zijn oogen sprak.

Stond nergens in een gunstig blaadje.

Schoon hij daar nooit het hoofd meê brak.

Maar eindelijk moest hij wel;

Want snel Verbreidden zich de klachten.

Zijn zondengloed Verhitte spoedig andren 't bloed, Die, aangehitst, op middlen dachten. Tot straf van zoo veel euvelmoed.

Gelijk het meermaal gaat:

Het kwaad

Dp Burchtvrouw van Oud-Haarlem.

Gedijt bij 'l navertellen;

Van mond tot mond Ging 't als een loopend vuurtje rond, Dat Satan 's nachts hem op kwam schellen, En open tafel bij hem vond.

Een heerschap uit de huurt,

Bestuurd Door ongewonen ijver,

Verzaamde een schaar Van strijdbre mannen bij elkaar, En bracht den snooden kwaadbedrijvor, Ten laatst in nijpend lijfsgevaar.

Daar sloot zich om den wal Een tal

Met zwaard en piek en keien;

't Ging onverstoord.

Met steeds hernieuwde krachten voort, En door het beuken en rammeien.

Bezweken weldra muur en poort.

Oud-Haarlems Heer bezat Een schat Van windrig zelfvertrouwen;

Maar in 't gevaar Werd hij, helaas, te goed gewaar,

Dat op geen kracht meer viel te houwen. En sloeg hij dol de hand in 't haar.

Daar zat hij, 't hoofd vervuld Van schuld En tal van muizennesten!

Van buiten — dood.

Van binnen — zwakte en hongersnood ; Geen mensch op wien hij 't oog kon vesten! Geen middel dat hem overschoot!

Hij wist voorzeker wel Hoe fel De vijand was verbeten;

De vrees verblindt:

„ Hij ving aan 't krijten als een kind. En bijl en zwaard werd weggesmeten; Hoe de angst ontzenuwt en ontzint!

De JiurcJiturouw van Oud-Haarlem.

Hulp naagde er aan een zij,

Waar hij Geen redding ooit vermoed had,

Zijn beste schat.

Die hij miskend, versmeten had.

Wier levensweg hij nooit verzoet had, Bewees wat kracht haar deugd bezat.

Een knaap toog naar het veld, Verzeld Van 's ridders droeve gade;

De goede vrouw,

Gehuld in 't kleed van smart en rouw. Bad aan den vijand lijfsgenade — Een bloedhond die dat weigren zon.

Uit deernis met haar wee,

Wier beê Zoo afstak bij zijn daden,

Schonk men 't verlof Voor haar en wat haar 't naast betrof, Zoo veel ze op eigen lijf kon laden. Van wat gehalte 't ware of stof.

Nauw sloot men dit verdrag.

Daar zag De vijand haar vertrekken;

Maar 't ging niet vlug, Een groote kist droeg ze op den rug, Eu eer zij argwaan op mocht wekken. Verdween zij achter berg en brug.

Den vijand viel 't kasteel ïen deel;

Maar wie men 't eerst ging zoeken, Hém vond men niet,

Waarheen men 't oog ook weiden liet, In donkere gaten, diepe hoeken.

Tot men ten laatste het waagstuk ried.

Ja, schoon haar wreed tiran, — Haar man Mocht ze in den nood niet laten: Want in die kist Waarin zij hem te bergen wist.

Galante brief van don Keizer van China.

Onttrok zij hem aan wie hem haatten; Wat zulk een trouw voor 't hart beslist 1

En vraagt ge 't mij ? Oprecht Gezegd —

Hij was die trouw niet waardig.

Want menig zucht Door hem gewekt, riep wraak en tucht, En, roem ik haar als edelaardig — Hém doem ik om zijn laffe vlucht.

Wie 't onvolprezen feit Verbreidt Van Weinbergs kloeke vrouwen, Hem raad ik aan Om Haarlem niet voorbij te gaan;

Daar kan men op de schoonen bouwen,

Daar durft de trouw 't geweld weerstaan. •1845.

Galante Brief van den Keizer van China

AAN

Koningin Victoria van Engeland,

in antwoord op de benoeming van de Oxfordsche universiteit, welke aan Zijne llemelsche Majesteit den doctoralen titel honoris causa verleend had, en zulks nadat China van Engeland den vrede voor eenUje milUoenen ponden sterling had afgekocht.

(Zie Handelsblad van 22 Januari 1843.)

Ik zelf! — geen stervling mij gelijk,

Ik, heer en baas van 't hemelsch rijk.

Wiens oppermacht heel de aard moet vreezen. Ik, schaduw Gods en 's werelds licht.

Die over dood en leven richt Van Water- en van Laml-Chineezen.

Ik zag, beseft gij wel die eer?

Op 't ezelsvel genadig neer,

4

Galante brief van (Hen Keizer van China.

Mij door uw schrijvers toegezonden;

'k Zie dat ge thans van schaamte bloost, En gij met uw roodharig kroost Tot beterschap u hebt verbonden.

't Is goed, 'k neern die beloften aan, 'k Verlang het ook. dat gij voortaan Mot eerbied voor den Keizer buige.

En, schoon 'k geen andre macht erken. Weet, dat ik goedertieren ben.

Dat de aardbol thans zich overtuige!

'k Zend mijn Minister fi-fo-fü Met mijn genadebrief tot U;

Ik wil aan U den vrede geven;

Gij wordt daarom niet uitgeroeid, En kunt dus, vrij en ongemoeid. Op 't vunzig neevlen-eiland leven.

Maar, 'k zeg U: neem je wel in acht; Wanneer je voorts je plicht betracht Eu niet meer trotsch bent of verwaten, Dan geef ik U mijn heilig woord. Dat nooit je rust meer wordt verstoord ; Dan zal ik U met vrede laten.

Voorwaar, ik gaf van goedheid blijk, Ik heb bevolen in mijn rijk,

Dat, trots hun steile varkensharen.

Aan uw armzalig kindrental Geen mensch den naam meer geven zal Van roode honden of barbaren.

Ze blijven vrij van angst en schril: En zullen, van dit oogenblik.

Den vrijen handel mogen drijven; Ze vullen zich den buik met thee. Ze rekken daar hun aanzijn mee,

Voor mijn part, laat ze in quot;t leven blijven'

Maar, houden zij zich verder goed. En schieten niet vol euvelmoed Met groote kogels naar mijn steden. Dan wil ik meer doen tot je troost: Dan geef ik oorlof aan je kroost. Om binnen 't Hemelsch rijk te treden.

Soldatenstand.

Ja, 'k geef hun vrijheid eens te zien,

Mits 't onder opzicht zal geschiên En ze ook niet komen om te plondren, Wat ecuwig groot mirakel en Wat machtig potentaat ik ben,

Wiens wijsheid 't aardrijk moet bewondren!

Voorwaar, het is nog niet te laat. Wanneer zij voorts dien lust tot kwaad Boetvaardig en met ernst betoomen, Dan mogen zij hun dom verstand Beschaven in mijn machtig land,

En nutte lessen hier bekomen.

'k Gaf fi-fo-fu mijn hoog bevel, En waarlijk, 't is geen kinderspel 1 Ontzag vervul — en dank beziel je!

Wijl 'k U tot broêr satürnüs geef,

Straks wordt de groote beer je neef! Wat zeg je nu van zoo'n famielje?

Mijn afgezant heeft bovendien Drie giften U nog aan te biên. Ze strekken U tot ruemverbreiding:

't Is een tabakszak, wonderschoon, Een haarkam, 't schittrendsl eerbetoon, En 't is de knoop der onderscheiding.

Het ga je wel, hoor! leef in vreê,

Drink heel je leven niets dan thee, Al kleiner worden steeds je voeten;

Houdt dit grootmoedig schrift in acht. Had je ooit van mij die eer verwacht? Ik schreef het zelf — en wil je groeten.

1859.

Soldatenstand.

Joris en zijn snuifdoos.

Vreenidenbesoek.

Vreemdenbezoek,

„Het land is er plat en het volk is er stijf,quot;

Zoo spreken van Holland de vreemden ;

„De kunst en natuur hebben weinig om t lijf;

„Men ziet er geen bergen of beemden. „De menschen — ze sluiten zich op in hun kluis,

„En stoppen 't fortuin in de kisten,

„De vreugd van het leven — ze hoort er niet thuis,

„Verveling verjaagt de toeristen.quot; —

Ik laat die bewering voor 't geen wat ze geldt.

En denk maar: 't is licht in ons voordeel; Al worden we weinig bij vreemden geteld —

Kinderzin en kindermin.

Zijn w ij maar niet blind in ons oordeel.

Toch zijn er wel vreemden, die staag in ons land Met hoopen logies komen zoeken,

En die zelfs, al wijst men hen norsch van de hand, Ons toch zonder vrijpas verkloekan;

Ze ontduiken het oog van kommies en douaan,

Gesteld om hun intreê te stuiten;

Ze nemen brutaal hier het burgerrecht aan,

Trots alle ministers-besluiten;

Ze komen te beurs, op het bal, op 't kantoor, Ze wandlen met armen en rijken;

Ze gaan bij de menigt voor landskindren door,

Waar ze ook maar 't gelaat laten kijken.

Toch voeren ze een leus en toch dragen ze een naam, Tot wrevel van veler gemoedren;

Maar 't is of zij zeggen: komt, hokken we saam. Wij willen met Holland verbroedren;

En daarom — geen dak, of ze zoeken een thuis. En zonder een zier complimenten.

Wie 't ergert, zucht wis: wie verlost ons van 't kruis. Van de eeuwige Brabantsche centen!

1855.

Aan Duifje in de Taveerne.

Kinderzin en Kindermin.

(aan een oüllen veteraan, die met kinderen speelt.)

Van dik Hout zaagt nten Planken.

Beet hebben.

(aan een kleinen hengelaar.)

Yan dik Hout zaagt men Planken.

Aan d' oever van de kromme vliet.

Daar paart zich soms een vroolijk lied Aan doffe houtzaagklanken

Van dik Hout zaciijl men Planken.

Tor molen uit van langen Hein,

En ieder kent zijn slotrefrein:

„Van dik hout zaagt men planken.quot;

Al sjokt Hein in een grauwe kiel,

Daar gloeit iets warms hem in de ziel, 't Heeft iets van dichtvuurspranken;

Soms — of hij ook een wijsgeer was.

Brengt hij zijn deuntje mooi van pas: „Van dik hout zaagt men planken.quot;

De Burgemeester is een Piet;

Aan 't boeltje, dat zijn oom hem liet.

Heeft hij 't gezag te danken,

En als hij met zijn boeier vaart,

Dan hoort hij als hem Hein ontwaart: „Van dik hout zaagt men planken.quot;

Ook Bram, het baasje van de buurt.

Die 't beste vee naar England stuurt.

Bram grinnikt bij Heins klanken,

Als hij, bezilverd en begoud.

Met vrouwlief naar de kaasmarkt sjouwt: „Van dik hout zaagt men planken.quot;

Of als Hein in het najaarsweer De brakken van den Ambachtsheer,

Door jachtkoorts hoorde janken;

En als dan 'i heerschap 't blesscnspan. Naar 't jaagveld stuurt, dan hoor wie kan; „Van dik hout zaagt men planken.quot;

Hein heeft een woning — klein maar net. De gevel is met groen bezet.

Klimop en wingerdranken,

't Gaat in die woning vroolijk toe.

En oud en jong zingt blij te moö:

„Van dik hout zaagt men planken.*

Al leeft de kerel van den wind.

Toch heeft een arme buur of vrind Hem vaak veel goeds te danken;

En als Hein somtijds dubbel gaf.

Dan ging hem 't lied nog blijder af. „Van dik hout zaagt men planken.quot;

Een andere Philemon en Haucis.

Doch toen hij laatst een tweeling kreeg, Was 't wel of 't oude zaaglied zweeg,

Maar zorg week dra voor danken ; En toen de schrik was doorgestaan Ging 't met den zaag van nieuws al' aan: „Van dik hout zaagt men planken.quot;

O, dat de schout, die rijke Plet,

Dat Bram, die zoo volop geniet In weelde, spijs en dranken.

Dat de Ambachtsheer met blessenspan, Dat elk zoo dankbaar zingen kan „Van dik hout zaagt men planken.quot;

De rijkdom zetelt in 't genoeg,

En arm is hij, die 't meeste vroeg.

En weinig weet van danken.

De zucht naar meer drukt dikwijls zwaar; Ik houd het met den molenaar:

„Van dik hout zaagt men planken.quot;

1856.

Een andere Philémon en Baucis.

(BIJ EENE SCHILDERIJ VAN DE BRAKEI.EER.)

(Le viauuais Ménage.)

Drie Zusiers.

Drie Zusters.

Mama spreekt dikwijls van Louise.

Papa is trotsch op Carolien,

Ma's lievling is een beeldschoon kopje, Pa's glorie heeft verstand voor tien. Louise zingt als Catalani

En Carolien spreekt Duitsch en Fransch, Twee aange; oden lievelingen —

Twee zonnen aan den huwlijkstrans. Maar schonk die echt geene andere telgen?

Ja, knikt Mevrouw, maar minder blij; „We hebben nog een derde dochter,quot;

Besluit mijnheer, maar zucht er bij: Die derde ontbeert haar zusiers gaven,

Niet fraai, van zeer gewoon verstand, . 't Is of de naam van „achterblijfsterquot;

Manë op 't voorhoofd staat gebrand: Want — als Louise Ma verteedert

Als Carolien mat Palief praat,

Dan schikt zij zich in 't stilste hoekje

En niemand denkt dat zij bestaat.

En als het soms eens rnag gebeuren. Dat iemand acht slaat op het kind, Dan wekt die blik een vergelijking.

Waar 't zusterpaar te meer bij wint; „Wat is ze een zieltje, die Marië,quot;

Eene Week up Weltevree.

Zucht de/.e of gene huisvriendin;

„'t Is of dat kind,quot; zegt weer een ander,

„Niet thuis hoort bij dat lief gezin.quot; En 't is ook zoo, want de achterblijfster

Steekt deerlijk bij haar zusters af;

Toch weet ik niet of zoo'n beschouwing

Den grond tot billijk oordeel gaf, Eén lichtstraal op de drie karakters ïrof onlangs gaandeweg mijn oog; 't Was feest in de ouderlijke woning En 't drietal zusters vierde 't hoog. Louise speelde een nieuw sonate.

Ook zong ze een treffend solostuk;

Mama was in de ziel getroffen,

En weende zichtbaar van geluk ;

Papa had Carolien geprezen

En tranen van genot geschreid.

Toen hem een kunststuk van borduurwerk

Door 't lieve kind werd uitgespreid.

Maar ook Marië werd in stilte

Bij dankbre tranen aangegluurd; Wel was 't niet in 't salon dar weelde. Maar in een hut van de achterbuurt; Da:ir sprak men niet van de achterblijfster,

Maar dankte 't engelrein gemoed. Dat, onverzeld en onverdroten.

De naaktheid dekt, den honger voedt; En 'l heeft mijn oordeel straks gewijzigd. En 'k dacht aan wezen en aan schijn. En ik aanbad het woord der liefde: „De laatsten zullen de eersten zijn.quot;

185(5.

Eene Week op Weltevree.

Nieuwjaarsdag.

Keur I)aart angst.

De Zigeuners.

Be Zigeuners.

Zeg, Lezer! kent gij Hongarijen'?

Waarschijnlijk wel, zij 't ook door boek of blad ;

Misschien hebt gij zijn bergen en valleien Doorschouwd, daar gij uw brein ten voertuig hadt En thuis gemaklijk in uw armstoel nederzat. Gij weet: het is het land dor oude Magyaren,

Waar slavenkreten zich aan vrijheidsliedren paren; Waar de edelknaap zijn wapenbord aanbidt. En de uitgevaste boer bij bier en boonen zit; Dat voedsterland van wijn en mineralen,

Doch waar de Palatijn zich 'l beste deel van kiest, Waar Turk, Bulgaar en Pool als buren loopen dwalen. Maar 't landvolk toch zijn grondtrek niet verliest;

IJe Zigeuners.

'I Is ook het oord, waar t;i! Zigeunerbenden Haar tenten spant in woud en veld,

En 't lot uit koffiedik aan vreemden en bekenden

Door hun preciosa's wordt voorspeld.

Genoeg: gij kent het land bij naam en uit verhalen,

En daarin staan we met elkaar gelijk;

Ge ontslaat me, bid ik u, het verder af te malen,

Wij! 'k op dit punt niet graag met mijn geleerdheid prijk. Maar die Zigeuners, met hun zwervend leven.

Waar 'k u zoo even Een woordje van in 't midden bracht,

Van hen nog iets om 't feit, dat ik te schetsen tracht.

Een troep dier heidens had het oog geslagen Op zeker jeugdig edelman,

Die op zijn aadlijk slot met visschen en met jagen Zich 't leven vroolijk maakte, in schaaüw van kroes en kan Hij was een jonkman, kloek van leden,

En wel gezien bij 't schoon geslacht,

Maar die zijn vrijheid en aanloklijkheden Nog aan geen maagd of vrouw ten olïer had gebracht,

Voel dienaars vlogen op zijn wenken.

Hij kreeg de nieuwtjes uit de stad ; Wat vreemde snufjes ook Parijs mocht schenken — Hij zorgde wel dat hij ze 't eerste had;

Als echte troetelzoon der weelde.

Werd alles nagejaagd wat ze overdadig teelde.

'k Weet echter niet of hij hetgeen hij ijvrig zocht, Wel hoofd en hart voldoening vinden mocht;

Maar, als ik zei, het mocht den zwervers ras gelukken Hem uit te kippen tot hun prooi; Ze scherpten zich 't vernuft; een glans van dat allooi Viel niet zoo vaak voor hen te plukken.

De prima donna vroeg acces,

En kreeg het ook; „hij 's binnen!quot; riep de bes.

Die 't huishoudwerk van 't heidental bestuurde.

„Die 's binnen !quot; was de kreet van d' afgerichten troep. De prima donna dan verscheen op 's jonkers roep;

Zij, de Cassandra, met haar rozelaren In 't bonte keursje en door de ravenzwarte haren.

Met loovers door haar kleurig kloed gestikt En 't zwierig lint om arm en schouder heen gestrikt. Met vuur en gloed in oogen en op wangen,

Eu roet het waas der tooverkunst omhangen.

Dc Zigeuners.

„Ik zal uw lot voorspellen, edel Heer!quot;

Dus sprak ze, „'k weet: ge wilt naar onze orakels hooren.quot; Zijn blik getuigde van zijn gretige ooren; ' 't Zigeunerwicht vleit zich vertrouwlijk naast hem lieer En spelt aan hem een lot vol zoete hoop en weelde:

Ze wist te goed waarmee ze 't ijdel harte streelde; Ze prees zijn houding en gelaat.

Zijn blik, die, des gewild, de min kon doen ontbranden,

Zijn stem, zijn haviksneus, zijn welgevormde handen,

Zijn goud en huis en hof, zijn aanzien, rang en staat;

Niets werd vergeten; ja toch iets... hij had geluisterd Of soms haar zoete taal hem hoop had ingefluisterd

Voor 't geen, waarop hij steeds verlangend had gestaard, Maar dat het spiegelglas hem nimmer toonde: — een baard. De baard, die oude dracht voor grooten en voor kleinen, Dc zichtbre leus des mans bij Grieken en Romeinen, Tot scipio, men kent hem — d' Afrikaan,

In Rome voor het eerst het scheermes rond deed gaan.

Toen daar barbierkunst steeg tot hoog gevierde waarde.

Zoodat geen ander volk daar 't zijne in evenaarde;

Schoon groote konstantijn, het kenmerk van de kracht En van de eerwaardigheid opnieuw in aanzien bracht; De baard, die naar den tijd en naar zijn grilligheden.

Gevierd werd of gehaat, verlengd werd of versneden;

En die in onze époque opnieuw époque maakt;

De jonker had sinds lang naar dat bezit gehaakt.

Wel zeiden hem zijn modeplaten Dat, als hij zijn toilet naar eisch te maken zocht,

Kij, wat hij deed of na wou laten.

Dat sieraad niet ontberen mocht.

Eau de la Chine, en eau d'Afriquc,

Savon de lis, lonique au rond,

Macassar-oil, gras d'ours, pommade de Lion,

Met nigritine en cosmétique,

Had hij met taai geduld beproefd;

Maar vruchtloos bleken alle zeepen en pommadeu!

Hij had door professeurs de Va.rt zich laten raden.

Vergeefs! ach, iedre kuur had hem opnieuw bedroefd; Vergeefs ging 't staal hem daaglijks langs de koonen.

En zeepte hij zich 't vel volhardend in;

Geen enkel dokument mocht 's jonkmans ijver kronen.

Als donzig zij' bleef kaak en kin.

En, mocht hij hopend nog de toekomst tegenstaren.

Dan dacht hij angstig aan zijn acht en twintig jaren.

De deerne zag hem schalkscli in 't oog.

De Zigeuners.

En vroeg of niet één wensch zijn hart bewoog. Hoe'?... zou hij 't zeggen, haar belijden,

Heur raad eens vragen, die zoo recht vertrouwlijk sprak? Hij kleurt en kucht en krabt zich 't oor, en na lang strijden.

Vertrouwt hij haar zijn edel zwak.

„O, daar is raad voor!quot; riep de listige heidinne,

„Geen haard! Wie treurt om dat gemis.

Roept niet vergeefs de hulp van mij Zigeunerinne;

Een middel bied ik u, dat steeds onfeilbaar is;

De taak is licht en dra voltrokken:

Wilt gij de proef van onze kuur?

Dan siert u wis in minder dan een uur Een jeune france, zwart, als 't gitzwart van uw lokken !quot; Dat laat zich hooren, dacht Sinjeur,

Zoo menig recipé stelde al mijn hoop te leur.

Maar dit — wie weet! kom aan, wat leed toch zou mij naken!quot; Hij zendt zijn dienaars ver van huis. De huisbestuurderes incluis —

Getuigen duldt men noo bij zulke intieme zaken.

Daar treedt de troep Zigeuners in;

Men eischt de badkuip, maakt een noest begin In 't prepareeren van de vreemde kruiden,

In Noorderlucht geteeld, met planten van het Zuiden;

Ze werpen ze in de kuip bij 't kokend vocht En 't ongewoon tinctuur doorwasemt reeds de lucht. Men wenkt Sinjeur; hij mag geen tijd verliezen.

Reeds wacht bet bad, de jonker moet er in;

Hij ziet, daar viel niet meer te dralen of te kiezen.

Hij zamelt moed... en duikt in 't nat tot aan zijn kin;

Doch voor 't vervliegen van de dampen moest men waken.

Wijl juist daarin de kracht der baardontkieming zat; Men neemt een linnen beddelaken En spreidt dit over 't geurig bad.

Men reikt hem zeepen toe om kin en kaak te wrijven; Men bindt hem boven 't hoofd het dekkleed stevig vast, En 't heerschap krijgt den strengen last Om, tot zoolang men 't eischt, stil in de kuip te blijven; Men prevelt woorden, die hij niet verstaat;

„Maar dat's om 't even, als de kuur slechts baat,quot;

Dus denkt de jonker, die zijn hart van hoop voelt blaken,

„'k Word straks van 't linnen dak bevrijd En 'k heb een baard, die mijn toilet eerst zal volmaken,

En door elke' edelman in d' omtrek wordt benijd.quot;

't Wordt stil; hij wacht; maar 's mans geduld heeft perken; Hij uit voor 't eerst een vragend woord,....

.Elzen i ouè's Tlieeuurtje.

Geen antwoord om zijn hoop te sterken; —

Hij roept nog eens, maar... onverhoord.

Het angstzweet gudst hem langs de kaken.

Hij bidt en vloekt, slaakt zucht op zucht,

Hij klotst door 't water, duwt zijn vuisten tegen 't laken.

Schreeuwt, scheldt, schopt, smijt, maar... zonder vracht, Een uur van woede is ras verstreken:

Daar lag hij spartlend, machtloos, neer.

En zwoer het heidental zich straks op hen te wreken,

Verwenschte bad en baard en modeplaat en meer. Eeu dienaar komt ten laatst zijn heer van 't dek ontlasten. Zijn blik schiet vonken, vliegt vol angst de kamer door, Helaas, hij ziet het: leeg zijn kist en kasten.

Maar van 't Zigeunerrot geen spoor.

'k Heb, lezer! sedert niet vernomen,

Of ooit de vrucht is opgekomen,

Maar zoo hij van de kuur de werking heeft ontwaard. Dan draagt de man een duren baard.

1846.

Elzemoei's Tlieeuurtje.

ELZE-moei zat druk te spinnen,

Nel, de poes. spon met haar mee. Grietje slak het hoofd naar binnen, Hunkrend naar een bakje thee.

— „Elze, wat 'en heete zomer!quot;

Zei ze; „'k had het buiten kwaad!quot; 't Oudje sprak (en 't wiel ging loomer): — „Of het aan je hijlik schaadt Iquot; — „Ach mijn hijlik!quot; zuchtte 't meisje, „Bram zwerft jaar en dag op zee.

Bracht hij, na een .lavaasch reisje

Nog een vollen buidel mee!

Maar het blijft bij hoop op later,

„Moed ! geduld!quot; was 't, wat er klonk, Spijkers zijn het op laag water.

Waar 'k mijn vrijheid hem voor schonk.quot;

— „Grietje,quot; bromde 't spinnend grootje, „Dat is dan je dure trouw?

Nauw bezworen of 't verdroot je.

Nauw beproefd en 't hart vol louw!quot;

— „Elze, wat ik van je hoorde!

Zeg me, of ik dien schimp verdien?

Elze, die mijn zuchten smoorde,

Eet Nieuwe Stuivertje.

En mijn tranen hebt gezien 1 Kent ge op eer of trouw gebreken,

Schoon ik niets van hem vernam? Was niet alle smart geweken,

Als hij uit Oostinje kwam?quot;

— „Zeg dat nóg eens, griet!quot; zoo klonk er Haar 't bekend geluid in 't oor,

En heur oog staarde in het donker.

Want een handpalm sloot er voor.

— „Bram!quot; dus juichte een zoete stemme, „Als ik zóó iets hopen dorst!

Dat ik u aan 't harte klemme!quot;

— „Eerste stuurman!quot; riep de borst, „En mijn knapzak Is wat ronder;

Oriet, ik dank je voor je trouw;

Onze zaken zijn gezonder,

In een maand ben je mijn vrouw!quot;

Elze knikte en ging weer spinnen.;

Nel, de poes, spon met haar mee; Prettig zat het paar te minnen; Lekker smaakte 't kopje thee.

1846

Het Sieirws Stuivertje.

Ja, klein is 't wel, bijzonder klein! Maar 't is zoo blank en 't is zoo rein, En 't koningskopje — 't is zoo mooi. En 't zilver van zoo'n puik allooi! Maar 't is of die verkleinde maat Ons toespreekt met den ouden raad: Draag zorg, wat lust u soms bekruip. Ik nimmer door uw vingers druip. Dat gij mijn waarde niet verleert, Want zuinigheid verleert zoo ras. En hij, die 't stuivertje niet eert, • Krijgt zelden guldens in zijn kas.

Bedenk, is niet het kleine ding Een telg van 's lands bezuiniging? Dus 't land ga voor en stelle, wijs,

Hel Nieuwe Stuivertje.

Het stuivertje op den rechten prijs.

't Was minder om het nieuw fatsoen, Dan om den rechten eisch te doen; De Heeren, die eens zeiden: 't zij!

Ze weten beter licht dan wij Wat de ondervinding heeft geleerd;

Toch komt hun 't spreekwoord nooit onpas; Hij, die het stuivertje niet eert,

Krijgt zelden guldens in zijn kas.

Voorzeker, 't was een gulden tijd Toen zuinigheid en noeste vlijt Kasteelen bouwden van stavast;

Ja, wie er op de kleintjes past,

Hij steekt, heeft hij zich wel beraan.

Zijn lampje aan dat der oudjes aan :

Want, brachten deze naar hun vest De schatten mee van Oost en West,

Toch werd ook 't mindre gewaardeerd, En stond de spreuk op hun kompas;

Hij, die het stuivertje niet eert.

Krijgt zelden guldens in zijn kas.

Al kort men 't in, het lieve geld,

Dwaas, die het daarom minder telt. En, krimpt het stuivertje op den tast, 't Is of 't ons toeroept; houdt me vast! Behoefte en weelde en eigenbaat —

Ze zijn voor 't nieuwe fabrikaat Ook kolken, waarin 't al verzinkt Wat rolt en rammelt, blinkt en klinkt; Dus zij de les slechts niet verleerd.

Die eens de les der oudjes was;

Hij, die het stuivertje niet eert.

Krijgt zelden guldens in zijn kas.

Maar zing ik spaarzaamheid een lied,

Ik doe 't der deun- of schraapzucht niet; Ik meen; dat euvel bleef mij vreemd; Hij, die mijn raad ad notani neemt. Hij weet, dat de onbekrompen man Ook zuinigheid betrachten kan,

En dat Je gulden middelmaat.

Nu neemt, dan geeft, en laat wat schaadt; t Voegt dat het stuivertje rouleert.

Brammetje's UiUjaansdag.

Al bleek het dat het waarheid was:

Dat hij, die 't stuivertje niet eert,

Geen guldens zamelt voor zijn kas.

Maar vraagt gij mij: zijt g ij de man Die steeds dat midden houden kan? Och, vrienden, denkt hoe 't meermaals gaat Met 's dokters en met 's meesters raad! Een goede raad — toch blijft hij goed. Schoon daar de gever niet naar doet.

Maar 't rijmpje staat er tot mijn troost En 'k geelquot; het aan mijn gade en kroost; 't quot;Word' door ons uit het hoofd geleerd, Licht komt de spreuk ook ons te pas; Hij, die het stuivertje niet eert,

Krijgt zelden guldens in zijn kas.

1850.

Brammetje's Uitgaansdag.

Brammetje, brammetje, hoe zoo pleizierig?

Zit je temet ook de kermis in 't hoofd 't Zondagsche vest aan, en 't hoedje zoo zwierig!

Waarom den hof van zijn sieraad beroofd?

Dient u die roos om je lief te beschenken?

Lacie, je beurs is min vol dan je hart!

Toch kan gsen krimp u den levenslust krenken.

Waar is t bezwaar dat de jonkheid niet tart? Zorgeloos geef je den brui van den winkel;

Alle dag „knecht,quot; moet jij eenmaal eens „Heer.quot; De eigenmin zegt u: je bent toch een kinkel;

Bram gaat uit brammen — één enkelen keer. 'I Hagelwit broekje, je rotting, je boordje —

't Is niet voor niet dat jij je op hebt geknapt;

Of jij in 't oog loopt ? — Ik wed om een oortje

Dat je de meisjes vandaag niet ontsnapt.

Ben je in je min nog zoo'n weinig aan 't vlindren ?

Moet jij een Paris zijn — wees het kordaat.

Zal 't op een keus gaan, wat zou je verhindren ?

Maar houd met hart en met beurs eerst goed raad. Vrijen baart lusten, maar 't heeft ook zijn lasten;

Wee, als je 't doet onbekookt, onbedacht;

Ledige banden en ledige kasten —

Zestien jaar.

Arme, wie zoo iets ten trouwdag eens wacht! Daarom, al zet je den hoed op half zeven,

Denk niet te licht over 't kiezen der vrouw! Menigeen gaart, na één jooldag van 't leven,

Duizenden dagen van nijpend berouw.

Evel wensch ik jou een kermis vol vreugde,

'k Wensch jou een meisje, de bloem van de buurt. Zeggen wij nooit, zoo 't ons later eens heugde;

Bram heeft zijn boot in de biezen gestuurd.

1848.

Kees op lleis.

Kees op Reis.

Mieke bij den Waterput.

wm

72 Zurr Dnciven.

Zure Druiven.

Negatieve Wenschen.

Grietje's Verzuchting.

Grietje's YerzucMing.

Ik weet niet — maar sinds ruimen tijd Hoef 'k moeders roep noch tik,

En wie is 't eerst van allen op — Het eerst van allen?... Ik!

Dan hang ik water over 't vuur En loop wat af en an.

En 'k weet precies hoe laat het is — Zie 'k r.ouw den timmerman.

Kwartier voor zessen, strijk en zet,

Stapt i.odw, wat weer liet zij.

Met zijn gereedschap in zijn mand De deur van 't huis voorbij.

Die lodw is toch een flinke knaap! Wat schijnt hij kloek en sterk!

Zijn baas — al is hij jongste gast — Geeft hem de keur van 't werk.

r.ouw spaart, geen schuier voor zijn huis

(irielje's Verzuchting.

quot; Of water voor 't gezicht,

Zijn haar is altijd glad gekamd,

Zijn schootsvel net en dicht;

Zijn hamer, beitel, schaaf en zaag.

Die hij met werken won,

'k Geloof dat hij ze in orde houdt — Ze blinken in de zon.

De meeste klanten van zijn baas

Zijn wat gesteld op lodw !

Hij is geen dagdief voor het volk En toch zijn meester trouw.

O gunst, hij kan zoo vroolijk zijn!

^ Hij 's vriendlijk en gedwee;

Maar waar de twist het vuurtje stookt Daar doet hij nimmer mee.

En biedt men louw een glaasje bier

Of soms een borrel aan,

Dan neemt hij wel het glaasje bier

Maar laat den borrel staan;

Want lodw zegt — en ik zeg het ook —

Dat voor den ambachtsman De kracht niet in jenever zit,

Bij 't geen hij wil of kan.

En 's Zondags moest je hem eens zien —

Dien louw den timmerman!

Dan heeft hij wat een fijne jas Een vest met streepen an;

^ Dan draagt hij ook een waterproef!...

O, zie je 's Zondags lodw.

Geen burgermeisje van fatsoen Dat hem versmaden zou.

Komt hij voorbij en____sta 'k voor 't raam.

Dat licht gebeuren kan —

'k Doe dan maar of ik hem niet zie,

Dien louw den timmerman:

'k Beken; het is we' niet beleefd, ...

Neen meer: het is zelfs dom;

Maar louw zegt evel goeiendag En.... ziet wel zesmaal om.

_A Ik znu wei graag beleefder zijn....

Grietjes Verzuchting.

Maar die verwenschte kleur!

't Is of ik door den grond verzink

Als ik hem maar bespeur;

Die kleur... maar kom, wat praat ik toch!

Mocht louw mij eens verstaan —

Hij zou wel denken dat ik hem____

O, foei! daar 's niets van aan!

Ik prijs hem maar als timmerman....

Wat zit ik in de klem Als neel van d' overkant, die feeks,

Mij somtijds plaagt met hem!

Maar wacht____'k weet ook wel wat van haar....

Die jan-buur.... 'k ben niet blind!....

Maar 'k moet toch zeggen, dat ik lodw Wel tienmaal knapper vind.

Mij dunkt, eens zie ik LOüw nog baas,

Veel klanten in 't verschiet;

Maar daar hoort altoos duimkruid toe,

En 'k hoor, dat heeft hij niet.

Nu, dat's geen schande, goed en gaa

Geldt meer dan rijk en slecht;

En zoo je als meester krukken moet,

Dan is 't maar beter knecht.

Mijn erfenis van petemoei,

Die vaststaat te Amsterdam____

Dan 'l geen er in de spaarbank staat.___

De bruidsgift van oom bram....

Laat zien, dat maakt toch bij elkaar... .

Maar kom! waar dwaal ik heen V 'kWou voor geen duizend gulden dat....

Ei wat! ik ben alleen.

Wat zou ik zeggen als hij kwam?

Geen „ja!quot; dat past me niet!

'k Geloof dat ik de heele zaak

Aan moeder overliet;

Maar als d i e haar verlof eens gaf En hij me vroeg — wat dan!

Ach!.... 'k droom misschien van nacht alweer Van LOrw den timmerman.

1847.

Belrachling van Loutv Jen Timmerman.

Oost-lnjesche doofheid.

Oost-Injesche doofheid.

De Nieuwe Heer.

De Nieuwe Heer.

Een dorp, de naam doet weinig tot de zaak.

Een dorp, waarheen ik soms een tochtje maak, Is 't oord, waar 'k n w verbeelding heen wil leiden.

Niet groot, niet klein, maar ietwat tusschenbeiden Is de omtrek, die een honderdtal of wat Van zielen — grof en fijn — te zamenvat. Een kastelein, een kroeg, een kerk met toren. Een kolfbaan, school, een schout en assessoren.

Een arts voor rnensch en dier, een ambachtsheer. Een vroedvrouw, smid, een groote pomp en meer Geriellijkheèn zijn hier in volle werking;

Mijn teekenstift, ik voel het, eischt beperking •.

Wat zegt het of ik haarfijn u beschreef Wat jan bezit, wat piet zoo al bedreef,

Of enklen voor 't herzien der Grondwet waren. De ontvanger veel oninbaar moet verklaren, Uf 't Handelsblad er daaglijks circuleert,

Of men er druk den stoomgeest refuteert;

Genoeg, een dorp is 'tals vele andre dorpen,

't Bevat veel goeds; veel kwaads mocht wel verworpen: 't Heeft huis en hut, naar eiscb van rang en staat. Geboomte in 't roml en keien op de straat;

'i Heeft boeren, dik van buik en grof van leden;

't Heeft meisjes, vol van zoete aanminnigheden,

.Ta 'kweet niet wat het biedt en niet al biedt,

Of de omtrek productief is ofte niet.

'IHeell wijzen, maar niet vrij van dwaze grillen. En dwazen, die graag wijzen schijnen willen;

't Geeft zoet en zuur: nog eens, 't heeft goed en kwaad. Maar wat het.heeft — 'theeft koppen in den raad. Ja, kon de zaal van 't oude rechthuis klappen. Wat wijsheid kwam aan 't licht! Wat eigenschappen Van geest en denkkracht spraken als de dag Van \ corpus nobilé — van 't dorpsgezag.

Bezorgd voor 't heil van tal gemeentenaren.

Begreep de raad, dat ze allen kindren waren.

Waarover 't vaderschap hun was verleend.

En aan wier borst de kudde lacht en weent. Wat kenden ze op een prik hun dierbre schapen Hoe laat een elk er opstond en ging slapen;

Wat piet al in de melk te brokken had;

Hoe duchtig hein er in de pekel zat;

De Nieuwe Heer.

Wat gouden troost aan japjk stond te wachten; Wat velen over klaassens dochter dachten;

Waarom jeroen de kroeg niet meer bezocht;

Voor hoeveel kees zijn roodbont had verkocht, Hoe saar na d' echt heel anders was geworden; Hoe duchtig krelis' erfgenamen morden;

Waartoe jan-piet zoo dikwijls reed naar stee , Wat maarten vaak zoo deerlijk zuchten dee; Hoe lammert aan dien krabbel was gekomen; Wat geerte van haar vrijer had vernomen?

Waar sijmen heel zijn boeltje had verkwist; Hoe klaartje met haar buurvrouw had getwist; In 't kort: niets bleef den achtbren raad verholen Van 't dorperstal, hun zorgen aanbevolen.

Eén zaak nochtans gaf stof tot veel gepraat En eischte heel de wijsheid van den raad: Een nieuwe heer was in het dorp te wachten,

Geen wonder dat ze op juiste middlen dachten. Om 's mans ontvangst voor zulk een groot festijn Vol luister en vol jubel te doen zijn.

Een eereboog werd vluchtig opgeslagen En vlag en groen en luchters bijgedragen;

Eene eerewacht werd samengetrompet:

Zes llinke boerenzoons te paard gezet;

Een twaalftal meisjes moest met groen ham strooien; Men zou een zwijn op 't nadrend feest „vergooienquot;; In 't kort: 't was drukte en draven overal.

Verrukt door 't heil van onverwacht geval.

Bat aller blik het heerschap zou ontmoeten. Die, onbekend, de dorpers kwam begroeten.

Was ieder vol van 't geen gebeuren zou.

En groot en klein vol ijver in het touw.

Een schuit met koek was uit de stad ontboden.

En de eerewijn om 't heerschap op te nöoden; De kastelein bestelde een draverij,

Vier speellui en een fiksche danspartij;

Het zilver en het goud kwam op de proppen. De vroedvrouw zou do oranjevlag wat stoppen ; De meester, die de jeugd vacantie gaf,

Schreef sierlijk schoon — een deftige aanspraak af, Om daar den Heer de tranen mee te ontpersen; De schout zou 't hoofd met nieuwe pruik ververschen, Ue staatsierok werd voor den dag gehaald,

I )e zijden broek geheeld door draad en naald: 't Was hem genot zich in zijne eer te baden;

üc Nieuwe Heer.

Vol wijsheid sprak hij tot zijn wijze raden: — Het heerschap is een wichtig diplomaat.

Een die er zit in een ministeisraad Zoo 'k hoor; je weet: dat zijn heel groote heeren, Hij komt hier licht den landbouw hostudeeren.

En dus waar 't goed was hij op onze hand : Dus, mannen! houdt je ferm en wel constant,

We zullen hem zoo 't past terdege flikken,

Want groote lui, ze laten zich graag likken!

Bedenkt het wel, hij 's uit den Haag vandaan;

Misschien wijst hij den juisten weg ons aan,

01 werd door hem de zaak licht aanbevolen Van 't polderwerk en van den watermolen;

En raakt hij, wat ik hoop, op onze zij.

Licht krijgen wij den spoorweg hier voorbij.

O, 't is zoo goed bij vloeden en bij ebben.

Steeds in den Haag een goeden vriend te hebben:

Viel voor de Staten soms ons oog op hem,

₎ Ik spreek ronduit, ik gaf dien man mijn stem;

'k Heb zoo'n idee, hij is niet een dier snaken,

Die voor elk nieuwtje veel bombarie maken,

Een die voor 't geen bestaat, recht houw en trouw,

Geen warman in de Kamer schoppen zou. —

/00 n taal had men in lange niet vernomen,

Hoe kon de schout aan zooveel wijsheid komen ? I Men knikte en snoot den neus met deftigheid,

En oud en jong was tot de ontvangst bereid.

De groote dag mocht eindelijk lumieren.

En 't heele dorp toog naar de dorpsfrontieren;

Bezilverd en begoud was 't zondagspak.

Met loof en bloem op hoed en buis en jak ;

De tijd kroop om; vervelend is het wachten;

De raad zat naar den eerewijn te smachten.

De jongens naar den koek; de kastelein —

Hij raamde reeds de ontvangsten in zijn brein,

En vaagde 't stof van kannen en van kroezen; De bakkersvrouw bezag haar mand met soezen.

En de uitroep, dien men overal vernam,

^^asdmirt zoo lang, 'k wou dat de Heer maar kwam. Maar niets dat in de verte scheen te dagen.

Een slijkschuit of beladen bolderwagen.

Doch anders niets langs 't pad of op de Schie;

Maar ja, o vreugd! daar zien ze een tilbury Met volle vaart de groene grenspaal naken;

6

g2 De Nieuwe Heer.

Een blijde kreet doel aller hoop ontwaken I Een rijtuig draagt een netgekleeden heer,

Hij is het, dien men wacht: geen twijfel meer! De hoeden af: 't bestuur splitst zich in rijen, De diender rost de jongens tussclienbeien.

De meester haalt zijn aanspraak voor den dap, De koster wuift met opgeheven vlag;

't „Hoezee!quot; klinkt luid uit honderden van kelen, De paardennek voelt zich door de eerwacht streden; De burgemeester draait zijn pruik wat goed,

De sjees komt aan, en 't volk liep haar te moet; Luid is de roep van vrouwen en van mannen ; Het paard wordt van het rijtuig afgespannen; Men leidt het voort bij d'afgeworpen toom,

Veel lieden slaan de handen aan den boom Des voertuigs, opdat menschen 't zouden trekken — Een hulde om aan een koning te verstrekken.

Maar 't is of 't heerschap schrikt van al die eer; Bleek als de dood zijgt hij in 't rijtuig neer,

Ciell riep hij tot de schreeuwers en de wuivers. Prenez ma hours! ze hield ruim zestien stuivers. — Neen, sprak het volk, we willen geld noch gift ! Lang leef de Heer! schreeuwde elk in Wijder drift. Maar 't heerschap was van wee ineengedoken; De toespraak werd manmoedig uitgesproken; De strooisters wierpen al haar loovers uit, Een zegezang verzelde de optocht luid;

Men danste en sprong om 't hobblend rijtuig henen, De vreugd steeg hoog bij grooten en bij kleenen; De tocht ging op 't eerwaardig rechthuis af.

Waar men een feest ter eer van 't heerschap gaf. Doch deze schonk nauw teekenen van leven,

't Scheen dat hem 't volk deed sidderen en beven. Slechts schuchter zag hij somtijds in het rond, Of hier of daar zijn blik een uitweg vond. — Écoutez mox, sprak hij, monsieur le inaire,

Moi, je suis ui voleur, ni refractaire,

Je suis____— Ja, hoor, verstaan doen wij je niet,

Als jij voor ons maar goed bent en splendiet;

Lang leef de Heer! herhaalden duizend monden,

Toon ze allen voor 't versierde rechthuis stonden. De Heer werd uit de tilbury gerukt.

En door een elk om strijd de hand gedrukt En met gejuich de woning ingedragen;

Wat was de man getroffen en verslagen!

Be Nieuwe Heer.

Nu zag hij 't in, 't was eer die men bewees, Verwondering verbande de ijdle vrees;

— Et c'est pour moil riep hij in 't hart bewogen, AU, trop d'honneurI en wischte een traan uit de oogen, Vous doms trompez, je crois! maar 't: „leefde Heer!quot; Verdoofde donderend zijn woorden weer.

Ten langen laatst treedt hij de rechtszaal binnen.

Maar hemelI is de Heer niet bij zijn zinnen?

Hij tuui't in 't rond, half blij, half droef te moe.

Stapt eensklaps naar een hoek der kamer toe.

Plaats zich er voor een vreemdling, daar gezeten, (Hoe die daar kwam ? — de drommel mocht het weten!) Buigt, draait in 't rond en spreekt zijn vreemde taal. Als stond hij voor een vorst of generaal.

Wie mag die snuiter zijn, wis ingeslopen ?

Men fluistert, schaart zich bij elkaar op hoepen.

Men ziet met eerbied wat toch 't heerschap doet, Ontwaart hoe hij den vreemde flikt en groet,

Hoe hij met drift de hand steekt in zijn zakken.

En toen op eens een rol schijnt uit te pakken.

En iets noteert in een beduimeld boek.

En d'andreu man de maat neemt voor... een broek.

Misleiding, ach, we mogen 't anders wenschen,

Is de eigenschap, helaas! van 't gros der menschel); Wie boven dit gebrek in 't leven »taat,

Geen boer, geen heer, zelfs geen gemeenteraad.

Hoe 't mooglijk was om zóó zich te vergissen, Hoe schout en raad zóó 't juiste doel moest missen, Hoe de echte heer hun blikken was ontgaan In 't rechthuis, kijk, 't was niet om uit te staan I 't Gewoel van 't feest was hij te recht ontvloden. Hij had in 't dorp zijn kleerensmid ontboden.

Ziedaar^de zaak; maar sinds dit neetlig feit,

Wordt van den schout met zekerheid gezeid:

Dat hij steeds vloekt op vreemde land verzakers.

Maar bovenal op Fransche kleerenmakers.

Hij zweert bij kris en kras, en streng en stijf, Dat nooit zoo'n klant hem raken moet aan 't li if 1347. ^J

Lofzang op Californie.

Lofzang op Californie.

Triomf, de dood aan Schralestein I Geen zorgen meer voor groot of klein Om in een schuldenzee te zinken; We maken CROESDS tot een nul; Dat ieder nu zijn kisten vul! — Een gouden wereld staat te blinken I Wat heb je noodig'? — Grijp een spa En trek naar California.

Zet vrij de zorgen aan een kant;

Daar, in dat echt Luilekkerland Ligt reeds je schittrende oogst te rijpen. Goud wat er blinkt, goud wat je ziet, 't Zijn klompen goud en anders niet; Je hebt het enkel maar voor 't grijpen; Dwaas, die in leege zakken tast En niet naar 't rijke land verkast.

Bestel je al vast een prachtig kleed. Het land, dat straks je voet betreedt. Bestaat uit louter rijke menschen;

Platina, goud of diamant —

Het ligt er alles voor de hand.

Kan je ooit het makkelijker wenschen? Studeer al vast op Dandy-airs; We worden allen millioenairs!

Nog eens: bestel je een schittrend pak En geef je beren vrij den zak. Hun schrille stem is licht te smoren. Want, heb je d' aap van ginder beet. Dan sla je ze allegaar, wat leed! Met gele vinken om hunne ooren; Dan gaat je roem van mond tot mond En rijd je in gouden koetsen rond.

Hoezee, daar daagt in 't duister licht! Een nieuwe toekomst is in 't zicht; Geen mensch hoeft voor zijn lot te beven: De beedluars hebben afgedaan, De rijstebrij-berg lokt ons aan; V.'r zullen lui en lekker leven;

Lofzang op Californte.

We smullen braaf en slapen lang,

En gaan naar lust onze' eigen gang.

Dan baden we ons in zoeten wijn,

Dan zal het altoos kennis zijn;

Dan lachen we om ons vorig slaven.

Dan varen we onder vrije vlag Van Zondag tot aan Zaterdag;

Dan laten wij, wie lust heeft, draven;

Maar wij, wij juichen gloria In 't zalig California!

0 heerlijk, onwaardeerbaar land,

Dwaas, die niet van verlangen brandt Om straks je dierbren grond te kussen. Al lijden wij daar hongersnood.

Of slaan elkaar bij hoopen dood — V/e mazen onzen naad intusschenl Wal roosje dat geen doornen droeg? We worden rijk en dat's genoeg 1

Goud, zielverkwikkend tooverwoord,

Klank die het kilst gemoed doorboort,

Zaad voor elk' onbebouwden akker,

't Schept stompe koeien-hersens om,

't Hoedt voor te dorren ouderdom,

't Maakt suffers, ja, soms dooden wakker : 't Geeft schoonheid, glans, verstand en moed, 't Maakt krom tot re^ht en kwaad tot goed.

0 toekomst, blinkend ver-verschiet!

Neen, plannenmakers, wanhoopt niet Aan 't zalig rijk der Communisten:

We steken, iedre scheuring moe.

Elkaar de hand van vriendschap toe,

Op onze boordevolle kisten;

En iedre barst en iedre fout Soldeeren wij met klinkklaar goud.

Och, leen het oor den tobber niet.

Die overal bezwaren ziet.

Waar wij den CROESDS-jubel vieren; Die vraagt: wie eens je hemden stikt. Je glazen wascht, je schoenen flikt,

Als alle menschen rentenieren'?

„Om den Wille van hel Smeer, enz.'

Kom, troost je, wie die zorgen voedt; Wie weet wat eens de liefde doetl

Slijk, zeggen ze, het mocht wat! slijk?... Wat rijmt er op? het machtwoord; rijk — Rijk, geld in overvloed!! wat blief je? Wie luikt niet op bij 't woord alleen? Ja. kwam een schip met goud hierheen, Ik bleef niet achter, voor mijn briefje 1 En, zoo men mij een hoedvol gaf,

Licht stond ik er dit vers voor af.

Nog eens triompf! Nog eens hoezeel Wie trekt er naar het goudland mee,

Naar de eedle Sacramento-boorden ?

Daar eet je goud, daar drink je goud.

Daar wordt een gouden graf gebouwd Voor hen die daar van honger smoorden; Ja, juich en dans en slijp je spal Lang leve California!

1849.

„Om den Wille van het Smeer Lekt de Kat de Kandeleer.quot;

(bij de geestige schilderij van david bles, met bovenstaands spreuk bestempeld).

Arme Klaas.

Arme Klaas.

Aan Don's Meisjen in de Nis.

Aan Dou's Meisjen in de Nis.

In de Bruidsdagen.

Klaaylieci van Jan Chagrijn.

Lijsje'a Overdenking.

Lijsje's Overdenking.

Jan die Lacht en Jan die Schreit.

Jan die lacht en Jan die Schreit.

een beeld van het schrikkeljaak 1848.

Verzueiiting van een Man uit de Hoogte.

Verzuchting van een Man uit de Hoogte.

BIJ DEN LAATSTEN KLOKSLAG VAN 1848.

Moode Piet.

Bloode Piet.

Bloode Piet.