nardr. aardrijkskunde.

alg. algebra.

bet. beteekent. beteekenis.

Bijb. Bijbel.

bn. bijvoeglijk naamwoord.

bouwk. bouwkunde.

bv. bijvoorbeeld.

bw. bijwoord, bijwoordelijke uitdrukking.

d. i. dat is.

dicht. dichterlijk.

dierk. dierkunde.

dw. tegenwoordig deelwoord.

eig. eigenlijk, eigenlijke beteekenis.

enz. en zoo voort.

fab. fabelleer of mythologie.

fig. figuurlijk, figuurlijke beteekenis.

geneesk. geneeskunde.

gesch. geschiedenis of geschiedkundig.

gew. gewestelijk of provinciaal.

gmv. geen meervoud.

gmz. gemeenzaam of tot den gewonen

spreektrant behoorende.

godg. godgeleerdheid.

H. Heilig of Heilige.

Herv. Hervorming of Hervormde godsdienst,

inz. inzonderheid.

ir. Ironisch.

jagerst. jagersterm.

kooph. koophandel.

krijgsw. krijgswezen.

landb landbouw.

m. mannelijk.

meetk. meetkunde.

mil. militair.

muz. muziek of tot

mv. meervoud.

nat. natuurkunde.

o. onzijdig.

ontl. ontleding of ontleedkunde,

onr. onregelmatig werkwoord.

oorl. oorlog, tot het oorlogswezen behoo-

phoi. photographie. [rende,

plantk. plantkunde.

pleon. pleonasme, pleonastisch.

R. K. Roomsch Katholiek, of tot den R. K.

eeredienst behoorende.

rechtst. rechtsterm of tot het rechtswezen behoorende.

rekenk. rekenkunde, rekenkundig.

sarc. sarcasme, sarcastisch.

scheepst. scheepsterm, ook schippersterm.

scheik. scheikunde.

smed. smederij, smidsvak.

spotn. spotnaam.

spraakk. spraakkunst.

spreekw. spreekwijze.

stoomw. stoomwezen.

teekenk. teekenkunde.

telw. telwoord.

timm. werk van den timmerman.

tuinb. tuinbouw.

tw. tusschenwerpsel.

t. w. te weten.

typ» typographic, typographisch (boekdr.) uitdr. uitdrukking.

v. vrouwelijk.

vd. verleden deel woon 1.

vergelijk.

verouderd.

voornaa m woord.

voegwoord.

voorzetsel.

wederkeerend.

waterstaat. waterbouwkunde.

weinig gebruikelijk, t. werktuigkunde.

wisk. wiskunde.

w. w. wederkeerig werkwoord.

zeew. zeewezen, zeemanswoord, zgw. zegswijze.

zn. zelfstandig naamwoord.

van Bilderdijk. van Bogaers. mi Conscience. Obscura.

van Da Costa. van I gt;e Génestet. van Poot. van Spandaw. van Staring, van Tollens, van Vondel.

enz. enz.

aardrijkskunde.

algebra.

beteekent. Iieteekenis.

Bijbel.

bijvoeglijk naamwoord.

bouwkunde.

bijvoorbeeld.

bijwoord, bijwoordelijke uitdrukking.

dat is.

dichterlijk.

dierkunde.

tegenwoordig deelwoord.

eigenlijk, eigenlijke beteekenis. en zoo voort.

tabelleer of mythologie.

figuurlijk, figuurlijke beteekenis. geneeskunde.

geschiedenis ot' gescliiedkundig. gewestelijk of provinciaal.

geen meervoud.

gemeenzaam of tot den gewonen

spreektrant behoorende. godgeleerdheid.

Heilig of Heilige.

Hervorming of Hervormde godsdienst.

inzonderheid.

ironisch.

jagersterm.

koophandel.

krijgswezen.

landbouw.

mannelijk.

meetkunde.

militair.

muziek of tot de muziekleer behoo-meervoud. [rende,

natuurkunde.

onzijdig.

ontleding of ontleedkunde, onregelmatig werkwoord.

oorlog, tot het oorlogswezen behoo-photographie. [rende,

plantkunde.

pleonasme, pleonastisch.

Roomsch Katholiek, of tot den H.K.

eeredienst behoorende.

rechtsterm of tot het rechtswezen behoorende.

rekenknnde. rekenkundig.

sarcasme, sarcastisch.

scheepsterm, ook schippersterm.

scheikunde.

smederij, smidsvak.

spotnaam.

spraakkunst.

spreekwijze.

stoomwezen.

teekenkunde.

telwoord.

werk van den timmerman, tuinbouw.

tusschenwei-psel.

te weten.

typographic, typographisch (boekdr..

uitdrukking.

vrouwelij k.

verleden deelwoord.

vergelijk.

verouderd.

voornaamwoord.

voegwoord.

voorzetsel.

wederkeerend.

waterstaat. waterbouwkunde, weinig gebruikelijk.

werktuigkunde.

wiskunde.

wederkeerig werkwoord.

zeewezen. zeemanswoord.

zegswijze.

zelfstandig naamwoord.

Bild. Uit een gedicht van Bilderdijk.

Bogaers Uit een gedicht van Bogaers.

Conscience Uit een werk van Conscience.

C. O. Uit de Camera Obscura.

Da Costa Uit een gedicht van Da Costa.

De Gén. Uit een gedicht van De Génestet.

Poot Uit een gedicht van Poot.

Spandaw Uit een gedicht van Spandaw.

Staring Uit een gedicht van Staring.

Tollens Uit een gedicht van Tollens.

Vondel Uit een gedicht van Vondel.

enz. enz.

A. v. —*s. Eerste letter van het alphabet. Bekend is het raadsel: Je suis a la tète de 24 et sous mot Paris est pris (Ik sta aan het hoofd van 24 letters en zonder mij zon Parijs prijs zijn). In de algebra de eerste bekende grootheid. In de muziek de benaming van den zesden toon. la. In Latijnsche opschriften beteekent A 500 en met een streepje er boven (A), 5000. Uitdr. en zgw.: Hij kent geen — voor een ƒ?.. hij is zeer onwetend: wie — zegt, moet B zeggen, men dient niets ten halve te zeggen of te doen: hij heeft het mij van — tot Z verteld, d. i. in alle bijzonderheden. A. — AA. enz. tot AA AA A A merken van de vroeger beroemde Zeeuwsche chocolaad (C. O.).

a capHIa fmuz. in kapelstijl. d. i. alleen voor zangstemmen zonder begeleiding, zooals in de pauselijke kapel).

a. a. — Ana (op recepten), van elk evenveel, a. a. a. — (scheik.) amalgama (kwikmengsel). A. of Ao. — Anno, in het jaar.

A. of Ao. aer. vuig. — Anno aeris vulgaris, in het jaar der gewone tijdrekening. A. B. — A ure a hnlla. de gouden bul: — edict van keizer Karei IV. regelende de keizerskenze in Duitschland (1356).

A. C. — Anno Christi, in het jaar van Christus. of na de geboorte van Christus. A. C'. — Anni currentis. van het loopendejaar. A. C. X. — A. Clir. X. — Ante Christum natum.' vöör Christus geboorte. Ar. — Academia, hoogeschool.

a. n. - a nno Domini, in het jaar des Heeren. a. f. — Anni fnturi. van het toekomende jaar. a. i. — Anni incarnationis. van het jaar der vleeschwording (formule in Middeleeuwsche oorkonden).

a. l. m. — Artium liberalium magister. meester der vrije kunsten.

A. M. — Anno mundi. in het jaar der wereld. A. M. - A rtinm magister, meester der kunsten (gewoonlijk M. A.), een titelge'ijkstaande met doctor in de letteren, enz. a. in. — Arnica ma na, door of met de hand van een vriend (op brieven of adressen); ook: van den schrijver.

A. M. I). (■. — Ad majorem Dei gloriarn. tot meerdere eer van God.

An. of Annex. — Annexinn, aangehecht. A. et O. — Alpha et omega. De eerste en de laatste letter van het Grieksche alphabet. Fig.: het begin en het einde. Ook toenaam van Christus.

A. O. C. - Ab orbe condito, van de schepping der wereld.

A. O. U. — Anno orb is redemti, in het jaar na de verlossing der wereld. A. I'. — Amsterdamsch peil.

koenen. Verkl. Handivdh. d. Nederl. taal.

A. P. of Ao. Po. — Anno passato, in het afgeloopen jaar.

A. Pr. — Anni praesentis, van het tegenwoordige jaar.

A. praoe. of A. pmet. — Anni praecedentis of praeteriti, van het vorig jaar.

A. p. R. v. — Anno post Romam conditam, in het jaar na de stichting van Home.

A. K. — Academiae rector, rector der universiteit.

A. r. — Anno regni, in het jaar der regeering.

A. r. w. — Anno restauratae (recuperator) salutis, in het jaar na de herstelling des heils.

Art. — Artikel.

A. S. S. — Acta sanctorum, de Handelingen of Levens der Heiligen.

A. ii. c*. — Anno urbis conditae, het jaar der stichting van de stad (Rome). — Ook: Ah urhe condita. na de stichting der stad (Rome).

A. li. — Arium ut supra, verhandeld (of gedaan) als boven (n.1. op den datum als boven), op akten, enz.

A, A a {rivier, water; eigennaam van vele riviertjes), v.

Aalquot;, ave (middelstuk van wielen), v. Ook: naaf. nave. Zie Avegaar.

Aal' (groet bij den dronk, verkort uit avoes [Fr. a vous]. Aaf [Aafje\ is dood, de drank is op. woordspeling.

Aafsch (afwaarts, ter zijde), bn. en bw. Fig. listig, sluw.

Aagje, nieuwsgierig A. (nieuwsg. vrouw of kind: hoofdpersoon uit een oude klucht: Nieuwsg. Aagje van Enkhuizen).

Aagtappel, aagJeHappel (zekere appel), m. —s. —en.

Aai (liefkoozing). m. —en. Ir. pijnlijke slag. stoot.

Aaien (streelen, strooken; fig. vleien), ik heb geaaid. Ir. iemand pijn doen. Aaier (persoon). m.; aaiing. v.

Aak (platboomd lang rivierschip), v. aken. Een Keulse he —. een kolen—.

Aaks. akse. aks (slagbijl. timmerbijl met langen steel), v.: —en.

Aakster (ekster), v. —s.

Aai (oudtijds een drank. bier), o. Tn Engeland ale (eel), o. bv. pale-ale (lichte, bleeke aal). Christmas-ale (Kerstmisbier), enz. Van mooi Aaltje zingen, lustig bier drinken, woordspeling.

Aal (gier, vocht van den mestvaalt), v. gmv.

Aal (rolronde visch), m. alen. Als stofnaam, v. bv. Houdt gij van aal? Een gladden — bij den staart hebben, geen vat aan of op een zaak hebben: hij is zoo glad als ee)i —. hij is moeielijk te vangen, hij is zeer sluw. listig: hij is te vangen als een — bij zijn staart. hij is zeer beweeglijk, men kan niet bedaard met hem overleggen. Zie: Paling.

1

Aalbes (aalbezie; roode, witte, zwarte bes), v. —sen; —ae bv. aalbesachtige planten; —Mehooin, m.; —sengaanl (tuin met aalbesboompjes beplant), in.; —seiijenever, v.; —Heimat, o.; — sensap, o.; —sensaiiH, v.; —seiitro», m.; —senvla (dessertspijs), v.; —weiiwijn, m.

Aalfuik (ti 'echtervormige korf of' net met zak om aal of paliny te vangen), v. —en.

Aalgeer (drietandiye cork om aal te steken), m. —en. In den regel ebjer geheeten. ook: aalvork, aalspeer, aalsteker, palingsteker. (Het woord aalelger is een pleon.).

Aalgnuidel {visch, soort van karper), m. —s.

Aalkaar {vischhouder, korf of bak om aal levend in te bewaren), v. —karen.

Aalkort' (korf, waarin aal wordt gevangen uf verzonden), m. —korven.

Aalkuahbe. aalkwab (visch, vaak verkeerdelijk aalpuit of puitaal geheeten), v. —kwabben: ook: kwabaal, kwabbe, mag ge.

Aalmoes {liefdegift), v. —moezen. Hij vroeg orn een —. Hij moet van aalmoezen leven, is doodarm.

Aalmoezenier {li. K. geestelijke, uitdeeh'r van de aalmoezen van een vorst of heer; verder bedienaar van den li. K. godsdienst op een kasteel, in een kamp; ook elke arm-meester), m. —s, —en.

Aalmoezenierwter (liefdezuster), v. —s.

Aalmoezeiiierslnii» (liefdehuis), o. —huizen; —kamer, v.; —kind, o. —ers, —eren.

Aaloud, aloud (zeer O(ul), bn. —beid, v.gmv.

Aalpuit (ook wel puitaal, kabeljauwachtige visch), v. —en.

A a 1 schaar (aalger, elger. aaluork),v. —scharen.

Aalseliolver (zwemvogel, in N.Brab. rotgans genaamd), m. —s.

Aalsgeweer (vischnet voor de aal- of paling-vangst). o. —geweren.

Aalspeer (aalvork), v. —speren.

Aalsteek (het recht om aal te steken, ook het steken zelf), m. gmv.

Aalsteek (plaats), v. —steken.

Aalstekel (moerasplant), in.; ook: water-kaarde, ruiter kruid.

Aalstreep (ruggestreep van een aal), v. —strepen.

Aalsvel (huid van den aal), v. —len.

Aalt (zie aal, d. i. g 'ter, meststof), v. gmv.

A-al-tolletje (zeskant tolletje met letters gemerkt one zeker kansspel te spelen; draait de A boven, dan wint men alles), o. —s.

Aalwaardig, aalwarig (zeer waar, eenvou-

Aam (vat), o. amen. 1.552 H.L. \dig), bn.

Aambeeld (smidswerktuig), o. —en. Ook: Aanbeeld.

Aambei (gezwollen ader), v. —en. Ook: Aaiibei.

Aamborstig (engborstig), bn. —beid, v.

Aamtoeht (ademtocht), m. —en.

Aanaarden (rondom ophoogen met aarde). heb aangeaard; —aarding, v. —en; —aard-pP.oeg, m.

Aanademen, —asemen (den adem over iets heen laten gaan), ïk heb aangeademd. Het goud —ademen (boekbinderij), het bladgoud doen kleven.

Aanbassen (aanblaffen), de hond heeft aan-gebast. — basser, m.

Aanbeeld (smidsgereedschap), o. —en. Ook Aambeeld. Steeds opJietzelfde — slaan, voortdurend op hetzelfde onderwerp terugkomen.

Aanbeeldsbeen (ontl. gehoorbeentje), o.

Aanbeeldsblok, o. —ken.

Aanbei (bloedwrat), v. —en. Ook: Aambei.

Aanbelang o. Een zaak van —, d. i. van groot belang.

Aanbelangen (betreffen), alleen in den 3en pers. enk. van den onv. tegenw. tijd der aant. wijs: wat dit aanbelangt (bv. die zaak, dit, dat. u, haar).

Aanbermen (verzwaren met een berm, bv. een dijk), ik heb aangebermd. — benning, v.

Aanbesteden (de uitvoering van eenig werk bij inschrijving opdragen), heb aanbesteed.

— besteder, m.; —besteding, v.

Aanbesterven (bij erfenis ten deel vallen)*,

het goed bestierf aan, is aanbesterven, —bester ving. v.

Aanbetrefren (betreffen, raken, aangaan\ wat mij aanbetreft, aanbetrof. 't Verleden deelw. is niet in gebruik.

Aanbetrouwen (toevertrouwen), ik heb aanbetrouwd. Dit is hem wel aanbetrouwd. Het werd mij aanbetrouwd.

Aanbevelen, ik beval aan. heb aanbevolen. Ik hond mij aanbevolen. De schrijver houdt zich aanbevolen voor op- en aanmerkingen.

Aanbeveler (hij die aanbeveelt), m.: —ling, v.;

— lingsbrier (brief van recommandatie), m. —brieven.

Aanbidden (goddelijke eer bewijzen), ik bad aan, heb aangebeden; God aanbidden; de Zon. de Maan aanbidden: bet gouden kalf aanbidden, d. i. naar rijkdom trachten, vereerder zijn van al, wat rijk is.

Opmerking. Dit w.w. wordt deels scheidbaar met den klemtoon op aan, deels onscheidbaar met den klemtoon op bid vervoegd. Zoo ook in de gebiedende wijs: bid aan', aanbid'. In het verleden deelw. wordt bijna uitsluitend de vorm aangebeden gebruikt; aanbeden is echter nist geheel in^ onbruik, in den zin van met geestdrift of hartstochteli.. k vereeren komen het meest voor de vormen aanbad, aanbeden, als: Zijn leerlingen aanbaden hem. Uw door mij aanbeden dochter, doch ook: Een veldheer door zijn soldaten aangebeden. Zij vliegen voor den wind naar de aangebeden stranden (Tollens). Bilderdijk zegt: quot;k Aanbad haar. neen, ik bad haar aan, bij wijze van climax, omdat het laatste meer uitsluitend in den zin van godsdienstige vereering wordt gebezigd.

Aanbieden, ik bood aan. heb aangeboden. Er biedt zich weldra een gelegenheid aan, d. L voordoen, —bieder, m.; —bieding, v.

Aanbinden (vastmaken), ik bond aan, heb aangebonden. Den strijd met iem. —. d. i. beginnen: de kat de bel —, dc kastanjes uit het vuur halen; —binder, m.; —binding, v.

Aanblazen (doen ontvlammen), ik blies aan, heb aangeblazen, —blazer, m. —s; —blazing, v. Een twist, de hartstochten —, d. i. opstoken, aanhitsen.

Aanblik (kijk. gezicht op iets), m. gmv. Bij

den eersten —.

Aanblikken (strak aanzien), ik heb aangeblikt.

Aanbliiiken (tegenblinken), het blonk aan, heeft aangeblonken. Fig. aanlachen, toelachen, de oogen streelen.

Aanbod, o. De prijs regelt zich naar vraag en —,

Aanboegen (in de richting van iets zeilen), ik heb aangeboegel.

Aaiiborken (in het daybook inschrijven), ik heb aangeboekt. Zijn alle posten aangeboekt? Aaiiboeten (feller doen branden), ik heb (het vuur) aangeboet.

Amibomv (het gebouwd worden), m. gmv. Dit huis is in —: —bouwer, m.: -bouwsel, o.

Aanbraak (het aanbreken, het begin), v. De

— van den morgen, vero.

Aanbrasseii (sclieepst. de brassen aanhalen of doorhalen), heb aangebrast.

Aanbreek, m. hetzelfde als aanbraak, v. Aanbreken (beginnen, met iets beginnen), de dag brak aan, is aangebroken; ik brak (iets bv. een flesch) aan. heb (iets) aangebroken. — breking, v.

Aanbrengen (ergens heen voeren, dragen). onr. ik bracht aan, heb aangebracht. Fig. verklikken, verraden, —brenger, rn.: —brenging, v.; — brengMt, v.

Aanbi iii.scn (bruisend naderen),heeft en isaan-gebruist. De golven, de vlammen kwamen Fig. onstuimig bejegenen; met een opgezet zeil aankomen.

Aandaelit (oplettendheid, godsvrucht, devotie), v. gmv.

Aandaehtig (opmerkzaam), bn.; —lijk, bw. Aandainmen (wat.), ik heb aangedarnd. -dam-ining. v.

Aandeel {deel, gedeelte, bewijsstuk, effect), o. —en. — aan iets hebben, d. i. zoowel ten goede als ten kwade aan iets meegewerkt hebben; — hebben in een zaak, a If aire, fabriek; ik heb mijn spoorwegaandeelen verkocht.

Aandenken (herinnering, voorwerp, dat ons aan iets of iemand herinnert), o. gmv. In gezegend — voortleven.

Aandienen (aanmelden), ik heb aangediend. Zich laten —. —diening. v.

Aandiepen (zeew. loodende en peilende het land naderen), ik heb aangediept. —dieping, v. Aandikken (dikker maken, aanvetten van letters b.v.). ik heb aangedikt. Een letter, zonder aandikken niet goed te krijgen (C. O.), —dikking, v.

Aandih.Ht'lien (dot disch bereiden), ik heb aan-gedischt; —di.sseliing, v. De bedienden hebben aangedischt.

Aandoen (aantrekken, zich kleeden met). onr. ik deed —. heb —gedaan; b.v. Doe nog een jas aan; zij is netjes aangedaan. Ook, in een haven vallen: Een of andere haven

— (er kort vertoeven)', iemand verdriet, last. schande — (veroorzaken); iemand een proces

— (gerechtelijk aanspreken, vervolgen). Aandoening (ziekelijkheid), v. —en. Een —

der longen, der hersenen. Ook: een — (aanval) van koorts.

Aandoenlijk (treffend, roerend), bn. Een — verhaal. Ook: een — gemoed (week, licht geroerd)^ -beid, v.

Aandraaien (dichter bijeen doen komen door te draaien), heb aangedraaid. Een schroef — (verder door draaien). Fig. Iemand een neus. een wassen neus foppen, om den tuin leiden; ik zal hem dat wel —, (gmz.) aansmeren, aan zijn broek doen houden; daar komt zij weer —, (gmz.) aandrentelen, langzaam vooruitgaan.

Aandragen (in de richting van iemand heen dragen), ik droeg aan. heb aangedragen. Daar komt Jantje weer met een stoof —. Fig. Je moet niet alles komen — (verklikken).

Aandrang (gedrang, nadruk bij het doen van een verzoek), m. Een groote — van menschen. Ik zal komen op — van mijn vader. Ik vraag het u met —.

Aandribbelen (met kleine pasjes naderen), ik ben —gedribbeld.

Aandrift (neiging der natuur, vuur),v. gmv. Ik deed het uit vrije —: — voor de kunst. Aandringen (samenpakken, fig. aanzetten), ik drong —, heb en ben —gedrongen. Op iets —. d. i. met nadruk vragen. Aaiidrinken, ik dronk —, heb —gedronken. Zich een roes —, iemand een roes —. Aanduiden (verklaren, aanwijzen), ik heb —geduid: -duider, m.; -duiding, v. Aandurven, ik durfde of dorst —. heb —gedurfd. Iemand wel of niet —. d. i. zich al of niet opgewassen voelen tegen iemand. Aandweilen (reinigen\ ik hel» —gedweild. Meisje, dweil de gang wat aan.

Aaneen (bij elkaar, samen), bijw. Aaneengeboren, bn. De twee — Siameesche broeders.

Aaneengeseliakeld (met schakels verbonden), bn. Fig. Een — verhaal. Aaneengesloten (nauw verbonden), bn. Aaneenwellen (door smeden of soldeer en verbinden, b.v. Zweedseh ijzer), ik heb —geweld; -welling, v.

Aanerven (bij erfenis ontvangen als talenten, deugden, enz.), ik heb —geërfd; —erving, v. ook: onp.w. het erfde —, is —geërfd. Aanllniten (tegen iets fluiten), ik tloot —, heb -gefloten; — finiting, v. Fig. uitjouwen, bespotten, beschimpen.

Aangaan, ik ging —, heb en ben —gegaan. Aangaande (betreffende), vz.

Aangang (begin, eerste s^/p),m. —en; — maken. Zeew. sturen, stevenen, koers nemen. Op den — komen (gmz.), juist van pas komen. Aangapen (met open mond aanstaren), ik heb —gegaapt: —gaping, v.

Aangebedene (hoogvereerde, boninde), m. en v. —n.

Aangeboren (van nature eigen), bn. Aangedaan, vd. en bn. De familie was tot schreiens —, d. i. bewogen.

Aangehuwd (door huwelijk vermaagschapt), bn. Een —e tante, oom.

Aangeklaagde, m. en v. —n.

Aangelegen, bn.; —beid, v.

Aangemerkt (opgemerkt), bn.

Aangenaam (pgt;*e«lt;(/,lt;7enoe(/iij7c),bn.; — lieid,v. Aangenomen, vd. en bn. Een — kind; een — werk (bij aanbesteding).

Aangespen, ik heb —gegespt: —gesping, v.

Den degen —. gaan strijden.

Aangeteekend (ondertrouwd), bn. Zij zijn —: een. —e brief, een — pakket (bij de postadministratie verzekerd).

Aangetogen, vd. en bn. van het veroud. w. aantieën, d. i. aantrekken.

Aangetrouwd (aangehuwd), bn.

Aangeven, ik gaf —. heb —gegeven. Den toon —, fig. de eerste zijn in zijn kring; zich of zijn goed —, zich melden, reidgoed aan de grenzen declareeren; in hoofdtrekken iels — d. i. aanduiden.

Aangezielit (gelaat), o. —en. Ook aanzicht; iemand van — kennen, d. i. hem persoonlijk kennen; de waarheid in het aanzicht slaan, de waarheid krenken, d. i. brutaal liegen. Aaiigezielitskenner, m. —s; —kunde, v.;

—kundige, m. —n; —pijquot; (gelaatspijn), v. —en.

Aangezien (dewijl, vermits, omdat), vw. Aangifte of —Riït, v. —giften; — doen, d. i. kennis geven, bij den bevoegden ambtenaar melden, b.v. de geboorte van een kind. Aangramven (norsch bejegenen), ik heb — gegrauwd; —grauwer, m.; —gramving, v. Aangraven (door te graven verbinden), ik groef —, heb —gegraven; —graving, v. Aangreep (aanval), m. gmv.

Aangrenzend, dw. en bn. Een — land. Aangrijnzen (dreigend, valseh aankijken), ik heb —'gegrijnsd; —grijnzing, v.

Aangroei (aanwas, toename), m. gmv. Aangroeien (toenemen), het is —gegroeid; —groeiing, v.

Aangroenen (groener worden), de weide is —gegroend.

Aanhalen, ik heb —gehaald; -haler, m.;

—haling. v. Aangehaalde goederen, d. i. in beslag genomen goederen.

Aanhalig (vriendelijk, innemend), bn.; — heid, v.

Aanhang (partij, handlangers), m.; —eling, m. en v.

Aanhangig {nog niet beslist), bn. De zaak is — Aanhangsel, o. —s. —en. ((rechtst.).

Aanhankelijk (verknocht), bn.; —heid, v. Aanhebben' (dragen, gekleed zijn in), onr. ik had —. heb —gehad. Fig. een roes, een laars, een buis —. dronken zijn. gmz. Aanheeliten, ik heb—gehecht: —hechter,m.;

—hechting, v.; —hechtingspiint, o. Aaiilieehtsel, o. —s.

Aanhef (begin, inz. bij gedichten of mnz. en zang), m. gmv.

Aanheflen, ik hief —. heb —geheven; —heller, m.: —ïielTnig, v.

Aanhijgen (hijgend toeademen), ik hijgde —, heb —gehijgd.

Aanhitsen (opstoken, aanvuren), ik heb —gehitst; —bitser, m.; —hitsing, v. Aanhooren, ik heb —gehoord; —hoorder, m.:

— hooring. v. Men schrijft ten aanhooren van. niet ten aanhoore.

A an hoor ig. bn.; —heid (wat tot eenig goed behoort), v.

Aanhoud (plaats waar men ophoudt, rustplaats), m. —en.

Aanhouden, ik hield —. heb —gehouden;

— houder, m.: — houding, v.: Op iets zeew. koers zetten.

Aanhoudend (voortdurend), bn. en bijw.; —heid, v.

Aaiibiiwen, ik heb —gehuwd; —huwing, v.

Aanjagen, ik jaagde of joeg —. heb—gejaagd; Iemand schrik — d. i. veroorzaken; daar komt de koo'ier —, snel rijden.

Aankalken (met krijt aanschrijven), ik heb —gekalkt; —kalking, v.

Aankanten (zieh), (zich verzetten), ik heb mij —gekant: —kanting (verzet), v. Aankerven (aanteekenen), ik korf of kerfde—, heb —gekorven; —kerving, v. vero. Aankijken, ik keek —. heb —gekeken. Iemand met schele oogen —. d.i. benijden; ion. niet —. d. i. kleinachten, niet tellen. AnnMacht (beschuldiging), v., —en. ook ««n-klage.

Aanklagen, ik heb —geklaagd; —klager, m.

Aanklampen (aanhaken, enteren), ik heb —geklampt. Fig. iem. aanspreken.

Aaiiklauwen (opharken van paden), ik heb —geklauwd.

Aankleeden, ik heb —gekleed. Een aange-kleede aap, sarc. een foeileelijk persoon: een — boterham, een boterham met vleesch of zoo iets.

\i\\\\i\eeï (toevoegsel, aanhoorigheid), m. (met den aankleve van).

Aankleniuieii, ik heb —geklemd. Fig. nader met bewijzen staven.

Aankleven, ik heb —gekleefd. Fig. eigen zijn b.v. Dat gebrek kle ft hem aan. Iem. aankleven. trouw aanhangen.

Aankloppen, ik heb —geklopt. Fig. bij iem. —. iem. iets verzoeken.

Aanknoopen, ik heb —geknoopt. Fig. een gesprek, vriendschap, betrekkingen beginnen. tot stand brengen.

Aankoineling (nieuweling), m. en v. —en: voor het v. ook Aaiikoinelinge.

Aankomen (een plaats bereiken), ik kwam —, ben —gekomen. De stoomboot is reeds aangekomen. Met iets aankomen, d. i. voor den dag komen. Kom nergens aan, d. i. handen thuis. Er is geen aankomen aan, d. i. het is niet of voor grof geld te krijgen.

Aankomend (aanstaande, toekomstig, toekomend, groot wordend), bn.

Aankomst, v. gmv.

Aankondigen (bekendmaken), ik heb —ge-kondigd: —kundiger, m.: —kondiging, v.

Aankooien (typ. den vorm vastslaan), ik heb —gekooid.

Aankoop, m. —en. Door d.i. coortekoopen. Aankoopen, onr. ik kocht —. heb —gekocht; —kooping, v.

Aankruien (snel voortkruien), ik kruide (kroot) —. heb —gekruid (—gekrooien). Het ijs is —gekruid, d.i. opeengehoopt. Aankunnen {baas kunnen, berekend zijn voor), onr. ik kan —, wij kunnen —. ik konde of kon —, heb —gekund. Hij kan den knaap niet aan. Zij kan die taak niet aan. Ik kan zoö'n biefstuk niet aan. Hij kan heel tv at aan.

Aankweek (aanplanting), m. gmv. Fig. ontwikkeling.

Aankweeken (opvoeden, opfokken), ik heb —gekweekt; —kweeker, m.: —kweeking, v. Aanlandig, bn. De wind is —, d. i. waait landwaarts.

Aanleg, m. gmv. — hebben tot, d. i. natuurlijke geschiktheid; de — van een dijk, van een plantsoen, park. d. i. het plan. ook het aanleggen; rechtbank van den eersten —. een lagere rechtbank.

Aanleggen, ik legde of leide — heb —gelegd of —geleid: —legger, m.;—legging, v.;—legplaats (hoven), v.

Aanlenen, zie Aanleunen.

Aanlengen (verdunnen), ik heb —gelengd: —lenging. v.

Aanleunen (schuin tegen iets rusten), ik heb —geleund (—geleend). Fig. Ik laat mij dit niet —, d. i. toeschrijven, zeggen; —leuning, v.

Aanlichten (beginnen te lichten of te schijnen). de dag is —gelicht.

Aaniiggen (bij een maaltijd in 7 Oosten), ik lag aan. heb aangelegen.

Aanliggend {aangrenzend), —e hoeken (wisk.). Aanlijken (zeew.). ik heb—gelijkt. Een lijk—. een omboordsel maken rondom het zeil.

Aaiiloeven {dichter bij den wind houden), ik heb —geloefd; —loeving. v.

Aanlokkelijk {verleidelijk), bn.; —lieid, v. AanlokHel {verleidsel), o. —s of —en. De —en der zonde.

Aaiiloiiken {vriendelijk aanzien), ik heb —gelonkt.

Aanlooden {peilende de kast naderen), ik heb —gelood.

Aanloop, m. Een — nemen. d. i. een korte loop. Fig. een inleiding maken. Hij heeft veel — d. i. bezoek.

Aanmaak (vervaardiging), m. gniv. Aanmaken (.voortmaken, aansteken), ik heb —gemaakt; —making;, v. Sla —. bereiden. Aanmaren {een schip met touwen vastleggen), ik heb —gemaard, vero.

AaninarNcli {optocht, aantocht), m. gmv. De troepen zijn in — d.i. op komst. Aanmatigen (zirli), ik heb mij —gematigd; -matiging;, v. Zich een recht —, Aanmatigend (eigendunkelijk, trotsch), bn. en bijw.

Aaiimennen (paarden meteen toom bestoren). ik heb —gemend.

Aanmeren (hetzelfde als Aanmaren), ik heb —gemeerd.

Aanmerkelijk (belangrijk), bn. en bijw. Aanmerken (bedenking opperen), ik heb —gemerkt: —merker, m.: —merking, v. Aanniin(ne)lijk {aanminnig), bn. en bijw.;

— heid of —ihinniglieid, v.

Aanminnig (bevallig, lief), bn.; —lieid, v. Aanmoeren (aanschroeven), heb —gemoerd. Aanmoeten, onr. het moest —, heeft —gemoeten. De jas moet aan, het vaar moest aan, enz.

Aanmogen, onr. het mocht —: 't vd. is niet in gebruik. Mag ik dat kleedje aan:' Aanmonsteren (scheepst. in dienst nemen), ik heb —gemonsterd: —monstering, v. Aanninnten (nieawe mant slaan), ik heb —gemunt: —iiinntins. v.

Aannagelen (vastspijkeren), ik heb —genageld; —nageling, v.

Aannemen, ik nam —, heb —genomen; -nemer, m.; —neming, v.

Aannopen (aansporen), ik heb —genoopt. Aanopperen (in oppers zetten van hooi), ik heb —geopperd.

Aan pa lend (aangrenzend), bn.

Aan peil (opneming van den voorraad sterken drank), m.; —peiling,-v.

Aanpennen (voortmaken met schrijven), ik heb —gepend.

Aanplakken, ik heb —geplakt: —plakker.m.; —plakking, v.; —plakhiljet, o.

Aanplant (teelt), m. De — van koffie. Aanplanten, ik heb —geplant: —planting,v.

Aanplempen (dempen), ik heb —geplempt;

— plemping. v.

Aanploegen, ik heb—geploegd: —ploeging.v.

Hij heeft er een lap grond bij aangeploegd, d.i. verbinden door beploeging.

Aanpoten (aanplanten), ik heb —gepoot; —poter, m.: —poting. v.

Aanpraaien (zeew. een schip aan- of toeroepen). ik heb —gepraaid.

Aanpraten, ik heb—gepraat. Hij heeft mij dat aangepraat, d.i. door mooie praatjes verkocht. Aanpressen (aandringen), ik heb —geprest. Aanprijzen (aanbevelen), ik prees —. heb —geprezen; — prijzer, m.: —prijzing, v.

Aanprikkelen, ik heb —geprikkeld. Fig. aanzetten, aansporen.

Aanpunten, ik heb —gepunt: —pnnter, m.; —piinting. v.; —piintring, m : —piintHeliijl'

(om spelden te punten), v.

Aanraden, ik raadde of ried —, heb —geraden; —rader, m.; — rading, v.

Aanraken, ik heb —geraakt; —raking, v.; —rakingspiint, o.

Aanranden (aantasten, overvallen), ik heb —gerand; —rander, m.; —randhig. v. Aanransen (aanranden), ik heb —geranst; —ranser, m.: —ranging, v. vero. Aanrazeeren (bouwk. aanvallen), ik heb —ge-razeerd; —razeering, v.

Aanreelit, o. —en; hetzelfde als Aanreelithank, v. —en.

Aanrechten (opdisschen), ik heb —gerecht; —reeliting, v. Ook: een feest —, geven. Aanreelitkenken, v. —s.

Aanreelittaiel (aanrechtbank), v. —s. Aanreiken, ik hei» —gereikt; —reiking, v. Aanrennen {rennend naderen), ik ben en heb —gerend.

Aanrieliten (veroorzaken), ik heb —gericht. Een bloedbad, schade, verwoestingen, enz. —, d. i. doen ontstaan.

Aanrieliting. v.

Aanrijden (rijdend aanraken, doen naderen), ik reed —. heb en ben —gereden.

Aanrijden, ik reeg —. heb —geregen. Koralen, paarlen —: iemand aan den degen rijgen, d. i. doorsteken.

Aanristeii (aanrijgen), ik heb —gerist; —rin-ting. v. Hen, vinken —.

Aanrit (aanval der miterij), m. gmv. Aanritsgeld (handgeld), o. —en. vero. Aanroepen, ik riep —, heb —geroepen; —roeper, m.: —roeping, v. Üe schildwacht riep den vreemdeling aan; God aanroepen, d.i. om hulp smeeken.

Aanroeren, ik heb —geroerd. Gij moet die snaar niet —. d. i. van die teere zaak niet spreken.

Aanrooken (even aansteken), ik heb —gerookt. Een —gerookte sigaar.

AaiiMelienden (aanranden), ik schond —, heb —geschonden. Ook aanschennen: Ü.schen zijn macht niet aan. (Tollens).

AaiiMeiiijn (gedaante, aangezicht, gelaat), o. In het — van den dood; in het zweet zijns —s, gmv.

Aanselionw (gezicht, blik), m. Met den eersten —; in — nemen, d. i. in overweging nemen.

Aan.seliomvbaar (zichtbaar), bn. en bijw. Aanselionwelijk. bn. en bijw.; —lieid, v.

Ook: Aanscliónwlijk. — onderwijs. AaiiHelionwen (zien, wint roemen), ik heb —schouwd: —seliomver, m.: —selioinving, v.

Aanselireemven (ietn. toeroepen), ik neb —geschreeuwd; — mi* li reen wing, v.

Aan.selireien, ik heb —geschreid. lem. om hulp —^schreiend smeeken.

Aanselirijden (met groote. stappen naderen), ik schreed —. ben —geschreden. AaiiHciirijven (schriftelijk bevelen), ik schreef —. heb —aangeschreven. Fig. Bij iem. goed aangeschreven staan, in de gunst staan. Aanslaan, ik sloeg —. heb eti ben aangeslagen. Een toets —; voor iem. —. d.i. iem. groeten (mil.); een huis —, ten verkoop aanbieden; iets hoog waardeeren; ook in de

belasting taxeeren; de ruiten waren (lange-slagen, d. i. bewasemd.

Aanslag, m., —en.

AaiiMlaghiljet (belastingbiljet), o., —ten. AaiiNliJmen (unit morden), het geweer slijmde —, is —geslijmd, d. i. van binnen aangeslagen door kruitdamp: —MlijiniiiK. v.

AaiiHloflVn {sleepvoetend naderen), ik ben —gesloft.

Aaii.sliiikcn {smokkelend waren invoeren), ik slook —. heb —gesloken.

AaiiHllt;ii|M'ti, ik sloop —, ben —geslopen; —v.

Aaiisliiiten, ik sloot (mij) —, heb (mij) —gesloten. Dr gelederen —.

AaiiNliiitinu;. v. —en: —MliiNiiiKM|gt;laiit.s, v. —en; —sliiitiiigHpiiiit, o. —en.

AaiiHincnMi (nvt smeer bestrijken, met kalk. enz.), ik heb —gesmeerd: —Mincriiig, v. Ook: Jem.iets foppen met iets; zie: Aandraaien. AaiiMiiuMilcn (sterker smeulen en ontvlammen). het smeulde —. is —gesmeuld. Aaiituiamven (norsch antwoorden), ik heb —gesnauwd.

AaiiHiKMlf en AaiiNiiee, v. —sneden. AaiiMiioercn {dom' een snoer verbinden), ik heb —gesnoerd.

AaiiMpaiincii {aanbinden), ik heb en ben gespannen. Jan, span de paarden—I Een snaar wat —. d. i. sterker spannen.

AaiiM|M'l«'ii {het eerst spelen, opspelen bij 't kaarten), ik heb —gespeeld.

AaiiMporeii (opwekkm), ik spoorde —, heb —gespoord: —wpooriler, m.: —.sporina, v. fem. tot een daad —, aanzetten; hij spoorde zijn paard —. d. i. aanzetten.

Aanspraak (to('spraak).v., -spraken: — op iets maken. d. i. beweren recht te hebben op;

— of aanspreking, aangesproken persoon (vocatief).

Aansprakelijk en —spraaklijk {verantwoordelijk). bn.

Aanspreken, ik sprak —, heb —gesproken; —spreker (doodbidder), m.: —sprekin^ v.

Hij heeft zijn bears duchtig aangesproken; evenzoo de flesch. de koekjestrommel, enz., d. i. er ruim gebruik van gemaakt.

Aanstaan {bevallen), het stond —. heeft —gestaan. Ook: De dear staat aan. is half open. Aanstaand (toekomend), bn. De —staande week, den —staanden Zondag, het —staande jaar. mij}) —staande vrouw, enz. Aanstaande (verloofde), m. en v., —n. Aanstalte {toebereidselen), v.. —n.

Aanstaren (strak aankijken), ik heb —gestaard ; —staring, v.

Aanstekelijk {besmettelijk), bn. en bijw.;

— held, v.*

Aansteken (vaststeken, ook iloen ontbranden), ik stak —. heb en het is—gestoken: —steker, m.: —steking, v.

Aanstekend, bn. Een —e ziekte.

Aanstellen {benoemen), ik heb —gesteld: —steller, m.; —stelling, v.: —stellerij (bin ff er ij), v.

Aansterken (sterker worden), ik ben —gesterkt. De zieke sterkt zachtjes aan. Aansterven, liet is —gestorven. Ook: Aanbesterven; aansterving (erfenis).

Aanstijven (stijver, heviger worden), destroop stijfde' —: de wind is —gestijfd.

Aanstip en (stijver tnaken, b.v. linnen), ik steef —, heb —gesteven.

Aanstippen {aanteekenen), ik heb —gestipt: —stipping, v. Fig. iets —, terloops vermelden. Aanstoflen (losjes bij vegen), ik heb —gestoft; stolTing, v.

Aiinstonds (terstond, dadelijk), bijw. Aanstoot (schok, fig. ergernis), m. Hij is mij een steen des aanstoots, een groote ergernis: — geven, ergernis geven; — lijden of hebben, vijandig bejegend worden; verlokt, bekoord worden.

Aanstootelijk, bn. en bijw.; —lieid, v.

Aanstoot en. ik stiet (stootte) —, heb —ge-stooten: —stooting, v.

Aanstormen (stormend naderen), ik heb en ben —gestormd: —storining. v.

Aanstort (veenderij), o. —en.

Aanstonwen (samenpakken), ik heb —gestouwd. Hetzelfde als Aanstnwen. Aanstralen {stralen op iets werpen), het licht heeft —gestraald.

Aanstiiwen {aanduwen, een lading vast in elkaar werken), ik heb —gestuwd.

Aantal, o. —len.

Aantasten {aanvallen), ik heb —getast; —tasting, v.

Aanteekenen (merken, opschrijven), ik heb —geteekend: — teekening, v. AaiiteekeningspartiJ {bruidspartij), v. —en. Aantieliten {aanwrijven, beschuldigen), ik heb —geticht.

Aantijgen (beschuldigen), ik teeg —, heb —getegen (ook) ik tijgde —. heb —gétijgd; —tijger, m.: —tijging (beschuldiging), v. Aantocht (nadering), m.gmv. In — zijn, naderen. op komst zijn.

Aaiitoonen (aanwijzen, doen zien), ik heb —getoond; —tooner, m.: —tooniug, v. Aantoonend, bn. De —e wijs (werkelijkheidswijs).

Aantrede en —tree, v. —treden.

Aantreden (mil. zich verzamelen, in 't gelid gaan staan), ik trad —, heb en ben —getreden: —treding, v.

Aantreflen, ik trof —, heb —getroffen. Aantrek, m.; —king, v.

Aantrekke'ijk (gevoelig), bn.: —heid, v. Aantrekken', ik trok —. heb en ben —getrokken; —trekker, m.: —trekking, v.; — trekkingskraeht, v.

Aantroiiwen (door huwelijk verwant worden), ik heb —getrouwd; —trouwing, v. Een aangetrouwde nicht, neef, oom, enz.

Aaiitnren {turend aanzien), ik hei»—getuurd. Aanvaarden (aannemen, beginnen), ik heb —vaard. Een reis —, een tocht —. een opdracht —: het bevel —. het bewind —; —vaarder, m.; —vaarding. v.

Aanvaart, v. De aan- en af vaar* van schepen. Aanval, m. —len.

Aanvallen (aantasten, aangrijpen), ik viel—, ben en heb —gevallen; —valier, m. Aanvallenderwijs en -wijze, bijw. Aanvallig (lief, aanminnig), bn.: —heid. v. Aanvalsfront (mil.), o. —en: —kolonne, v. —n en —s: —kreet, m. —kreten: —plan. o. —nen: —punt, o. —en; —sein. o. —en: —teeken, o. —s.

Aanvang (begin), m.

Aanvangen, ik ving —, heb en ben —gevangen; —vanger. m.: —vangspunt, o.

Aanvankelijk (beginnend), bn. en bijw. Aanvaren {tegen iets varen), ik voer —, ben en heb —gevaren: —varing. v.

Aanvatten (aanpakken), ik vatte —. heb —gevat: — vatter. in.: — vatthiR. v.

Aanvechten (aanvallen), ik vocht —. heb —gevochten; —veelithiK ihekonny), v.

Aanvegen, ik heb —geveegd. Very den vloer irat aan.

Aanversterven (bij erfenis toevallen), het verstierf —. is —verstorven; —verstorven {loederen; — verMterving;. v.

Aanvertrouwen (toevertrouiven]. ik heb —vertrouwd.

Aanverwant (bloedverwant), m. —en.

Aanverwante, v. —n.

Aanverwantseliap, v. gmv.

Aanvetten, ik heb en het is —gevet. Letters —. dikker maken.

Aanvlakken (bouwk.). ik heb —gevlakt;

— vlakking;, v.

Aanvletten {aanvoeren van grond met een vletschuit), ik lieb —gevlet.

Aanvneden (aankweeken), ik heb —gevoed.

Aanvoegend, bn. De —e wijs.

Aanvoer (het ter markt brengen), m. —en.

Aanvonken, het vuur —. is —gevonkt.

Aanvraag en — vrage, v. —vragen; — doen. verzoeken; zijn — is verworpen, quot;t verzoek is van de hand gewezen.

Aanvragen, ik vraagde of vroeg —. heb —gevraagd: —vrager, m.

Aanvriezen, het vroor —. heeft en is —gevroren. Het vriest maar alle dagen aan. het ijsveld wordt uitgestrekter.

Aanviillen. ik heb —gevuld; —vulling, v.;

— vullingstroepen, in. mv.: —vnlMel. o.

Aanvuren (aanwakkeren), ik heb —gevuurd:

—vuring, v.; — vuurder, m.

Aanwaaien, het waaide (woei) —. hel» en ben —gewaaid. De kennis zal u niet —, d. i. zonder studie komt gij er niet.

Aanwa» (toeneming), m. —sen; — van grond, recht van —.

AanwaHHen (aangroeien), ik wies —. ben —gewassen: — waswing. v.

Aanwenden (ergens heen wenden), ik heb —gewend; —wending, v. Fig. gebruiken, besteden.

Aanwennen (gewend maken), ik heb (mij) —gewend; —wenning, v.

Aanwensel {gewoonte, hebbelijkheid), o. —s en —en.

Aanwerven (van troepen), ik wierf —, heb —geworven; —werver, m.: —werving, v.

Aanwetten (door wetten scherp maken), ik heb —gewet. Een mes —.

Aanwezen (het bestaan), o. gmv.

Aanwezend, bn. Eerstaanwezend ingenieur, hoofdingenieur, directeur.

Aanwezig (tegenwoordig), bn.: — heid, v.

Aanwijzen, ik wees —, heb —gewezen; —wijzer, m.: —wijzing, v.

Aanwijzend, bn.: een — vnw.

Aanwinnen (toenemen, vergrooten), ik won —, heb —gewonnen: —winning, v.

Aanwinst, v. -en.

Aanwrijven (wrijvn tegen), ik wreef —. heb —gewreven. Fig. te laste leggen, toedichten, beschuldigen. Ik laat mij zoo iets niet

Aanzakken (fig. langzaam naderen), ik ben —gezakt.

Aanzeg, m. —ging. v. Gerechtelijke — (dagvaarding).

Aanzegiiru {bekend maken), ik zeide —. heb —gezegd (—gezeid). Fig. Den dood — (aan-koneftgen): den oorlog — (verklaren): menzon het hem niet — het van hem nie^ denken.

Aanzetsel iaanzetstnk), o. —s.

Aanzetten (vast zetten naast), ik heb en ben —gezet. Fig. aansporen: tot het kwade —.

Aanzeulen (aansleepen), ik hei) en het is —gezeuld.

Aanzielit, o. —en. Zie Aangezicht.

Aanzichten (/emam/een zeker aanzicht geven), het —zicht. De tijden met hebben zijn niet in gebruik. Hoe aanzicht me dit hoedje-*

Aanzien (aankijken), ik zag —. heb —gezien. /-'///. mrt drn nek, over schouder — doet gedenken, zonder — des persoons.

Aanzien, o. In — zijn. staan, geacht worden: een man van —. gewicht, invloed: ten — van, met betrekking tot.

Aanziend (wapenkunde), bn.; twee —e leeuwen, d. i. met do beide oogen naar den beschouwer gekeerd.

Aanzienlijk (voornaam), bn. en bijw.: — heid. v.

Aanzijn (bestaan, leven), o. gmv.

Aanzoek (verzoek, huwelijksaanzoek), o. —en.

Ai\nz\\ vv\)vi\(voortdrijven), ik heb —gezweept.

Aap {vierhandig dier), m. apen. Kig. dom, leelijk. ondeugend schepsel: Je bent een rechte —. Iemand voor den — honden, voor den gek houden: de — kwam uit de mouw, de heimelijke bedoeling bleek. D) den — gelogeerd zijn. bedrogen uitkomen. Ook wel: schat. buit. erfenis.

Aar (korenaar), v. aren.

Aar (ader), v. aren.

Aard (natuurlijke gesteldheid), m.

Aard, v. verkorting van Aarde.

Aardaker (aardnoot), rn. —s.

Aardainaiidel (eensoort v. aardvrucht), v. —s.

Aardanu;el (onkruid), v. gmv.

Aardappel, m. —en en —s. Je bent maar een —. d. i. zeer nietig van persoon; een mensch is geen —. ieder wil zijn genoegen.

Aardbei, v. —en. ook: Aardbezie.

AardheHchrijving, v. —en.

Aardbevint!;,^, v. —en.

Aardbezie (—bei), v. —beziën (—beien)-— plant. v. —en: -struik, m. —en.

Aardbodem, m.

Aarde. v. Hemel en — bewegen, alles in 't werk stellen; het heeft veel voeten inde—, het kost veel moeite.

Aardeliiii; (aardbewoner), m. env. —en; voor het v. ook —e. Ook: Aard.schgezinde.

Aarden (den aard hebben), ik heb geaard. Een knap kind. dat naar zijn vader aardt (lijkt op zijn vader).

Aardewerk ( pannen. schotels, enz. van aarde), o.

Aardgeest (aardmannetje), m. —en.

Aardig, bn. en bijw.: —heid. v.

Aardkrekel (molkrékel), m. —s.

Aardkunde (kennis van de aardkorst), v. gmv.

Aardkundige, m. en v. —n.

Aardmannetje {kabouter), o. —s.

Aardrijk, o.: —sbeschrijver. m. —s: — sbe-schrijving. v. —en: —skunde.v.; —kundig, bn.; —skundige. m. en v. —n.

Aardroering (rechtst.). v. —en. vero.

Aardrol (landb.). v. —len: —rolling, v.

Aardrook (plantk. duiven kervel), m. gmv

Aardschgezind. bn.: —heid. v.

Aardvast (rechtst.). bn. — en nagelvast.

Aardveil (zeker kruid), o. gmv.

Aardwas (delfstof), o. gmv.

Aardwerk (in de aarde), o. —en; —werker (gronddelver), m. —s.

Aars (achterste), m. aarzen.

Aartsbedrieger ujeslepen bedrieger), m. —s. Aartsbisdom, o. —men.

Aartsvader, m. —s, —en.

Aarzelen (weifelen), ik heb geaarzeld; aarzeling;. v.

Aas (voedsel; ook een dood lichaam of kreng), o. gmv.

Aas (gewicht en eenheid in het spel, ook het minste en geringste), o. azen; —je, o. —s. Aasdomsreelit (erfrecht in Friesland), o. AB of ABC (alphabet), o. AB's of ABC's. Abab (Tarksch matroos), m.

Abaca (Indische hennep), m.

Abaliéiiatie (rechtst. vervreemding), v. Abandon (afstanddoening, afstand; losheid, ongedwongenheid), o.; a l'abandon, zonder opzicht, zonder orde.

Abandonnenient (afstanddoening, afstand),o. A bas! (voort, naar onder!).

Abat-jour (venster met schainsche ruiten, vallicht; ook lampekap en zonneblind), o. Abatteinent (neerslachtigheid), o.

Abattoir (slachthuis), o.

Abattn (vermoeid, afgemat, krachteloos gemaakt), bn.

Abat-vent (afdak, windscherm), o.

Abba. Abbas (vader), m.

A B-bank, v. —en; —boek, o. —en; —bord, o. —en.

Abbe (wereldlijk geestelijke, in Frankr.), m. Abberdaan. of liever labberdaan (zoatevisch), uit Ie Labonrd (Bayonne), v. gmv.

Abres (ettergezwel), 'o.

Abd-Allali. knecht van God; Abd-el-Kader.

knecht van ilen machtigen God.

Abdicatie (vrijwillige afstand van troon, ambt of goederen), v.

Abdieeeren (afstand doen van ambt of goederen). Ook abdiqneeren.

Abdij (klooster), v. —en.

Abdis (kloostervoogdes), v. —sen.

Abdnetie (afleiding, overgang), v.

Abeel (witte populier), m. —en.

Abel (bekwaam), bn.; —heid. v. vero. Aberratie (afdwaling, afwijking van het licht), v.

Abhor reeren (verafschuwen, verfoeien). Abinieeren (in den grond bederven, ten ondergang brengen).

Ab intestato (zonder testament). Abindiratie (gerechtelijke ontzegging), v. Abjnratie (herroeping, afzwering), v. Ablativns (Lat. spraakk. zesde naamval), m.; ook ablatief.

Ablegaat (Pauselijk afgezant), m.

Ablntie (reiniging, handwassching), v. Abnorin (afwijkend van den gewonen vorm of toestand, onnatuurlijk), bn.

Abnorniaal (tegen den regel), bn. Abnonniteit (afwijking van den gewonen vorm of toestand, misvormdheid), v.

A bol it ie (afschaffing), v.

Abolitionist (voorstander van de afschaffing, vooral van den slavenhandel), m. en v. Aboininabel (ver faciei ijk, schandelijk), bn. Aboiniiiatie (verfoeiing, vervloeking, ver-wensching), v.

\hoiu\i\tu-e (overvloed), v. Ook: Abondantie.

Abondant (overvloedig), bn.: ook: Abnndant.

A bonne, ook: A bonnent.

Abonneeren (zich) (voor een vaste som zich het recht verzekeren om gebruik te maken van een of ander, b.v. spoor of tram, enz., inteekenen op een tijdschrift, enz.). Abonneiiient (inteekening, betaling ineens bij uitkoop), o.

Abonnent (inteekenaar, geabonneerde), m. en v. Ook: Abonné.

A bord (aanblik), o.

Abordaye (het aanstooten of enteren der schepen, iemand aanspreken), v.

Abordeeren (landen, enteren, aanspreken). Abonelieeren (raadplegen over, ergens over spreken).

Aboiielienient (bespreking, mondgesprek, onderhoud), o.

A bont (op het uiterste, radeloos).

A bont portant (schieten van zeer nabij). Abracadabra (too ver woord), o. Fig. zinledige Abreviatie (verkorting), v. [taal, onzin.

Abrevieeren (verkorten).

Abrikoos, m. voor den boom; v. voor de vrucht; —kozen.

Abrikozebooni. m. —en.

Abrikozentaart, v. —en.

Abrogatie (afschaffing, opheffing), v. Abrogeeren (a fschalfen, ophejfen, buiten werking stellen).

Abrupt (plotselijk, afgebroken), bn. Abrntiseeren (dom als een beest of beest-achtig ïnaken, verdierlijken, verstompen). Abriitissenient (geestverstomping), o.

Absent (afwezig), bn.

Absenteeren (zich) (zich verw jderen). Absenten (afwezigen), m. en v. mv. Absentie (afwezigheid, verstrooidheid), v. Absint (elixir op alsem getrokken), o. gmv. Absolutie (vrijspraak, kwijtschelding), v. Absolntisine (al wat onbeperkt is, onbepaalde heerschappij), o.

Absolutist (aanhanger of voorstander der onbepaalde alleen-heerschappij), m. Absoluut (volstrekt; onvoorwaardelijk), bn. Absoluutheid (onbeperktheid, onbepaald' heid), v.

Absolveeren (vrijspreken, kwijtschelding geven aan).

Absorbeeren (opslorpen, inzuigen, verteren). Absorptie (opslorping; inzuiging), v. gmv. Abstineeren (zich onthouden).

Abstinent (onthoudend, matig), bn. Abstinentie (onthouding, matigheid), v. Abstinentie-daKcn (vastendagen), m. mv. Abstract (afgetrokken), bn.

A bstractie (afgetrokkenheid; verstrooidheid; de vorming van een algemeen begrip), v. Abstraheeren (aftrekken, afleiden, in gedachten verdiept zijn).

Absurd (ongerijmd, dom, onjerstandig), bn. Absurditeit (ongerijmdheid, onzin, bespottelijkheid), v. —en.

Abt (kloostervoogd), m. —en. Zoo de zoo de monniken, zoo heer, zoo knecht!

Abnis (misvatting, vergissing), o. abuizen. Abundant (overvloedig, rijkelijk). Abiindantie (overvloed, weelde), v. Abnseeren (zich vergissen, dwalen, misbruik maken).

Abusief (verkeerd), bn.

! Abusievelijk (bij vergissing), bijw.

Acacia (zekere boom), m. acacia's, i Academie, v. —miën en —mies; —misch, bn.

Accableeren (overladen, overstelpen,belasten, nederdr ukken).

Arrablement {hartzeer, neerslachtigheid), o. Accedeeren {toetreden, bijvallen). Accelerando {met toenemende snelheid in de maat), muz.

Aecelereeren {verhaasten, bespoedigen). Aceent {toon der stem; klemtoon; toon-teeken), o. —en.

Accenf natie {toonbuiging, klemtoongeving), v. Accentiieeren {toon leggen op, klemtoon geven aan).

Accept {schriftelijke verbintenis tot betaling onder een wissel), o.; ook acceptatie. Acceptabel {aannemelijk), bn.

Acceptant {onderteekenaar van een accept of van een acceptatie), m.

Acceptatie {orderbriefje, d. i. wisselverbintenis tot betaling van een zekere som; ook accept), v.

Accepteeren {aannemen; )net zijn handtee-kening voor geldig erkennen).

Acceptie {aanneming; zin, beteekenis van een woord), v.

Acces {toegang tot iets), o.

Accessibel (toegankelijk, genaakbaar), bn. Accessit {tweede prijs), o.

Accessoir {bijkomend, bijbehoorend), bn. Een bij behoor end iets; de accessoiren, het bijbehoo-rende op een tooneel, op een schilderij), zn. o. Accessoriên (bij behoor ende zaken, aanhangsels), v. mv.

Accident {toe- of voorval, ook lichamelijk letsel), o.

Accidenteel {toevallig), bn.

Accijns {belasting op waren, enz.), m. accijnzen.

Aeciiiinatie {algemeene toejuiching); bij — aannemen, onder gejuich, handgeklap eenparig goedkeuren in een vergadering.

Accliinatatie (gewenning aan een luchtstreek), v.

Accliniateeren (aan een luchtstreek gewennen).

Acclimat isatie (gewenning, ook van dieren, aan een luchtstreek), v.

Accliniatiseeren (aan een luchtstreek gewennen).

Accolade (omarming; ridderslag; haakje in de algebra), v. — s.

Acconiniodatie (schikking, inschikkelijkheid), v.

Aeconmiodeeren (schikken; een schikking treffen met; in orde brengen; bedienen; vereenigen, verzoenen).

AccoinpaKiieeren {begeleiden met een instrument; samen zingen of spelen). AcconipaKnenient (begeleiding^, o. Acconipaxnist (begeleider op een instrument). m. en v. —en.

Accompli (voltooid, voleindigd), bn.; fait — (zaak die onherroepelijk haar beslag heeft). Aeconiplissenient (vervulling, voltrekking).o. Accoord (overeenstemming van tonen, ook: verdrag, vergelijk), o. Zie Akkoord. Accordeeren (overeenstemmen, schikken; bewilligen, toestaan).

Accordeon (een muziekinstrument), o. Accosteeren (op zijde komen, aanspreken). Acconclienient (bevalling), o. —en. Acconclienr (vroedmeester), m. —s. Acconcliense {vroedvrouw), v. —s. Accontnineeren (gewennen).

Accrediteeren (crediet, vertrouwen ver-scha If en; als gevolmachtigde doen erkennen), een geaccrediteerd gezant, d. i. een officieel toegelaten of erkend gezant.

Accres (aanwas, aangroeiing. toename), o. Accresseeren (aanwassen; aanbesterven, te beurt vallen).

Accretie (aanwas, aangroeiing. toename), v. Accrocheeren (aanklampen). Zich — aan, zich vastklampen aan.

Accneil (onthaal, ontvangst), o. Accneilleeren (onthalen, ontvangen, verwelkomen).

Acciininlatie (opeenstapeling, aangroeiing, ophooping), v.

Accuraat {zorgvuldig, nauwkeurig), bn. Accuratesse (juistheid, stiptheid), v. Accusatïe (beschuldiging, aanklacht), v. Accusativus {vierde naamval), m. Ook: accusatief, accusatieven.

Accuseeren {beschuldigen, aanklagen; bericht geven van).

A charge (ten laste: in het nadeel). Acliilles-hiel (kwetsbare plaats van eenij stelsel), m.

Achroniatiscli (kleurloos, ongekleurd, van kijkglazen), bn.

Acht {een vonnis van den keizer van het oude Duitse he rijk, waarbij de schuldige met den rijksban werd getroffen), v. gmv.

Acht (zorg, oplettendheid, toezicht), v. gmv. Acht, telwoord. Als zn. is het v.; achterlei, soortgetal; achttien, telw.; met z'n achten. Achtbaar (geacht), bn.; —heid, v.

Achten {letten op), ik lieb geacht. lem. of iets niet —. niet tellen.

Achtentwintig (een goudgulden), m. —en. Achtentwintiger {iem. van 28 jaar), m. —s. Achtentwintigste {28 Aug.. feestdag in stad Groningen), m. Naar den — gaan, dut feest bijwonen.

Achteraf (geheim gemak, sekreet), o., —fen. Achterbaks (verborgen), bw. eig. [ets — houden, achter den rug h ouden, verbergen; zich — houden, zich verschuilen, zich achteraf houden. AchterhakMch (stil, geheim), bn. Een achterbakse he brief tv i sse ling.

Achterdocht (argwaan), v. gmv. Achterdochtig, bn. —heid, v.

Achtereen, bijw.; —volgend, bn.: —volgens, bijw.

Achteren (ten, naar of van —). bijw. Achtererve, m. en v. —n. {Alleen in het mv. gebruikelijk: nazaat, nakomeling). Achtergrond, m. —en. Fig. Op den — treden, wijken. verdwijnen, vergeten worden. Achterhalen (inhalen), ik heb —liaald. Fig. verschalken, ontmaskeren.

Achterhand (in het kaartspel), v. Wie zit op de —'/

Achterhande (van acht soorten), bn. Achterhoede (van leger of vloot), v. —en. Achterhool'd, o. —en.

Achterhouden (verbergen), ik hield —, heb —gehouden; -llOllllillg (verzwijging), v. Achterhondend (geneigd om te verzwijgen), bn.; —heid, v.

Achterin, bijw.

Achterklap (kwaadspreh'ndheid), m. gmv. Achterkousig (wantrouwend, ergd»'nkend), bn. en bijw.; —heid, v. vero.

Achterlader (geweer), m. —s.

Achterlei (van acht soorten), soortgetal.

Acliterlijk (trn achter zijnde), bn.: —lieid. v. Afiitern'oen inamiddau). m.

A«'iiteroiii (straat, steeg, wey), o. gmv. Aclifenmi {langs den achterkant), bijw.: — varen, langs Schotland en Ierland naar Indië varen.

Arlifermider (scheepst., ruimte achter in 't onderschip), o. —s.

Acliterop. bijw.

Acliteropkoiiieii (nakomen), ik kwam —. ben

— gekomen.

Achterover, bijw.

Aeliterst [het meest naar achter), bn. De achterste jongen, d. i. de laatste. Acliferstaami (hierachter volgend), bn. Aelitersfal (schald), m. —len.

Aelifersfiilli^ (onbetaald, onafgedaan), bn.: —e belasting, schuld; — werk.

Achterste (achtereinde van iets), o. Aeliterwlellen (geringer schatten), ik heb —gesteld: —«tellingf, ^v-Aehteruif. bijw.; als zn. o.

Aeliternitzeiieii (zeew. terngzeilen), ik ben —gezeild. Fig. in zaken teruggasin. Aelitervolgen» (na elkander, een voor een), bijw.

Aeliterwaairts (rugwaarts), bijw. Aeliferwaartseli. bn. Een — beweging. Aehterwege. bw.: — laten, weglaten; - blijven, wegblijven van personen: — liomlen. achterhouden.

Aehtlielinis (plantenk.). bn.

Aelitlioek (meetk.). m. —en.

Aehtliondeni, telw.

Aelitins; ^waardeering), v. gmv. Iemands — genieten, iem. — toedragen, iem. zijn — schenken. — hebben voor ionand.

Achtkant (meetk.). o. —en: bn. d. i. acht-kantig. ^

Achtkant (stevig gebouwd, fig. lomp), bn. Een —e boer.

Achtkantig, bn. Een — latje.

Achtinannig (plantenk.), bn.

Achtpomler (gewicht, kanon), quot;i- —s-Aclitpootig (dierk.). bn.

Achtregelig, bn. Een — couplet.

Achtste, bn.. als zn. o. —n.

AchtHtiJlig (plantk.), bn.

Achttalquot;, o. —len.

Achttien, telw.: —de {ranggetal)^ bn. Achtvlak (meetk.). o. —ken; —kig. bn. Achtvoud, o. —en.

Achtwerl' (achtmaal), bijw.

Aclitwijvig (plantenk. ach ts tij lig), bn. A condition (op voorwaarde).

A con iet (wolfswortel, een vergiftige plant), o. A conti» (geldsom, die men op rekening of mindering ontvangt), o.

A conto nnovo (quot;/) nieawe rekening). A contre coenr (met tegenzin).

Acquisitie (aanwinst), v.

Acquit (kwijtbrief, qnitantie. ontvangbewijs', vatte plaats voor den gemaakten bal op het biljart), o.

Acre (morgen lands), m. —s.

Acroainatisch (hoorbaar), bn.; —e leervorm, samenhangende voordracht, waarbij de leerling slechts heeft te luisteren.

Acrobaat (koordedanser, koordedanseres), m. en v.

Acte (handeling, bedrijf can cm Utoneelspel), v. Acteur (t» toneelspel er. komediant), m. —s. Actie (aandeel in eene maatschajypij of onderneming: handeling; gevecht of schermot-seling; rechtsvordering), v.

Actief (werkzaam, dienstdoend), bn. en als zn. (werkelijk bezit), o.

Actionaris (aandeelhouder, deelhebber), in. Actioneeren (aanklagen, in rechten betrekken).

Activiteit (werkzaamheid, werkijver), v. Actrice (tooneelspeelster, komediante), y. Actualiteit (werkelijkheid, het wezenlijk bestaande), v.

Actueel (werkelijk: tegenwoordig, huidig), bn. Actnni (gedaan, gemaakt): — in senatu. gedaan in den raad: — ut supra, gedaan als boven. Acnstiek (gehoor-, geluid-, klankleer), v. gmv. Acntns (scherp, spits, snijdend), bn.: accen-tus — (scherp toonteeken), m.

Acnnt (scherp), bn.: in de geneeskunde; snel verloopend.

Ad (ten, bij, met), bijw.

Adagio (langzaam en zacht), o. muz.

Adam (mansnaam), m.; —sappel, m. —s en —en: in —skostuum (naakt), o.: met de —s-vorken eten, d. i. met de vingers eten.

A dato {van heden af).

Ad calendas graecas (met St. Jutmis, nooit). Ad decretnin (volgens besluit).

Addeeren (optellen, samentellen., verineer-deren).

Addenda (bijlagen, aanhangsels, toevoeg-seis), v. mv.

Adder (giftslangetje), v. —s en -en. Fig. Er schuilt een — in het gras. er is een gevaar onder fraaien schijn, er is bedrog: een — in den boezem kweeken, iem. weldaden bewijzen, die ze met gruwelijken ondank zal vergelden. Adderachtig (verraderlijk), bn. vero. Additioneel (toegevoegd, aanhangend; bijkomend), bn. —e artikelen.

A deconvert (open en bloot, onbeschut).

Adel. m.: —dom, m.: —lijk. bn.; —stand, m. Adelaar (arend) m. —laren otquot; —laars. Fig. veldteeken: de keizerlijke—A.i. legerstandaard; ridderorde: de Pruisische —, de Witte — (een Russische orde).

Adelborst (cudet bij de niarine). m. —en. Adelen (in den adelstand verheffen), ik heb en ben geadeld. Fig. veredelen, zedelijk verheffen. Adelijk. adellijk (onfrisch. bedorven), bn. Een '— haas.

Adem (asetn). m.

Ademen, ik heb geademd: adeniing. v.

Adem halen, ik heb —gehaald; —haling, v.

A demi (ten halve).

Ademtocht (ademhaling), m. —en. Tot den lautsten —. Fig. Op den — der winden. Adept (ingewijde, ivonderman. vinder van den steen der wijzen), m. en v. —en. Alt;leqiiaat (passend, toepasselijk, ge'éven-redigd). bn.

Ader (aar), v. —en.

Aderlaten, ik heb—gelaten; —later,m.; —lating. v.: —latinkje, o.

Aderlijk, bn.: — hloed (ontl.).

A dessein (opzettelijk, met oogmerk).

A den\ mains {voor beide handen). Adhereeren {oanhangen, navolgen, iemands gevoelen aankleven).

Adhei'ent (aanhangend), bn.: — aan (een geheel vormend met. onafscheidelijk behoorend bij) en als zn. (aanhanger), m. en v. —en. Adhesie (toetreding, goedkeuring. mede-instemming). v. gmv.

AfllicHiel' {aanhangend^ tuelredenrl). bn. Ad liolt;* (desbetre/fend): een commissie —. een tot die zaak benoemde commissie: — antwoorden, rechtstreeks antwoorden.

A «li {na zicht), op wisselbrieven.

Allien (vaarwel!), tw. als zn. o.(het afscheid). Ad interim (voor een tijd lan'j, voorlaopig, tot nader order).

A discretion (zooveel als mlt;'n slechts verlangt; op genade ;gt;f ongenade).

Adjectief (hijvneglijk naamiv.). o. adjectieven. Adjonrneeren (aiisteUen. verschuiven). Adjudant (toegevoegd officier, ook onderofficier), m. —en.

Adjudieatie (toewijzing), v.

Adjiidieeeren (toekennen, gerechtelijk toewijzen).

Adjunct (ambtenaar, die aan ee)\ ander is toegevoegd als hulp in zijn betrekking), m. —en.

AdJnnct-adniiniHtr.iteiir. m. —s. Adjnnrt-coniinieM, m. —iezen.

Adjnnseeren (toevoegen als helper in ambt of bediening).

Ad lihitnni (naar verkiezing).

Ad inanns (in handen, ter hand). AdininiMtratenr (beheerder, voogd, waarnemer). m. —s.

Administratie (beheer, beheer voering, zaken-beheer). v.

Administratien/Wf'v'/v'n'/. beheervoerend),hn. Adininistreeren (beheeren. waarnemen). Adiniraul (bevelhebber ter zee), m. —s en —ralen. Vroeger: ami ran I.

Admiraalschap (rnng vin ndmiranl). o. Admiraalxeilen (een speeltocht doen onder een verkozen admiraal)', nis zn. o. Admirahel (bewonderenswaardig), bn. Admirahiliteit (bewonderensicaardigiteid). v. Admiraliteit (zeeraad, college van toezicht). v. —en.

Admiraliteitscollege, o. —s; —hof. o.: —kamer. v.

Admiratenr (bewonderaar), m.

Admiratie (bewondering), v.

Admireeren (bewonderen).

Admissihel (aannemelijk, toe te laten), bn. Admissihiliteit (aannemelijkheid, vatbaarheid inn toegelaten te worden), v.

Admissie (toelating, vergunning), v. Admitteeren {toelaten, inwilligen). Ad notiini neme ii (opmerken, m gedachte honden).

Adolescent (aankomend, opgeschoten), bn. als zn. (jongeling), m.

Adonis (mooie jongen, jonkman vol behaagzucht). m. —sen.

Adoniseeren (zich) (beeldschoon maken; opschikken).

Adopteeren (aannemen, inzonderheid als kind).

Adoptie (aanneming, inz. tot kind), v.

Adoptief (aangenomen), bn.

Adorabel (aanbiddelijk, hooijst heminlijk). \)ii.

Adoratenr (aanbidder), in.

Adoratie (aanbidding), v.

Adoreeren (aanbidden).

Ad patres gaan (tot de vaderen qaan. d. 1. sterven).

Ad perpetiiam meinoriain (tot eenwig aandenken. ter eeuwige gedachtenis).

Ad pios nsns (tot een vroom of godsdienstig cfebmik, tot liefdadige bedoeling).

Ad rem (gepast, gevat, ter zake. ter snede). Adres (bestelling, beschikking; opschrift eens briefs), o. —sen; —boek, o.; —kantoor, o. Adressant (briefschrijver; verzoek sch rift-indiener), m. —en.

Adresseeren (het opschrift schrijven op; aan iemand iets zenden; zich tot iemand wenden).

Adret (geschikt, vlag, handig), bn.

Adspirant (dinger naar of aanspraakmaker op een ambt), m. —en. Ook: aspirant. Adspirant-inffenienr. m. —s.

A d st r i n gee ren (samen trekken); adstri n gee-rende middelen (geneesk.), samentrekkende middelen.

Adstringent (samentrekkend), bn. Ad snmmain (in 't geheel, somen). Ad siiinicinni (op zijn hoogst, ten uiterste). Adnltereeren (echtbreken: bederven, verdra n ien, ver va Ischen).

Ad nniini omnes (allen zonder uitzondering; zoo een, zoo allen).

Ad iiMiim (ten gebrnike).

Advenant (voorkomend, vriendelijk, aardig)-, naar —. naar evenredigheid, naar omstandigheden.

Advent (li. K. de laatste vier weken vóór Kerstmis), m.

Adverbiaal (bijwoordelijk), bn.

Adverbium (bijwoord), o. —s.

Adversiteit {tegenspoed), v. —en. Adverteeren (bekendmaken in de courant, berichten).

Advertentie (openlijke bekendmaking, ann-kondiging). v.

Advies (bericht, mededeeling), o. adviezen. Adviesboot, y. —fregat, o. —jacht o. (eaar-tahg. dat berichten overbrengt).

Adviseeren (advies geven, als deskundige zijn gevoelen over iets mededeelen). Ook: a viseer en. Advocaat, m. —caten.

Advocaat*generaal. m. advocaten-generaal. AeqnaaJ (gelijk), bn.: .'equales, tijdgenooten. Aeqnatie (vergelijking, evening), v.: —nnr-werk (werktuig ter bepaling van den waren en middelbaren zonnetijd).

A eq n a tor (even nach tslijn. linie), m. Aeqnilibrist (koordédanser). m. Aeqnilibriiim (evenwicht), o.

Aeqninoctinni (dag- en nachtevening), o. A eq li i va lent (vergoeding, schadeloosstelling, iets dot tegen iets anders opweegt), o.

Aera (tijdrekening, jaartelling), v. Aêrographie (Iachtbeschrijving). v.

Aeroliet (lucht-, meteoorsteen), m. —en. Aerometer (lachtmeter), m. —s.

Aèron int (luchtreiziger), m. —en.

Aêrostiek (de lachtvaartknnst), v. Aesthetica (schoonheidsleer), v.

Aesthetisch (smaakvol, met schoonheidszin en kunstkennis), bn.

Aether (de fijne boven- of hemellucht), v. At baarden (schelpdieren ontdoen van doi baard), ik heb —gebaard: —baarder. m. Afb aar/.en (de baarzen wegvangen), ik heb —gebaarsd. Fig. iets afhandelen, afpraten: Kran ten n ienwtjes —.

Afbakenen ()net bakens afzetten), ik heb —gebakend: ook: Een vaarwater —. d. i. met merken of tonnen bezetten. Fig. den weg aanwijzen. de grenzen aanduiden: de leerstof —. Al bakten {ontbolsteren, van den bast oiitdoen), ik heb en het is —gebast.

AfTroiiteeren (stout ondei* do oog en treden, smadelijk bejegenen, beschimpen).

Affuit (onderstel van een kanon), v. —en. AfTutage (affuitwerk, onderste ran het geschut), o.

Afgaan, ik ging —. heb en ben —gegaan. Op iets op iem. in de richting gaan van; op iem. woorden —, rekenen, bouwen; zeew. afgaand water, vallend water; die verf gaat af. laat los: in 't — van hetleven, in de jaren des ouderdorns.

Afgaiis;. m. —en.

Afffehliksfiiid. afgeblikseniHcli (m hooge maté), bw. gmz.

Afgedieft, bw. Een — aardig mutsje, d. i. een zeer aardig mutsje, gmz.

Afffcdokterd {erg, in hooge mate), bw. gmz. Afgedrieduivekatei-d (in hooge mate), bw. gmz.

Afgeduiveld, bw. gmz.

Afgeemi (schuins loopen), heeft afgegeerd. De sloot geert af. loopt schuins.

Afgehageld (érg. zeer), bw. gmz.

Afgeknot, bn. Een —te kegel, pyramids (de top er af), wisk.

AfgelaMten (afbestellen, af oom mandeeren), ik heb —gelast. De parade is afqelast. Afgeleefd (oud), bn.; —lieid. v.

Afgelegen (eenzaam), bn. en bw.; —heid, v. Afgemat {zeer vermoeid), bn.: —held. v. Afgerazend (erg druk, in hooge m«te),bw.gmz. ¹ Afgericht (bedreven), bn.; —field, v. A fge.Hclieidene (lid van de Christ. Gereformeerde gemeente), m. en v. —n.

Afgekloofd (afgetobd), bn.; — heid. v. Afge.stanipt (erg. zeer), bw. gmz. A fge8tonipt.(hetzelfde a Is afgestampt), bw.gmz. Afgestorvene, m. en v. — n.

Afgeteerd (vermagerd, ontvleesd), bn. Afgetrapt (versterkingswoord voor erg. zeer). bw. gmz.

Afgetrokken, bn. en bw.: — denkbeelden. abstracte begrippen; hij redeneerde erg —. Afgevaardigde (afgezondene), m. en v. —n. Afgevallene, m. en v. —n.

Afgeven (uit de hand geven), ik gaf —, heb —gegeven. Zijn geld —. een brief —. Fig. op iem. —. d. i. iemand laken, berispen. Afgewonden, bn.: — heid. v.

Afgezaagd (vervelend), bn. Een - liedje, een — onderwerp, d. i. te lang gezongen, behandeld. Afgezant, m. —en. Afgezsinte. v. —n. Afgieten, ik goot —, heb —gegoten; —gie-J^er: ⁿⁱ- —v. —gietsel, o.

Afgifte en —gift, v. gmv.

Afgluren (afloeren), ik heb —geg'uurd.

Afgod (valsche godheid), m. —en. Van zijn buik een — maken, zich overgeven aan lekkerbekkerij.

Afgodeeren '(afgoderij plegen), ik heb ge- ¹ afgodeerd. Fig. dwepend vereeren: een persoon i of zaak —.

Afgodendienaar.m. —s of—en; -dienares,v.

—sen.

Afgoderij, v. —en.

Afgodisch, bn. en bw.; —e plechtigheden. ' —c vereering, —e liefde; iets — vereeren. Afgodist (afgodendienaar), m. —en. Afgodsbeeld, o. —en.

Afgodslang (reuzenslang, boa), v. —en. A fgoeden (een voorkind zijn deel uitkeeren). ik heb —gegoed; —goeding. v.

Af grauw (snauw), m. gmv.

Afgraiiwen (norsch bejegenen,, ik heb —gegrauwd; —grauwer, m.: —grauwing, v. Afgrazen (het gras afeten), ik heb —gegraasd; —grazing, v.

Afgreppelen (met greppels afscheiden), ik heb —gegreppeld; —greppeling. v. Afgrijselijk en Afgrijslijk, bn. en bw.; —Iieid. v.

Afgrijzen (groute afkeer), o.: —grijzing. v. Afgrissen (afkapen), ik heb —gegrist. Afgrond (grondeloozediepte), m. —én. In een — vallen; een — van ellende, d.i. de onpeilbaar-Afgunst (nijd, wangunst),v. |heid derellende. Afgunstig, lm.: — heid. v.

Afhandelen (afdoen, regelen), ik heb —gehandeld: — handeling, v.

Afhandig, bw. Iem. iets — maken, d. i. ontnemen. afkapen.

Al hangen, ik hing —. heb —gehangen. Fig. van iehi. —. de ondergeschikte zijn van: iets laten - van. de regeling afhankelijk stellen van: het hangt er van af, d. i. van de omstandigheden: alles hangt af van die eéne zaak. alles draait op die ééne zaak. Afhankelijk en Afhanklijk. bn. en bw.; —heid. v.

Af haren (het haar verliezen, van de huiden doen), ik heb en het is —gehaard.

Afhebhen (gereed hebben), ik had —. heb —gehad.

Afheinen (met een heining afsluiten), ik heb —geheind; —heining, v.

Af hoeven, het heeft —gehoefd: b.v. die taak hoeft niet af, het is niet noodig. dat ze gereed is.

Afhouden (verwijderd houden), ik hield —. heb —gehouden: zeew. Van den wal —. den wal mijden; —houder, m.: —iioiiding, v. Afhuiven (de huif of kap afzetten, bij valken b.v.), ik heb —gehuifd.

Af jacht (ruw bescheid), v. Iem. een — geven, d. i. hem afsnauwen.

Afjakkeren (afjagen, afrossen), ik heb —gejakkerd. Een paard —, zijn zenuwen —, hevig inspannen en verzwakken.

Af japen (afsnijden), ik heb —gejaapt. Afkaatsen (in andere richting slaan), ik heb en het is —gekaatst; —kaatsing. v. Alkahhelen (ondermijnen), ik heb en het is —gekabbeld. Den oever —. d. i. ondergraven door den golfslag: de oever is afgekabbeld. d. i. afgebrokkeld..

Afkaden (afsluiten), ik heb —gekaad: -ka-ding. v.

Afkalken (van kalk ontdoen), ik heb en het is —gekalkt; —kalking, v.

Afkalven (het losschuiven van aardwerken). het is —gekalfd: —kalving, v.

Afkanten (de scherpe hoeken tvegnemen), ik heb —gekant: —kanting, v.

Alkapen (ontstelen), ik heb —gekaapt.

Afkeer (weerzin), m.

Afkeeren (afwenden), ik heb —afgekeerd, liet hoofil —. de oog en —, de blikken een stoot —. d. i. afweren; zich van iets of iem. —. den rug toe draaien.

Afkeerig, bn.: —heid, v. gmv.

Afkerven (den kerfstok elfen m^/.-eu), ik kerfde of korf —. heb —gekorven; —kerver, m.: —-kerving. v.

Afketsen (afwijzen, doen mistakken), ik heb en het is —geketst.

Alkeiiren (niet goedkeuren), ik heb afgekeurd:

Een adspirant —, (jeleverde(joedeveu —, boiiiu-stoffen —, een uitdnikkirKj een handelwijze —, maten, yeiuichten, munten Arklagcii {zich moe klagen), ik heb mij en ben —geklaagd.

ATklaren (z ai veren), ik heb en liet is —geklaard: suiker, siroop —, het schuim er van verwijderen. I

At'kleiiiineii {door klemmen afscheiden), ik | heb —geklemd: hij heeft een vingerlid af- \ geklemd.

A ik lep pen (afkondigen met klokgeklep), ik heb atgeklept: —klepper, m.: —klepping, v. | At'klniveii (klaivende afeten), ik kloof - . heb | —gekloven; ook: ik kluifde —. heb —gekluifd; i —kluiver, m.: —kliiivin^, v.

Af'kiiahbelen. ik heb —geknabbeld; —knabbel ing. v.

Afknagen, ik heb —geknaagd; —knager,ni.: | — knasins. v.

Arknakken (knakkend afbreken), ik heb en het is —geknakt. Een tak —, de peretak is afgeknakt.

At'knarpen {afknagen), ik heb —afgeknarpt. : Een been —. d. i. knarsend afpluizen; fig. van ! een zaak iets —, er inhalig munt uit slaan; iemand iets —, een kleinigheid met list ontnemen.

Alkiievelen (afpersen), ik heb —gekneveld; —kneveling, v.

Afknotten (afstompen), ik heb —geknot; een kegel, pgr amide (meeik.).

Afkonieling (afstammeling), m. en v. —en, ook: —e, v.

Afkoinst {oorsprong, geboorte), v. Hij is van goede —, geboorte, familie; — ig, bn. Afkondigen (openbaar bekend maken), ik heb —gekondigd: —koniliger, m.: —kondi-ging, v.: het — der geboden (huwelijk). Afkooksel, o. —s.

Afkoop (het vrijkoopen), m. —en; — van tienden, renten, enz.

Afkoopen. onr.ik kocht—, heb—gekocht; zich laten —. zich met geld laten overhalen af te zien van eenige aanspraak, eenig recht.

Afkrooien (de bovenste veenlaag verwijderen), ik heb —gekrooid; —krooier,m.: —krooiiiig.v. Afkrnien (wegvoeren), ik kruide of krooi —. heb en het is —gekruid of —gekrooien; — krniing, v.

Afknnnen {kannen afdoen), onr. ik koude of kou —, heb —gekund.

Aflaat {kivijtschelding of vermindering van kerkelijke straf), m. —laten.

AflaiHlig (zeew. van het land af afgericht), bn. de wind is —.

Aflaten (iets omlaag laten), ik liet —, heb —gelaten; —later, m.: —lating, v.

Aflaveeren (scheepst. stroomafwaarts lavee-ren), ik heb en ben —gelaveerd.

Afleeren (verleeren), ik heb en ben afgeleerd. Wij zullen hem dat wel —, dwingen na te laten.

Afleggen, ik heb —gelegd en —geleid. Een kleedingstuk —, de wapenen een gewoonte Hij heeft het a/'gelegd, is gestorven. Afleiden (naar een andere plaats leiden), ik heb —geleid: —leider, m.; —leiding (ontspanning), v.; — leidkunde (woordvorming), v.; —ieidkundig. bn.; —e, m. en v.

Afleidsel (een afgeleid woord), o. — s. Aflenzen (scheepst. voor wind en stroom drijven), ik heb —gelensd.

Afleveren (ter hand. stellen, gereed hebben\ ik heb —geleverd; —levering (evenmatig deel van eenig groot boekwerk), v.

Aflezen, ik las —, heb —gelezen; —lezer,m.; —lezing, v.

Aflijvigbn.; — overlijden;

— 'zijn, dood zijn; iem. — maken, dooden. Aflonken (dicht, vriendelijk omlaag zien), ik

heb —gelonkt.

Aflooden (een water afpeilen), ik heb —gelood; —looding, v.

Afloogen (het vet of schuim verwijderen), ik heb —geloogd; —looging, v.

Afloop, m. —en.

Afloopen, ik liep —, heb en het is —geloopen; —looper, m.: —looping, v.

Aflossen (vervangen), ik heb —gelost. De wacht —; een kapitaal —, afdoen; —lossing, v.

Aflniden (afzeggen door middel van klokgeklep). ik heb —geluid; de parade is —geluid.

Afiiiisteren, ik heb —geluisterd; —luisteraar, m.: -luistering, v.

Afmaaien, ik heb —gemaaid; —maaier, m.; —maaiing, v.

Afmaken (voltooien; ook dooden), ik heb — gemaakt: —maker, m.: —making, v. Afmalen (alb'n voorraad door den molen laten gaan), ik heb —gemalen.

Afmalen (afschilderen), ik heb —gemaald; personen, tafereelen —, schilderen. Afmarelieeren (wegtrekken), ik ben —gemarcheerd; de troepen mar cheer en —, gaan op marsch; —marseli, m.

Afmartelen (door marteling uitpuUen}, ik hel) —gemarteld: —marteling, y.

Afmatten (krachteloos maken), ik heb —gemat: een ziekte, het spel, de koorts kan iem. —. Afmeten (geheel meten), ik mat —. ik heb —gemeten: —nieter, m.: —meting, v. Afmijnen (bij afslag verkoopen), ik heb —gemijnd: —mijner, m.; —mijiiing, v. Afnaasten (benaderen van onroerend goed), ik heb —genaast. Men wilde hem zijn huis —. Afnemen, ik nam —, heb —genomen; —neming. v.

Afneuzen (nieuwsgierig afkijken), ik heb —geneusd: —nenzer, m.: —nenzing, v. Afnonimeren en —uxumtieren (alles van een nummer voorzien)* ik heb —genommerd (genummerd); —nonimering en -nummering. v.

Afpachten (in huur nemen), ik heb —gepacht. Ik heb u die weide af gepacht.

Afpalen (met palen afzetten), ik heb —gepaald;

— paler, m.: —paling, v.

Afpeil (peilen van zekeren voorraad), m. gmv. Afpeilen, ik heb —gepeild: —peilf.ng, v. Afpeinzen (zieli), ik heb mij —gepeinsd. Afpelen (de huid van het haar ontdoen), ik heb —gepeeld: — peling, v.

Afpellen {de pel of schil verwijderen), ik heb —gepeld; —peller, m.: —pelling, v. Afperken (afbaken), ik heb —geperkt; —perking, v.

Afpersen (uitpersen), ik heb —geperst;

— perser, m.; —persing, v. Iem. tranen, een zucht —.

Afpijnen (zirli) (d. i. zich aftobben), ik heb mij —gepijnd: —pijning, v.

Afpijnigen (door pijn doen bekennen), ik heb —gepijnigd; -pijniging, v.

Af pi ii self ii {kleingeestig afdingen), ik heb —gepingeld.

\i plat ten (iets platter maken), ik heb —geplat; — platting, v.

Alplooien (in gereedheid brengen), ik heb

— geplooid.

Afphiixen (bij pluisjes afplakken), ik ploos —, heb —geplozen; het vleesch van een been een karkas van een hoen —.

Afpluizen {pluisjes wegnemen), ik heb en het is —gepluisd; een ruk, een jas —; kom hier, ik zal je eens —.

Afplukken, ik heb —geplukt; —plukker, m.;

— plnkking, v.

Af poetsen {schoon poetsen, reinigen), ik heb —gepoetst.

Afpolderen (indijken), ik heb —gepolderd;

— polderin^, v.

Afpomlen (afwegen), ik heb —gepond. Zorg er voor goed wat rijst af te ponden, d. i. in pondsbuilen af te wegen.

Afpraelien {afbedelen), ik heb —gepracht; iem. een aalmoes —, d. i. smeekend afvragen. —pracher, m.: —pracliing, v. Af'prakkezeeren {zich moe peinzen), ik heb —geprakkezeerd. ginz.

Af pressen (dicht, voor afpersen), ik heb —geprest: —pressing, v.

Af'prieselen (afranselen), ik heb —gepriegeld. Af'piinten {de lippen afsnijden), ik heb —gepunt: —punter, m.; —piinting, v. Af'ralibelen (met overhaasting opzeggen, lezen enz.), ik heb —gerabbeld; zijn les, zijn gebed —. Afraden, ik ried of raadde —, heb —geraden; —rader, m.

Af rafelen {ontdoen van de rafels), het is —gerafeld; — rafeling, v.

AfrafTelen {slordig afmaken), ik heb —ge-raffeld. Het schoolwerk

Afr agen (het spinrag met den raagbol wegnemen), ik heb —geraagd.

Afraken, ik ben —geraakt; —raking, v.

A f'ra in nielen (afrossen, slaan), ik heb —gerammeld; —raniineling {een pak slaag), v. Afraninielen (afrabbelen, veel te snel oplezen of opzeggen), ik heb —gerammeld. Afranselen {gevoelig slaan), ik heb —geranseld.

Af'raspen (wegschrapen), ik heb —geraspt: —rasper, m.; —rasping, v.

Afrasteren (met rasterwerk afsluiten), ik heb —gerasterd: —rastering, v.

Aireeden (afwerken), ik heb —gereedquot;; vlas, hennep, wol, papier —.

Afreeliekel {werktuig bij de vlas- of hennepbereiding), m. —s.

Afreis {vertrek, afvaart), ook: Af'reize, v. Afreizen, ik ben en heb —gereisd.

AfVekenen {de rekening elfenen), ik heb —gerekend: —rekening, v.

Afrennen, ik ben en heb —gerend.

Af'repelen (knotten, vlas ontdoen van de knoppen). ik heb —gerepeld; —repeling, v. Al ricliten (leeren, bekwamen voor eenig doel), ik heb —gericht. Een hond —, een valk —, een knaap voor een examen soldaten

— (dresseeren).

Afrij (het afrijden), m.; (helling bij 7 afrijden), v. gmz.

Afi-ijden, ik reed —, ben en heb —gereden:

— rijder, m.

Afrijgen. ik reeg —. heb —geregen; —rijger. m.; —rijging, v.

Afrijten (losscheuren, scheiden), ik reet —_r heb —gereten: — rijting, v.

Afrijzen (afstijgen), ik rees —, ben —gerezen; -rijzing, v.

Afrik aan, m. (zekere sierplant [donkerbruin met geel]), —kanen.

Afristen (afstroopen), ik heb —gerist; bes-Afrit. m. gmv. ' [sen —.

Afritsen (afperken), ik heb —geritst; — rit-sing, v.

Afrollen (naar beneden rollen), ik ben en heb

—gerold; een kaart van een hen vel —. Afronden (de hoeken wegnemen), ik heb —gerond; —ronding, v.

Af'roonien (van den room ontdooi), ik heb —geroomd; —rooniing, v.

Afrooven (ontrooven), ik heb —geroofd; —rooving, v.

Af rossen {roskammen, reinigen, ook slaan), ik heb —gerost: —rosser, m.; —rossing, v. Afroven (van 't roofje of korstje ontdoen), ik heb —geroofd.

Afrukken {met een rul, : ontnemen), ik heb en ben —gerukt; —rukker, m.; —rukking, v. Afscliaafsel {krullen, enz.), o. —s. Afseliadnwen (afschetsen, zinnelijk afbeelden), ik heb —geschaduwd: —seliadu-wing, v.

Afsrliaflen (doen ophouden, buiten gebruik stellen), ik heb —geschaft; —seliaffer, m.; —scliaf'fing. v.

Af sell aven (door schaven wegnemen), ik heb —geschaafd; —seliaving, v.

Afscheep (verzending per schip), m. gmv. Afseliein. o. Een hartelijk —, een koel — ; — nemen; tot —, ten —.

Afseheiden (scheiden van), ik heb en ben —gescheiden; —scheiding, v.; —scheidinkje, o. Afsclieidneinen. o.; —neming, v. Afschcidshezoek, o. —en. [ferd.

Afschelferen (afschilferen), het is —geschei-Afschenken (afgieten), ik schonk —. heb —geschonken; al de thee —. de room van de melk —.

Afschepen {per schip verzenden), ik heb —gescheept. Fig. iem. met bits bescheid wegzenden. —scheper, m.; —scheping, v. Afsi-heppen, ik heb —geschept; —schep-ping, v.

Afscheren {afknippen)*, ik schoor —. heb —geschoren; —scheerder,m.: —schering, v. Afschetsen (nateekenen), ik heb —geschetst;

—schetser, in.; —schetsing, v.

Afscheiiren, ik heb en ben —gescheurd; —scheurder, m.: —scheuring, v.

Afschijn (dicht, afschijnsel), m. gmv. Afschilderen {met kleuren nabootsen), ik heb

—geschilderd; —schildering, v.

Afschilferen {in schilfers of plaatjes afval len)_r het is —geschilferd: deze muur is geheel afgeschilferd, de witkalk of het pleister is er afgevallen. Ook: AfscheHeren.

Afschillen (de schel of schil van iets afdoen). ik heb —geschild; de schors van een boom—: een appel, een aardappel —.

Afschoffelen (met de schoffel losmaken), ik heb -geschoffeld: —schoffeling. v. Afschoonen {opklaren), het is —geschoond; de lacht begint af te sclwonen, is aardig af-geschoond. —schooning, v.

Afschot (afloop, helling), o. gmv.

Afschrift, o. —en.

Afschrijven, ik schreef —. heb -geschreven.

—«rlnijfgeld. o.: —selirijflooii, o.: —schrij-VillR, v.

AfMtlirik {afkeer, innerlijke schrik), m. gmv.

ArHclirikken, ik heb —geschrikt; —«elirik-ker, m.: —si hrikkins;. v.

AfHoImiin'ii {schuin afsteken), ik heb —geschuind: —st'liiiinms:. v.

AfHcliiiiven. ik schoof —. heb —geschoven; —Mcliiiiving;, v. Geld —. afdokken. AfMcliiiren (reinigen), ik heb —geschuurd; —Hcliuiirder, m.; —«rlmrlng, v.: -sclniur-sel, o.

AlHclmfMel (heining, afslniting), o. —s. AfseliiiHen (afscheiden door een heining), ik heb —geschut; —srlmtting. v.

Alsclmw (afkeer), m.

A fsc huwelijk (verfoeielijk). bn. en b\v.; —In'id. v. Ook: Afcclmuiijk.

AfHijpelcn {druppelsgewijze afvloeien), het is —gesijpeld: —Hijppling;. v,

Afsjormi {het tofnawerk losmaken), ik heb —gesjord.

Al'slaan {verjagen, verdrijven, van de hand wijzen), ik sloeg —. heb en ben —geslagen: den vijand —. een aanval —, een storm —. een eisch —. een aanbod —; de bajonet —. van het geweer nemen.

Afslag (vermindering), m. —en; — van straf, van schuld; — van visch (verkoop), de plaats waar men visch verkoopt.

Afslager {openbare verkooper, vendumeester), m. —s.

Afsla ven (ziHi). ik heb mij —geslaafd. Afcleeliteii {metalen gladhameren), ik heb. het is —geslecht; —sleelitliainer, m.: — Hleclitiiig, v.

Afsleepen {aftrekken), ik heb —gesleept. De booten sleepen een vlot de rivier af; —sleeper, m.: —sleeping, v.

Afslepen {afhangen), het heeft -gesleept Een japon met afslepende slrooken. Afslieren {afglijden), ik ben —geslierd. Afslijpen {door slijpen wegnemen), ik sleep —. heb —geslepen; —slijper, m.; —slijping, v.; —slijpsel, o.

Afslónzen {kleedij slordig dragen), ik heb —geslonsd; —slonzer, m.: —slonzing, v. Afsloofen {door een sloot omringen), ik heb —gesloot: —sloofing. v.

Afslorpen en —slurpen, ik heb —geslorpt

(—geslurpt); de room van de melk —, het vet van den bouillon —.

Afslorping en —slnrping, v.

Afsloven (zich), ik heb mij —gesloofd; zich dag aan dag —. z\v?ar vermoeien.

Afsluiten, ik sloot—, heb—gesloten: —shiit-flijk. m.: —slnitdain, m.: —sluiting, v. Afslnitingsdeelen (scheepst. al ivat dient om een schip waterdicht te houden), o. mv. Afsineekeii (afbidden), ik heb —gesmeekt; —snieeker, m.: —smeeking, v.

Afsnauw {norsch woord), m. gmv. Afsiuniwen {iem. bits iets zeggen), ik heb —gesnauwd; —snauwer, m.: —snauwing, v. Afsnede en —snee, v. —sneden.

Afsnijden {door snijden afscheiden), ik sneed —. heb —gesneden; —snijder, m.: —snijding. v.: —snijdsel, o.: —s'nijsehaar. v. Afsnoeien, ik 'heb —gesnoeid: —snoeier, m.:

—snoeiing, v.: —snoeisel, o.

Afsnoepen {behendig ontfutselen), ik heb —gesnoept.

Afsnuiten, ik snoot —, heb —gesnoten. Een kaars —.

Afsnuiten {een stuk hout van de scherpe punt ontdoen),\k\\Qh —gesnuit: —snuiting, v.; —snuitsel, o.

Afspannen {een trekdier losbinden), ik heb —gespannen: —spanner, m.: —spsinning. v. Afspelen (ten einde spelen, geheel vertoonen). ik heb en het is —gespeeld; het dominospel —, een blijspel —.

Afspieden (afloeren), ik heb —gespied: —spieder, m.: —spieding, v.

Afspiegelen {terugkaatsen), ik heb —gespiegeld; —spiegeling, v.

Afsplijten {splinters verliezen), het spleet —, het is —gespleten: —splijting, v. Afsplinteren, ik heb en 'het is —gesplinterd; —splintering, v.

Afspoelen, ik heb —gespoeld; —spoeling, v.

Afspraak {mondelinge overeenkomst), v. —spraken.

Afspreken, ik sprak —, heb en ben —gesproken. Afspringen {zich met een sprong verwijderen), ik sprong —. ben en heb —gesprongen. Fig. De onderhandeling is afgesprongen, d. i. plotseling geëindigd; —springer, m.; — springing. v.

Afstaan (afstand doen), ik stond —, heb —gestaan.

Afstaniineling, m. en v. —en; v. ook Af-stainmeliiige.

Afstammen (ziy'n oorsprong ontleenen), ik ben —gestamd: —stamming. v.

Afstand, m. —en: — 'doen, opgeven, laten varen: een groote —, een — afleggen, op eerbiedigen — blijven, de — van twee tonen, tusschenruimte, iem. op — houden, terughouden.

Afstaiidsmetiiig, v. —en; —wijzer, m. —s.

Afstappen, ik ben en heb —gestapt. Afsteken, ik stak —. heb en ben —gestoken: een schip doen —. afvaren; de randen —. wegsteken, verwijderen; —steker, m.: — steking, v.

Afstel, o. gmv. Van uitstel komt —. door uit te stellen komt van een plan ten laatste niets. Afstemmen, ik heb —gestemd: —steinming, v. Afstempelen, ik heb —gestempeld; —stempeling, v.

Afsterven, het stierf —. is —gestorven;

—sterving. v.

Afstijgen, ik steeg —, ben —gestegen; —stijsiiig. v.

AfstófTen (reinigen van stof), ik heb —gestoft;

—stoffmg. v.

Afstompen {stomp maken), ik heb —gestompt; —stomping. v.

Afstooten. ik stiet en stootte —. heb —ge-stooten: —stooting. v.

Afstorten {doen néderstorten), ik heb en ben

—gestort: —storting, v.

Afstraffen (de noodige straf toedienen, ook den mantel uitvegen, doorhalen), ik heb —gestraft: —straffmg, v.

Afstroopen {door strijken verwijderen), ik heb —gestroopt: een haas het vel —. een paling Afstuiten (met een stoot terugspringen), het j is —gestuit; -stuiting, v.

| Afstuiven {wegstuiven), ik stoof —. ben

—gestoven: —stuiving, v.

| Afsturen (doen heengaan), ik heb—gestuurd. | Afsiillen (afglijden), ik ben —gesuld. Aftakelen (scheepst. ontdoen van zijn want).

ik heb —getakeld. Fig. hij is heel wat afgetakeld. d. i. achteruitgegaan in gezondheid. ArtandHoli (van paarden), bn.

Aftappen (xit het vat op flesschen tappen). ik heb —getapt; —tapper, m.; —tapping v. Al'tarneii (aftornen), ik heb —getarnd. Afteekenen, ik heb —geteekend; —teeke-iiaar, m.; —teekeiiing;, v.

Aftellen, ik heb —geteld: —telling;, v. Aftohlx'ii, ik heb —getobd; ook: zich — (zich overmatig inspannen).

Aftocht, m. —en. De — der Franschen, het vertrek; dm — slaan of blazen. Fig. iem.een veiligen — bezorgen, in veiligheid brengen. Aftonnen (afbakenen), ik heb —getond. Aftrek. m.: — hebben. — vinden (koopers vinden); nu — van dr onkosten (in mindering). Aftrekken, ik trok —. heb en ben —getrokken; —trekker, m.: —trekking, v.: —treksel, o. Aftroeven (in het kaartspel), ik heb —getroefd; —troever. m.: —troeving. v. Aftroggelen (door mooie praatjes zien tgt;' krijgen), ik heb —getroggeld; — troggelins:,v. Aftuigen (ontdoen ran tuig), ik heb—getuigd. Aftuimelen (van een hoogt'' tuimelend neervallen). ik ben —getuimold; —tnimeling, v. Aftninen (afheinen, afschutten), ik heb —getuind: —tnining. v.

Afvaardigen (afzenden), ik heb —gevaardigd: —vaardiger, m.; —vaardiging. v.

Afvaart (vertrek van schepen), v. —en. Afvagen (afvegen), ik heb —gevaagd.

Afval (het losgaan, scheiden), m. gmv.

Afval (het afgevallene), o. gmv.

Afvallen, ik viel —. ben —gevallen.

Afvallig (ontromr). bn.: —lieid, v.

Afvallige {verzaker van zijn geloof), m. en v. —n.

Afvaren, ik voer —. heb en ben —gevaren. Afvegen (afvagen, reinigen), ik heb —geveegd: —veegsel, o.: — veger, m.;—veging, v. Afvergen (eischen). ik heb —gevergd; •— verging, v.

Afvleien (door vle-ien verkrijgen), ik heb —gevleid; —vleier, m.; — vleiiiig, v. Afvlieten. het vloot —. is —gevloten: —vlieting. v.

Afvlijmcii (afsnijden), ik heb —gevlijmd; —vli|niing. v.

Afvloeien, het is —gevloeid; —vloeiing, v.

Afvorderen (afvoeren, b.v. het ree), ik heb —gevoederd (—gevoerd); —voedering, v. Afvoeren (wegvoeren), ik heb —gevoerd; —voe rder. m.; —voering, v.: —voerkanaal, o. Afvorderen (eischen). ik heb —gevorderd; — vorderaar. m.; —vordering, v.

Afvragen, ik vraagde (vroeg) —. heb —gevraagd; — vraging. v.

Afvuren (doen ontbranden), ik heb —gevuurd: —vnring, v.

Afwaaien. het woei of waaide —, heeft en is —gewaaid.

Afwaarts (nederwaarts), bw.

Afwachten (wachten op iets of iem.), ik heb —gewacht; -wachter, m.; —wachting. v. Afwasschen (iets reinigen), ik wiesch —. hel) —gewasschen; —waschster, v.; — was-sching, v.

Afwateren (water afvoeren), ik heb —gewaterd. Bnarnians land ivatert af op onze sloot, -watering, v.

Af wecken (door weeking Ins maken), ik heb en het is —geweekt; —weeking. v.

koenen. Ver Li. Handwdb. d. Ncderl. taal.

Afweg (zijweg), m.

Afwegen, ik woog —, heb —g weger, m.; -weging, v.

Afweiden (kaal grazen), het vee heeft —geweid; — weiding, v.

Afwenden (een andere richting geven), ik heb —gewend; —wender, m.;' —wending. v.; —wendster, v.

Afwennen (afleggen, b.v. een slechte gewoonte). ik heb —gewend; —wenning, v.

Afwentelen, ik heb —gewenteld; —wenteling. v.

Afweren, ik heb —geweerd; — weerder. m.; —wering, v.

Afwerpen, ik wierp —. heb —geworpen; —werper, m.; —werping, v.

Afwezen (er_ niet zijn), o.; — wezend, bn.; —wezendlieid, v.; —wezig. bn.; — wezig-heid, v.

Afwezenden (de niet tegenwoordig zijnde personen), m en v. mv.

Afwijken (in andere richting gaan of loopen), ik week —. ben —geweken; — wijker. m.: —wijking, v.

Afwijzen (van de hand wijzen), ik wees —. heb —gewezen; —wijzing, v.

Afwinden, ik wond —, heb —gewonden;

— winder, m.; —winding, v.; —windster, v.

Afwinnen, ik won —. heb —gewonnen.

Afwisselen (op zijn heart vervangen), ik ben

en heb —gewisseld; —wisselend, bn.enbw.:

— wisseling, v.

Afwrijven (schoonwrijven), ik wreef —, heb —gewreven; —wrijving, v.

Afwringen (loswringen), ik wrong —. heb —gewrongen: —w ringing, v.

Afzadelen (ontdoen van het zadel), ik heb —gezadeld; —zadeling, v.

Afzagen (met een zaag afsnijden), ik heb —gezaagd. Een afgezaagd liedje, onderwerp, enz. d. i. te lang gezongen of behandeld.

Afzakken (naar beneden zakken), ik ben en heb —gezakt; —zakker, m.; —zakkertje (borrel), o.; —zakking, v.

Afzeggen (afwijzen, bedanken voor), ik heb —gezegd of —gezeid; —zegger, m.; —zegging. v.; —zegster, v.

Afzenden, ik zond —. heb —gezonden; —zender. m.; —zending, v.

Afzet (verkoop), m. gmv.

Afzetbaar, bn. Een — ambtenaar, d. i. die ontslagen kan worden; de rechterlijke macht is niet afzetbaar: — heid, v.

Afzetten, ik heb —gezet; -zetsel (Joot. stek), o.: —zetter, m.; —zetterij (bedrog), v.: -zetting, v.

Afzichtelijk (aartsleelijk). bn.; -heid. v.

Afzichtig,' bn.; -held, v.

Afziedsel (afkooksel), o. —s.

Afzien, ik zag —. heb —gezien; —zienhaar. bn.

Afzijn (afwezigheid), o. gmv.

Afzonderen (afscheiden, verwijderen), ik heb

Afzonderlijk, bn.enbw. Een —e slaapkamer. afgescheiden, vrij; de kinderen zaten —. d. i. niet bij de volwassenen.

Afzweren (bij eede verwerpen), ik zwoer —. heb —gezworen; —zweerder. m.: —zwering, v.; de afzwering van Philips II (1581).

Afzweren (afetteren), de pink zwoor —, is —gezworen: —zwering. v.

Agaat (e, leisteen vol klearschakeering). m. agaten; o. voor de stof.

A cc re ii (opivuidm, sarren^ Uirten; aan-vuren. belust malceu).

Aga«*erie (teryiny, -sard' rij. tarting), v. Agaten {van quot;(jant), bn. Een — unnbcind. Ageeren {handelen, te werk lt;jaan). Tegen iem. —. hem gerechtelijk aanklagen.

Agenda (ijetijdeuboek. dagboek), v. — s.

Agent {zaakbezorger) m. —en; —weluip, o. Agent «Ie change {wisselaar, wisselmaker), in. Asrent van politie {gerechtsdienaar, diender), m.

Aggiiwtaniente {stipt, zeer naawkearig), muz. Aggloniaratie (samenhooping, opeen hooping)^ v.

Aggloinereeren (zieli) {zich ophoopen, groo-ter worden; ophoopen, dicht bij elkander bonwen).

Aggravatie {bezwaring, verzwaring, b.v. van een straf), v.

Aggraveeren (verzwaren, vergrooten). Aggregeeren (toevoegen, ergens in opnemen). Agiel {bi'hendig, vaardig, gezwind), bn. Agiliteit {vlagheid, behendigheid), v.

Agio {opgeld), o.

Agiotage {actiehandel, kanstgrepen in aen e/fectenhandel). v.

Agiotenr {actiehandelaar; woekeraar), m. Agitatie {gisting, woeling, onrast, opgewondenheid), v.

Agitator {volksmenner, opruier), m. —s. Agiteeren {bewegen, verontrasten; vervolgen, in spanning brengen).

Agnatcn {naaste bloedverwanten van vaders zijde), m. mv.

AgnoHceeren {erkennen, voor geldig verklaren).

\\ri\namp;\\i'\\s{ongeloovige,\e\XQi'\. o nametende), tn. AgniiM Dei {lam Gods. de eerste woorden van het vijfde zangstuk tier Mis; ook een beeldje), o.

Agonie {doodstrijd), v.

Agoniseeren {zieltogen,op het aiterste liggen). Agrainlissenient {vergrooting), o.

Agrarisch {den akkerboaiv quot;/ de akkers be~ treilende), bn. De —e wetten der Romeinen. Agrarische wet {nkkerawt, graanwet). Agreeeren {aangetaaim zijn, gunstig aannemen).

Agrenienten {sieraden, garneersel), o. mv. Agriciiltnnr {hmd-. akkerbouw), v. Agriinonie {zeker bitter kraid, leverkruid, boelkenskraid), v.

Agronooni. AgronoiniHt {wetenschappelijk gevormd landbunwer). in.

Agnrk {soort van kleine komkommer), v.: —en. Ook: Augurk.

Ai. t\v.

Aï {de luiaard, viervoetig dier in lirazihë, n ld as geheeten naar het geluid dat het voortbrengt). m. —'s.

Aide, {halp, bijstand; helper, handUuiger), m. —s.

Aide de camp {gencraal-adjadant), m. (mv. aides de camp).

Ai in a hel {bemi n nensivaardig, lieftallig), bn. Air (schijn, niterlijk, hoading), o. —s. Zich airs geven. d. i. zich grootsch aanstellen. Aisance (ongedwongenheid in manieren; gemakkelijkheid; welgesteldheid), v.

Ai se {gemak, welbehagen), o. Op zijn — ~ijn, d.i. ergens op zijn gemak zijn.

Aisc (genoeglijk, gel a k Lig). bn.

A jour {doorschijnend, met openingen).

AJonrneeren {verdagen, tot een anderen dag verschaii'en).

Ajuin {ook ai of' siepel), m. —en.

Ajiisteeren (gelijkmaken, aanpassen; zich gereed nn (ken).

Akant {zekere boom), m. —en.

Akelietje, o. —s. 't Is geen —. quot;tis een lastig of vuil werk.

Akelei (zekere bloem), v. —en. Ook: Akolei {klokbloem).

Akelig {naar, treurig), bn. en bw.

Aker, m. —s. Zie: Kikel.

Akker {een stak bouwland), m. —s. Gods water over Gods — laten loopen, zich ter wereld niets aantrekken; hoogst zorgeloos zijn. AkkerinaalsboMcIi {eikenopslag), o. —bos-schen.

Akkerinaal.shont (eiken hakhout als zoom om akkers), o. gmv.

Akkoord (overeenkomst, vergelijk), o. —en. Akolei, zie Akelei.

Akoniet (vergiftplant), ook: Aconlet (monnikskap), o.

Akte {(vettig bewijssc/trift), v. —n. — van geboorte. — van beschuldiging, — van overlijden. Een — passeeren of verlijden, d. 1. doen opmaken door den notaris; een onder-hundsche —.

Al {als zn.), o. gmv.

Al, bw.

A la baisse {op daling). Spec alee ren —. A la bonne henre (het zij zoo! goed!). A la liiinnte (dadelijk, op staanden voet). A la lettre {letterlijk, naar d- letter).

Alarm {wupen kreet, noodkreet ), o. gmv. Alamiant {verontrustend), bn.

Alarmeereii (opschudding maken, onrust maken, schrik aanjagen).

Albast (gipssoort), o.

Albasten (van albast), bn. Een — vaas. Albatros (stormvogel), m. —sen.

Albe (miskleed, koorhemd), v. —n.

Albedil (albeschik), m. en v. —len.

AI bed rij I* (persoon), m. en v. —bedrijven. Al bed ril (persoon), m. en v. —len.

Albescliik {persoon, moetal), m. en v. —ken. Albino {mensch of dier zonder eenige kleurstof in huid, oogappels, haar, enz.), m. en v. —quot;s.

Albion {oude |en tegenwoordig dichterlijke\ naam van Engeland), o.

Album (portrctboek, vriendenrol), o. —s. Alcalde (vrederechter in Spanje), m.

Alcali (loogzout), o.; —sch {loogzouthoudend). bn.

Alcliimie (goadmakerij), v.

Alchimist (zoogenaauidegoadmaker), m. —en. Alcohol (gezuiverde wijngeest), m. De — is een kanker onzer maatschappij; —isch (— bevattend), lm.

Alcoholisatie, —isccringC/w t onderhevig zijn of maken run een volk run het alcoholmisbruik), v. De — van d.' Negers door de Eu ropeanen.

Alcoholisme (lerr van de waarde of onwaarde van den alcohol: misbmii» van alcohol), o. Alcoholist (misbruiker of niet-bestrijder van den ulcohol), m. —en.

Al corso {naar den u'issell,oers).

Alderman (eig. oudste, d. i. overheidspersooi in de steden van Engeland), m. —nen. Ale {En'geIsch ongehupt bier), o. Lees: eel. Zie: Aal.

Alentours {omstreken), m. mv.

Alert {vaardiy, wakker, vh'n). bn.

Alexaiiclrijii {versregel, bestaande quot;it 6 Jambische voèten. das uit 12 of 13 lettergrepen), m. —en; —sell, bn.

Al ïretico(schildering op verschepleisterkalk).

All't (elft. zekere vise li), m. —en.

Algarade {belecdigiag, hoon), v.

Algebra (stelkunde), v.: —ïscli, bn. Dat is — roor mij, daarvan versta ik niets.

Algemeèn.o. De maatschappij to¹: nut van 't —: in 't d. i. over 't geheel.

Algemeen, bn. en bw. — lieid, v.

Algen (wiersoorten, zeegras), v. mv.

Algeno«'Kzaaiii, bn.; —ïieid, v.

Algoeil. bn. en als zn. Al goede, voor God, m.; —lieiil, v.

Alias (anders gezegd, anders bijgenaamd; als zn. snaak), m. —sen.

Alibi (aanwezigheid elders), o. —'s. Zijn — bewijzen, in rechten aantoonen, dat men elders was op 't oogenblik van zeker misdrijf.

Aligiieeren {volgens een rechte lijn afmeten, op een rij plaatsen).

Alikruik [kleine zeeslak), v. —en.

Aliment (voedsel), o.

Aliineiiteeren (onderhouden, verplegen).

Alinea (van de linie af, nieuwe regel), v. —'s.

Alizariwortel (meekrap), m.

Alkali, zie Aleali.

Alkoof (afgesloten gedeelte in een kamer, slaapplaats), v. —koven.

Alkoran (wet en geloofsboek der Turken), m.

AHa breve (nog eens zoo schielijk), muz.

Allah (naam van het Opperwezen bij de Turken), m.

Alledaagseh (gewoon), bn. Mijn —e bezigheden, een — mensch, dichter, kunstenaar.

Allee (laan), v. In de omstreken van Zwol gebruikelijk voor: weg.

Alleen, bn.enbw. —handel, m.:—Iieerselier, m.: —lieerseliing, v.

Alleenbli|ven, ik bleef —, ben —gebleven.

Al leen ig.' bw.

Alleenlaten. ik liet —, heb —gelaten.

Alleenlijk, bw.

AlleeiiMtaan. ik stond —. heb —gestaan.

Allegaar (allegader, altegader), bw.

Allegaartje (mengelmoes), o. —s.

Allegeeren (aanhalen van Schriftuurplaatsen enz.; aanvoeren).

Allegorie (zinnebeeldige voorstelling, beeld-sprauk), v. —ën.

Allegoriiseli (zinnebeeldig, verbloemd), bn. en bw.

Allegraniente (haastig, c rooi ijk), muz.

Allegro (vroolijk, levendig, snel), muz.

Allenian (iedereen), vnw.; Jan en —sgading, geschikt voor iedereen; —sgek, m.; —svrienil, m.; —svriendMehap. v^r.

Allengs en allengskeiiM, bw.

Allerbest, bn. en bw.

Allerehri*telijk*t (titel der Fransche koningen). bn.

Allerhande (van alle soort), soortgetal.

Allerhande (kleingoed, koekjes), o. gmv.

Allerheiligen, —dag. m.; — IVest. o. (gedachtenis vmr alle heiligen in de U.K. kerk, / Nov.).

Allerhoogst, bn. en als zn. Allerhoogste, voor God. m.

Allerlei (van alle snort), soortgetal en o. als zn.

Allerwegen (overal), bw.

Allerzielen, —dag. m.; —leest (gedachtenis voor alle overledenen in de It. K. kerk, 2 November), o.

Alles, o. als zn.

Allesbehalve, bw.

AlleHzins. bw.

Allez (komaan, loop heen), tw.

Alliage (legeering, metaalmengsel; toevoeg-

AMiimiie (verbond, bondgenootschap), v.; —tiën en —ties.

Allieeeren (tot zich lakken).

Alligatie (menging, toevoegsel), v.

Alligator (Amerik. krokodil,kaaiman), m. —s. Allo (gauw, toe), tw.

Alloentie (aanspraak van den paus tot de kardinalen, redevoering), v. —tiën en —ties. Allodiaal (eigen geërfd, niet leenplichtig), bn. Allodinm (eigen bezitting, zonneleen, vrij en onvervreemdbaar erfgoed), o.

Allonge (verlengstuk), v.; —pruik (staartpruik), v.

Allongeeren (verlengen, uittrekken, lang-'r maken).

Allons (komaan; voorwaarts, loten wij gaan!), tw.

Allooi (gehalte van munten), o. gmv. Allooieeren (quot;/gt; het. juiste gehalte brengen). Allopaath (voorstander der allopathie), m. —palhen: —thiseh. bn.

Allopathie (geneeswijze niet middelen die de ziekte tegenwerken), v. Zie: honilt;igt;opathie. Ali* ottava (octaafsgewijze, acht tonen hoo-ger), muz.

Allndeeren (toespelen, stekelig zinspelen, spotten).

AHquot;unisono (eensluidr'nd.gelijkluidend), muz. Allure (gang, pas. uiterlijk en manieren: voetstel van puurden), v. —s. Hij neemt de —s van een groot heer aan.

Allusie (toespeling, zinspeling, wenk), v. —siën.

Alluviaal (aangeslibd, aangespoeld), bn. Allnvie (uunspoeling of aanslibbing van land), v. gmv.

Alma (de voedende, de grootbrengende).

Alma mater (de voedende moeder, een eere-nuarn voor de hoogescholen), v.

Alinaeht (alvermogen), v. De Godheid. Ahnaehtig, bn. en bw. en als zn. Almachtige. voor God, m.

Almanak (dagwijzer, jaarboekje), m. —ken; Mijn hoofd is geen —, ik kan niet alles onthouden.

Al niarco (nnnr het gewicht der munten). Almogend, bn. en als zn. Almogende, voor God. m.; -beid, v.

Aloë (naam van een uitheemscheplant), v. —'s. Alom, bw.: —tegen woonlig, bn. als zn. Alomtegenu oordige, voor God, m.; —tegenwoordigheid. v.