Vak 29

yak I

I vs/ajiyciiUiSSiSSJt?

I OVER HET fj

I BIJWONEN DER HEILIGE MIS

I om den Priester aan het altaar \ te leeren volgen.

H. J. M. SïERTS, Pastoor.

Tweede rgfdniiend.

„De beste manier van Mis hooren is

v „zich te vereenden met den Priester,

\ „hem te volgen in zgne handelingenen

l' « ^met hem hetzelfde te doen, ons voor-

s «stellende, gelijk het in waarheid is,dat

i „ wy alsdan in de kerk b^een zgn, niet

^ „slechts om Mis te hoorea, maar ook om

J „ in vereeniging met den Priester het aan-

\ » biddelyk Sacrificie van het Lichaam en

i » Bloed van Jesus Christus op te dragen.quot;

j: Rodriguez. Perf. Chrét T. n. Tr. vin. Chap. xv.

IMLosmaiis ₉

Marlet ₉ '«-Hertogenbosoh.

Den ILiezer heil!

,et de stellige overtuiging, dat het voor kiu-deren, zelfs van de laatste Catechisnmsjaren, zeer moeielijk is den Priester aan het altaar in een kerkboek te volgen , zijn deze weinige bladzijden geschreven. Hieruit kunnen de kinderen de orde der H. Mis leeren kennen, aeuig begrip verkrijgen van de handelingen en gebeden des Priesters, en zelfs de H. Mis aandachtig en godvruchtig leeren bijwonen zonder het gebruik van een kerkboek : de bijgevoegde gebeden toch zijn zoo gekozen, dat de kinderen die kunnen van buiten leeren. Ofschoon bij de samenstelling eerst slechts aan kinderen is gedacht, zullen ouderen ook met dit boekje hun voordeel kunnen doen. Ik heb het vertrouwen, dat de Eerwaarde Heeren Geestelijken deze blaadjes zullen welkom heeten en de verspreiding daarvan naar hun best vermogen bevorderen. Hoe ernstig het verlangen is der H. Kerk, dat de geloovigen goed onderwezen zijn wegens de mysteriën van het allerheiligste Sacrificie, bepaaldelijk wegens datgene wat in de Mis gelezen wordt, blijkt uit het voorschrift van de Kerkvergadering van ïrente Sess. XXII. De Saerijicio Missae. Cap. Fill, en van het Provinciaal Concilie van Utrecht Tit. III. Cap. V. 't Zal goed zijn, vóór het gebruik van dit boekje, de kinderen vertrouwd te maken met den Catechis-i,.ns der ff. Mis.

Algemeene aanwijzingen wegens eenige Ceremoniën der H. Mis,

1. De Priester buigt zich herhaalde malen om het altaar te kussen ter vereering van Jesus Christus, door het altaar verbeeld, en van de relikwieën der Heiligen , in den altaarsteen ingesloten.

2. Vele gedeelten van de H. Mis worden gewoonlijk in een kerkboek aangeduid door het eerste woord van het gebed, dat de Priester alsdan leest of zingt. Om den Priester in een kerkboek te kunnen volgen, is het dan ook van groot nut te weten , welke gebeden door die woorden worden bedoeld en wanneer de Priester die gebeden spreekt. Om dit te lee-ren, moet vooral dit boekje dienen.

3. Ziehier eenige woorden , die dik wijier in de H. Mis voorkomen :

Oremus beteekent Laat ons bidden, en geeft derhalve te verslaan, dat de Priester een gebed gaat spreken.

Amen beteekent Het zij zoo.'tlseene goedkeuring of instemming, waardoor wij te kennen geven, dat wij hetzelfde gelooven of weusohen of vragen,

{ 4 )

Dominus vobiscum beteekent De Eteer zij met u: een zegenwensch van den Priester tot de geloovigen, dien zij beantwoorden met denzeifden zegenwensch tot den Priester:

Et cum spiritu tuo: En ook met Uwen geest.

Deo grutias beteekent Aan God zij dank of God zij gedankt.

Alleluia beteekent Looft den Heer!

Miserere nobis: Ontferm U onzer.

Eequiem aeternam dona eis Domine;

Et lux perpetua luceat eis.

Heer, geef hun de eeuwige rnst;

En 't eeuwige licht verlichte hen.

Requiescant in pace: Dat zij rusten in vrede.

4. De Misdienaar antwoordt in naam der geloovigen, en daarom is het zeer goed, als wij, den Priester volgende, in stilte met den Misdienaar antwoorden: Et cum spiritu tuo, of Amen, of Deo gratias, of Laus tibi Christ e. En zulks in 't latijn of in 't hollandsch, om het even. Al zouden wij niet juist weten, wat de Priester bidt, toch kunnen wij met alle oprechtheid en devotie op al zijne gebeden Amen antwoorden ; omdat wij zeker weten, dat al wat de Priester in de H. Mis aan God betuigt of van God vraagt, aan God aangenaam en voor ons zeer goed is. De Priester is onze tolk bij God, en

( 6 )

door Amen op zijne woorden te zeggen, ef-kennen wij hem als onzen vertrouwden tolk, sluiten w\j ons bij hem aan, en bevestigen wij zijne hulde en smeekingen tot God. In de H. Mis z\jn Priester en volk één , één om God te eeren en te danken, één om Gods barmhartigheid af te smeeken. Begrijpen wij dan wel, dat een kort, maar hartelijk Amen de uitstorting kan zijn van een God vurig beminnend hart.

Eerste voorbereiding tot de H. Mis.

i. Beschouw immer het bijwonen der H. Mis als het grootste werk van godsdienstigheid ; omdat door elke H. Mis aan God de hoogste eer gegeven wordt, die mogelijk is. Deze gedachte zal u tot diepen ernst en eerbied stemmen, als ge naar de kerk gaat om de H. Mis bij te wonen.

3. Maak u gewoon, om vóór tijd in de kerk te zijn. Mocht ge dan een keer te laat komen, ge vindt des te lichter verschooning, Uie niet ie vroeg willen komen, zullen dikwijls te laat komen, met stoornis van anderen. Kunnen zij zulks doen zonder zelfverwijt?

3. De kerk binnentredende , laat alle we-reldsche gedachten er buiten. Neem eerbiedig

( 6 )

wijwater, en maak een goed kruisteeken. Wend uwe oogen eerbiedig naar 't hoogaltaar , en zeg het hoofd buigend :

Geloofd zij Jesus Christus!

In eeuwigheid. Amen.

4. Aan uwe plaats gekomen, maak eene knie- of hoofdbuiging voor 't H. Sacrament in het Tabernakel, zeggende :

Geloofd en gedankt zij te allen tijd hethoogheilig en Goddelijk Sacrament!

5. Begint de H. Mis nog niet, en zoudt ge gaarne wat uitrusten , ga dan niet aanstonds zitten; maar kniel eerst even, om een Onze-Vader en Wees-gegroet te bidden.

Naaste voorbereiding tot de H. Mis.

Als de Fiiester zich naar het altaar begeeft, om het H. Misoffer op te dragen, kniel dan eerbiedig, en maak de intentie of meening, waarmede gij de H. Mis gaat bijwonen.

Algemeene intentie.

f In den naam des Vaders en des Zoons en des H. Geestes. Amen.

O groote God, mijn Vader in den hemel,

( 7 )

ik pa met den Priester U bet onbevlekte Offer van bet Licbaam en Bloed van uwen godde-lijken Zoon, onder de gedaante van brood en wijn, opdragen tot gedachtenis van zijn bitter lijden en sterven en in vereeniging met de intentiën van zijn H. Hart.

Ik draag U dit H. Sacrificie op: om U te aanbidden als Heer van al het geschapene; — om U te bedanken voor de weldaad der schepping en verlossing, voor zoovele gaven en genaden , van uwe goedheid ontvangen; — om U voldoening aan te bieden voor al mijne zonden en schulden; — om uwen zegen af te smeeken over mij en allen die mij dierbaar zijn, zoo levenden als overledenen, voor de volharding van alle rechtvaardigen en voor de bekeering van alle zondaren.

Bijzondere intentie.

Goede God, Gij weet wat ik in 't bijzonder verlang . .. .; verleen mij deze gunst als vrucht van dit H. Misoffer.

( 8 )

DE HEILIGE MIS.

e^»

Op de volgende bladzijden vindt men ter linker een Ondebricht over de Ceremoniën der H. Mis of eene verklaring van de verschillende deelen der H. Mis, — en ter rechter Oefeningen en Gebeden, die bij elk deel der H. Mis passend zijn.

Om nu een nuttig gebruik te maken van dit boekje, zal men zich op de volgende wijze oefenen.

Eerste Oefening. Men zal te huis het Onder «icht over de Ceremoniën der H. Mis aandachtig lezen en herlezen, om een goed begrip van de deelen der H. Mis en van hunne volgorde te verkrijgen.

Tweede Oefening. Als men de verklaring der Ceremoniën genoegzaam begrepen heeft, zal men met behulp van dit boekje (dat men in de hand houdt of in zijn kerkboek heeft liggen) zich oefenen , om den Priester aan het altaar te leeren volgen. Men let op hetgeen de Priester doet, vergelijkt dat met hetgeen op de linkerzijde te lezen staat, zonder acht te geven op de rechterzijde. Men blijft den Priester bij, wachtende telkens als de Priester meer tijd noodig heeft, om tot het volgende deel over te gaan. Zóó racet men de verschillende deelen

( 9 )

leereii onderscheiden, dat men eindelijk kan zeggen wanneer de Priester bij dit of dat deel gekomen is, bijv. bij den Epistel, bij het Orale Fratres, hij de H. Consecratie, enz. Doel men deze oefening met devotie , dat is: roet de meening om God te eeren , dan hoort men goed Mis.

Derde Oefening. Is men nn bekwaam, om den Priester aan het altaar deel voor deel te volgen, dan woont men de H. Mis bij, niet lettende op hetgeen ter linkerzijde staat, maar met godsvrucht lezende en biddende de Oefeningen en Gebeden , die ter rechterzijde staan , altijd den Priester bijblijvende. Heeft de Priester bij een of ander deel meer tijd -noodig, dan wacht men. Intusschen zou men de Ge-beden^geheel of gedeeltelijk kunnen herhalen.

Deze oefeningen kosten eenige inspanning, maar ook in 't eind verkrijgt men dit voordeel , dat men den Priester aan het altaar in elk kerkboek zal kunnen volgen, en men de H. Mis, het verhevensle werk van godsdienstigheid , dat tegelijk tol onze voornaamste ver-plichtingen behoort, met des te meer godsvrucht zal bijwonen.

Als eene Vierde Oefening, ten minste voor kinderen , durven wij aanbevelen , de Gebeden ter rechterzijde van buiten te leeren. Wie zich deze Gebeden heeft eigen gemaakt, zal dikwijls daarvan het nut ondervinden.

10 Onderricht over de CereioaieD der E. Mis.

BIJ het Confiteor-

Het begin der H. Mis wordt door een toeken der schel aangekondigd. De Priester staat aan den voet des altaars, en maakt een kruis. Maak ook eerbiedig het kruisteeken , om in naam derH. Drievuldigheid en door de verdiensten van Jesus' kruisdood het aanbiddelijk Misoffer te gaan opdragen.

Wat de Priester met den Misdienaar aan den voet des altaars bidt, wordt in een kerkboek gewoonlijk aangeduid door het eerste woord van het voornaamste gebed : Confiteor.

Conmteor beteekent Ik belijd mijne schuld : dezelfde woorden, waarmee de Voorbiecht begint. Want zie, wat de Priester daar bidt en de Misdienaar na hem herhaalt, is eeneschuldbelijdenis, gelijk aan de Voorbiecht, maar langer. DePriester buigt zich diep, om zich voor God te vernederen en de vergiffenis zijner zonden af te smeeken. De Misdienaar doet na den Priester hetzelfde. Doe insgelijks. Buig ook het hoofd, met den Tollenaar des Evangelies de oogen niet durvende opslaan, en bid rouwmoedig: Ik belijd... driemaal op de borst kloppende, a's gij zegt: door mijne schuld, door mijne schuld, door mijne allerijrootste schuld.

In de Lijkmissen en de Missen van Passie-Zondag tot Paschen wordt de Psalm , die met het woord Judica begint, vóór het CoK/Weo/-weggelaten, wijl die Psalm blijdschap te kennen geeft.

Ri) rion IntroitiiN.

De Priester, het altaar opgegaan, kust het altaar, begeeft zich ter rechterzijde, Epistelkant genoemd, en leest daar een gebed, toepasselijk op het Feest, den dag of de bijzondere meening, waar-

(tóBDingBD en Geleden. 11

Bij liet Confiteor.

f In den naam des Vaders en des Zoons en des H. Geestes. Amen.

Bid de gewone Akten van geloof, hoop en liefde.

Ik belijd mijne schuld voor God almachtig , voor de H. Maria, altijd Maagd, den H. Aartsengel Michael, den H. Joannes den Doo-per, de HH. Apostelen Petrus en Paulus, voor alle Heiligen en voor u. Vader: dat ik zeer gezondigd heb, met gedachten, woorden en werken, door mijne schuld, door mijne schuld, door mijne allergrootste schuld ; — daarom bid ik de H. Maria, altijd Maagd, den H. Aartsengel Michael, den H. Joannes den Dooper, de HH. Apostelen Petrus en Paulus, alle Heiligen en u, Vader, den Heer onzen God voor mij te willen bidden.

Dat do Heer ons gelieve te zegenen en tegen alle kwaad te beschermen en tot het eeuwig leven te geleiden ; en dat de zielen der geloovigen door Gods barmhartigheid in vrede lusten. Amen.

Bij den Introitns.

Geloofd eu gezegend zij de allerheiligste Drievuldigheid, God de Vader, God de Zoon en God de H. Geest 1

12 Ooderriclil over de Ceremooien der H. Mis.

too de H. Mis wordt opgedragen. Uat gebed wordt genoemd Introïtus, zooveel als Intrede of Begin. 't Is het eerste wat door do Koristen gezongen wordt.

IliJ hrt KyrlC elelMnn.

Kykie eleison: Heer, ontferm U onzek.

Cheiste eleison ; Christus , ontf. U onzer.

Kïrie eleison-. Heer, ontferm U onzer.

Ge zult de beteekenis dezer woorden gemakkelijk ontbonden, als ge u herinnert, dat met dezelfde woorden elke Litanie begint: Heer, ontferm U onzer. Christus, ontferm U onzer. Heer, ontferm üonzer. Door Heer, Christus, Heer wordt bedoeld God de Vader, God de Zoon, God de H. Geest, en wordt alzoo door dit gebed de ontferming of barmhartigheid van de H. Drievuldigheid afgesmeekt. Door negenmaal het Kyrie te herhalen wordt gedacht aan de negen Koren der Engelen, die onophoudelijk den lof zingen van God, den Vader, den Zoon en den H. Geest.

BIJ hrt Cilorlu In excelNlH.

Met deze woorden wordt na het Kyrië een schoone jubelzang aangeheven God ter eere, doch voornamelijk tot lof van Jesus Christus, wiens blijde eboorte door hemelsche geesten met dezelfde woor-en werd bezongen. Immers de eerste woorden Gloria in excelsis Deo — et in terra pax hominibus bonae voluntatis ; Glorie zij aan God in den allerhoogsten — en vrede op

aarde dek menschen van goeden wil, waarvan de Priester in een plechtige Mis de eerste helft zingt, — zijn dezelfde, welke de herders van Beth-

OeteDingen en Gebeden,

Glorie zij den Vader en den Zoon en den H. Geest.

Gelijk het was in 't begin , en nu, en altijd , en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

By het KyrlC eleison.

Heer, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Christus, ontferm U onzer.

Christus, ontferm U onzer.

Christus, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Heer, ontferm U onzer.

Bij het Gloria In excelnls,

als het gebeden wordt.

Glorie aan God in den allerhoogsten , en vrede op aarde den mensehen van goeden wil.

Glorie zij God den Vader, die ons geschapen heeft;

Glorie zij God den Zoon, die ons verlost heeft ;

Glorie zij God den H. Geest, die ons geheiligd heeft,

Onderricht over de CeremoDien der H, Mis.

lehem bij de geboorte des Zaligmakers eene menigte van Engelen hoorden zingen. Daarom wordt dit gebed ook de Lofzang der Engelen genoemd. Wijl het Gloria eeu vreugdezang is, hebben de Lijkmissen en de Missen van den Advent en van de Vasten geen Gloria.

Rif de follecte of fiebeden.

Door de Collecte verstaat men een of meer Ge-heden, die de Priester leest of zingt na het Gloria of na het Kyrie, als er geen Gloria is, beginnende met: Dominus vobiscum... Oremus.

Collbcta beteekent Wat verzameld is. De Priester verzamelt de wenschen der geloovigen in een of meer Gebeden, om ze God aan te bieden.

Bif den Epistel.

Na de Collecte leest de Priester den Epistel. Epistel beteekent Brief. Dit gedeelte der H. Mis is dan ook meestal genomen uit een van de Brieven der HH. Apostelen. Maar 't kan ook genomen zijn uit een ander Boek der H. Schrift, behalve uit het Evangelie. Nu alle Boeken der H. Schrift mogen we aanzien als Brieven van God aan de menschen.

De Epistel is zooveel als eene onderricht ingaan de geloovigen, en wordt daarom op de Zon- en Feestdagen met het Evangelie in het hollandsch door den Priester aan het volk voorgelezen.

ÖflfaniDgen eo Gebeden.

Geloofd zij Jesus Christus!

Geloofd zij Jesus Christus!

Geloofd zij Jesus Christus!

In eeuwigheid. Amen.

BIJ de Collecte of Kebeden.

Wij bidden ü, o God, goedgunstig het gebed des Priesters te verhooren door de verdiensten van onzen Heer Jesus Christus uwen Zoon, die met U leeft en heerscht in de eenheid van den H. Geest God door alle eeuwen der eeuwen. Amen.

Wij bidden U voor de H. Kerk, voor onzen H. Vader den Paus, voor onze Ouders, voor onze vrienden en weldoeners:

Onze Vader ....

Bij den Eplfttel.

Wij danken U, o God, voor de zalige onderwijzingen , die wij door uwe Priesters ontvangen , en geef ons de genade om altijd met een leerzaam hart naar hunne lessen te luisteren.

OndBrriclil over de CeremoDiea der H. Mis.

Bij bet Evangelie.

Het Missaal of Misboek wordt van de rechterzijde naar de linkerzijde, Evangeliekant genoemd, overgedragen, en wat de Priester daar dan leest, noemt men het Evangelie.

Het eerste Boek van het Nieuwe Testament is het H. Evangelie, en hevat de geschiedenis van 't leven van Jesus Christus, 't Is het voornaamste Boek der gan-sche H. Schrift; want wat kan er grooter en verhevener zijn dan de beschrijving van hetgeen Jesus Chr., de Zoon Gods voor ons mensch geworden, gesproken, gedaan en geleden heeft? Viermaal heeft God het leven des Zaligmakers laten beschrijven; zoodat er vier Evangeliën zijn, geschreven door de vier Evangelisten Mattheüs, Mabcus, Lucas en Joannes.

Wat is nu het Evangelie der H. Mis? Ken uittreksel uit een der vier Evangeliën, namelijk een gedeelte, dat toepasselijk is op het mysterie van den Feestdag of op den Heilige, wiens Feest wordt gevierd. Dan nog hebben alle Zondagen van het jaar en alle dagen van de Vasten een bijzonder Evangelie.

Zie eens met welk een eerbied de Priester in de H. Mis het Evangelie leest of zingt. 1. De Priester buigt zich diep, en smeekt God zijn hart en lippen te zuiveren, opdat hij zijn H. Evangelie op waardige wijze moge verkondigen. — 2. Zeggende: Initium of Sequenlia Sancti Evangelii secundum Mat-thaeum: Het begin of Het vervolg van liet H. Evangelie volgens Mattheüs of een ander Evangelist — maakt de Priester een kruis op de eerste woorden des Evangelies, daarna op zijn voorhoofd , mond en borst. — 3. Na de lezing kust hij de eerste woorden des Evangelies. — Daarenboven bewierookt de Priester in eene plechtige Mis driemaal

DateDiogéD ao Gebeden,

BIJ het Evangelie.

Als de Priester zich ter linkerzijde lot hei Misboek keert, ga in eerbiedige houding recht staan, om te betuigen, dat ge bereid zijt het H. Evangelie van Jesus Christus met uw verstand te gelooven en daarover u nooit te schamen i het met uwen mond te belijden en met uwen wil te volbrengen. Vraag daartoe de goddelijke genade door met den rechterduim een kruis te maken op voorhoofd, mond en borst.

Bij het begin zeg met den Misdienaar; Gloria tibi, Doming : Glorie zij U.oHeer!

Onder het lezen des Evangelies bid langzaam de gewone Akte van geloof.

Bij het einde zeg met den Misdienaar; Laus tibi, Christe: Lof zij U, Christus!

18 Onderricht over de Ceremooien der ü. Mis.

liet Evangelie, voordat hij het begint te zingen.

Leer hieruit altijd in de eerbiedigste houding het Evangelie aan te hooren, hetzij het in de H. Mis gelezen of gezongen wordt, hetzij het van den predikstoel wordt voorgelezen. Ook als gij het tehuis uit een Evangelieboek zelf leest of hoort voorlezen, steeds zij uwe houding eerbiedig.

Bij het Credo.

Credo beteekent Ik geloop, het eerste woord van het Symbolum der Apostelen of de Twaalf Artikelen des geloofs. Wat de Priester ook dan leest, is niets anders dan de Twaalf Artikelen des geloofs met oenige bijvoegingen, reeds in de vierde eeuw door het Concilie van Niceë en van Constantinopel tegen de ketterijen van Arius en Maeedonius vastgesteld.

Niet alle Missen hebben Credo „• Credo hebben de Missen op alle Zon- en Heiligdagen, op de Feesten van O. L. V. en Maria Magdalena, van de Apostelen en Kerkleeraars.

BIJ het Offertorium «f de Offerande.

Offertorium beteekent Offerande , en is het eerste van de drie voornaamste deelen der Mis. De Priester begint daarmee, als hij na het Credo of na het évangelie, als de Mis geen Credo heeft, den kelk ontdekt. De Offerande bestaat hierin , dat de Priester eerst het brood en daarna den wijn in den kelk aan God opdraagt, en Gods zegen er over afsmeekt, opdat straks dat brood en die wijn veranderen in het Lichaam en Bloed van Jesus Christus. Na de Offerande is het brood nog brood en de wijn nog wijn; maar is gewijd brood en gewijde wijn geworden.

OefeninjsD eo Gebe'eo.

B|j het Credo ,

als het gelezen wordt.

Bid langzaam de Twaalf Artikelen des ge-loofs:

Ik geloof in God den Vader....

Bij het Offertorium of de Offerande.

O barmhartige God, neem het brood en den wijn uit de handen des Priesters genadig aan, opdat deze gaven U tot eer, ons ten zegen en den overledenen tot lafenis mogen verstrekken.

Ik offer U ook op mijne ziel, mijn lichaam en al wat ik bezit; ik draag U op alle de goede werken, die ik dezen dag zal verrichten. Ik wil die doen tot uwe eer en glorie, tot zaligheid myner ziel en om de aflaten te verdienen , die daaraan zijn toegevoegd.

2

20 Onderriclit OTer Je CereiODieo der H. Mis.

Bij de Offerande doet de Priester een weinig water bij den wijn ter gedachtenis, dat bloed en water uit Jesus'doorboorde zijde is gevloeid. Welke beteekenis bovendien heeft hier de wijn met het weinige water? De edele wijn beteekent de godheid, het weinige water de nietige mensehheid.

Wat beteekent de vermenging van het water met den wijn ? De Priester zegt het duidelijk, als hij bidt, dat wij mensehen mogen deelachtig worden aan de godheid van .Tcsus Christus, die God zijnde deelachtig heeft willen worden aan onze mensehheid.

Bij het Igt;avabo of liet waKsehen der handen.

Lavabo beteekent Ik zal wassciien , en is het eerste woord van den Psalm, dien de Priester bidt bij het wasschen der handen.

Wat beduidt het wasschen der handen ? Dat het allerheiligste Misoffer behoort opgedragen te worden met een hart, uiet alleen zuiver van doodzonden , maar ook van dagelijksche zonden : de Priester immers waseht zich enkel de vingers.

Bij het Orate F ra tres.

Oratk pratkes beteekent Bidt broedees. Dit zegt de Priester, zich tot het volk keerende en er stil bijvoegende: opdat mijn offer, dat ook het uwe is, aangenaam worde bij God, den alm ach tiff en Vader.

OefBoingen bd GeBedeD.

• O Jesus, ik offer U op, door 't onbevlekte Hart van Maria, de gebeden, de werken en het lijden van dezen dag, in vereeni-ging met de intentiën van uw H. Hart.

H. Maria, Moeder Gods, bid voor ons.

H. Joseph, bid voor ons.

H. Engelbewaarder, bid voor ons.

H. Dooppatroon, bid voor ons.

H. Patroon onzer Gemeente, bid voor ons.

Alle Engelen en Gods lieve Heiligen, bidt voor ons.

BIJ het Lavabo of het wanschen der handen.

Verfoei al uwe zonden, ook de geringste, door eene vurige Akte van berouw.

BIJ het Orate Fratren.

Antwoord met den Misdienaar:

De Heer ontvange het offer uit uwe handen tot lof en verheerlijking van zijnen naam, en ook tot heil van ons en van geheel zijne heilige Kerk.

* Voor het Apostolaat des Gebeds.

22 Onderriclt over de CeremoDien der H. Mis.

Bij dc Prefatie.

Prefatie beteekent Voorbede. De Prefatie is inderdaad eene voorbereiding tot het voornaamste deel der H. Mis, eene laatste opwekking des Priesters tot de geloovigen , om hunne harten omhoog te heffen en met hem den goeden God te danken, wijl Hij binnen weinige oogenblikken het wonder zijner oneindige liefde gaat vernieuwen door de verandering van het brood en den wijn in het Lichaam en Bloed van Jesns Christus.

De Priester eindigt de Prefatie met zich aan te sluiten bij de juichende Koren der hemelaclie Geesten, zeggende tot verheerlijking der aanbiddelijke Drievuldigheid : Sanctus, Sanc.tus, Sanctus: Heilig, Heilig, Heilig, enz. welke woorden door de Koristen herhaald worden.

Hosanna in den hoogen ! Gezegend die komt in den naam des Hberbn I Dezelfde juichtonen weergalmden bij den zegepralenden intocht des Zaligmakers binnen Jerusalem. Onder dezelfde juichtonen verwachten wij de komst van Jesus Christus op het altaar bij de H. Consecratie.

't Is verkeerd bij het Sanctus driemaal op de borst te kloppen, want wat zou het moeten hc-teekenen ?

Bij den Tan on.

Canon beteekent Regel. De Canon is de vaste Regel of orde van gebeden, welke van ouds af door de H. Kerk bij het vooruaamstc deel der H. Mis gevolgd is.

De Canon bevat de gebeden na de Prefatie tot Jiet Pater noster.

De Priester bidt ze in stilte eu spreekt uiet

OefeniDgen en Gebeden.

By de Prefatie.

Bid met eene vurige dankbaarheid de gewone Akte van liefde.

Zeg daarna hij het einde der Prefatie:

Heilig, Heilig, Heilig is de Heer, de God der heirlegers! Hemel eu aarde zijn vervuld van uwe heerlijkheid.

Hosanna in den hoogen ! Gezegend die komt in den naam des Heeren ! Hosanna in den hoogen !

Bij den Canon.

Wij bidden U, barmhartige God, met den Priester voor de gansche H. Kerk :

Onze Vader . . .

Voor onzen H. Vader den Paus ;

Onze Vader ...

Voor onzen Bisschop ; _#

Dnderricht over 3e Ceremonien der H. Mis,

meer tot de geloovigen; maar houdt zich alleeu bezig met de allerheiligste handeling, die hij in den naam van Jesus Christus gaat verrichten, te weten: de H. Consecratie.

De Priester smeekt eerst den hemelschen Vader, dat Hij door de verdiensten van Jesus Christus, zijn goddelijken Zoon, dit Sacrificie gelieve te zegenen en aan te nemen tot bescherming vau de Katholieke Kerk over de gansche aarde, van onzeu H. Vader den Paus, vau onzeu Bisschop en vau alle geloovigen.

BI) het Memento of de Gedachtenis der levenden.

Memento beteekent Gedenk , het eerste woord van het gebed, waarin de Priester eenigen onder de levenden naar zijn goedvinden in 't bijzonder aan God aanbeveelt, tegelijk met allen, die inde Mis tegenwoordig zijn.

BIJ de II. Consecratie.

De H. Consecratie is het goddelijk werk des Priesters, waardoor brood en wijn veranderd worden in het Lichaam en Bloed van Jesus Christus.

Brood en wijn worden niet samen ineens geconsecreerd; maar de Priester spreekt de woorden dor H. Consecral ie eerst over het brood, daarna over den wijn.

Kunt, gij ook weten, wanneer de Priester de woorden der H. Consecratie spreekt over het brood? Ja; als na het Sanctus weer gescheld is, en de Priester kort daarna eenige oogeublikken over het altfinr gebogen blijft. Wanneer over den wijn ? Als de Priester na de Opheffing van de H. Hostie weer eenige oogeublikken over het altaar gebogen blijft.

OflfsfflDjen 6Q Bebeden,.

Onze Vader . . .

By het Memento of de «edachtenin der levenden.

Wij bidden U ook in 't bijzonder voor onzen Pastoor en Biechtvader :

Onze Vader...

Voor Vader, Moeder en verdere familie, vrienden en weldoeners :

Onze Vader . . .

H. Maria, Moeder Gods, bid voor ons.

H. Joseph, bid voor ons.

H. Engelbewaarder, bid voor ons.

H. Oooppatroon , bid voor ons.

H. Patroon dezer Gemeente , bid voor ons.

Alle Engelen en Gods lieve Heiligen, bidt voor ons.

Bij de H. f¹ o n m eer a t i e.

Als na het Sanetus weer gescheld wordt, is dit een teeken, dat de Priester zich gereed maakt tot de H. Consecratie. Men sluit zijn kerk-* boek, en wacht in de eerbiedigste houding af, dat Jesus Christus op het altaar tegenwoordig komt.

26 Oodflrrichl over de Geremonien der H. Mis.

Bij de Elevatie of Opheffing.

Elevatie beteekent Opheffing , dat is: de Op-heffing eerst van de H. Hostie, daarna van den Kelk. Na de Consecratie van het brood kuielt de Priester ter aanbidding van de H. Hostie of het Lichaam des Heeren, — en weer recht staande heft hij de H. Hostie zeer hoog op ter aanbidding voor de geloovigen. Insgelijks, na de Consecratie van den wijn knielt de Priester ter aanbidding van het Bloed des Heeren, — en weer recht staande heft hij den Kelk met het Bloed des Heeren zeer hoog op ter aanbidding voor de geloovigen.

\a de H. C onsecratie.

Do Priester smeekt God,| dat, gelijk Hem de offeranden van Abel, Abraliam en Melchisedech aangenaam'waren, Hij ook 'met welgevallen uit

Oefeniujen en IJebeiiD,

By de Elevatie of O p he ff in g.

Bid aller eerbiedig st en dankbaar bij de eer-tle Opheffing, de Opheffing van de H. Hostie.

Goede Jesus, ik aanbid nw allerheiligste Lichaam, dat Gij voor mij aan 't Kruis geofferd hebt.

Jesus, ik geloof in U ; Jesus, ik hoop op U; Jesus, ik bemin U !

Goede Jesus, ik aanbid uw allerheiligste Lichaam, dat Gij voor mij aan 't Kruis geofferd hebt.

Bid bij de tweede Opheffing , de Opheffing van den Kelk.

Goede Jesus, ik aanbid uw allerheiligste Bloed, dat Gij voor mij aan 't Kruis gestort hebt.

Jesus, ik geloof in U; Jesus, ik hoop op U; Jesus, ik bemin U !

Goede Jesus, ik aanbid uw allerheiligste Bloed, dat Gij voor mij aan 't Kruis gestort hebt.

Xa de H. Consecratie.

Bid hier vurig de gewone Akten van ge^ loof, hoop en liefde.

28 OnJerriclit over de Ceremonien dar H. Mis.

zijne priesterhand moge aannemen het heilige en onbevlekte Offer van het Lichaam en Bloed van zijnen goddelijken Zoon , en wij door onze deelneming aan dit aanbiddelijk geheim met alle hemel-sche zegeningen en genaden mogen vervuld worden.

Bij het Memento of de Gedachtenis der overledenen.

De Priester bidt, dat dit H. Sacrificie ook moge strekken tot lafenis van de zielen in 't vagevuur, in 't bijzonder van die zielen, welke hij gedenken wil.

Bij hel Kohls quoqne p e rca to r I b n g.

De Priester deze woorden sprekende: En ook ons, zondaars, klopt op zijne borst met den Pu-blikaan des Evangelies, en smeekt God, dat wij, niet om onze verdiensten, maar om zijne groote barmhartigheid, deelachtig mogen worden aan het geluk zijner Heiligen in deu hemel.

Bü hel Pater nosler.

Paier nosteb beteekent Onze Vader, en zijn, gelijk in 't hollandseh, de eerste woorden van het gebed des Heeren.

De Priester begint het Pater noster, als na de laatste Ophe{]ing weer gescheld is.

OBfeningen ea Gebedeo. 29

Bij het Memento of de Oedachtenis der overledenen.

Wij bidden U , o God, dat Gij in uwe barmhartigheid door de verdiensten van Jesus Christus de zielen in 't vagevuur wilt gedenken, in 't bijzonder die zielen , aan welke ik eenige verplichting heb, de zielen mijner overledene bloedverwanten, vrienden en weldoeners.

Heer, geef hun de eeuwige rust;

En 't eeuwige licht verlichte hen.

Dat zij rusten in vrede. Amen.

BIJ het Nobis quoque peccatoribus.

Als ge den Triester deze woorden hoort zeggen , klop ook rouwmoedig op uwe borst, verzuchtende met den Publikaan:

God 1 wees mij zondaar genadig !

Bij het Pater nostcr.

Bid langzaam met groote aandacht:

Onze Vader ....

30 Oiidemclit over de Ceremonien der B. Mis.

Bij het Agnus Del.

Agnus Dei beteekent, La m Gods. Met deze woorden : Lam Gods, dat de zonden, der wereld wegneemt: heeft de H. Joannes de I )ooper Jesus aangewezen als den verwachten Messias. De Priester erkent ook Jesus Christus op liet altaar als het onbevlekte Lam Gods, dat door zijn dood onze zonden wegneemt, en smeekt, op zijne borst slaande, om barmhartigheid en vrede.

In eene Lijkmis zegt de Priester, zonder op zijne borst te slaan, in plaats van Ontferm U onzer tweemaal Geef hun de rust, de derde maal Geef hun de eeuwige rust. Doe en zeg insgelijks.

Bij de voorbereiding tot de H. Cominanie,

De Priester spreekt eenige gebeden over het altaar gebogen.

Bij het Domlne non sum diflfnus.

Domine non sum dignus beteekent Heer, ik ben niet waardig , en zijn de eerste dier schoone woorden, welke de hoofdman des Evangelies sprak, met de grootste ootmoedigheid zijne onwaardigheid erkennende, om den Zaligmaker in zijn huis te ontvangen, en zoo vast toch geloovende en vertrouwende, dat Jesus zijn knecht op een afstand door slechts te gebieden kon en wilde genezen.

Met een enkel woord {knecht in ziel) te veranderen , zegt de Priester, op zijne borst slaande, driemaal dezelfde woorden tot betuiging zijner onwaardigheid.

Oefeningea en Sslieiien,

By liet Agnus Del.

Bid vurig met den Frietter op mee borst slaande:

Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt, ontferm U onzer.

Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt, ontferm U onzer.

Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt , geef ons den vrede.

(/» eene Lijkmis :

Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt, geef hun de rust.

De derde maal: geef hun de eeuwige rust.)

BM de voorbereiding lot de H. Communie.

Bid de Akten van geloof, hoop, liefdeen berouw.

By het Domlne non sum digitus.

Zeg driemaal op het teeken der schel, met den Priester op de borst slaande, als eene korte, maar schoo-e Akte van geloof, van ootmoedigheid en vertrouwen tevens :

Heer, ik ben niet waardig, dat Gij komt onder mijn dak ; maar spreek slechts een woord , en mijne ziel zal gezond worden.

32 Onderricht over de CeremomeD der B. Mis

BIJ de Communie den Priesters.

De Priesfer nuttigt eerst het Lichaam, daarna het Bloed des Heeren.

Onder de Communie des Priesters behoort men geknield te blijven. Onnadenkend begaat men derhalve eene fout met te gaan slaan, als voor de derde maal getikt is.

Ofschoon wij met den Priester niet wezenlijk communiceeren, kunnen wij toch door eene geestelijke Communie aan de vruchten eener wezenlijke Communie deelachtig worden. Wat is voor eene geestelijke Communie noodig ? Dat men met een levendig geloof een vurig verlangen in zich opwekt, om zich met Jesus in de H. Communie te vereenigen. Leer daarom de hiernevens staande Akte van buiten, om die in elke H. Mis bij de Communie des Priesters met groote vurigheid te bidden.

Bij de InatMte (■cbeden,

welke de Priester na de H. Communie bidt aan den Epistelkant.

Na deze Gebeden zegt of zingt de Priester:

In de Missen met Gloria: Ite missa hst : Plechtige aankondiging dat de Mis geëindigd is. Er wordt geantwoord: Deo gbatias : Aan God zij dank.

In de Missen zonder Gloria : Benedicamus Domino: Laat ons den Heer loven. — Deogratias.

In de Lijkmissen; Reqüiescant in pace. Amen.— Dat zij rusten in vrede. Amen.

Oefeningen en Gebeden. 33

Bij de r om m n n ie des Priesters.

Blijf geknield en bid vurig, om eene geestelijke Communie te doen:

O mijn goede Jesus, ik wensehte vurig U op dit oogenblik in de H. Communie te ontvangen en mij met U te vereenigen ; maar, minnelijke Zaligmaker, kan ik thans niet tot U komen, Gij kunt toch tot mij komen. Zie, allerzoetste Jesus, ik bemin U uit geheel mijn hart, en omhels ü in den geest met al de vurigheid mijner ziel. Het Lichaam van onzen Heer Jesus Christus beware mijne ziel ten eeuwigen leven. Amen.

Bij de laatste fiebeden.

Ik dank U , barmhartige God , voor de groote gunst, dat ik deze H. Mis, het onbevlekte Offer van het Lichaam en Bloed van uwen goddelijken Zoon, met den Priester heb mogen opdragen. Help mij vandaag deze genade bewaren en tot heil van mijne ziel aanwenden.

H. Maria, Moeder Gods, bid voor ons.

H. Joseph, bid voor ons.

H. Engelbewaarder, bid voor ons.

H. Dooppatroon, bid voor ons.

H. Patroon dezer Gemeente, bid voor ons.

Alle Engelen en Gods lieve Heiligen, bidt voor ons.

34 Onderricbl over de Ceremonien der H. Mis.

Bfl de Benedictie of den Zegen des Priesters.

BENHDICAT VOS OMN1POTENS ÜEUS, PATEB EI

Filius et Spiritus Sanctis. Amen.

Zegene tj de almachtige God, de Vader ek de Zoon en de H. Geest. Amen.

By 't laatste, meestal Nt-Jans Evangelie.

Het 8t-Jans Evangelie der Mis is het begin van het Evangelie, dat de H. Joannes, de geliefde Leerling des Zaligmakers, geschreven heeft. De H. Joannes begint zijn Evangelie met de klaarste getuigenis af te leggen van de godheid van Jesus Christus.

Srajiriinatiir.

Ha ar en, 25 Jan. 1890,

F. A. L. Bronsgeest

hihr. Cens.

OefeninjBD en SebedBn.

Bij de Benedictie or den Zegen des Priesters.

Kniel eerbiedig en bid vurig:

Almachtige en barmhartige God! zegen mij en de mijnen.

f In den naam des Vaders en des Zoous en des H. Geestes. Amen.

Bij't iaatste, meeslal St-J a n s Evangelie.

Men gaat recht staan, maaht hqt Jcruisteeken voorhoofd, mond en borst, en als de Priester bij het einde knielt, kniel eveneens, zeggende: Het Woord is vleesoh geworden, en heeft onder ons gewoond: uit eerbied en dank-haarheid voor het aanbiddelijk mysterie der menschwording van Jesus Christus.

Na de H. Mis de kerk verlatende, maak eene knie- of hoofdbuiging voor Jesus Christus in het II. Sacrament, zeggende:

Geloofd en gedankt zij te allen tijd het hoogheilig en goddelijk Sacrament 1 J?» aan den uitgang der kerk eerbiedig wijwater nemende, keer u naar het hoogaltaar, ■maak een goed kruisteeken en, het hoofd buigende, stier uw laatsten en dankbaren groet tot uwen God en Zaligmaker:

Geloofd zij Jesus Christus! In eeuwigheid, Amen.