•i'

DE HUM DUE DRDE

VAN DEN

H. Francisoits van flssisie,

VOLRENS DE NIEUWE VERORDENINGEN

VAN

Zijne Heiligheid Paus Leo XIII.

ACHTSTE DRUK.

B1BL. CO NV. w 1J c H È N S

St. Paulusvereeniging. — Maastricht.

IMPRIMATUR

F. X. RUTTEN

ad hoc del.

Mos. Traj. 1 Dec. 1886

AAN DEN LEZER.

Om te beantwoorden aan de godvruchtige en wijze inzichten van Z. H. Paus Leo XIII, wiens vurig verlangen het is, dat de Derde Orde van den .H. Franciscus van Assisië in bloei toeneme en overal onder het Katholiek volk verspreid worde, heeft men gemeend, de Encycliek van den 17 September 1882, (*) die eene heerlijke schets van de geschiedenis der Derde Orde bevat, in een boekje van geringen omvang te moeten uitgeven, te zamen met de onlangs verschenen Constitutie, welke den regel van genoemde Orde in eenige punten verzacht, en hare aflaten en voorrechten bepaalt. Aan deze vertaling der beide Pauselijke stukken is een nieuw Ceremonieel van de Derde Orde toegevoegd, dat door de Congregatie der H. Kerkgebruiken bij besluit van den 18 Juni 1883 is goedgekeurd.

(«) De vertaling van deze Encycliek is met toestemming der Redactie van de Katholiek uit dat verdienstelijk tijdschrift overgenomen.

ENCYCLIEK

VAN ONZEN HEILIGEN VADER

LEO XIII,

DOOR DE GODDELIJKE VOORZIENIGHEID PAUS, AAN ALLE PATRIARCHEN, PRIMATEN, AARTSBISSCHOPPEN EN BISSCHOPPEN DER KATHOLIEKE WERELD, DIE IN GUNST EN GEMEENSCHAP ZIJN MET DEN APOSTOLISCHEN STOEL.

Eerwaardige Broeders, heil en apostolischen zegen.

Dooi- een gelukkig voorrecht mag het Christenvolk binnen eene korte tijdsruimte de gedachtenis van twee mannen herdenken, die tot de eeuwige belooning der heiligheid zijn opgeroepen ten hemel en een uitstekende schaar van volgelingen, als telkens weder opgroeiende spruiten.— quot;Want na het eeuwfeest ter gedachtenis van Benedictus, den vader en wetgever der monniken in het Westen, biedt zich een niet ongelijke gelegenheid welhaast aan, om Franciscus van A.ssi3ië, bij het eindigen der zevende eeuw na zijne geboorte, een openbare hulde te brengen. En wij

5

meenen niet zonder grond, dat dit door een goedertieren leiding der goddelijke voorzienigheid geschiedt. Want door hun den geboortedag van zulke heilige vaders ter viering voor te stellen, schijnt God de menschen te willen vermanen, zich de zeer groote verdiensten dier heiligen te binnen te brengen, nn tevens in te zien, dat de door hen gestichte kloosterorden geenszins zoo onwaardig hadden aangerand moeten worden, vooral niet in die Staten, wier beschaving en roem zij door hun arbeid, hun geestesgaven, hun ij veri-gen toeleg verhoogd hebben. - - Wij vertrouwen, dat deze plechtige viering niet onvruchtbaar zal zijn voor het Christenvolk, hetwelk niet ten onrechte kloosterlingen altijd voor zijne vrienden placht te houden: en derhalve, zooals het den naam van Benedictus met groote toewijding en dankbaar gemoed vereerd heeft, zoo zal het nu om strijd de gedachtenis van Fran-ciscus met feestelijke hulde en veelvuldige liefdebetuigingen vernieuwen. En die lofwaardige wedstrijd van toewijding en vereering beperkt zich niet tot de streek, waar de heilige man het levenslicht zag, noch tot de landen in de nabijheid der plaats, die hij door zijne tegenwoordigheid eerwaardig maakte, maar is verre uitgebreid tot alle gewesten der aarde, waar óf de naam van Franciseus vermaard werd óf zijne instellingen bloeien.

6

Dezen innigen ijver voor eeue uitstekend goede zaak keurt, voorwaar, niemand meer goed dan Wij: vooral dewijl Wij ons, van Onze jeugd at, gewoon gemaakt hebben Franciscus van Assisië met bewondering en bijzondere godsvrucht te vereeren ; en Wij er groot opgaan in de Orde der Franciscanen te zijn opgenomen, en Wij meer dan eens uit godsvrucht het heilige Alver-nische gebergte met opgewekte blijdschap hebben beklommen, waar het beeld van dezen zoo uitstekenden man, op welke plaats we ook den voet zetten. Ons voor den geest oprees, en die eenzaamheid, zoo vol herinneringen, Onze ziel in stille overpeinzing bevangen hield. — Doch hoe lofwaardig deze ijver is, daarin is geenszins alles begrepen. Want zoo moet men denken over de eerbew'ijzingen, die den H Franciscus gegeven worden, dat zij dengenen wien zij gelden, het meest welgevallig zullen zijn, indien zij vruchtbaar zijn voor hen welke ze brengen. Nu bestaat de degelijke en onvergankelijke vrucht hierin, dat de menschen zich eenige gelijkenis verwerven met hem, wiens uitstekende deugd zij bewonderen, en dat zij zich toeleggen door zijne navolging beter te worden. En wanneer zij dit met Gods hulp ijverig ten uitvoer brengen, dan zal er, voorzeker, een geschikt en zeer wex-kdadig geneesmiddel voor de tegenwoordige rampen gevonden zijn. — Wij willen U, Eerwaardige Broeders,

derhalve door dezen Brief toespreken, niet slechts om Ónze godsvrucht jegens Franciscus openlijk te betuigen, maar ook om Uwe liefde op te wekken, opdat Gij even als Wij en met Ons U toelegt aan het welzijn der menschen door middel van die geneesmiddelen, wat Wij noemden, Uwe zorgen te wijden.

De Verlosser van het menschelijk geslacht, Jesus Christus, is de altijddurende en steeds vloeiende bron van alle goed, wat van Gods oneindige liefderijkheid tot ons komt, en wel zoozeer dat Hij die eenmaal de wereld verloste, haar ook in alle eeuwen verlossen zal: Want er is geen andere naam onder den hemel den menschen gegeven waarin wij zalig moeten worden. (1) Wanneer het dus somtijds door de gebrekke-lijkheid der natuur of de schuld der menschen geschiedt, dat het menschelijk geslacht ter verkeerde zijde afwijkt, en een buitengewone hulp om vrij te komen schijnt te behoeven, dan is het dringend noodzakelijk zich tot Jesus Christus te keeren, en dit voor de beste en zekerste toevlucht te houden. Immers Zijn goddelijke kracht is zoo groot en vermag zooveel, dat zij in staat is èn om alle gevaren te verdrijven èn om alle rampen te genezen. En de genezing nu zal zeker zijn, indien hot menschelijk ge-

(1) Hand. IV. 12.

8

slacht slechts tot de betrachting der Christelijke wijsheid en tot de levensregelen des Evangelies wordt teruggebracht. Wanneer soms de rampen, die Wij noemden, Ons overvallen, en zoodra de door Hem voorziene tijd van vertroosting tot rijpheid is gekomen, dan wekt God bijna aanstonds een man op, niet een gelijk vele anderen , maar een groot en buitengewoon man, dien Hij roept om het algemeen welzijn te herstellen. Doch dit gebeurde juist tegen het einde der twaalfde eeuw en iets later : de uitvoerder van dit groote werk was Franciscus.

Dat tijdperk evenzeer als de bijzondere aard zijner deugden en ondeugden is genoegzaam bekend. Diep en krachtig was het Katholieke geloof in de zielen gevestigd; en schoon was het, dat zeer velen , in vurige godsvrucht ontbrand, zich naar Palestina begaven, besloten om te overwinnen of te sterven. Maar evenwel de losbandigheid had de volkszeden zeer veranderd; en niets was den menschen zoo noodzakelijk als de hernieuwing van den cliristelijken geest. — Doch de hoofdzaak der christelijke deugd is eene edele gesteltenis der ziel, die in staat is om bezwaren en moeilijkheden te verdragen : en een zekere beeltenis er van wordt door het kruis vom-gesteld, hetwelk zij, die Christus willen volgen, op hun schouder moeten laden en dragen. En tot die gesteltenis behoort, dat de geest zich

9

aan tijdelijke zaken onttrekt, dat wij een streng bestier over ons zeiven uitoefenen, dat wij de tegenspoeden met gemak en gematigdheid doorstaan. Eindelijk is de liefde tot God en tot de uaasten boven alle andere de meesteres en koningin der deugden ; en hare kracht is zoo groot, dat zij de lasten, welke met den plicht verbonden zijn , zacht wegneemt, en de inspanningen , hoe groot ook, niet alleen dragelijk, maar zelfs aangenaam maakt.

In de twaalfde eeuw waren deze deugden blijkbaar zeer schaars, daar al te velen dwazelijk aan menschelijke belangen of aan de begeerte naar eer en rijkdom geheel verslaafd waren, of hun leven in weelde en genietingen doorbrachten.

Een zeer groote macht was in de handen van weinigen, en hunne rijkdommen dienden bijna tot niets anders dan tot de onderdrukking eener rampzalige en verachte menigte; en zelfs zij, die om hun levensstaat de overigen in toom hadden moeten houden, waren van dergelijke ondeugden niet vrij gebleven. En bij de vrij algemeene ver-flauwini? der liefde waren er verschillende en dagelijks voorkomende rampzaligheden gevolgd: de nijd , de ijverzucht, de haat; en de- gemoederen waren zoo verdeeld en tot vijandschap geneigd, dat de steden eener zelfde nabuurschap, elkander bij de minste oorzaak door den oorlog ten verderve brachten en de eene bur-

10

ger met den andere op onmeuschelijke wijze door het zwaard hunne twisten beslechtten.

In die eeuw viel de levenstijd van Franciscus. Evenwel heeft hij het met bewonderenswaardige standvastigheid , met even grooten eenvoud ondernomen om in woord en daad der verouderende wereld het echte beeld der christelijke volmaaktheid voor oogen te stellen.— Werkelijk, gelijk de groote vader Dominicns Gusman de onschendbaarheid der hemelsche leerlingen in denzelfden tijd verdedigde en de booze dwalingen der ketters door het licht der Christelijke wijsheid verdreef', zoo heeft Franciscus, wien God tot groote daden bewoog , dit verkregen , dat hij de Christenen tot de deugd opwekte en hen die langen tijd cu ver waren afgeweken, tot de navolging van Christus bracht. Het is voorzeker niet toevallig geweest, dal deze uitspraken uit het Evangelie den jongeling ter oore kwamen ; Wilt noch goud, noch zilver, noch geld in uwe gordels hebben ; geen buidel op den weg, noch twee kleederen, noch schoeisel, noch een staf. (1). En: Zoo gij volmaakt wilt zijn, ga, verkoop wat gij hebt en geef het den armen ... en kom en volg mij. (2) Hij legt dit uit alsof het tot hem met name gezegd is , en terstond doet hij afstand van alles, hij verandert van kleeding,

(2) Matth. XIX, 21.

11

hij neemt de armoede tot begeleidster en gezelschap voor geheel zijn leven, en hij wil, dat die hoogste voorschriften der deugden, die hij met verheven en moedigen zin omhelsd had, als de grondslagen zijner Orde zouden zijn. Sedert dien tijd gaat hij, te midden van de zoo groote weekelijkheid en de in den hoogsten graad verfijnde kiesheid zijner eeuw, met verwaarloosde en ruwe kleeding; vraagt hij zijn voedsel van deur tot deur; en verdraagt hij niet zoo zeer, maar neemt hij met bewonderenswaardige gretigheid de spotternijen van het verdwaasde volk voor zich op, en wel van zulke spotternijen, als voor de bitterste doorgaan. Hij had immers de dwaasheid van Christus' Kruis aangenomen en als de volstrekte wijsheid leeren kennen: en toen h^:j tot in de verheven geheimen van dat Kruis door hooger begrip was doordrongen, zag en oordeelde hij, dat hij zijn roem nergens beter vestigen kon. — Tegelijk met de liefde tot het Kruis vervulde Fran-ciscus' gemoed eene vurige liefde, die hem aandreef, om de uitbreiding van den christelijken naam uit ganscher harte op zich te nemen, en zich hiervoor zelfs aan blijkbaar doodsgevaar vrijwilllig prijs te geven. Met die liefde omvatte hij alle menschen ; maar veel dierbaarder waren hem de behoeftigen en de meest verachten; zoozeer dat men hem zijn welbehagen zag heb-

12

ben vooral in hen die ieder ander gewoon was te vluchten of met trorscho afkeerigheid te behandelen. En aldus beeft hij zich uitstekend verdienstelijk gemaakt voor het in stand houden van dien broederband, welke Christus de Heer herstelde en voltooide, zoodat Hij uit geheel het menschelijk geslacht als één gezin maakte, dat onder het gebied van God, den éénen vader van allen, gesteld is.

Door de hulp dus van zoovele deugden en vooral door deze strengheid van leven, poogde die geheel levensreine man het beeld van Jesus Christus, voor zooveel hij kon, in zich zelf over te brengen. Doch het bestier der goddelijke Voorzienigheid ziet men ook hier uitschitteren, dat hij in het uitwendige eenige zijden van bijzondere gelijkenis met den goddelijken Verlosser gehad hèeft. — Zoo gebeurde het met Franciscus, naar het voorbeeld van Jesus, dat hij ineenstal geboren werd, en als sprakeloos kind zulk een legerstede had als eens Christus zelf, namelijk de aarde met stroo bedekt. En toen, zooals verhaald wordt, is de gelijkenis voltooid door Engelenkoren, die inde hoogte blijde rondzweefden en met hun liefelijk maatgezang de lucht vervulden. Evenzoo voegde hij er zich, gelijk Christus het met de Apostelen deed, eenige uitverkoren leerlingen toe, om hun de verschillende landstreken te laten doortrekken, als boodschappers

13

van den Christelijken yrede en van de eeuwige zaligheid. Allerarmst, beleedigd, bespot, door de zijnen verworpen, heeft hij ook daarin het beeld van Christus teruggegeven, dat hij zelfs niet het geringste als eigendom wilde bezitten om er zijn hoofd op neêr te leggen. Het laatste kenmerk van gelijkenis werd er aan toegevoegd, toen hij op de kruin van den berg Alvernia, als op zijn Calvarië, tot een voorbeeld gesteld werd, zooals er tot dien tijd nog geen gezien was, en de heilige wonden door goddelijke macht in zijn lichaam ingedrukt werden, en hij als gekruisigd is. — Wij herinneren hier aan een gebeurtenis niet minder verheven om haar wonderdadig karakter dan beroemd door de lofprijzing der eeuwen. Want toen hij eens in een vurige overdenking van Christus' smarten verzonken was en dezer allergrootste bitterheid in zich opnam en zich als een dorstige er aan laafde, vertoonde zich onverziens een Engel, die van den hemel afdaalde: tengevolge van een geheime kracht, die plotseling van dezen uitstraalde, gevoelde Franciscus zijne handen en voeten als met nagelen doorboren en evenzeer aijne zijde als met eene scherpe lans wonden. Hierdoor ontving hij een bovenmatigen liefdegloed in zijne ziel, in zijn lichaam droeg hij voor het vervolg de levende en duidelijke afbeelding der wonden van Jesus Christus.

14

Deze wondervolle gebeurtenissen, eerder waardig om in de taal der engelen dan in die der menschen verheerlijkt te worden, toonen genoegzaam, welk een groot man, en hoe waardig hij was, dat God hem bestemde om zijne tijdgenooten tot christelijke zeden terug te roepen. Immers, bij de kerk van den H. Damianus hoorde Franciscus eene bovennatuurlijke stem: Ga, steun mijn wankelend huis. En niet minder wonderbaar is de verschijning, die God aan Inno-centius III gaf, toen deze meende Franciscus te zien, die met zijne schouders de wankelende muren der Lateraansche Basiliek schraagde. De kracht en beteekenis dezer wonderen is duidelijk : er werd namelijk te kennen gegeven, dat Franciscus in dat tijdperk geen geringe hulp en steun voor de christelijke maatschappij wezen zou. Inderdaad, hij talmde niet om zich aan het werk te zetten. De twaalf, die zich eerst onder zijne leiding geplaatst hadden, waren gelijk aan een klein zaadje, dat men spoedig onder den zegen van God en de bescherming van den Opperpriester tot een zeer overvloedigen oogst zag opgroeien. Nadat deze alzoo op heilige wijze gevormd waren naar het voorbeeld van Christus, wijst hij hun verschillende streken van Italië en Europa aan om er het Evangelie te prediken, terwijl enkelen onder hen last ontvangen tot Afrika door le dringen. Zij dralen niet ; hoewel arm, ongeleerd, onbeschaafd

15

wagen zij het voor het volk op te treden ; op pleinen en in straten beginnen zij zonder spreekgestoelte en zonder praal van woorden de men-schen te vermane'n tot versmading van de vergankelijke dingen en tot de gedachte aan het toekomstige leven. Een verwonderlijk rijke vrucht beloonde den arbeid van deze schijnbaar zoo ongeschikte werklieden. Want bij scharen stroomt een menigte van volk tot hen samen, begeerig om hen te hooren; alsdan beweenen zij met berouw hunne zonden, vergeten geleden onrecht, en keeren door het bijleggen hunner geschillen tot gevoelens van vrede terug, 't Is ongelooflijk met welk een zielsdrift en vervoering bijna, de menigte tot Franciscus getrokken werd. Men volgde hem in dichte scharen, werwaarts hij heenging, en niet zelden smeekten hem uit steden, uit volkrijke plaatsen alle burgers zonder onderscheid, dat hij hen plechtig onder zijn regel zou opnemen. Daardoor is de heilige er toe gebracht het genootschap van de Derde Orde in te stellen, dat eiken stand van menschen, eiken leeftijd, beiderlei geslacht moest opnemen zonder de banden van het gezin en van de huiselijke zaken te verbreken. Want met wijze voorzichtigheid schreef hij aan die orde niet zoozeer eigen wetten voor, maar de verordeningen zelve van de wetten des Evangelies, die aan geen Christen al te zwaar kunnen voor-

16

komen. Namelijk : aan de geboden van God ea ran de Kerk te gehoorzamen, partijschappen en twisten te verbannen, niets van het eigendom eens anderen weg te nemen, de wapenen niet op te vatten, tenzij voor godsdienst en vaderland, in leefwijze en kleedisg voegzame maat te houden, de weelde te vluchten, de gevaarlijke aanlokselen van den dans en van de schouwspel-kunst te vermijden.

Het is gemakkelijk te begrijpen, dat er zeer groote voordeelen moesten voortvloeien uit zulk eene instelling, die niet alleen heilzaam was in zich zelve, maar ook en voornamelijk uitnemend geschikt voor dien woeligtm tijd. — Deze geschiktheid wordt niet alleen genoegzaam gestaafd door de genootschappen van denzelfden aard, die uït de Dominikaner en uit andere orden ontstonden, maar wordt ook door de uitkomst zelve bevestigd. Inderdaad, alom haastten de men-schen zich, van de laagsten tot de hoogsten, met vurig verlangen en de hoogste zielsbegeerte in de orde van Franciscus te treden. De eersten, die deze onderscheiding begeerden, waren Lo-dewijk IX, Koning van Frankrijk, en Elisabeth, de Hongaarsche Koningsdochter; hen volgden in den loop der tijden vele Pausen, Kardinalen, Bisschoppen, Koningen en Vorsten, die allen do ordeteekenen van Franciscus niet overeenig-baar achtten met hunne waardigheid. — De leden

17

van de Derde Orde toonden evenveel vroomheid als moed in het verdedigen van den Katholieken godsdienst, en al hebben zij zich door die deugden veel haat berokkend van den kant der boozen, aan de goedkeuring van de wijzen en goeden, welke ten hoogste eervol en alleen begee-renswaardig is, heeft het hun nooit ontbroken. Ja, onze Voorganger Gregorius IX zelf heeft hen openlijk met hun geloof en moed geluk gewenscht en niet geaarzeld hen door zijn gezag té verdedigen en hun den eerenaam van strijders voor Christus, van andere Machabeeën toe te kennen. — En die lof was niet in strijd met de waarheid. Want er lag een krachtig hulpmiddel voor., het heil der maatschappij in die orde, welker l^den de deugden en voorschriften van hun stichter voor oogen hielden en zich naar vermogen beijverden de christelijke deugd met nieuwen luister in de maatschappij te doen herleven. Ongetwijfeld zijn dikwerf door hun tusschenkomst en voorbeelden de oneenigheden van partijschappen uitgedoofd of tot bedaren gebracht, zijn de wapenen aan de hand van woestaards ontrukt, zijn de oorzaken van gedingen en twisten weggenomen, heeft de armoede en de verlatenheid leniging gevonden, is de losbandigheid beteugeld die de fortuinen verslindt en het werktuig is des verderfs. Daarom ontspruiten aaa de Derde Orde van Franciscus, als aan hun stam, huiselijke

2

18

vrede en openbare rust, reinheid van zeden en zachtmoedigheid, behoorlijk gebruik en beveiliging van den eigendom, welke de hechtste steunpilaren zijn van beschaving en welvaart, en het behoud van deze voorrechten heeft Europa voor een groot gedeelte aan, Franciscus te danken.

Meer echter dan een der overige volkeren heeft Italië aan Franciscus te danken, dat het voornaamste tooneel zijner deugden is geweest, en evenzoo zijno weldaden het meest ondervonden heeft. — En wel in een tijd, waarin velen zich dikwerf beijverden om anderen onrecht aan te doen, bood hij steeds de hand aan den bedrukte en gevallene; rijk te midden der uiterste armoede, hield hij nimmer op de nooddruft van anderen te lenigen zonder aan de zijne te denken. Zoet liet de jeugdige taal zijns vaderlands haar eerste klanken uit zijn mond hooren: de vervoering zijner liefde en zijner poëzy tevens stortte hij uit in lofzangen, die bestemd waren om door het volk van buiten geleerd te worden, en die de bewondering niet onwaardig gekeurd zijn door de* letterkundigen van het nageslacht. Bij de gedachte aan Franciscus heeft zekere aanblazing en meer dan menschelijke bezieling den geest onzer landgenooten ontvonkt, en wel zoo dat de pogingen der grootste kunstenaars gewedijverd hebben om de gebeurtenissen zijns levens in schildering, of in steen, of in

1!J

metaal af te beelden. In Franciacus vond Ali-ghieri een dichtstof, die hij in even verheven als welluidende verzen kon bezingen; aan zijn leven ontleenden Cimabue en Giotto tafereelen, die zij in de kleurtinten van Parrhasius onsterfelijk maakten; aan hem dankten beroemde bouwkunstenaars de ideeën, die zij in grootsche bouwwerken uitdrukten zoowel bij het graf van dezen allerarmsten heilige, als bij de kerk van Maria der Engelen, die van zoovele en groote mirakelen getuige was. Naar deze heiligdommen plegen talrijke scharen van alle kanten heen te trekken, teneinde den vader der armen van Assisië te vereeren, wien de garen der goddelijke goedheid even ruim en overvloedig stroomden als hij zich zeiven volslagen van tijdelijke bezittingen ontdaan had.

Derhalve is blijkbaar van dezen éénen iv-aa een macht van weldaden aan de christelijki- en aan de burgerlijke maatschappij toegevloeid. Doch omdat zijne gezindheid in volheid en bij uitstek christelijk is en op wonderbare wijze voor alle plaatsen en tijden voegt, kan niemand het betwijfelen, dat de instellingen van Franciscus in deze onze eeuw grootelijks voordeelig zullen zijn. Des te meer, dewijl de gesteltenis van onzen tijd om vele redenen die van zynen tijd schijnt nabij te komen. — Gelijk in de twaalfde eeuw is evenzoo nu de liefde niet weinig verkoeld, is

20

•

er hetzij door onwetendheid, hetzij door ver-waarloozing niet weinig stoornis in de vervulling der christelijke plichten. Met gelijks geestesrichting en met gelijke inspanning brengen zeer velen hun leven door in het streven naar tijdelijk voordeel en in het begeerig najagen van genot. Overgegeven aan alle weelderigheid, verkwisten zij wat zij bezitten, verlangen zij naar het eigendom van anderen; in naam verheffen zij de onder linge broederschap der menschen; hun woord evenwel spreekt meer van broederlijke liefde dan hunne daden ; want zij worden door eigenliefde gedreven, en die echte liefde jegens de minderen en de armen vermindert bij den dag. — In den tijd van Franciscus had de veelvoudige dwaling der Albigensen, door het oproer tegen de macht der Kerk aan te stoken, tegelijk den Staat in verwarring gebracht, en den weg tot een zeker Socialisrnus gebaand. En thans zijn evenzoo de begunstigers en verspreiders van het Naturalismus toegenomen, welke hardnekkig loochenen, dat men aan de Kerk onderdanig moet zijn, en geleidelijk en trapsgewijze verder voortgaande, zelfs de burgerlijke macht niet ontzien, het geweld en volksoproeren goedkeuren, het eigendomsrecht aanranden, de hartstochten der volksheffe vleien, de grondslagen der huiselijke en der openbare orde verzwakken.

Bij deze zoo talrijke en zoo groote rampspoe-

21

den kan er derhalve, zooals Gij, Eerwaardige Broeders, duidelijk inziet, redelijkerwijze ee* niet zwakke hoop op hulp gebouwd worden op de instellingen van Franciscus, wanneer zij maar in haar vorigen staat hersteld worden. — Want bloeiden zij, dan zou ook gereedelijk het geloof en de godsvrucht en al wat voor den Christen lofwaardig is bloeien, dan zou de overmatige begeerte naar vergankelijke zaken geknakt worden en men zou er geen afkeer van hebben, zijne hartstochten uit kracht van deugd te temmen, wat voor velen als de zwaarste en hatelijkste last geldt. Door de banden eener waarlijk broederlijke eendracht verbonden, zouden de men-schen elkander onderling liefhebben, en aan de behoeftigen en ongelukkigen , als dragers van Christus' beeld, den eerbied bewijzen, waar zij recht op hebben. — Buitendien, zij die van den christelijken godsdienst innig zijn doordrongen, zijn met zekerheid overtuigd, dat men aan het wettig gezag uit bewustzijn van plicht gehoorzamen, en niemands rechten in iets schenden moet; en zulk een zielsgestelteuis is het werkdadigste middel om al wat onder het aangegeven opzicht verkeerd is, met wortel en tak uit te roeien : de gewelddadigheid, de onrechtvaardigheden, de begeerte naar omwentelingen, de afgunst tusschen de verschillende standen der maatschappij : alles tevens oorzaken en wape-

22

nen van het Socialismus. — Eindelijk zal ook het vraagstuk, waaraan de staathuishoudkundigen zooveel arbeid ten koste leggen, over de verhouding tusschen rijken en armen, zeer goed opgelost zyn, wanneer het vaststaat en met overtuiging is aangenomen, dat de armoede hare eerwaardigheid heeft, dat de rijke barmhartig en mild, de arme met zijn staat en door zijn arbeid tevreden moet zijn, en dat, daar geen van beiden voor deze veranderlijke goederen geboren is, de eene door geduld, de andere door mildheid naar den hemel moet opgaan.

Om deze redenen is h it sedert lang Ons vurig verlangen, dat ieder zich naar best vermogen op de navolging van Franeiscus van Assisië toe-legge. — Zooals Wij derhalve steeds te voren aan de Derde Orde der Franciscanen een bijzondere belangstelling hebben gewijd, zoo maken Wij ook nu, nadat Wij door Gods allerhoogste goedheid tot de uitoefening yan.Jiet Opgerher-derschap geroepen werden, van ..4e geschikte gelegenheid gebruik, en vermanen Wij de Christenen, toch niet natelaten om zich bij deze heilige krijgschaar van Jezus Christus te doen opnemen. Op verscheidene plaatsen worden er zeer velen van beider geslacht geteld, die reeds met blijden moed de voetstappen van den Sera-fijnscheu Vader drukken. Hun ijver prijzen Wij ea keuren Wij goed, doch zóó dat Wij hem_;

23

vooral door uwe pogingen, Eerwaardige Broeders, verhoogd en onder meerderen verbreid wenschen te zien. — En de hoofdzaak onzer aanbeveling is, dat zij die de ouderscheidingsteekenen der Boetvaardigheid hebben aangenomen, op het beeld van hun zeer heiligen insteller den blik vestigen en streven er aan gelijkvormig te worden : ontbreekt dit, dan zal het goed, dat er van verwacht kan worden, van geene waarde zijn. Draagt dus zorg, dat men de Derde Orde algemeen kenne en naar waarheid waardeere ; maakt, dat zij die de zielzorg uitoefenen, ijverig leeren, wat die Derde Orde is, hoe gemakkelijk ieder in haar kan worden opgenomen, welk een overvloed van voorrechten, die der ziel ten heil strekken, zij bezit, hoeveel goeds zij èn voor het bijzondere èn voor het openbare leven belooft. En er moet hiervoor des te meer moeite besteed worden, dewijl de leden der Eerste en der Tweede Orde van den H. Franciscua thans door zware vervolging geteisterd, onder onverdiend leed gebukt gaan. Dat zij toch, verdedigd door de bescherming van hunnen vader, spoedig uit zoovele tegenspoeden gered, in kracht en bloei mogen vooruitgaan ! Och of ook de Christenvolken in menigte aan den regel der Derde Orde mogen deelnemen, met zooveel vuur en in zulk een getal, als zij voorheen van alle kanten om strijd naar Fran-eiscus zeiven toestroomden! —Maar dit vragen

24

Wij met meerderen drang en dit verwachten Wij met hooger recht van de Italianen, wien de nauwe band van hetzelfde vaderland, en de grootere overvloed van ontvangen weldaden een inniger genegenheid en een hoogere dankbaarheid jegens Franciscus opleggen. Zoo toch zou, na zeven eeuwen, het Italiaansche volk en de geheele Christenwereld het aan den weldadigen invloed van den heilige van Assisië dank weten, van de verwarring tot de ruat, van het verderf tot de veiligheid teruggebracht te zijn. Laat ons dit met gezamenlijk gebed, vooral in deze dagen, van Franciscu» zeiven afsmeeken ; zoeken wij dit evenzeer Ie verkrijgen van de Maagd en Moeder Gods Maria, die de godsvrucht en deugd van haren dienaar steeds met hemelsche bescherming en buitengewone gaven beloonde.

Intusschen schenken Wij U, Eerwaardige Broeders en aan geheel de Geestelijkheid en aan het geloovige volk, dat aan ieder van U ia toevertrouwd, in sfe volheid onzer liefde, den Apostolischen zegen, ; ten onderpand der hemelsche gunsten en ten bewijze onzer bijzondere genegenheid. '

Gegeven te Rome, bij St. Pieter, den 17 Sept. 1882, in het vijfde jaar van ons Pausschap.

LEO XIII, Paus.

CONSTITUTIE

VU BEI UEIUGU until LEO Kill,

door de Goddelijke Voorzienigheid Paus,

ooer den ^egef tmn de iöevcfflfij^c Derde ®rde DER FRANCISCANEN.

m®

DIENAAR DER DIENAREN GODS , ter eeuwige geilaciitenis.

De Barmhartige Zoon Gods, die, door den menschen een zoet juk en lichten last op te leggen, zorg gedragen heeft voor het leven en wel-z\jn van allen, heeft de Kerk, door Hem gesticht, nagelaten als erfgename, niet alleen van Zijne macht, maar ook ven Zijne barmhartigheid, opdat de weldaden, door Hem verworven, altijd met dezelfde mate van liefde, door alle eeuwen heen zouden verspreid worden. Gelijk derhalve in alles, wat Jezus Christus tijdens Zijn sterfelijk

26

leven gedaan of geboden heeft, Zijne zachtmoedige wijsheid en grootheid van onverwinnelijke goedheid uitschitterde, zoo treedt eveneens in alle instellingen der Christelijke maatschappij eene bewonderenswaardige toegevendheid en zachtzinnigheid in het licht, om te doen zien, dat de Kerk ook hierin het evenbeeld van God, die liefde is, (1) duidelijk in zich draagt. Het is echter vooral de eigenaardige taak harer moederlijke teederheid, dat zij hare wetten, zooveel zij vermag, in wijze overeenstemming brengt met tijden en zeden, en in hare voorschriften en eischen altijd de hoogste billijkheid in acht neemt. En juist door deze even wijze als liefderijke handelwijze, vereenigt de Kerk de volstrekte en eeuwige onveranderlijkheid harer leer met eene wijze verscheidenheid van hare tucht..

Ons in de uitoefening van Ons Opperpriesterschap met hart en geest naar deze handelwijze voegende, achten Wy het Onzen plicht den aard der tijden aan eene onpartijdige beoordeeling te onderwerpen en alles nauwkeurig gade te slaan, opdat niemand door de moeielijkheid afgeschrikt worde van de oefening der heilzame deugden. En alzoo heeft het Ons ditmaal behaagd, het Genootschap van de Derde Orde dep Franciscanen, welke de wereldlijke genoemd

(1) Joan. IV, 16.

27

■wordt, naar dezen maatstaf nauwlettend te onderzoeken, en met behoedzaamheid te beslissen, of het noodig mocht zijn, Zijne voorschriften een weinig te verzachten ter wille van de veranderde tijden.

Deze voortreffelijke instelling van den H Vader Franciscus hebben Wij dringend in de godsvrucht der Christenen aanbevolen door onze Ency« cliek Auspicato, welke wij den 17 September van het jaar 1882 uitvaardigden. Zulks deden Wij in het verlangen en uitsluitend met het inzicht, om zoovelen, als maar mogelijk was, door Onze uitnoodiging bijtijds terug te roepen, tot de verhevenheid van een deugdza-men Christelijken levenswandel. De voornaamste oorzaak toch van de rampen, die ons drukken, en van de gevaren, die gevreesd worden, is de verwaarloozing der Christelijke deugd. Om nu de eersten te heelen en de laatsten af'te wenden, staat den mensch geen andere weg open, dan dat zij afzonderlijk en in 't algemeen zich haasten terug te keeren tot Jezus Christus, die degenen voor eeuwig zalig kan maken, welke door Hem tot God gaan. (1) Welnu, de onderhouding, der geboden van Jezus Christus ligt den instellingen der Franciscanen geheel en al ten grondslag : niets anders toch beoogde hun zeer heilige

(1) Hebr. VII, 25.

28

Stichter, dan dat men in zijue instellingen, evenals in eene oefenschool, zich met meer nauwgezetheid op het Christelijk leven zou toeleggen. Zeker, de beide eerste Orden der Franciscanen zijn tot de beoefening der verhevene deugden ingericht, en streven naar iets, dat meer volmaakt, meer goddelijk is; doch zij zijn slechts voor weinigen toegankelijk, voor degenen namelijk, wien het door Gods genade geschonken werd, tot de heiligheid der Evangelische raden met ongewone geestdrift op te klimmen. De Derde Orde daarentegen is ontstaan en geschikt voor het volk, en hoeveel zij vermag, om goede» zuivere, godsdienstige zeden te vormen, bewijzen de jaarboeken van vorige tijden en de zaak zelve.

Aan 'God, die de goede voornemens instort en steunt, moeten Wij het danken, dat de ooren van het Christenvolk voor deze Onze aanmaningen niet gesloten bleven. Ja zelfs verhaalt men ons uit zeer vele plaatsen, dat de godsvrucht tot den H. Franciscus van Assisië een nieuw leven ingestort, en overal het getal aangegroeid is van degenen, die verlangen in de Derde Orde opgenomen te worden. Om derhalve deze beweging een snelleren voortgang te doen hebben, namen Wij het besluit Onze aandacht te vestigen op datgene, vanwaar deze heilzame strooming der gemoederen eenigszing scheen te kunnen

29

tegengehouden of vertraagd worden. En Onze eerste bevinding was wel deze, dat de Regel van de Derde Orde, welken Onze Voorganger Nicolaus IV, door zijne Apostolische Constitutie Supra montem van den 18 Augustus 1289, heeft goedgekeurd en bekrachtigd, niet volkomen beantwoordt aan de tijden en zeden, die wij thans beleven. Daar dientengevolge de aangenomen verplichtingen zonder bovenmatige bezwaren en moeite niet kunnen vervuld worden, was het tot dusverre noodzakelijk, de leden op hun verzoek van verschillende voorname bepalingen des Regels te ontslaan, en dat zulks zonder nadeel van de algemeene tucht niet kan geschieden, laat zich gemakkelijk begrijpen.

Vervolgens was er in dat Genootschap nog eene andere aangelegenheid, die Onze zorgen vereischte. Onze Voorgangers, de Roomsche Opperpriesters, reeds van den beginne af met de hoogste welwillendheid jegens de Derde Orde bezield, hebben namelijk aan hare leden, tot uitboeting der schulden, vele en zeer uitgestrekte aflaten verleend. In de opsomming daarvan is echter na verloop van tijd vrij wat verwarring ontstaan ; dikwijls was het zelf een geschilpunt, of men in bepaalde gevallen wel zekerheid had van de pauselijke inwilliging, en wanneer, of hoe men daarvan gebruik behoorde te maken. De Apostolische Stoel bleef voorzeker niet in

30

gebreke, in deze zaak voorziening aan te brengen ; met name, Paus Benedictus XIV zorgde door zijne Constitutie Ad Romanum Pontijicem van den 15 Maart 1751, dat de vroegere twijfelingen opgeheven werden ; doch, zooals gewoonlijk geschiedt, rijn van lieverlede niet weinige andere weer opgerezen.

Door de gedachte aan die ongelegenheden aangespoord, hebben Wij daarom uit de H. Congregatie der Aflaten en H. Reliquieën eenige kardinalen der H. Roomsche Kerk aangesteld, om deü oorspronkelijken Regel der Tertiarissen zorgvuldig te herzien, en tevens om alle aflaten en voorrechten in het kort bijeen te brengen en te onderzoeken, en na rijp beraad Ons een verslag uit te brengen over datgene, wat naar hun oordeel, overeenkomstig de tijdsomstandigheden behouden, en wat veranderd moest worden. Na de zaak volgens opdracht ten einde gebracht te hebben, stelden genoemde kardinalen ons voor, dat men den ouden Regel door eenige verandering van sommige hoofdstukken, naar de tegenwoordige manier van leven moest wijzigen en daarmede in overeenstemming brengen. Wat nu de aflaten aangaat, waren zij van oordeel, dat, om allen twijfel weg te nemen en het gevaar te vermijden van iets wederrechtelijk te doen. Wij, naar het voorbeeld van Benedictus XIV, wijs en goed zouden handelen , met alle tot

31

dusverre bestaande aflaten terug te roepen en vervallen te verklaren, en geheel opnieuw eenige andere aan het Genootschap toe te kennen.

Derhalve, tot bevordering van wat goed en heilzaam is, tot meerdere eer van God, tot krachtiger opwekking van den ijver voor de godsvrucht en andere deugden, vernieuwen en bekrachtigen Wij door deze Constitutie en door Ons Apostolisch gezag den Kegel der zoogenaamde wereldlijke Derde Orde van den H. Franciscus, op de wijze als die hieronder ge schreven staat. Men denke echter niet dat daardoor iets ontnomen is aan het innerlijk wezen der Orde, want het is Onze uitdrukkelijke wil, dat dit onveranderd en ongeschonden blijve bestaan. Daarenboven willen en bevelen Wij, dat de leden van die Orde gebruik kunnen maken van de kwijtscheldingen der straffen of aflaten en van de voorrechten, welke in de beneden staande lijst worden opgenoemd, terwijl Wij tevens alle aflaten en voorrechten geheel en al te niet doen, die deze Apostolische Stoel te eenigertijd, onder welken naam of vorm ook, aan dat zelfde Genootschap vóór dezen dag heeft toegestaan

——---Ov^X)---

ivezcCd tij-fic 2)e-t9e 0x9^

VAN DEN

H. FRANCISCUS.

EERSTE HOOFDSTUK.

Over de Aanneming, den Proeftijd en de Professie.

§ 1. Zij alleen mogen aangenomen worden, die ouder zijn dan veertien jaren ; daarenboven moeten zij van goede zeden en vredelievend wezen, en vooral rechtzinnig bevonden zijn in het Katholiek geloof en oprecht gehoorzaam aan de Roomache Kerk en den Apostolischen Stoel.

§ 2. Gehuwde vrouwen kunnen zonder voorkennis en toestemming van haar man niet aangenomen worden, behalve wanneer er, volgens het oordeel van haar biechtvader, reden bestaat om anders te handelen.

§ 3. Zoodra zij in het Genootschap zijn opgenomen, moeten de leden het klein scapulier met

33

het koord volgens gebruik dragen ; doen zij zulks niet, dan worden zij niet deelachtig aan de verleende voorrechten en gunsten.

§ 4. Na hunne intrede in de Derde Orde, hebben zij dat eerste jaar tot proeftijd, daarna leggen zij volgens het voorschrift professie der Orde af en beloven de geboden van God te zullen onderhouden, gehoorzaam te zijn aan de Kerk en de boete te volbrengen, indien zij in iets aan hunne professie te kort zijn gebleven.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de wijze van leven-

§ 1. De leden van de Derde Orde moeten in geheel hunne levenswijze en kleeding. raet terzijdestelling van alle weelde en pracht, 'Hen regel der middelmaat in acht nemen, welke ioler volgens zijn staat past.

§ 2. Zij zullen zich met de meeste omzichtigheid verwijderd houden van dansgezelschappen, te vrijzinnige tooneelvoorstellingen en slemppartijen.

§ 3. In spijs en drank moeten zij matig zijn en niet aan of van tafel gaan, zonder godvruchtig en dankbaar God te hebben aangeroepen.

§ 4. Zij zullen vasten daags vóór het feest van Maria's Onbevlekte Ontvaugenis en van

S

34

onzen H. Vader Franciscus, zeer lofwaardig zijn zij, die bovendien des Vrijdags vasten en des quot;Woensdags zich van vleesch onthouden, overeenkomstig de oude gewoonte der Tertiarissen.

§ 5. Elke maand moeten zij hunne zonden behoorlijk biechten en tot de H. Tafel naderen.

§ 6. Daar de geestelijken van do Derde Orde dagelijks hunne getijden bidden, hebben zij met betrekking tot dit punt geene verdere verplichtingen. (¹) De loeken, die de Kerkelijke getijden of die der H. Maagd, gewoonlijk het Klein Officie van Onze Lieve Vrouw genoemd, niet lezen, moeten eiken dag twaalfmaal het Gebed des Heeren met do Groetenis des Engels, Eere zij den Vader bidden, (²) uitgenomen wanneer zij door ziekte verhinderd zijn,

§ 7. Die een testament te maken hebben, zullen het bijtijds doen.

§ 8. In het huiselijk leven zullen zij zich beijveren. anderen een goed voorbeeld te geven

¹

Op de vraag van een der Generale Oversten van de Franciscanen, of het aau de priesters en Kerkelijken, van de Derde Orde nog altijd toegestaan is, het Franciscaner Brevier te bidden; heeft Z. H Leo XI11 in eene bijzondere audientie van den 7 Juli 1883 een bevestigend antwoord gegeven.

²

Te weten; vijfmaal voor de métten, eens voor de Laudes, eens voor elk der vier kleine iire?i en tweemaal voor de Vespers en Completen, gelijk Zijne Heiligheid in genoemde audiëntie heeft verklaard.

de oefeningen van godsvrucht en de goede wer» ken te bevorderen. Boeken en nieuwsbladen, waaruit gevaar voor de deugd te vreezen is, mogen zij in hunne huizen niet toelaten, noch dulden, dat ze gelezen worden door hunne onderdanen.

§ 9. Niet alleen onderling, maar ook ten opzichte van anderen moeten zij zorgvuldig eene welwillende liefde in acht nemen. Overal waar zij- kunnen, zullen zij oneenigheden trachten bij te leggen.

§ 10. Nooit mogen zij zonder noodzakelijkheid een eed doen. Onzuivere taal en onbetamelijke scherts moeten zij vermijden. Des avonds doen zij onderzoek, of zij soms eenigen misslag hebben begaan; bevinden zij zich schuldig, dan zullen zij hunne dwaling door het berouw uitboeten.

§ 11. Die gevoeglijk kunnen, wonen dagelijks de H. Mis bij. Ook moeten zij in de maande-lijksshe vergaderingen, die door den Overste worden aangekondigd, te zamen komen.

§ 12. Zij zullen, ieder volgens zijn vermogen, een weinig bijdragen tot een gemeenschappe-] ijken inleg, om de minder gegoede medeleden, vooral wanneer die ziek zijn, te ondersteunen of om den luister van den godsdienst te bevorderen .

§ 13. Wanneer een medelid ziek is, moeten

36

de Oversten zeiven hem bezoeken of een ander zenden, om hem de verschuldigde liefdediensten te bewijzen. Is de ziekte gevaarlijk, dan zullen zij den zieke waarschuwen en aansporen, om intijds te zorgen voor alles, wat op de zuivering zijner ziel betrekking heeft.

§ 14. Bij de begrafenis van een medelid zullen de Tertiarissen van de plaats en die daar tijdelijk verblijven, bijeenkomen, en alsdan gezamenlijk tot zalige lafenis van den afgestorvene een derde gedeelte van den Rozenkrans bidden. Ook zullen de priesters in de H. Mis, en de leeken, door indien zij kunnen, tot de H. Tafel te naderen, voor hun overleden medebroeder den eeuwigen vrede met vrome verzuchtingen afsmeeken.

DERDE HOOFDSTUK.

Over de bedieningen, de visitatie en den Regel zeiven.

§ 1. De toewijding der bedieningen heeft plaats in cene daartoe bijeengeroepen vergadering dei-eden. Zijduren driejaren. Zonder wettige reden mag niemand de aangeboden bedieningen van de hand wijzen ; ook moet men zich daarvan niet op achtelooze wijze kwijten.

§ 2. Degene, die met het toezicht over de Tertiarissen belast is en Visitator genoemd wordt, moet zorgvuldig onderzoeken, of de Regel goed

37

wordt onderhouden. Te dien einde zal hij jaarlijks, en, zoo noodig, meermalen ambsthalve de plaatsen bezoeken, waar vereenigingen zijn gevestigd en eene vergadering beleggen, waarbij hij de overste en al de leden zal doen tegenwoordig zijn. Wanneer de Visitator iemand vermaant of gebiedt tot zijn plicht terug te keeren, of tegen wien ook, ter heilzame bestraffing, een besluit uitvaardigt, dan zal deze zulks met gewilligheid aannemen en niet weigeren de straf te ondergaan.

§ 3. De Visitators worden uit de Eerste of uit de reguliere Derde Orde der Franciscanen gekozen en aangesteld door de Gardiaans, indien aan deze zulks gevraagd wordt. Het ambt van Visitator mag aan geen leeken opgedragen worden.

§ 4. De leden die niet gehoorzamen en een kwaad voorbeeld geven ontvangen tot twee- en driemaal toe eene aanmaning tot hun plicht; onderwerpen zij zich niet, dan wordt hun gelast de Orde te verlaten.

§ 5. Zij die in eenig punt tegen dezen Regel mochten misdoen, moeten weten, dat zij uit dien hoofde geene zonde bedrijven, tenzij in die zaken, welke reeds anderszins door de Goddelijke of Kerkelijke wetten geboden worden.

§ 6. Indien iemand eenige voorschriiten van dezen Regel om gewichtige en wettige redenen

38

niet zou kunneu onderhouden , dan kan hij in dat gedeelte gedispenseerd of hem daarvoor met omzichtigheid iets anders opgelegd worden. De gewone Overste der Franciscanen van de Eerste en Derde Orde, alsook de bovengenoemde Visitators hebben daartoe de bevoegdheid en volmacht.

£ij8t ofiii de nffaten en oooiTccliicu. EERSTE HOOFDSTUK.

Over de volle aflaten.

Jtlle Tertiarissen van beiderlei geslacht kunnen, na volgens Christelijk gebruik hunne zonden door de biecht uitgewischt en de H. Communie ontvangen te hebben, een vollen aflaat verdienen op de dagen en onder de voorwaarden, die hier volgen :

I. Op den dag hunner intrede.

II. Op den dag der professie.

III. Op den dag, dat zij de maandelijksche vergadering of Conferentie bijwonen, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en de-noodwendigheden der H. Kerk op de gewone wijze Gode aanbevelen.

IV. Den 4 October, feestdag van den H. Vader Franciscus, Stichter der Orde; den 12 Augustus feestdag der H. Moeder Clara van Assisië ; den 3 Augustus, feestdag der Kerk-

39

wijding vau Maria, Kouiugin der Engelen : zoo ook op deu dag, waarop het jaarlij ksch feest gevierd wordt van den Heilige, in wiens kerk het genootschap der Tertiarissen is opgericht, mits zij die kerk godvruchtig bezoeken, en aldaar volgens gewoonte bidden voor de- behoeften der H. Kerk.

V. Eens in de maand, op een dag naar verkiezing, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en daar eenigen tijd bidden volgens de intentie van Z. H. den Paus.

VI. Zoo dikwijls zij zich tot verbetering des levens, acht opeenvolgende dagen in afzondering begeven, om de geestelijke oefeningen te houden.

VII. Insgelijks in het uur des doods, indien zij den allerheiligsten naam van Jezus met den mond, of, zoo zij niet meer spreken kunnen, met het hart aanroepen. Ook genieten zij hetzelfde voorrecht, indien zij niet in staat zijn o:k te biechten en de H. Communie te ontvangen, hunne zonden uitwisschen door een volmaakt berouw.

VIII. Tweemaal in het jaar, wanneer zij den Pauselijken Zegen ontvangen, mits zij Godeenigen tijd bidden tot intentie van Z. H. den Paus, zoo ook onder dezelfde voorwaarde des gebeds, wanneer zij den Zegen of de zoogenaamde [Generale] Absolutie ontvangen, op de hier volgende dagen; 1. Op het feest der geboorte van Onzen Heer Jezus

40

Christus ; 2. Op Paschen, het feest der Verrijzenis ; 3. Op het Pinksterfeest; 4. Op het feest vaa het allerheiligste Hart van Jesus ; 5. Op het feest van de Onbevlekte Ontvangenis der II. Maagd Maria ; 6. den 19 Maart feestdag van den H. Jozef, Bruidegom der H. Maagd; 7. den 17 September feestdag van de indrukking der H. Wondteekenen van den H. Franciscus ; 8. den 25 Augustus, feestdag van den H. LoJewijk, koning van Frankrijk, den hemelsclien Patroon der Dorde Orde; 9. den 19 November, feestdag van de H.Elisabeth van Hongarije.

IX. Eveneens, indien zij vijfmaal het Onze Vader, Wees gegroet en Eere zij den Vader bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk en éénquot; maal tot intentie van Z. H. den Paus, kunnen zij eens in de maand, tot uitboeting hunner zonden, alle voorrechten genieten, waaraan degenen deelachtig worden, die de Statie-gebeden te Rome houden, of die Portiuncula, de heilige plaatsen te Jerusalem, en de kerk van den H. Apostel Jacobus te Compostella uit godsvrucht bezoeken.

X. Indien zij op de dagen, waarop de Staties in het Bomeinsch Missaal zijn aangeduid, (•) de

41

kerk of kapel bezoeken, waarin hun genootschap is opgericht, en daar volgens gewoonte aan God de noodwendigheden der H. Kerk aanbevelen,

Palmzondag aflaat van vijf en twintig jaren en even zooveel quadragenen.

Witten Donderdag volle aflaat.

Goeden Vrijdag en Paaschzaterdag aflaat van dertig jaren en zooveel quadragenen.

Al/e andere dagen van den Vasten aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen.

Paaschdag vol'e Aflaat, en alle dagen van de Paaschweek en Beloken Pasc'un aflaat van derlig jaren en even zooveel quadragenen.

Heeren Hemelvaartsdag volle aflaat,

Vigilie van Pinksteren aflaat van tien jaren en evtn zooveel quadragenen

Het feest van Pinksteren en alle dagen van het octaaf, met inbegrip van Zaterdag, aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

Den eersten, tweeden en vierden Zondag van den Advent aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen, den derden Zondag van den Advent aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.

De Vigilie van Kerstmis, alsook des nachts en in de Mis van den dageraad, aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.

Den feestdag van Kerstmis volle aflaat.

Den feestdag van den H. Stephanus, van den H. Joatmes Evangelist, van de HH. Onnoozele Kinderen, van de Besnijdenis des Heeren, van Driekoningen, op de Zondagen Septuagesima, Sexagesima en Quinquagesima aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

Dc Quatertemperdag aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen.

Het feest van den H. Marcus en de drie Kruisdagen aflaat van dertig jaïen en even zooveel quadragenen.

42

kunnen zij in die kerk of kapel op de genoemde dagen deelachtig worden aan dezelfde genaden en geestelijke voorrechten, welke de inwoners en vreemdelingen te Rome genieten.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de gedeeltelijke aflaten.

I. Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht, kunnen een aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen verdienen, mits zij de kerk of kapel waarin het genootschap gevestigd is, bezoeken, en aldaar God bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk ; op den feestdag van de wonderdadige indrukking der H. Wondteekenen vau den H. Franciscus; zoo ook op de feestdagen van den H. Koning Lodewijk, van de H. Elisabeth, koningin van Portugal, van de H. Elisabeth van Hongarije en van de H, Margaretha van Cortona, alsmede op twaalf andere dagen, naar ieders verkiezing, met goedkeuring van de Overste der vereeniging,

II. Zoo dikwijls zij in de H. Mis of andere Goddelijke diensten, of bij de openbare en bijzondere vergaderingen der leden tegenwoordig zijn, gastvrijheid verleenen aan behoeftigen, on-eenigheden bijleggen of zorgen dat zij bijgelegd worden; zoo dikwijls zij eene godsdienstige processie bijwonen, het allerheiligste Sacrament

43

vergezelleu, wanneer het omgedragen wordt, of, zoo zij dat niet kunnen, bij het teeken der klok eens het Gebed des Heeren met de Groetenis des Engels bidden; zoo dikwerf zij die zelfde gebeden vijfmaal verrichten, om de noodwendigheden der H. Kerk of de zielen der afgestorven medeleden Gode aan te bevelen : zoo dikwijls zij een doode ten grave vergezellen) een afgedwaalde op den rechten weg terugbrengen, iemand onderwijzen in de geboden Gods of in andere zaken, noodig ter zaligheid, of zoo dikwijls zij eenig ander dergelijk liefdewerk verrichten, kunnen zij allen voor elk van deze werken een aflaat verdienen van driehonderd dagen.

A.1 de bovengenoemde aflaten, zoowel volle als gedeeltelijke, kunnen de Tertiarissen, naar verkiezing toevoegen aan de geloovige zielen in het vagevuur.

DERDE HOOFDSTUK.

Over de voorrechten.

Voor de priesters van de Derde Orde is elk altaar, waarop zij de H. Mis lezen, driemaal in de week geprivilegiëerd, mits zij hetzelfde voorrecht niet reeds voor een anderen dag verkregen hebben.

II. Voor den priester, die de H. Mis leest tot

44

lafenis der afgestorven medeleden, zal elk altaar tot verlossing van den overledene geprivilegiëerd zijn.

En het is Onze wil, dat al deze dingen in het algemeen en in het bijzonder, zooals zij hier boven zijn verordend, ten eeuwigen dage vast, onveranderd en bekrachtigd blijven, niettegenstaande alle Constituties, Apostolische Brieven, Statuten, gewoonten, voorrechten en andere Regelen zoowel van Ons als van de Apostolische Kanselarij, en ondanks alles, wat daarmede in strijd is. Het is derhalve aan niemand der menschen geoorloofd, deze Onze Brieven op eenige wijze of in eenig deel krachteloos te maken. Mocht echter iemand iets dergelijks daartegen durven ondernemen, die moet weten, dat hij de gramschap van den almachtigen God, en van Zijne heilige Apostelen Petrus en Paulus zal inloopen.

Gegeven te Rome bij Sint-Pieter, in het jaar van de Menschwording des Heeren 1883, den 20 Mei^ het zesde jaar van Ons Opperpriesterschap.

C. Kard. SACCONI Pro-Datarius, TH. Kard. MERTEL.

Gezien,

van de Curie JOS. DELL'AQL'ILLA Burggraaf.

Plaats van het zegel.

Geregistreerd in de Secretarie van de Breven.

J. CUGNONIÜS.

(Bcvcmonicef

PERDE PRDE

GOEDGEKEURD

DOOR

de J). Songrcgaiie der Üeilgefmiifieti, bij besluit van den 18 Juni 1883.

CEREMONIEEL

DER DERDE ORDE

VAN DEN

Ka

ARTIKEL I.

Ciebeden vuur de Congreg-itties of Confe* rentier, welke elke inaaml of op andere tijden g-eliouden worden.

, 1. Bij het begin der Congregatie.

48

49

4

50

Teque utriusque Spi En dat we in U als bei-

ritum, der geest,

Credamus omni tem- Gelooven tot de tijd

pore. volendt.

In den Paaschtijd

51

52

53

54

55

56

ARTIKEL II.

üolgoude bij de inhleeding.

Na het begin der Congregatie gaat de Priester, met koorhemd en witte stool bekleed, op de voettrede des altaars staan of zitten, en vraagt aan den postulant die neergeknield is:

Alsdan zegt de Priester; Deo Gratias, en prijst vervolgens in eene zeer korte aanmaning het heilig besluit van den postulant, waarin hij hem versterkt door de verhevenheid en krachtdadigheid van de Derde Orde aan te toonen. Daarna keert hij zich naar het altaar en zegent de kleederen, zeggende :

57

OEEMUS. LATEN WIJ BIDDEN.

mmm

59

60

Zijn er meer personen om het habijt te ontvangen, dan gebruikt men het meervoud in plaats van het enkelvoud.

Voor de zegening van het koord zegt de priester:

61

i

Hierna besproeit de Priester het KLEED en het KOORD met wijwater, zonder iets te zeggen. Daarna op den ondersten trap van het altaar of opt de voettrede neerknielende, heft hij den lofzang V eni Creator aan, dien hij beurtelings met de omstanders ten einde toe leest of zingt: vervolgens wendt hij zich tot den postulant, die vóór het altaar is neergeknield, en zegt:

62

63

nebrarum. Exurge a door de werken der mortuis, et illuminabit duisternis te ontvluch te Christus. ten. Sta op van de doo-

den, en Christus zal u verlichten.

R.Amen. R.Amen.

Ten slotte heft de Priester, naar' het Altaar gekeerd, den Psalm aan :

64

Deus misericordise, O God van barm-

Deus pietatis. Deus a hartigheid, God van ge-

quo bona cuncta pro nade, God van wien

cedunt, sine quo nihil alle goed voortkomt

65

5

6G

VOOR EEN MEDEBROEDER.

G7

VOOR EENE MEDEZUSTER.

68

En naai- de omstanders gekeerd geeft hij allen den zegen, zeggende :

De zegen van den almachtigen God, den Vader en den Zoon f en den H. Geest dale over ü neder en blijve altijd met U. R. Amen.

Na het einde der plechtigheid worden de naam en voornaam van den nieuweling (of van de nieuwelinge), alsmede zijne geboorte-en woonplaats en de dag der inkleeding vol-genderwijze op het register ingeschreven;

Anno Domini . . . , mense . . . , die ..., in Ecdesia N . . . , («eZ oratorio vel in loco decenti domus . . . ,) prsesente Fratrum {vel Sororum) Congregratione :

Infrascriptus ego N. Director {vel Sacerdos facultate munitus, aid Visitator aut Guardia-nus) habitum Tertii Ordinis Pcenitentium S. Francisci imposui Domino N. N. {vel Dominse N. N.), habenti domicilium in civitate . . . {vel loco . . .)

In quorum fidem ego scripsi.

69

ARTIKEL III.

üolgoirde bij de tVoffessie.

1. Op den dag der professie heeft er eene plechtige Congregatie plaats, en het altaar ivordt versierd als op feestdagen. De novice, die, zoo mogelijk het volledig habijt der Orde, of tenminste scapulier en koord uitwendig draagt, knielt vóór het altaar op den grond neder, terwijl de priester in koorhemd en witte stool boven op de voettrede geknield, aanheft :

Veni, Creator Spiritus, etc. (Zie bladz. 48.)

V. Emitte Spiritum V. Zend Uwen geest tuum et creabuntur. uit, en zij zullen herschapen worden. R. Etrenovabisfaciem R. En Gij zult het terrse. aanschijn der aarde

vernieuwen.

70

De novice antwoordt

71

A'a Deo gratias geaniwoord te hebben^ zal de Priester de heiligheid der professie, welke de novice gaat afleggen, in weinige woorden doen uitkomeji; daarbij moet hij evenwel uitdrukkelijk te kennen geven, dat die professie volstrekt geene belofte in zich besluit, noch eenige andere verplichting die op straf va?i zo?ide verbindend is, en dat de Tertiarissen, volgens den Regel zeiven en volgens de vegt; klaring van den H. Stoel in geen enkel opzicht eenige arid ere verplichting in geweten op zich nemen, dan andere Christenen. Echter zal hij den ijver van den novice prijzen en aanmoedigen door de heilzame uitwerkselen der professie aan te toonen uit een of ander voorbeeld der heiligen, of door andere beschouwingen volgens omstandigheden voor te dragen. Na deze korte aansporing knielt de novice met gevouwen handen vóór den Friester neder, en spreekt het volgende formulier ven professie tut'.

72

De Priester voegt daaraan toe ;

3. Allen staan op ; men zingt den lofzang Te Deum Laudamus en al medebroeders, (doch alleen de Dis-creten of raadsleden, indien het getal der medebroeders te groot isj geven achtervolgens den vrede aan den nieuw geprofeste, zeggende: Pax tccum, waarop deze antwoordt: Et cum spiritu tuo. Hetzelfde doen de zusters met hare medezuster.

3

74

Bij het volgende vers knielt men.

76

Nadat het Te Deum gezongen is, zegt men :

77

78

VOOR EEN MEDEBROEDER.

79

VOOR EENE MEDEZUSTER.

81

Eindelijk geeft hij den nieuw geprofeste de voeten van het kruisbeeld te kussen ten teeken der eeuwige liefde tot Jezus Christus en van het altijddurende verbond.

6

82

4. Aanstonds na de Congregatie wordt de verklaring der afgelegde professie op de volgends wijze in het register der professie ingeschreven :

Infrascriptus ego N. Director (vel Sacer-dos) ad professionem in Tertio Ordine Poe-nitentium S. Francisci admisi Dominum N.N., qui receperat habitum anno. .., mense. . . , die.... In quorum fidem etc.

Volgt de onderteekening van den P. Directeur of van den wettig gemachtigden Priester.

hi gevaar van sterven is het den novice vergund de professie te vervroegen en die zelfs te doen bij iederen biechtvader, indien er niet gemakkelijk een gevolmachtigde priester te vinden is (want de Generale Ministers hebhe'n verklaard, dat in dit geval alle biechtvaders de noodige macht bezitten ; doch zulk eene vervroegde professie moet op de registers niet ingeschreven worden vóór den dood van den medebroeder, daar deze, inge ■ val van herstel, de professie op nieuw moet doen en zij alsdan opgeteekend wordt.

ARTIKEL IV.

Bijzondere Congregatie of Conferentie der Raadsleden.

Eens in de maand zullen de Pater Visitator of Directeur, de Minister en allen die eene bediening uitoefenen, alsmede de andere raadsleden afzonderlijk bijeen-

83

komen. De Pater Directeur, of de Visitator of de Gardiaan zal Voorzitter zijn ; de Minister, de andere dienstboden en de raadsleden nemen, ieder volgens zijn rang plaats ; daarna zeggen zij:

der vergadering tvordt gezegd:

«4

ARTIKEL V.

tycz-'hicziuycn.

Jle/iziii ff tof leest denlofzanffVeDiCreator Spiritus, etc. (Zie bladz. 4.)

Na afloop der verkiezing worden de namen der gekozenen bekend gemaakt ; daarna zingt men den lofzang Te Deum laudamus.

(Zie bladz. 28.)

Vervolgens,

86

8

88

Dezelfde orde wordt onderhouden hij de verkiezing der mede zusters.

ARTIKEL VI.

Plechtigheid dek Visitatie.

Nadat de aankomst van den Visitator bekend gemaakt en de Congregatie bijeengelomen is, zingen de Broeders (of zusters)de volgende verzen van Psalm CV:

S9

90

Daarna : Veni Creator Spiritus, met het vers, responsorie en de oratie. {Zie bladz. 4 enz?) De visitatie eindigt met het gezang van Zacharias ;

91

92

93

Ten slotte wordt de zegen met het H. Sacrament gegeven, indien men daartoe verlof heeft; anders sluit men met de gebeden als hij het einde der Congregatie.

ARTIKEL VII.

Voorschriften, die men te onderhouden heeft hij het oprichten eener nieuwe Congregatie.

De voorzitter opent de Congregatie met het zingen van Psalm CX:

94

95

96

97

Na vervolgens het Veni Creator en de gebruikelijke gebeden bij het begin der vergaderingen gelezen te hebben, benoemt de Voorzitter de personen, die eene bediening moeten uitoefenen. Daar na maakt hij de verschillende dagen in het jaar bekend, waarop de aflaten kunnen verdiend worden, en sluit deze eerste vergadering met het Te De.um ; na den lofzang zegt hij:

7

98

99

100

V. Fideiium animse per V. Dat de zielen der

irisoricordiam Dei geloovigen rusten in

requiescant in pace. vrede.

R. Amen. R. Amen.

Opliet einde geejt hij den zegenmet het H. Sacrament, of ten minste den gewonen zegen, gelijk boven voor den dag der inlcleeding gezegd is. (Zie bladz. 68.)

Na de plechtigheid plaatst de Voorzitter, te zarnen met degenen, die eene bediening verkregen hebben, het register van aanneming en professie de andere boeken der Congregatie, met hunne afzonderlijke titels, in het archief gelijk ook de wettige akte der voltrokken oprichting welke akte kan opgesteld worden als volgt:

Anno domini...mense.., , die... . infra-scriptus ego N. Guardianna {vel Visitator aut Director aid Sacerios iacultatibus legi-timis a N. receptis munitus) erexi Congre-gationem Tertii Ordinis sub invocatione et patrocinio S. N.., in loco. .., Testibns N. N. prsesentibus. In quorum fidem cum Testibus subseripsi.

ARTIKEL VIII.

Wijze om aan de Tertiarissen den Pauselijken zegen te geven.

Krachtens de vergunning van Paus Leo XIII wordt de Pauselijke zegen tweemaal in y jaar

101

(jegeven volgens het formulier van Benedictus XIV, doch niet op denzelfden dag of dezelfde plaats waarop de Bisschop dien getft. En aangezien volgens genoemd formulier deze zegen zich tot het volk uitstrekt, kan hij niet aan eiken Tertiaris afzonderlijk, maar aan de gezamenlijke Cong}egatie gegeven worden; zulks moet gedaan worden, door den Voorzitter, die verondersteld wordt voor dit geval de macht ontvangen te hébhen om dien zegen te geven. — De Directeur of een ander Priester met de noodige macht voorzien, gaat, in koorhemd en ivitte stool gekleed, doch niet vergezeld van dienaren, naar het altaar, en daar neergeknield, zegt hij:

V. Adjntorium nostrum in iiomino Domini. R. Qui fecit coelum et terram.

V. Salvum fao popnlum tuum, Domine. R. Et benedic haeroditati tune.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

Dam na zegt hij staande het volgende gebed :

OREMUS.

Omnipotens et misericors Deus, da nobis auxilium de sancto, et vota populi hujus in humilitate cordis veniam peccatorum poscentie, tuamque benedietionem postu-lantis et gratiam, elementor exaudi: dex-

102

teram tuam super cum benignus exlende ; ac plenitudinem divinse benedictiunis ef-funde; qua bonis omnibus cumulatus, feli-citatem et vitam consequatur seternam. Per Christum Dominum nostrum.

R. Amen

Benedicat vos Oumipotens Deus, f Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus,

R. Amen.

Hierna gaat hij naar den kant van den Epistel en daar staande, yeeft hij met een enkel teeken des kruises den zegen, terwijl hij met luider stem de volgende woorden uitspreekt:

Benedicat vos Omnipotens Deus. f Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus

R. Amen.

ARTIKEL IX.

Formulieren van den zegen met vollen aflaat voor de wereldlijke Tertiarissen.

jJehalve dén Pauselijken zegen is nog een an-derr; zegen met vollen aflaat aan de Tertiarissen van den H. Franciscvs verleend op zekeren dag

103

des jaars, die men opgegeven vindt in de lijst van de Aflaten (Hoofdst. I. n. 8,) toegevoegd aan de lui Misericors Dei Filius, welke Fans Leo XIII, den 30 Mei 1883 heeft uitgevaardigd.

Formulier door denzelfden Opperpriester Leo XIII voorgeschreven in zijne hreve Quo tiniversi van den 4 Juli 1882 :

Antiph. Ictret oratio mea in conspectu tuo, Domine ; inclina anrem tuam ad preces nostras ; paree Domine, paree populo tuo, quem redemisti sanguine tuo pretioso, ne in aeter-num irascaris nobis.

Kyrie eleison.

Christe eleison.

Kyrie eleisou.

Pater noster, secreto.

V. Et ne nos inducas in tentationem.

R. Sed libera nos a malo.

V. Salvos fac servos tuos.

R. Deus mens, sperautes in te.

V. Mitte eis, Domine, auxilium de Sancto.

R. Et de Sion tuere eos.

V. Esto eis, Domine, tnrris fortitudinis.

R. A facie inimici.

V. Nihil proficiat iniraicus in nobis.

R. Et filius iniquitatis non appouat nocere nobis.

V. Domine exaudi orationem meam.

R. Et clamor meus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

104

OREMUS.

Deus, cui proprium est miserere quot;semper et parcere : suscipe deprécationem nostram, ut nos, et omnes famulos tuos, quos clelic-toïum catena constringit, miseratio tuae pietatis clementer absolvat.

Exaudi, quacsumus Domine, supplicum preces, et confitentium tibi paree peceatis; ut pariter nobis indulgentiam tribuas benig-dus et pacem.

Ineffabilem nobis, Domine, misericordiam tuam clementer ostende : ut simul nos et a peccalis omnibus exuas, et a poenis, quas pro his meremur, eripias.

Dens, qui culpa ofïenderis poenitentia placaris: preces populi tui supplicantis propitius respice; et flagelia tuse iracun-diae, quae pro peccatis nostris meremur, averte. Per Christum Dominum nostrum. Amen.

Daarna zegt men :

Confiteor etc. Misereatur etc. Indulgen-tiam etc.

De Priester vervolgt:

Dotninus Noster Jesus Christus, qui beato Petro Apostolo dedit potestatem ligandi atque solvendi, ille vos absolvat ab omni vinculo delictorum, ut habeatis vitam aeter-nam, et vivatis in sascula saeculorum. Amen.

105

Per sacratissimam Passionem et mortem 'Domini Nostri Jesu Christi, precibus et mentis beatissimi® semper Virginis Mariee, bea-torum Apostolorum Petri et Pauli, beati Patris Nostri Francisci, et omnium Sanctorum, auctoritate a Summis Pontificibus mihi eoncessa, pleuariam Indulgentiam omnium peccatorum vestrorum vobis impertior. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

Indien deze aflaat onmiddellijk na de absolutie in de biecht verleend wordt, begint de Priester, met weglating van al het overige, terstond met de woorden : Dominus noster Jesus Christus etc., en vervolgt die tot het einde met verandering alleen van het meervoud in het enkelvoud.

Mochten de omstandigheden niet toelaten den ge heelen vorm te gebruiken, dan kan de Priester, met weglating van al het overige, zeggen:

Auctoritate a Summis Pontificibus mihi concessa plenariam omnium peccatorum tuo-rum Indulgentiam tibi impertior. In nomine Patris, et Filii f et Spiiitus Sancti

R. Amen.

ARTIKEL X.

Absolutie in het uur des doods.

Om den vollen aflaat aan de Tertiarissen in het uur des doods te verleenen, zal de P. Directeur oj

106

iedere goedgekeurde biechtvader, door den Tertiaris ontboden, gebruik maken van het formulier, door Benedictus XIV en opnieuw door Leo XIII voorgeschreven en in het Romeinsch Ritueel ingelascht, zooals volgt;

De kamer, ivaarin de zieke ligt, binnentredende, zegt hij:

V. Pax linie domui.

R. Et omnibus habitantibus in ea.

Vervolgens besproeit hij den zieke, het vertrek en de omstanders met wijwater, onder het uitspreken van de Antiphoon:

Asperges me Domine, byssopo, et munda-bor : lavabis me, et super nivem dealbabor; en het eerste vers van den Psalm Miserere met Gloria Patri, etc. Sicut erat etc. Daarna herhaalt hij de Antiphoon Asperges me etc.

V. Adjutoriurn nostrum in nomine Domini.

R. Qui feuit ccelum et terram.

Ant. Ne reminiscaris Domine, delicta fa muli tui (vel ancillai tuse) neque vindictam sumas de peccatis ejus.

Kyrie eleison.

Christe eleison. Kyrie eleison.

Pater noster, in stilte.

Et ne nos inducas in tentationem.

Sed libera nos a malo.

107

V. Salvum fac servuai tuum {vel salvam fac ancillam tuam.)

R. Deus mens, sperautem in te.

V. Domine exandi orationem meam.

R. Et clamor mens ad te veniat.

V. Dominus vobiscum

R. Et cum spiritn tuo.

ORATIO.

Clementissime Deus. Pator misericordia-rnm, et Dens totins consolationis, qni ne-minem vis perire in te credentem atqixe sperantem, secundum multitudinem mise-rationum tuarum respice propitins famnlum tuum N. {cel famulam tnam) quem {vel quam) tibi vera fides et spes christiana commen-dant. Visita eutn {vel eam) in salutari tuo, et per Unigeniti tui passionem et mortem, omnium ei delictorum suorm remissionem et veniam clementer indulge : ut ejus anima, in Tiora exitus sui, te judicem propitiatum inveniat, et in Sanguine ejnsdem Filii tui ab omni macula ablnta, transire ad vitam mereatur perpetuam. Per eumden Christum Dominnm nostrum. Amen.

Hierna bidt een der aaniveziye TcerTcelijken het Cod-fiteor, waarop de Priester zegt Misereatur, etc , en vervolgens :

Dominus noster Jesus Christus, Filius Dei vivi, qui beato Petro Apostolo suo

103

dedit potestatem ligandi atque solvendi: per suam piissimam miserieordiam recipiat confessionem tuam, et restituat tibi stolam primam, quam in Baptismate recepisti: et ego , tacultate mihi ab Apostolica Sede tributa , indulgentiam plenariam et remis-sionem omnium peccatorum libi concedo. In nomine Patris, et Pilii f et Spiritus Sancti.

Per sacrosancta humanse reparationis Mysteria, remittat tibi omnipotens Deixs, omnes] praesentis et futurse vitse psenas, Pa-radisi portas aperiat, et ad gaudia sem-piterna perducat. Amen.

Benedicat te omnipotens Deus, Pater, et Piliusfet Spiritus Sanctus. Amen.

Maar indien de zieke zoo den dood nabij is, dat er voor de algemeene schuldhelijdenis en de gebeden geen tijd meer is, dan verleent de Priester den aflaat, door te zeggen : Dominus Noster.

Jut ingeval de dood onmiddelijk dreigt te zijn, zal hij zeggen ;

Indulgentiam plenariam et remissionem omnium peccatorum tibi, concedo in nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

]Ü9

AANHANGSEL.

Bcgening omi ftei Koordje oan tleu i3. frnuciscus

De Priester, met de noodige macht voorzien,gekleed in koorhemdmet de stool,overeenkemstig den tijd, zegt'.

V, Adjutorium nostrum ia nomine Domini.

R. Qui fecit coelum et terram.

V. Domine exaudi orationem meain.

E. Et clamor meus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spirito tno.

OREMUS.

üamipotens et misericors Deus, oramus immensam clementiam tuam, ut hanc clior-dam {vel has chordas) benedicere f et sanc-tificare f digneris, ut quicumque sub invoca-tione S. Francisci ea cinctus fuerit (vel eincti fuerint), et misericordiam tuam imploraverit {yel imploraverint) veniam et indulgentiam tuse sanctse misericordise consequatur {vel consequantur).

Deus, qui ut servum redimeres, Filium tuum per manus impiorum ligari voluisti, benedic f quaesumus; cingulum istum : et prjesta ; ut tamulus tuus, qui (vel famula tua. quae) hoc pcenitentise ligamine pra'cingitur, viuculorum ejusdem Domini Nostri Jesu Christi perpetuo memor existat, tuisque semper obsequiis alligatum (vel alligatam) se esse cognoscat. Per Dominum Nostrum etc. R. Amen.

110

Hierna besproeit hij de koord met wijwater, en omgordt den medebroeder, zeggende :

Accipe chordam B. P. N. Francisci, ut sint lumbi tui prsecincti, in signum con-tinentite, et castitatis. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti. E. Amen. OREMUS.

jJeus, qui B. Petro Apostolo tuo, signifi-cans qua morte clarificaturus esse Deum, prsedixisti ipsum in senectute ab alio fore cingendum; famulumtuum(t;eZfamu]am tuam), quem [vel quam) cingulo nostrse Fraterni-tatis preecingimus, tua, qusesumus, caritate prsecinge, tui nominis salutari metu cons-tringe, et cor ejus alliga tuorum ligamine mandatorum, ut auxilio gr at i ai liberatus (vel liberata) a mundo vinctus [vel vincta) ser-vitio, in devotione, quam assumit, usque in finem jugiter perseveret. Qui vivis et regnas in seecula sseculorum. E. Amen.

Zijn er meer personen om het koord te ontvangen, dan gebruikt men het meercoud in plaats van het enkelvoud.

Daarna:

Ego auctoritate qua fnngor, et mihi con-cessa est, recipio te(yeZvos) et suscipio ad participationem omnium bonorum spiritua-lium, quae in toto Ordine Seraphici Patris nos-tri Francisciex gratia Deihabentur.In nomine Patris et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

Benedictio Dei omnipotentis Patris, et Filii f et Spiritus Sancti descendat super te (vel vos) et maneat semper. R. Amen.

Ill

BLADWIJZER,

BLADZ.

Aan den lezer........3

Encycliek van Z. H. Leo XIII over den H. Franciscus van Assisië en de verspreiding der Derde Orde .... 4

Apostolische Constitutie over den Regel der wereldlijke Derde Orde van

den ff. Franciscus........

Regel van de Derde Orde ....

Lijst van de aflaten en de voorrechten ............

Ceremonieel der Derde Orde van den H. Franciscns. Gebeden voor de Congregaties of Conferenties, welke elke maand of op andere tijden gehouden worden ........

Volgorde bij de inkleeding. .

Volgorde bij de professie . . . Bijzondere Congregatie of Confe

rentie der raadsleden.....

Verkiezingen........

Plechtigheid der Visitatie . . . Voorschriften die men te onderhou den heeft bij het oprichten eener nieuwe Congregatie.......93

112

'qèjicj-H

BLADZ.

Wijze om de Tertiarissen den Pauselijken zegen te geven .... 100

Formulier van den zegen met vollen aflaat voor de wereldlijke Tertiarissen ...........102

Absolutie in het uur des doods. . 105 Aanhangsel. — Zegening van het koordje van den H. Fransiscus. . . 109

IMPRIMATUR

Werthse, 4 Oct. 1886,

Fr. J TRIX , Ora'. Min.

Min. Prov. Germ. lof.