lt;2 $ b * '-J* «C 3 ~
VEREE NIGING;
JI
APDKELING KÃTTJiUDAM.
MUZIEK-UIT VOERING
h
TER (lELEGENHEIJi VAN IIKT
TE ROTTERDAM,
oi, WOENSDAG M AUGUSTUS 1894.
RTCHARD KEISBERMAN, flrmil H, ï. HENDRIKS RN. â Rottei'd
Prijs 2S Cents.
Vrijdag 31 Augustus UITSTAPJE naar den Haag en Scheveningen. KAARTEN a Æ 5.50 aan het bureau verkrijgbaar.
Tendredi 31 Aoüt EXCURSION a la Haye et Scheveningue. BILLETS è, fi 5.50 au Bureau.
Freitag 31 August AUSFLUG nach Hang und Scheveningen. KAETEN a fl 5.50 am bureau kaüflich.
Friday 31 August EXCURSION to the Hague and Scheveningen. TICKETS to be had at the bureau d fl. 5.50.
è» C .9 . Z i- Z
VEREENIGI NG;
ODD-KATHOLIBK ONDERSTEÃHIBONOS.
af'deeling bottekdam.
MUZIEK-U1TVOERING
ter gelegenheid van iikt
DERDE llfflMïIdlE OMTBOLIEEEi-COiRES
TE ROTTERDAM,
op WOENSDAG 29 AUGUSTUS 1894.
des avonds te hall' acht ure,
in de groote bovenzaal van de societeit âHarmonie' (Doete),
ingang haagscheveer,
te geven dooi- de koren der beide oud-katholieke gemeenten te Eotterdam onder leiding van den heer a. b. h. verheij, en het kinderkoor der afdeeling onder leiding van den heer g. c. bünk.
t. uendrikse.v.
â Rotterdam.
PROGRAMMA.
EERSTE AFDEELINU.
I. Psalm VIII..................... a. b. h. veki1eij.
(Koor ca soli met pianobegeleiding.)
II. a. Eerste gedeelte van de 6e sonate F-dnr van l. van deethoven.
b. Loreley, Cliaracterstiick van....... h. seeling.
(Voor piano, voor v.e dragen door den heer p. n. mtos .)
III. ie. âHebe deine Augen aufquot;. Terzett uit het
oratorium âEliasquot; van..........mendelssoiin bartholdy
h. Im Friihling, Terzett (Op. 35) van.. \v. baroiel. (Te zingen door de dames j. r . heijlioers ,
a. J. hulstkamp en M. a. spit.)
IV. a. Blijf één.................... alex. w. a. iieyblom
6. Aan Rotterdam ............... g. b. van krieken'.
(Kinderkoor.)
TWEEDE AFDEKLING.
V. De utrechtsche kerk............... a. u. u. verueij.
(Voor koor, kinderkoor en soli met piano- en orgelbegeleiding.)
Sopr. Solist......Mej. ,i. b. hei.iligees.
Alt â ......Mevr. m. p. vep.heijâsaüveur.
Tenor â ......De heer c. vrolijk.
Bas â ...... â e. cramer.
VI. Tableau vivant. Allegorische voorstelling van de ntrechtsche kerk.
(Gedurende dit tableau wordt gezongen hetGebed van ferd. iullek.)'
1*
EERSTE AFDEELING.
I.
PSALM VIII.
A. 15. If, VERIIEI.T.
DES SCHEPPEES AVONDLOF.
KOOR.
O God, onze Grod! hoe gevierd is uw naam!
Heel de aard roept U uit als den Heere! Do hemel daar ginds, al de hemelen saam, Weêrgalmen uw grootheid té* eere!
Do kinderkens staamlen aanbiddend uw lof!
En waar zij 't Hosanna doen stijgen,
Daar knielen uw haatren beschaamd in het stof, Daar blozen uw lastraars en â zwijgen.
DUET VOOR ALT EN BAS.
Wanneer ik omboog blik naar d' eeuwigen trans,
't Verwonderlijk werk uwer vingren.
Dc maan en de starren, die, reiend ten dans, Hear blauwende banen doorslingren:
SOLI QUARTET.
Wat is dan de mensch, dat Gij zijner gedenkt?
Hot stofkind, gebukt aan uw voeten,
Dat Gij hem uw aandacht, uw teederheid scbonkt Dat Gij â als uw kind hem wilt groeten?
6
Gij gaaft hem een ziel, waar uw lielit in weerkaatst,
Gij doet hem niet de eerekroon prijken: Uw Englen alleen zijn iets hooger geplaatst,
Maar oens zal hij d' Englen gelijken!
Gij hebt hem gezalfd tot een koning der aard,
Die heerscht over 't werk uwer handen:
't Buigt al voor zijn staf wat er leeft in de gaard, Of zweeft in de wijde waranden:
De wollige schapen, het zuivelrijk vee,
De dieren, die 't mastbosch bevolken, 't Gevogelte des hemels, de visschen der zee En al wat er plast in de kolken!
O God. onze God! hoe gevierd is uw naam.
Heel de Aard roept U uit als den Heere! De hemel daar ginds, al de hemelen saam. Weergalmen uw grootheid ter oere.
PSALM VUL
AN DEN SCHÃPFEE. ABENDL1ED.
CHOE.
[Jnendlieher, Dir, unserm Gott und König 1st Erdquot; und Meer und Himmel unterthanig,
Dein Name giiinzt auf Erden hoch erhöht, Am Himmel strahlt, Herr, Deine Majestat.
Des Sauglings Mnnd, des Kindes frohes Lallen Bringt Dir sein Lob, Du siehst mit Wohlgefallen Dein Euhm, der fest hoch aufgefnhret steht Stürzt jeden Feind, der Deinem Namen schmüht
7
DUETT FÃR ALT UNJ) BASS.
Betracht' icli nali und in der blauen Ferne Den schonen Mond, das pracht'ge Heer dor Sterne Das Deine Hand, als cine Heerdc führt,
So werde ich tief von Deiner Macht gertihrt.
SOLI QUARÃEÃT.
Was ist der Mensch, dasz. Herr, Du sein gedenkest, Pes Menschen Sohn, dasz Du ihm Gnade schenkest! Ich sinke hin. wenn ich die Huid betracht.
Wondt Du ihn so heniich hast geraacht.
Du setzcst ihn ein wonig nach den Engeln,
Noch ringt er hier im Staub mit vielen Mangein Doch schmückst Du ihn, Dein liebes Eigenthum, Und kranzt ihn einst mit Majestiit und Ruhm.
Ja Herr, Du wlllst zum König ihn erheben Und Deine Welt ihm zu regieren geben,
Da Alles, was der Erdkreis in sich faszt,
Du jetzo schon ihm unterworfen hast.
Das Schaf, der Stier, das zahme Vieh in Feldern, Das frohe Wild, das ungestört in Waldern Durch Thaler irrt, und auf Gebirge klimmt, 1st alles ihm zum Eigenthum bestimmt.
Der Vogel Schaar, die frei in Luften schwebet, Der Fische Heer, das tief iin Wasser lebet, Und was im Meer sich Wege bahnen kann. Das Alles bleibi; dem Menschen Unterthan.
Herr unser Gott, wie herrlich ist auf Erden Dein Name jetzt, wie herrlich wird er werden? Desz freuen wir uns, weil Deine Hand uns führt Und bringen Dir den Ruhm, der Dir gebührt.
PSAÃME VUT.
AU CRÃATEÃB. ('ANTIQUE DU SOIR.
CHOfiUfi.
O notre Dieu, tont bon, tout adorable,
Que ton saint nom est grand et redoutable! Ta gloire éclatc en ces terrestres lieux, Ta majesté s'élève sur les cieux.
Le tendre enfant, encore a la mamelle,
Prêche a nos yeux ta puissance éternelle; Sa faible voix confond l'impiété,
Et du méchant condainne la üerté.
DUO POUR ALTO ET BASSE.
Quand, loin du bruit, en te rendant hommage, Seul, de tes mains je contemple l'ouvrage. Les cieux profonds et les astres brillants, Que ta sagesse a places en leurs rangs.
SOU QUARTET.
Ravi, confus, je m'écrie en moi-même:
âQu'est ce que rhomme, ö majesté suprème, ,.Que ta bonté daigne s'en souvenir,
.. IjC visitor sans cesse et le bénir?quot;
Dans ton amour, Tégalant presque aux anges Qui dans le ciel célèbrent tes louanges,
Tu l'as, comme eux, d'édat environné,
Comblé de gloire et d'honneur couronné.
Tu Tas fait rol sur ces oeuvres si belles Que tu formas de tes mains immortelles; Les animaux, et la terre et les mers Tout est sous lui dans ce vaste univers.
9
O iiotrc Diou, que ta gloirc est inuucnse! Rien n'ost égal a ta magnificence; ïa majesté partout brille a nos yeux; Ton uom remplit et la terro et les cieux.
II
a. Eerste gedeelte van de 6e Sonate F-dur van f. van
bkethoven.
b. Loreley, Charactorstück van h. seelixg.
(Voor piano. voor te dragen door den heer p. n. muus.)
m.
a. TEKZETT (DIE EN O EL.)
aus dom Oratorium: elias.
p. mendelssohn uartlloldy.
Hebe deine Augen anf zu den Bergen von weldion dir Hülfe kornuit.
Deine Hfllfe kornuit vom Herrn, der Himniel und Erde gemaclit hat.
Er wird deinon Fnss nicht gleiten lassen, und der dich behütet, schlaft nicht.
Hebe deine Augen auf zu den Bergen von welchen dir Httlfe kornuit.
10
EN (xELEN-TEUZET.
Hef vol moed uw oogen op naar do bergen, vanwaar u redding komt!
Ja, uw hulpe komt van Hem, die hemel on aarde gemaakt heeft.
Hij toch zal uw voet niet laten struikelen, Hij, die uw gids is, slaapt niet.
Hof uwe oogen op naar de borgen , vanwaar u redding komt.
TERZET (LES ANGES.)
Levez vos yeux vers les montagnes d'ou vous viendra du socours!
Votro socours vient du Seigneur, qui a fait le ciel et la terre.
II ne permettra point que votre pied chancèle. Et celui qui vous garde, no s'endormira jamais.
Levez vos yeux vers les montagnes d'oü vous viendra du secours.
h. IM FJRÃHLINCr.
ïerzctt (Op. 15) von woldkmar bargiel.
Frühling, ich grflsze dich!
Frühling, Frühling umschliosse mieh Mit deinom jungen aufkeimenden Lebon, Mit deinem Hoffon und deinom Stroben! Frühling, Frühling, ich grilszo dich!
11
Wie das Leben sich regt in den Kei men Und freudig, wie dome Blumen blühn.
So ist es auch Frühling in meinen Traumen, So wird auch mein Herz wieder jung und grim.. Frühling, Frühling, ich grüsze dich!
Aber der Blüthen stille Keime ünd der Blüthen lebendiges Grün,
Es 'sind vergiingliche schone Traume Die beim Erwachen schnell entttiehn.
Kommt nicht der traurige Winter wieder?
Ach daim schweigen der Nachtigall Lieder, Und in das weit off'ne kalte Grab Sinkt seufzend das blüliende Leben hinab.
Aber was küinmern niich künftige Schnierzen Und das sie verganglich ist, dicse Lust?
Bleibt es doch Friihling in meinen Herzen Bleibt es docli Frühling in meiner Brust.
LENTEZANG.
Lente, ik begroet u! Lente, vervul mij met uw ontwakend leven, met uw hopen, met uw streven! Lente ik begroet u.
Zoo als het levon in de plantjes ontwaakt en even als uwe bloemen vroolijk bloeien. zoo is het ook lente in mijne droomen, zoo wordt ook mijn hart weder jeugdig als het groen. Lente, o lieve lente, ik begroet u!
12
Doch do ontluikende teederc bloesem en der bladeren levend groen zijn vergankelijke schoone droomen, die bij het ontwaken snel verdwijnen. Komt niet de treurige winter weder? Ach dan zwijgt hot lied des nachtegaals en in het wijd geopend graf daalt het jonge leven zuchtend neder!
Doch waarom mij bekommerd over toekomstig leed en over het vergankelijke der vreugde? blijft het toch lente in mijn hart; blijft het toch lente in mijn borst.
Lente, ik begroet u! Lente vervul mij met uw ontwakend loven, met uw hopen, met uw streven! Lente, ik begroot u.
AU P1MNTEMPS.
Printemps, je te salue!
Printemps, printemps embrasso-moi De ta jeune vie poussante,
De ton espoir et de tes efforts! Printemps, printemps, je te salue!
Comme la vie se remue dans les germos Et comme fleurissent joyousement tes flours. Do memo c'est printemps dans mos rêvos. De mêrue rajeunit ot roverdit mon coour. Printemps, printemps, je te salue!
Mais les germos doux dos flours Et la verdure vivo des feuilles,
Voila de beaux rêves éphémères Qui rapidoment s'envolont au réveil. Est-co qu'il ne rcviont pas, lo triste hiver?
13
Ah! cost alors que so tait lo chant du rossiguol,
Et qu'en soupirant la vio flcurissaute
Descend dans la fosse froido et béante.
Mais quo mo mettrai-jo en peine des chagrins a. venir
Et do ce quo ces délices ne sent quo transitoires ?
Après tout, e'est printomps dans men coeur.
Après tout, e'est printomps dans mon sein.
IV.
a. BLTJF ÃÃN.
ALEX W. A. HEYBLOM.
Blijf één, blijf één, mijn vaderland!
Blijf één en ong-eschonden.
Geen staatspartij, geen godsdiensttwist Verscheure, door geweld of list,
Wat God heeft saamverbonden.
Blijf één, blijf één, mijn vaderland!
Laat niets die deugd verflauwen.
Wroet in geen eigen ingewand!
En, Leeuw van Neerland! toon geen tand Dan tegen vreemde klauwen.
Blijf één, blijf één, mijn vaderland !
Laat niets die kracht u rooven.
Schraag, als een eenig man, den troon, En meng geen wanklank in don toon Van 't oud Oranje boven.
14
AAX ROTTERDAM.
a. E. VAN KRIEKEN.
'k Heb u liet', Rotterdam, met uw drukte en gewoel. Waar het leveu zoo kraclitig in bruist;
Koningin van de Maas, uit wier waat'ren een lied Vol van glorie en hoop u omruischt!
In den wedstrijd van handel en scheepvaart houdt gij Fier de vlag onzer vaad'ren omhoog;
En uw heden is niet van 't verleden ontaard,
Dat met roem Hollands naam overtoog.
Met verrukking aanschouw ik uw groeiende vloot. Die steeds talrijker havens vervult.
Voortgestuwd langs het spoor door de waat'ren gebaand Door uw moed, uw beleid en geduld.
Tweede stad, eerste haven van 't dierbare land,
Dat ik dankbaar mijn vaderland noem.
Nog vergaart ge als weleer uit de baren der zee U de schatten van rijkdom en roem.
Sedert lang heeft geen krijgsvuur gevlamd langs uw stroom Sedert lang rust uw zwaard in de scheê.
En geen bloedroode lauwer versiert thans uw krans. Gij geniet steeds den kostlijken vrêe;
Maar met jeugdige veerkracht en moed houdt gij stand, Fiere spruit van Oud-Hollandschen stam!
Daarom hebben we u lief 6n wij zingen uw roem, Want daar is toch maar één Rotterdam!
TWEEDE AFDBELING.
TWEEDE AFDEELING.
V.
DE UTRECHTSCHE KERK.
ORATORIUM.
Woorden van o. j. van tiiiel. Muziek van a. b. n. verheij.
KOOR.
Ik hen de waarheid en het leven (1)
Klonk reeds als een verlossingswoord Een zestal eeuwen 't mensclidom tegen. Aan velen werd het âwoordquot; ten zegen,
Door velen reeds met vreugd gehoord;
Maar neev'len dekten nog de landen,
Door Batavier en Fries bewoond,
Toen Willebrord, door God gezonden, (2) Het evangelie kwam verkonden En wees op 't oord, waar d' Eeuw'ge troont. En evenals het land den baren Ontworsteld werd door vlijt en kracht,
Werd met Gods zegen 't reuzenwerk, De vestiging van Utrecht's kerk.
Door hem in 't eind tot stand gebracht.
(1) Joh. XIV: 6.
(2) Willebrord, met elf medehelpers nit Engeland naar llollaud gekomen, werd bisschop in 696, vestigde zijn zetel te IJtreolit en stierf in 739
ZWEITER THEIL. SECONDE PARTIE. SECOND PART.
|
Die utrechter Kirche. OEATOBIÃM. Text von G.j. van thiel. Componirt von A. B. H. VÃRHBI.T. CHOB. |
I'Eglise d' Utrecht. ORATORIO. Texte do g . j. van thiei, . Musique do A. B. H. VERHBIJ CHOEUR. |
The Churoh of Utrecht. ORATORIUM. The text by o. J. v.thiei,, composed by A. B. H. VÃBIIEIJ. CHORUS. |
âIcb bin die Wahr- âJe suis la véritéet âI am the Truth
heiit und das Lebenquot; la vie.'quot;(S.Jcanxiv; 6) and theLife.quot;(St.Johu
(Joh xiv : 6.) Diese Cette ioyeuse nouvelle xiv ; 6.) That happ}'
frohe Botschaft er- ne retentit en Hoi- news was heard in
scholl in Holland erst lande que plus de 600 the Netherlands not
mehr als 600 Jahre ans après la naissancc before 600 years after
nach Christi Geburt. du Christ. Wilbrord, the birth of Christ.
Willibrord, zum Bi- sacré évêque en 696, Will'brord, consecra-
schof geweiht im fonde l'église d'Utr. ted Bishop in the year
Jahre696,griindetdie 696, founds the
Kirche von Utrecht. Church of Utrecht.
18
engelen (Kinderkoor).
Weer is een nieuwe kostb're parel Der kroon des Eeuw'gen aangebracht. In 't zonlicht tintien de landouwen Bij 't wijken van den langen nacht.
Werkt ijvrig voort, gij christenboden,
Opvolgers van Sint Willebrord!
Verspreidt ook hier de zegeningen Van Jezus' bloed, voor ons gestort.
engelen (Vrouwenkoor).
Ziet! tempels verrijzen Als huldebewijzen Aan Jezus gekruist en zijn goddelijk woord. Welluidende klanken Van loven en danken,
Zij stijgen omhoog in een lieflijk accoord.
(Bas solo.)
Helaas! de geest gaat ras verslappen.
't Geloof, de zeden, eens zoo rein,
Ontaarden. Trots en weelde troonen,
Waar liefde en eenvoud moesten wonen.
't Getal der trouwen wordt zeer klein.
Daar doet een schok het aardrijk trillen En spreidt ontzetting om zich heen: De reformatie in deez' landen (1)
Doet om 't geloof den strijd ontbranden En rukt het zwak gebouw vaneen.
Hier zwerft een kudde zonder herder;
Daar zit een herder eenzaam neer.
(Sopraan solo.)
Toen, onder schijn van hulpbetoonen,
Zond Loyola, helaas! zijn zonen,
Ten koste van dc zuiv're leer. (2)
(1) In de zestiende eeuw.
(2) In het jaar 1592 komen de eerste twee jezuïeten in ens vaderland.
19
|
ENGEL. (Kindorchor.) Die Engel, erfreut dass wieder cin Volk aus der Nacht des Heidenthums erlöst, mahnen die Evange-lium-Boten zum Aus-harren. ENGEL. (Frauenehor.) Freudengesang der Engel wegen der Aus-breitung des Christen-thums in den Nieder-landen. |
ANGES (Choeur d'enfants.) Les anges soréjouis-sant, de ce qne do nouveau une contrée va étre dérobée a la nuit du paganisme, encou-ragent les messagers de l'évangile a la perseverance. ANGES (Choeur de dames.) Hymne des anges a cause de la propagation du christianis me dans les Pays-JBas. |
ANGELS. (Chorus of children.) The Angels, rejoiced at the redemption of a new country from the night of paganism, encourage the preachers of the gospel to perseverance. ANGELS. (Chorus of women.) Song of joy of the Angels upon the propagation of Christianity in the Netherlands. |
Bass (Solo.) Basse (Solo.) Bass (Solo.)
Abnahme vonGlaube Eelachement de la Decline of faith and
undSittenverderbniss. foi et des moeurs. La morals. Eise of the
Die Kirchenreforma- reformation a lieu, reformation. Great
tion findet statt. Gros- Grande confusion. perturbation! se Verwirrung.
Sopran (Solo.) Soprano (Solo.) Soprano (Solo.)
Die ersten Jesuiten Les jésuites, hélas. The first Jesuits
kommen leider ins font leur entree dans come here, alas!
Land. ce pays ci.
2*
20
riiuuw (tEülevenen (Mannenkoor).
O God! zie neer,
Wil ü erbarmen!
Verhoor, o Heer!
't Gebed der armen.
Neem weg de roede, die ons treft.
Spreek 't woord, dat ons van straf ontheft. Wil ons verkleumd gemoed verwarmen.
Michael (1) (Sopraan solo).
Wat God u doet is welgedaan.
Die in Hem gelooft, zal niet vergaan.
Wien Hij den beker geeft te drinken.
Schenkt Hij ook kracht om niet te zinken. Hereent u om den bisschopsstaf!
Eeeds zendt Hij dienaars tot u af,
Bereid, als in de eerste tijden.
Voor God en zijne kerk te lijden.
KOOE.
Vol moed blijft men den strijd vervolgen, Al sloeg de vijand menig' wond.
Steeds zwarter wolken pakken samen En duist'ren meer den horizont.
Een Codde, rein van geloof en zeden, (2) Als Utrecht's kerkvoogd voert den staf, Aan hem van hooger hand gegeven,
(1) Beschermengel van de kerk.
(2) Petrus Coddc, een Amsterdammer van geboorte, werd op 6 Februari 1689 te Brussel tot aartsbisschop van Utrecht gewijd, onder den titel van aartsbisschop van Sebaste. Door den paus uitgnnoodigd om het eeuwfeest van het jaar 1700 te Rome te komen vieren, trok hij met eenigo geestelijken daarheen. Hij werd daar door den paus met de meeste onderscheiding behandeld. Door de jezuïeten was hij in het geheim beschuldigd van jansenisme. Op welke wijze hij zich verdedigd heeft kan men zien in de Verklarini/ en antwoorden die t' aertshisschop van Sebaste, aposiolise vicaris in 't Verenigde Nederland, te Rome zynde,aand' Uitmuntenste Heer en Kardinalen heeft irgelevert (1704). Hij werd 18 December 1701 door de vergadering De propaganda fide vrijgesproken.
Toen Codde te Rome was, maakten de jezuïeten van dien
21
TKEUGEBLIEBENE FIDÃLESPERSBVÃRA.NTS. THE IWITHFÃL.
(Mannerchor.) (Chocur d'hommes.) (Chorus of men.) Gebet der Kirche Prière de l'église Prayer of the church uni Hülfe in ihrer i)oiir êtrc sécourue for assistance in her
Noth. dans sa misère. state of distress
|
MICHAEL. (Sopran-Solo.) Dor Erzengel Mi-chad mahnt zum Muthhalten, indem or daran erinnert, (lass was Gott thut wohl-gethan sei. CHOR. Durch die Hinter-liste der Jesuiten entsteht in der Kirche von Utrecht eine Spal-tung. Codde, der Erz-bischof von Utrecht, gehtnachRom, hotft dort Recht zu linden, wird aber vom Papste verurtheilt. |
S. MICHEL. (Soprano-solo.) L'ar changeS. Michel ranime le courage en démontrant que ce que Dieu fait c'cst hieu fait. CHOEÃR. L'Ãglise d'Utrecht est divisée par les agitations des jésuites. Codde, archévêque d'Utrecht, part pour Rome, espérant qu'on lui y fera justice, mais il est coudamné par le pape. |
MICHAEL. (Soprano-solo.) The archangel Michael speaks words of encouragement, saying: what the Lord does, is done well. CHORUS. Owing to the interference and the agitations of the Jesuits the church becomes divided. Codde archbishop of Utrecht departs for Rome, hoping to find justice there, but is condemned by the pope. |
22
En weert de slagen dapper af.
Maar list en laster saamverbonden Belagen hem van alle kant.
Daar lokt een noodingsbrief uit Rome Hem uit liet zwaar beproefde land.
Hij koopt er recht en troost te vinden, Te zuiv'ren zich van valsche blaam.
Maar, o ontzetting! ook te Rome Spant men met zijn vervolgers saam. Na maanden tijds van duld'loos lijden.
Gevleid, getergd, geëerd, bespot,
Mocht eind'lijk hij naar Holland trekken, Onkundig van zijn naaste lot.
Vol hoop treedt hij den zijnen nader;
Maar schrik en droefheid grijpt hem aan Bij t zien der slachting, door de wolven Zijn dierb're kudde aangedaan.
Toch is de beker nog niet ledig.
De hemel wolkt zich meer en meer;
Daar schiet een bliksemflits uit Rome Met vloek en schorsing op hem neer.
PETRUS TOT PAUS CLEMENS XI (1)
(Tenor solo.)
Vermeet'Ie! hoe durft gij Uw roeping dus beseffen,
(iewillig 't oor te leên
tussclientijd gebruik om geestelijken en leeken tegen den aartsbisschop op te zetten en beschuldigden hem als een wederspannige en ongehoorzame aan den heiligen Stoel. Het gevolg hiervan was, dat velen zich stelden onder het bestuur van vreemde zendelingen. In het jaar 1703 (12 April) liet men, vooral ook op aandringen van de regeering van Amsterdam, Codde vertrokken. Ouder weg vernam hij de tijding, dat hij door den paus geschorst en Theodorus de Cock, een aanhanger der jezuïeten, in zijn plaats als provicaris was aangesteld. Bij zijn terugkomst in het vaderland vond hij de kerk van Utrecht in de grootste verwarring. Om des vredes wille legde hij zijue bediening neer. Het metropolitaau kapittel van Utrecht nam toen het bestuur in handen en benoemde J. Catz en H. F. van Heussen tot algemeene vicarissen. Codde stierf 18 December 1710 te Utrecht.
(1) Clemens XI (1700â1721) is ook do paus, die de beruchte bul Cnigexiius (8 Sept. 1713) in de wereld zond.
23
|
PETBUS Zü PAPST CLEMENS XI. Tenor (Solo.) Petrus erinnert den Papst daran, dass dei-Priester nicht zu llu-chen , sondern zu segnen berufen sei. |
s. PIEEEE AU PAPE CLÃMENT XI. (Ténor-solo.) S. Pierre fait res-souvenir au pape que le prêtre est appelé non pas a maudire niais ii bénir. |
ST. PETER TO THE POPE CLEMENS XI. (Tenor-solo.) St.Peter reminds the Pope of the fact that the priest's vocation is benediction not malediction. |
24
Aan lastertaal en hoon?
De vloek, dien gij hier spreekt, Zal zeker hem niet treffen,
Maar veeleer heilloos zijn Voor u en uwen troon.
fiebed van de teouw geblevenen
(Mannenkoor).
O, God! niet onz\ uw wil geschiede! Neem zijnen staf goedgunstig weer! Maar zie, o Jezus! op de kudde, Hem toevertrouwd, genadig neêr. Wij voelen ons de kracht begeven.
Laat hem uw heemlen opengaan! O, Opperheer van dood en leven.
Neem uwen dienaar liefd'rijk aan.
engelen (Vrouwenkoor,).
Vrees niet, gij martelaar!
Hun vloek zal u niet treffen.
Ontwaak en zie omhoog,
Want heerlijk is uw loon.
Uw banden zijn geslaakt.
Gij kunt u vrij verheffen.
God zendt ons naar u heen;
Treed nader voor zijn troon.
kooe.
Eere zij God! Eeuwige eere!
Scheps'len der aarde.
Knielt voor den Heere!
Christus den Zoon, Heer als de Vader,
Heiligen Geest! God al te gader
Lof en dank! O majesteit!
Nu en in all' eeuwigheid.
25
|
(JEBET DER TREUGEBLIEBENKN. (Mannerchor.) Sie flehen um Kraft, damit sie denLeidcns-kelcli trinkcn können. ENGEL. (Frauenchor.) Engel trosten die Kirche von Utrecht und weisen den Bi-schof auf den Lohn, den Gott ihm geben wird. |
PBIÃRE DES FIDÃLES PEBSÃVÃEANTS. (Cboeur d'hommes.) Ceux-ci demandent avec instance la forcc de pouvoir boire le calico. ANGES. (Choeur do dames). Des anges consolent l'église d'ütrecht et remettent devant les yeux de son eveque la récompense qui I'at-tcnd auprès de Dieu. |
PBAYEB OF THE IAITH-FUL. (Chorus of men.) They implore for strength to drink the cup of suffering. ANGELS. (Chorus of women.) Angels console the Church of Utrecht and remind her Bishop of the reward, which God will bestow on him. |
CHOR. CIIOEUB. CHORUS.
Ehre dem dreiei- Gloire an seul Dieu Glory to the Trinity ! nigen Gott! en trois personnes!
26
TWEEDE DEEL.
kook.
(Klaaglied.)
Een eeuw rolt weer daarheen.
De kamp duurt onverdoofd,
Maar Utrecht's kerk houdt stand Ea blijft voor waarheid strijden.
Steeds weer treft Kome's vloek Elk nieuw gekozen hoofd En allen, die met hem Het oude geloof belijden.
de keek (Alt solo).
O, God! heb medelij!
Zie onze ellende aan.
De nood stijgt meer en meer.
Behoed ons! wij vergaan.
geloof (Mannenkoor).
Daar staat als Christus' woord geschreven: Die in Mij gelooft zal eeuwig leven, Die gelooft met kinderlijk gemoed.
Maar die niet gelooft zal Ik verderven, En duizend dooden zal hij sterven Veroordeeld tot den bellegloed.
hoop (Kinderkoor).
Storm en golven mogen dreigen,
't Eanke scheepje roerloos slaan;
Laat de angst u niet doen beven!
Hoop, als anker u gegeven.
Zal u hoeden voor vergaan.
liefde (Vrouwenkoor).
Hebt gij dkander lief,
Is 't eerst wat God beval.
27
ZWEITER THEIL. DEUXIÃME PARTIE. SECOND PART.
CHOK (Klagelied.) choeur. chorus.
(Complaintes.) (Lamentation.)
EinJahrhundort jreht 11 s'écoulc un siècle, A century passes,
vorüber; aber Eom mais Rome continue but Some perseveres
beharrt in seiner de nourrir des senti- in her hostility against
feindlichenGesinnung ments hostiles contre Utrecht.
gegen Utrecht. Utrecht.
|
DIE KIRCHE. (Alt Solo.) Die Kirche von Utrecht fleht von Neuem um das Erbarmen Gottes. GLAUBE. (Mannerchor.) Der Glaube in Christum giebt das ewigeLeben, derUu-glaube führt zum ewigon Tode. (Marcus xvi:16.) HOFFNUNÃ. (Kinderchor.) Die Hoffnung ist wie ein sicherer und fester Anker. (Hebr. vi: 19.) LIEBE. (Frauenchor.) Liebe Gott über Alles und den Niich-sten wie dich selbst. |
l'eglise. (Alto-solo.) L'église d'Utrecht implore de nouveau la miséricorde deDieu. LA FOI. (Choeur d'hommes.) La foi en Jésus-Christ fait vivre éter-nellement; l'incrédu-lité mène a la mort éternelle. (S. Mare. xvi: 16). l'espérance. (Choeur d'enfauts.) L'espérance est comme une ancre ferme et assurée. (Hébr. vi: 19.) LA CHARITÃ. (Choeur de dames.) Aimez-Dieu au-des-sus de toute chose, le prochain comme vous-raême. |
THE CIlURCU(Alt0-S0l0, The Church of Utrecht implores anew the mercy of God. FAITH. (Chorus of men.) Faith in Jesus Christ gives eternal life; unbelief leads to eternal death. (St. Mark, xvi: 16.) HOPE. (Chorus of children.) Hope is as a safe and firm anchor. {Hebr. vi:19.) CHARITY. (Chorus of women.) Love God above all, and thy neighbour as thyself. |
28
Geen g'loof zal u voor zinken sparen, Waar baat en nijd in 't harte woont. Geen hoop voor schipbreuk u bewaren, Waar twisten tweedracht heerschend troont. Hebt gij elkander lief,
God immer bovenal.
GELOOF, HOOP EN LIEFDE.
(Mannen-, vrouwen- en kinderkoor.) Niet enkel g'loof, geen hoop alleen,
Maar beide door de liefd' omwonden,
Zijn wij als saamgesnoerd tot één, Tot heil en redding u gezonden.
MICHAEL
(Sopraan solo.)
Al drijft iu schijn uw zwakke boot Ten prooi aan storm en woeste baron. Houd slechts het oog omhoog gericht, Daar schittert 't stralend bakenlicht, Dat u de haven in doet varen.
Al klieft de bliksem 't donker zwerk, Vrees niet, hun vloek zal u niet deren; Uw vaan, het kruis, staat veel te hoog Voor hun verblind, beneveld oog. Zij wappert vrij, in hooger sferen.
(Bas solo.)
De kloof gaat zich al meer verwijden Eens tusschen Ãome en ons gesteld. Nauw is Gods woord te onderscheiden In 't praalziek kleed, dat het omknelt. Zie'. Rome's trots kent paal noch perken. De paus, door vleierij misleid.
Ontziet zich niet het hoofd te dekken Met 't siersel der onfeilbaarheid. (1)
(1) Op het vaticaansch concilie (18 Juli 1870) verklaarde Pius IX zichzelven onfeilbaar. Pins IX is ook de paus, die (4 Maart 1853) eigenmachtig in ons vaderland een nieuwe hiërarchie invoerde en (8 Deo. 1854) de onbevlekte ontvangenis van de heilige maagd Maria als leerstuk der kerk afkondigde
29
|
GLAUBE, HOFFNl'Ntr UND LIEBE. (Manner-, Frauen-nnd Kinderehor.) Glaube, Hotfnung und Licbe enge vor-bunden führen den Mensch auf den Weg des Heils. juchael. (Sopran-Solo.) Michaël weist die utrechter Kirche auf ihre Fahne, das Krenz, welches fort-fiihrt die Liebe des Herrn zu verkündi-gen und, wie die strahlendeFeuerbake, Licht verbreitet und dem von Stürmen überfallenen Schitfe den Weg zeigt. Bass (Solo.) DieTrennnng zwis-chen Rom u. Utrecht wird gröszer durch die ünfehlbahrkeits-Erklarung von 1870. |
IjA toi , Ij'espêrance et la chaeité. (Choeur d'homines, de dames et d'enfants.) La foi, l'espérance et la cliarité, unies étroitement Tune a l'autre, conduisent l'homme dans le che-min du salut. s michel. (Soprano-solo.) S. Michel remet de-vant les yeux de l'égli-se d'ütrecht son éten-dard, la croix, qui publioramour duSeig-nour et en répandant la lumière comme un phare rayonnant, indi-que la route au navire délabré par la tem-pête. Basse (Solo.) La désunion entre Rome etütrecht s'aug-mente par la proclamation de l'infaillibi-lité en 1870. |
faith, hope and cha-kity. (Chorus of men, women and children.) Faitb. Hope and Charity closely united load man on the way of salvation. st. michael. â (Soprano-solo.) Michael shows to the church of Utrecht her banner, the Cross, which continues preaching the Love of the Lord, and which like the blaze of a beacon shows the way to the tempest-tossed ship. Bass (solo.) The schism between Rome and Utrecht becomes larger and larger by the declaration of the papal infallibility of 1870. |
30
PETRUS TOT PAUS PIÃS IX (TcilOl' Solo.)
Verblinde mensch! laat af üw Heer ter zij te streven. Wie Hem gelijk wil zijn,
Dien wacht een vreeslijk lot. De plaats, die ik n liet,
Door Christus mij gegeven. Was die eens dienaars slechts En niet van eenen God.
KOOE.
Daar fluisteren reeds stemmen;
Zij spreken van verraad.
Hoort, hoe allengs dat spreken In kreten overgaat.
Een schaar van diep geschokten (1)
Roept luide om onderzoek.
Maar Eome heeft voor zijn kind'ren Tot antwoord slechts een vloek.
DE KERK VAN UTEBCHT (Alt SOlO.)
tot de oud-katholieken van Frankrijk, Duitschland en Zwitserland.
Onterfden, houdt moed!
Blijft trouw aan Jezus' kerk!
Niet Christus stoot u uit,
Zoo gij zijn woord belijdt.
Wij reiken u de hand.
Door eendracht zijn wij sterk.
Eens rijst de waarheidszon In volle majesteit.
(1) Alom stonden, vooral na 1870, mannen op, wier geweten hun niet toeliet zich aan de nieuwe pauselijke leerstukken te onderwerpen.
31
|
petrus zu pal'st pius ix. Tenor (Solo.) Petrus selbst ge-steht, dass das Anit, ihm durch Christum gegeben, das einos Dieners sei, und ver-wirft die UnfeMbalir-keit als Gott belei-digend. chor. DerKoncilsbeschlusz findet Widerstand. Hier und dort wird der Griaubens-schrei gehort; die alt-katho-lische Bewegung ent-steht. die kirche von utrecht. (Alt-Solo.) Die Utrechter Kir-che mahnt die von Eom ausgestoszenen zu Muth und Treue und ladet sie ein zur Vereinigung. |
s. pierre aü pape pie ix. (Ténor-solo) S. Pierre lui-raême reconuafyque la place, assignee a lui par Jé-sus-Christ, est celle d'un serviteur, et il rejette rinfaillibilité, comme outrageante a Dien. choeur. Le décret du concile trouve de l'opposition; partout Ie cri de la foi se fait entendre. Le mouvement ancien -catholique prend origine. l'église d'utrecht. (Alto-solo.) L'église d'Utrecht anime ceux que Rome a expulsés, au courage et a la fldélité et les invite a s'unir. |
st. peter to pope piüs ix. (Tenor-solo.) St. Peter himself acknowledges, that the place, given to him by Jesus Christ, is that of a servant, and condemns the infallibility as a blasphemy. chorus. The decree of the council meets with opposition; here and there the cry of faith is heard; the old-catholic movement arises. the church of utrecht. (Alto-solo.) The church of Utrecht encourages them, who are repudiated by Rome and invites them to join together. |
32
viiEde-engelen (Kinderkoor).
Zwaar beproefden,
Diep bedroefden,
Het naebtlijk duister zwicht;
Aan de kimmen.
Ziet, daar glimmou de stralen van bet licbt.
slotkoor.
Twijfel, ong'loof. Godsontkenning,
Valscbe leering, beiligscbenning,
Dreigen 't geloof van alle zij.
Maar de God der zwaar gedrukten,
Toevlucht van de diep gebukten.
Staat ons goedertieren bij.
En gelijk weêr nieuwe loten Rond den eik zijn voortgesproten,
Vóór bet leven bem begaf,
Is bet ütrecbt's kerk gegeven Weer een nieuw en krachtig leven Te zien spruiten uit haar staf. (1)
Dankend blikt zij om zich benen, (2)
Dankend God en al degenen Die hier ijv'ren voor zijn werk;
Biddend, dat dit samentreffen Heilrijk zij tot het verheffen Van d' oud-katholieke kerk.
Welaan dan moed! bet oog omboog!
De zegen komt vandaar.
Wat wanklen zal, wat falen moog',
(1) Den llden Augustus 1873 werd professor J. H. Reinkens tot bisschop over de oud-katholieken in Duitschland gewijd door mgr. H. Heijkarap, bisschop van Deventer in de kerk van de heilige Laurentius en Maria Magdalena te Rotterdam. Eeuigen tijd later wijdde mgr. Reinkens prof. Herzog tot bisschop over de zwitsersche oud-katholieken.
(2) Rotterdam, 28, 29, 30 Augustus 1894.
Moed! Reeds
33
FlilEDENSENCiEL. AN GES DE PA1X. ANGELS Oilt; PEACE.
(Kinderchor.) (Choeur d'enfants.) (Chorus of children.)
Stimmen vonWahr- Des voix tie vérité Voices of truth and
heit und Frieden er- et de paix encouragent peace encourage the
muntern die Alt-ka- les anciens-catholi- old-catholics and
tholiken undsprechen ques faisant entrevoir speak of days of light, von nahenden Tagen des jours lumineux qui des Lichtes. s'approchont.
SCHLXTSSCHOK. CHOEUR FINAL FINAL-CHORUS.
In den Gefahren, Au milieu do tout Amidst the dangers,
welche den (jlauben ce qui pent donner which threaten faith,
bedrohen, ist die atteinte a la foi l'église the church of Utrecht
Kirche von Utrecht d'Utrecht a été con- b,v God's hlersing
durch Gottes Segen servée par la bénédic- has been saved, and
gespart geblieben, tion de Uien, laquelle supported the old-ca-
undhatsieinüeutsch- aussi l a mlse en état tholic movement in
land und anderwarts de prêter son appui Germany and else-
die alt-katholische Be- au mouvement ancien- where.
wegnng gefordert. catholique en Alle-magne et ai Hours.
sie dankt Gott fiiv Elle rend graces a She thanks God alle Wohlthaten ihr Dien de tons les bien- for all the favours bewiesen und betet faits qu'II lui a accor- bestowed on her and dass auch dieser Con- dés, priant en même prays that this congress zum Heile der temps qu'encore ce gress too may prove Kirche gereiche. congrès-ci pnisse con- a blessing for the tribuer an bien de church.
I'Eglise.
Sie spornt Alle an, Elle excite tons a She encourages every
init Vertrauen, ge- s'avancer toujonrs body, to continue the
stiitzt aufdenGlauben, avec confiance vers way with trust, sup-
34
Gods woord blijft eeuwig waar. De reine liefde zij de band, Die ons te zaam vereent; Het geloof de staf, die onze hand. Bij 'c reizen naar het schooner land Der hope, steun verleent.
Eeeds deinst het nachtlijk duister af 't Vlucht voor de schemering heen, G'lijk eertijds Willebrordus' staf De neev'len dreef uiteen.
Komt houden wij ons dan te zaam Van geloof en zeden rein.
Dan zal oud-katholiek een naam, Verheven boven alle blaam Enâ Godgevallig zijn.
33
vor Allem durch lAehe les champs de VEs- ported by Faith, es=
enge verbunden, nach pêrance, s'appuyant pecially closely uni-
dem Lande der Hoff- sur la Foi, étroite- ted by Charity, to the
mmg hin zu steuern. ment unis avant tout land of Hope.
par la Charité.
Die Wahrheit wird Un jour la vérité One day Truth shall einmal siegen, nnd triomphera et pourvu triumph, and when wenn wir nur streben que nous aspirions a we only aim at purity nach Reinheit in la pureté de la foi et of faith and of morals, Grlauben nnd in Sit- des raoeurs, le nom then the name of old-ten, so wird der d'ancien-e/ithoHquese- catholic shall be a Name: Alt-hath olïk ra nn titre d'honneur name of honour and....
ein Ehrenname und... et...... agréable a agreeable to God.
Gottgefallig sein. Dieu.
3*
36
TABLEAU TITANT.
Zinnebeeldige voorstelling van de utrcchtschc kerk.
De geschiedenis der utrechtsche kerk heeft menige bladzijde aan te wijzen , welke spreekt van beproeving en strijd. Aan vele en velerlei gevaren was en is zij nog blootgesteld.
Deze gedachte leefde blijkbaar ook bij den dichter van den tekst van het oratorium, de Utrechtsche Kerk, aan welks slot dit tableau ons wordt voorgesteld. Maar even duidelijk is het ook, dat de dichter geen oogenblik twijfelt aan het voortbestaan der utrechtsche kerk en zelfs een gunstiger tijd voor haar te gemoet ziet. De oudkatholieke beweging neemt in verschillende landen vaster vormen aan. Alom richt men het oog op en zoekt men de gemeenschap met de oude kerk van Utrecht, welke God niet zonder reden zoo lang en onder zoovele beproevingen heeft bewaard. Dit troost en bemoedigt haar, vooral in deze dagen, nu het derde internationale oud-katholieken-congres in Nederland wordt gehouden; het doet haar met verhoogden dank en vernieuwde hoop roepen tot Hem, van wien alle hulp moet komen.
Aldus zien wij haar in dit tableau. De figuur, die de kerk voorstelt, heeft het kruis , â het zinnebeeld des lijdens, maar tevens de staf, waarop zij immer steunt bij het vervolgen van haren weg, â op dit oogenblik uit de hand gelegd. Met saamgevouwen handen zendt zij hare bede ten hemel. Eigen onmacht erkennende, smeekt zij haren Heer, dat Hij haar in blijde dagen voor overmoed, in dagen van smart voor moedeloosheid beware. (Zie het âGebedquot; van F. Hiller, dat bij het tableau wordt gezongen). Een priester offert do wierook, welke het symbool is van het hemelwaarts stijgen van dit gebed. Vooral op dit oogenblik is het, als of bovenaardsch licht de kerk bestraalt, ten teeken, dat haar gebed den hemel welgevallig is.
Doen de pauselijke tiaar en de koepel van de St. Pieterskerk op den achtergrond denken aan de ook in de kerk van Christus doorgedrongen pracht en praal, helaas gepaard aan eer- en heerschzucht, â het gebed wordt hierdoor niet gestoord. Integendeel, wereldsche luister, die wel verblinden maar niet waarlijk verlichten kan, is hier gelijk de dissonant, die de liefelijkheid van het reine akkoord te treffender doet uitkomen. Liefde tot de waarheid en ware liefde â deze alleen strekken een kerk, gelijk ieder persoon tot eere; zonder (jeze heeft de kerk geen waarde, met deze kan zij allen aard-
37
schen luister derven. Ook daaraan heeft ons de dichter herinnerd met de schoone woorden: âHebt gij elkander liefquot; en
âNiet enkel g'loof, geen hoop alleen ,
Maar beiden door de liefd' omwonden ,
Zijn wij als saamgesnoevd tot éen Tot heil en redding u gezondenquot;.
Moge Utrecht's kerk die woorden ten allen tijde behartigen. Moge elk harer leden steeds meer wedijveren om daarin uit te munten! Dan zal de geestdrift, door dichter en componist in ons opgewekt en door dit tableau nog versterkt, langer duren dan deze congresdagen; dan wordt eens aller hartelied:
Komt houden wij ons dan te saam
Van geloof en zeden rein,
Dan zal oud-katholiek eeu naam
Verheven boven alle blaam Eu.......Godgevallig zijn.
DIE KIRCHE VOX UTRECHT.
Bildliche Vorstellung.
Die Geschichte der Utrechter Kirche bat manche SeiK auf zu weisen, welche spricht von Prüfung und Streit. Sie war und ist noch jetzt vielen und verschiedenen Gefahren aus-gesetzt.
Dieser Gedauke beseelte augenscheinlich auch den Dichter des Oratoriums: âdie Utrechter Kirche,quot; nach dessen Schluss diese bildliche Vorstellung uns gegeben wird. Aber eben so klar ist es auch, dass der Dichter keinen Augenblick zweifeit an dem Fortbestehen der Kirche von Utrecht, und dass er sogar eine bessere Zeit fur sie erwartet. Die alt-katho-lische Bewegung nimmt in verschiedenen Landern festere For-men an. Allerwarts riclitet man das Ange auf die alte Kirche von Utrecht, und sucht Gemeinschaft mit der Kirche, welche Gott gewiss nicht ohne Ursache, so lange und unter so vielen Prüfungen, erhalten bat. Diesen Trost und diese Ermunte-rung empfindet sie besonders in diesen Tagen, worin der dritte internationale Altkatholiken-Congress in den Niedeiianden gehalten wird ; das bevvegt sie zu erhöhtem Dank und zu erneuter Hotfnung auf Ihm, von dem alle Hülfe kommen musz.
38
Dergestalt selien wir sie in dieser Vorstellung. l)ie Figur, welche die Kirche vorstellt, liat das Kreuz, â das Sinnbild des Leidens , aber zugleich der Stab , worauf sie immer sich stützt anf ihrem Wege, â in diesem Augen-blick aus der Hand gelegt. Mit gefalteuen Handen sendet sie ihr Gebet gen Himmel. Indem sie ihre eigene Schwache anerkennt, fleht sie zu ihrem Herm, dass Er sie behüte vor üebermutli in den frohen Tagen nnd vor Muthlosigkeit in den Tagen des Schmerzes. (quot;Siehe das âGebetquot; des F. Hiller, welches bei der Vorstellnng gesungen wird).
Der Weihrauch , welchen ein Priester opfert, ist das Symbol des himmelwarts Steigens des Gebets. Besonders in diesem Augenblick ist es, alsob überirdisches Licht die Kirche bestrahlt, znm Zeichen, dass ihr Gebet dem Himmel wohl-gefallig ist.
_ Di® papstliche Tiara und die Kuppel der St. Peterskirche im Hintergrund lassen uns denken an das anssere Geprango, das leider zugleich mit Ehrsncht und Herrschsncht in die Kirche _ Christi eingedrungen ist. Das Gebet wird hierdurch aber nicht gestort. Im Gegentheil weltliche Pracht, welche wohl die Augen blenden, aber nicht wahrlich erleuchten kann, ist hier wie die Dissonanz, welche die Lieblichkeit des reinen Accords nnr erhöhen kann.
Liebe zur Wahrheit und wahre Liebe â das sind die Ehrenzeichen der Kirche, wie auch eines jeden Menschen; ohne diese^ hat eine Kirche keine Bedeutnng, mit diesen kann sie aller irdischen Pracht entbehren. Auch daran hat dei-Dichter erinnert mit den schonen Worten:
âLiebet einaudcrquot; , und âNicht bloss Glaube, nicht Hoffnung allein , âAber beide dnrch Liebe verblinden ,
âSind wir dreien, zusammen nnr Ein, âZur Eettung und Heil ench gegeben.quot;
ilöge. die Kirche von Utrecht zu allen Zeiten diese Worte zu Herzen nelnnen; jedes ihrer Mitglieder moge stets wetteifern niu darin sich anszuzeichnen!
Dann wird die Begeisterung, welche der Dichter und der Componist in uns erweckt haben, und welche dnrch diese bildliche Vorstellung noch verstarkt ist, langer anhalten als diese Tage des Congresses; dann wird eirnnal Idormann von ganzem Herzen singen:
39
âKomnit. Ualteu wir denu allesamt Den Glauben und die Sitten rein, So wird: Alt-katholisch, unser Name, Von jedem bösen Vorwurf frei Und......Gott gefallig seiu.quot;
TABLEAU VI VA NT.
Représentation allégorique de l'Eglise d'Utreeht
L'histoire de l'église d'Utreeht présente plusieurs pages, témoignant d'épreuve et de lutte. Elle se vit et encore se voit-elle exposée a plusieurs et divers dangers.
Evidemment c'est cette idée-la qui animait l'auteur du texte de l'oratorio âl'Eglise d'Utrecht'' ii la fin duquel ce ta-bleau-ci nous est représenté. Mais il est également évident, que le poète ne doute pas un instant de la stabilité de l'église d'Utreeht et que de plus il s'attend a un temps plus favorable a elle. Le mouvement ancien-catholique dans plusieurs pays prend une forme plus solide. Partout on léve le regard vers rancienne église d'Utreeht, aspirant a la communion avec elle que Dieu certainement n'a eonservée si longteraps et parmi tant d'épreuves qu'a bonne intention. C'est ce qui la console et l'encourage surtout a présent que le troisième cougrès international des aneiens-catholiques est tenu dans les Pays-Bas; c'est ce qui l'anime, pleine d'une reconnaissance ravivée et d'un espoir renouvelé, a élever sa voix vers Celui dont tout secours doit venir.
C'est ainsi que nous la contemplons dans ce tableau. La figure, représentant 1'eglise, vient de mettre de cöté la croix, le syinbole de la souffrance, mais en même temps le baton sur lequel elle s'appuie sans cesse en poursuivant son chemin. Les mains jointes elle fait monter sa prière au ciel. Reconnaissant sa propre faiblesse, elle conjure son Seigneur, de la préserver d'insolence aux jours de joie, de découragement aux jours de souffrance. (Voir la prière de F. Hiller, ehantée auprés du tableau.) L'encens, offert par un prêtre, est le symbole de ce que cette prière monte vers le ciel. C'est surtout a ce moment-ci, comine si une lumière céleste jète ses rayons sur l'église, indiquant que sa prière est agrèable au ciel
4ü
Si la tiare papale et le dome de Saint-Pierre a l'amère-plan font naitre l'idée de 1'ambltion et de l'esprit de domination, s'accompaguant, hélas, a la pompe et au faste qui ont pénétré même dans Féglise de Jésus-Christ, la prière n'en est pas troublée. Au contraire, la splendeur mondaine qui saurait bieu éblouir, mais nou pas vraiment éclairer, est ici comme la dissonance qui fait ressortir d'une manière d'autant plus frappante la douceur de l'accord pur. L'amour de la vérité et la vraie charité voilii ce qui fait honneur tant a une église qu'a l'individn; en étant dépourvue une église n'a aucune valeur, les possédant elle pent se passer de toute gloire du monde. Voilü ce dont le poète nous a fait ressouvenir encore par ces belles paroles: âAimez-vous les uns les autres et puis: âNon pas seulement la foi, non pas seulement l'espérance, mais toutes les deux enveloppées de la charité, étroitement liées comme si nous n'en faisions qu'une, nous sommes envoyées a votre salut et a votre redemption.quot;
Puisse l'église d'Utrecht se pénétrer toujours de ces paroles! Puisse chacun de ses membres de plus en plus s'efïor-cer a exceller en ces vertus! C'est alors que 1'enthousiasme, éveillé en nous par le poète ei le compositeur et fortiflé eucore par ce tableau, durera plus longtemps que ces jours du congres; c'est alors que tons un jour cbanteront du coeur:
Eh bien, maintenons done conjointement La pureté de la foi et des moeurs,
Alors le nom d'Ancien-catholique Se trouvera au-dessus de tout blame Et.......agréable a üieu.
THE CHURCH OF UTRECHT.
Emblematic Roprescntatiou.
The history of the church of Utrecht comprises many-pages teeming with trial, struggle and strife. She has been exposed to and has still to grapple with dangers.
Evidently the poet thought of this, when he committed to paper âthe Oratorium: The Church of Utrechtquot; which closes with this emblematic representation. Yet it is obvious, that the poet does not entertain the slightest doubt with regard to the life and future of the Utrecht Church: nay the poet see her in his mind's eye under favourable circumstances in
41
future time. The Old-catholic movement spreads over many countries, people's attention is directed to it and many join the Church of Utrecht, which God has protected and preserved constantly. From this she derives consolation and encouragement, especially in those days, now that the third international old-catholic congress is held in the Netherlands. And with thanks and trust she calls upon God from whom ail help must come.
Thus we see her represented in this tableau. The figure, representing the Church, has laid down the cross, that emblem of Passion, but her prop aud stay, when proceeding on her way. With folded hands she sends a prayer to Heaven, acknowledging her own weakness and imploring God to keep her from pride in days of prosperity, from dismay in days of distress (see the song by F. Hiller).
The incense, offered by a priest, is the symbol of the prayer sent up to the Lord.
At this moment a celestial light seems to enlighten the church as a sign that God has heard the prayer.
The papal tiara and the cupola of St. Peter's in the background show that pomp and opulence have entered the Church of Christ, but alas, together with ambition aud tyranny. The prayer is not disturbed by this, although. On the contrary mundane lustre and light, which may dazzle but not enlighten, is in this tableau like a dissonant, â which forming a too striking contrast, cannot but promote the harmony. Veracity and Charity are an honour to man and indeed the brightest jewels of a Church. To this the poet alludes, when he says: âDo you love each otherquot; and when he sings:
âNot Faith alone, not Hope alone âBut both, together with Charity âEntwine us in holy affection;
âFor God gave them for our salvation.
May the Church of Utrecht take these words to heart, may her members exert themselves to excel in this. The enthusiasm excited by the poet and the composer, and strengthened by the tableau, shall then last longer than the days of the congress and make us sing:
âPurity of morals, purity of Faith âShall be the goal of our life,
âThat âOld-catholicquot; in afterdays âIn times of prosperity or strife âMay be. a name, worthy of God.
43
GEBET.
FERD. HILLER.
Herr, den ich tief im Herzen trage,
sei Du mit mir, Du Gnadenhort in Glück und Plage,
sei Du mit mir,
Behüte micli am Born der Freude vor TJebertnuth, Und wenn ich an mir selbst verzage,
sei Du mit mir.
Dein Segen ist wie Thau den Eeben, nichts kann ich selbst; doch dass ich kühn das Höchste wage, sei Du mit mir.
O Du mein Trost, Du ineine Starko, mein Sonnen-licht, âbis an das Ende meiner Tage sei Du mit mir.
GEBED.
Heer, dien ik diep in t harte draag,
blijf mij nabij.
Mijn steun in vreugde en droefheid,
blijf mij nabij.
Bewaar mij in groote vreugd voor overmoed! En als ik den moed laat zinken,
blijf mij nabij.
Wat de dauw is voor den wijnstok, dat is voor mij uw zegen. Niets vermag ik uit mij zelf; maar opdat ik moedig het hoogste wage, blijf mij nabij.
O Gij, mijn troost, mijn toevlucht, mijn lich!;, blijf tot aan het einde mijner dagen mij nabij.
43
PK I KR i:.
Seigucur, que je porto au fond du coeur.
tenez-vous auprès de mei.
Mon soutien dans Ia joie et la tristesse.
tenez-vous auprès de moi.
Dans la grande joie préservez-moi d'insolence!
Et lorsque je perds courage.
tenez-vous auprès de moi.
Ce quest la rosée a la vigne, est a moi votre benediction; Je ne puis rien de moi-même, mais afin que courageusement j'entreprenne tont, tenez-vous auprès de moi.
O. vous qui êtes ma consolation, mon recours, ma umière. jusqu' a la fin de mes jours tenez-vous auprès de moi.
PRAYER.
Lord of my inmost heart's recesses.
Abide with me!
Solace and joy 'mid all distresses.
Abide with me!
In joy-time guard me from the error of vanity; And when my spirit quails in terror, Be thou my shelter.
In vain my soul has upward striven, Unhelped by Thee; But when Thy gracious aid is given, all perils flee.
Throughout my life true comfort lending, Thy light I see. â May it when life's days are ending, Still bide with me.