tbfs

HANDBOEKJE

WERELDLIJKE DERDE ORDE.

CX)Uri^;^ÜW'V*ti^^rË^rT^^r^ RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

1942 4146

_

VOORWOORD.

——

»0m te beantwoorden aan de godvruchtige »en wijze inzichten van Z. H. Paus Leo XIII, »wiens vurig verlangen het is, dat de Derde »Orde van den H. Franciscus van Assisië in bloei »toeneme en overal onder het katholieke volk «verspreid worde, heeft men gemeend, de Ency-scliek van den 17ⁿ September 1882, die eene «heerlijke schets der geschiedenis van de Derde «Orde bevat, in een boekje van geringen omvang »te moeten uitgeven, te zamen met de onlangs «verschenen Constitutie, welke den regel van ge-«noemde Orde in eenige punten verzacht en hare «aflaten en voorrechten bepaalt. Aan deze vermaling der beide Pauselijke stukken is een «nieuw Ceremonieel van de Derde Orde toege-«voegd, dat door de Congregatie der H. Kerkgebruiken bij besluit van den 18ⁿ Juni 1883 is «goedgekeurd.quot; 1)

Behalve het hierboven gemelde bevat dit Handboekje een kort begrip van de wetgeving der

i) Handboekje te Rome uitgegeven door de Drukkerij van de H. Congregatie tot Voortplanting des Geloofs onder den titel: II Terz, Ordine Secolare etc. (De wereldlijke Derde Orde.)

6

Orde: namelijk eene verklarende omschrijving van de voorschriften des Regels met de daarop betrekkelijke bepalingen der Statuten van Innocen-tius XI en de bijzondere verordeningen van onzen Hoogeerw. Pater Provinciaal voor de Tertiarissen,

die onder zijne geestelijke macht staan. Daarna volgt eene opsomming der aflaten en voorrechten *01

in eene volgorde, meer gemakkelijk voor het gebruik, waarbij telkens de voorwaarden worden aangegeven, om die aflaten te verdienen. Aan het Ceremonieel zijn hier en daar verklarende aanmerkingen toegevoegd; ook vindt men in afzonderlijke artikelen een volgorde voor bijzondere plechtigheden, die in onze Congregatiën gebruikelijk zijn ; eindelijk volgen eenige gebeden.

Moge onder Gods zegen, door de voorspraak van Maria Onbevlekt Ontvangen, van den H.

Vader Franciscus en van den H. Patroon Ludo-vicus dit werk strekken tot meer volmaakte onderhouding van den Regel, tot geestelijk nut der Tertiarissen en tot bloei van de Derde Orde in ons vaderland! ^

Feestdag van Maria s Onbevlekte Ontvangenis 1891.

ENCYCLIEK ¹¹

VAN ONZEN HEILIGEN VADER

LEO XIII,

door de Goddelijke Voorzienigheid Paus,

AAN ALLE PATRIARCHEN, PRIMATEN, AARTSBISSCHOPPEN EN BISSCHOPPEN DER KATHOLIEKE WERELD, DIE IN GUNST EN GEMEENSCHAP ZIJN MET DEN APOS-TOLISCHEN STOEL.

Eerwaardige Broeders, heil en apostolische zegen.

Door een gelukkig voorrecht mag het Christenvolk binnen eene korte tijdsruimte de gedachtenis van twee mannen herdenken, die tot de eeuwige belooningen der heiligheid zijn opgeroepen ten hemel en een uitstekende schaar van volgelingen, als telkens weder opgroeiende spruiten hunner deugden, op aarde hebben nagelaten. — Want na het eeuwfeest ter gedachtenis van Benedictus, den vader en wetgever der monniken in het Westen, biedt zich een niet ongelijke gelegenheid

i) De vertaling van deze Encycliek is met toestemming der Redactie van De]Katholiek uit dat verdienstelijk tijdschrift overgenomen.

8

welhaast aan, om Franciscus van Assisië, bij het eindigen der zevende eeuw na zijne geboorte, een openbare hulde te brengen. En Wij mee-nen niet zonder grond, dat dit door een goedertieren leiding der goddelijke voorzienigheid geschiedt. Want door hun den geboortedag van zulke heilige vaders ter viering voor te stellen, schijnt God de menschen te willen vermanen, zich de zeer groote verdiensten dier heiligen te binnen te brengen, en tevens in te zien, dat de door hen gestichte kloosterorden geenszins zoo onwaardig hadden aangerand moeten worden, vooral niet in die Staten, wier beschaving en roem zij door hun arbeid, hun geestesgaven, hun ijve-rigen toeleg verhoogd hebben. — Wij vertrouwen, dat deze plechtige viering niet onvruchtbaar zal zijn voor het Christenvolk, hetwelk niet ten onrechte de kloosterlingen altijd voor zijne vrienden placht te houden: en derhalve, zooals het den naam van Benedictus met groote toewijding en dankbaar gemoed vereerd heeft, zoo zal het nu om strijd de gedachtenis van Franciscus met feestelijke hulde en veelvuldige liefdebetuiging vernieuwen. En die lofwaardige wedstrijd van toewijding en vereering beperkt zich niet tot de streek, waar de heilige man het levenslicht zag, noch tot de landen in de nabijheid der plaats, die hij door zijne tegenwoordigheid eerwaardig maakte, maar is verre uitgebreid tot alle gewesten

9

der aarde, waar óf de naam van Franciscus vermaard werd óf zijne instellingen bloeien.

Dezen innigen ijver voor eene uitstekend goede zaak keurt, voorwaar, niemand meer goed dan Wij: vooral dewijl Wij Ons, van onze jeugd af, gewoon gemaakt hebben Franciscus van Assisië met bewondering en bijzondere godsvrucht te vereeren, en Wij er groot op gaan in de Orde der Franciscanen te zijn opgenomen, en Wij meer dan eens uit godsvrucht het heilige Alvernische gebergte met opgewekte blijdschap hebben beklommen, waar het beeld van dezen zoo uitstekenden man, op welke plaats we ook den voet zetten, ons voor den geest oprees, en die eenzaamheid, zoo vol herinneringen, onze ziel in stille overpeinzing bevangen hield. — Doch hoe lofwaardig deze ijver is, daarin is geenszins alles begrepen. Want zoo moet men denken over de eerbewijzingen, die den Heiligen Franciscus gegeven worden, dat zij dengene wien zij gelden, het meest welgevallig zullen zijn, indien zij vruchtbaar zijn voor hen welke ze brengen. Nu bestaat de degelijke en onvergankelijke vrucht hierin, dat de menschen zich eenige gelijkenis verwerven met hem, wiens uitstekende deugd zij bewonderen, en dat zij zich toeleggen door zijne navolging beter te worden. En wanneer zij dit met Gods hulp ijverig ten uitvoer brengen, dan zal er, voorzeker, een geschikt en zeer werkdadig genees-

middel voor de tegenwoordige rampen gevonden zijn. — Wij willen U, Eerwaardige Broeders, derhalve door dezen Brief toespreken, niet slechts om onze godsvrucht jegens Franciscus openlijk te betuigen, maar ook om uwe liefde op te wekken, opdat Gij even als Wij en met Ons U toelegt aan het welzijn der menschen door middel vij van dat geneesmiddel, wat Wij noemden. Uwe zorgen te wijden.

De Verlosser van het menschelijk geslacht,

Jesus Christus, is de altijddurende en steeds vloeiende bron van alle goed, wat van Gods oneindige liefderijkheid tot ons komt, en wel zoozeer dat Hij, die eenmaal de wereld verloste, haar ook in alle eeuwen verlossen zal; Want er is geen andere naam onder den hemel den menschen gegeven, waarin wij zalig moeten worden. 1) Wanneer het dus somtijds door de gebrekkelijkheid der natuur of de schuld der menschen geschiedt, dat het menschelijk geslacht ter verkeerde zijde afwijkt en een buitengewone hulp om vrij te komen schijnt V

te behoeven, dan is het dringend noodzakelijk zich tot Jesus Christus te keeren, en dit voor de beste en zekerste toevlucht te houden. Immers zijn goddelijke kracht is zoo groot en vermag zooveel, dat zij in staat is èn om alle gevaren te

i) Hand. IV, 12.

11

verdrijven èn om alle rampen te genezen. En de genezing nu zal zeker zijn, indien het mensche-lijke geslacht slechts tot de betrachting der christelijke wijsheid en tot de levensregelen des Evangelies wordt teruggebracht. Wanneer soms de rampen, die Wij noemden, ons overvallen, en zoodra de door Hem voorziene tijd van vertroosting tot rijpheid is gekomen, dan wekt God bijna aanstonds een man op, niet een gelijk vele anderen, maar een groot en buitengewoon man, dien Hij roept om het algemeen welzijn te herstellen. Doch dit gebeurde juist tegen het einde der twaalfde eeuw en iets later; de uitvoerder van dit groote werk was Franciscus.

Dat tijdperk evenzeer als de bijzondere aard zijner deugden en ondeugden is genoegzaam bekend. Diep en krachtig was het Katholieke geloof in de zielen gevestigd; en schoon was het, dat zeer velen, in vurige godsvrucht ontbrand, zich naar Palestina begaven, besloten om te overwinnen of te sterven. Maar evenwel de losbandigheid had de volkszeden zeer veranderd: en niets was den menschen zoo noodzakelijk, als de hernieuwing van den christelijken geest. — Doch de hoofdzaak der christelijke deugd is eene edele gesteltenis der ziel, die in staat is om bezwaren en moeilijkheden te verdragen; en een zekere beeldtenis er van wordt door het kruis voorgesteld, hetwelk zij die Christus willen volgen, op hun

12

schouder moeten laden en dragen. En tot die gesteltenis behoort, dat de geest zich aan tijdelijke zaken onttrekt, dat wij een streng bestier over ons zeiven uitoefenen, dat wij de tegenspoeden met gemak en gematigdheid doorstaan. Eindelijk is de liefde tot God en tot de naasten boven alle andere de meesteres en koningin der deugden; en hare kracht is zoo groot, dat zij de lasten-welke met den plicht verbonden zijn, zacht wegneemt, en de inspanningen, hoe groot ook, niet alleen dragelijk, maar zelfs aangenaam maakt.

In de twaalfde eeuw waren deze deugden blijkbaar zeer schaarsch, daar al te velen dwazelijk. aan menschelijke belangen of aan de begeerte naar eer en rijkdom geheel verslaafd waren, of hun leven in weelde en genietingen doorbrachten Een zeer groote macht was in de handen van weinigen; en hunne rijkdommen dienden bijna tot niets anders dan tot de onderdrukking eener rampzalige en verachte menigte; en zelfs zij, die om hun levensstaat de overigen in toom hadden moeten houden, waren van dergelijke ondeugden niet vrij gebleven. En bij de vrij algemeene verflauwing der liefde waren er verschillende en dagelijks voorkomende rampzaligheden gevolgd: de nijd, de ijverzucht, de haat; en de gemoederen waren zoo verdeeld en tot vijandschap geneigd, dat de steden eener zelfde nabuurschap elkander bij de minste oorzaak door den oorlog ten ver-

13

■derve brachten en de eene burger met den andere op onmenschelijke wijze door het zwaard hunne twisten beslechtten.

In die eeuw viel de levenstijd van Franciscus. Evenwel heeft hij het met bewonderenswaardige standvastigheid, met even groeten eenvoud ondernomen om in woord en daad der verouderende wereld het echte beeld der christelijke volmaaktheid voor oogen te stellen. — Werkelijk, gelijk de groote vader Dorninicus Gusman de onschendbaarheid der hemelsche leeringen in denzelfden tijd verdedigde en de booze dwalin-. gen der ketters door het licht der christelijke wijsheid verdreef; zoo heeft Franciscus, wien God tot groote daden bewoog, dit verkregen, dat hij de Christenen tot de deugd opwekte en hen die langen tijd en ver waren afgeweken, tot de navolging van Christus bracht. Het is voorzeker niet toevallig geweest, dat deze uitspraken uit het Evangelie den jongeling ter oore kwamen: Wil noch goud, noch zilver, noch geld in uwe gordels hebben; geen buidel op den weg, noch twee kleederen, noch schoeisel, noch een staf. 1) En, Zoo gij volmaakt wilt zijn, ga, verkoop wat gij hebt en geef het den armen .... en kom en volg mij. 2) Hij legt dit uit alsof het tot hem met name gezegd is, en terstond doet hij afstand van alles, hij verandert van kleeding.

i) Matth. X, 9 —io. 2) Matth. XIX, 21.

14

hij neemt de armoede tot begeleidster en gezelschap voor geheel zijn leven, en hij wil, dat die hoogste voorschriften «der deugden, die hij met verheven en moedigen zin omhelsd had, als de grondslagen zijner Orde zouden zijn. Sedert dien tijd gaat hij, te midden van de zoo groote wee-kelijkheid en de in den hoogsten graad verfijnde kieschheid zijner eeuw, met verwaarloosde en ruwe kleeding: vraagt hij zijn voedsel van deur tot deur; en verdraagt hij niet zoo zeer, maar neemt hij met bewonderenswaardige gretigheid de spotternijen van het verdwaasde volk voor zich op, en wel van zulke spotternijen, als voor de bitterste • doorgaan. Hij had immers de dwaasheid van Christus' Kruis aangenomen en als de volstrekte wijsheid leeren kennen: en toen hij tot in de verheven geheimen van dat Kruis door hooger begrip was doordrongen, zag en oordeelde hij, dat hij zijn roem nergens beter vestigen kon. — Tegelijk met de liefde tot het Kruis vervulde Franciscus' gemoed eene vurige liefde, die hem aandreef, om de uitbreiding van den christelijken naam uit ganscher harte op zich te nemen, en zich hiervoor zelfs aan blijkbaar doodsgevaar vrijwillig prijs te geven. Met die liefde omvatte hij alle menschen; maar veel dierbaarder waren hem de behoeftigen en de meest verachten; zoozeer dat men hem zijn welbehagen zag hebben vooral in hen die ieder ander gewoon was te vluchten of met trot-

sche afkeerigheid te behandelen. En aldus heeft hij zich uitstekend verdienstelijk gemaakt voor het in stand houden van dien broederband, welken Christus de Heer herstelde en voltooide, zoodat Hij uit geheel het menschelijk geslacht als e'e'n gezin maakte, dat onder het gebied van God, den e'énen vader van allen, gesteld is. '

Door de hulp dus van zoovele deugden en vooral door deze strengheid van leven, poogde die geheel levensreine man het beeld van Jesus Christus, voor zoo veel hij kon, in zich zelf over te brengen. Doch het bestier der goddelijke voorzienigheid ziet men ook hierin uitschitteren, dat hij in het uitwendige eenige- zijden van bijzondere gelijkenis met den goddelijken Verlosser gehad heeft. — Zoo gebeurde het met Franciscus, naar het voorbeeld van Jesus, dat hij in een stal geboren werd, en als sprakeloos kind zulk een legerstede had als eens Christus zelf, namelijk de aarde met stroo bedekt. En toen, zooals verhaald wordt, is de gelijkenis voltooid door Engelenkoren, die in de hoogte blijde rondzweefden, en met hun liefelijk maatgezang de lucht vervulden. Evenzoo voegde hij zich, gelijk Christus het met de Apostelen deed, eenige uitverkoren leerlingen toe, om hun de verschillende landstreken te laten doortrekken, als boodschappers van den christelijken vrede en van de eeuwige zaligheid. Allerarmst, beleedigd, bespot, door de

16

•zijnen verworpen, heeft hij ook daarin het beeld van Christus teruggegeven, dat hij zelfs niet het geringste als eigendom wilde bezitten om er zijn hoofd op neêr te leggen. Het laatste kenmerk van gelijkenis werd er aan toegevoegd, toen hij op de kruin van den berg Alvernia, als op zijn Calvarië, tot een voorbeeld gesteld werd, zooals er tot dien tijd nog geen gezien was, en de heilige wonden door goddelijke macht in zijn lichaam ingedrukt werden, en hij als gekruisigd is. — Wij herinneren hier aan een gebeurtenis, niet minder verheven om haar wonderdadig karakter dan beroemd door de lofprijzing der eeuwen. Want toen hij eens in een vurige overdenking van Christus' smarten verzonken was en dezer allergrootste bitterheid in zich opnam en zich als een dorstige er aan laafde, vertoonde zich onvoorziens een Engel, die van den hemel afdaalde: tengevolge van een geheime kracht, die plotseling van dezen uitstraalde, gevoelde Franciscus zijne handen en voeten als met nagelen doorboren en evenzeer zijne zijde als met een scherpe lans wonden. Hierdoor ontving hij een bovenmatigen liefdegloed in zijne ziel; in zijn lichaam droeg hij voor het vervolg de levende en duidelijke afbeelding der wonden van Jesus Christus.

Deze wondervolle gebeurtenissen, eerder waardig om in de taal der engelen dan in die der menschen verheerlijkt te worden, toonen genoeg.

17

«aam, welk een groot man, en hoe waardig hij was, dat God hem bestemde om zijne tijdgenooten tot christelijke zeden terug te roepen. Immers, bij de kerk van den H. Damianus hoorde Fran-ciscus eene bovenmenschelijke stem: Ga, steun mijn wankelend huis. En niet minder wonderbaar is de verschijning, die»God aan Innocentius III gaf, toen deze meende Franciscus te zien, die met zijne schouders de wankelende muren der Lateraansche Basiliek schraagde. De kracht en beteekenis dezer wonderen is duidelijk; er werd namelijk te kennen gegeven, dat Franciscus in dat tijdperk geen geringe hulp en steun voor de christelijke maatschappij wezen zou. Inderdaad, hij talmde niet om zich aan het werk te zetten. De twaalf, die zich het eerst onder zijne leiding geplaatst hadden, waren gelijk aan een klein zaadje, dat men spoedig onder den zegen van God en onder de bescherming van den Opperpriester tot een zeer overvloedigen oogst zag opgroeien. Nadat deze alzoo op heilige wijze gevormd waren naar het voorbeeld van Christus, wijst hij hun verschillende streken van Italië en Europa aan om er het Evangelie te prediken, terwijl enkelen onder hen last ontvangen tot Afrika door te dringen. Zij dralen niet; hoewel arm, ongeleerd, onbeschaafd, wagen zij het voor het volk op te treden: op pleinen en in straten beginnen zij zonder spreekgestoelte en zonder praal van woorden de men-

2.

18

schen te vermanen tot versmading' van de vergankelijke dingen en tot de gedachte aan het toekomstige leven. Een verwonderlijk rijke vrucht beloonde den arbeid van deze schijnbaar zoo ongeschikte werklieden. Want bij scharen stroomt een menigte van volk tot hen samen, begeerig om hen te hooren; alsdan beweenen zij met berouw hunne zonden, vergeten geleden onrecht, en keeren door het bijleggen hunner geschillen töt gevoelens van vrede terug, 't Is ongelooflijk, met welk een zielsdrift en vervoering bijna, de menigte tot Franciscus getrokken werd. Men volgde hem in dichte scharen, werwaarts hij heenging, en niet zelden smeekten hem uit steden, uit volkrijker plaatsen alle burgers zonder onderscheid, dat hij hen plechtig onder zijn regel zou opnemen. Daardoor is de heilige er toe gebracht het genootschap van de Derde Orde in te stellen, dat eiken stand van menschen, eiken leeftijd, beiderlei geslacht moest opnemen zonder de banden van het gezin en van de huiselijke zaken te verbreken. Want met wijze voorzichtigheid schreef hij aan die orde niet zoozeer eigen wetten voor, maar de verordeningen zeiven van de wetten des Evangelies, die aan geen Christen al te zwaar kunnen voorkomen. Namelijk: aan de geboden van God en van de Kerk te gehoorzamen, partijschappen en twisten te verbannen, niets van het eigendom eens anderen weg te nemen, de wapenen niet op te

19

vatten, tenzij voor godsdienst en vaderland, irgt; leefwijze en kleeding voegzame maat te houden, de weelde te vluchten, de gevaarlijke aanlokselen van den dans en van de schouwspel-kunst te vermijden.

Het is gemakkelijk te begrijpen, dat er zeer groote voordeelen moesten voortvloeien uit zulk eene instelling, die niet alleen heilzaam was in zich zelve, maar ook en voornamelijk uitnemend geschikt voor dien woeligen tijd. — Deze geschiktheid wordt niet alleen genoegzaam gestaafd door de genootschappen van denzelfden aard, die uit de Dominikaner en uit andere orden ontstonden, maar wordt ook door de uitkomst zelve bevestigd. Inderdaad, alom haastten de menschen zich, van de laagsten tot de hoogsten, met vurig' verlangen en de hoogste zielsbegeerte in de orde van Franciscus te treden. De eersten, die deze onderscheiding begeerden, waren Lodewijk 'IX, Koning van Frankrijk, en Elisabeth, de Hongaar-sche Koningsdochter: hen volgden in den loop' der tijden vele Pausen, Kardinalen, Bisschoppen,. Koningen en Vorsten, die allen de ordeteekenen van Franciscus niet onvereenigbaar achtten met hunne waardigheid. — De leden van de Derde Orde toonden evenveel vroomheid als moed in het verdedigen van den Katholieken godsdienst, en al hebben zij zich door die deugden veel haat berokkend van den kant der boozen.

20

aan de goedkeuring van de wijzen en goeden, welke ten hoogste eervol en alleen begeerens-waardig is, heeft het hun nooit ontbroken. Ja, onze Voorganger Gregorius IX zelf heeft hen openlijk met hun geloof en moed geluk gewenscht en niet geaarzeld hen door zijn gezag te verdedigen en hun den eerenaam van strijders voor Christus, van andere Machabeeén toe te kennen. — En die lof was niet in strijd met de waarheid. Want er lag een krachtig hulpmiddel voor het heil der maatschappij in die Orde, welker leden de deugden en voorschriften van hun stichter voor oogen hielden en zich naar vermogen beijverden de christelijke deugd met nieuwen luister in de maatschappij te doen herleven. Ongetwijfeld zijn dikwerf door hun tusschenkomst en voorbeelden de oneenigheden van partijschappen uitgedoofd of tot bedaren gebracht, zijn de wapenen aan de hand van woestaards ontrukt, zijn de oorzaken van gedingen en twisten weggenomen, heeft de armoede en de verlatenheid leniging gevonden, is de losbandigheid beteugeld, die de fortuinen verslindt en het werktuig is des verderfs. Daarom ontspruiten aan de Derde Orde van Franciscus, als aan hun stam huiselijke vrede en openbare rust, reinheid van zeden en zachtmoedigheid, behoorlijk gebruik en beveiliging van den eigendom, welke de hechtste steunpilaren zijn van beschaving en welvaart, en het behoud van deze voorrechten

21

heeft Europa voor een groot gedeelte aan Fran-ciscus te danken.

Meer echter dan een der overige volkeren heeft Italië aan Franciscus te danken, dat het voornaamste tooneel zijner deugden is geweest en evenzoo zijne weldaden het meest ondervonden heeft. — En wel in een tijd, waarin velen zich dikwerf beijverden om anderen onrecht aan te doen, bood hij steeds de hand aan den bedrukte en gevallene; rijk te midden der uiterste armoede, hield hij nimmer op de nooddruft van anderen te lenigen zonder aan de zijne te denken. Zoet liet de jeugdige taal zijns vaderlands haar eerste klanken uit zijn mond hooren: de vervoering zijner liefde en zijner poëzij tevens stortte hij uit in lofzangen, die bestemd waren om door het volk van buiten geleerd te worden, en die de bewondering niet onwaardig gekeurd zijn door de letterkundigen van het nageslacht. Bij de gedachte aan Franciscus heeft zekere aanblazing en meer dan menschelijke bezieling den geest onzer land-genooten ontvonkt, en wel zoo dat de pogingen der grootste kunstenaars gewedijverd hebben om de gebeurtenissen zijns levens in schildering, of in steen of in metaal af te beelden. In Franciscus vond Alighieri een dichtstof, die hij in even verheven als welluidende verzen kon bezingen; aan zijn leven ontleenden Cimabue en Giotto tafereelen, die zij in de kleurtinten van Parrhasius onsterfelijk maak-

22

ten; aan hem dankten beroemde bouwkunstenaars de ideeën, die zij in grootsche bouwwerken uitdrukten, zoowel bij het graf van dezen allerarmsten heilige, als bij de kerk van Maria der Engelen, die van zoo vele en groote mirakelen getuige was. Naar deze heiligdommen plegen talrijke scharen van alle kanten heen te trekken, ten einde den vader der armen van Assisië te vereeren, wien de gaven der goddelijke goedheid even ruim en overvloedig toestroomden als hij zich zeiven volslagen van tijdelijke bezittingen ontdaan had.

Derhalve is blijkbaar van dezen éénen man een macht van weldaden aan de christelijke en aan de burgerlijke maatschappij toegevloeid. Doch omdat zijne gezindheid in volheid en bij uitstek christelijk is en op wonderbare wijze voor alle plaatsen en tijden voegt, kan niemand het betwijfelen, dat de instellingen van Franciscus in deze onze eeuw grootelijks voordeelig zullen zijn. Des te meer, dewijl de gesteltenis van onzen tijd om vele redenen die van zijnen tijd schijnt nabij te komen.— Gelijk in de twaalfde eeuw, is evenzoo nu de liefde niet weinig verkoeld, is er hetzij door onwetendheid, hetzij door verwaarloozing niet weinig stoornis in de vervulling der christelijke plichten. Met gelijke geestesrichting en met gelijke inspanning brengen zeer velen hun leven door in het streven naar tijdelijk voordeel en in het begeerig najagen van genot. Overgegeven aan alle weel-

23

derigheid, verkwisten zij wat zij bezitten, verlangen zij naar het eigendom van anderen; in naam verheffen zij de onderlinge broederschap der men-schen; hun woord evenwel spreekt meer van broederlijke liefde dan hunne daden; want zij worden door de eigenliefde gedreven, en die echte liefde jegens de minderen en de armen vermindert bij den dag. — In den tijd van Franciscus had de veelvoudige dwaling der Albigensen, door het oproer tegen de macht der Kerk aan te stoken, tegelijk den Staat in verwarring gebracht, en den weg tot een zeker Socialismus gebaand. En thans zijn evenzoo de begunstigers en verspreiders van het Naturalismus toegenomen, welke hardnekkig loochenen, dat men aan de Kerk onderdanig moet zijn, en geleidelijk en trapsgewijze verder voortgaande, zelfs de burgerlijke macht niet ontzien, het geweld en de volksoproeren goedkeuren, het eigendomsrecht aanranden, de hartstochten der volksheffe vleien, de grondslagen der huiselijke en der openbare orde verzwakken.

Bij deze zoo talrijke en zoo groote rampspoeden kan er derhalve, zooals Gij, Eerwaardige Broeders, duidelijk inziet, redelijkerwijze een niet zwakke hoop op hulp gebouwd worden op de instellingen van Franciscus, wanneer zij maar in haar vorigen staat hersteld worden. — Want bloeiden zij, dan zou ook gereedelijk het geloof en de godsvrucht en al wat voor den Christen lofwaar-

24

dig is bloeien, dan zou de overmatige begeerte naar vergankelijke zaken geknakt worden, en men zou er geen afkeer van hebben, zijne hartstochten uit kracht van deugd te temmen, wat voor velen als de zwaarste en hatelijkste last geldt. Door de banden eener waarlijk broederlijke eendracht verbonden, zouden de menschen elkander onderling liefhebben, en aan de behoeftigen en ongelukkigen, als dragers van Christus' beeld, den eerbied bewijzen, waar zij recht op hebben. — Buitendien, zij die van den christelijken godsdienst innig zijn doordrongen, zijn met zekerheid overtuigd, dat men aan het wettig gezag uit bewustzijn van plicht gehoorzamen, en niemands rechten in iets schenden moet; en zulk een zielsgesteltenis is het werkdadigste middel om al wat onder het aangegeven opzicht verkeerd is met wortel en tak uit te roeien: de gewelddadigheid, de onrechtvaardigheden, de begeerte naar omwentelingen, de afgunst tusschen de verschillende standen der maatschappij; alles tevens oorzaken en wapenen van het Socialismus. — Eindelijk zal ook het vraagstuk, waaraan de staathuishoudkundigen zooveel arbeid ten koste leggen, over de verhouding tusschen rijken en armen, zeer goed opgelost zijn, wanneer het vaststaat en met overtuiging is aangenomen: dat de armoede hare eerwaardigheid heeft, dat de rijke barmhartig en mild, de arme met zijn staat en door zijn arbeid tevreden moet

25

zijn, en dat, daar geen van beiden voor deze veranderlijke goederen geboren is, de eene door geduld, de andere door mildheid naar den hemel moet opgaan.

Om deze redenen is het sedert lang Ons vurig verlangen, dat ieder zich naar best vermogen op de navolging van Franciscus van Assisië toe-legge. — Zooals Wij derhalve steeds te voren aan de Derde Orde der Franciscanen een bijzondere belangstelling hebben gewijd, zoo maken Wij ook nu, nadat Wij door Gods allerhoogste goedheid tot de uitoefening van het Opperherderschap geroepen werden, van de geschikte gelegenheid gebruik, en vermanen Wij de Christenen, toch niet na te laten om zich bij deze heilige krijgsschaar van Jesus Christus te doen opnemen. Op verscheidene plaatsen worden er zeer velen van beider geslacht geteld, die reeds met blijden moed de voetstappen van den Sera-phijnschen Vader drukken. Hun ijver prijzen Wij en keuren Wij goed, doch zóó dat Wij hem, vooral door uwe pogingen, Eerwaardige Broeders, verhoogd en onder meerderen verbreid wenschen te zien. — En de hoofdzaak onzer aanbeveling is, dat zij die de onderscheidingsteekenen der Boetvaardigheid hebben aangenomen, op het beeld van hun zeer heiligen insteller den blik vestigen en streven er aan gelijkvormig te worden: ontbreekt dit, dan zal het goed, dat er van verwacht

26

lean worden, van geene waarde zijn. Draagt dus zorg, dat men de Derde Orde algemeen kenne en naar waarheid waardeere ; maakt, dat zij die de zielzorg uitoefenen, ijverig leeren, wat die Derde Orde is, hoe gemakkelijk ieder in haar kan worden opgenomen, welk een overvloed van voorrechten, die der ziel ten heil strekken, zij bezit, hoeveel goeds zij én voor bijzondere én voor het openbare leven belooft. En er moet hiervoor des te meer moeite besteed worden, dewijl de leden der Eerste en der Tweede Orde van den H. Franciscus thans, door zware vervolging geteisterd, onder onverdiend leed gebukt gaan. Dat zij toch, verdedigd door de bescherming van hunnen vader, spoedig uit zoovele tegenspoeden gered, in kracht en bloei mogen vooruitgaan ! Och of ook de Christenvolken in menigte aan den regel der Derde Orde mogen deelnemen, met zooveel vuur en in zulk een getal, als zij voorheen van alle kanten om strijd naar Franciscus zeiven toestroomden 1 — Maar dit vragen Wij met meerderen drang en dit verwachten Wij met hooger recht van de Italianen, wien de nauwe band van hetzelfde vaderland en de grootere overvloed van ontvangen weldaden een inniger genegenheid en een hoogere dankbaarheid jegens Franciscus opleggen. Zoo toch zou, na zeven ■eeuwen, het Italiaansche volk en de geheele Christenwereld het aan den weldadigen invloed van

27

den heilige van Assisië dank weten, van de verwarring tot de rust, van het verderf tot de veiligheid teruggebracht te zijn. Laat ons dit met gezamenlijk gebed, vooral in deze dagen, van Franciscus zelf afsmeeken; zoeken wij dit evenzeer te verkrijgen van de Maagd en Moeder Gods Maria, die de godsvrucht en deugd van haren dienaar steeds met hemelsche bescherming en buitengewone gaven beloonde.

Intusschen schenken Wij U, Eerwaardige Broeders, en aan geheel de Geestelijkheid en aan het geloovige volk, dat aan ieder van U is toevertrouwd, in de volheid onzer liefde, den Apostoli-schen zegen, ten onderpand der hemelsche gunsten en ten bewijs onzer bijzondere genegenheid.

Gegeven te Rome, bij St. Pieter, den 17 September 1882, in het vijfde jaar van ons Pausschap.

LEO XIII, Paus.

VAN ONZEN HEILIGEN VADER

m: ■ ₉

door ile Goddelijke Voorzleolgheld Paus,

OVER

den Regel van de wereldlijke Derde Orde

DER FRANCISCANEN.

LEO BISSCHOP,

DIENAAR DER DIENAREN GOD0, ter eeuwige gedachtenis.

De barmhartige Zoon Gods, die, door den menschen een zoet juk en lichten last op te leggen, zorg gedragen heeft voor het leven en welzijn van allen, heeft de Kerk, door Hem gesticht, nagelaten als erfgename, niet alleen van Zijne

i) De vertaling van deze Constitutie is bewerkt naar de authentieke Italiaansche overzetting.

29

macht, maar ook van Zijne barmhartigheid, opdat de weldaden, door Hem verworven, met dezelfde mate van liefde, aan alle geslachten der eeuwen zouden medegedeeld worden. Gelijk derhalve in alles, wat Jezus Christus tijdens Zijn sterfelijk leven gedaan of geboden heeft, altijd eene zachtmoedige ■wijsheid en grootheid van onverwinnelijke goedheid uitschitterde, zoo treedt eveneens in elke instelling der Kerk zulk eene bewonderenswaardige toegevendheid en zachtzinnigheid in het licht, dat het duidelijk is, dat zij ook hierin het evenbeeld van God, die liefde is, ') in zich draagt. Aan deze moederlijke teederheid nu is het vooral eigen, de wetten, zoover het mogelijk is, in wijze overeenstemming te brengen met de tijden en zeden, en in voorschriften en eischen altijd de hoogste billijkheid in acht te nemen. En juist door deze even wijze als liefderijke matiging ver-•eenigt de Kerk de volstrekte en eeuwige onveranderlijkheid harer leer met eene wijze verscheidenheid harer tucht.

Ons in de uitoefening van Ons Opperpriesterschap met hart en geest naar deze handelwijze voegende, achten Wij het Onzen plicht den aard der tijden aan eene onpartijdige beoordeeling te onderwerpen en alle omstandigheden nauwkeurig gade te slaan, of er misschien niet eenige moeie-

i) I Joan. IV, 16.

30

lijkheid bestaat, waardoor iemand wordt afgeschrikt van de beoefening der heilzame deugden. En ditmaal heeft het Ons behaagd, het Franciscaansche Genootschap van de wereldlijke Derde Orde naar dezen maatstaf nauwlettend te onderzoeken, en met behoedzaamheid te beslissen, of het noodig mocht zijn, zijne voorschriften een weinig te verzachten ter wille van de veranderde tijden.

Deze voortreffelijke instelling van den H. Vader Franciscus hebben Wij reeds warm in de godsvrucht der geloovigen aanbevolen door onze Encycliek Auspicato, welke Wij den 17ⁿ September van het vorig jaar uitvaardigden. Zulks deden Wij in het verlangen en uitsluitend met het inzicht, om zoovelen, als maar mogelijk was, door Onze uitnoodiging bijtijds terug te roepen tot de beoefening der christelijke volmaaktheid. De voornaamste oorzaak toch van de rampen, die ons drukken, en van de gevaren, die ons dreigen, is. de verwaarloozing der christelijke deugden. Om nu die rampen te heelen en die gevaren af te wenden, staat geen andere weg open, dan dat de menschen afzonderlijk en de maatschappij zich haasten terug te keeren tot Jezus Christus, die voor eeuwig zalig maken kan degenen, welke door Hem iot God gaan. ♦) Welnu, de instellingen van den H. Franciscus hebben juist de onderhouding

i) Hebr. Vil, S5.

31

der geboden van Jezus Christus ten doel: niets; anders toch beoogde hun zeer heilige Stichter, dan in zijne instellingen als 't ware eene oefenschool te openen, waarin men zich met meer nauwgezetheid op het christelijk leven zou toeleggen. Zeker, de beide eerste Franciscaansche Orden,, ingericht tot de beoefening van verheven deugden, streven naar iets, dat meer volmaakt, meer goddelijk is; doch deze twee orden zijn slechts voor weinigen toegankelijk, namelijk alleen voor degenen, wien het door Gods bijzondere genade geschonken is, tot de heiligheid der Evangelische raden met ongewone geestdrift te streven. De Derde Orde daarentegen is uitteraard geschikt-voor het volk, en hoeveel zij vermag, om goede,, zuivere, godsdienstige zeden te vormen, bewijzen de zaak zelve en de jaarboeken der vorige tijden.

Aan God, die de goede voornemens instort erL steunt, moeten Wij het danken, dat de ooren van het christenvolk voor Onze aanmaningen niet gesloten bleven. Uit zeer vele plaatsen zelfs bericht men Ons, dat de godsvrucht tot den H. Francis-cus van Assisië een nieuw leven ingestort, en overal het getal aangegroeid is van degenen, die verlangen in de Derde Orde opgenomen te worden. Om. derhalve deze beweging een snelleren voortgang te doen hebben, namen Wij het besluit Onze aandacht te vestigen op datgene, waardoor deze heilzame strooming der gemoederen kon schijnen eenigszins-

32

tegengehouden of vertraagd te worden. Op de eerste plaats onderzochten Wij den Regel van de Derde Orde, welke door Onzen Voorganger Nicolaus IV, bij de Apostolische Constitutie Supra montem van den 18ⁿ Augustus 128Q, is goedgekeurd en bekrachtigd, en Wij bevonden, dat deze niet volkomen beantwoordt aan de tijden en zeden, die wij thans beleven. Daar dientengevolge de aangenomen verplichtingen zonder bovenmatige bezwaren en moeite niet kunnen vervuld worden, was het tot dusverre noodzakelijk, de leden op hun verzoek van verschillende voorname bepalingen des Regels te ontslaan, en dat zulks zonder nadeel van de algemeene tucht niet kan geschieden, laat zich gemakkelijk begrijpen.

Vervolgens was er in dat Genootschap nog eene andere aangelegenheid, die Onze zorgen vereischte. Onze Voorgangers, de Roomsche Opperpriesters, reeds van den beginne af met de hoogste welwillendheid jegens de Derde Orde bezield, hebben namelijk aan de Tertiarissen, tot uitboeting der schulden, vele en zeer uitgestrekte aflaten verleend. Aangaande den aard en de uitgestrektheid dezer aflaten ontstond na verloop van tijd twijfel en onzekerheid; vandaar was het dikwijls een geschilpunt, of men in bepaalde gevallen wel zekerheid had van de pauselijke inwilliging, en wanneer of in welke mate men daarvan gebruik kon maken. De Apostolische Stoel bleef voorzeker niet in gebreke,

33

in deze zaak voorziening aan te brengen; met name, Paus Benedictus XIV maakte door zijne Constitutie Ad Romanum Pontificem van den 15¹¹ Maart 1751 een einde aan de eerste twijfelingen, die ontstaan waren ; doch, zooals gewoonlijk geschiedt, zijn van lieverlede niet weinige andere weer opgerezen.

Door de beschouwing dier ongelegenheden aangespoord, hebben Wij daarom uit de kardinalen der H. Roomsche Kerk, behoorende tot de H. Congregatie der Aflaten en H. Reliquieën eenige aangesteld, om den oorspronkelijken Regel der Tertiarissen zorgvuldig te herzien, en tevens om .allej aflaten en voorrechten in het kort bijeen te brengen en te onderzoeken, en na rijp beraad Ons een verslag uit te brengen over datgene, wat naar hun oordeel overeenkomstig de tijdsomstandigheden behouden, en wat veranderd moest worden. Na de zaak volgens opdracht ten einde gebracht te hebben, stelden genoemde kardinalen Ons voor, dat men de oude voorschriften door verandering van sommige punten naar de tegenwoordige manier van leven moest wijzigen en daarmede in overeenstemming brengen. Wat nu de aflaten aangaat, waren zij van oordeel, dat, om allen twijfel weg te nemen en het gevaar te vermijden van iets wederrechtelijk te doen. Wij wijs en goed zouden handelen, met naar het voorbeeld van Benedictus XIV alle tot dusverre bestaande aflaten terug te

3.

34

roepen en vervallen te verklaren, en geheel opnieuw andere aan het Genootschap toe te kennen.

Derhalve, tot bevordering van wat heilzaam is_r tot meerdere eer van God, tot krachtiger opwekking van den ijver voor de godsvrucht en andere christelijke deugden, vernieuwen en bekrachtigen Wij door deze Constitutie en door Ons Apostolisch gezag den Regel der wereldlijke Derde Orde van den H. Franciscus, op de wijze als die hieronder geschreven staat. Men denke echter niet, dat daardoor iets ontnomen is aan het innerlijk wezen der Orde zelve, want het is Onze uitdrukkelijke wil, dat dit onveranderd en ongeschonden blijve bestaan. Daarenboven willen en bevelen Wij, dat alle Tertiarissen gebruik kunnen maken van de aflaten en voorrechten, welke in de beneden staande lijst worden opgenoemd, terwijl Wij tevens alle aflaten en voorrechten geheel en al te niet doen, die deze Apostolische Stoel te eeniger tijd, onder welken naam of vorm ook, aan dat zelfde Genootschap tot dezen dag heeft toegestaan.

=ssg=o=@amp;;

IK Cjt IK ~Mj

der wereldlijke Derde Orde

VAN DEN

H. FRANCISCUS.

EERSTE HOOFDSTUK.

Over de Aanneming, den Proeftijd en de Professie,

§ i. Niemand mag in de Derde Orde aangenomen worden, die niet ouder is dan veertien jaren en van een goed gedrag, vredelievend en vooral van een beproefde trouw in de belijdenis van het katholiek geloof en van beproefde gehoorzaamheid aan de Roomsche Kerk en den Apostolischen Stoel.

§ 2. De gehuwde vrouwen mogen zonder voorkennis en toestemming van haar man niet aangenomen worden, behalve wanneer de biechtvader mocht oordeelen dat er reden bestaat om anders te handelen.

§ 3. De leden van het Genootschap moeten

36

het klein scapulier met het koord volgens gebruik dragen; dragen zij het niet, dan worden zij niet deelachtig aan de verleende voorrechten en rechten.

§ 4. Na de intrede in de Orde, hebben de Tertiarissen het eerste jaar tot proeftijd; wanneer zij vervolgens op de voorgeschreven wijze tot de professie der Orde zijn toegelaten, beloven zij de geboden van God te onderhouden, gehoorzaam te zijn aan de Kerk en bereidvaardig de boete te volbrengen, indien zij in iets aan hunne professie te kort zijn gebleven.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de Wijze van leven.

§ 1. De Tertiarissen moeten zich in alles onthouden van weelde en overdreven opschik, en dien regel der middelmaat in acht nemen, welke ieder volgens zijn staat past.

§ 2. Zij moeten zich met de meeste omzichtigheid verwijderd houden van gevaarlijke dansgezelschappen en tooneelvoorstellingen, alsmede van alle slemperij.

§ 3. In spijs en drank moeten zij matig zijn.

37

en niet aan of van tafel gaan, zonder godvruchtig God te hebben aangeroepen en gedankt.

§ 4. Daags vóór het feest van Maria's Onbevlekte Ontvangenis en van onzen H. Vader Franciscus moeten allen vasten; zeer lofwaardig zijn zij, die bovendien des Vrijdags vasten en des Woensdags zich van vleesch onthouden, overeenkomstig de oude gewoonte der Tertiarissen.

§ 5. Elke maand moeten zij biechten en tot de H. Tafel naderen.

§ 6. Daar de geestelijken van de Derde Orde dagelijks hunne getijden bidden, hebben zij met betrekking tot dit punt geene verdere verplichtingen. ') De leeken, die de kerkelijke getijden of het Klein Officie van Onze Lieve Vrouw niet lezen, moeten eiken dag twaalfmaal het Onze Vader, Wees gegroet en Eere zij den Vader bidden, uitgenomen wanneer zij door ziekte verhinderd zijn.

§ 7. Degenen, aan welke de wetten het

x) Op de vraag van een der Generale Oversten van de Franciscanen, of het aan de priesters en kerkeiijken van de Derde Orde nog altijd toegestaan is, het Franciscaner Brevier te bidden, heeft Z. H. Leo XIII in eene bijzondere audiëntie van den yn Juli 1883 een btves~ iigend antwoord gegeven.

38

toelaten, moeten intijds bij testament over hunne bezittingen beschikken.

§ 8. In het huiselijk leven moeten zij zich beijveren, anderen een goed voorbeeld te gevèn en de oefeningen van godsvrucht en de goede werken te bevorderen. Boeken en nieuwsbladen, waaruit gevaar voor de deugd te vreezen is, mogen zij in hunne huizen niet toelaten, noch dulden, dat ze gelezen worden door hunne onderdanen.

§ 9. Niet alleen onderling, maar ook ten opzichte van anderen moeten zij zorgvuldig eene welwillende liefde in acht nertien. Overal waar zij kunnen, zullen zij oneenigheden trachten bij te leggen.

§ 10. Nooit mogen zij zonder ware noodzakelijkheid een eed doen. Onzuivere taal, onbetamelijke spotternij en bijtende scherts moeten zij vermijden. Des avonds doen zij onderzoek, of zij soms eenigen misslag hebben begaan; bevinden zij zich schuldig, dan moeten zij een berouw verwekken en den misslag verbeteren.

§ 11. Die gevoeglijk kunnen, moeten dagelijks de H. Mis bijwonen. Ook moeten zij in de maandelijksche vergaderingen, die door den Overste worden aangekondigd, te zamen komen.

39

§ 12. Zij zullen, ieder volgens zijn vermogen, een weinig bijdragen tot een gemeenschappe-lijken inleg, om de minder gegoede medeleden, vooral wanneer die ziek zijn, te ondersteunen of om den luister van den godsdienst te bevorderen.

§ 13. Wanneer een medelid ziek is, moeten de Oversten zei ven hem bezoeken of een ander zenden, om hem de verschuldigde liefdediensten te bewijzen. Is de ziekte gevaarlijk, dan zullen zij den zieke waarschuwen en aansporen, om intijds te zorgen voor de belangen der ziel.

§ 14. Bij de begrafenis van een medelid zullen de Tertiarissen van de plaats en die daar tijdelijk verblijven bijeenkomen, en alsdan gezamenlijk tot zalige lafenis van den afgestorvene een derde gedeelte van den Rozenkrans bidden. Ook zullen de priesters in de H. Mis, en de leeken door, indien zij kunnen, tot de H. Tafel te naderen, voor hun overleden medebroeder den eeuwigen vrede godvruchtig en bereidvaardig afsmeeken.

40

DERDE HOOFDSTUK.

Over de Bedieningen, de Visitatie en den Regel zeiven.

§ i. De verschillende bedieningen worden begeven in de vergaderingen der leden. Zi} duren drie jaren. Zonder wettige reden mag niemand de aangeboden bediening van de hand wijzen; ook moet men zich daarvan niet op achtelooze wijze kwijten.

§ 2. De Visitator moet zorgvuldig onderzoeken, of de Regel goed wordt onderhouden. Te dien einde zal hij jaarlijks eenmaal, en, zoo noodig, meermalen ambtshalve de plaatsen bezoeken, waar vereenigingen zijn gevestigd en eene vergadering beleggen, waarbij hij het Bestuur en al de leden zal doen tegenwoordig zijn. Wanneer de Visitator door vermaning of bevel iemand tot zijn plicht terugroept, of eene heilzame straf oplegt, dan zal deze zulks met gewilligheid aannemen en niet weigeren de straf te ondergaan.

§ 3. De Visitators worden uit de Eerste of uit de reguliere Derde Orde der Franciscanen gekozen en aangesteld door de Gardiaans, indien aan deze zulks gevraagd wordt. Het

41

ambt van Visitator mag aan geen leeken opgedragen worden.

§ 4. De leden die niet gehoorzamen en een kwaad voorbeeld geven, ontvangen tot twee-en driemaal toe eene aanmaning tot hun plicht onderwerpen zij zich niet, dan wordt hun gelast de Orde te verlaten.

§ 5. Indien iemand tegen de voorschriften van dezen Regel mocht misdoen, die moet weten, dat hij uit dien hoofde geene zonde bedrijft, mits de overtreding niet in strijd is met de wetten van God en de geboden der Kerk.

§ 6. Indien iemand eenig voorschrift van dezen Regel om gewichtige en wettige reden niet zou kunnen onderhouden, dan kan hij in dat gedeelte gedispenseerd of hem daarvoor met omzichtigheid iets anders opgelegd worden. De gewone Overste der Franciscanen van de Eerste en Derde Orde, alsook de bovengenoemde Visitators hebben daartoe de volmacht.

42

Lijst der Aflaten en Yoorreehten.

EERSTE HOOFDSTUK.

Over de Volle Aflaten.

Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht kunnen, na gebiecht en gecommuniceerd te hebben, een vollen aflaat verdienen op de dagen en onder de voorwaarden, die hier volgen:

I. Op den dag der intrede;

II. Op den dag der professie;

III. Op den dag, dat zij de maandelijksche vergadering of Conferentie bijwonen, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en volgens gewoonte bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk;

IV. Den 4ⁿ October, feestdag van den H. Vader Franciscus; den 12° Augustus, feestdag der H. Moeder Clara van Assisië; den 2ⁿ Augustus, feestdag der Kerkwijding van Maria der Engelen; op den feestdag van den H. Patroon der kerk, waarin het genootschap der Tertiarissen is opgericht, mits zij die kerk bezoeken en aldaar volgens gewoonte bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk;

43

V. Eens in de maand, op een dag naar verkiezing, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en daar eenigen tijd bidden volgens de intentie van Z. H. den Paus;

VI. Zoo dikwijls zij zich tot verbetering des levens in afzondering begeven, om acht opeenvolgende dagen de geestelijke oefeningen te houden;

VII. In het uur des doods, indien zij den allerheiligsten naam van Jezus met den mond, of, zoo zij niet meer spreken kunnen, met het hart aanroepen. Hetzelfde voorrecht genieten ook diegenen, welke, niet in staat zijnde om te biechten en te communiceeren, een volmaakt berouw hebben over hunne zonden;

VIII. Tweemaal in het jaar, diegenen, welke den Pauselijken Zegen ontvangen, indien zij eenigen tijd bidden volgens de intentie van Z. H. den Paus; zoo ook onder deze zelfde voorwaarde diegenen, welke de zoogenaamde [Generale] Absolutie of zegen ontvangen op de hier volgende dagen: i. Op het feest der geboorte van Onzen Heer Jezus Christus; 2. op Paschen, het feest der Verrijzenis; 3. op het Pinksterfeest; 4. op het feest van het allerheiligste Hart van Jezus; 5. op het feest

44

van de Onbevlekte Ontvangenis; 6. den I9^n! Maart, feestdag van den H. Jozef, Bruidegom der H. Maagd; 7. den I7ⁿ September, feestdag van de Indrukking der H. Wondteekenen van den H. Franciscus; 8. den 25° Augustus, feestdag van den H. Lodewijk, koning van Frankrijk, den hemelschen Patroon der Tertiarissen; 9. den I9ⁿ November, feestdag van de H. Elisabeth van Hongarije.

IX. Eveneens zij, die vijfmaal het Onze Vader, Wees gegroet en Eere zij den Vader bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk, en éénmaal volgens de meening van Z. H. den Paus, kunnen eens in de maand dezelfde aflaten en kwijtscheldingen genieten, waaraan degenen deelachtig worden, die de Statie-gebeden te Rome houden, of die Portiuncula, de heilige plaatsen te Jeruzalem, en de kerk van den H. Apostel Jacobus te Compostella uit godsvrucht bezoeken.

X. Op die Statie-dagen, aangeduid in het Romeinsch Missaal, zal elke Tertiaris, welke de kerk of kapel van zijn eigen Genootschap bezoekt en daar volgens gewoonte godvruchtig bidt voor de noodwendigheden der H. Kerk, in die kerk of kapel op de genoemde dagen.

45

deelachtig worden aan dezelfde genaden en geestelijke voorrechten, welke de inwoners en vreemdelingen te Rome genieten.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de Gedeeltelijke Aflaten.

I. Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht, welke de kerk of kapel, waarin het Genootschap gevestigd is, bezoeken en aldaar bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk, kunnen een aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen verdienen, op de feestdagen van de wonderdadige Indrukking der H. Wondteekenen van den H. Franciscus, van den H. Lodewijk, koning van Frankrijk, van de H. Elisabeth, koningin van Portugal, van de H. Elisabeth van Hongarije en van de H. Margareta van Cortona, alsmede op twaalf andere dagen, naar ieders verkiezing, met goedkeuring van den Overste der Congregatie.

II. Zoo dikwijls de Tertiarissen de H. Mis of andere Goddelijke diensten bijwonen, of bij de openbare en bijzondere vergaderingen der leden tegenwoordig zijn, gastvrijheid verleenen aan behoeftigen, oneenigheden bijleggen of zor-

46

gen dat zij bijgelegd worden; zoo dikwijls zij eene godsdienstige processie bijwonen, het allerheiligste Sacrament vergezellen, of, zoo zij het niet kunnen vergezellen, bij het teeken der klok een Onze Vader en Wees gegroet bidden; zoo dikwerf zij vijfmaal het Onze Vader en Wees gegroet bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk of voor de zielen der afgestorven medeleden; zoo dikwijls zij een doode ten grave vergezellen, een afgedwaalde op den rechten weg terugbrengen, iemand onderwijzen in de geboden Gods of in andere zaken, noodig ter zaligheid, of zoo dikwijls zij eenig ander dergelijk liefdewerk verrichten, kunnen zij ieder maal en voor elk van deze werken een aflaat verdienen van driehonderd dagen.

Al de bovengenoemde aflaten, zoowel volle als gedeeltelijke, kunnen de Tertiarissen naar verkiezing toevoegen aan de geloovige zielen in het vagevuur.

47

DERDE HOOFDSTUK.

Over de Voorrechten.

I. De priesters van de Derde Orde genieten persoonlijk, overal waar zij de H. Mis lezen, op drie dagen van elke week het voorrecht van het altare privilegiatum, mits zij hetzelfde voorrecht niet reeds voor een anderen dag verkregen hebben.

II. Wanneer dezelfde priesters de H. Mis lezen tot lafenis der zielen van de afgestorven Tertiarissen, zal elk altaar voor hen altijd en overal geprivilegieerd zijn.

En het is Onze wil, dat al deze dingen in het algemeen en in het bijzonder, zooals zij hierboven zijn verordend, ten eeuwigen dage vast, onveranderd en bekrachtigd blijven, niettegenstaande alle Constituties, Apostolische Brieven, Statuten, gewoonten, voorrechten en andere Regelen zoowel van Ons als van de Apostolische Kanselarij, en ondanks alles, wat daarmede in strijd is. Het is derhalve aan niemand der menschen geoorloofd, deze Onze Brieven op eenige wijze of in eenig deel krachteloos te maken. Mocht echter iemand iets dergelijks daartegen durven ondernemen, die moet weten, dat hij de gramschap varr

48

•den almachtigen God en van Zijne heilige Apostelen Petrus en Paulus zal inloopen.

Gegeven te Rome bij Sint-Pieter, in het jaar -van de Menschwording des Heeren 1883, den 30^m Mei, het zesde jaar van Ons Opperpriesterschap.

C. Kard. SACCONI Pro-Datarius. Th. Kard. MERTEL.

Gezien.

Van de Curie JOS. DELL'AQUILA Burggraaf. Plaats van het zegel.

Geregistreerd in de Secretarie van de Breven.

J. CUGNONIUS.

■C Mï ₉

^TATUTEN EN y E I^O R D E N IN G E N

VAN DE

WERELDLIJKE DERDE ORDE.

———COC-

De Derde Orde van onzen Serafijnschen Vader Franciscus, de eerste instelling van dien aard, welke de H. Kerk onder de werking des H. Geestes uit haren vruchtbaren schoot zag geboren worden, nam haar begin in het jaar 1221. Zij is in den waren zin des woords eene geestelijke orde, d. w. z. een door het hoogste gezag in de Kerk goedgekeurde en den geloo-vigen aanbevolen leefregel om de christelijke volmaaktheid te bereiken. „Wij beslissen en verklarenquot; — aldus spreekt Paus Benedictus XIII in de constitutie Paterna — „dat de Derde Orde „altijd heilig, verdienstelijk en met de christe-„lijke volmaaktheid in overeenstemming is ge-„weest en nog' is, en daarenboven, dat zij in „waarheid en in den vollen zin des woords

4.

50

„eene orde is, die in hare eenheid over de ge-„heele aarde uit wereldlijken, uit anderen die „in genootschappen leven en uit regulieren „gemeenschappelijk bestaat, en van elke andere „broederschap.... geheel en al onderscheiden „is, aangezien zij haar eigen, door den H. Stoel „goedgekeurden regel heeft, zoowel als haar „noviciaat, hare professie en haar habijt van „bepaalde stof en vorm.quot;

Haar doel is de christelijke deugd, het waarlijk christelijk leven overeenkomstig de volmaakte wetten van het Evangelie te verlevendigen en in stand te houden; zij beoogt de Christenen te volmaken, te heiligen te midden der wereld in den staat, waarin de Voorzienigheid hen heeft geplaatst. De Derde Orde laat dus een ieder op dien post, in dat ambt, in die bediening, waar zij hem vindt, en, terwijl zij alle eischen daarvan eerbiedigt, alle plichten heiligt, tracht zij hem op te voeren tot die volmaaktheid, tot welke ieder Christen geroepen is.

Tot bereiking van dit verheven doel heeft de H. Insteller aan de leden zijner Derde Orde, onder mondelijke goedkeuring van den Apos-tolischen Stoel, een bepaalden leefregel ter

51

onderhouding voorgeschreven, welken Regel Paus Nicolaus IV in 1289 opnieuw en plechtig heeft goedgekeurd door de bulle Supra montem. Deze Regel was steeds en is ook nog de grondwet van de Derde Orde; thans moet hij onderhouden worden volgens den gewijzigden vorm, door Paus Leo XIII goedgekeurd in de constitutie Misericors van 30 Mei 1883.

Daarbij hebben de Statuten, aan den oor-spronkelijken Regel toegevoegd, ook nu nog, evenals vroeger, kracht van wet. Immers de constitutie Misericors bevat niets, waardoor de bepaling van Paus Benedictus XIII, in de constitutie Paterna, buiten werking wordt gesteld. In die constitutie nu schrijft Zijne Heiligheid voor, dat de wereldlijke Derde Orde bestierd worde volgens de Statuten van Paulus III, of die van Innocentius XL Overeenkomstig het gebruik van den laatsten tijd volgen wij de Statuten van Innocentius XI. Alleen die voorschriften der Statuten, welke in strijd zijn met de wijzigingen van Leo XIII of minder overeenkomstig met de tegenwoordige tijden en zeden, moeten als afgeschaft beschouwd worden.

Eindelijk hebben ook nu nog de generale

52

en provinciale oversten der Franciscaansche Orden de bevoegdheid, krachtens de concessie van Benedictus XIII in de constitutie Paterna, bijzondere verordeningen te geven, welke zij nuttig oordeelen voor het welzijn en den bloei der Orde, en die niet in strijd zijn met den Regel of een hoogere wet.

Uit deze drie bronnen bestaat het kort begrip der wetgeving van de wereldlijke Derde Orde, hetwelk hier volgt.

EERSTE HOOFDSTUK.

Over de Aanneming, den Proeftijd en de Professie.

i. De macht om nieuwelingen in de Derde Orde aan te nemen, hun het kleed der Orde te geven en hunne professie af te nemen berust ambtshalve uitsluitend bij de oversten der verschillende familiën (Minderbroeders, Conventu-ëelen. Kapucijnen) der Eerste Orde van den H. Vader Franciscus, alsmede bij de oversten der pSters van de reguliere Derde Orde, te weten: bij de Generaals, zonder onderscheid van plaats, bij de Provinciaals, in hunne pro-

53

vincie, en bij de plaatselijke oversten, binnen de grenzen van hun district. ¹)

De macht om in de Orde op te nemen kan ook door de gezegde oversten worden medegedeeld aan andere priesters, en dit niet alleen aan hunne onderhoorigen, maar ook aan priesters buiten de Orde, zoowel wereldlijke als religieuze. Dusdanige machtiging, verleend dooide Provinciaals of Gardiaans, kan echter niet geldig worden uitgeoefend buiten de grenzen respectievelijk van hunne provincie of district. Daarenboven wordt, op aanvrage, door de Generaals aan de bisschoppen machtiging verleend, om hunne onderhoorige priesters tot de opneming van nieuwelingen te delegeeren, doch slechts voor de respectieve parochie. l) Het is voegzaam, doch geen volstrekt vereischte, dat deze priesters zeiven leden van de Derde Orde zijn.

2. De voorwaarden tot aanneming, door den Regel gevorderd, zijn:

¹

Cfr. Martinus V Bulla lAcet inter caetera; Sixtus IV Bulla Ro-viani Pontificis procidentia; Benedictus XIII Const. Paterna, Const. Ratio Apostolici muneris; Clemens XIII Breve Apostolicae servitutis officium; Benedictus XIV Breve Laudabile.

i) Deze beperking is, volgens ons oordeel, plaatselijk en niet persoonlijk, zoodat de verleende delegatie geldig kan worden uitgeoefend in de parochie ten opzichte van 7;zV/-parochianen.

54

a. De volle ouderdom van veertien jaren, opdat namelijk de intrede geschiede met rijp beraad en genoegzame kennis van hetgeen men doet. Het doel dezer voorwaarde vordert derhalve in den postulant eene zekere algemeene kennis van het wezen, den geest en de strekking der Orde, en tevens den ernstigen wil zijn gedrag en levenswijze in te richten naar de voorschriften van den Regel ¹)

De inkleeding van den nieuweling vóór het ingetreden vijftiende levensjaar moet als ongeldig beschouwd worden.

b. Een ongeschonden goeden naam, het getrouwe waarnemen van die godsdienstplichten, zonder welke men den naam van Christen onwaardig is, zooals daar zijn: de vervulling van den paaschplicht, de onderhouding der kerkelijke vasten- en onthoudingsdagen, de heiliging der Zon- en feestdagen enz.; een vredelievend karakter, dat zich bezorgd toont, om, voor zoover mogelijk, met allen steeds in liefde en eendracht te leven en de gestoorde liefde, den verbroken vrede naar vermogen te herstellen

c. Vooral rechtzinnigheid des geloofs, welke

¹

Regel, Hoofdst. I § i.

55

bestaat in eene volle en onvoorwaardelijke onderwerping van het verstand aan alles, wat het leerend gezag der Kerk in zaken van geloofs-en zedenleer als waarheid voorhoudt, gepaard met een kinderlijken eerbied voor, en eene onverbreekbare verknochtheid en bereidwillige en volledige gehoorzaamheid aan de Kerk van Rome en haar Opperhoofd den Paus, en aan al diegenen, wien tot heil der zielen geestelijk gezag in de Kerk is toevertrouwd, zooals daar zijn de bisschoppen en de herders der afzon-zonderlijke parochiën. Deze gehoorzaamheid aan het kerkelijk gezag en die rechtzinnigheid des geloofs moeten in den postulant vergezeld gaan van eene voorzichtige vrijmoedigheid, zoodat hij niet schroomt, niet alleen in het bijzonder en huiselijk, maar ook in het openbaar leven, met verachting van lage spotternij en dwaze menschenvrees, moedig voor zijne katholieke overtuiging uit te komen en zich een gehoorzaam kind der Kerk en trouwen aanhanger van haar zichtbaar Opperhoofd, hare bisschoppen en priesters te toonen. ¹)

d. Toestemming van den man bij de aanneming eener gehuwde vrouw, en wel over 't

¹

Regel, Hoofdst. I S

56

algemeen eene uitdrukkelijke en stellige toestemming, zoodat de vrouw van haar voornemen kennis moet geven aan haren man en zijne toestemming bekomen; alleen bijzondere omstandigheden kunnen eene redelijk veronderstelde toestemming voldoende maken. Deze toestemming wordt echter niet vereischt, voor 't geval dat de man, volgens het oordeel van den biechtvader, onredelijk zou handelen met zich te verzetten, mits in dat geval door de noodzakelijke instandhouding van den huise-lijken vrede de onderhouding van den Regel, bijzonder in zijne voornaamste voorschriften, niet worde verhinderd. ¹)

De toestemming der ouders bij de aanneming der kinderen, zelfs wanneer dezen nog in 't ouderlijk huis verblijven, wordt niet vereischt; evenwel wanneer de tegenzin der ouders voor de kinderen een beletsel zoude wezen, om een of ander gewichtig voorschrift van den Regel te onderhouden, is het voor den bloei der Orde wenschelijker, dat zij, ten minste niet in eene Congregatie, worden opgenomen.

e. Volgens de Statuten van Innocentius XI wordt nog vereischt, dat de postulant in zijn

¹

Regel, Hoofdst. I § 2.

57

eigen levensonderhoud kunne voorzien, om namelijk allen schijn te vermijden, dat iemand het kleed der Orde zoude aannemen op hoop van geldelijke ondersteuning, f) Deze voorwaarde moet echter, naar het algemeen gevoelen der uitleggers, in dien zin verstaan worden, dat alleen zij niet kunnen worden aangenomen, die van aalmoezen leven, zonder uitsluiting van diegenen, welke, alhoewel onbemiddeld, evenwel van hun eerlijken arbeid of bediening bestaan. Daarbij wordt deze voorwaarde vereischt alleen tot aanneming in eene congregatie, zoodat zij, die buiten eene congregatie den Regel willen aanvaarden, ook zonder vervulling dezer voorwaarde tot de professie kunnen worden toegelaten.

3. De aanneming van nieuwelingen in eene canoniek opgerichte congregatie geschiede naaide volgende regels: §)

a. De beslissing omtrent de aanneming van postulanten is uitsluitend voorbehouden aan den Directeur, als onmiddellijk hoofd en bestuurder der Congregatie; hem alleen komt dan ook het beslissend oordeel toe over het al of niet aanwezig-zijn der vereischte voorwaarden.

■f) Statuut, ad Cap. I.

§) Verordening.

58

b. De Directeur zal echter, alvorens tot de inkleeding van nieuwelingen over te gaan en voor dat hunne namen aan de Congregatie bekend gemaakt worden, deze in eene afzonderlijke bestuursvergadering mededeelen, om het gevoelen der overige bestuursleden te hooren en hunnen raad in te winnen. Dezen hebben dan ook het volle recht hunne bezwaren, indien zij er mochten hebben, met gepaste voorzichtigheid in te brengen, doch aan den Directeur alleen komt het toe de waarde er van te be-oordeelem Het is niet noodig eene stemming te houden. — Ook staat het den Directeur vrij, zonder kennisgeving aan de overige bestuursleden, vóór de inkleeding de nieuwelingen tot de algemeene vergaderingen toe te laten.

c. In de algemeene vergadering der leden, welke de inkleeding onmiddellijk voorafgaat, m,aakt de Directeur met den dag der inkleeding de namen der postulanten bekend.

NB. De bepalingen onder b zvl c blijven buiten werking bij de aanneming van de geestelijke personen en priesters.

Diegenen, welke reeds vroeger professie van den Regel hebben afgelegd, kunnen, bij de overlegging van het bewijs, in de Congregatie

59

worden opgenomen door den Directeur alleen, met kennisgeving nochtans aan de bestuursleden. §)

Afzonderlijke Tertiarissen, die namelijk tot de Orde willen toetreden zonder te behooren tot eene congregatie, kunnen worden aangenomen door ieder gevolmachtigden priester, wien dan ook alleen het oordeel aangaande de geschiktheid van den postulant toekomt. De aanneming van afzonderlijke Tertiarissen, alhoewel in geen geval ongeldig, l) is nochtans tegen den geest van den Regel, wanneer iemand zonder gegronde reden weigert zich aan te sluiten bij een congregatie; dewijl de staat van afzonderlijke Tertiarissen niet geheel en al strookt met de inzichten van den Regel en dientengevolge altijd eenigszins afwijkend moet genoemd worden. Het is daarom raadzaam, dat zij, die in plaatsen wonen, waar geen congregatie bestaat, lid worden van eene congregatie in een dichtbij gelegen plaats.

4. De inkleeding — waardoor de postulant in de Orde voorwaardelijk wordt opger.omen — moet geschieden door een overste der Fran-

§) Verordening.

1) efr. Declaratio S. Congr. Indulg. d. d. 14 JuMi 1S91.

60

ciscaansche Orden of een ander priester hiertoe wettig gemachtigd, l) en op de wijze, voorgeschreven in Artikel II van het Ceremonieel.

De inkleeding van postulanten, welke in eene congregatie zijn aangenomen, moet zonder groote reden niet afzonderlijk plaats hebben, maar in eene algemeene vergadering der leden. ¹) Het houden dier plechtigheid komt uitteraard uitsluitend toe aan den Directeur, zonder wiens uitdrukkelijke toestemming het kleed der Orde aan een postulant zijner respectieve congregatie niet moet worden gegeven door een ander gevolmachtigden priester.

Aan hen, die buiten eene congregatie tot de Orde willen toetreden, wordt het kleed afzonderlijk gegeven.

Buiten geval van ziekte of van eene andere zeer dringende reden geschiede de inkleeding nimmer in een afzonderlijk huis. f)

Alhoewel de inkleeding geldig geschiedt met een en hetzelfde gezegend scapulier en koord voor meer personen, (mits in dit geval het eerste scapulier en koord, hetwelk de ingekleede voor

¹

Ceremonieel, Artikel II. f) Statuut, ad Cap. 1.

61

zich neemt, op de voorgeschreven wijze gezegend is) ofwel met een scapulier en koord, dat te voren gezegend is of ook gezegend is door een ander dan door hem die inkleedt, zoo worde nochtans, als meer overeenkomstig met den aard der zaak, zooveel mogelijk gezorgd, vooral bij eene openbare inkleeding, dat ieder zijn eigen scapulier en koord hebbe, de zegening ervan vereenigd zij met de plechtigheid der inkleeding zelve en geschiede door hem die inkleedt.

Alleen het eerste scapulier en koord moeten noodzakelijk gezegend zijn; voor de volgende is dit niet meer noodig.

5. Het tegenwoordig kleed der Orde, door het gebruik in het vervolg der tijden ingevoerd en door Paus Leo XIII uitdrukkelijk gewettigd, is het klein scapulier met koord, welk scapulier bestaat uit twee lapjes, aan elkander verbonden door twee banden. Het dragen van het scapulier met koord wordt volstrekt ver-eischt, om aan de verleende aflaten en voorrechten deelachtig te zijn, zoodat de Tertiaris, die ze niet gewoonlijk draagt, de verleende aflaten niet verdienen, noch de voorrechten genieten kan. Het afleggen ervan voor een enkelen keer en korten tijd heeft het verlies der aflaten

62

en andere voorrechten niet ten gevolge *)

De lapjes van het scapulier moeten zijn van wol of laken, eene andere stof voldoet niet aan het voorschrift van den Regel. Ter wille der gelijkvormigheid zij de kleur van het laken grauwzwart of donkergrijs, de grootte der lapjes ongeveer één decimeter vierkant, de lapjes worden aan elkander verbonden door twee banden van de genoemde stof en kleur, welke omstreeks twee centimeter breed zijn en zóó lang, dat de lapjes, van de beide zijden der schouders afhangende door het koord kunnen omgord of vastgehouden worden ; te dien einde worde op de lapjes een lisje bevestigd, om het koord erdoor te steken. Dit koord, dat den vorm moet hebben van een touwtje, niet van een band of lint, worde vervaardigd van wol of hennip ter dikte van zakband. In het afhangende gedeelte (hetgeen niet lang behoeft te zijn) worden volgens gebruik drie knoopjes gelegd. §)

6. Na de intrede volgt onmiddelijk een jaar van proeftijd, gewoonlijk noviciaat genaamd. Zonder voorafgaand noviciaat is de professie

*) Regel, Hoofdsl. I. § 3-§) Verordening.

63

volstrekt ongeoorloofd, alhoewel het niet ver-eischt wordt tot de geldigheid der professie. Het noviciaat moet omstreeks een jaar duren; nimmer mag het, zelfs niet om dringende reden, (het gevaar van sterven uitgenomen) voor een merkelijk gedeelte worden verkort; wel eenige dagen ¹)

Om het nut van het noviciaat te bevorderen, zal de Directeur, indien hij het noodig oordeelt, eenige malen de nieuwelingen of novicen afzonderlijk doen vergaderen, om hun het doel dei-Orde, den geest des Regels en den zin dei-voornaamste voorschriften nader te verklaren, en hun overigens datgene voor te houden, wat hem nuttig voorkomt of toeschijnt, om hen tot ware en ijverige Tertiarissen te vormen.

7. De professie in de Derde Orde is niet slechts eene vernieuwde toewijding aan den dienst van God, maar eene belofte (promissio), vóór God plechtig uitgesproken, waarbij de Tertiaris wel geene nieuwe verplichting op zonde op zich neemt, maar zich toch jegens God op eene bijzondere wijze verbindt, om door de nauwgezette onderhouding van Gods geboden en van den Derden Regel van Franciscus de

¹

Regel, Hoofdst. I. § 4.

64

-christelijke volmaaktheid te beoefenen, terwijl God door den mond van den gevolmachtigden priester den Tertiaris wederkeerig het eeuwig leven belooft, d. w. z. bijzondere genaden, welke hem in zijn heilig streven ondersteunen, opdat hij des te gemakkelijker zijn doel, namelijk het eeuwig leven, bereike.

De professie moet worden afgelegd na volbrachten proeftijd ; evenrnin dus als het geoorloofd is den nieuweling tot de professie toe te laten, vóórdat het wettige proefjaar, overeenkomstig de bepalingen van n. 6, vervuld is, evenmin mag, ten minste van den kant der Orde, na het einde van dien proeftijd de professie zonder reden worden uitgesteld, veel minder mag den nieuweling de professie worden geweigerd, mits hij voor de Orde geschikt worde bevonden. ¹)

In gevaar van sterven kan de professie worden afgelegd vóór den wettig voleindigden proeftijd en wel bij eiken biechtvader, indien er niet gemakkelijk een gevolmachtigde priester te vinden is; deze vervroegde professie moet echter, in geval van herstel, op den vastgestelden tijd worden herhaald. * *)

¹

♦) Ceremonieel, Artikel III.

65

tiet oordeel over de geschiktheid van den nieuweling berust bij den gevolmachtigden priester, die de professie afneemt. Bij de professie van hen,' die tot eene congregatie behooren, komt het beslissend oordeel toe aan den Directeur, onder voorwaarde nochtans, dat hij den raad inwinne der overige bestuursleden, welke hij te dien einde tot eene vergadering zal samenroepen. Daarenboven zal de Directeur, eenigen tijd vóór die bestuursvergadering, in de maandelijksche vergadering den leden de naderende plechtigheid der professie aankondigen, opdat dezen hunne bezwaren tegen den eenen of anderen novice, zoo zij er mochten hebben, aan den Directeur bekend maken. §) De plechtigheid der professie moet geschieden overeenkomstig de volgorde, vastgesteld in Artikel III van het Ceremonieel; de zin en bedoeling ervan eischen, dat het formulier dei-professie worde uitgesproken niet door allen te zamen of door éénen namens allen, maar door eiken novice afzonderlijk.

Zij, die leden eener congregatie zijn, moeten, bijzondere omstandigheden uitgezonderd, geprofest worden in eene plechtige algemeene

§) Verordening.

66

vergadering; ¹) niemand van hen worde geprofest door een anderen gevolmachtigden priester dan den Directeur zonder diens toestemming. Zij, die niet tot eene congregatie behooren, worden afzonderlijk geprofest. Buiten geval van ziekte moet niemand dan wegens eene zeer dringende reden geprofest worden in een afzonderlijk huis. f)

8. Na de plechtigheid der inkleeding of professie worden de namen der nieuwelingen of geprofesten in een register ingeschreven. *) Dit register kan zoo worden ingericht, dat in verschillende kolommen met de namen der leden de woonplaats, dag en jaar van inkleeding, professie en overlijden kunnen worden op-geteekend, en een volgende kolom open blijve voor mogelijke aanmerkingen. Deze inschrijving geldt voor de verklaring der afgelegde professie, voorgeschreven in het Ceremonieel der Orde. Dit register wordt bijgehouden dooiden Directeur. Ook worde den leden na de professie een diploma of bewijsstuk der afgelegde professie uitgereikt, door den Directeur onderteekend.

¹

Ceremonieel. Artikel III. t) Statuut, ad Caput U.

67

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de Wijze van leven.

I. De hoofdzaak in de wijze van leven der Tertiarissen is, overeenkomstig het doel dei-Orde, de onderhouding der geboden Gods. Hieronder zijn echter niet alleen begrepen de tien geboden Gods welke met dien naam in den Catechismus worden aangeduid, maar ook de geboden dér H. Kerk en de afzonderlijke plichten van eiken levensstaat, kortom alles, waartoe een Christen gehouden is, opdat zijn leven in overeenstemming zij met het Evangelie, de grondwet van het Christendom. Deze onderhouding maakt dan ook de kern uit der professie, welke in de Derde Orde wordt afgelegd. Het tweede punt in de professie, namelijk, de naleving van den Regel der Orde, is het middel door den Serafijnschen Vader aangewezen tot bereiking van het hoofddoel. Het toezicht en de leiding van de afzonderlijke Directeurs en andere Oversten der Orde, aan wie de Tertiaris zich krachtens de professie vrijwillig onderwerpt, strekt hem tot steun in zijn streven, om door de onderhouding van den Regel en van de gebo-

68

den Gods de christelijke volmaaktheid te beoefenen. ¹)

2. De Tertiarissen moeten in geheel hunne levenswijze vermijden weelde of verkwisting, overtollige en buitensporige uitgaven, d. w. z. uitgaven boven hun maatschappelijken stand of grooter dan hunne inkomsten of verdiensten toelaten. Alle uitgaven dus aan kleeding, woning, huisraad en verder levensonderhoud, of ook aan uitspanningen, vermaken en vertering, boven de eischen van iemands stand of boven tien staat van zijn fortuin, moeten worden beschouwd als weelde, door den Regel aan de Tertiarissen verboden. — Daarenboven moeten zij zich onthouden van overdreven en gezochten opschik, en wel in geheel het uiterlijk leven, maar vooral in de kleederdracht, waarbij de opschik zich vertoont in de kostbaarheid der klpeding en in de geldverslindende ijdelheid van onnoodige en beuzelachtige sieraden. Veel meer nog moeten zij zich onthouden van eene wijze van kleeding, die strijdt met de voorschriften der christelijke welvoeglijkheid en ingetogenheid. — De Tertiarissen moeten in geheel hun uiterlijk leven en kleeding zich

¹

Formulier der professie.

69

houden aan de rechtmatige eischcn van hun maatschappelijken staat of stand, zóó nochta'ns, dat zij niet onvoorwaardelijk als rechtmatige eischen beschouwen en overnemen alles, wat door wereldsgezinde personen van denzelfden staat of stand in levenswijze en kleeding gevolgd wordt, maar dienaangaande den gulden regel der middelmaat toepassen. ¹)

3. Zij moeten zich verwijderd houden van gevaarlijke dansgezelschappen en tooneelvoor-stellingen, waarbij namelijk aan de zinnen te veel vrijheid wordt veroorloofd, waar men zich in woorden, gebaren, kleeding enz. al te vrij en op uitgelaten wijze gedraagt en de grenzen der welvoeglijkheid, ingetogenheid en zedigquot; heid te buiten gaat; en in de beoordeeling hiervan moet men zich niet richten naar de meening eener lichtzinnige en bedorven wereld» maar naar de grondbeginselen van het heilig Evangelie. Over 't algemeen zijn de openbare danspartijen ter gelegenheid van kermissen en andere wereldsche vermakelijkheden, als ook de tooneelvoorstellingen in de hedendaagsche schouwburgen gevaarlijk in den zin van den Regel. — Ook moetem de Tertiarissen zich niet

¹

Regel, Hoofdst. II § 1.

70

laten vinden in bijeenkomsten, waar men zich aan overdaad in eten en drinken, aan onmatig tafelgenot overgeeft, of waar men zich op een ongepaste, buitensporige, te losse wijze vermaakt, waar de uitspanning tot laat in den avond, tot diep in den nacht wordt voortgezet. — Van deze bijeenkomsten, evenals van gevaarlijke dansgezelschappen en tooneelvoorstellingen moeten de leden der Orde zich met de meeste omzichtigheid verwijderd houden, zóó dat zij, zoo noodig, alle voorzorgsmaatregelen en middelen te baat nemen, om niet, ook tegen wil en dank, tot het bijwonen ervan zedelijkerwijze genoodzaakt te worden. ¹)

Overigens verbiedt de Regel geenszins het deelnemen aan eene onschuldige uitspanning, noch eene gepaste vroolijkheid. Gelijk hij de luidruchtige [ en ongebonden vreugde van de kinderen der wereld veroordeelt, zoo veroordeelt hij ook den somberen, stroeven en terugstootenden ernst eener verkeerd begrepen godsvrucht.

4. In spijs en drank moeten zij de matigheid onderhouden, welke vordert, dat men daarbij de gulden middelmaat in acht neme,

¹

Regel, Hoofdst, II § 2.

71

overeenkomstig het doel, dat de rede zelve ia het gebruik van spijs en drank aangeeft. Dit doel nu is de bewaring der gezondheid van het lichaam en zijner krachten, noodig tot het verrichten der bezigheden en het onderhouden der verplichtingen, aan ieders staat of stand eigen; ook is het met dit doel geenszins strijdig aan het lichaam bovendien eene gematigde en welgeregelde voldoening te geven. Overeenkomstig den geest van den Regel, die duidelijker uitgedrukt is in den oorspronkelijken tekst, zullen zij over 't algemeen, met uitzondering van zwakheid, ziekte of zwaren arbeid, zich tevreden houden met twee maaltijden, namelijk het middag- en avondeten, met bijvoeging van het in de meer noordelijke landstreken gebruikelijke ontbijt. Daarenboven moeten zij bezorgd zijn in de hoeveelheid van spijs en drank zich eerder een weinig binnen de uiterste grens der matigheid te houden, dan wel die geheel te naderen, ten einde zich niet in gevaar te stellen ze te overschrijden, gedachtig aan het woord huns Serafijnschen Vaders; „Het is moeielijk aan de noodzakelijkheid ten volle te voldoen, zonder voedsel te geven aan de verkeerde neiging der zinlijkheid.quot; Vooral in het

12

• gebruik van sterke of bedwelmende dranken moeten zij zich zeer nauwe grenzen stellen, wijl 't hier het gebruik geldt eener zaak, die gewoonlijk enkel tot voldoening strekt en derhalve zeer lichtelijk in misbruik kan ontaarden, en uit vrees hiervoor moeten zij met de meeste omzichtigheid waken, om elke gelegenheid daartoe, zooals het veelvuldig en langdurig bezoek der herbergen, te vermijden. — Nauwgezet zullen zij het godvruchtig en eerbiedwaardig gebruik onderhouden en, waar zij kunnen, doen onderhouden, om telkens vóór en na het eten te bidden ; en niet alleen in het huiselijk, maar ook, met terzijdestelling van het laffe mensche-lijk opzicht en met verachting van lage spotternij, in het openbaar leven zullen zij dit christelijk gebruik getrouw onderhouden, opdat het door hun invloed en voorbeeld onder de Katholieken bewaard blijve en, waar zulks noo-dig is, herleve. *)

5- Daags vóór het feest van Maria's Onbevlekte Ontvangenis en van onzen H. Vader Franciscus moeten allen vasten, d. i. zich onthouden van vleeschspijzen, en zich tevreden stellen met één vollen maaltijd en de gebrui-

♦) Regel, Hoofdst. II § 3.

73

kelijke collatie; ook is het geoorloofd des morgens een stukje brood te nemen. Wanneer de genoemde feestdagen op Maandag vallen, moet de voorgeschreven vasten niet op Zondag, maar op Zaterdag te voren gehouden worden. Diegenen, welke den vollen ouderdom van een en twintig jaren nog niet bereikt hebben, of het zestigste levensjaar zijn ingetreden, zijn door dit voorschrift alleenlijk verplicht zich te onthouden van vleeschspijzen, eveneens zij, die naar het oordeel van hun biechtvader of van den Directeur wegens zwakke gezondheid of zwaren arbeid het eigenlijk vasten moeielijk onderhouden kunnen; van de onthouding van vleeschspijzen bij het middagmaal (niet van het eigenlijk vasten) zijn ontheven diegenen, welke op de voormelde dagen als huisgenooten of toevalligerwijze samenleven met niet-Tertia-rissen en daarom moeielijk eene uitzondering kunnen maken. — Daarenboven is het loffelijk, maar niet voorgeschreven des Vrijdags te vasten en des Woensdags zich van vleeschspijzen te onthouden, overeenkomstig de oude gewoonte der Tertiarissen. Dewijl nu de vroegere Tertiarissen zich ook op Zaterdag van vleeschspijzen onthielden, ligt het, volgens ons oordeel, in de

74

bedoeling van Leo XIII de naleving der alge-meene onthoudingswet eveneens op dien dag den Tertiarissen aan te prijzen, al is daarvan ook in het land of bisdom, waar zij wonen, algemeene dispensatie verleend. Bij deze bepaling maakt echter de oorspronkelijke Regel eene uitzondering; namelijk wanneer op die dagen een algemeen verplichtende feestdag invalt. De Tertiarissen wijken dus niet van de oude loffelijke gewoonte af, wanneer zij op de Woensdagen en Zaterdagen, die met verplichtende kerkelijke feestdagen samenkomen, evenals de andere geloovigen vleeschspijzen gebruiken. Deze uitzondering geldt echter niet voor het vasten op Vrijdag, behalve wanneer het feest van Kerstmis op dien dag valt; in dit geval kunnen zij ook met de andere geloovigen vleeschspijzen gebruiken. *)

6. Elke maand moeten zij in de vereischte gesteltenis hunne zonden biechten. Met de meeste zorgvuldigheid zullen zij zich tot dit H. Sacrament voorbereiden, en vooral moeten zij bezorgd zijn, om zich met de hulp der genade tot een waar berouw en werkdadig voornemen op te wekken, opdat het herhaald

♦) Regel, Hoofdst. II § 4,,

75

biechten niet eene dorre en onvruchtbare gewoonte worde. Met eenvoudige oprechtheid zullen zij aan den biechtvader den toestand huns gewetens blootleggen, zooals zij zeiven dien kennen, opdat de biechtvader daarnaar zijne vermaningen en passende middelen kunne regelen. In alles moeten zij met kinderlijke gehoorzaamheid aan den biechtvader onderdanig zijn; zijne terechtwijzingen en raadgevingen met dankbaarheid ontvangen en van tijd tot tijd eens onderzoeken, of en in hoeverre zij die opgevolgd hebben. — Ook moeten zij eens in de maand tot de H. Tafel naderen met eene godvruchtige voorbereiding en vurige dankzegging, opdat de H. Communie voor hen het Brood des levens zij, en zij door dit he-melsch voedsel gesterkt, evenals Elias, door de woestijn dezes levens wandelen tot den Berg Gods, dat is: tot een hoogen trap van volmaaktheid hier op aarde, en van heerlijkheid en glorie in den hemel. ¹)

7. Zij, die de kerkelijke getijden niet lezen, moeten eiken dag, uitgenomen wanneer zij door ziekte verhinderd zijn, het Kleine Officie van Onze Lieve Vrouw bidden öf wel twaalfmaal

¹

Regel, Hoofdst. II § 5.

76

het Onze Vader, Wees gegroet en Eere zij den Vader, ¹) te weten: zesmaal voor de Metten en Lauden, ééns voor elke der vier kleine uren, namelijk: Prime, Terts, Sexte en None, en tweemaal voor de Vespers en Completen, volgens de verklaring van Leo XIII in eene bijzondere audiëntie van den 7ⁿ Juli 1883 verleend aan de Generale Oversten der Franciscanen. Het is raadzaam, om dit dagelijksch gebed, naar de wijze der kerkelijke getijden, over den dag te verdeelen, b.v. op deze wijze : de zes Onze Vaders enz voor Metten en Lauden bij het morgengebed, of 's avonds te voren bij het avondgebed; het Onze Vader enz. voor de Prime bij het begin van den arbeid, dat voor de Terts in den loop van den voormiddag; het Onze Vader enz. voor de Sexte wanneer men 's namiddags zijne bezigheden hervat, en dat voor de None in den loop van den namiddag; de twee Onze Vaders enz. voor de Vespers en Completen tegen den avond bij het eindigen der werkzaamheden of bij het avondgebed. Op deze wijze zal het voorgeschreven dagelijksch gebed niet alleen zonder eenig bezwaar, ook bij den minst beschikbaren tijd,

¹

Regel, Hootdst. II § 6.

77

kunnen verricht worden, maar het zal ook voor de leden zeer heilzaam wezen; want daar het gebed aldus dagelijks bij herhaling geschiedt, zal hun geest onder de verstrooiende bezigheden van den dag meer met God vereenigd blijven; zij zullen daarin een krachtig hulpmiddel vinden tegen de opkomende bekoringen en Gods genade en zegen over zich en hunnen arbeid ruimschoots doen afdalen. Men voldoet echter volkomen aan de letter van dit voorschrift, ook wanneer men de voorgeschreven Onze Vaders enz. niet op de voormelde wijze bidt.

8. Om moeielijkheden, oneenigheden en twisten te voorkomen, die onder de erfgenamen bij gemis van een testament niet zelden ontstaan, zullen de leden hunne nalatenschap met inachtneming der burgerlijke wetgeving bij testament regelen overeenkomstig de eischen van recht en billijkheid, en wel intijds d. i. zoodra er geen redelijke grond tot langer uitstel bestaat, opdat later misschien de tijd niet ont-breke, of zij ten minste in hunne laatste ziekte niet door die zorg verontrust worden. ¹)

9. In den huiselijken omgang zullen zij zich

¹

Regel, Hoofdst. II § 7.

78

beijveren door het goed voorbeeld van een waarlijk christelijk leven, overeenkomstig de voorschriften der geboden van God en van de H. Kerk, de instandhouding en verspreiding der ware deugd bij anderen te bevorderen; zij zullen streven naar eene meer volmaakte onderhouding der geboden, zoodat zij niet alleen de groote, maar ook de geheel vrijwillige kleine overtredingen ervan vermijden. Inzonderheid moeten zij met nauwgezetheid de plichten vervullen, welke de bijzondere verhouding, waarin zij tot het huisgezin staan, van hen vordert: de ouders en oversten moeten over hunne kinderen en onderdanen waken en hen met liefde en wijze voorzichtigheid vermanen en bestraffen, waar zulks noodig is; de kinderen moeten hunnen ouders eerbied, liefde en gehoorzaamheid bewijzen, de dienstboden hunnen oversten onderdanig zijn en het hun opgelegde werk met vlijt en naarstigheid verrichten. Daarenboven moeten zij in het huisgezin de oefeningen van godsvrucht bevorderen: het gezamenlijk gebed, met name het rozenkransgebed, vooral des avonds na volbrachten arbeid; de christelijke viering van den Zondag, niet alleen overeenkomstig het gebod van de

7Q

H. Kerk, maar ook overeenkomstig haren geest, zoodat men zich niet tevreden stelle met het bijwonen der h. mis, maar ook de namiddagoefeningen zooveel mogelijk bijwone, alsmede zijn geest en hart voede door het geestelijke brood van Gods woord; het bijwonen der h. mis in de week door een ofmeer huisgenooten, voor zooverre huiselijke plichten en bezigheden zulks toelaten; het naderen tot de HH. Sacramenten, vooral bij gelegenheid der voornaamste feestdagen. Ook buiten het huisgezin zullen de Tertiarissen de godsdienstige instellingen en goede werken, vooral die de uitbreiding des geloofs, de bevestiging van het godsdienstig leven en de beoefening der christelijke naastenliefde ten doel hebben, ijverig bevorderen ; alsmede tot al het goede, dat onder hen wordt tot stand gebracht, door woord en voorbeeld, door zedelijken en stofifelijken steun, voor zoover hun maatschappelijke stand dit toelaat, krachtdadig medewerken. Zij moeten eene welgeordende geestelijke keurbende uitmaken, die onder aanvoering en bestiering hunner geestelijke herders moedig strijden, om in hunne parochie het rijk van Christus uit te breiden en de heerschappij van satan te fnui-

80

ken. — Boeken en nieuwsbladen of kranten, waaruit gevaar voor de deugd te vreezen is, en in 't algemeen alle geschriften, die eene den godsdienst en der Kerk vijandige richting zijn toegedaan, mogen zij in hunne huizen niet toelaten, zij zeiven zullen ze niet lezen, en daarenboven waken, dat ze niet gelezen worden door hunne kinderen of onderdanen. Ook moeten zij zich wachten voor eene al te wereldsche, te vrijzinnige romanlectuur, waarvan de verkeerde invloed des te meer te vreezen is, naarmate hij minder wordt gevoeld.¹) Daarentegen wordt den Tertiarissen zeer aanbevolen het lezen van godvruchtige en godsdienstige boeken en geschriften, welke de kennis van on^en heiligen godsdienst, zijne leer en gebruiken, vermeerderen en tot de beoefening der deugd opwekken.

Deze lezing zal niet weinig bevorderlijk zijn aan het doel van de Derde Orde, hetwelk geen ander is dan de bevestiging en verlevendiging van den christelijken geest.

io. Niet alleen onderling, maar ook ten opzichte van anderen moeten zij zorgvuldig eene welwillende liefde in acht nemen.

¹

Regel, Hoofdst. II § S.

81

onderhouding toch van het gebod der liefde is niet alleen het onderscheidingsteeken der ware Christenen en bijgevolg ook der oprechte Tertiarissen, maar daarenboven de veredelende band der huiselijke en maatschappelijke samenleving. Zij moeten dan in hun doen en laten alles vermijden, wat de liefde kwetst of aanleiding zou kunnen geven tot oneenigheden en afgekeerdheid, vooral moeten zij zich wachten van kwaadspreken, van beoordeeling en beknibbeling der woorden en daden van anderen. In hun uiterlijk gedrag moeten zij verdraagzaam zijn ten opzichte van eens anders fouten en gebreken, en over hun hart waken, opdat geene liefdelooze gevoelens jegens den naaste daarin wortel schieten. Zij moeten zich jegens den naaste goedgezind toonen en door gedienstigheid en hulpbetoon, waar zij kunnen, van hunne welwillende liefde blijk geven. — Daarenboven zullen zij als kinderen des vredes met liefdevolle zachtmoedigheid en wijze voorzichtigheid naar hun best vermogen de oneenigheden trachten bij te leggen, welke tusschen anderen, en vooral welke tusschen leden der Orde mochten ontstaan zijn. *)

♦) Regel, Hoofdst. II § 9.

6.

82

Inzonderheid zij den Tertiarissen de beoefening der christelijke naastenliefde door geestelijke en lichamelijke werken van barmhartigheid krachtig aangeprezen. Vooral voor parochiën, waar naast het armbestuur geene bijzondere katholieke vereeniging van liefdadigheid bestaat, is het zeer aan te bevelen, dat de Congregatie der Orde, onder leiding van haar Bestuur, zulk eene vereeniging vorme, die hoofdzakelijk ten doel heeft de zoogenaamde huisarmen op te zoeken en te ondersteunen, de behoeftige zieken te verzorgen en te verplegen, en dit niet alleen om hun lichamelijke ellende te lenigen en te verzachten, maar ook voornamelijk om in hunne geestelijke behoeften te voorzien.

II. Nooit mogen zij zonder ware noodzakelijkheid een eed doen; ook moeten zij zich zorgvuldig wachten van lichtvaardig zweren of zich zeiven verwenschen, om daardoor aan hunne woorden meer kracht bij te zetten; maar in geheel hun handel en wandel schijne zulk eene liefde voor waarheid, rechtvaardigheid en trouw uit, dat eenieder hun op hun woord geloof schenkt. Nimmer kome een vloekwoord ofver-wensching van anderen over hunne lippen; ook moeten zij naarstig bezorgd zijn hunne gewone

83

gesprekken niet te ontsieren door zoogenaamde basterdvloeken of andere minder passende uitdrukking ; want de overgang van ruwe woorden tot slechte woorden is zeer gemakkelijk. — Van onkuische of dubbelzinnige taal, onbetamelijke spotternij en bijtende scherts zullen zij een grooten afkeer toonen, en daarom zooveel mogelijk de personen door wie en de plaatsen waar zulke dingen geschieden vermijden. Worden in hunne tegenwoordigheid onbetamelijke gesprekken gevoerd, dan zullen zij naar vermogen trachten deze te doen ophouden, of ten minste door een ernstig stilzwijgen hunne afkeuring te kennen geven. Inzonderheid ouders en oversten moeten zorgvuldig waken, dat geene onbetamelijke woorden en gesprekken onder hunne kinderen, onderdanen of dienstboden gehoord worden. ¹)

12. Eiken avond zullen de leden het gewetensonderzoek doen, dat wil zeggen; al hun doen en laten van den geheelen dag overdenken, of zij soms door gedachten, begeerten, woorden, werken of verzuimenissen eenigen misslag hebben begaan. Bevinden zij zich schuldig, dan zullen zij den Hemelschen Vader met een

¹

Regel, Hoofdst. II § io.

84

ootmoedig en berouwvol maar tevens betrouwend hart om vergiffenis smeeken, en een krachtdadig voornemen maken zich met Gods hulp te verbeteren. Dit onderzoek, zal het ware levensverbetering voortbrengen, moet zich ook uitstrekken tot de gelegenheden en oorzaken der fouten en misslagen, om daartegen gepaste middelen te kunnen vaststellen. ¹)

13. Dagelijks moeten zij de heilige mis bijwonen, bijaldien zij niet door huiselijke bezigheden, door ambt, bediening of betrekking, of eene andere redelijke oorzaak, van welken aard ook, verhinderd zijn. Wanneer zij die uit nalatigheid of om redenen, van hunnen wil afhankelijk, verzuimen, moet men zeggen-, dat zij dit voorschrift overtreden. ²)

14. Zonder gegronde reden zullen zij niet verzuimen de maandelijksche vergaderingen (indien deze in hunne woonplaats of onmiddellijke buurt gehouden worden) bij te wonen. ³) Het doel daarvan is, om door een gemeenschappelijk gebed den zegen des Hemels af te smeeken, den band eener ware onderlinge liefde

¹

Regel, Hoofdst. II § 10.

²

*♦) Regel, HoofdsL II § 11.

³

*♦♦) Regel, Hoofdst. II § n.

85

te versterken en nauwer toe te halen, en vooral om aangaande de verplichtingen van den Regel en de voorschriften eener echt christelijke levenswijze onderricht en tot naleving ervan aangespoord te worden. Deze vergaderingen zijn derhalve een krachtig middel tot bevordering niet alleen van den bloei der Orde zelve, maar ook van den geestelijken voortgang der leden in 't bijzonder. Daarom moeten de Directeurs zeiven of door anderen inzonderheid over de onderhouding van dit voorschrift waken. Zijn de leden wettig verhinderd, dan zullen zij hiervan aan den Directeur kennis geven.

Behalve de maandelijksche vergadering worde telken jare tweemaal een buitengewone vergadering gehouden, namelijk den i6ⁿ April, met vernieuwing der professie, en op het feest van het Goddelijk Hart, met vernieuwing -der toewijding aan het H. Hart, of op de Zondagen daaropvolgende. Bij deze gelegenheden worde eene h. mis opgedragen tot geestelijk en tijdelijk welzijn van de leden der Congregatie. Ook kan de Directeur volgens goedvinden eene buitengewone vergadering houden ter gelegenheid van een of ander der voornaamste feestdagen van de Orde, waarop dan tevens de

86

plechtigheid der inkleeding en professie kan plaats hebben. §)

In de vergaderingen zullen de leden, ieder volgens zijn vermogen, eene kleine aalmoes geven, waarvan de opbrengst zal dienen, om de minder gegoede medeleden, vooral wanneer die ziek zijn, te ondersteunen, of om den luister van den godsdienst te bevorderen. *) Ook kunnen deze aalmoezen, volgens goedvinden van het Bestuur, besteed worden tot uitoefening van werken der christelijke naastenliefde i) oi tot andere godvruchtige doeleinden.

15. Wanneer een medelid ziek is, moeten de Oversten zeiven hem bezoeken of een ander zenden, om hem de verschuldigde liefdediensten te bewijzen. De leden zullen ook nu en dan uit eigen beweging de zieke medeleden bezoeken, inzonderheid wanneer deze in hunne nabijheid wonen. Dit voorschrift moet echter met voorzichtige bescheidenheid onderhouden worden, opdat de vervulling ervan den zieke niet tot last strekke of andere moeielijkheden teweegbrenge. Deze zorg voor zieke medeleden is vooral dan noodzakelijk, wanneer hun

§) Verordening.

♦) Regel, Hoofdst. II § 12.

x) Vgl. n. 12.

87

de noodige hulp en verpleging mocht ontbreken; de Oversten zullen alsdan zorg dragen, dat hierin door ondersteuning en persoonlijke liefdediensten der andere leden zooveel mogelijk worde voorzien. Is de ziekte gevaarlijk, dan zullen zij, zoo noodig, den zieke met liefdevolle voorzichtigheid, maar ook met christelijke vrijmoedigheid waarschuwen en aansporen, om intijds de HH. Sacramenten te ontvangen. ¹) 16. Bij het overlijden van een medelid zullen de Tertiarissen van de plaats alsmede zij, die daar tijdelijk verblijven, zorg dragen bij de lijkplechtigheden tegenwoordig te zijn; zonder een gegronde reden moeten zij dezen christe-lijken liefdedienst aan een overleden medelid niet weigeren. Zij zullen niet alleen de lijkmis bijwonen, maar ook, indien de plaatselijke omstandigheden het niet verhinderen, den afgestorvene naar het kerkhof vergezellen en als genootschap vereenigd zich bij den lijkstoet aansluiten. Zij zullen alsdan gezamenlijk, indien zulks gevoeglijk kan geschieden, tot rust der ziel van den afgestorvene een derde gedeelte van den Rozenkrans of een Rozenhoedje bidden. Ook zullen, bij het overlijden van een

¹

Regel, Hoofdst. II § 13.

88

medelid der Congregatie, de leden, die priester zijn, in de h. mis ten minste een memento houden, en de overige leden, indien zij kunnen, tot de H. Tafel naderen, om voor hun overleden medelid den eeuwigen vrede af te smee-ken. *)

Daarenboven zal iedere congregatie telkens, wanneer een harer leden komt te overlijden, kort na de begrafenis tot rust der ziel een gezongen of ten minste gelezen zielmis laten houden, waarbij al de leden, voor zoover mogelijk, eveneens tegenwoordig zijn. Het is zeer loffelijk ook dan voor den overledene een Rozenhoedje te bidden. Degenen echter, die -zulks noch bij de begrafenis noch bij den lijkdienst gedaan hebben, zullen het Rozenhoedje afzonderlijk bidden. §)

Telken jare in de maand November zal iedere congregatie op een dag naar verkiezing een plechtige zielmis laten houden voor alle overledenen der Orde, en meer in 't bijzonder voor de eigen afgestorven medeleden. Hierbij zijn dan, zoo mogelijk, alle leden der Congregatie tegenwoordig, f) Tevens wordt den leden aan-

*■) Regel, Hoofdst. II § 14.

§) Verordening.

1quot;) Statuut, ad Caput XV, Officium Minis tri, in fine.

89

bevolen, om ook bij deze gelegenheid te onderhouden wat boven gezegd is aangaande het bidden van het Rozenhoedje, het memento in de mis voor de priesters en de H. Communie voor de overige leden.

De Directeur zal zorgen, dat de dag en het uur van deze zielmis alsmede van de lijkplech-tigheden en de later te houden zielmis voor een afgestorven medelid aan de Tertiarissen der plaats worden bekend gemaakt. §)

DERDE HOOFDSTUK.

Over de Bedieningen, de Visitatie en den Regel zeiven.

I. De bedieningen in de congregatiën zijn: die van directeur, van minister (moederquot;), van een assistent (assistente) en van twee (in meer talrijke congregatiën, met goedvinden van den Directeur, van vier) discreten of raadsleden, uit welke een tot secretaris, een ander tot penningmeester kan benoemd worden door den Directeur in overleg met de overige bestuursleden. Die deze bedieningen bekleeden maken het

§) Verordening.

90

Bestuur uit der afzonderlijke congregatiën. — De Broeders en de Zusters hebben een afzonderlijk Bestuur, mits zij afzonderlijk minstens twaalf in getal zijn, zóó nochtans, dat een en dezelfde persoon directeur kan zijn der beide afdee-lingen. §)

2. De Directeur, die altijd een priester is, wordt aangesteld door de oversten der Fran-ciscaansche Orden of, met machtiging der generale oversten dier Orde, door den bisschop der diocese. De duur van zijn ambt is overeenkomstig het goedvinden van hem, die aanstelt. ¹)

2. De overige bestuursleden worden de eerste maal benoemd door hem, die de Congregatie opricht. ²) Hunne bedieningen duren drie jaren, na welk tijdsverloop telkens een nieuw Bestuur wordt gekozen. ³) Zij zijn niet herkiesbaar dan na een tusschentijd van zes jaren. De Minister (Moeder) en Assistent (Assistente) worden echter gekozen uit het aftredend Bestuur, zoo nochtans dat de aftredende Assistent (Assistente) volstrekt niet, de aftredende Minister

¹

Vgl. Eerste Hoofdst. n. z.

²

Ceremonieel, Artikel VII.

³

♦♦*) Regel, Hoofdst III § i.

yi

(Moeder) niet zonder blijkbare reden, overeenkomstig het oordeel van den Voorzitter,herkozen worde tot dezelfde bediening. lt;§) i)

De verkiezing geschiedt in eene bijzondere vergadering der kiesgerechtigden onder voorzitterschap van den Visitator (wiens tegenwoordigheid echter niet volstrekt vereischt wordt) of van den Directeur door middel van stembriefjes, waarop ieder kiesgerechtigde de namen der nieuwe waardigheidsbekleeders schrijft zooals volgt: Minister (Moeder): Br. (Zr.) N. Assistent (Assistente): Br. (Zr.) N. Discreten: de Broeders (de Zusters) N. en N. — Kiesgerechtigden zijn behalve den Visitator, de Directeur met de overige bestuursleden, alsmede zij, die minister (moeder) der Congregatie geweest zijn. — Kiesbaar zijn alle leden der Congregatie, die de professie hebben afgelegd-— Het staat den Voorzitter vrij uit de kiesbare leden een zeker getal, minstens het dubbel der te kiezen waardigheidsbekleeders, voor te stellen; de kiesgerechtigden hebben echter de

§) Verordening; vgl. Statuut, ad Caput XV» de electionibus etc. i) Deze bepaling verhindert dus niet, dat de aftredende Assisten' (Assistente) gekozen worde tot Minister (Moeder] in het nieuwe Bestuur, of omgekeerd, tenzij zij diezelfde bedieniag hebben bekleed in het voorlaatste Bestuur.

92

bevoegdheid, ook anderen te kiezen. — Tot eene geldige keuze wordt vereischt: a) dat minstens twee derden der kiesgerechtigden (de Visitator niet medegerekend) aanwezig zijn; b) dat de gekozene de stemmen van één meer dan de helft der aanwezige kiesgerechtigden op zich vereenige. Indien bij de eerste stemming niet voor alle bedieningen de onder letter b) vereischte meerderheid verkregen is, wordt eene tweede en, zoo noodig, eene derde stemming voor de niet aangevulde gehouden. Na de derde stemming is de keuze der ontbrekende waardigheidsbekleeders voorbehouden aan den Voorzitter, doch onder de beperking, dat hij zich in zijne keuze bepale tot diegenen, welke stemmen hebben gehad §) Bij de verkiezing worden de voorschriften onderhouden van het Ceremonieel, Artikel V.

Wanneer tusschentijds eene bediening vacant komt, dan wordt daarin door den Directeur met de overige bestuursleden bij keuze, overeenkomstig de voorgaande bepalingen, voorzien, tenzij de algemeene keuze aanstaande is. Het aldus gekozen bestuurslid is bij de eerstvolgende algemeene verkiezing herkiesbaar, ingeval

Verordening; vgl. Statuut, md Caput X!' de elertionibus etc.

93

hij geen volle twee jaren zijne bediening heeft waargenomen. §)

De namen der gekozenen worden den leden bekend gemaakt in eene algemeene vergadering, welke de eerstvolgende maandelijksche vergadering zijn kan. Door deze afkondiging worden de gekozenen in de verschillende bedieningen of ambten bevestigd of aangesteld. Niemand mag zonder gegronde reden weigeren het hem toegewezen ambt te aanvaarden ; eenieder moet de verplichtingen daaraan verbonden met de meeste nauwgezetheid vervullen. *)

3. De Directeur is het onmiddellijk hoofd der Congregatie; aan hem dus is, in afhankelijkheid van de oversten der Franciscaansche Orden, de leiding der Congregatie toevertrouwd. Op hem rust de verplichting zorgvuldig te waken over het gedrag der hem onderhoorige Tertiarissen en hen door leering en opwekking, vermaning en berisping op te leiden tot een waarlijk christelijken levenswandel, volgens de voorschriften en den geest van den Regel, f) In de geestelijke leiding is de Directeur geheel onafhankelijk van het Bestuur; doch in

§) Verordening.

») Regel, Hoofdst. III § 1,

t) Vgl. Statuut, ad Cap. XV, Officium Visitaieris.

94

de tijdelijke aangelegenheden vermag hij niets zonder overleg met en toestemming van het meerendeel der overige bestuursleden. §)

De overige bestuursleden, onder welke de Minister (Moeder) en in zijne (hare) afwezigheid de Assistent (Assistente) de eerste plaats bekleedt, zullen den Directeur met volgzame onderwerping en bescheiden ijver in de leiding der Congregatie bijstaan. Zij moeten met hem waken over de onderhouding van den Regel,

en hem de voorkomende aanmerkelijke overtredingen mededeelen. Inzonderheid zullen zij trachten de zieke en hulpbehoevende leden te kennen, om den Directeur daarvan te verwittigen. f)

4. Eenmaal in de maand zullen de Directeur en de overige bestuursleden in eene afzonderlijke vergadering samenkomen; de Directeur bekleedt daarin het voorzitterschap, tenzij de _;

Visitator aanwezig is. ¹) ,

Het algemeen doel dezer bestuursvergadering j

is om de belangen der Congregatie te bespreken. ,

Elk bestuurslid heeft het recht dienaangaande ₍

¹

Ceremoniëel, Artikel IV.

95

voorstellen te doen. De meer gewichtige besluiten worden door den Secretaris in een afzonderlijk register opgeteekend. In deze vergadering wordt gehandeld over het toelaten tot de inkleeding en tot de professie; ook over de aalmoezen, aan hulpbehoevende zieke en andere mindergegoede medeleden uit te reiken, alsmede over andere noodzakelijke of nuttige uitgaven. Alle drie maanden zal de penningmeester aan het Bestuur verslag geven der ontvangsten en uitgaven, welke hij derhalve in een afzonderlijk register zal aanteekenen. §)

Bij het begin en het einde der bestuursvergadering worden de gebeden verricht, aangegeven in Artikel IV van het Ceremonieel.

5- De visitatie, in den Regel voorgeschreven, heeft hoofdzakelijk ten doel om den bloei der Orde in de afzonderlijke congregatiën en het geestelijk welzijn harer leden te bevorderen, door een onderzoek in te stellen naar de onderhouding van de voorschriften des Regels. De visitatie moet, volgens voorschrift, ten minste eenmaal in het jaar plaats hebben. *) Dit voorschrift van den Regel veronderstelt echter.

§) Verordening; vgl. Statuut, ad Cap. XIII. ♦) Regel, Hoofdst. III § 2.

96

dat aan het hoofd der afzonderlijke congregatiën niet een priester staat als directeur, wien de voortdurende zorg voor de onderhouding des Regels is toevertrouwd, zooals dit in ons vaderland het geval is. Dientengevolge is de menigvuldige visitatie, door den Regel vastgesteld, bij ons overbodig, en kan veilig, zonder aan den geest des Regels te kort te doen, van de letter dezer bepaling worden afgeweken. Om echter den geest van dit voorschrift te onderhouden, wordt den Directeurs der congregatiën dringend aanbevolen, om de visitatie nu en dan te doen plaats hebben, waarvoor de voorgeschreven driejarige verkiezing een zeer geschikte gelegenheid aanbiedt. Hierdoor zal dan ook de band, die uitteraard tusschen de Eerste en Derde Orde bestaat, door den Apos-tolischen Stoel steeds is bevestigd en door Leo XIII in het voorschrift aangaande den persoon des visitators i) nauwer is toegehaald, onverbroken blijven en sterker worden.

De visitatie betreft onmiddellijk de congregatiën als zoodanig, niet de afzonderlijke leden. In eene bijzondere vergadering der bestuursleden zal de Visitator met dezen den staat der

i) fRegel, HoofdsL III. § 3.

97

Congregatie bespreken, en aangaande haar leiding, bestuur en werking die wenken geven, die voorstellen doen, welke hij tot haren bloei, de onderhouding des Regels en het geestelijk welzijn der leden nuttig zal oordeelen. Vervolgens belegt hij eene algemeene vergadering der leden, deelt de genomen besluiten mede, wijst op hetgeen te verbeteren valt en wekt allen op tot ijver en volharding in het streven naar de christelijke volmaaktheid overeenkomstig het doel der Orde. ¹) Bij het begin en einde dezer vergadering moet worden onderhouden Artikel VI van het Ceremonieel.

De Visitators moeten met de priesterlijke waardigheid bekleed zijn en gekozen worden uit de Eerste (Minderbroeders, Conventueelen, Kapucijnen) of uit de reguliere Derde Orde der Franciscanen. Zij worden aangesteld door de Provinciaals voor de geheele provincie (welke bij ons het geheele land omvat) of door de Gar-diaans voor hun district. ²) De Visitators hebben, tijdens de uitoefening van hun ambt₎ de macht nieuwelingen in te kleeden, hunne professie aan te nemen, den Pauselijken zegen

7.

¹

Vgl. Regel, Hoofdst. III § 2.

²

Regel, Hoofdst. Ill § 3.

98

en op de vastgestelde dagen de generale absolutie te geven.

6. De leden zullen de vermaningen en waarschuwingen, hun door den Visitator of door den Directeur in het bijzonder gegeven, ootmoedig en gewillig ontvangen en niet weigeren de straf of boete, hun voor een of andere overtreding van den Regel opgelegd, te volbrengen. *) — Ook de algemeene vermaningen en onderrichtingen, welke in de maandelijksche vergaderingen door hun Directeur worden gegeven, zullen zij met bereidvaardigheid aannemen, en deze alleen op zich zeiven toepassende, ijverig trachten hun levenswandel daarnaar te regelen. Zij moeten zich derhalve niet tevreden stellen met aandachtig naar die onderrichtingen en vermaningen te luisteren, maar ook in een ernstig onderzoek treden, of en in hoeverre zij in hun gedrag daarvan afwijken, om des te beter te erkennen waarin zij zich moeten verbeteren.

Wie bij ontvangen vermaning, berisping of straf zich onwillig en hardnekkig toont, of door kwaad voorbeeld ergernis geeft en de Orde in opspraak brengt, moet uit de Orde verwijderd

♦) Regel, Hoofdst. III § 2.

99

worden. *) Deze straf besluit uitteraard in zich het verlies van het recht op de verleende aflaten en voorrechten. Behalve de verwijdering uit de Orde is ook in gebruik de tijdelijke of altijddurende uitsluiting uit de Congregatie, welke het verlies van het recht op de verleende aflaten en voorrechten niet ten gevolge heeft, maar alleen berooft van de deelhebbing aan de h. missen en gebeden, welke door de Congregatie en hare leden, volgens voorschrift ot gebruik, voor de medeleden, in het leven of na den dood, geschieden. De verwijdering uit de Orde en de altijddurende uitsluiting uit de Congregatie moeten, wegens hare gevolgen_j niet dan met de grootste omzichtigheid worden toegepast. Zware misslagen tegen de geboden van God en van de H. Kerk en tegen de plichten van zijnen staat, algeheele verwaarloozing van den Regel, stijfhoofdige onwil tegenover de leiding van den Directeur maken de verwijdering uit de Orde noodzakelijk; aanmerkelijke en openbare overtredingen van den Regel, vooral die de hoogachting voor de Orde bij anderen verminderen, kunnen de altijddurende uitsluiting uit de Congregatie billijken.

♦) Regel, Hoofdst. III § 4; Statuut, ad Cap, III,

100

Beide mogen echter dan alleen worden toegepast, wanneer, na twee- en driemaal vermaand te hebben, geen verbetering volgt, zoodat men met recht gemis aan goeden wil mag veronderstellen. De tijdelijke uitsluiting uit de Congregatie, vooral wanneer zij niet bekend gemaakt wordt, kan worden toegepast bij minder aanmerkelijke, maar bij herhaling gepleegde overtredingen, en in 't algemeen, wanneer er hoop bestaat op verbetering.

Het recht, om iemand uit de Orde te verwijderen of buiten de Congregatie te sluiten, berust, behalve bij de oversten der Franciscaansche Orden, ook bij den Visitator en den Directeur, als hunne plaatsvervangers, in overleg nochtans met het Bestuur der respectieve Congregatie. Wanneer een lid uit de Orde verwijderd of voor altijd buiten de Congregatie gesloten is, wordt dit in de algemeene vergadering der leden bekend gemaakt, f) Hij zal niet meer opnieuw in de Orde opgenomen of als lid der Congregatie ontvangeh worden dan na eene blijkbare en door den tijd als standvastig bewezen verbetering. §)

) Statuut, ad Cap, XVI. ) Verordening.

101

7- De voorschriften van den Regel, in zich beschouwd, verplichten niet op zonde; hij dus, die eenig voorschrift overtreedt, zondigt daardoor niet, tenzij die overtreding tevens in strijd is met de wetten van God of de geboden der Kerk.¹) Wie bijv. het voorgeschreven dagelijksch gebed niet verricht, in de week de mis zonder reden verzuimt, misdoet tegen den Regel, doch maakt zich niet schuldig aan zonde; doch wie het gebod der liefde schendt, onzuivere taal spreekt, zondigt, doch niet omdat hij tegen den Regel misdoet, maar omdat hij de wet ^ van God overtreedt.

8. Om gewichtige en wettige reden kan in \ bijzondere gevallen in de voorschriften van den Regel worden gedispenseerd, of er kan daarvoor v, eenig ander goed werk in de plaats worden .^gesteld. Deze bevoegdheid om te dispensee-^ ren omvat niet de voorschriften, welke de in-^sjjtrede in de Orde (Hoofdst. I) of hare leiding Hoofdst. III) betreffen, maar alleen die, welke de levenswijze der Tertiarissen zeiven regelen, en onder deze meer in 't bijzonder die bepalingen, welke zekere goede werken of godvruchtige oefeningen voorschrijven. Deze dis-

¹

Regel, Hoofdst. III § 5.

102

pensatie kan niet alleen door de gewone oversten der Franciscaansche Orden worden verleend , maar ook door de Visitators en de Directeurs der afzonderlijke Congregatiën. *)

♦) Regel, Hoofdst. III § 6.

OVERZICHT

DER

AFLATEN EN VOORRECHTEN

VAN DE

WERELDLIJKE DERDE ORDE.

--quot;A/W-r————

Aflaten aan geen bepaalden dag verbonden.

ELKEN DAG.

Aflaat van driehonderd dagen, zoo dikwijls de Tertiarissen de H. Mis of andere Goddelijke diensten bijwonen, of bij de openbare en bijzondere vergaderingen der leden tegenwoordig zijn, gastvrijheid verkenen aan behoeftigen, oneenigheden bijleggen of zorgen, dat zij bijgelegd worden; zoo dikwijls zij eene godsdienstige processie bijwonen, het allerheiligste Sacrament vergezellen, of, zoo zij het niet kunnen vergezellen, bij het teeken der klok een Onze Vader en Wees gegroet bidden; zoo dikwijls zij vijfmaal het Onze Vader en Wees gegroet

104

bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk of voor de zielen der afgestorven medeleden, zoo dikwijls zij een doode ten grave vergezellen, een afgedwaalde op den rechten weg terugbrengen, iemand onderwijzen in de geboden Gods of in andere zaken, die noodig zijn ter zaligheid, of zoo dikwijs zij eenig ander dergelijk liefdewerk verrichten. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. II, II )

ELKE WEEK.

Voorrecht van het altare privilegiatum, op drie dagen voor de priesters-Tertiarissen, mits zij hetzelfde voorrecht niet reeds voor een anderen dag verkregen hebben. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. Ill, I.)

ELKE MAAND.

1. Volle aflaat op den dag, dat de leden de maandelijksche vergadering bijwonen. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek eener kerk of openbare kapel en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, III.)

2. Volle aflaat, éénmaal te verdienen op een dag naar verkiezing. Voorwaarden: Biecht

105

en communie, bezoek eener kerk of openbare kapel en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, V.)

3. Alle aflaten, waaraan degenen deelachtig worden, die de statie-gebeden te Rome houden, of die Portiuncula, de heilige plaatsen te Jeruzalem en de kerk van den H. Apostel Jacobus te Compostella uit godsvrucht bezoeken, éénmaal te verdienen op een dag naar verkiezing. Voorwaarden: Vijfmaal bidden Onze Vader enz.. Wees gegroet enz. en Glorie zij den Vader enz. voor de noodwendigheden der H. Kerk, en éénmaal volgens de meening van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, IX.)

Opmerking. Om deze onder no. 3 vermelde aflaten te verdienen worden biecht en communie niet vereischt; ook is het niet noodig het voorgeschreven gebed te verrichten in eene kerk of openbare kapel. 1)

ELK JAAR.

I. Volle aflaat, tweemaal bij het ontvangen van den Pauselijken zegen. Voorwaarden: Biecht en communie, en eenig gebed tot intentie van

1) Cfr. Nouv. Revue Theol. Tom. XV, (18S3) p. 37Ó, 16«

106

Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. J, VIII.)

2. Volle aflaat op den feestdag van den H. Patroon der kerk, waarin de Congregatie der Tertiarissen is opgericht. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek der gezegde kerk en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz , Hoofdst. I, IV.)

3. Volle aflaat, telkens bij het houden eener achtdaagsche geestelijke afzondering. Voor-ivaarden: Biecht en communie. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VI.)

4. Aflaat van zeven jaren en even zooveel quadragenen op twaalf dagen naar ieders verkiezing onder goedkeuring van den directeur lt;ler Congregatie. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. II, I.)

5. Voorrecht van het altare privilegiatum van de priesters-Tertiarissen, telkens wanneer -zij de h. mis opdragen voor een afgestorven •medelid. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. Ill, II.)

107

eenmaal in 't leven.

1. Vollle afiaat op den dag der intrede in de Orde. Voorwaarden : Biecht en communie. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, I.)

2. Volle aflaat op den dag der professie. Voorwaarden: Biecht en communie. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I. II.)

3. Volle aflaat in het uur des doods. Voorwaarden : Biecht en communie, indien mogelijk, en aanroeping van den H. Naam van Jezus met den mond of, zoo dit niet kan, met het hart. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VII.)

Aflaten op bepaalde dagen.

Januari.

1. Besnijdenis des Heeren. Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden : Bezoek der kerk of kapel, waarin ■de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

6. Driekoningen. Statie-aflaat van dertig jaren -en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congre-

108

gatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Op Zondag Septuagesima: Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadra-genen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst deraflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Februari.

22. H. Margareta van Cortona, boetelinge uit de Derde Orde. Aflaat van zeven jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. II, I.)

Op de Zondagen Sexagesima en Quinquagesima: Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. — Op Asch-dag: Statie-aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.— Op de volgende drie dagen: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Be-

109

zoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Maart.

19. H. Joseph, bruidegom der H. Maagd Maria en patroon der Katholieke Kerk. Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der aflaten enz., Hoofdst. I, VIII.)

Op den eersten, tweeden en derden Zondag van de Vasten: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen. — Op den vierden Zondag van de Vasten: Statie-aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen. — Op Passiezondag: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen. — Op Palmzondag: Statie-aflaat van vijf en twintig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

no

Op Witten Donderdag: Volle statie-aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Op Goeden Vrijdag en Paaschzaterdag: Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. — Op alle overige dagen van de Vasten: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Op Paaschdag: Volle statie-aflaat. Voor-

aar den : Biecht en communie, bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.) Tevens generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofst I, VUL)

Ill

Op alle dagen van de Paaschweek en Beloken Paschen: Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

April.

25. H. Marcus, evangelist. Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden : Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Op de Kruisdagen: Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden-. Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der

H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz , Hoofdst.

I, X.)

Mei.

Op Hemelvaartsdag; Volle statie-aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek der

112

kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Op de vigilie van Pinksteren: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden-. Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X )

Op Pinksteren: Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VIII).

Tevens op Pinksteren en op alle dagen van de Pinksterweek: Statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden ; Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X).

Juni.

Op het feest van het Allerheiligste Hart van Jezus: Generale absolutie met vollen af-Jaat. Voorwaarden: Biecht en communie en

113

«enig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VIII.)

Juli.

8. H. Elisabeth, koningin van Portugal, uit de Derde Orde. Aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofst. II, I.)

Augustus.

2. Kerkwijding van de basiliek, genaamd Maria der Engelen of Portiuncula. Volle aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten ■enz., Hoofdst. I, IV.)

12. H. Clara, maagd en eerste abdis der Tweede Orde. Volle aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, IV.)

8.

114

25. quot;H. Ludovicus, koning van Frankrijk, belijder en patroon der wereldlijke Derde Orde. Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden : Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VIII.) Tevens een aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen. Voortvaar den\ Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. II, I.)

September.

17. HH. Wondteekenen van den H. Vader Franciscus. Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VIII.) Daarenboven en aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen. Voortvaar den: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. II, I.)

Op de Quatertemperdagen na den 3¹¹ Zondag van September: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen.

115

Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden van de H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

October.

4. H. Vader Franciscus. Volle aflaat. Voor-ivaarden: Biecht en communie, bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, IV.)

November.

19. H. Elisabeth van Hongarije, weduwe uit de Derde Orde. Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, V1IL) Daarenboven een aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. II, I.)

Op den eersten, tweeden en vierden Zondag van den Advent, alsmede op de

116

Quatertemperdagen na den 3« Zondag van den Advent: Statie-aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden-. Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

Op den derden Zondag van den Advent: Statie-aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden-, Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

December.

8. Onbevlekte Ontvangenis der H. Maagd Maria. Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, VIII).

24. Vigilie van Kerstmis. Statie-aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X)

117

25- Kerstmis. Generale absolutie met vollen aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie en eenig gebed tot intentie van Z. H. den Paus. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I. VIII). Daarenboven in de nachtmis en in de mis van den dageraad statie-aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden: Het bijwonen der gezegde missen in de kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.) Gedurende den dag volle statie-aflaat. Voorwaarden: Biecht en communie, bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor de noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., Hoofdst. I, X.)

26. H. Stephanus,

27. H. Joannes Evangelist en

28. H. Onnoozele Kinderen.

Op deze drie dagen statie-aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen. Voorwaarden : Bezoek der kerk of kapel, waarin de Congregatie is opgericht, en eenig gebed voor noodwendigheden der H. Kerk. (Lijst der Aflaten enz., I, X.)

NB. Alle aflaten, aan de wereldlijke Derde

118

Orde verleend, zijn toevoeglijk aan de Geloo-vige Zielen.

OPMERKINGEN

AANGAANDE DE ALGEMEENE VOORWAARDEN, OM AFLATEN TE VERDIENEN.

I. De algemeene voorwaarden, om eenigen aflaat, hetzij vollen of gedeeltelijken, te verdienen zijn :

1. De staat van genade: Om dan een aflaat voor zich zeiven i) te verdienen, moet men in staat van genade zijn op het oogenblik dat de aflaat wordt toegepast. Is derhalve de aflaat verbonden aan een enkel werk, b.v. aan een gebed of een ander goed werk, dan moet dit in staat van genade verricht worden; zijn echter meer werken voorgeschreven of één werk meermalen, dan moet ten minste het laatste dezer werken in staat van genade worden volbracht.

2. De meening, om den aflaat te winnen: Het is echter niet noodig, dat men die meening uitdrukkelijk hebbe bij het verrichten der voorgeschreven werken; er wordt zelfs niet vereischt,

i) Of men in staat van doodzonde een aflaat kan verdienen voor de Geloovige Zielen, is twijfelachtig.

HQ

dat men kennis drage van den verleenden aflaat; het is voldoende, dat men de algemeene meening hebbe, om door zijne goede werken deelachtig te worden aan de aflaten, door de Kerk daaraan verbonden. „Vandaar is het een voortreffelijke raad, eiken morgen zijne meening te hernieuwen, om alle aflaten te verdienen, die in den loop van den dag verdiend kunnen worden.quot; i) En daar zeer vele aflaten toe-voeglijk zijn aan de Geloovige Zielen, „is het wederom zeer aanbevelenswaard eene tweede meening te maken, om ze namelijk tot hare lafenis te bestemmen. Deze toepassing kan slaan, of op ééne enkele, of op meerdere bepaalde, of kan in het algemeen tot alle zielen in het vagevuur worden uitgestrekt.quot; l)

3. De verrichting van het werk of de werken, door de Kerk voorgeschreven: „Alle de opgelegde werken [moeten] persoonlijk en godvruchtig worden volbracht, zoowel wat den tijd, als wat wijze en doel enz. betreft, overeenkomstig hetgeen staat uitgedrukt, in de vergunning der aflaten. Zoo nu een der voorgeschreven werken, of in zijn geheel, of in een

i) Raccolta of Verzameling van gebeden en godvruchtige werken aan welke de Pausen aflaten hebben verbonden.

120

belangrijk onderdeel, 'tzij door onkunde, 'tzij door nalatigheid, 'tzij door onmacht wordt achterwege gelaten; zoo eene der voorwaarden van tijd, plaats enz., om welke reden dan ook voorgeschreven, niet wordt onderhouden, wordt, het geval van eene wettige wisseling uitgezonderd, die Aflaat niet verdiend.quot; i)

De aflaten, aan gebeden verbonden kunnen worden verdiend, onverschillig in welke taal deze gebeden worden verricht, mits de vertalingen getrouw zijn. De gebeden, welke volgens gebruik beurtelings worden verricht, zooals de Rozenkrans, de Litanieën enz., mogen ook tot het verdienen van aflaten op die wijze met anderen worden gebeden.

II. Tot het verdienen van een vollen aflaat worden gewoonlijk voorgeschreven:

i. Biecht en communie: Beide worden ver-eischt, wanneer in de vergunningsbrieven gezegd wordt: „die, na gebiecht en gecommiceerd te hebben enz.quot; Deze woorden moeten echter niet zoo verstaan worden, alsof het noodig ware te biechten en te communiceeren, alvorens de overige voorgeschreven werken te verrichten. Alhoewel de voorgeschreven werken

x) Raccolta enz.

121

moeten vervuld worden binnen den tijd tot het verdienen van den aflaat bepaald, kan echter zoowel de enkele biecht als de biecht met de communie ook geschieden op den dag, onmiddellijk voorafgaande aan dien, waarop de-aflaat is vergund. •

De voorgeschreven biecht moet geschieden ook door hen, die zich geene doodzonde bewust zijn; het is echter niet vejeischt, dat dezen de absolutie ontvangen. Zij, die de godvruchtige gewoonte hebben, om, wanneer zij niet door eenig wettig beletsel verhinderd zijn, ten minste eens in de week te biechten en sinds de laatste biecht zich niet aan doodzonde hebben schuldig gemaakt, volstaan met die wekelijksche biecht voor alle aflaten, met uitzondering nochtans van den aflaat van het jubilé (hetzij gewoon of buitengewoon), of in den vorm van het jubilé, in welk geval de biecht de wekelijksche biecht niet voldoende is.

Door eenzelfde communie kan men op denzelfden dag meerdere volle aflaten verdienen, al is ook voor eiken dezer de communie voorgeschreven , mits alle andere voorgeschreven werken volbracht, of wanneer deze dezelfde zijn, zoo dikwijls herhaald worden als men af-

122

Jaten kan en wil verdienen. Ook kan men door de communie in den paaschtijd èn voldoen aan het gebod der H. Kerk, èn een of meer volle aflaten, op dien dag vallende, (behalve den aflaat van het jubilé) verdienen. Wanneer een aflaat aan eene bepaalde kerk is verbonden, is het daarom geen vereischte, om in die kerk te communiceeren, tenzij dit uitdrukkelijk wordt voorgeschreven.

2. Kerkbezoek: Hierdoor wordt verstaan „het betreden eener heilige plaats, uit beweegredenen van geloof en godsdienst, met de meening daar God te vereeren, hetzij in Hem zeiven, hetzij in een zijner heiligen.quot; i) Wordt voor het voorgeschreven bezoek eene kerk bepaald aangewezen, b.v. de kerk of kapel, waarin de Congregatie der Tertiarissen is opgericht, dan moet dat bezoek noodzakelijk in die kerk geschieden, anders kan het gedaan worden in iedere kerk of openbare kapel, d. i. eene kapel met publieken toegang, zoodat het den geloo-vigen vrijstaat, om daar, evenals in eene kerk, binnen te treden. Het kerkbezoek moet geschieden binnen den tijd tot het verdienen van den aflaat vastgesteld; deze tijd is, voor alle

i) Raccolla enz.

123

aflaten aan de Derde Orde verleend, de aangewezen dag zelve van middernacht tot middernacht. Om meerdere volle aflaten te verdienen, die voor een zelfden dag verleend zijn en waarvoor, ieder afzonderlijk, het kerkbezoek vereischte is, „is het noodig, dat men zoovele bezoeken aflegt, als men aflaten wenscht te verdienen; daarbij is het noodig, dat men na ieder bezoek de kerk verlaat, om er daarna opnieuw binnen te treden.quot; i)

Opmerking. Krachtens een decreet van den 18¹¹ September 1862 kan voor de geloovigen, welke door eene sleepende ziekte, eene voortdurende kwaal, of een blijvend physiek beletsel verhinderd zijn hun huis te verlaten, de voorgeschreven communie en het voorgeschreven kerkbezoek veranderd worden in eenig ander godvruchtig werk, door hun eigen biechtvader op te leggen; deze verandering kan geschieden betrekkelijk die aflaten, welke zij in hunne woonplaats kunnen verdienen.

3. Godvruchtig gebed: Dit gebed moet worden verricht tot de voorgeschreven intentie; het is echter niet noodig deze intentie uitdrukkelijk te maken, men behoeft ze zelfs niet eens

i) Decreet van den 2911 Februari 1864.

124

te kennen, het is voldoende, dat het gebed worde verricht in 't algemeen tot die intentie^ welke de Paus voorschrijft. Indien er geen bepaald gebed is aangewezen, blijft het overgelaten aan ieders keuze, mits het niet reeds om een andere reden verplichtend is; naar het algemeen gevoelen volstaat men met vijfmaal Onze Vader enz.. Wees gegroet enz. en Eerezij den Vader enz. te bidden. Wanneer het kerkbezoek vereischte is, moet het voorgeschreven gebed daar worden verricht, waar het bezoek volgens voorschrift moet geschieden.

CEREMOjNIEEL

DER DERDE ORDE

VAN DEM

Artikel I.

Gebeden voor de vergaderingen of conferenties, welke elke maand of op andere tijden gehouden worden. *)

1. cBi-j Tiet bicfrin damp;z vetcj-aSctlncp.

Kom, Heilige Geest, vervul de harten Uwer geloovigen, en ontsteek daarin het vuur Uwer liefde. ___

Onder uwe bescher-

ming nemen wij onze toevlucht, o Heilige

') Deze gebeden worden verricht door den Directeur, in koorkleed en witten stool vóór het altaar neergeknield.

26

127

') Vervolgens houdt de Directeur eene onderrichting over het christelijk leven in de wereld overeenkomstig den geest en het doel der Orde. De stof dezer onderrichting kan gekozen worden naar aanleiding van een of ander voorschrift des Regels, ofook overeenkomstig de zedeles of oefening, aangegeven op het Maandbriefje. Ook de voorbeelden der Heiligen en Zaligen uit de Serafijnsche Orden kunnen ter navolging worden voorgesteld. Vóór en na deze onderrichting kan, volgens goedvinden van den Directeur, een gezang gezongen worden, of eenig gebed worden verricht.

129

9.

130

131

Door Christus, onzen Heer.

R. Amen.

133

134

135

*) Eindelijk bidt de Directeur met de leden vijfmaal Onsc Vader enz., Wees gegroet enz. en Eere zij den Vader enz. om den aflaat te verdienen, aan het bijwonen der maandelijksche vergadering verleend, geeft op de gebruikelijke wijze den priesterlijken zegen of wel, na bekomen verlof van den bisschop der diocese, den zegen met het Allerheiligste, en deelt aan de leden de Maand-briefjes uit.

136

Artikel II.

Volgorde bij de Inkleeding.

Na het begin der vergadering ') gaat de priester, met koorkleed en witte stool bekleed, op de voettrede des altaars staan of zitten, en vraagt aan den postulant, die neergeknield is:

Alsdan zegt de priester Deo gratias, en prijst vervolgens in eene korte toespraak het heilig besluit van den postulant, waarin hij hem versterkt door de verhevenheid en krachtdadigheid van de Derde Orde aan te to on en. Daarna

') Dat wil zeggen; Na de gebeden verricht te hebben, welke in Artikel I bij het begin der vergadering zijn voorgeschreven.

^s) Wanneer meer personen worden ingekleed, antwoordt een hunner in naam van allen.

137

138

139

140

Zijit er meer personen om het habijt te ontvangen, dan gebruike men het meervond in plaats van het enkelvoud.

Voor de zegening van het koord zegt de priester:

1U

Hierna besproeit de priester hei kleed en het koord met wijwater, zonder iets te zeggen. Daarna op den ondersten trap van het altaar ■of op de voettrede neder knie lende, heft hij den lofzang Veni Creator ') aan_i dien hij beurtelings met de omstanders ten einde toe leest of zingt; vervolgens wendt hij zich tot den

') Zie boven bladz. 128; Gezangen enz. bladz. 58.

142

') Bij de inkleeding eener vrouw zal de Moeder hierin, alsmede in het omgorden van het koord, behulpzaam zijn.

143

Eindelijk overhandigt hij hem de brandende waskaars, met de ivoor den:

Ten slotte heft de priester, naar het altaar gekeerd, den psalm ') aan :

Laudate Dominum Looft den Heer, alle omnes gentes; ¹ lauda- natiën, looft Hem, alle te eum omnes populi. volkeren.

¹

Gezangen enz. bladz. 70.

144

145

146

147

Voor een medebroeder. ')

') Bij de inkleeding van mannen en vrouwen worden beide volgende oraties gezegd. In dit geval wordt de conclusie der eerste oratie weggelaten.

148

Voor ecne medezuster.

Daarna zegt de Visitator: ')

En naar de omstanders gekeerd, geeft hij allen den zegen, zeggende:

¹

) Gezangen enz. bladz. 79.

149

Na het einde der plechtigheid worden de naam en voornaam van den nieuweling {of van de nieuwelinge), alsmede de geboorte- en woonplaats en de dag der inkleeding volgenderwij ze op het register ingesehreven : ')

Anno Domini . . . , mense . . . , die . . , in Ecclesia N . . . , {vel oratorio vel in loco decenti domus . . . ,) presente Fratrum {vel Sororum) Congregatione:

Infrascriptus ego N. Director {vel Sacerdos facultate munitus, aut Visitator ant Guardia-nus) habitum Tertii Ordinis Poenitentium S. Francisci imposui Domino N. N. {vel Dominae N. N.) habenti domicilium in civitate . . . {vet loco . . .)

In quorum fidem ego scripsi.

') Vgl. boven bladz. 66, 8.

150

Artikel III.

Volgorde bij de Professie.

Op den dag der professie heeft er eeneplechtige vergadering plaats, en het altaar wordt versierd als op feestdagen. De novice, die, zoo mogelijk, het volledige habijt der Orde, of ten minste scapulier en koord uitwendig draagt, knielt vóór het altaar op den grond neder, terwijl de priester, in koorkleed en witte stool boven op de voettrede geknield, den lofzang aanheft:

Veni, Creator Spiritus, etc. (Zie bladz. 128.) ')

') Gezangen enz. bladz. 58.

151

Hierna vraagt de priester, op de voettrede des altaars gezeten, aan den novice, die vóór hem ligt 7ieergeknield:

De novice antwoordt: ')

R. Pater, postulo ad- j Eerwaarde Vader, ik mitti ad sanctam pro-1 vraag [wij vragen] toe-

') Indien meer novicen de professie afleggen, antwoordt een uit naam van allen.

152

IS/a Deo Gratias geantwoord te hebben, zal de priester de heiligheid der professie, welke de novice gaat afleggen, in weinige woorden doen uitkomen; daarbij moet hij evenwel uit-drtikkelijk te kennen geven, dat die professie volstrekt geen belofte in zich besluit, nog eenige andere verplichting die op straf van zonde verbindend is, en dat de Tertiarissen, volgens den Regel zeiven en volgens de verklaring van den H. Stoel, in geen enkel opzicht e enige andere verplichting in geweten op zich nemen, dan andere Christenen. Echter zal hij den ijver van den novice prijzen en aanmoedigen door de heilzame uitwerkselen der professie aan te toonen tiit een of ander voorbeeld der heiligen of door andere beschouwingen volgens omstandigheden voor te dragen. Na deze korte aansporing knielt de novice met gevouwen handen vóór den priester ') neder, en spreekt het volgend formulier van professie uit: ²)

') Die op de voettrede des altaars gezeten is, ) Zoo er meer zijn spreekt ieder novive afzonderlijk het formulier der professie uit. (VgL boven bladz. 65.)

153

154

■et Filü f et Spiritus j naam des Vaders, en Sancti. des Zoons f en des H.

R. Amen. | Geestes.

1 R. Amen.

Allen staan op; men zingt den lofzang Te Deum laudamus ') en al dc medebroeders, {of alleen de Discreten of raadsleden, indien het getal der medebroeders te groot is) geven achtereenvolgens den vrede aan den nieuwge-,profeste, zeggende: Pax tecum, waarop deze antwoordt: Et cum spiritu tuo. Hetzelfde doen de zusters met hare medezusters. ^s)

') Gezangen enz. bladz. 60,

²) Dit voorschrift aangaande het geven van den vrede wordt in onze streken, als minder overeenkomstig met het volksgebruik, algemeen niet onderhouden.

155

156

158

159

160

Voor een medebroeder. ')

') Bij de professie van een medebroeder en eene medezuster, worden beide volgende oraties gezegd.

161

Voor eene medezuster.

162 «

Daarna geeft de priester aan den nieuw geprofeste den zegen, dien de H. Vader Fran-ciscus aan zijnen leerling gaf. ')

') Bij de professie van meer personen worde deze zegen aan eiken nieuwgeprofeste afzonderlijk gegeven; hiertoe knielt elke nieuwgeprofeste neder vóór den priester, die op de voettrede des altaars gezeten is. Na den zegen geeft de priester hem de voeten van het kruisbeeld te kussen, zooals het Ceremonieel wat later voorschrijft.

163

Eindelijk geeft hij den nieuwgeprofesie de voeten van het kruisbeeld te kussen ten teeken der eeuwige liefde tot Jezus Christus en van het altijddurend verbond.

Aanstonds na de vergadering wordt de verklaring der afgelegde professie op de volgende wijze in het register der professie ingeschreven: ')

Infrascriptus ego N. Director (vel Sacerdos) ad professionem in Tertio Ordine Pcenitentium S. Francisci admisi Dominum N.N. qui receperat habitum anno..., mense____, die.....In quorum fidem etc.

') Vgl. boven bladz. 66, 8.

164

Volgt de onder teekening van den Directeur

of van den wettig gemachtigden priester.

In gevaar van sterven is het den novice vergund dc professie te vervroegen en die zelfs te doen bij ieder en biechtvader, indien er niet gemakkelijk een gevolmachtigde priester te vinden is {want de Generale Ministers hebben verklaard, dat in dit geval alle biechtvaders de noodige macht bezitten); doch zulk eene vervroegde professie moet op de registers niet ingeschreven worden vóór den dood van den ■medebroeder, daar deze, ingeval van herstel, de professie opnieziw moet doen en zij alsdan opgeteekend wordt.

Artikel IV.

Bijzondere Vergadering of Conferentie der Raadsleden.

Eens in de maand zullen de Visitator of Directeur, de Minister en allen die eene bediening uitoefenen, alsmede de andere raadsleden afzonderlijk bijeenkomen. De Directeur, of de Visitator {de Gardiaan) zal voorzitter zijn; de Minister, de andere waar-digheidsbekleeders en de raadsleden nemen, ieder volgens zijn rang, plaats; daarna zeggen zij:

165

166

Op het einde der vergadering wordt gezegd:

Kyrie eleison. Heer, ontferm U onzer.

Christe eleison. Christus, ontferm U on

zer.

Kyrie eleison. Heer, ontferm U onzer.

Pater noster, secreto. Onze Vader, in stilte.

167

168

Artikel V.

Verkiezingen.

Men zingt of leest den lofzang Veni, Creator Spiritus. (Zie bladz. 128.) ')

') Gezangen enz. bladz.^58.

169

Na afloop der verkiezing worden de namen der gekozenen bekend gemaakt; ') daarna zingt men den lofzang Te Deum laudamus. (Zie bladz. 154.) ^s)

Vervolgens.

') Vgl. boven bladz. 93. Gezangen enz. bladz. 60.

170

171

') Gezangen enz. bladz. 19.

172

Dezelfde orde wordt onderhouden bij de verkiezing van het Bestuur der zusters.

Artikel VI.

Plechtigheid der Visitatie.

Nadat de aankomst van den Visitator bekend gemaakt en de vergadering bijeengekomen is, zingen de broeders {of zusters) de volgende verzen van Psalm CV. ¹)

') Gezangen enz. bladz. 71.

173

174

nem. Qui tecum vivit de. Die met U leeft en

et regnat in saecula sae- heerscht in de eeuwen

culorum. der eeuwen.

R. Amen. R- Amen.

Daarna: Veni, Creator Spiritus, met het vers, responsorie en de oratie (Zie bladz. 128.) ¹)i

De visitatie eindigt met het gezang van Zacharias: ²)

') Gezangen enr. bladz. 58. ^J) Gezangen enz. bladz. 71.

175

176

177

Artikel VII.

Volgorde bij het oprichten eener nieuwe Congregatie.

De voorzitter opent de vergadering met het zingen van Psalm CX. ')

') Gezangen enz. bladz. 72.

178

17Q

180

181

I alle eeuwen der eeuwen. ] R. Amen.

Na vervolgens het Veni Creator (bladz 128) ') en de gebruikelijke gebeden bij het begin der vergaderingen gelezen te hebben, benoemt de voorzitter de personen, die eene bediening moeten uitoefenen. Daarna maakt hij de verschillende dagen in het jaar bekend, waarop de aflaten kunnen verdiend worden, en sluit deze eerste vergadering met het Te Deum (bladz. 154) ^!); na den lofzang zegt hij:

') Gezangen enz. bladz. 58. ■) Gezangen enz. bladz, 60.

182

183

184

Op het einde geeft hij den zegen met het H. Sacrament, of ten minste den gewonen zegen, gelijk hoven voor den dag der inkleeding gezegd is. (Zie bladz. 148).

Na de plechtigheid plaatst de Voorzitter, te zamen met degenen, die eene bediening verkregen hebben, het register van aanneming en professie en de andere boeken der Congregatie, met hunne afzonderlijke titels, in het archief, gelijk ook de -wettige acte der voltrokken oprichting, welke akte kan opgesteld worden als volgt:

Anno Domini

') Gezangen enz. bladz. 79.

185

scriptus ego N. Guardianus {vel Visitator, aut Director, aut Sacerdos facultatibus legitimis a N. receptis munitus) erexi Congregationem Tertii Ordinis sub invocatione et patricinio S. N. . ., in loco. . .; testibus N. N. prsesen-tibus. In quorum fidem cum testibus subscripsi.

Artikel VIII.

Wijze om aan de Tertiarissen den Pauselijken Zegen te geven.

Krachtens de concessie van Paus Leo XIII, wordt de Pauselijke zegen tweewaal in ' t jaar ') gegeven volgens het formulier van Benedictus XIV, doch niet op denzelfden dag en dezelfde plaats, waarop de bisschop dien geeft. En aangezien volgens genoemd formulier deze zegen zich tot het volk uitstrekt, kan hij niet aan eiken Tertiaris afzonderlijk, maar aan de Tertiarissen vergaderd gegeven worden. Dit moet gedaan worden door hem, die de vergadering leidt, aan dezen toch is, overeenkomstig de meening van den Apostolischen Stoel, de macht verleend om dien zegen te geven. — De Directeur of een ander priester wettig aan-

') Bijv. op den dag der vernieuwing van professie, daar voor deze gelegenheid aan de Tertiarissen geen aflaat is verleend.

186

gesteld ^l)gaat in koorkleed en witte stool gekleed, doch niet vergezeld van dienaren, naar het altaar, en daar neergeknield, zegt hij:

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini. R. Qui fecit coelum et terram.

V. Salvum fac populum tuum, Domine. R. Et benedic haereditati tuse.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

Daarna zegt hij staande het volgende gebed: OREMUS.

Omnipotens et misericors Deus, da nobis auxilium de sancto, et vota populi hujus in humilitate cordis veniam peccatorum poscentis, tuamque benedictionem postulantis et gratiam, clementer exaudi: dexteram tuam super eum

') D. w. z. aan wien door de bevoegde macht (vgl. boven bladz. 52, 1) machtiging is verleend om de vergaderingen van de Tertiarissen te leiden. De macht zelve om den Pauselijken zegen te geven wordt niet verleend door de oversten der Franciscaansche Orden, maar onmiddellijk door den Paus. De Oversten stellen diegenen aan, welke de vergaderingen kunnen leiden, en dezen hebben volgens de meening van den Paus, krachtens die aanstelling, de macht om bij gelegenheid aan de vergaderde Tertiarissen den Pauselijken zegen te geven.

187

benignus extende; ac plenitudinem divinse bene-dictionis effunde; qua bonis omnibus cumulatus felicitatem et vitam consequatur seternam. Per Christum Dominum nostrum. r. Amen.

Hierna gaat hij naar den kant van den Epistel en daar staande, geeft hij met één enkel tecken des krnises ') den zegen, terwijl hij met luider stem de volgende woorden idtspreekt;

Benedicat vos omnipotens Deus, Pater, et Filius, f et Spiritus Sanctus.

r. Amen.

Artikel IX.

Formulier van den Zegen met vollen aflaat voor de wereldlijke Tertiarissen.

Behalve den Panselijken zegen is nog een -andere zegen met vollen aflaat aan de Tertiarissen van den H. Franciscus verleend op zekere dagen des jaars, ') die men opgegeven

') Zonder crucifix.

²) Wanneer of waar deze dagen geene verplichtende feestdagen zijn, kan deze zegen voor hen, die wettig verhinderd zijn den vollen aflaat, aan dien zegen verbonden, op die dagen te verdienen, ook gegeven worden op een verplichten-den feestdag (op den Zondag) vallende onder de octaaf. (Cfr. Deer. S. Congr. Indulg. d. d. 16 Jan. 1886.)

188

vindt in dc Lijst van de Aflaten (Hoofdst. 1. li. VIIf), toegevoegd aan de bul Misericors Dei Filius, welke Paus Leo XIII, den 30 Mei 1883, heeft uitgevaardigd.

Formulier door denselfden Opperpriester Leo XIII voorgeschreven in zijne breve Quo uni-versi van den 7 Juli 1882.-

Antiph. Intret quot;) oratio mea in conspectu tuo, Domine; inclina aurem tuam ad preces nostras; paree Domine, paree populo tuo, quem redemisti sanguine too pretioso, ne in seternum irascaris nobis.

Kyrie eleison.

Christe eleison.

Kyrie eleison.

Pater noster, seereto.

V. Et ne nos inducas in tentationem.

R. Sed libera nos a malo.

v. Salvos fac servos tuos.

R. Deus meus, sperantes in te.

v. Mitte, Domine, auxilium de sancto.

R. Et de Sion tuere eos.

V. Esto eis, Domine, turris fortitudinis.

R. A facie inimici.

V. Nihil proficiat inimicus in nobis.

^l) Deze gebeden tot aan Misereatur enz. worden gezegd door den gevolmachtigden priester, in koorkleed en paarsche taal (volgens het te Rome bestaand gebruik) geknield aan den voet des altaars.

189

R. Et filius iniquitatis non apponat nocere nobis.

V. Domine, exaudi orationem meam. R. Et clamor meus ad te veniat. V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

OREMUS.

Deus, cui propium est misereri semper et parcere: suscipe deprecationem nostram, ut nos et omnes famulos tuos, quos delictorum catena constringit, miseratio tuae pietatis cle-menter absolvat. ^fe

Exaudi, quaesumus Domine, supplicum prc-ces, et confitentium tibi paree peccatis; ut pariter nobis indulgentiam tribuas benignus et pacem.

Ineffabilem nobis, Domine, misericordiam tuam clementer ostende: ut simul nos et a peccatis omnibus exuas, et a pcenis, quas pro his meremur, eripias.

Deus, qui culpa offenderis, poenitentia pla-caris, preces populi tui supplicantis propitius respice; et flagella tuae iracundise, quse pro peccatis nostris meremur, averte. Per Christum Dbminum nostrum. R. Amen.

190

Daarna wordt gezegd:

Confiteor etc. Misereatur ') etc. Indulgen-tiam etc.

De priester vervolgt:

Dominus Noster fesus Christus, qui beato Petro Apostolo dedit potestatem ligandi atque solvendi, ille vos absolvat ab omni vinculo delictorum, ut habeatis vitam aeternam, et vi-vatis in saecula saeculorum. Amen.

Per sacratissimam passionem et mortem Do-mini Nostri Jesu Christi, precibus et meritis beatissimae semper Virginis Mariae, beatorum Apostolorom Petri et Pauli, beati Patris Nostri Francisci, et omnium sanctorum; auctoritate a Summis Pontificibus mihi concessa, plenariam indulgentiam omnium peccatorum vestrorum vobis impertior. In nomini Patris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

Indien deze aflaat onmiddelijk na de absolutie in de biecht verleend wordt¹) begint de

') Dit en het volgende zegt de priester staande aan den kant van den Epistel.

^J) In de biecht kan deze zegen of generale absolutie aan de Tertiarissen afzonderlijk gegeven worden door iederen biechtvader, niet alleen op de vastgestelde dagen (zie boven bladz. 187 met aanmerking 1), maar ook daags te voren, zoowel 's morgens als 's namiddags. Het is niet vereischt,

191

priester, met weglating van al het overige, terstond met de ivoorden-. Dominus Noster Jesus Christus etc., en vervolgt die tot het einde, met verandering alleen van het meervoud in het enkelvoud.

Mochten de omstandigheden niet toelaten den ge hee le n vorm te gebruiken, dan kan de priester, met weglating van al het overige, zeggen:

Auctoritate a Summis Pontificibus mihi con-cessa plenariam omnium peccatorum tuorum indulgentiam tibi impertior. In nomine Patris^ et Filii f et Spiritus Sancti.

R. Amen.

ARTIKEL X.

Absolutie in het uur des doods.

Om den vollen afiaat aan de Tertiarissen in

dat de sacramenteele absolutie worde gegeven. (Cfr. Deer. S. Congr. Indulg. d.d. 10 Junii 1886 ad III et 21 Julii 1888.)

Krachtens eene concessie van Z. H. Pius IX, door het rescript van de H. Congregatie der Aflaten van den 18n Juni 1876 ad III, kan de priester, die Minderbroeder of Tertiaris is, den vollen aflaat, aan de generale absolutie en den Pauselijken zegen verbonden, daardoor verdienen, dat hij deze met de vereischte machtiging in het openbaar geeft. (Zie Sint-Franciscus, Jaarg. II, bladz. 251, 3.)

192

■het tinr des doods ') te verleenen, sal de Directeur of ieder goedgekezirde biechtvader, door den Tertiaris ontboden, gebruik maken van het Jormulier, door Bene die tus XIV en opnieuw door Leo XIII voorgeschreven, en in het Rome insch Ritueel ingelascht, als volgt:

De kamer, waarin de zieke ligt, binnentredende, zegt hij'.

V. Pax huic domui

R. Et omnibus habitantibus in ea.

Vervolgens besproeit hij den zieke, het vertrek en de omstanders met wijwater, onder het uitspreken van de antiphoon;

Asperges me, Domine, hyssopo et munda-bor: lavabis me et super nivem dealbabor: en het eerste vers van den Psalm Miserere met Gloria Patri, etc. Sicut erat etc. Daarna herhaalt hij de antiphoon Asperges me etc.

') De aflaat in het uur des doods kan niet verleend worden aan een Tertiaris, wanneer hij dezen tijdens hetzelfde doodsgevaar krachtens een anderen titel reeds heeft, ontvangen. Overigens kan deze absolutie worden gegeven niet alleen in het eigenlijk gezegde doodsuur {in articulo mortis),ma.ar reeds dan wanneer er gevaar van sterven is, hoewel geen onmiddellijk gevaar. (Zie Sint-Fran-ciscus. Jaarg. II, bladz. 59, 1.)

193

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

K. Qui fecit coelum et terram.

Ant. Ne reminiscaris, Domine, delicta famuli tui (yel ancillse tuse), neque vindictam somas de peccatis ejus.

Kyrie eleison.

Christe eleison.

Kyrie eleison.

Pater noster, secreto.

V. Et ne nos inducas in tentationem.

R. Sed libera nos a malo.

V. Salvum fac servum tuum {vel salvam fac ancillam tuam).

R. Deus meus, sperantem in te.

V. Domine, exaudi orationem meam.

R. Et clamor meus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

OREMUS.

Clementissime Deus, Pater misericordiarum ct Deus totius consolationis, qui neminem vis perire in te credentem atque sperantem, secundum multitudinem miserationum tuarum respice propitius famulum tuum N. {yel famu-lam tuam N.), quem {yel quam) tibi vera fides et spes Christiana commendant. Visita eum (yel earn) in salutari tuo, et per Unigeniti tui pas-sionem et mortem omnium ei delictorum suo-rum remissionem et veniam clementer indulge :

13.

194

ut ejus anima, in hora exitus sui, te judicem propitiatum inveniat, et sanguine ejusdem Filü tui ab omni macula abluta, transire ad vitam mereatur perpetuam. Per eumdem Christum Dominum nostrum. Amen.

Hierna bidt een dei- aanwezige Kerke lij ken het Confiteor, waarop de priester zegt'. Misereatur etc./ en vervolgens:

Dominus noster Jesus Christus, Filius Dei vivi_r qui beato Petro Apostolo suo dedit potestatem ligandi atque solvendi, per suam piissimam misericordiam recipiat confessionem tuam, et restituat tibi stolam primam, quam in bapti-smate recepisti: et ego, facultate mihi ab Apostolica Sede tributa, indulgentiam plenariam et remissionem omnium peccatorum tibi con-cedo. In nomine Patris, et Filü f et Spiritus Sancti.

Per sacrosancta humanae reparationis my-steria remittat tibi omnipotens Deus omnes praesentis et futurae vitae poenas, paradisi portas aperiat, et ad gaudia sempiterna perducat. Amen

Benedicat te omnipotems Deus, Pater, et Filius f et Spiritus Sanctus Amen.

Maar indien de zieke zóó den dood nabij is, dat er voor de algerneene schuldbelijdenis en de gebeden geen tijd meer is_r dan verleent

195

de priester den aflaat, door te zeggen: Dominus noster etc.

En ingeval de dood onmiddellijk dreigt zal hij zeggen:

Indulgentiam plenariam et remissionem omnium peccatorum tibi concedo. In nomine Pa-tris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

BIJVOEGSEL.

Vernieuwing van professie.

Op den dag, voor de vernieuwing van professie vastgesteld (zie boven bladz. 85), wordt eene plechtige vergadering ge honden. De Directeur, in koorkleed en witte stool, knielt neder op de voettrede des altaars en heft den lofzang aan: Veni Creator etc. (zie boven bladz. 128, Gezangen enz. bladz. 58). Na den lofzang zingt of leest hij staande:

197

198

Na ecne korte aansporing tot vernieuwden ijver in de onderhouding des Regels gaat de Directeur op het altaar zitten, terwijl de Minister (of Moeder) voor hem neder knielt, en int aller naam de vernieuwing der professie aflegt op deze wijze:

Eerwaarde Vader, in mijn naam en in naam van mijne Broeders en Zusters, die hier tegenwoordig zijn, betuig ik mijnen dank aan de Goddelijke Majesteit voor deze bijzondere weldaad, dat ik, onwaardige zondaar (pf onwaardige zondares) door Gods genadige barmhartigheid van de ijdelheid der wereld afgetrokken en tot de professie in de Derde Orde van Boetvaardigheid ben toegelaten, 't Is mij van gan-scher harte leed, dat ik aan deze genade niet genoeg beantwoord heb, en voor die groote weldaad niet genoeg dankbaar geweest ben. Ik verfoei alle overtredingen en eik verzuim, waaraan ik mij schuldig gemaakt heb, en om den geest eener ware vernieuwing te bekomen, beloof .ik opnieuw in tegenwoordigheid van God

199

almachtig, ter eere van de onbevlekte Heilige Maagd Maria, den Heiligen Vader Franciscus en alle heiligen, geheel den tijd mijns levens de geboden Gods te onderhouden, alsook den Regel der Derde Orde, door denzelfden Heiligen Franciscus ingesteld, volgens den vorm, welke door de Pausen Nicolaus den Vierden en Leo den Dertienden is bekrachtigd; tevens beloof ik, volgens goedvinden van den Visitator te voldoen voor de overtredingen, die ik tegen den Regel mocht begaan. Ik verlang dat deze akte van vernieuwing mijner professie door de Allerheiligste Drievuldigheid als welgevallig aangenomen worde, dat zij immer dure en ik haar bij elke ademhaling geheel mijn leven herhale, en ondersteund door Gods heilige hulp, die ik ootmoedig afsmeek, volmaakt nakome tot het einde mijns levens.

De Directeur voegt daaraan toe:

En ik beloof u van Gods wege, indien gij dat onderhoudt, het eeuwig leven. In den naam des Vaders, en des Zoons, f en des H. Geestes.

Allen antwoorden:

Amen.

Vervolgens heft de Directeur, naar het altaar gekeerd, den volgenden psalm aan (Gezangen ■enz. bladz. 73):

200

Ecce quam bonum et quam jucundum* habi-tare fratres in unum.

Sicut unguentum in capite,* quod descendit in barbam, barbam Aaron.

Quod descendit in Oram vestimenti ejus:* sicut ros Hermon, qui descendit in montem Sion.

Quoniam illic man-davit Dominus benedi-ctionem,* et vitam usque in saeculum.

Gloria Patri, et Filio,* et Spiritui Sancto.

Sicut erat in principio, et nunc, et semper,* et in saecula saeculorum. Amen. I I

V. Confirma hoc. Deus, quod operatus es in nobis.

R. A templo sancto tuo, ] quod est in Jerusalem.

201

202

203

204

Hierna kan een lied gezongen worden. Vervolgens geeft de Directeur, indien hij zulks goedvindt, den Pauselijken zegen, en ten slotte _v met verlof van den bisschop der diocese, op de gebruikelijke wijze den zegen met het Allerheiligste, of anders den gewonen priesterlijken zegen, zeggende :

205

Bij gelegenheid van den vijftigsten of ook vijf- en - twin tigs ten verjaardag der professie kan den leden, overeenkomstig vroegere ceremonieels, worden toegestaan op gelijke wijze de professie plechtig te verniemven. De vergadering wordt geopend met den lofzang Veni Creator (zie boven bladz. 128, Gezangen enz. bladz. 58), met vers en oratie, zooals boven ■bladz. 130. Na eene korte toespraak wordt de volgende an tip hoon en psalm gezongen, (Gezangen enz. bladz. 74):

206

207

208

209

14,

210

211

212

Hierna volgt de vernieuwing der professie op deze ivijze:

Eerwaarde Vader, in mijnen naam en in naam van mijne Broeders en Zusters, die met mij de vijf-en-twintigste (de vijftigste) verjaring der professie plechtig vieren (of; Eerwaarde Vader, bij de plechtige viering der vijf-en-twintigste (der vijftigste) verjaring mijner professie) betuig ik mijnen dank enz. (zie boven bladz. 198.)

De Directeur voegt daaraan toe:

En ik beloof u van Gods wege, indien gij dat onderhoudt, het eeuwig leven. In den naam des Vaders, en des Zoons, f en des H. Gecstes. Amen.

Bij de vijftigste verjaring wordt aan de Broeders een stok met een kruk (zinnebeeld des kruises), versierd met bloemen, gegeven, en aan de Zusters eene kroon, welke onmiddellijk vóór de vernieuwing der prof essie worden gezegend, en na de vernieuwing worden ovetgereikt of opgezet.

213

214

215

Nadat de psalm Ecce quam bonum (zie boven bladz. 199; Gezangen enz. bladz. 73)

gezongen is, zingt de priester:

216

Daarna spreekt de priester over de jubilarissen den volgenden zegen uit:

217

vrijgekocht; Hij geve u den vrede des harten in het tegenwoordige en den eeuwigen vrede in het toekomende. R. Amen.

U zegene God de Heilige Geest, die u heeft geheiligd, en storte Zijne overvloedige genade over u uit, opdat gij, met alle geestelijke zegening vervuld, een-i maal moget gevonden worden in het gezelschap dergenen, van welke gezegd is: Zalig, Heer, zijn zij, die in Uw huis wonen, zij zullen U prijzen tot in de eeuwen der eeuwen. R. Amen.

Ten slotte geeft de Directeur, met verlof van den bisschop der diocese, op de gebruikelijke wijze den zegen met het Allerheiligste, of anders den gewonen priesterlijken zegen, zooals boven bladz. 204.

218

Toewijding aan het H. Hart van Jezus,

Op den feestdag van het H. Hart of op Zondag daaropvolgende wordt eene plechtige vergadering gehouden met vernieuwing der toewijding aan het H Hart. De Directeur, in koorkleed en witte stool aan den voet des altaars neergeknield, heft den lofzang Veni Creator aan. (Zie boven bladz. 128; Gezangen enz. bladz. 58); na den lofzang zingt hij:

2 10

Vervolgens wekt de Directeur de leden op tot ijver in de vereering van het H. Hart, waarna hij, vóór het altaar neergeknield, in naam der geheele Congregatie de volgende akte van toewijding uitspreekt;

Allerzoetste Jezus, Vader der barmhartigheden, God van sterkte en troost, onuitputtelijke Bron van liefde, die in weerwil van onze onwaardigheid de overgroote schatten van Uw H. Hart voor ons hebt willen openen, met ootmoed en vertrouwen scharen wij ons om U, ten einde krachtigen steun te vinden tegen de gevaren, welke ons omringen, en om ons in den geest van onzen H. Vader Franciscus te vernieuwen.

De vijanden onzer ziel zijn talrijk en machtig,

220

terwijl onze zwakheid groot en de strijd tegen de zinlijkheid, hoovaardij en begeerlijkheid der oogen hevig is. Maar wij vertrouwen, dat Uwe oneindige goedheid onze wankelende schreden besturen, onze zwakke harten versterken, al de aanslagen onzer in- en uitwendige vijanden verijdelen en ons de genade verkenen zal, om gedurende de overige levensdagen den weg te bewandelen, welken de H. Franciscus door woord en voorbeeld ons heeft afgebakend.

Met dit vertrouwen bezield, wijden wij ons, ieder in het bijzonder en onze Congregatie in het algemeen, aan Uw liefderijk Hart toe; wij offeren U onze ziel en ons lichaam, onzen geest en ons hart, alles wat wij zijn en bezitten; wij leggen in Uw teeder Hart neder al onze vreugde en droefheid, alle vrees en hoop, en hebben geen ander verlangen dan geheel en onverdeeld door innige liefde aan Uw Goddelijk Hart toe te behooren.

Steunende op den krachtigen bijstand Uwer genade, beloven wij U, voortaan Uwe heilige wetten en den Derden Regel van onzen Sera-fijnschen Vader volmaakter te onderhouden de deugden van versterving en boetvaardigheid, van ootmoed en onthechting aan het aardsche-dikwijls in Uw Allerheiligst Hart te beschouwen, ten einde ze zoo volmaakt mogelijk te beoefenen ; meermalen aan den voet van het Tabernakel, het geliefkoosd verblijf van de liefde Uws Harten en den troon Uwer barmhartigheid,

o '

221

neer te knielen, om alle deugden en bijzonder eene edelmoedige en standvastige liefde tot Uw minnelijk Hart voor ons zeiven en voor alle leden onzer If. Orde af te smeeken.

Opdat deze onze plechtige toewijding aan Uw oneindig heilig Hart een gunstiger onthaal bij U vinde en meer vruchten van heiligheid voor ons drage, bieden wij ze U aan ■door de handen van Uwe Onbevlekte Moeder Maria, de bijzondere beschermster van de Fran-ciscaansche Orden, en door die van onzen H. Vader Franciscus, Uwen bewonderenswaardigen dienaar, die in de geheimen van Uw Goddelijk Hart zoo diep wist door te dringen en uit die onmeetbare liefdebron de Serafijnsche liefde putte, welke reeds op aarde zijn hart verteerde.

Gewaardig U, o Goddelijk Hart, op de godsdienstige handeling, welke wij heden stellen, goedgunstig neer te zien en ze in den hemel te bekrachtigen, gelijk ze op aarde door apostolisch gezag van Uw Plaatsbekleeder bekrachtigd is.

Gewaardig U onze gansche Orde te zegenen, over den geheelen aardbodem in bloei te doen toenemen en aan al hare leden overvloedige genaden te schenken, opdat zij hun verheven roeping wel begrijpen en er getrouw aan beantwoorden.

Eindelijk, gewaardig U, milddadig Hart van Jezus, den overvloed Uwer barmhartigheden

222

over geheel de H. Kerk en vooral over haar Opperhoofd uit te storten; overdek de gansche aarde met Uwe oneindige verdiensten, opdat zij tot een geheel nieuw leven der genade verrijze en opdat alle harten door eene teedere en standvastige liefde tot Uw Goddelijk Hart ontvlamd worden. Amen.

Vervolgens wordt de volgende psalm Lauda Jerusalem (Gezangen enz. bladz. 75) met vers en oratie gezongen:

223

224

van Uw allerheiligst Hart versierd en door diens gevoelens ontvlamd worden, opdat wij, gelijkvormig zijnde aan het beeld Uwer goedheid, verdienen mogen aan Uwe verlossing deelachtig te zijn. Die leeft en heerscht in de eeuwen der eeuwen.

R. Amen.

NB. /« plaats van de7i psalm T.auda Jerusalem kan ook, na verkiezing, gezongen worden de psalm Quam dilecta. (Gezangen enz. bladz. 76).

Eindelijk geeft de Directeur de generale absolutie en sluit de vergadering met de ge-zvone gebeden (zie boven bladz. 131), waarna hij op gebruikelijke wijze den priesterlijken zegen geejt of wel, na bekomen verlof van den bisschop der diocese, den zegen met het Allerheiligste.

225

Herdenking aan het stervensuur van den H. Vader Franciscus.

Op den 4ⁿ October of op Zondag daaropvolgende kan, naar verkiezing van den Directeur, in elke Congregatie de herdenking aan het zalig afsterven van onzen H. Vader Franciscus plechtig gevierd worden. Te dien einde scharen zich de leden tegen den avond, of na de vespers of het lof, om het altaar of beeld van den H. Vader, zoo mogelijk allen met brandende kaarsen in de hand, en zingen de an-tiphoon O sanctissima met den psalm Voce mea (Gezangen enz. bladz. 77 en 78), welken hij stervende gebeden heeft.

Voce mea ad Domi- Met mijne stem heb

15.

226

227

Vervolgens wordt door allen geknield gebeden vijfmaal Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader; onmiddellijk daarna zingt men de volgende antiphoon (Gezangen enz. bladz. 78):

228

naar het rijk der hemelen.

229

Vervolgens zegent de priester het volk mei eeiie relikwie van den H. Franciscus, welke hij daarna laat vereeren, of geeft dan gezuonen priesterlijken zegen.

Dienst voor een Overledene,

Voor plaatsen, waar de voorschriften van den Regel bij het overlijden van een medelid niet gevoeglijk kunnen onderhouden worden, wordt aanbevolen, dat kort na den dood van een medebroeder of medezuster de leden der Congregatie op dag en tmr, door den Directeur bepaald, te zamen komen in de kerk of kapel, waar de gewone vergaderingen gehouden worden, en voor de rust van den overledene den volgenden dienst houden.

Men begint met het zingen van het volgende responsorium (Gezangen enz. bladz. 83):

') Gezangen enz. bladz. 79.

230

Hierna wordt het rozenhoedje gebeden ; ver-

231

volgens zingt men den psalm De profundis, (zie boven bladz. 132; Gezangen enz. bladz. 84).

Daarna zingt de priester:

232

233

eeuwige zaligheid geraken. Die leeft en heerscht in de eeuwen, der eeuwen.

r. Amen.

N.B. Wanneer de uitvaart, welke vanwege de Congregatie gehouden wordt voor een overleden broeder of zuster, niet gezongen wordt, zinge men van het begin der mis tot aan het Sanctus den volgenden psalm (Gezangen enz. .bladz. 86):

234

235

236

237

Na de elevatie zingt men: Jesu, Salvator mundi, als boven bladz. 230. (Gezaneren enz. bladz. 83).

Na de communie wordt gezongen de psalm De profundis, als boven bladz. 132. (Gezangen en-:, bladz. 84.)

Na de mis zingt de priester de ver sen en oraties, als boven bladz. 231 en 232.

Zegening van het Koordje van den H. Franciscus. ')

Sacerdos indutus superpellicio ac stola alba, die at:

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini. R. Qui lecit coelum et terram.

V. Ora pro nobis, beate Pater Francisce. R- Ut digni efficiamur promissionibus Christ!.

') Overgenomen uit het Rituale Romanum, uitgave Pustet 1891.

238

V. Domine, exaudi orationem meam.

R. Et clamor meus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

OREMUS.

Deus, qui, ut servum redimeres, Filium tuutn per manus impiorum ligari voluisti: bene f die, quaesumus, funem istum, et praesta; ut famulus tuus, qui eo velut ligamine poenitentiali sul corporis cingetur, vinculorum ejusdem Domini nostri Jesu Christi perpetuo memor existat, et in ordine, quem assumpsit, perenniter perseveret, tuisque cum affectu semper obsequiis se alli-gatum esse cognoscat. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia ssecula saeculorum. R. Amen.

OREMUS.

Omnipotens sempiterne Deus, qui omnibus peccatoribus quserentibus veniam et misericor-diam qusesita et optata misericorditer tribuisti; oramus immensam clementiam tuam; ut has chordas (vel hanc chordam) bene f dicere et sanctificare digneris; ut quicumque iis {vel ea) pro peccatis suis cincti fuerint {vel cinctus fuerit), et clementiam tuam imploraverint {vel implo-raverit), meritis et intercessione beatissimi servi

239

tui Francisci veniam et indulgentiam suorum peccatorum, fructumque tuse sanctse misericor-dise consequantur {vel consequatur) Per Christum Dorninum nostrum. R. Amen.

Deinde aspergatur aqua bene diet a; mox sa-cerdos cingendo eum chorda, dicat:

Accipe chordam super lumbos tuos: ut sint lumbi tui prjecincti in signum castitatis. In nomine Patris, et Filii f, et Spiritus Sancti.. R. Amen.

GEBEDEN.

Akte van opdracht bij het begin van den dag.

O eeuwige God, zie mij hier voor Uwe onmetelijke Majesteit neergebogen; ik aanbid U nederig, ik draag U op al mijne gedachten, woorden en werken van dezen dag; ik neem mij voor alles te doen uit liefde tot U, tot Uwe glorie, om Uwen goddelijken wil te volbrengen, om U te dienen, te prijzen en te zegenen, om verlicht te worden in de geheimen van ons heilig geloof, om mijne zaligheid te verzekeren en te hopen op Uwe barmhartigheid, om Uwe Goddelijke rechtvaardigheid te voldoen voor mijne zoo talrijke en zoo zware zonden, om de geloovige zielen in het vagevuur te helpen, en de genade eener oprechte bekeering te verwerven voor alle zondaren. Alles samenvattend neem ik mij voor, al mijne handelingen te verrichten in vereeniging met die allerzuiverste meeningen, welke Jezus en Maria hier op aarde bezaten, alsmede alle heiligen, die

241

in den hemel zijn en alle rechtvaardigen, die op aarde leven: ik zou wenschen deze mijne meening met mijn eigen bloed te kunnen onderschrijven en haar ieder oogenblik zooveel malen te kunnen herhalen als er oogenblikken in de eeuwigheid zijn.

Ontvang, o mijn God, dezen mijnen goeden wil, en schenk mij Uwen heiligen zegen met eene krachtige genade, om geheel mijn leven ^^ang geene doodzonde te bedrijven, maar vooral op dezen dag, waarop ik verlang en mij voorneem alle aflaten te verdienen, die ik kan, alsmede tegenwoordig te zijn bij alle heilige missen, die in dit oogenblik over geheel de wereld zullen worden opgedragen, ze toepassend op de geloovige zielen in het vagevuur, opdat zij van hare pijnen mogen worden verlost. Amen.

(Een aflaat van 100 dagen, eenmaal daags. Raccolta. ')

i) Verzameling van gebeden en godvruchtige werken, aan \relkc de Pausen aflaten hebben verbonden. Maastricht, ter drukkerij der St. Paulus-vereeniging, nu Maastrichtsche Stoomdrukkerij.

16.

242

Dankzegging bij het einde van den dag.

Liefderijke hemelsche Vader, ik dank Uwe groote goedheid en barmhartigheid, dat Gij mij ook heden, ondanks al mijne gebreken en zwakheden, met zulk een onuitsprekelijk geduld hebt verdragen. Ach! schaamte bedekt mijn aangezicht, wanneer ik mijn werk van heden beschouw ; ik dacht zoo zelden aan U, met ondank vergold ik Uwe weldaden en heb wederom den tijd laten verloren gaan, welken Gij mij tot het zaaien van eeuwige vruchten verleend hadt. {Onderzoek hier uw geweten).

Almachtige Vader, uit de diepte mijns harten roep ik tot U: ontferm U mijner en vergeef mij om Jezus, Uwen Zoon, mijnen Verlosser, die voor mijne zonden aan het kruis gestorven is en mij heeft vrijgekocht; vergeef mij om Hem de zonden, welke ik uit boosheid of uit menschelijke zwakheid beging. Ter vergoeding voor al mijne misstappen en verzuimenissen, offer ik aan Uwe Goddelijke Majesteit Zijne vurige gebeden, Zijn nachtwaken. Zijn vasten en al wat Hij voor mijne^zaligheid heeft gedaan. Laat deze opdracht, die,ik U met een berouwvol hart doe, mij tot vergiffenis strekken.

243

Daar Gij in Uwe wijze verordening en goedertierenheid den nacht hebt bestemd, om ons te verkwikken, zoo begeef ik mij ter ruste, om morgen met vernieuwde krachten Uwe Goddelijke Majesteit te kunnen dienen.

Ik offer U, o Heer, de liefelijke gezangen Uwer heilige engelen en van alle gelukzaligen, die, terwijl alles op aarde sluimert, U loven en danken in den hemel. Ook offer ik U de aandacht aller godvruchtige zielen, die gedurende dezen nacht Uwe Almacht door gebeden en lofzangen loven.

Verkwik, o Vader der barmhartigheden, de vermoeiden, bescherm de reizenden, troost de kranken, kom de noodlijdenden te hulp, weer alle listen en lagen van den boozen vijand en alle vreeswekkende droomen van ons af, en behoed ons voor eenen haastigen en onvoorzienen dood. Ontferm U ook over de zielen onzer broeders en zusters, die ons in het geloof en de liefde zijn voorgegaan en nog in den smar-telijken gloed van het zuiveringsvuur moeten gereinigd worden van de vlekken der sterfelijkheid, alvorens zij in het hemelrijk, waarin niets onreins kan binnengaan, tot de aanschouwing Uwer Godheid kunnen geraken. Zend hun licht

244

en troost, vergeef hun, om het dierbaar bloed, dat Uw eeniggeboren Zoon voor hunne verlossing aan het kruis gestort heeft, en neem hen weldra op in de glorie Uwer heiligen.

Heer Jezus, stort Uwen zegen uit over dit huis, en behoed mij en allen, die het bewonen, voor zichtbare en onzichtbare vijanden. Onder Uwe bescherming wil ik waken en rusten, leven en sterven. Geef, dat, terwijl mijn lichaam slaapt, mijn hart wake en aan U den-ke, opdat ik niet in den eeuwigen slaap valle, maar morgen in Uwe liefde mag ontwaken. Amen.

Moeder der barmhartigheid, heilige Maria, die het eeuwig Woord des Vaders in de diepe stilte van den nacht ter wereld bracht, en toen eene moeder der zaligheid werd voor allen, die uwe bescherming inroepen, zegen en bewaar mij dezen nacht. Ik beveel mijne ziel en mijn lichaam in uwe moederlijke bescherming: behoed mijn hart voor alle onreine en zondige gedachten, opdat ik in eenen heiligen vrede slape en ruste. Amen.

Heilige Engel, mijn bewaarder, houd steeds de oogen uwer liefde op mij gevestigd, opdat ik dezen nacht van alle ongelukken bevrijd

245

blijve; verwerf mij, dat ik niet door een haastigen dood overvallen worde en dit leven niet verlate dan na eene oprechte boetvaardigheid over mijne zonden gedaan te hebben.

Heilige N., mijn patroon, bid voor mij en bescherm mij gedurende dezen nacht, geheel den tijd mijns levens en bijzonder in het uur van mijnen dood. Amen.

MISGEBEDEN.

Bij het begin der H. Mis.

Hemelsche Vader, ik bied U aan het offer, dat Uw welbeminde Zoon Jezus van Zich zeiven bracht op het kruis, en dat Hij thans op dit altaar hernieuwt: ik bied het U aan in naam aller schepselen, tegelijk met de heilige missen, die reeds opgedragen zijn en over geheel de wereld nog zullen worden opgedragen, om U te aanbidden en U de verdiende eer te geven, om U den verschuldigden dank te brengen voor Uwe tallooze weldaden, om Uwen toorn te bevredigen wegens onze talrijke zonden en U waardige voldoening te schenken, om U te

246

smeeken voor mij zeiven, voor de Kerk, voor geheel de wereld en voor de geloovige zielen in het vagevuur.

Confiteor.

Ik beschuldig mij voor U, o mijn God, van al de zonden, waaraan ik plichtig ben; ik beschuldig mij daarvan in de tegenwoordigheid van de allerzuiverste Maagd Maria, van alle heiligen en van alle geloovigen; ik belijd, dat ik gezondigd heb met gedachten, woorden, werken en door verzuim van deugden, door mijne schuld, door mijne allergrootste schuld. Daarom bid ik de H. Maria, altijd maagd, alle heiligen en alle geloovigen voor mij te willen bidden.

Barmhartige Vader, wees ons genadig, vergeef ons onze zonden en verhoor goedgunstig de gebeden, die wij tijdens dit heilig offer tot den troon Uwer Majesteit opzenden.

Als de priester het altaar optreedt.

Wij smeeken U, o Heer, verwijder van ons onze boosheden, opdat wij met een zuiver hart in aandacht, eerbied en godsvrucht deze heilige mis bijwonen. Door Christus, onzen Heer. AmenJ

247

Als de priester zich in het midden des altaars nederbuigt.

Wij bidden U, o Heer, door de verdiensten Uwer heiligen, wier overblijfselen hier rusten, en van alle heiligen, dat Gij al mijne zonden wilt vergeven. Amen.

Introïtus.

Hooggeprezen zij de Allerheiligste Drievuldigheid en de onverdeelbare Eenheid; wij zullen haar danken, omdat zij ons Hare barmhartigheid getoond heeft. God, onze Heer, hoe wonderbaar is Uw Naam over de geheele aarde.

Eere zij den Vader, en den Zoon, en den H. Geest. Gelijk het was in het begin, en nu en altijd, en in alle eeuwen der eeuwen. Amen.

Kyrie eleison.

Goddelijke Schepper onzer zielen, ontferm U over het werk Uwer handen. Barmhartige Vader, bewijs barmhartigheid aan Uwe kinderen.

Heer Jezus Christus, bewerker onzer zaligheid, die voor ons zijt geslachtofferd, maak ons deelachtig aan de verdiensten van Uwen dood en van Uw dierbaar bloed.

248

God H. Geest, zuiver mijne ziel van alle vlekken en reinig mijn lichaam van alle onzuiverheid, opdat het Uw tempel moge zijn en blijven.

Gloria in excelsis.

Eere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde aan de menschen, die van goeden wille zijn! Wij loven U; wij prijzen U; wij aanbidden U; wij verheerlijken U; wij bedanken U wegens Uwe groote heerlijkheid, Heer God, Koning des hemels. God, almachtige Vader. Heer Jezus Christus, eeniggeboren Zoon, Heer God, Lam Gods, Zoon des Vaders, die de zonden der • wereld wegneemt, ontferm U onzer; die de zonden der wereld wegneemt, ontvang onze gebeden; die zit aan de rechterhand des Vaders, ontferm U onzer. Want Gij alleen zijt heilig. Gij alleen de Heer, Gij alleen de Allerhoogste, Jezus Christus, met den H. Geest in de heerlijkheid van God den Vader. Amen.

Dominus vobiscum.

Geest van vrede en liefde, rust op ons; vereenig den priester en ons allen in de gevoelens van eene volmaakte eendracht, om gezamenlijk onzen God te bidden.

249

Collecten.

Verleen ons, o Heer, al hetgeen de priester in den naam der H. Kerk voor ons vraagt, en geef ons voornamelijk vermeerdering van geloof, hoop en liefde. Vergeef ons onze zonden, en geef ons de genade, om al Uwe geboden heiliglijk te onderhouden. Geef, dat wij ons gaarne onderwerpen aan Uwe Goddelijke voorzienigheid en Uwen heiligen wil in alles aanbidden ; en verleen ons al wat noodig en dienstig is tot onze tijdelijke welvaart en het eeuwige leven; dit bidden wij U door de verdiensten van onzen Heer Jezus Christus, dien wij U in deze heilige offerande zullen opdragen.

Epistel.

Geef mij, o God, dat ik de lessen van Uwe profeten en apostelen altijd moge beschouwen als brieven door U uit den hemel gezonden, om ons Uwen heiligen wil kenbaar te maken. Laat nimmer toe, dat Uw heilig woord door de versteendheid mijns harten mij eene nieuwe gelegenheid worde van te zondigen, maar dat het door Uwe genade mijn verstand verlichte, mijn hart ontsteke, opdat ik ook gevoelen

250

moge hetgeen de leerlingen van Emmaus gevoelden, toen zij zeiden: Was ons hart niet brandende in ons, toen Hij ons de Schriftuur opende ?

Tusschen den epistel en het evangelie.

Gij reinigdet weleer, o God, de lippen van Uwen proleet Isaias door een brandende vuurkool. Reinig alzoo de lippen van Uwen dienaar om Uw heilig evangelie te verkondigen; maar, Heere, reinig ook alzoo mijne ooren, om het aan te hooren. Schenk aan mijnen geest de gaven, om het goed te verstaan, en verleen tevens aan mijn wil de kracht en den moed, om het te volbrengen.

Evangelie.

Hoe gelukkig ben ik, o God, dat ik boven zoovele anderen in Uwen waren dienst geboren en opgevoed ben. Dank zij U daarvoor, eeuwige dank worde U voor dat onschatbaar gunstbewijs toegebracht. Ach! mochten toch alle menschen, bijzonder onze nog dwalende en on-geloovige broeders, U leeren kennen en kinderlijk beminnen. Mochten door Uw heilig woord alle onwetenden geleerd, alle twijfel-

251

moedigen verlicht, alle bedroefden getroost, alle zwakken gesterkt, alle gevallenen weder opgericht, en alle zondaars bekeerd worden. Dat dit geschiede, o God, bidden wij U door Jezus Christus, Uwen Zoon, die weleer van Zich ' getuigde, dat Hij het licht der wereld, de weg, de waarheid en het leven is. Amen.

Credo.

Ik geloof in éénen God, den almachtigen Vader, Schepper van hemel en aarde, van alle zichtbare en ontzichtbare dingen. En in éénen Heer Jezus Christus, Gods eeniggebo-ren Zoon. En uit den Vader voor alle eeuwen geboren. God van God, licht van licht, waren God van den waren God. Geboren, niet gemaakt, één in wezen met den Vader, door wien alle dingen gemaakt zijn. Die om ons menschen en om onze zaligheid is nedergedaald uit den hemel. En het vleesch heeft aangenomen door den H. Geest uit de Maagd Maria: en is mensch geworden. Die voor ons ook gekruisigd is, onder Pontius Pilatus geleden heeft en begraven is. En Hij is volgens de schriften ten derden dage verrezen. En Hij is opgeklommen ten hemel, zit aan

252

de rechterhand des Vaders. En Hij zal met heerlijkheid wederkomen, om te oordeelen de levenden en de dooden; wiens rijk geen einde zal hebben. En in den H. Geest, den Heer en Levendmaker, die uit den Vader en den Zoon voortkomt. Die met den Vader en den Zoon te zamer, aangebeden en mede verheerlijkt wcrdt: die door de profeten gesproken heeft. En ééne, heilige, katholieke en apostolische Kerk. Ik belijd één doopsel tot vergeving der zonden. En ik verwacht de verrijzenis der dooden. En het toekomstig eeuwig leven. Amen.

Offerande.

Almachtige God, goedertieren Vader, neem, bidden wij U, dit offer aan, dat wij Uwe oneindige Majesteit opdragen. Het is nog slechts, brood, dat wij U offeren ; maar dit brood zal weldra door de woorden der consecratie veranderd worden in het voorwerp onzer aanbidding ; het zal dat zuivere en onbevlekte offer worden, dat Gij tot verlossing onzer zielen gevorderd hebt. Wij dragen het U op als een offer, dat Uwer waardig is.

Neem ook den kelk des heils aan en laat hem, smeeken wij U, voor onze zaligheid en.

253

die der geheele wereld met een aangenamen geur tot Uwe Goddelijke Majesteit opstijgen.

Hoe vurig verlang ik, o God, mij te vereenigen met Uwen Zoon Jezus Christus, en mij zeiven geheel met Hem als een zoenofter aan U op te dragen! Ik offer U mijn lichaam, mijne ziel en alles wat ik van Uwe goedheid ontvangen heb. Verander mij, o Heer, en vereenig mij met Hem, gelijk dit brood en deze wijn in Zijn lichaam en in Zijn bloed zal veranderd worden.

Aanbiddelijke Drievuldigheid, zegen en heilig] deze offerande, die ik U opdraag in ver-eeniging met den priester, tot vereering Uwer oneindige Majesteit, tot dankzegging voor Uwe genaden en weldaden, tot voldoening voor mijne zonden, en om van Uwe goedheid verder al die hulp te verkrijgen, die ik tot mijne zaligheid noodig heb.

Bij het wasschen der vingers.

Wasch mijne ziel, o mijn God, en reinig haar van alle ongerechtigheden, zuiver mij van alle besmettingen der zonde, verdelg in mij de minste onvolmaaktheden; dan zal ik met de heiligen Uw altaar omringen, en U eeuwig loven in de woonzalen Uwer heerlijkheid.

254

Orate fratres.

Verhoor, Heer, de gebeden Uwer geloovigen,. die hier vereenigd zijn, om U dit aanbiddelijk offer op te dragen; neem het aan, bidden wij U, tot verheerlijking van Uwen H. Naam, tot ons bijzonder heil en tot welzijn Uwer geheele H. Kerk.

Secreta.

O God, doe mij waardig deze heilige en eerbiedwekkende geheimen bijwonen. O God, hoe ontzaggelijk is het werk dat Gij gaat verrichten. O God, volbreng en ontvang deze offerande door Jezus Christus, onzen Heer, Uwen Zoon, die met U leeft en heerscht in de eenheid des H. Geestes. Amen.

Prefatie en Sanctus.

Tot U, o God, verheffen wij onze harten, en wij aanbidden Uwe Goddelijke Majesteit; want het is waarlijk waardig en recht, billijk ■en zalig, dat wij U altijd en op alle plaatsen loven en danken, heilige Heer, almachtige Vader, eeuwige God, door Christus, onzen Heer. Door wien de engelen Uwe Majesteit loven,

255

de heerschappijen U aanbidden, en de mach-ten U vreezen; door wien de hemelen en der hemelen krachten met de heilige serafijnen U met eenparige blijdschap vereeren en aanbidden. Gedoog, o Heer, dat wij onze zwakke lofzangen voegen bij die der hemelsche geesten, en dat wij te zamen in verrukking van vreugde en bewondering, met ootmoedigheid uitroepen: Heilig, heilig, heilig is de Heer, de God der heerscharen. Hemel en aarde zijn vol van Uwe heerlijkheid. Heil U in de hoogste hemelen ! Gezegend zij Hij, die daar komt in den naam des Heeren! Heil U in de hoogste hemelen!

Canon.

Almachtige, eeuwige God, wien alleen de hulde onzer aanbidding en offerande toekomt, wij naderen Uwen troon in den naam van Jezus Christus, Uwen Zoon en onzen Heer, om U deze zuivere offerande, de eenige waardoor Uw naam verheerlijkt wordt, op te dragen, voor de verheffing Uwer Kerk, voor haar zichtbaar opperhoofd, den Paus van Rome, voor alle bisschoppen en priesters, voor onze herders en zielzorgers en voor allen, die het geloof Uwer Kerk belijden; voor onze ouders en

256

bloedverwanten, vrienden en weldoeners, inzonderheid voor N. N. alsmede voor hen, die ons beleedigd hebben. Vergeef ons onze zonden, en schenk ons kracht om de bekoringen te wederstaan en genade om de deugden te beoefenen. En opdat onze gebeden U aangenaam mogen zijn, vereenigen wij ons met de allerheiligste Maagd Maria, de Moeder van onzen Heer Jezus Christus, met Uwe apostelen, martelaren en met al Uwe heiligen; verleen ons, door hunne voorspraak, hetgeen wij door onze zonden onwaardig zijn te ontvangen. Hoor hunne gebeden, o barmhartige God, en zie met ontferming op ons neder.

O mijn God, hadde ik op dit oogenblik de vurige begeerten, met welke de H. oud vaders de komst van den Messias verlangden! Ach, hadde ik hun geloof en hunne liefde! Kom, Heer Jezus, kom aanbiddelijke Zaligmaker der wereld, kom en voltrek het geheim Uwer liefde. Ziet, het Lam Gods komt! Ziedaar het aanbiddelijk offer, door hetwelk alle zonden der wereld vergeven worden.

Bij de opheffing der H. Hostie.

Aanbiddelijke Jezus, vleesch geworden Woord

257

des Vaders, waarachtig God en mensch, ik geloof, dat Gij hier tegenwoordig zijt; ik aanbid U met den diepsten eerbied; ik bemin U uit geheel mijn hart, en dewijl Gij U uit liefde tot mij offert, zoo offer ik mij zeiven geheel aan U op.

Bij de opheffing van den kelk.

Goddelijke Jezus, ik aanbid den prijs mijner verlossing en dien der geheele wereld in dezen kelk. In aanbid dit dierbaar bloed, dat Gij aan het kruis voor mijne zaligheid vergoten hebt. Dat bij de aanschouwing van Uwe oneindige liefde mijne ziel levendig doordrongen zij van bewondering, dankbaarheid, vertrouwen en liefde.

Vervolg van den Canon.

Nu is het geen brood of wijn meer, maar het aanbiddelijke lichaam en bloed van onzen Verlosser. Uwen Zoon Jezus Christus, hetwelk quot;wij U, o Vader aller genade, opdragen ter gedachtenis van Zijn lijden en sterven, van Zijne opstanding en hemelvaart. Ontvang, Heer, dit onbevlekte offer uit onze handen, en vervul ons met Uwe genade.

17.

258

Ach! hoe groot zou voortaan mijne boosheid en ondankbaarheid zijn, indien ik, na gezien te hebben hetgeen ik nu zie, nog in eenige zonde toestemde. Neen, mijn goede God, ik zal nooit vergeten, waaraan Gij mij door deze offerande herinnert, namelijk: aan de smarten van Uw lijden, aan Uw doorwond lichaam, aan Uw dierbaar bloed, dat voor ons vergoten is„ aan Uwe heerlijke opstanding en hemelvaart.

Gedenk ook, barmhartige God, de zielen dergenen, die nog in de plaats van zuivering zijn, en die, hoewel zij U toebehooren, nog door de smetten der zonden verhinderd worden, om in Uwe vlekkelooze tegenwoordigheid te worden toegelaten. Ik bid U inzonderheid voor de zielen mijner ouders, vrienden en weldoeners als ook voor die, welke geene bijzondere voorbidders op aarde hebben.

Pater noster.

Oneindige God, hoewel ik slechts stof en asch ben, mag ik U, naar het voorschrift Uws Zoons, vader noemen. Verleen mij de genade, dat ik door een heiligen wandel een rechtgeaard kind zij. Uw heilige naam worde overal geheiligd; beheersch voortaan mijn hart, door

259

Uwe genade, opdat ik eeuwig met U heerschen moge in Uwe heerlijkheid, na hier op aarde Uwen wil volbracht te hebben, gelijk de heiligen dien in den hemel volbrengen. Geef ook mij dagelijks het geestelijke en lichamelijke voedsel, dat ik behoef. Vergeef mij, Heer, gelijk ik om Uwen wil, aan al mijne beleedi-gers van harte vergiffenis schenk. Verlaat mij niet in het uur van verzoeking en kwelling, maar geef, dat ik, door den bijstand Uwer genade, al de vijanden mijner zaligheid over-winne. Amen.

Agnus Dei.

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, ontferm U onzer!

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, ontferm U onzer!

Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld, geef ons den vrede!

Heere Jezus Christus, die aan Uwe apostelen hebt gezegd: Ik laat u den vrede. Ik geef u Mijnen vrede, geef ons dien waren vrede, dien Gij alleen geven kunt, den vrede des gewetens, den vrede met U, en verlos ons van de zonde, die ons daarvan berooft; geef ons

260

den vrede en eene volmaakte eendracht met al onze broeders; geef den vrede aan Uwe heilige katholieke Kerk, en verlos haar van alle scheuring, van alle verdrukking en van alle onheil.

Communie.

Heer, ik ben niet waardig, dat Gij onder mijn dak komt, maar spreek slechts één woord, en mijne ziel zal gezond worden. Driemaal.

Ik ben niet waardig, Heer, maar docr Uw woord zijn alle dingen geschapen; ik ben niet waardig, maar op Uwe stem worden de steenrotsen vermorseld; op Uwe stem zwijgt regen en wind; op Uwe stem staan de dooden op en worden de kranken genezen. Spreek dan, o Jezus, en mijn hart zal verbrijzeld wezen door leedwezen over mijne zonden; spreek en al mijne driften en begeerlijkheden zullen bedaren ; spreek, en al mijne boosheden zullen verdwijnen; spreek, en mijne ziel zal terstond leven, gezond zijn en waardig, om met U ver-eenigd te worden.

Ach, ik vertrouw op Uwe liefde, kan ik U nu niet wezenlijk ontvangen, gelijk de priester, ik ontvang U echter in den geest, en met mijne wenschen; ik smeek U maak mij deel-

261

achtig aan Uwe gunsten en genaden, en maak mij waardig, om U ten spoedigste te ontvangen.

Kom spoedig, o mijn Jezus, kom tot mij, o mijne Liefde, mijne ziel brandt van verlangen om zich met U te vereenigen. Kom, vereenig U zoo innig met mij, dat niets ons voortaan meer kan scheiden.

Jezus, eeuwige waarheid, ik geloof in U; Jezus, oneindige barmhartigheid, ik hoop op U; Jezus, opperste goed, ik bemin U van harte; Jezus, mijn Heer en mijn God, ik aanbid U; Jezus, mijn God en mijn al, ik verlang en verzucht naar U; Jezus, Jezus, kom tot mij.

Na de Communie.

Wat zal ik U wedergeven, o Heer, voor al hetgeen Gij mij geschonken hebt. Ach, mijn Jezus, ik wil voortaan U alleen toebehooren, mijne ziel, mijn lichaam, mijne zintuigen, al mijne werken zullen voortaan aan U behooren, om U alleen te dienen en te beminnen. Gij hebt U zeiven opgeofferd voor mijne zaligheid; ik verlang ook mij te offeren tot Uwe heerlijkheid. Ik ben Uw slachtoffer, beschik over mij naar Uw welgevallen; gelukkig, indien Gij U gewaardigt deze opoffering aan te nemen.

262

Verleen mij, o mijn God, een levendig geloof, eene brandende liefde, een geduld om alle beproevingen te doorstaan, eene diepe ootmoedigheid, eene ware verachting van de wereld, een heilig verlangen naar den hemel, en de genade om in Uwe Goddelijke liefde te sterven. Ik vraag U al deze genaden door de verdiensten van Uw smartelijk lijden, waarvan Gij de gedachtenis hernieuwd hebt.

Als de priester den zegen geeft.

Stort over ons, o Heer, Uwen zegen door de hand van Uwen dienaar, en dat de uitwerkingen ervan eeuwig op ons rusten.

Ons zegene de almachtige God, de Vader, en de Zoon, en de H. Geest. Amen.

Laatste evangelie.

In den beginne was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God. Dit was in den beginne bij God. Alles is door hetzelve geworden; en zonder hetzelve is niets geworden, dat geworden is. In hetzelve was leven, en het leven was het licht der menschen. En het licht schijnt in de duisternis, en de duisternis nam het niet op.

263

Er was een mensch, van God gezonden, die tot naam had Joannes. Deze kwam tot getuigenis, om getuigenis te geven van het licht, opdat allen gelooven zouden door hem. Hij was het licht niet, maar hij kwam om getuigenis te geven van het licht. Het ware licht was dat, hetwelk iederen mensch verlicht, die komt in deze wereld. Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem geworden, en de wereld heeft Hem niet gekend. Hij kwam in Zijn eigendom, en de Zijnen namen Hem niet aan. Doch zoovelen Hem aannamen, aan die gaf Hij macht om kinderen Gods te worden, hun, die in Zijnen naam gelooven; die niet uit bloed, noch uit den wil des vleesches, noch uit den wil eens mans, maar uit God geboren zijn. En het Woord is vleesch geworden, en heeft [onder ons gewoond (en wij hebben Zijne heerlijkheid aanschouwd, eene heerlijkheid als des Eeniggeborenen van den Vader), vol genade en waarheid.

God zij gedankt!

Dankgebed na de H. Mis.

Ik dank U, o God, voor de genade, die Gij mij bewezen hebt, dat ik bij deze heilige offe-

264

rande der mis ben tegenwoordig geweest, en voor al de gunsten, die Gij mij bewezen hebt. O heilige engelen en gelukzalige geesten, dankt, zegt eeuwig dank voor mij. Hemel en aarde, looft altijd Zijnen heiligen naam voor de weldaden, die Hij mij heeft betoond. En U, mijn Goddelijke Zaligmaker, U smeek ik, door de oneindige liefde, welke Gij mij zoo even hebt betoond, door U voor mij op het altaar op te offeren, verleen mij de genade om dezen dag, die mij slechts gegeven is, om mij heilig te maken, en die de laatste mijns levens zijn kan, heilig en voor U te mogen besteden, opdat ik de vruchten van deze heilige offerande, die ik nu heb bijgewoond, niet ver-lieze. Amen.

SERAFIJNSCH OFFICIE.

GEBED VAN VOORBEREIDING.

Open, o Heer, mijne lippen, om Uwen H. naam te loven, en zuiver mijn hart van alle ijdele, booze en verstrooiende gedachten. Verlicht mijn geest en beweeg mijn hart, opdat

265

ik dit officie waardig, aandachtig en godvruchtig kunne bidden en voor het aanschijn Uwer Goddelijke Majesteit verdiene verhoord te worden. Door Christus, onzen Heer. Amen.

Heer Jezus, in vereeniging met die Goddelijke meening, waarmede Gij zelf op aarde Gode gebeden hebt, wil ik deze gebeden verrichten.

DE METTEN.

Stel u Jezus voor, staande voor den rechterstoei' van Pilatus, die het doodvonnis over Hem uitspreekt.

Mijn Jezus, door het onrechtvaardig doodvonnis, zoo herhaaldelijk door mijne zonden onderschreven, bevrijd mij van het vonnis van den eeuwigen dood, dien ik zoo dikwijls verdiend heb. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

Stel u Jezus voor, het zware kruishont op Zijne doorwonde schouders nemende.

Heer Jezus, die bereidvaardig het zware kruis, door mijne zonden gemaakt, op Uwe schouders hebt genomen, doe mij de zwaarte dier zonden kennen, opdat ik ze gedurende geheel mijn leven beweene. Amen.

266

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

Stel u Jezus voor, Zijne heilige Moeder op den kruisweg ontmoetende.

Allerbedroefste Jezus, Moeder vol van smarten, zoo ik in het verleden door mijne zonden de oorzaak ben geweest van uw beider lijden, met de Goddelijke hulp zal het niet aldus zijn voor het vervolg van mijn leven, maar ik zal u tot aan mijnen dood toe getrouw beminnen. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

Stel u Jezus voor, door Simon van Cyrene in het dragen van Zijn kruis geholpen.

Gelukkige Simon van Cyrene, mijn Jezus, die U het kruis mocht helpen dragen. Gelukkig zal ook ik zijn, wanneer ik U het kruis help dragen, door geduldig en bereidwillig die kruisen te verduren, welke Gij mij in den loop van mijn leven zult overzenden. O Jezus, geef mij daartoe de genade. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

Stel u Jezus voor. Zijne aanbiddelijke gelaats-

267

•trékken in den doek afdrukkende, waarmede Veronica Zijn aangezicht afdroogde.

Mijn goedertierenste Jezus, die U gewaardigd hebt het beeld van Uw heilig aangezicht af te drukken in den doek, waarmede Veronica U reinigde, druk ook, smeek ik U, in mijne ziel de aanhoudende herinnering aan U we allerbitterste smarten. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet, en Glorie zij den Vader.

DE LAUDEN.

Stel u Jezus voor, de vrouwen van Jeruzalem op den kruisweg troostende.

Goede Jezus, die de godvruchtige vrouwen van Jeruzalem hebt getroost, toen ^ij op het gezicht Uwer wreede smarten over U weenden, vertroost mijne ziel met Uwe barmhartigheid, waarop ik alleen wil vertrouwen en waaraan ik altijd wil beantwoorden. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

DE PRIME.

Stel u Jezus voor, ten derden male onder het Icruis bezwijkende aan den voet van Golgotha.

268

Door de smarten, die Gij leedt, o mijn Jezus,, bij Uw herhaald vallen onder het zware kruis, help mij, bid ik U, die middelen aanwenden, welke de kracht bezitten, om mij voor het hervallen in de zonden te behoeden. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

DE TERTS.

Stel u Jezus voor, van Zijne kleederen beroofd en met gal gelaafd.

O mijn Jezus, die van Uwe kleederen beroofd en met gal gelaafd werdt, onthecht mij van de genegenheid voor het aardsche, en maak, dat ik alles verafschuwe, wat naar wereld en zonde zwéemt. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

DE SEXTE.

Stel u Jezus voor, aan het schandelijk kruishout vastgenageld.

Door de wreede pijnen, die Gij uitstondt, mijn Jezus, toen Gij aan handen en voeten met ruwe nagelen aan het kruis werdt geklonken, maak. dat ik mijn vleesch immer kruisige

269

•door de beoefening der christelijke versterving. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

DE NONE.

Stel u Jezus voor, aan het kruis den wreedsten dood stervende.

Mijn Jezus, die, na een allerhardsten doodstrijd van drie uren, op het kruis voor mij gestorven zijt, ach! laat mij eerder sterven, dan dat ik nog in de zonde zou hervallen, en geef, dat ik, zoolang ik leef, enkel leve om U te beminnen en getrouw te dienen. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

DE VESPERS.

Stel u Jezus voor, van het kruis afgenomen en rustende op den schoot Zijner bedroefde Moeder.

Maria, Moeder van smarten, ach ! welk een zwaard van droefheid moet het voor u zijn geweest, uwen lieven Zoon Jezus dood op uwen schoot te aanschouwen : verkrijg gij voor mij, dat ik altijd de zonde verafschuwe als de oorzaak van Zijnen dood en van uw overgroot

270

lijden, dat ik in het vervolg als een waar christen leve en zalig worde. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

DE COMPLETEN.

Stel u Jezus voor, in het graf neergelegd

Mijn Jezus, ik wensch altijd met U gestorven te blijven; en wat ik leef, wil ik leven voor U, om hierna met U in den hemel de vruchten te genieten van Uw lijden en van Uwen smart-vollen dood. Amen.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

SLUITGKBED.

Ik bedank U, o God, voor de hulp, die Gij mij in het verrichten van mijn dagelijksch officie hebt herleend. Ik vraag U ootmoedig vergiffenis voor de onachtzaamheden, waarmede ik het heb gebeden. Ik offer het op aan Uwe Goddelijke Majesteit, in vereeniging met het leven, lijden en sterven van Uwen Goddelijken Zoon, met de verdiensten van de Onbevlekte Maagd Maria, van den Serafijnschen Vader Franciscus en van alle heiligen, als eene zwakke

271

hulde van aanbidding en dankbaarheid aan Uwe oneindige Majesteit en goedheid. Neem het aan als eene eereboete voor de vele belee-digingen, die U onophoudelijk worden aangedaan, en wees mij, armen zondaar, genadig. Amen.

GEBEDEN ONDER HET LOF

of bij een bezoek aan het H. Sacrament.

AKTE YAN OPDRACHT.

Mijn Ileere Jezus Christus, die door de liefde, welke Gij ons menschen toedraagt, nacht en dag in dit sacrament verblijf houdt, en vol goedheid en liefde afwacht, tot U roept en ontvangt al wie naderen, om U te bezoeken, ik geloof Uwe Goddelijke tegenwoordigheid in het H. altaarsacrament, ik aanbid U uit den afgrond van mijn niet, ik dank U voor alle genaden, mij verleend, en wel in het bijzonder, dat Gij U zeiven aan mij hebt geschonken in dit sacrament, dat Gij mij Uwe allerheiligste Moeder tot voorspreekster hebt gegeven, en dat Gij mij hebt geroepen, om U in deze kerk te bezoeken. Ik groet op

272

■dit oogenblik Uw liefdevol Hart, en ik stel mij voor Het te groeten met een drievoudig doel: op de eerste plaats tot dankzegging voor dit groote geschenk ; op de tweede plaats om U schadeloos te stellen voor alle beleedigingen, die Gij van al Uwe vijanden in dit sacrament hebt ontvangen; op de derde plaats stel ik mij met dit bezoek voor, U te aanbidden op alle plaatsen der aarde, waar Gij in dit H. sacrament minder vereering en meer verlatenheid ondervindt.

Mijn Jezus, ik bemin U uit geheel mijn hart. Het smart mij dat ik Uwe oneindige goedheid in het verleden zoo dikwijls heb mishaagd. Met de hulp Uwer genade neem ik mij voor, U in de toekomst niet meer te beleedigen ; en voor het oogenblik, hoe ellendig ik ook zij, wijd ik mij geheel aan U toe; ik schenk U de volle beschikking over mijn wil, mijne gevoelens, mijne verlangens en alles wat het mijne is. Doe van nu aan met mij en het mijne al wat U behaagt. Ik vraag en verlang van U alleen Uwe heilige liefde, de volharding tot het einde en de volmaakte vervulling van Uwen heiligen wil. Ik beveel U de zielen in het vagevuur aan, in het bijzonder die meer gods-

273

vrucht hebben gehad tot het allerheiligste sacrament en de allerheiligste Maagd Maria. Nóg beveel ik U alle arme zondaars aan.

Ten slotte, mijn dierbare Zaligmaker, vereenig ik alle mijne gevoelens met de gevoelens van Uw liefdevol Hart, en ik bied ze, aldus vereenigd, aan Uwen hemelschen Vader aan, dien ik in Uwen naam smeek, dat Hij ze ter Uwe liefde aanvaarde en verhoore.

(300 dagen aflaat voor iederen keer. Rac-coltaï)

GELOOF EN AANBIDDING,

O liefderijke Jezus, ik geloof, dat Gij hier wezenlijk tegenwoordig zijt, onder de gedaante van brood, met lichaam en ziel, met vleesch en bloed, met godheid en menschheid. Ik geloof dit, omdat Gij het gezegd hebt, en omdat ik Uw heilig woord aanbid. Alhoewel mijne lichamelijke oogen U niet zien en mijn verstand U niet kan bevatten, erken en zie ik U nochtans geheel duidelijk me¹.; de oogen des geloofs. Daarom werp ik mij met de diepste ootmoedigheid voor U ter aarde neder en aanbid U met alle mogelijke eerbiedigheid. Gij zijt mijn Heer en mijn God, Gij zijt degene, dien de

18.

274

herders voordezen in de krib hebben aanbeden en dien ontelbare engelen in den hemel aanbidden. Gene hebben U aanbeden onder de

sredaante van een kind, en deze aanbidden U,

ö '

zittende op den troon der heerlijkheid aan de rechterhand Uws hemelschen Vaders: met beiden aanbid ik U hier als den waren, onder de gedaante van brood verborgen God. O, dat alle menschen U met mij erkenden! O, dat allen U met een levendig geloof en eene heilige vreeze in dit allerheiligste sacrament mochten aanbidden ! Ik, o Jezus, verlang dit nu en altijd te doen. Ik verlang nu en altijd eene bijzondere godvruchtigheid tot dit allerheiligste geheim te hebben. Nooit wil ik voor hetzelve dan met allen mogelijken eerbied verschijnen, nooit wil ik hetzelve anders dan met de noo-dige voorbereiding ontvangen. Geef mij hiertoe, o Jezus, Uwe genade.

AANBIDDING EN EEREBOETE.

i. Ik aanbid U met diepen eerbied, o mijn Jezus, verborgen in het H. Sacrament; ik erken U voor waarachtig God en waarachtig mensch, en met deze akte van aanbidding stel ik mij voor te voldoen voor de koelheid van zoovele

275

christenen die U niet eens groeten, wanneer zij Uwe heilige tempels, en soms zelfs het H. tabernakel voorbijgaan, terwijl Gij U gewaar-digt daarin altijd te verblijven met een heilig ongeduld, om U aan de geloovigen mede te deelen, en zij zich, door hunne onverschilligheid gelijk de Joden in de woestijn, van het hemelsch manna afkeerig toonen: ik bied U het allerkostbaarste bloed aan, dat Gij vergoten hebt uit de wonde van Uwen linkervoet, tot eerherstel van eene zoo verregaande lauwheid, en in den geest binnen die wonde verscholen herhaal ik duizenden en duizenden malen:

Ieder oogenblik zij het allerheiligste en aller-goddelijkste sacrament geprezen en gedankt.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

2. Ik aanbid U met diepen eerbied, o mijn Jezus; ik erken Uwe waarachtige tegenwoordigheid in het allerheiligste sacrament, en met deze akte van aanbidding stel ik mij voor te voldoen voor de miskenning van zoovele christenen, die U zonder begeleiding laten, wanneer zij U naar de arme zieken zien dragen, en U ter nauwernood een akte van uitwendige aanbidding waardig kennen; ik bied U het aller-

276

kostbaarste bloed aan, dat Gij vergoten hebt uit de wonde van Uwen rechtervoet, tot eerherstel van eene zoo verregaande koelheid, en in den geest binnen die wonde verscholen herhaal ik duizenden en duizenden malen:

Ieder oogenblik zij het allerheiligste en aller-goddelijkste sacrament geprezen en gedankt.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

3. Ik aanbid U met diepen eerbied, o mijn Jezus, waarachtig brood des eeuwigen levens, en met deze aanbidding stel ik mij voor de zoo talrijke wonden te verzachten, die Uw Hart dagelijks ontvangt door de ontheiliging der kerken, waar Gij U gewaardigt onder de sacra-menteele gedaanten te verblijven, om door Uwe geloovigen te worden aanbeden en bemind: tot eerherstel van zooveel oneerbiedigheid bied ik U aan het allerkostbaarst bloed, dat Gij hebt vergoten uit de wonde van Uwe linkerhand, en in den geest daarbinnen verscholen, herhaal ik:

Ieder oogenblik zij het allerheiligste en aller-goddelijkste sacrament geprezen en gedankt.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

277

4- Ik aanbid U met diepen eerbied, o mijn Jezus, levend brood uit den hemel nedergedaald, en met deze akte van aanbidding steLjk mij voor te voldoen voor zoo talrijke en zoo groote oneerbiedigheden, die door Uwe geloovigen dagelijks worden gepleegd in het bijwonen der heilige mis, waarin Gij door overmaat van liefde op onbloedige wijze hetzelfde offer vernieuwt, dat Gij voor onze zaligheid weleer op den Calvarieberg hebt voltrokken: tot een eerherstel van zooveel ondankbaarheid bied ik U aan het allerkostbaarste bloed, dat Gij vergoten hebt uit de wonde van Uwe rechterhand, en daarbinnen verscholen vereenig ik mijne stem met die der engelen, welke U eerbiedig omringen, en tegelijk met hen zeg ik:

Ieder oogenblik zij het allerheiligste en aller-goddelijkste sacrament geprezen en gedankt.

Onze Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

5. Ik aanbid U met diepen eerbied, o mijn Jezus, waarachtig zoenoffer onzer zonden, en ik bied U deze akte van aanbidding aan ter vergoeding voor de smadelijke heiligschennissen, die Gij ontvangt van zoovele ontaarde christenen, die de vermetelheid hebben aan de H.

278

Tafel aan te zitten, om met doodzonde in het hart U daar te ontvangen: tot eerherstel van deze zoo afschuwelijke heiligschennissen bied ik U aan de laatste druppels van Uw allerkostbaarste bloed, die Gij hebt vergoten uit de wonde Uwer zijde, en daarbinnen verscholen aanbid, zegen en bemin ik U en herhaal tegelijk met alle zielen, die het H. Sacrament met godsvrucht vereeren :

Ieder oogenblik zij het allerheiligste en aller-goddelijkste sacrament geprezen en gedankt.

Otise Vader, Wees gegroet en Glorie zij den Vader.

SMEEKGEBED.

Wees altijd en voor eeuwig gedankt en gezegend, mijn dierbare Jezus, verborgen in het H. Sacrament; Liefde, alle hemelsche en aard-sche liefde overwaardig, die-U door overmaat van liefde voor mij, ondankbaren zondaar, bekleed hebt met onze menschelijke natuur, bij de smartelijke geeseling Uw allerkostbaarste bloed hebt vergoten en voor ons aller zaligheid zijt gestorven aan het smadelijke kruis. Door een levendig geloof voorgelicht, smeek ik U thans allernederigst met al den aandrang mijner

279

ziel, met al den gloed van mijn hart, door de oneindige verdiensten van Uw smartelijk lijden, mij kracht en moed te schenken, om alle booze driften, die mijn hart beheerschen, ten onder te brengen, om U te zegenen in mijne bitterste kwellingen, om U te verheerlijken door de volmaakte vervulling van al mijne plichten, om elke zonde met den grootsten afschuw te haten en mij eindelijk te heiligen.

(Een aflaat van 100 dagen. Raccolta?)

TANTUM ERGO EN GENITORI.

Aanbidden wij dan, smeekend neergebogen, dit zoo verheven sacrament; de eeredienst der oude Wet wijke voor dien der nieuwe; het geloof vuile de onmacht der zintuigen aan.

Lof en jubelzang, zaligheid, eer, kracht en zegening zij den Vader en den Zoon, en gelijke hulde aan den H. Geest, die van beiden voortkomt. Amen.

V. Gij hebt hun een brood uit den hemel gegeven.

R. Dat alle verkwikking in zich bevat.

LATEN WIJ BIDDEN.

O God, die ons in dit wondervol sacrament

280

de gedachtenis van Uw lijden hebt achtergelaten, geef, bidden wij U, dat wij de heilige geheimen van Uw lichaam en bloed zóó mogen, vereeren, dat wij de vrucht Uwer verlossing voortdurend in ons ondervinden. Die leeft en heerscht in de eeuwen der eeuwen. Amen.

(Een aflaat van 100 dagen. Raccolta.)

OEFENING VAN DEN H. KRUISWEG.

GEBED VAN VOORBEREIDING.

Met den diepsten eerbied werp ik mij voor U ter aarde. Verlosser van den zondigen mensch, en innig getroffen over het lijden, dat U mijne verlossing gekost heeft, wil ik mij in deze oogenblikken met dat wonder van liefde bezig houden, door U in den geest op Uwen bloedigen kruisweg te vergezellen. Maar hoe zal ik dit op eene waardige wijze verrichten kunnen, ik, die U zoo dikwerf beleedigde. Uw lijden niet zelden vernieuwde? Ja, mijn Jezus, ik beken het, ik ben een zondaar, een onwaardige, maar Gij kunt mij rechtvaardig en Uwer liefde waardig maken. Ontferm U

281

dan over mij, verwerp mij niet van Uw aanschijn en vergeef den boetvaardigen zondaar, die U als het hoogste goed boven alles bemint, en juist daarom berouw heeft over zijne zonden. Niet meer, mijn God, niet meer zal ik zondigen, maar U steeds zóó beminnen, dat ik eenmaal onder diegenen gerangschikt worde, voor wie Uw bloed niet vruchteloos vergoten werd.

Tot voldoening voor mijne misdrijven, offer ik U deze oefening op. Stort gedurende dezen bloedigen tocht in mij den goeden geest, en geef dat ik, door Uw lijden bewogen, tot Uwe navolging aangespoord worde: maak mij deelgenoot aan de verleende aflaten, opdat zij mij behulpzaam zijn, om in dit leven Uwe erbarming en hierna Uwe heerlijkheid van aanschijn tot aanschijn te genieten. Amen.

jste STATIE.

Jezus wordt ter dood veroordeeld.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Overweeg, mijne ziel, met welke gevoelens Jezus dit vonnis ontvangt; zie, hoe gewillig

282

Hij zich uit liefde tot u, daaraan onderwerpt. Ach! dat gij u toch eens schaamdet, gij, die zoo dikwerf het vonnis des eeuwigen doods verdiendet, gij gewaardigt u nauwelijks eene geringe versterving aan te nemen, waartoe hij, die Gods plaats bekleedt, u soms veroordeelt. Welaan dan, wend u vol schaamte tot Jezus, uwen bruidegom, en zeg Hem met een hart vol liefde:

GEBED.

Dierbare Jezus, Uwe onschuld en de liefde, waarmede Gij U, zonder eenige tegenspraak, aan het onrechtvaardigste vonnis onderwerpt, doen mij blozen: het is mij leed, dat ik mij bij het ontvangen van eene geringe beleediging, bij het hooren van een smadelijk woord, tot hiertoe zoo verontwaardigd toonde; ja, dit smart mij, en ik maak een vast voornemen om voortaan, met Uwe heilige hulp, elke versmading, hoe onrechtvaardig, hoe smartelijk die ook zijn moge, gaarne te verduren.

Onze Vader. Wees geroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer.

283

2^de STATIE.

Jezus neemt het kruis op Zijne schouderen.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Mijne ziel, beschouw uwen Jezus, zie met welk eene teederheid Hij het kruis omhelst, met welk eene kalmte en gelatenheid Hij den moedwil der woeste bende verdraagt. Ach! bloos over die onverduldigheid, waaraan gij u bij het verschijnen van het geringste kruisje van tegenspoed zoo vaardig overgeeft. Kom, vergezel uwen met het kruis beladen Jezus, en zeg Hem :

GEBED.

Met reden schaam ik mij, lieve Jezus, wanneer ik U het kruis, het door mijne ondankbaarheid, door mijne zonden vervaardigd kruis, zoo liefdelijk zie omhelzen, terwijl ik aarzel die lichte, die aangename kruisjes op te nemen, welke Uwe oneindige liefde mij vormde en door zoo vele genadehulp dragelijk maakte. Vergeef het mij, bid ik U, vermits ik een vast besluit maak, niet alleen om dezelve voortaan

284

gaarne te omhelzen, maar daarenboven met Uwe geliefde heilige Theresia U onophoudelijk te smeeken; of lijden of sterven, het kruis ot de dood.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer. Heer, ontferm U onzer. 3^de STATIE.

Jezus valt de eerste maal onder het kruis.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Mijne ziel, ziet gij de beleedigingen niet, welke uw gevallen Jezus te verduren heeft? En echter zwijgt Hij, en echter verdraagt Hij alles uit liefde tot u: en hoe ongeduldig zijt gij niet, wanneer eene lichte ziekte u aantast; wanneer een gering ongeval u treft, hoe bitter beklaagt gij u dan niet! Ach, werp u met tranen van berouw voor Jezus' voeten, en bid Hem:

GEBED.

Beminnelijke Jezus, met leedwezen werp ik mij voor U ter aarde, omdat ik U zoo dik-

285

werf door mijn ongeduld beleedigde. Ach! schenk mij de genade om te kunnen opstaan, den weg des kruises met liefde en vreugde te vervolgen, en alle rampspoeden gaarne te verduren.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer. 4^de STATIE.

Jezus ontmoet Zijne H. Moeder.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Ach! welk eene hevige smart doorboorde het hart van Maria, en wie kan de folteringen opnoemen, waarmede Jezus' lijden bij deze ontmoeting verzwaard werd! Ween, mijne ziel, ween bij dit hartverscheurend schouwspel, en troost de bedroefde Moeder en den lijdenden Zoon op deze wijze:

GEBED.

Liefderijke Moeder, ik- ben het, die uwen geliefden Zoon, uwen Jezus, aan die barbaar-sche handen van ruwe krijgsknechten overleverde. Toen ik zondigde, juist toen vormde

286

ik het zwaard van droefheid dat uw moederhart doorboorde. Ach! ik heb er berouw ov©r en smeek u beiden om erbarming en vergeving; erbarming, heilige Maria, mijn Jezus, erbarming met een zondaer, die het besluit maakt om niet meer te zondigen, en tot dat einde dikwijls de smarten van Jezus en Maria te overwegen.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer.

5 quot;e STATIE.

Jezus wordt door Simon van Cyrene in het dragen van Zijn kruis geholpen.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld

vorlost hebt.

Denk eens na mijne ziel, welke beleediging de Cyreneeër Jezus aandeed, door Hem in het dragen van Zijn kruis zijne hulp te weigeren. Maar beleedigt gij hem niet meer, als gij het kruis, dat Jezus u overzendt, gedwongen en niet met liefde torscht, als gij het nasleept en z»lfs durft ontvluchten? Ach! verfoei uwe dwaling, en bid uwen liefhebbenden Jezus:

287

GEBED.

Liefdevolle Jezus, ik belijd het, ik was die Cyreneeër, ik, die slechts gedwongen het kruis der wederwaardigheden gedragen, en altijd getracht heb hetzelve te ontvluchten. Ach! ik erken mijne misdaad, ik smeek om vergeving en genade voor de toekomst. Zend mij vrij die kruisen, welke U zoo dierbaar zijn; met Uwe hulp zal ik ze volgaarne omhelzen.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer. 6^de STATIE.

Veronica droogt Jezus' aanschijn met eenen zweetdoek.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Is het mogelijk, mijne ziel, dat gij niet van liefde en teederheid wegsmelt, bij de overweging van de belooning, welke de goede Jezus aan de vrome Veronica uitreikte, voor hare aan Hem betoonde daad van medelijden? Hij stelde haar in het bezit van Zijne in den

288

zweetdoek ingedrukte, aanbiddelijke gelaatstrekken. Zou Hij niet op dezelfde wijze ook met u handelen, door Zijn heilig wezen in uw hart te drukken, zoo gij dikwerf uw medelijden jegens Hem opwektet? Ach! geef dan van dit gemis aan u zeiven alleen de schuld, en zeg Hem:

GEBED.

Gefolterde Godmensch, zoo Gij niet in mijn hart gedrukt zijt, is de schuld niet aan U, neen, aan mij zeiven, aan mijne ongevoeligheid moet ik het wijten. Immers gevoel ik wel ooit medelijden jegens U, overweeg ik wel ooit Uwe smarten ? Ach 1 ik verfoei mijne handelwijze en wil voortaan Uw bitter lijden dikwijls overwegen, opdat Gij met onuitwisch-bare letteren in mijn hart moogt gegrift worden.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer. 7^de STATIE.

Jezus valt ten tweeden male onder het kruis.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

289

Ach! mijne ziel, hoe ongevoelig zijt gij! Ziet gij niet, dat het uwe trotschheid is, die Jezus ook nu op den grond doet nederval-len, daar gij uwen Heiland met voeten treedt, om u zeiven te verheffen? Ach! verfoei toch eens dien hoogmoed, en beloof uw gevallen vriend beterschap.

GEBED.

Ja, mijn Jezus, ik beween mijne trotschheid, waardoor ik steeds boven anderen den voorrang begeerde, en dewijl ik hierdoor oorzaak van Uwen val was, besluit ik, mij ook voor mijne minderen te vernederen, altijd met nederigheid en onderwerping te spreken en allen hoogmoed uit mijn hart te verbannen. Help mij hierin door Uwe vermogende genade.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer. 8^ste STATIE.

Jezus troost de weenende vronwen.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

19.

2Q0

Zie, mijne ziel, hoe de voor Jezus geplengde tranen met Zijne vertroostingen gepaard gaan. Nauwelijks wcenen Jeruzalem's vrouwen, of Jezus vertroost haar. Overweeg eens, dat, zoo gij tot hiertoe van Hem nog geen troost ontvangen hebt, het een sprekend bewijs is, dat gij nog geene tranen van medelijden over uwen lijdenden Zaligmaker gestort hebt.

GEBED.

Beminnelijke Verlosser, al te wel gevoel ik mijne verplichting, om over mijne ondankbaarheid en zondige werken te schreien, maar des te meer beween ik ze, omdat zij oorzaak van Uw lijden waren. Zoo dan de tranen der bedroefde vrouwen U welgevallig waren, o versmaad dan ook de mijne niet, opdat ik zoo wel nu als in het uur van mijnen dood door U getroost worde.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer. 9^de STATIE.

Jezus valt ten derden male onder het kruis.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

2Q1

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Beschouw, mijne ziel, beschouw uwen Jezus, die hier ten derden male op den grond gevallen is. Uwe zonden deden Hem bezwijken, Hij kon den last uwer ondankbaarheid niet langer torschen. Maak dan toch eenmaal het besluit om niet meer ondankbaar te zijn, en uwen Verlosser op te beuren. Zeg Hem met geheel uw hart;

GEBED.

Goede Jezus, het is maar al te waar, Uw herhaald vallen werd door mij veroorzaakt, doordien ik aan Uwe genade zoo slecht beantwoordde ; maar zie, ik heb er berouw over en neem mij voor, om in het vervolg geene genade onbeantwoord te laten. Dit echter kan ik niet zonder Uwen bijstand. Help mij dan, om uit dien afgrond van ondankbaarheid op te staan en nooit meer uit Uwe genade te geraken.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer.

292

io^de STATIE.

Jezus wordt ontkleed en met gal gelaafd.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Overweeg, mijne ziel, hoe Jezus' maagdelijke zedigheid hier beleedigd, hoe Zijn smaak hier verbitterd werd. Ach! uwe onbeschaamdheid, uwe zinnelijke kleeding, uwe ijdelheid beroofden u van uwe onschuld, rukten Jezus de kleederen van het lijf; uwe onmatigheid verbitterde den smaak van uwen Heer. Welaan dan, spreek Hem rouwmoedig aan, zeggende:

GEBED.

Lijdende Jezus, ja, ik beween mijn ijdel pogen, om in de wereld eene vertooning te maken; ik verwensch mijne onwaardige begeerten, ik verfoei alle gehechtheid aan de wereld; geef dat ik mij voortaan nooit meer van het kleed der onschuld beroove, dat ik mij nooit meer aan overdaad plichtig make, en door de eenvoudigheid mijner kleeding de zedigheid mijns harten levendig uitdrukke.

Onze Vader. Wees gegroet.

293

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer. ii^de STATIE.

Jezus wordt aan het kruis genageld.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

E indelijk, mijne ziel, eindelijk wordt uw vermoeide, afgematte Jezus aan het vloekhout geklonken. Ween hier bij de herinnering, dat uwe zoo gekoesterde hartstochten de scherpe nagelen waren, waarmede Zijne handen en voeten doorboord werden, dat uw bedorven wil de hamer was, waarvan de slagen op Golgotha weergalmden. Ach! smeek Hem hiervoor vergeving door te zeggen:

GEBED.

Mijn gekruisigde Jezus, duld dat ik vol droefheid en leedwezen mijne zonden en ondankbaarheid in uwe doorboorde handen legge, niet om U opnieuw te kruisigen, maar opdat mijne trouweloosheid, met U gekruisigd zijnde, van weedom sterve, om in een eeuwige trouw te veranderen.

294

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer. Heer, ontferm U onzer.

I2^dc STATIE.

Jezus bidt zgt;oor die Hem kruisigen.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Beschouw, mijne ziel, beschouw nogmaals uwen Jezus aan het kruis gehecht. Zie, hoe vurig Hij den eeuwigen Vader bidt voor u, die Hem zoo schandelijk hoondet; en gij aarzelt nog, vergeving te schenken aan hen, die u soms verongelijkten, die u beleedigden. En echter gij zijt het, die den Zoon van God niet slechts beleedigd , maar zelfs gekruisigd hebt. Welaan, verhef dan vol berouw over zoo vele zonden uwe stem tot Jezus, en zeg Hem:

GEBED.

Beminnelijke Zaligmaker, Uwe stem waarmede Gij den quot;Vader voor mij om vergeving badt, roept mij onophoudelijk toe, dat ik niet alleen mijnen naasten alle verongelijking vergeven, maar ook U voor mijne beleedigers om

295

vergeving smeeken moet. Gehoorzaam aan die stem, verfoei ik dan ook mijne tot hiertoe gevolgde hardvochtigheid en maak het voornemen om hun, die mij verongelijking aandoen, weldaden te bewijzen, opdat ik ook eenmaal van U hooren moge: Heden zult gij met Mij in het paradijs zijn.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer.

I3^de STATIE.

Jezus wordt van het kruis genomen.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.

Gij waart het, mijne ziel, die den gestorven Jezus in Maria's schoot legdet, zoo dikwerf gij Hem in het H. Sacrament met weinig godsvrucht, mogelijk wel op eene heiligschendende wijze, in uw hart ontvangen hebt en Hem zoodoende in uw binnenste deedt sterven. Ach! vraag Jezus hiervoor vergeving; bid Maria om haar voorspraak.

296

GEBED.

Ja, mijn God, het is waar, ik was ongevoelig genoeg, om zulk een droevig schouwspel te veroorzaken, dewijl ik zoo dikwerf Uwe heilige Tafel naderde, zoo niet met een door zonde bezoedeld geweten, dan toch met weinig godsvrucht en met een aan het aardsche gehecht hart. Ach! dit berouwt mij en spoort mij tevens aan, om voortaan het brood der engelen zoodanig te ontvangen, dat het voor mij een onderpand worde der toekomstige heerlijkheid.

Onze Vader. Wees gegroet.

Glorie zij den Vader.

Ontferm U onzer, Heer, ontferm U onzer.

I4^de STATIE.

Jezus wordt in het graf gelegd.

Wij aanbidden U, Christus, en loven U.

Omdat Gij door Uw H. kruis de wereld verlost hebt.