/^o /D ^

TROU EF UNTROU?

TOANIELSTIK YN FTIF BIDRIUAVEN

T. V E L S T 11 A.

NIJE UTJEFTE.

Ljhuwert , W. EEKHOFF k ZOON. 1891.

TROU EF UNTROU?

I

TROU EF UNTROU?

yOANIELSTIK YN ^BIDI^IUWEN

FEX

TJEERD VELSTRA..

JOURE. — R. P. ZlJLSTRA.

ipii

cfroavwitd.

sTrou ef UxTaor ?quot; is ien fen de fjouwer böstkarde stikken , ynkomd op de priisfrage, iitskreaun troch it Ljouwter Toanielselskip yn 1883.

sSmids Peikjequot; en »Wikje Karquot; binne ütjown yn 1884. »Heit en So anquot; is yet net ya 't Ijocht.

It praet en geskriaw oan disse priisfraech lorboun, scil de Ijeafliabbers fen de Fryske Tael yet wol yn 'e holle sitte, en witte hja den, dat de Karmasters, yn oerliz mei it Ljouwter Toanielselskip, oan de skriuwers fen de fjouwer bikinde stikken forstelden : omyntwawintersdy stikken to spy 1 jen, en dörnei ütspraek to dwaen.

Ik for my hie dei neat op tsjin , mar de oare skriuwers liken der oars oer to tinken; alteast hja hellen hjar stikken thus, sadat mines allinne oer bleau.

It Ljouwter Toanielselskip spile »Trou ef Untrou?quot; yn de winter fen 1884 en dernei treau ik it wer yn de boekekast.

Nou hie ik oars plan makke om myn stik it löst üt to jaen, omdat ik ek de léste wier, dy it fen de commissie ófhelje liet, mar nou bliuwt »H e i t en S o a nquot; sa dealise lang, dat ik oan de winsk fen in hopen mien to foldwaen, troch it stik de wrald mar yn to stjüren, hwet ik den by dissen doch.

Oer de priisfrage en alles hwet der fen sein en skreaun is , mien ik swije to kinnen. Hwa der net goed fen op de hichte is, kin de kranten löze, oanwiisd yn it wirdke»foarófquot; fen »Wikje Kar.quot; It foarwird fen »Smids Feikjequot; is dêiby ek wol lözen wirdich , min kin der sa üt fiele, dat

de Hear v. d. Weg gromtnelich yn 't liif wier , do 't hy dit foarwird skreau.

Mar lit ik gjin aide kij üt 'e sleat helje. As de stikken alle fjouwer ienkear yn 't Ijocht binne, kin 't publiek se by elkoar forgelykje en beoardielje — en hjirmei winskje ik , en inyn ütjouwer , oan elts dy it stik löze en spylje wol: telle nocht en wille mei it hast forgettene »Trou f,f TJntrou?quot;

jBaens-einquot; by Ljouwekt 1888. T. VELSTRA.

PERSO ANEN.

BINNE BINNEMA, boer.

MARIJE , syn dochter.

DJUWKE, syn huslialdster.

WOBBEL , syn faem.

KNOBBE , aid feint | dis.se wenje beide by JETZE , jong feint j Binnema.

GYSBERT SUNDERVAN , graenkeapman. JAN ROAZEMA, Séman.

Den komme hjir fjirder noch yn foar :

DOMINIJ e.v 't WIIF,

MASTER en 't WIIF ,

DOKTER en 't WIIF ,

NOTARIS en 't WIIF; dochs mar allinne yn it leste Bidriuw , hwêrfen Doming en syn Wiif, Master, Dokter en Notaris allinne hwet habbe to sizzen.

9t atifi. spiCet ijn in yuat coatp,

Oc^z)q -i;0 _-O0. .-^0. :-30 __-j;0i^0^r_J0 - JO I^ .O :

Trou el' Untrou ?

r - Oczr - O c^i? O c r^r^- o er: O o£~ O c -quot; o c -~: O• 3 O o, - o _ • ~ o c:-' O

_________ _^_____________________. -kJ

^ ? »?».»? ? ?_gt;.•? ?? » ?;•»?■????gt;•??gt; ? ? ? 3 ? ? gt; ?■»????»

êa^ole

cJt Soa-itie-C Itcit oa f-fe ctuacnf i f: 11' oai-tojeii |cn in tCin. amp;an 9c tjiicfitcs fiait -[Vi 1 Sc ta^iVoget-vo it ft-iio |en cBinncma, -mei ttua Simtcza en iu coa-t. ® loato dez oea is in cyiamp;b, dat de »kiedinlt;fr ut ■ma fihet twishen it fviem jen cBinitcina en de tün |cu civoaoema. c!gt;o|i-Hdatstefi oan stiet intunamp;anb, op de ejietc^iciin ojoclvttnin-teamte wei 3e Colt dez oet (vinne, op \moazte stupe, undez, iit. o|2a-ft^iiei c^tiente oezwcexen, sittc oBiitneina en mj h docSvtez.

êBinnema is (izefit tnus jen de ■tvij.-fftnez-fie , 0111 oof;t ut in faitge piip, loij fit 9tCazije oit to naeijen.

3t 'fio^nj.ciin-fteja-ipi C stiet op de ta|el.

EARSTE TOANIEL.

B i n 11 e m a en M a r ij e.

B i n n e m a.

Nou liab ik niis op 'e wykmearke mei keapuian Sun-

2

»

derfan steld, dat dy hjir in dei ef trije üt fen hüs komme scil.

M a r ij e. {hwet forheard.)

Mei keapman Sünderfan ?

B i n n e ra a.

Ja , Marije.

M a r ij e.

Hé , ho komt heit der sa by ?

B i n n e m a.

Dat scil ik dy sizze: Sont wy op it Sindelingsfeest kiniiisse can elkoar krige habbe , sent binne liy en ik greate frjeunen. Nou forbelle er my niis, dat it bistjür fen ns jongelingsforieniging him ütnoege hie om de feestrede to halden. De forieniging hat nou mei koarten tsien jier bistien , en dêr wolle hja in feest fen fiere.

Hy hie dy ütnoeging oanomd, sei er en do joech er my it sa hwet heal en heal yn de müle om den hjir by uzes lit fen hüs to kommen. Nou, ik wier fen seis daedlik biret om him dy eare oan to bieden , en sa habbe wy it nou den steld , dat hy hjir trije dagen komme scil. Hy

is in by der hanten baes.....{Nei in amerij

iwiskenpoas , wy/st hy Marije, dy mei de holle foardel drok sit to vaeijen , strak oansjocht, forfolget hy): Hy is in by der hanten baes , sei ik.

M a r ij e.

Ja, dat hear ik wol.

Binne ma.

Hea, it is omtrint aste net oer him prate wolste. Is it dy mülk net nei 't sin, dat er hjir ut fen hüs komme scil; den moatste it mar sizze.

3

M a r ij e.

Och, hwêroni scoe my dat net nei 't sin wêze ? Hy komt hjir wis om it feest, mar net om my. Wy liabbe neat mei elkoar ut to stean.

B i nn e ni a.

Nou ne, mar jimme falie sa liwet yn de selde jierren ; oars sein, jimme binne jongfolk mei elkoar en nou tocht ik , dat dy dit ris tige oanstean scoe, tomear ek, omdat hy eigentlik de man is , dy 't ds for in great ünk bi-warre hat.

M a r ij e.

Dat is wier — do 't üs hynsders op de reis nei it Sindelingsfeest bang waerden for de tram , as Gysbert der do net west hie , wy hiene wis in great üngemak krige. — Mar hwet sei heit niis , scil hy hjir de feestrede halde ?

Binne m a.

Ja, dat hat er my forhelle.

M a r ij e.

Scoe er dér for birekkene wêze?

Binne m a.

Dat scoe ik al tiuke , hwent hy is foarsitter fen de forieniging to Wetterwyk, en ho scoene hja him der oars ek ta forsiikje ?

Mary e.

Ik wit net, mar in graenkeapman dy 't neat mear leard hat as in gewoane boere-skoalle-jonge, en dy in feestrede halde , ik moat sizze, dat it my net alles ta liket.

Binne m a.

.Ta, sjoch ris, Marije : Sokke dingen, dér liabbe hja net

4

sa'n greate geleardheid ta nedich; as hja de goede geast mar habbe , den rint dat fensels los ; ommers yn aide tiden, sa léze wy, den stie der mar ien op üfc it folk en dy spriek sa 't de geast him joech to sprekken , en dat is it wiere.

M a r ij e.

Hwet hat beit altyd nocb aide stellingen yn 'e bolle.

B i n n e m a. {Icoartwei.)

En don nije. — Mar wol ik dy gau ris bwet oars sizze famke?

M a r ij e.

Nou?

B i n n e m a.

Sa'n nijljocbter as dy Jan Roazema kin lang net ut tsjin Gysbert Sünderfan.

M a r ij e.

Heit seit it, en ik bear it.

TWADE TOANIEL.

B i n n e m a , M a r ij e en D j ü w k e.

D j ü w k e. {Sa hwet to siden, tvy 1st hja in stoel nimt, en by de tafel skiht.)

Dat is bjir in praetsje oer de feinten leau ik; dêr moat Djüwke bjar slydtsje ek effen by skouwe. (Lüder tsjin Binnemd) Al bet men ek tearen yn de foarbolle, dêroir. kin it berte yet wol fieling babbe for de Ijeafde; bwet sizze jou oars , boer Binnema ?

B i n n e m a.

Ja Djüwke, dat kin sa wol wêze, mar ik forbelle

5

Marije sa, dat keapman Sünderfan hjir oansteande utfen-hüs komt.....

D j ü w k e.

Ja wol; en Invet seit Marije der fen ? Der tige mei yn 'fc skik fen seis ?

B i n n e m a.

Dat hie ik forwachte , Djüwke, mar dat pakt oars üt.

M a r ij e.

Och, dat moat heit nou net sizze. As Gysbert hjir ütfen-liüs komt, den scil ik him, hoopje 'k, goed bihandelje en bijegenje , ha der mar gjin noed mei.

Djüwke.

Mar dou sjochste him net mei forlangst to mjitte.

M a r ij e.

Och heare né !

B i n n e m a.

Kom, kom'dou, mei dyn »och heare né!quot; Skamje moatste dy, aste sokke wirden üterste. Mar doch mar tiid; ófjet wirdt wol ris foer.

Hark ris, Marije ! Wij habbe net nedich, aide kjellen üt de sleat to heljen, mar dy Jan is in frijtinker; 't is ien, dy 't oan God noch syn gebod leant, en ik fortron datste sa wiis wêze scilste, om nea wer mei him yn to silen. God helpt, dy 't him seis helpt, hat er my to halden jown, do 't ik tsjin him praette oer üs ümnachti-gens, dat wy ut ns seis neat kinne, dat wij alles habbe raoatte troch de genade. Né Marije, dou meiste boaskje mei hwa aste wolste, mar nea mei ien as Jan.

M a r ij e.

Heit hat him it hüs forbean.

6

B i n ii e m a.

Dat hab ik, en liy moat it ek nea bisiikje om lijir ea wer in foet oer de drempel to setten.

D j ü w k e.

Dat is de stok by de doar, en hwet Gysbert oangiet, dat is by my in beste feint. Jk ba by syn alden wenne — mar selden sokke, bjer!

B i n n e m a.

Jon kinne him dos yn syn opstean en lizzen gean — mar Marije bat tofolle ynsoegd fen dy antikrist, hwa wyt as by net ta de frymitselerije bebeart.

M a r ij e. {Rullet hjar naeijen by elkoar in giet oerein.)

Kom, ik gean mar nei de keamer, den kinne jimme dit petear togearre mar forfolgje... (o/).

TRÊDDE TOANIEL.

B i n n e m a en D j ü w k e.

B i n n e m a.

Der ba wy dat.....

Dj u w k e.

Ja man, it is bjir tsjinwirdicb in spultsje fen : »kradtsje, krüdtsje roed my net.quot;

B i n n e m a.

En dat allegearre om dy séman.

D j ü w k e.

't Is sa. Mar as in jongfaem, lyk as Marije, ienkear de rjoebte Jozep foar 't luk bawn bat, den is de smaek bidoarn.

7

B i n n e m a.

Hwet prate jou fen de rjuchte Jozep! Jan, in jonge dy 't oan God noch syn gebod leaut, dy 't wol yn de her-berge komt, mar nea yn de tsjerke? Djüwke, Djüwke ! Ijeaver scil ik Marije nei it tsjerkhóf brings, as dat ik tastimminge jaen scil... dat.... dat.... dat....

Dj u w k e.

Bidarje jou boer! bidarje jou! dit giet to bird. De wyu waait altiid lang net ut de selde hoeke. Jou moattegjin wirden sizze, bwêr 't jou letter birou fen krije kinne.

B i n n e m a.

Jou habbe gelyk Djüwke, alhiel gelyk; it is goed fen jou, dat jou my yn de reden fallen binne, mar dat it my allerfreeslykst yn de wei is, dat Marije sa handelt, dat is wier, en dat ik op Jan tsjin ha, wolnou der hab ik, mien ik , goede grounen for. Mar hwêroin rint hja nou wer sa rimpen by us wei ?

Djüwke.

Fen seis, it boarntsje in bytsje kniesd en den giet dat sa.

B i n n e m a. {drinkt op en set de stap nei de doar.)

En nou foart wer mei de noas yn in roman tink ik , bwent dat is yn de léste tiid by hjar ek skearing en ynslach, ik moat ris efkes sjen. (óf).

FJIRDE TOANIEL.

Djüwke (allinne , redt de kofjetafel op).

Ja man, om de bern altiid nei 't sin to plak to krijen, dat is for mannich illder in toer; den is 't mar better aid faem, lyk as ik, howol dat syn biswieren ek al wer bat, dat altiid allinne jouus nei bêd..... ik scil der mar

8

neat mear fen sizze, alles went, mar it iene gouwer as it oare. 'k Hie altiicl tocht, dat de boer my yet ris oan krüpe scillen hie, en 't is ek noch wol mogelik, mar ik moat siker sizze, dat it my bigjint to fortretten. As it moade wést hie, dat de fammen nei de feinten ta gean koene, lyk as de feinten nei de fammen geane, den wier ik gjin aid faem wirden, dat wit ik wol en ik lean ek dat der sokke fammen wol mear binne to finen.

Mar kom , ik pak dit rommeltsje nou mar by elkoar en siz tsjin Marije, dat hja de finsters ticht docht, 't bigjint jounich to wirden, de boer scil de lampe wol op ha wolle. (Hja giet mei it koffijspil óf.)

FIIFTE TOANIEL.

M a r ij e (allinne, komt op en liket wolyn studsje to wêzen.)

O ja, ik scoe de finsters ticht dwaen, sei Djüwke. (Hj a docht dat.) Mar hwet in nüver wird fen heit: »'k Scil leaver dy nei 't tsjerkhóf bringe, as dat ik myn tastim-ming jaen scil om dy oan dy Jan Roazema to forbinen.quot;

Fensels ! as ik mar mei dy Gysbert woe, dat scoe heit

wakker oanstean; mar den...... den Ijeaver..... mar ne ,

gjin rare wirden en winsken, lyk as heit. (lija giet op de tunbank silt en.)

Heit mient mar dat Jan oan Gód noch syn gebod leant, omdat er séman is en nea yn de tsjerke komt. Scoe it den wier wêze, dat, dy 't nea yn de tsjerke konnne , ek net oan God leauwe ? O, né ! ik wyt alteast, dat Jan in Ijeafjend, wolmienend hert bisit, en graech in oar bystean wol yn ünk en need sa folie hy mar kin. {hja sucht.) Och, hwet is it al binaud.

9

SEOHSTE TOAXIEL.

Marge en Ja n.

(Jan komt oer it stek hhme Matter jen.)

Jan.

Jawol binaud, in hiele toer om hjir oer hinne to kommen.

M a r ij e {Jcjel oe.rein.)

Bist dou dêr, Jan ?

J a n.

Ik seis en 'k ha dy hwet to fortellen, dat tige nedich is. M a r ij e.

O, as heit ef Djüwke hjir ris komme !

J a n.

Lit komme hwa as wol, mar ik, ili kom by dy.

M a r i] e {unrêstich).

Och Jan, siz it my sa mar.

Jan {heal oer it stek.) Né , famke , né , ik scil, ik wol, ik mei net oars , ik moat hjir efkes by dy wéze. {hy springt op de groun). Sjen sa, dêr bin ik al, (Juj nirnt Marije beet) en non mar alderearst in goede smok.

M a r ij e {lam sêft ófkearjende.) Stil Jan, nou net sa oangean , hwent tink om heit en Djüwke ; dy binne hjir foart by en as hja ns ris oer 't mot kamen , den wier der gjin rie ta.

Jan {sjocht om him hinne.) Der haste gelyk oan fanke, mar stil ris, dêr kinne wy, leau ik , wol in skoatteltsje foar strike.

10

{Jan giet oerein , nimt in prikke , dy 't der op de groun leit en for Joh jet:)

Hjir leit in grouwe prikke, en dy triuw ik trocli de ring fen de doar, (/«/ docht dat) en den kin der for fêst nimmen ünforwaclit by üs komme. Sjen sa ,

{nou nimt hy Marije by de hdn ; laet lij ar nei de tunbank en seit :

en nou geane wy hjir hwet smuk by elkoar op de tunbank sitten en ik scil dy fortelle.....

M a r ij e {sjocht skril om hjar hinne.) O Jan, hwet binne wy hjir op 'e kweade njuggen. Jan.

Dat wyt ik, en dörom koart. {liy krijt in brief t'd de hi'is, en jout dy oan Marije.). Sjoch hjir in brief.

M a r ij e (krijt dy oan , sjocht der efkes yn en seit den :)

Moarn al wer nei sé ?

J a n.

Ja Marije.

M a r ij e.

En hwennear kom ik dy den wer to sjen?

Jan (glimkjende).

As ik werom kom.

M a r ij e.

Nou gjin gekheid , Jan.....

Jan.

Wolnou , sa as yn de brief stiet, meat ik moarn yn Amsterdam wêze om dêr in lyts examentsje óf to lizzen

11

en as ik dat rêd, den kin ik pleatst wirde as earste stjür-man op it skip dafc hjit »de Hoop op segenquot;; ■—in moaije namme, wier? en kommadearre wirut troch kaptein van Riesen; — en scil den licht in reis meitse moatte dy 't op syn koartst in oardeljier dürret.

M a r ij e.

In oardeljier! En komste den yn al dy tiid net thus? J a n.

Né Marije.

M a r ij e {oandicn).

O, foi! dy sé , dy sé! hwet binne der al in triennen om skriemd , hwet hat dy al mannich Ijeafjend pear fen elkoar skürd, dy 't oars sa ynlik graech by elkoar bliuwe

woene. O, Jan, dy sé, ik bin der sa bang for.....

J a n.

En it is myn Inst en myn libben. Mar lit us der nou oer swije. Ik kom hjir nou om ofskie to nimmen.

M a r ij e.

En dat for oardel jier....

J a n.

Ja Marije, mar dêrom kinne w y wol oan elkoar skriuwe.

M a r ij e.

Ja, dat is sa, mar och, hwet jouwe tsien brieven tsjin oer ienkear by elkoar to wêzen ?.... En nou moat krekt dy kliemerige Gysbert by uzes ut fen hus komme.

J a n.

Hwet is dat ?

M a r ij e.

Gysbert Sünderfan scil trije nachten by üs ut ten hüs komme.

12

J a n.

Ik hie it wol tocht, hwent ik wiste, dat er ütnoege wier, om de feestrede te halden. — Mar, Marije, dou for-trouwste dy seis wol, net ?

M a r ij e.

O, jawol, mar heit is in trochdriuwende man.—

J a n.

Hark ris , Marije , nou gjin swiersettichheden , hwent moasten wy nou al iu tiid lang to mük by elkoar komme, de tiid dy 't üs nou foar de doar stiet, kin in goudene ü/e oanbringe.

Dat Gysbert hjir komt, dat is neat. Gean mei him om as in fry laem: en as ik den mei de tiid werom kom en it goed makke ha, ja, as ik den ris kaptein wier , Marije, hwet scoeste den wol sizze ? En hwet scoe dyn aide heit den to praten ha ? Hy koe den foar eagen sjean, dat myn libbens-opfetting mear is as boartsjen en pleisier meitsen.

M a r ij e {Ijeaflik.)

O Jan, hwet scoene wy lokkich wêze, as wy sa as nou altyd en altyd by elkoar wêze koene, en nou yn oardel-jier elkoar net wer sjen ! . . .

J a n.

Marije , üs wei dy leit nou ienkear net oars, en om elkoar it herte nou weak to meitsen, och it jout üs süver neat; wy dogge der üs seis mar lést mei oan, sünder dat üs lot der eat om foroaret.

M a r ij e. {mei in smid.)

Dat is wier, allegearre wier.

13

J a n.

Wolnou den fanke , lit us den Ijeaver skiede mei in bliere troanje en mei de hope yn üs herte, dat wy nei dizze tiid fen skieden elkoar soun en wol wer fine scille. Hwent siker wier, sa min as ik de stjarren telle kin, dy 't hjir boppe üs oan de himel steane , sa min scil ik as God my 't libben sparret dy forjitte , dy forlitte.

M a r ij e.

O Jan, ik sjoch it oan dyn eagen, datste it tinkste hwetste seiste , en dêrom swar ik dy, dat. sa min myn han de wolken rikke kin, sa min scil ik dy untrou wirde.

Jan.

Beste faem! lit üs beide disse wirden üntbalde en sa nou skiede. {Hja falie elkoar yn de earmen , mar ivües higjint Binnema oan de doar to hoarien en to k!op jen en ropt: Ho , wol dy doar net op ?

M a r ij e.

O Hearink, dêr is heit, lit my gau los , en sjoch datste foart komste.

Jan {hastich oer it stek klatt er jende.)

Ja fanke, as ik my yn in fügel foroarje koe , den fleach ik, mar nou moat ik klatterje as in kat; lykwols scil de aide my net komme to sjen. (As er boppe op it stek sit, roppe hja yet tsjin elkoar fen : Farrewol, farrewol! wylst Binnema jimmer op de doar kloppet en oan Marije ropt om de doar iepen to dwaen. As Jan foa rt is, docht Marije de stók fen de doar en seit den) : Ho 't de aide dit nou ris nimme scil; — as der nou mar net en raer ünwaer los boarst.

14

SAUNDE TOANIEL.

M a r ij e en B i n n e m a.

B i ii ii e in a {komt hastich op en giet flak foar Marije stean.)

Hwefc is hjir bard ? Hwa hat hjir west ?

M a r ij e {forlegen mei de stok yn de han.).

Gjin, gjin .... gjin . . ien.....

B i n n e m a {lilk.)

Dat is wol wier, liich nou net, hwent ik ha heard dat hjir praten wirde. Wier it Jan Séman, dy antikrist, siz ! 'k Wol 't witte, foart op slach; sprek op en siz de wjirheid. [Marije liket nou alhiel hiteutere; naviste lilker wirdt Binnerna , en forfolget wylst him it each op de stók fait: En hwet moaste mei dy stok? Hajitnme dy dy op de doar hawn ? (Hy omtskürt hjar de stok.)

Wel don fiarde ! it skeelt my de helt net ef ik jouw dy in lawiebes , scilstou my sa om de tnn liede ?

ACHTSTE TOANIEL.

Marge, Binnerna en D j ü w k e.

D j ü w k e (forheard.)

Hwet is der nou to dwaen ?

B i n n e m a.

Ja, dat meije jou wol freegje , Djüwke; 't is minder as min. Marije hat hjir immen by hjar hawn wylst hja disse stók op de doar hiene, en dat scil wol nimmen oars wést habbe as Jan. O Djüwke, de grize giet my oer de gronwe ; {foars tsjin Marije wylst hy mei de stok driigt)

15

Marije , Marije liwet dochst, clou my in lest oan ! (Hy underhellet de stok.) Sjoch datste hjir wei komste, divelsk fanke, der 'k sa'n wird om siz. {Marije hastich óf.)

NJÜGGENDE TOAN1EL.

B i n n e m a en D j ü w k e.

D j u w k e.

Bidarje jou boer! bidarje jou! Jou bringe jou seis alliiel üt de liken. Ik liet lijar strak Ijeaver in kapittel iit de bibel leze, hwêr hjar kwea gewisse ris troch oan 't sprekken komt; dat aclitsje ik better eu forstanuiger as jou sa lilk to meitsen.

B i n n e m a.

Ja Djuwke , jou kinne wol liwet sizze, mar 'tis oni-niers om siedend to wirden.

Djuwke.

Dat is sa boer, dat is sa ; mar siker , lit jou non riede; bliuw forstannich , gean nei hjar ta en siz it yn goedens.

B i n n e m a.

'k Moat hjir to minsten mar wei, mar sok dwaen fen Marije it is sa wier om hoarnsiik to wirden, dat is't. (óf)

TSIENDE TOANIEL.

Djuwke. [allinne, set de tafel en stoelt en Invet oan de kant.)

Dit is in boel mei in byboel hjêr -— mar ik ha nou it hiele spil for goed yn de lampe.

Binuema kin wol heech en wol leech springe , altyd wol in weitsjend each, hulde , dat Jan en Marije net by elkoar komme , mar 'tjout him neat; hwent as in feint

16

en in faem it elkoar goed miene, al binne de alden der ek noch sa op tsjin, der komme altiid wol ris ünbiwekke eagenblikken , en hwa 't goed op elkoar minte liabbe, lizze by naclit en by dei op de loer om by elkoar to kommen. ^:tls sa as it sprekwird seit: »Jei de Ijeafde de doar üt, lija komt ta'n finster wer yn.quot; Mar kom, ik moat de boer mar ris wer after de boksen: — dy Ijeafde! dy Ijeafde !

IT G I R D Y N S A K K E T.

^wadc cB i c' c i

dt iocm-ieC -ia dc ftcamcz |cit cBimte oBwncma. a«e. ojocfit' cs fvitap cn epticfi ui'. (?au cc ■icuz nant fVincjci' a t ipoztzct |eu cB-iimewa jij 11 iuii|.

EARSTE TOANIEL.

M a r ij e. (allinve , sjV by de tafel mei in hoek foar lij ar. de lompe harnt.)

0 , hwet hab ik in lést fen dy ütfenhüzerj⁷; Gysbert is wakker oanfallich en fleurich tsjin my , 't is my siker yn 'e wei. dat ik sa stroef en strak werom bin, mar ik kin net oars.

Heit stie der my yet al gans op oan, om mei nei de feestfiering , mar ik ha sein, dat ik net rjocht goed wier en dat ik clêrom graecli thus bliuwe woe. 0 , ik kin it wol taeste en iiele, dat heit en Gysbert it selde doel habbe; oars scoe de iene de oare sa net flikfiaeije; dy hiele Trou cf Untrou. 2,

18

ütfenhüzery mei Gysbert syn preekjen der by , ik hab it yn de lampe. Ik bin mar bliid dat liy der moarn wer op óf giet. {lija giet mei de Jidn oan de holle sitten , Djüwke komt op.)

TWADE TOANIEL.

M a r ij e en Djüwke.

Ho is 't Marge, yet al gelyk ? foi ju, dit treft sa min as 't kin.

M a r ij e.

Ocb hwêrom ?

Djüwke.

Wol, aste goed en flot west liieste, den hieste wis mei nei de feestfiering gien , net ?

M a r ij e.

Misskien wol.

Djüwke.

Fy, hwet is min koart oanboun. Pas mar op, dat de kat dy net kryt. Mar ik kin dy ek wol oars oan komme. famke....

M a r ij e.

En ho den?

D j ü w k e.

Och tink nou net dat ik fen ien Maeije sa aid al bin; 'k ha mear ünder 'e eagen sjoen as dy.

Siker Marije, meitse my nou net wiis, datste net goed biste, dyn hiele ünpaslikheid is mar koalforkeapery om thus to bliuwen.

19

M a r ij e.

En as dat nou sa ris wier, scoene der den ek reden for bistean kinne ?

D j ü w k e.

Reden ef gjin reden, ik fyn it net goed, datste sa handelste , mar fen seis, 'tis Jan Séman dy 't dy yn de mage sit.

M a r ij e.

Dat sizze jou.

D j ii w k e.

Ja, dat siz ik, en dou moatste yn dy seis mar üt meitse, as ik wjirheid siz ef net. Mar hwet Jan oangiet, ik woe him net ha, al fleach er my nei.

M a r ij e.

En hwêrom net?

Dj ü w k e.

It wiif oan wal, de man yn sé, jout yn it bêd in lid-dich sté.

Hwet hat in wiif oan hjar man, as dy altyd op reis is en foart is , en mar hiel komselden ris thüs komt ?....

Né, ik gjin séman.

M a r ij e.

Den hiene jou Ijeaver in skoenmakker tink ik, dy 't alle dagen bij jou yn de hoeke fen de keamer siet te klopjen en to piktriedluken.

D j ü w k e.

Nou ja, alteast folie Ijeaver as in séman — Mar hark ris, Marije, as ik yn dyn plak wier, den scoe 'k Gysbert Sünderfan net ófringje, mar him stiltsjes yn de wacht slepe.

20

M a r ij e.

Dat koene jou ek wol ris bisiikje.

D j ü w k e.

Ik?

M a r ij e.

Ja jou.

Dj ü w k e.

Slaen nou net buten , hjer! Gysbert en ik skele to folie yn jierren , en den de cinten....! né fanke dat kin de brüne net lüke, en buten dat, by scoe fen my ek neat witte wolle.... Mar lit üs nou ris forstandicb prate.

M a r ij e.

En hwet wolle jou den ?

D j ü w k e.

Ik wol, datste dy hwet skikke scilste, der dogste dyn heit in hiele deugd mei, hwent dy is mei liif en ziele alhiel foar Gysbert, en hwet is it for dy seis ek folie rommer as sa'n gekreun en gestin oer dy Jan Roazema. Dou meiste him doch net ha. Né, as de boer en Gijsbert strak fen de feestfiering thus komine, den scoe 'k de wynbrouwen mar hwet op lüke, en ik krüpte Gj'sbert fleurich op side , en ik frijde ris in deuntsje mei him. Sa die ik.

M a r ij e.

Elts syn sin, Djüwke , safolle as min it krijekin. Ik leau , dat dat it wiere lok oanbringe soil — mar — hark der binne goeds by de doar.

Djüwke. {docht iepen?)

Den is 't feest wis ófroun. Ho 't it nou ris foldien hat.

21

TRÊDDE TOANTEL.

Marije, Djüwke, Knobbe en Jetze.

J e fc z e.

Dêr binne de jongeLngen al wer.

Djüwke.

Dat sjogge wy , en ho hat it foldien?

Jetze.

Ho 't foldien bat? As potstrou mei Icllemanstip, en dat stiet yn de bibel.

Djüwke.

Ei jonge, dou witste der neat fen, hear ik wol. For-helje jou üs yn pleats ris, Knobbe.

K n o b b e.

Dat kin ik koart dwaen. De gearkomste wier yn de herberge, sa as jimme witte. De leden fen de forieniging wierne der mei lijar »damesquot; sa 't dat hjitte. Wy, en mear sokken waerden ta litten as wy de man tsien stoerren joegen en sa kamen wy der den by.

De keamer wier mei grien opmakke, en Master liet hwet sangen sjonge.

Jet z_te.

Ja, en allegearre op de wize fen: beppe hjar aid skoart.

Djüwke.

Hald dou dy nou efkes stil. En ijirder, Knobbe.

Knobbe.

Do kaem G-ysbert yn de praetstoel en forhelle üs, hwa de oprjuchters wierne fen de forieniging, en dat dy nou tsjien jier bistien hie....

22

J e t z e.

En dat op in dreun, lyk as üs aide kat, as dy Djüwke yn de skirte leit to spinnen.

Djüwke.

Ik woe wol datstou dy nou efkes stil lialdste.

Jetze. {to siden.)

It is in rare graenmosk, lij er!

Djüwke.

En ho gyng it fjirder Knobbe.

K n o b b e.

Do is by bigoun to preekjen oer de fal van Adam , troch dat Eva hjar forliede liet trocb de slange yn it paradys, en dat brocbt er sa bwet oer op biel it minske-'dom, nammentbk, dat wy trocb dy fal allegearre üngelok-kicb wirden binne, en nou trocb de genade fen God bikeard wirde kinne , om sa ienkear de geloksillige bimel binnen to kommen.

Djüwke {mei in sucht).

Nou, den scil it wol moai west babbe.

M a r ij e.

En dat bjitte nou in feéstrede ?

Jetze.

Albiel in klokliederij om der by yn de sliep to fallen; ik ba tominsten njuggen teld, dy 't for goed yn de dolle joris wieme.... mar.... bark! dêr binne de boer en Gysbert wis. Nou wy nei 't büwtbüs, Knobbe. {under dit léste sissen fen Jetze wirdt der oan de do ar tikke en Djüwke (/iet der hinne.)

23

K n o b b e.

Dat scil de baes wêze.

J e t z e {yn H ófgean.)

En lit üs ris dreame fen dy inoaije apel, dêr 't Adam sa roppicb ynhapte en dat him nei dy tiid opbriek as oanbarnd apelsmots.

D j ü w k e {bistrafjende tsjin Jetze wylnt hja Binmma en Gysbert yn Ut.)

Jetze, Jetze, link er om, dat spotters spotters lean krije.

{Knohhe en Jetze óf.)

FJIRDE TOANIEL.

Marije, Djüwke, Binnema en Gysbert.

B i n n e m a, [fleurich ivei)

Dat liabbe wy wer bawn sei de boer en by hie nei de lanbearre ta wést to grou iten, en it liie him lekker smakke. Kom Marije, set dalik ris in flesse wyn op tafel mei ijouwer glêsen. {tsjin Djuwfce.) En helje jou de sigaren ris ut de oare keamer. {Marije en Djüwke beide yn de skrip. Djüwke óf.)

FIIFTE TOANIEL.

{De foarigen sünder Djuivke.) Binnema.

En ho is 't nou mei dy, Marije ?

M a r ij e.

Och, yet al wakker gelyk.

24

B i n n e m a.

Nou, it spyt my den dealis, datste net mei west haste.

G y s b er t.

Ja, my ek Binnema, Invent ik scoe der foarearst danich mei op 't snjit west habbe , as Marge my de eare oan-die, om nei my to harkjen ; mar twaed, as hja der west hie, den hie hja net om lichamelike krankheid hoegen thus to bliuwen.

B i u n e m a.

Sa is 't krekt, Sunderfan.

G y s b e r t.

Marije wier nou net soun, en dêr kin men neat tsjin sizze ; mar, och, siik to wezen nei den vleesche is noch neat by siik to wezen yn de siele. 0, wy witte it wis alle trije; — us opstean en üs lizzen gean is beide yn heger hannen en wy ünmachtige minsken meitse faek plannen, dy jimmeroan foridele wirde. Doch lokkich de minske dy 't sizze kin: alles hwet ik doch en ündernim, doch ik as in tsjinstfeint yn de freze des Heeren. [Marije hat nou in jiesse wyn en fjouwer romers op tafel hrocht, en trije romers ynskonken.)

Binnema.

Alhiel myn opfetting. Mar kom, lit us nou ris priuwe. Jou habbe it joun sa knap makke, dat ik der graech in flesse ior oer ha.

G y s b e r t.

It foldocht my, Binnema, soks feu jou hearre to meijen, hwent it kin my noch al frij hwet skele, ut hwet müle ik sokke wirden fen goedkarring hear, om 't elts besit de kinnisse net, om deroer oardiele to kinnen. (Djuwke komt op mei sigaren. Marije stiet foar it portret.)

25

SECHSTE TOANIEL.

(De foarigen en Djuwke.)

Dj u w k e.

Hjir binne sigaren (IJja set se op 'e tafel).

B i n n e m a.

Moai sa (tsjin Marije en Djuwke.) En skik nou beide efkes mei yn de rige. [Djuwke docht dat\—tsjin Marije)'. Hé Marije, dou bast mar trije romers ynskonken, hwa scil nou forby ?

M a r ij e.

Ik.

B i n ii e m a .

Dou ?

M a r ij e.

Ja , as 't heit net skele kin, den woe ik sa Ijeaf wol nei bêd.

B i n n e m a.

'k Scoe graech sjen, datste üs hwet selskip baldtste, mar fen seis, aste net goed biste, den is it better op bêd.

M a r ij e (nimt in lampke yn de hun, stekt dat op.) Den siz ik jimme mar: goenacbt.

De oaren.

Nacht Marije, wol to resten !

G y s b e r t.

En fen herten betterskip, fanke! [Marije of).

26

SAUNDE TOANIEL.

D j u w k e, B i n n e m a en G y s b e r t.

B i n n e m a.

Oars altyd soun en nou krekt sa.

Dj u w k e.

Ja, liwet scil min der fen sizze, mar is der ek in ro-merfol for my yn skonken, boer?

B i n n e m a.

Jonge ja. Kom lit vis alle trije mar ris priuwe, yn de hope , dat it moarn hwet better mei Marije is.

Gr y s b e r t.

Op Marije hjar betterskip. (Hja priuwe alle trije ris.) D j u w k e.

Der wirdt den wol ris sein, dat wyn beare-drinken is , mar dy diveker, as Djuwke it ek mei.

B i n n e m a.

Kom, smakket it goed?

Djuwke {mei 'lt; glês wer efkes oan de müle.)

Nou dat siz ik jou.

G y s b e r t (isjin Binnerna).

Mar sa 't ik ünderweis tsjin jou sei, scoe dat net it béste for jou wêze, liwet jou dwaen kinne ?

B i n n e m a.

It komt my net sa min foar, bwent it is langer in spil om in goed plak üt to siikjen hwêr 't jins jild goed rinte docht en den teffens ek biwarre bliuwt.

27

G y s b e r t.

Jy kinne jou der oer biriede. Ik bied it jou oai;.

D j u w k e.

Hwet is dat? — as ik freegje mei.

B i n n e m a.

Ja sjoch Djuwke, ik kaem niis sa tsjin Gysbert to sizzen, dat ik jild lizzen hie , dat ik eigenlik nearne bi-trou, en do sei Gysbert sa, dat by dat wol brüke wee en koe, for in biboarlike rinte, den wier it yn in feilige baven.

Djuwke.

Ik scoe sizze, dat jimme elkoar bjiryn albiel passé; en ocb, ik sjocb sa goed wol om my binne, it wirdt hjir mei de tiid docbs ien famylje.

B i n n e m a {glimhet.)

Jou flappe der alles altyd yn ienen sa mar üt, hwet jou op it herte leit.

Dj ü w k e (priuwt ris.)

Nou ik missiz der neat oan, wol Gysbert ?

Gysbert.

Jou babbe gjin san yn de eagen, sa komt it my al lor.

B i n n e m a {tinkende.)

En jou seine, dat jou it jild den foart wol habbe woene?

Gysbert.

Ja, as jou der ta bislute kinne, Binnema , den scoe 'k it foart wol habbe wolle.

Binnema {oereingeande, tsjin Djuwke.)

As jou nou Gysbert in stikje pompier joegen en pinne

28

en inket, den koe dy efkes in biwyske skriuwe , wylst ik it jild ré siikje.

G y s b e r t.

Jonge ja, dat kin wol. {Djuiuhe docht dat)

B i n n n e m a {yn 't óf geati.) Tsientusen goune — en fjouwer prosint seinen jou, n't wier ?

G y s b e r t.

Ja, dat ha wy steld, en as jou my in healjier foarüt waerskouwje , den is jou jild disponibel.

B i n n e m a.

Wolbegrepen (óf.)

ACHTSTE TOANIEL.

D j u w k e en G y s b e r t.

Dj u w k e.

Jy habbe it goed by de boer stean, feintsje; liwent jildsaken is er altyd bare forsichtig mei.

G y s b e r t (fortroulik.)

Dat komt ray ek sa foar — Mar hark ris, Djuwke ; Kinne jou en ik fortrond mei elkoar prate?

Dj u w k e.

Fortroud mei elkoar prate , dat scoe 'k al miene, wy kinne elkoar ommers fen aids,

G y s b e r t.

Dat is wier, wy kinne elkoar fen aids, en nou wol ik mei üs beiden hwet nijs bigjinne.

Dj u w k e.

Hwet nys ? En hwet den, ju?

29

G y s b e r t.

Dat scil ik jou sizze: 't Is my om de dochter, en jou om de boer to dwaen.

D j u w k e.

Pen seis, neat oavs.

G y s b e r t.

As wy nou beide ta xls doel komme scille, den moat de iene de oare belpe. Ik jou, om jou de boer to krijen, jou my, om ik Marije to krijen.

D j u w k e.

Dat is siker net sa min üt toclit, mar ho scille wy dat ha ?

G y s b e r t.

Jou Marije tige moaije forhalen dwaen, dat ik folie better , aerdiger, knapper feint bin as Jan Roazema , dat hja folie mear yn oansjen komt, as hja mei my boasket as mei Jan en alsa foart hinne , dat ik, koartom in wün-derbaerlik bésten bin.

En den scil ik Binnema wol yn 't ear knipe , dat jou gelykenis hjir op ierde net mear is; dat jou fjirsten to goed binne om syn hüshaldster te wêzen , dat jou it wirdich binne om syn wiif to -wirden, dat jou yn ien wird in Ingel binne.

D j u w k e.

Nou nou, hwet kinne jou it sizze.

G y s b e r t.

Mar der moat mear dien wirde. Om earst mar ris mei myn saek to bigjinnen. Sjoch, nou 't Jan for sa'n lange tiid nei sé ta is , scil hy wol gau ris oan Marije

30

skriuwe en Marije oan him. Nou wol ik biarbeidsje, dat Marije Jan syn brieven net yn bannen kryt, om sa it tinsbyld bij Marije op komme to litten, dat Jan net mear om hjar tinkt, bigrypje ? om der trocb seis mear by hjar yn de ginst to kommen.

Ik bin tige yn de kinde mei jimme postrinder; dy hat mei Jan nei skoalle gien, net allinne, mar nést him op de bank sitten, sadwaende kin dy Jan syn ban op in hier óf. Nou wol ik mei him klear sjen to spyljen , dat hy de brieven , dy 't Jan oan Marije skriuwt, oan jou oer jout, en den jouwe jou se my. Ik lês syn skrift en sunder him to anderjen, wol ik toch swijen bisiikje, om de gemienschip twisken Marije en Jan to forbrekken.

D j u w k e.

Mar as ik dy brieven, dy 't fen Jan komme, oannim , en efterüt bald , bin ik den net üudogens ?

G y s b e r t {mei in falskc laits.)

Undegens V Hwet praet jou feu. ündogens! De wrald is roech, en dy 't him net rédde kin is sloech. En buten dat, jou handelje den alhiel yn de geast fen Bin-nema, dy 't, sa 't jou witte, tsjin Jan, en foar my is , en as dat den slagget, dat Marije myn wiif wirdt — Hjirsa: {Hy slaat Djuwke yn de hdn) den krije jou tüzen goune fen my.

Djuwke.

Nou sjen dér dat is de moeite oars al wirdich, sa'n grouwe tüzen goune koe ik sa makklik fortstjinje — lykwols hie ik de boer mar Ijeaver , hwent ik tink sa; As ik dj' ta man ha, den hab ik syn kaptael for de helt.

G y s b e r t.

Goed birekkene, en ik scil myn bést for jou dwaen,

31

mar as ien en oar us nou ris mislearret, dat ek ris barre kin , den woe ik der oars doch wol hwet in for-goeding for habbe, en der binne wy sa moai for yn de gelegenheid.

D j u w k e.

En hwet den ?

G y s b e r t.

Sjoch, ik skriuw in skildbekintenisse fen tüzen goune; jouw dy jou strak oer, joa leze dy lüd foar, mar léze den fen tsjien tüzen. De Tilde scil, sünder seis it stik yn to sjen , mei dat jou dat foarlêze, opbergje, en de saek is yn oarder.

Ik bitelje him de rinte neffens tsientüzen goune, mar wier 't nou ris, dat wy net ta üs doel kamen, hwet it boaskjen oangiet, wol nou, wy hiene njuggen tüzen goune by de kop , en — parten dat togearre.

ü j u w k e.

Gysbert, Gysbert! „Het geld dat stom is , maakt recht wat krom is.quot;

Gysbert.

Krekt sa, Djuwke — en hald dit foar eagen: der giet neat boppe in goedlibben. Mar kom, lit my nou skriuwe: {Hy bigjint to skriuwen , en seit den lüd op): Ik — ondergeteekende — verklaar — bij dezen — ter leen — ontvangen — te hebben — van den heer -- {tsjin Djuwke.) Ik skriuw mar fen ; den Heer . . .

ü j u w k e.

Jawis , dat soil him wol oanstean.

Gysbert (wer skriu wende)

van den Heer — Binne — Binnenia — de som van —

30

skriuwe en Marije oan him. Nou wol ik biarbeidsje, dat Mar ij e Jan syn brieven net yn bannen kryt, om sa it tinsbyld bij Marije op komme to litten, dat Jan net mear om hjar tinkt, bigrypje ? om dér trocb seis raear by hjar yn de ginst to kommen.

Ik bin tige yn de kinde mei jimme postrinder ; dy bat mei Jan nei skoalle gien, net allinne, mar nést him op de bank sitten, sadwaende kin dy Jan syn ban op in bier óf. Nou wol ik mei him klear sjen to spy Ij en , dat hy de brieven , dy 't Jan oan Marije skriuwt, oan jou oer jout, en den jouwe jou se my. Ik lês syn skrift en sunder him to anderjen, wol ik toch swijen bisiikje, om de gemienschip twisken Marije en Jan to forbrekken.

Dj uw k e.

Mar as ik dy brieven, dy 't fen Jan komme, oannim , en efterüt bald, bin ik den net üudogens ?

G y s b e r t {mei in falske laits.)

Undogens ? Hwet praet jou fen. ündogens! De wrald is roech, en dy 't him net rédde kin is sloech. En bitten dat, jou handelje den alhiel yn de geast fen Bin-nema, dy 't, sa 't jou witte, tsjin Jan, en foar my is, en as dat den slagget, dat Marije myn wiif wirdt — Hjirsa: (Hy slar/t Djuivke yn de hdn) den krije jou tCizen goune fen my.

D j u w k e.

Nou sjen dér dat is de moeite oars al wirdich , sa'n grouwe tüzen goune koe ik sa makklik fortstiinje — lykwols hie ik de boer mar Ijeaver , hwent ik tink sa: As ik dy ta man ha, den hab ik syn kaptael for de helt.

G y s b e r t.

Goed birekkene , en ik scil myn bést for jou dwaen.

31

mar as ien en oar üs nou ris mislearret , dat ek ris b arre kin , den woe ik der oars doch wol hwet in for-goeding for liabbe, en dér binne \vy sa moai for yn de gelegenheid.

D j u w k e.

En hwefc den ?

G y s b e r fc.

Sjoch , ik skriuw in skildbekintenisse fen tüzen goune ; jouw dy jou strak oer, joa léze dy lüd foar, mar léze den fen tsjien tüzen. De aide scil, sünder seis it stik yn to sjen , mei dat jou dat foarlêze , opbergje, en de saek is yn oarder.

Ik bitelje him de rinte neffens tsientüzen goune , mar wier 't nou ris, dat wy net ta üs doel kamen, hwet it boaskjen oangiet, wol nou, wy hiene njuggen tuzen goune by de kop , en — parten dat togearre.

ü j u w k e.

Gysbert, Gysbert! „Het geld dat stom is , maakt recht wat krom is.quot;

Gysbert.

Krekt sa, Djuwke — en hald dit foar eagen: der giet neat boppe in goedlibben. Mar kom, lit my nou skriuwe: {Hy higjint to skriuwen , en seit den lüd op): Ik — ondergeteekende — verklaar — bij dezen — ter leen — ontvangen — te hebben ■— van den heer -- {tsjin Djuwke.) Ik skriuw mar fen ; den Heer . . .

Djuwke.

Jawis , dat scil him wol oanstean.

Gysbert (wer skriuwende)

van den Heer — Binne — Binnema — de som van —

32

duizend gulden — tegen een — jaarlijksehe — rente — van vier — procent. Gysbert Sunderfan —- Sjen sa dat is yn oarder.

ü j u w k e.

Ik wol nou hiel wol leauwe, dat jou in goede preek opmeitse kinne {strijkt mei de hdn oer de foarholle). Mar jonge, jonge, hwet wirdt dat in skiedenis , ik bin der siker nüver fen — 't sit my oan de kiel ta .. dat jild . . dat jild!

Gysbert.

Ja, der raoat hwet om dien wirde. Mar kom, nou gjin babbelegüchjes. Hjir sa! (//y skouwt lij ar de romer ta.) Jou moatte mar ris priuwe , den scil 't wol hwet bikom-me (Djmoke docht dat. Gysbert forfolget), en nou de aide strak mar gau ris yntaepje , en oanstean om to priuwen, dat kin for üs beide gjin kwea . . . mar dêr is er.

NJUGGENDE TOANIEL.

D j u w k e , Gysbert en B i n n e m a.

B i n n e m a {mei pompierjild yn de hun)

Dat dürre noch al efkes , n't wier ?

Gysbert.

It hat my neat forfeeld ; ik hab yn dy tiid in skild-bekintenisse skreaun, en nou en den mar ris preaun fen jou lekkere wyn.

D j u w k e.

Ja boer, jou moatte ek mar gau ris priuwe; {hja skouwt Binnema de romer ta) in glês wyn, dat is gesoun.

B i n n e m a.

Den moat dat foart mar wêze. {Hy drinkt de romer leech.)

33

D j u w k e.

Sjen sa, dat scil jou goed dwaen , en nou taepje ik foart mar wer yn. 't Is sa lekker !

B i n n e m a. {kat de bril opset en telt it pompierjild Gyshert /bar.)

Sjen hjir sa Gysbert; tweintich bankjes fen trije liün-dert, fyftsien fen twahondert en tsien elts fen Mudert, dat is krekt, tsien tiizen raeielkoar, as ik it wol ha.

Gysbert {krijt it oan en telt it rüch nei.)

Krekt op de kop óf.

B i n n e m a.

Habbe jou die briefkes allegearre sa gau neisjoen ?

Gysbert.

Ik hab in al to goed fortrouwen op jou seküricbheid, om de moeite to meitsen, dy dingen allegearre nei to tellen. En lit Djuwke nou efkes de skildbekintenisse forlêze, den is dat safolle mar as üs tsjüge, for de wettigheid en earlikheid.

B i n n e m a.

Nou ja dat kin wol.

Djuwke. (lést.)

Ik ondergeteekende verklaar bij dezen ter leen ontvangen te hebben van den Heer Binne Binnema, de som van

3

34

tien duizend gulden, tegen eene jaarlijksclie rente van vier procent.

Gysbert Sünderfan.

{Uja jout il Binnema oer.)

B i n n e ra a.

Ja dat is sa goed. (hy docht it yn 'e brievetas.) En ik hoopje dat jou mar seine mei it jild habbe meije.

Gysbert. {de briefkes opberg jende.)

Ja, dat hoopje ik ek , tankje wol!

ü j ü w k e {shout Binnema de romer iver ta.)

Toe, jou moatte ek ris priuwe boer, it wirdt oars alhiel kald.

Binnema (glimhjende.)

Jou miene leau 'k , dat wy sitte to kofjedrinken.

D j u w k e {laket.)

Jonge, jonge dat is der by troch hjer, it bigjint tiid to wirden om nei bêd.

Binnema.

Ik lean dat jou gelyk habbe , de fynste pnntsjes geane der den op it lest óf [nimt syn g les yn 'e hdn) Dit stealtsje der üt nimme, en wolle wy 't den mar ris heeger bi-siikje ?

Gysbert.

Om my graech hjer, hwent de formoeienisse hax my ek al hwet oermastere. {nirnt syn qlês ek op.) Ta tank-berens Binnema.

35

B i ii n e m a.

It mei jou wol bikomme, man en yet ris tank lor jou treflik wird.

Bi u w k e (Jiat nou in lampe ef in Mrs yn ip blaker op-stitsen.)

Hjir is Ijocht.

B i n n e m a.

Moai sa. (IJ ja sizze elkoar goenacht ens. en den yeane Binnema [mei it Ijocht yn de hdn ,) en Gyshert óf. Djuivke bliuwt mei in shrille hulding nei it portret sjende •ttean , underwilens

SAKKET IT GIRDYN.

Qfaidviuiv.

3t SoaweC -is atfijfi as ijri it aTu'a^c oBiStiiiW.

EARSTE TOANIEL.

Binnema en Marije sitte elts oan in leant fen de tafel to koffjedrinken. 't Is joun , de lampe barnt; Binnema smookt id in lange piip en Marije lest yn in hoek.

Binnema,

Ik woe wol Marije , datste dat lezen yn dy romantyske boeken hwet lietste; dat hat nou de hiele joun al wer dürre; 't is as min in waexen byld by de tafel sitter hat, en buten dat lean ik ek , dat dat lézen tige forkeard for dy is.

M a r ij e {sjocht op.)

Forkeard for my; ho dat sa , heit ?

37

B i n n e m a.

Dat scil ik dy koart sizze. 't Is krekt as de fleur alhiel ut dy giet, dou biste mar lang sa blij en blier net mear as it plichte.

M a r ij e.

En scoe dat trocli it lézen komme?

B i n n e m a.

Jawis, hwêr scoe 't oars fen komme ? Sont datstou mei dat roman-lêzen bigoun biste to pielen, sont biste ek bigoun to kwinen.

M a r ij e.

To kwinen , hie 'k tocht! ....

B i n n e m a.

Ja, to kwinen ; — ho scil ik 't better sizze ? Hwent foar dy tiid hieste in kleur as in roas, songste en kwin-keljerreste fen de iere moarn ta de lette joim, en nou heart min dy nea mear. Dyn troanje wiist it ek wol üt datste net goed biste. Kom, doch dat boek mar ticbt; ik mei it net mear sjen. (Marije lést yet stil troc/i, mar den bigjint Binnema lüder) : As it nou stichtelike skriuwers wieren, mar fen dy franske romans — 't is krekt geschikt om in jongfaem lyk as dy, de holle op 'e rin to bringen. — Smyt dat boek der hinne, siz ik dy !

Marge (wijlst hja it hoek ticht docht en op de tafel leit.)

As heit dat sa habbe wol, den scil ik it dwaen; mar wit heit wol hwêr dit boek oer handelt ?

38

B i nn e m a.

Né, en dat kin my ek neat skele. 't Is in roman, en alles hwet de namme fen roman hat, is by my gjin lézen wirdich. Unfatsoenlike forhalen, Ijeafdehistoarjes mei forlies len goed en bloed, mei deaslacli en selsmoard, hwêrby yen de triennen oer de wangen komma, as men yen der yn jout, en dat yn 't eintsjebislüt oars neat is as kleare bare optinksels en leagens. — Né , aste léze wolste, hwêrste haldfêst oan baste , nim den de Bibel; dér hab ik neat op tsjin.

M a r ij e.

En scoe dat allegearre wierheid wéze, hwet men dér yn lést?

B i n n e m a.

Sokke fragen meiste tsjinoer dat heilige boek net dwaen. 't Is Gods wird , en wy , ünmachtige skepseis , moatte leauwe, hwet dér yn stiet.

M a r ij e.

En dat tsjin better witten oan ? Hwér bliuwe wy den mei lis eigen oertsjüging?

B i n n e m a.

Hark ris , famke , dou witste , ho 't ik op sok praet tsjin bin. Wy, wy meije net oardielje oer de dingen Góds ; hwet gouwer aste dat boek, dat der foar dy leit; for myn eagen wei bergeste , hwet Ijeaver ik it ha , hwent dér scilste dy antikristelike tinsbylden wol ntsügje.

M a r ij e {oereingeande.)

As heit der lést fen hat, dat it boek op de tafel leit, den scil ik it wol nei de oare keamer bringe. (yn 't ófgean

39

mei 't hoek yn de hdn): Ik fyn it oars sa moai, de titel is: gt;Met vuur gespeeld.quot; {óf.)

TWADE TOANIEL.

B i n n e m a (allinne.)

De titel is: »Met vuur gespeeld.quot; Gefaerlik wirk scoe 'k sizze , mei fjür to boartsjen , mar sa giet it man ; dy skriuwers en skriuwste/s arbeidsje mar op de hollen eu herten fen de lezers , teikenje hjar fdderhanne dingen sa moai foar eagen, dat hja der soms alhiel fen ut 'e lieken reitse , en dat is just de slach. Hja wirkje op de forbylding fen hjar lêzers ; — bringe sa mannich holle en herte yn ünrêst, en dat is wol: »Met vuur gespeeld.quot;

TRÊDDE TOANIEL.

Binnema en Djuwke.

D j u w k e (mei de krante yn 'e hdn.)

Hjir is de Ljouwter krante , boer.

Binnema.

Ja, dat is goed, liz him dêr mar del, ik scil der strak wol ris yn sjen.

Dj u w k e. {giet sitten.)

Skeelt der hwet oan ? Jou binne oars altiid sa sly nei de krante, en nou der foart net ris yn kypje?

Binnema.

Ja , sjoch ris , Djuwke. Jou merke wis allike goed as ik, dat Marije net sa fleurich mear is as hja plichte.

Dj u wk e.

Nou der siz jou sahwet, dat ik net tsjin sprekke doar.

40

B i n ii e m a.

En hwêr komt dat fen dinne ?

D j ii w k e.

Ja, hwet scil ik sizze ? Hja is soun fen herten, better as 'k net wjt.

B i n n e m a.

Nou ja , mar der skeelt oars hwet oan. Scoe dy Jan Roazema hjar ek noch yn de holle om spylje kinne ?

Dj u w k e.

Hé , ho komme jou der sa by ?

B i n n e m a.

Ik wyt net Djuwke, mar 't is krekt as ik der wol ris oan twifelje.

Djuwke.

Mar den scoe hja net oanhalde mei Gysbert . . .

B i n n e m a.

Dér binne reden for, en wol disse; Jan hab ik it hüs forbean en Gysbert is my wolkom.

Djuwke.

Jou wolle dos sizze: dat hja mei Gysbert oanhaldt, net omdat it hjar, mar omdat it jou sin is.

B i n ii e m a.

Sa is 't krekt.

Djuwke.

En is dat net braef fen Marije? Hwet kin in bern mear loksillichheid jaen as nei alders sin en wille to handeljen ? „Eert uwen vader en uwe moeder en uwe dagen zullen verlengd worden,quot; stiet der skreaun, bikom-merje jou dos net oer disse hannelwize fen Marije.

41

Binn em a.

Nou ne, mar ik scoe sa graech sjen, dat ifc fanke wer tierich en fleuricli wier sa as foarhinne. 't Bigreatefc my Djuwke , dat Marije sa stil en forvvêzen omgiet, altiidyn dy romantyske boelven sit to lézen en al sa foart hinne....

Djuwke.

Mar as jou den tinke, dat dat troch de foroaring fen frijer komt, en dat graecli wer oars habbe wolle, as jou der seis lést fen habbe, wolnou den liet ik hjar stil hjar gong gean mei Jan.

Bi n n e m a. (tii/e earnstich.)

Dat nea, den Ijeaver nei 't tsjerkbóf.

Djuwke.

Dêr siz jou swiere wirden, boer. Mar hwet geprotte-fottel habbe jou nou eigentlik oer de piperwinskens fen Marije. As Jan hjar sin nou ris is , en jou wolle dat net lije , den is 't wol to begripen , dat der hwet tiid oer forrinne moat, foar 't alles wer yn de aide foegen is.

Hark ris boer, alles went, en sa scil it Marije ek w ol gean mei Gysbert. Mei de iene net meije, en mei de oare net wolle , Marije scil wol wizer wêze , hwent den giet it nei de fodkoer lyk as mei my , en den is 't mei kalde foeteu en drage lippen op bêd — né as ik sa goed de gelegenheid hie as hja, den wist ik it wol.

B i n n e m a.

'k Scoe graech sjen dat Gysbert en Marije in pear waerden. Altiid kaem Jan hjir op Sneintojoun. Nou sje dêr ! dy irijery op Sneintojoun fyn ik net goed, dêr is my de rêstdei to hillich ta. Wakker nei 't sin fen my is it dos den ek , dat Gysbert hjir altiid op Snjeuntojoun komt.

42

D j u w k e.

Dêr moat ik wol efkes tsjin opkomme.

B i n n e m a.

En liwet den , Djuwke ?

D j n w k e.

Wolle jy wol leauwe , dat de measte fammen der hiel cars oer tinke. Do 't ik jong wier, do hie ik op Snein-tojoun Ijeaver twa as op Snjeuntojoun altiid forby.

B i n n e m a.

Dy tiden binne jou al lang forgetten Djuwke, dat witte jou sa lyk net mear.

Djuwke.

Dat sizze jou, mar tink dêrom hjer: in foks forliest syn hjirren wol, mar syn kuren net.

Sa as ik hjir nou by jou as hüshaldster; o , ik hab it bést, mar dochs it koe wol better. Dat altiid faem bliuwen , dat nea op yen seis to stean , dat altiid tsjinst-ber wezen , wolle jou wol leauwe , dat der de rook en smaek op 't lést bird óf giet ? — Fiel jou my ? sei Jetzehoas yn syn tiid — mar fiel jou my ?

B i n n e m a.

Sjoch mar dat it fjur efter bistoppe w^:rdt , it bigjint nei bêdtiid to lüken .... Jy dwaele alhiel wer óf.

Djuwke.

Né boer , ik dwael net óf, myn doel wier om hwet neijer by elkoar to kommen... {oereinyeande.) —• Mar ik scil it fjür wol bistopje, en de Ijeafde der mar by yn de doafpót triuwe. {to siden yn 'i ófgeari) Spitich, dat dy man net better hingje wol {óf.)

43

TWADE TOANIEL.

B i n n e m a {allinne , trapet de heavier oer.)

Dy Djuwke is in goede liüshaldster dat is wier; mar as it yn hjar jonkheid net in wyldepüst west hat, nou sjeu der, den lijit ik gjiu Binne. (Hy stiet efkes stil to tinken.) Freamd dat Marije sa nearslachtich bigjint to wirden; Djuwke wol dat al hwet yn oarder prate, mar it hindert my dóch. Hwet Marije hjar mem der ris fen sizze scoe, as hja hjar stimme yet ris hearre litte koe ? {Hy giet foar 'tportret stean.) O né ! wy wierne it net iens oer de leare , mar hongen beide allike folie can üs famke , dat nou Marije is. Hwet moast ik jou dochs jong forlieze frou ! Marije is nou oan my allinne tabi-troud. 'k Bin heit en mem fen beiden , en den hat min in dübeld pak op yens skouders. 't Is dochs wol goed n't frou , dat ik dy Jan Séman it hüs forbean ha, der koene wy üs Ijeave Marije net oan ófstean, wier? ....

Mar kom , lit ik my seis nou net oerstjür meitse , ik mien it goed en bin ik mis, wolnou ik hoopje dat de Himel it my forjaen scil .... Mar sik er! dêr leit de krante ommers ek. {Hy nimt dy yn hunnen , giet sitten , dikert der hwet yn om en seit den hwet forheard): Hwet is dat ? in skip mei man en mus forgien ? ... Jawol... »de Hoop op Zegen.quot; Is dat it selde skip net , hwêr 'tJan Roazema mei foart gien is? Ik leau 'tsiker. — Foi, foi! dit is doch slimmer nóch. (liy lést) „Met man en muis vergaan ....

44

TRÊDDE TOANIEL.

B i ii n e m a en Dj u w k e.

D j u w k e.

Nou is ifc fjür bistoppe ... Mar hwet hear ik dêr ? .. . »Met man en muis vergaan.quot; Is der in skip forüngelokke?

B i n n e m a.

Ja Djuwke, der is in skip forüngelokke (//1/ rikt hjar de hrante oer) Wolle jou ifc seis léze , hjir stiefc ifc. {hy wiist it hjar) Ik moafc efkes oerein , 't is krekfc as ik hwet nüver wird. Marije haldfc hjar de hiele joun ek mar hiskül yn de oare keamer. — {to siden yn 't ófgean) L'it moafc Marije daedlik wifcfce. ipf-)

FJIRDE TOANIEL.

Djuwke (allinne, hja lést.)

»In den jongsfcen storm is op de kusten van Zuid-Afrika, »met man en muis vergaan, het schip »de Hoop op Zegen ' «Kapitein van Rijzen.quot;

Wis it selde skip, hwêr 'fc Jan mei foarfc is {smyt de hrante op 'e tafd.) Dit is in raer bericht — Jan forüngelokke yn de woeste baren , nou sjen der! dat moat yen grize , sa'n gnap bést feint. Scoe de boer dat nou mei de waerme ban daedlik oan Marije oerbringe scills ? Ik tink it al. As dy den ek mar net in apelfloute kriget.

Mar wytje hwet: »Moai nijs for Gysberfc en my , en de boer scil der ek wol gjin trien om litte ; de iene syn dea is de oare syn brea, Marije kin nou mar for goed fen him óf sjen. It efterdt balden fen syn brieven hat grif it foarspoek al west fen syn dead. Ja, man »de raensch

45

wikt, God beskikt.quot; (Hja harket). Mar hwa is der yet op de lette joun ? O , dy diveker ! ik hear it wol can de stap. It is üysbert. Kom dit treft wol aerdich. It is syn joun oars net, en sa tsjin bêdtiid, mar hy scil de krante wol lézen habbe.

FIIFTE TOANIEL.

D j u w k e en G y s b e r t.

G y s b e r t.

Goeden joun, Djawke !

D j u w k e.

Ek goejoun ?

G y s b e r t.

En soun ?

D j u w k e.

Ja tige best. Jou ek?

G y s b e r t.

Alhiel nei winsk. Mar -liwêr binne Binnema en Marije? D j u w k e.

Yn de oare keamer. Wol ik efkes sizze, dat jou hjir binne ?

G y s b e r t.

Jonge ja, dog dat, liwent ik ha gjiu lang tiid.

D j u w k e, {wol vf ge an, mar hliuwt den op tens sfean, icylst hja nei it 'portret sjocht en oan Gyshert freget: Mar Gysbort, kinne jou ek hwet oan dit portret sjen ?

46

G y s b e r t.

Oan dat portret ? Né, ho sa ?

D j u w k e.

Nou, ik wit net, mar 't is krekt as dat liiel oars liket as it plichtte: ik hab der eigentlik mar in liekel can. {Hja hliuwt der strak nei sjen.)

G y s b e r t.

Ynbieldingen binne slimmer as de trêdde deis koarts Djmvke. In print bliuwt in print en foroaret net fen wêzen. Mar kom, jou scoene sizze dat ik hjir bin, wier ?

Dj u wk e.

Dat scoe ik , ja. Mar as ik for in kear sa ris allinne thus bin, den hingje ik der wol ris in doek oer, hwent it is krekt as dy eagen my trocli sjogge, en den wird ik sa freamd, sa raer....

G y s b e r t.

Kom, kom, nou wol jou my hwet op de mouwe spjeldsje....

D j u w k e.

Né , siker net, 't is sa wier as ik hjir üt de keamer gean. {óf).

SECHSTE TOANIEL.

G y s b e r t {allinne.)

Dy skynt hjar gewisse tsjinoer dy byldtenisse net yn oarder to habben , mar dat is hjar saek , myn saek is om joun de koegel troch de tjerke to jeijen; der under

47

as der boppe. Mar ho nou ? Jan is for de haeijen, der kin hja hjar nou mar foar fêst óf sette, en om hjar heite sin to dwaen. kin hja my it jawird nou net mear ünthalde tinkt my.... mar stil der binne hja.

SOANDE TOANIEL.

G y s b e r t, B i n n e m a, M a r ij e en D j u w k e.

B i n n e m a [giet op Gysherl ta.)

Hé , jou hjir noch 'sa let — Ho is 't mei jou ? {hja foeslje).

Gr y s b e r t.

Tige best, mei jou ek ? {yn de selde sike tsjin Marije) En ho is 't mei Marije ?

M a r ij e {huid wei.) •

Goed.

D j ü w k e.

Ik leau, dat hja in bytsje fen 'e streek is, trochit bericht yn de krante....

M a r ij e.

Hwa 't in fielend herte yn syn binnenste draecht, en it klopjen fielt for it bihald fen syn meiminsken, dy moat tinkt my, aeklik to moede wirde as er dy forskrikkelike üngelokken lést. Net allinne, omdat Jan Roazema hjir mei om 't libben komd is, né, mar berichten fen it for-gean ien skippen op sé, ik kin der wol om skrieme sünder dat ik de minsken kin ef ea sjoen hab.

G y s b e r t.

Dat teikent in teare fieling Marije , mar min moat der altiid dit by tinke, dat der sünder it wollen fen God

48

Almachtig net in moskje op it ierdryk fait, hwent de hjirren op üs hollen binne ommers allegearre teld — en liwet der by komt: de minske siket syn paed, mar de Heare bistjürt syn gean. —

B i n n e in a.

Krekt sa 't jon sizze, man.

G y s b e r t.

Mar lit üs dit petear nou net fjirder foartsette {Tigc. flaeijend isjin Manje): Jou hiene my hjir feu sels joun net forwaclite.

Mary e.

Né.

G y s b e r t.

Dat wol ik bést leauwe, mar lit ik jou nou efkes for-telle. Fen seis, Binnema en Djuwke mei it ek wol hearre, hwent it is gjin geheim.

Djuwke {tsjin Binnema)

Den scille wy ris goed harkje, boer.

G y s b e r t.

It roen hjoed allegear hwet mis oan de beurs; nou is 't for my needsakelik, dat ik nei Amsterdam ta gean , hwet gouwer hwet better, en nou kin ik joun yet mei in skip foart komme, dat to nacht oerfart. Ik moast dit alsa forby en koe it net nei litte om efkes oan to sjen.

Binnema.

Jou binne in jong kearel, dy 't klinkt as in klok; nou

to nacht yet oer sé nei Amsterdam.....

G y s b e r t.

Ja, Binnema, de saken moatte foargean , oars komt it net goed... Mar jimrae foerman , hwér wennet dy ?

49

B i n n e m a.

Hjir foart om 'e hoeke , lofts om, it trêdde liüs, mei dy twa greate linebeammen foar de doar.

G y s b e r t.

As dy nou efkes yn spande en my nei de wal brochfce, den wier 'k der gau.

B i n n e m a.

Jonge, dat kin moai, as Djuwke it efkes seit...

G y s b e r t. (perein.)

Né, gjin drokte hjer! ik wit him nou wol wenjen , ik scil it seis mar efkes bistelle.

Dj u w k e.

En scoene wy den yn dy tiid net oppakke moatte , boer ? Hwent as Gysbert strak werom komt, den scille Marije en Gysbert yet wol efkes togearre wêze wolle.

Gysbert.

Djuwke wit altiid krekt, ho't it moat. Mar kom! {wol of ciean.)

B i n n e m a.

Nou , as wy strak net mear op binne as jou werom komme , den mar folie lok op reis.

Gysbert.

Tankje wol!

Djuwke.

Ja, feti my ek sa'n poarsje.

{Gijshert of.)

Trou cf Unlrou. 4.

50

ACHTSTE TOAKIEL.

Binnema, Marije en Djuwke.

D j u w k e.

Hé, dat wirdt in reis , by nacht oer sé! It is in hiel weaclistik tinkt my; wy witte nou wer, ho't it kin.

B i n n e m a.

Dat is sa Djuwke: mar sjoch! it makket in great underside, ho't min op sé giet. Jan Roazema gyng der op ut ünforskilligens, rekkenje 'k, mar Gysbert moat moarn yn Amsterdam wêze om syn handelsaken. Sjoch ! dy wirdt róppen, en dat is 't him just; — as min roppen wirdt, den moat min , en den scil God almachtich, sa as ik fortrou yen ek wol hoedsje.

M a r ij e.

Mar hofolle, hwa 't om saken oer geane, dy dóchs forüngelokje. As in boat ef skip mei passegiers op sé is, den binne der altiid wol goeds under, dy 't om eigen saken oer moatte, mear tocht ik as for Ijeafhabbery. Dy ljue binne dos for in great diel roppen , sa as heit nou wol, en hofolle forgeane net ? Né, dat hoedsjen fen üs Ijeaven Hear ha ik neat op 'e rekken.

In sterk skip mei in goede man oan 't roer, dat is leau ik it ienichste , hwêr 't wy op fortrouwe moatte.

Binnema {giet oerein)

Hwet wer nüver praet fen dy Marije — mar ik scil disse kear der ris neat tsjin sizze; as ik my de holle hjit meits , den kin ik licht de sliep net krije. (ofyeande.) Nacht Marije.

M a r ij e.

Nacht heit!

51

Dj u w k e {ek ofgeande.)

En lit disse koffyboel mar stean hjer; dy scil ik moarnier wol fine. As Gysbert in pantsjefol habbe wol, der is yet wol ien yn. Nou , naclit Marge, folie plesier mei de frijer,

M a r ij e.

Wol to resten Djuwke.

(Binnerna en Djmvke of.)

NJUGGENDE TOANIEL.

M a r ij e. {allinne.)

Folie plesier mei de frijer, seit Djuwke. O, datminske fielt net, hwet ik fiel. Jan, myn Jan forüngelokRe yn de sé! Ik scil liim nou nea wer sjen !

Freamd , dat ik nea in brief fen bim liawn ba. Seoed er my untrou wirden wêze ? Ik kin 't net leauwe; mar bo 't er nea net skreaun bat is en bliuwt my jimmer in riedsel. Heit wol graecb dat ik Gysbert boaskje scil — jimmer bie 'k hope op Jan syn tbüskomst — mar dy hope is nou forlern — hwet moat ik nou ? — {Hja sjocht nei it portret) O , do 't ik in lyts famke wier, moast ik myn Ijeave mem al misse , en nou 't ik myn ban en herte skonk oan ien dy 't ik sa ynlik Ijeaf bie, komt beit dat lok forwoestsjen en twingt my heal, om my to forbinen oan ien, dy 't ik . . . . mar Jan is wei .... O, bo mannich kear bat Gysbert my al frege om syn wiif to wirden .... siker .... 't is om der yn to forslaen .... tsjin nimmen kin en doar ik my utprate, ne. {stiet nou four it portret.) O , as it mem bjar sin ek wier, dat ik my oan Gysbert forboun , ik scoe net mear tsjinkeare — mar disse byltenisse swijt. — (Uja blhnvt yn tinsen fordjippe foar it portret stean.)

52

TSIENDE TOANIEL.

M a r ij e en G y s b e r t.

G y s b e r t.

Der bin ik alwer, en alles al for elkoar , de foerman scil it reau klear meitse , en den hjir foar de doar komme — Binne de lju nei bed gien ?

M a r ij e.

Ja.

G y s b e r t.

Kom lit its den liwet smuk by elkoar sitten gean; (Jija dogge dat, howol Marije net o an fed lick is) en ik scil jou forhelje, hwet my op it berte leit — Sjocb Marije, ik scoe, sa wy steld hiene, takommende snjeun to jomi wer by jou komme, mar nou trocb dit droevige bericht yn de krante , fielde ik my hjir binne driuwen... lüken , hiel oars as oars — sa dat ik jimme doar net forby komme koe.

M a r ij e.

En girder.....?

G y s b e r t.

Jou witte it seis , Marije , bo 't jou my jimmer op it sleepton balde. Ik ha hjir nou sa lang al by jou komd....

M a r ij e.

Ja, en hwet wolle jou nou ?

G y s b e r t.

Nou wol ik Marije, dat wy üs earstdeis trocb de heilige ban fen 't houlik forienigje litte scille.

M a r ij e {hwet oandien).

Oerffil my net, Gysbert.

53

G y s b e r t.

Ik oerfal jou net, Marije. It is de earste kear net, *dat ik om jou jawird freegje. O, jou moatte it fiele, tinkt my, ho waerm , ho Ijeafdefól myn herte for jou tikket. Siker famke, myn ierdske libben is buten jou bywêzen for iwich forlern, hald my dos net langer twisken hope en freze. Wier it Marije, dat ik soms der oan twi-fele dat jou herte yette oer Jan Roazema hong, dy is nou yn de djippe sé forgien, dat kin sa wier dos gjin biletsel mear for jou wêze, {hy stekt hjar de hdn ta) Marije ! sjoch hjir myn han, nim dy oan en jouw my dyn jawird.....

Marije {sncht, en praet oandien.)

O Gysbert, ik kin jou; — ik doar jou alles net sizze, hwet der jimmer yn my omgiet, mar leau my grif, dat ik it houlik for heger oansjoch as in handel, hwêr 't goud en silver it heechste doel fen is. Och, ik bin yet sa jong; — my oan jou to forbinen, siker! — ik kin der noch net ta komme. — My tocht, jou scoene it ek fiele Gysbert, dat ik net sa tsjin jou bin , lyk as jou tsjin my binne, my tocht, jou scoene it fiele, dat ik jou Ijeafde, dy 't jou my tadrage , lang net mei deselde waermte bianderje. O, lit my jou earlik sizze, it is om heit, dat ik mei jou ynsyld bin, en och! hwet moat ik nou ? Troch myn of-wésigens tsjin oer jou Gysbert, tocht ik, scoene jou my mei rêste litte , en bislüte, om hjir net wer to kommen.

Gysbert.

Marije, de Ijeafde is blyn. Al kearden jou my yn alles de rêch ta , ik scoe jou altiid Ijeaf ha , hwent siker, famke , ik libje, ik arbeidsje, ik weits, ik stjêr for jou; en dêrom bin ik hjir nou jouns mei it fêste doel hinne

54

gien , om to witten, as jou myn wiif ek wirde wolle, ja ef ne.

M a r ij e.

Och, Uysbert.... meitse my net forlegen — ik woe wol graech , dat it oars wier , mar ik kin der yet net ta bislilte.

G y s b e r t.

Hwêrom sizze jou net dryst fen ne! — den wist ik ommers, hwêr ik my nei sette koe.... mar jimmeroan dat bisliiteleaze; dat is for my net langer üt to stean. — Hark ris, Marije, jou witte dat ik strak nei sé ta gean.

M a r ij e.

Dat habbe jou niis sein.

G y s b e r t.

En jou witte ek , dat Jan der syn grêf yn foun hat.....

M a r ij e.

Dat stiet yn de krante.

G y s b e r t.

En wolle jou nou bearbeidsje, dat ek ik myn ein dér fine scil ?

M a r ij e.

Och lieden né.....

G y s b e r t.

Woliiou, jouw uiy den jou jawird.

M a r ij e.

Ocb , Gysbert swij ! — sjocli ho 'k lij en twing my net, och , twing my net!

Gysbert.

Do 't jou mei jou aide heit op 'e reis nei it sindings-

55

feest yn üngenade sieten, dat op libben en dea ófgie, do wier ik it, dy 't jou for de dead biwarre , wolnou, wês jou it nou, om my to rédden.

M a r ij e.

O . ik wol wol graech , mar siker wier ik kin it net.

G y s b e r t.

Den scille jou jou libben lang it selsforwyt yn jou sprekken fiele, dat ik my om jou ....

M a r ij e. {oandien.)

Och né, doch dat dochs nea . . .

G y s b e r t.

Jou han, Marije , eu jou redde in siele , dy 't oars troch selsmoard de poarten f'en de hel binnen giet.

M a r ij e. (skriemende.)

O God! hwet joun ! Myn mem! Myn mem! Och sjoch my lij en.

G- y s b e r t.

Gjin lijen Marije ; ik hab jou Ijeaf en scil jou steun en stipe wêze yn alles. — Mar nou jou han, ef 't is to let, to let for iwich ....

M a r ij e. (snikjendé)

Myn han en hert — biheart . . .

G y s b e r t.

Biheart oan my. Siz doch fen ja.

M a r ij e. {soesench loylst hja Jijar han ütstekt)

Ik — kin — net — oars.

56

G y 8 bert {riant rimpen hjar kan heet.)

Jou swarre my dos trou, en ünthjitte my om myn wiif to wirden ?

0 ! Marije, nou scil myn libben earst bigjinne , myn gelok is nou yn top.

Ik sjocli, ho jou üntsteld binne. 't Is ek in eed, Marije for iwich, dy 't de Ingels yn de Himel mei goudene letters opskriuwe — o , skriem net sa, mar tankje de Heare, dat jou disse stap dien habbe.

M a r ij e.

Och , lit my doch mei frede . . .

[De foerman tihket op de do ar en ropt):

It rydtüch is foar keapman!

G y s b e r t.

'k Soil dalik komme , hear! (% .«jocht op it horloasje , en seit sahwet yn himsels.) 't Is siker wier mear as tiid. As ik it skip yet mar krije kin (tsjin Marije.) Ik gean nou foart, Marije, de foerman is mei 't rydtüch foar; 'tis mear as tiid {hy pattet hjar op defoarholle) Goejoun myn faein! myn skat! myn alles op disse wrald! Dat mei ik doch einlings sizze, n't wierV Mar kom, farwol! farwol! !

(Wylsi Gyshert by de dear yet ris nei hjar omsjocht, seit Marije nei it portret opsjeande): O mem ! o mem !

IT G I R D Y N S A K K E T.

(mm®

camp;idtiivw.

3t toa niit is in tets A- fvus. Souwcw cn pe-Ca kinyjc oau dc muzza; in ^zcata |oe^fii3te otict undcz it tamp;zöMxuo-^instit, 2at oau 3c ot3e |cn -it toatvieC a».

EARSTE TOANIEL.

J e t z e. {allinne , faget mei de hiesem de flier oan.)

Nou, ik moat mar earlik sizze, it skürt der hjir tsjin-wirdich snij .som trocli; hast alle dagen bisite, en bran-dewyn mei rosinen is skearing en ynslach. Lykwol kin ik net sizze , dat it my fortret, liwent hwet is der bette r as in goed libben ?

58

Hy sjongt: Wize: »Die ai.te Taxte.quot;

It goed to liabben, siker

Dat is 't hwêr ik fen hald Eu scoe 't it heechst net wêze

Fen alles op üs wrald ?

Ik leau, wy allegearre

Hwa wy ek binne , ja ,

Elts wol it lyk as ikke Seis mar Ijeafst goed ha.

üs Dominy preke lésten :

Jild is oars neat as slyk En dy 't nou earm binne

Dy wird hjir neimiels ryk.

Ik tocht dat moat wis tsjinje For my en mear ta treast;

Mar letter dat is letter

'k Hab 't Ijeaver nou mar earst.

Sjoch ik sa om my hinne

Den leau 'k dat dit net mist:

Elts minske, hwa 't mei wêze

Dat is in Egoïst Elts is him seis de neiste Yn jild yn ear yn ginst En habben dat is habben ,

Mar krijen is de kiust.

{pratende.)

Ja, ja, habben is habben en krijen is kinst. Mar Gysbert krijt Marije en ik kin der op sjen ; lykwols is hja ek net for my yn de widze lein. Hja, de ienigste

59

dochter fen Binne Binnema, de rykste boer hjir üt it hiele gea, en ik de earme Jan, boerefeint fen birop, great brocbt yn it earmhüs.

Alles — sei de boer niis —moat kras en eptich yn oarder, der mei gjin strie oerdwers lizze, en sa scil it ek. Wy krije hjoed de fornaemsten fen it doarp: dominy, dokter , notaris, en master mei lijar froulju der by, hwet scil dat joun op in lokwinskjen gean !

Non, Marije boasket, sa as ik hoopje, mar ienkear, en den nei hert en sin. Mar dat léste, der wirdt rare ünge-lyk oer praet. Ik wyt der neat fen , mar de skürre scil skjin, en dat ta eare fen it jonge pear, en as hja den joun ris dounsje ef oer de Tilde hoed wolle, den scoe ik my skamje as it hjir nei skjin en eptich wier.

(/«/ sjongt)

Sa wol ik dos mar feije Hjir alles silver skjin Hwent nimmen moat hjoed kleije

Dat ik net eptich bin.

Né, 'k gean sa mei de biesem

It hiele terskhüs nei En tink my siker noflik Oer 't feest fen disse dei.

TWADE TOANIEL.

J e t z e en W o b b e 1.

W o b b e 1 {mei in am er en lui-ivagen yn de iene, en in brief yn de oare kan.)

W el, wel, hwet is min fleurich op 'e tried; aste dat

00

hjoed sa mar fól hukte kinste. [Hja set de amer en luiwagen del en Inkipet de brief).

J e t z e.

Dat scil wol gean Wobbel, hwent ik ha myfêstyn 'e holle set, dat, sa lang Marge de breid is, ik den alles dwaen wol om fleur yn 't spil to bringeu.

W o b b e 1.

En hwêrom ?

J e t z e.

Hwêrom ? Omdat ik sa'n bult fen Marije hald.

Wobbel.

Haldste den mear fen Marije as fen my ?

J e t z e.

Dat witste wol; lit us der to nei ris oer prate ; 't is nou in dei fen feestfieren — mar haste dêr in brief V

Wobbel.

Ja, dêr hab ik in brief, mar dy is net for dy.

J e t s e.

Hwa hat him dy jown?

Wobbel.

De postrinder. Hy wier wakkere let, sei er en frege my, as ik him oankrije woe, om him daedlik oau Djuwke to jaen.

J e t z e.

Der like dos haest by to wêzen. Is it in minne-brief ?

Wobbel.

Dêr scoe min it béste feu hoopje !

61

J e t z e.

Lit him ris sjen, ju?

W o b b e 1.

Hy hat gjin eageu, Jetze, en Wobbel scil him by 't jak ynstekke, den bat er in goed plak {hja docht dat).

Jetze.

Kinste dat allinne bigüchelje, ef moat ik dy ek efkes in hantsje helpe ?

Wobbel.

Nou, nou! — Né, jonge, dêr steane dy de bannen lang net nei. Sjen sa, nou is hy goed biwarre en ik scil him strak daedlik oan Djuwke jaen. Mar siz ris Jetze , alle minsken sizze bast, dat Mar ij e kwynt, hearst dou der ek wol ris praet fen'?

Jetze.

Och, de minsken sizze sa folie.

Wobbel.

Der haste gelyk oan , mar dat Marije mei de dei ün-sjogger wirdt, dat is wier, tinkt dy dat ek net ?

Jetze.

Wobbel, ho 't dat krekt allegear is , dêr wol ik my net ynlitte, mar dat Marije in bést faem is, dat hald ik fol.

In hopen fen de heger ein sjogge gau ris mei for-achtinge op hjar minderen del, krekt as hja fen better laech en skaei, ef fen oar daei bakt binne as dou en ik, en dat allinne om en troch it bisit fen jild. Mar Marije bat der seis yet nea oer tocht, wol ik leauwe, ho ryk as hja wol is , hwent ryk en earm, elts kriget fen hjar in frjeunlik wird mei in bliere troanje ta; en dêrom just

62

wol ik hjoed ris bütenwensticli fieurich wêze ta eare fen lij ar.

W o b b e 1.

Dou moatste al for domeny leard ha, Invent dou praetste as lieste it lit in boekje.

J e t z e.

As ik domeny wier, den woe 'k dy to jitfrou habbe.

W o b b e 1.

In moai pear yn de pastorij e.

J e t z e.

Dat scoe 'k miene. Mar siz ris aide, stiet dy de holle aerdich nei moai waer, om joun ris tigo mei to dwaen?

W o b b e 1.

Ik bin net fen plan om mei in prülwoartel yn in tsjuster hoekje sitten to gean, en nou wistou it oare wol.

J e t z e. (smyl de hiezern del.)

Sa mei ik it hearre! Fieurich scille en wolle dou en ik wêze! {hy kriget Wohbel heet) Kom dou mar ris hjir, aide tüterdoas, en lit us üt kleare bare nocht efkes it terskhüs yn de rounte springe. (Uja ivalze togearre de Tjütske polka , wylst hja sjonge) :

Hwa scil nou net fieurich wêze , siz,

As men yet jong en derten is ?

Wy ha nou yet wille by de rus En siker wier in breid oan hüs.

Wês den dübeld blij fen sin

Dounsje en sjong sa 't elts mar kin.

Marije en Gysbert habbe it klear Wirde om fis in lokkich pear.

63

TRÊDDE TOANIEL.

J e t z e , W o b b e 1 en K n o b b e.

K n o b b e {hat al efkes om de hoeke fen de do ar stien.)

Net to oerdwaelsk, berntsjes, net to oerdwaelsk. As de sinne moarns sa gleaun en read opkomt, den wol dei-op de dei wol graech. ris wetter komme.

W o b b e 1.

Ho miene jou dat, Knobbe ?

K n o b b e.

Dat scil ik dy koart sizze, fanke. Dingen liwer 't min yen alles fen foarstelt, wolle graech ris óffalle.

J e t z e.

Dêr bat Knobbe gelyk oan; mar wy scille jonn wol wille krije, oars fait it my to minsten dunich óf.

VV o b b e 1.

Ja, wy moatte joun, as it spil goed yn 'e fleur is , al hwet grappen betinke. Jetze hat my jister ef earjister, ik wit net goed mear, forhelle, dat er in oanspraek klear hie, dy 't e)' joun, nou 't Domeny en hjar komme, op sizze soil.

Knobbe.

In oanspraek ?

Jetze.

Tn ségenwinsk , mient hja.

W o b b e 1.

Nou den , in segenwinsk; en dat giet den ut namme fen üs alle trije.

64

J e t z e.

Ja Knobbe , sjocli! dat scoe for Gysbert en Manje, for de boer, koartoni, for 't hiele selskip in forrassing wêze, sa ek foar jou, mar nou blaft Wobbel it der foart wer ut.

Wobbel.

Non, mocht Knobbe it den net witte?

J e t z e.

Ei jawol, mar it is den sa folie nijs bast net.

Knobbe.

Hastou it heard ef lezen Wobbel?

Wobbel.

Fen beiden net.

Knobbe.

Jimme binne oars altiid wakkere grien mei elkoar, hwent dit mocht Wobbel wol, mar Knobbe net witte. As dat op den djur ek mar allinne by boartsjen bliuwt.

W o b b e 1.

As wy man en wiif wirde, den scille jou op brilloft komme, hjêr! Mar jou tilde hoed, scoene wy der joun net ris oer moatte ?

Knobbe.

Dat scille wy den ris sjen, fanke, as wy earst sa fier mar ris binne — Mar de segenwinsk, dy woe ik wol ris hearre; aste him hjir efkes opseiste, den kinste him joun licht hwet better.

Wobbel.

Ja, to, Jetze ! dat meat wêze; siz him gan ris op !

65

J e t z e.

Freegje earst ris as ik him fen buten kin.

W o b b e 1.

Nou kinste him fen buten?

J e t z e.

Ik wit it net, ik wol 't wol ris bisiikje, mar as ik der yn stykjen bliuw, den moatte jimme my net ütlaitze.

K n o b b e.

Hab der mar gjin noed mei, jonge.

Wobbel.

Né Jetze, wy scille dy net ütlaitze; kom, mar gau oan de gong {lijo. jowt Mm in bankje, ef sahioet) en den moatste hjir op stean , dat jowt earst hwet mear forteaning en it preket wis hwet lichter; de dominys yn de tsjerke steane ek altiid heech en droech.

J e t s e. (giet op it bankje stean.)

Mar ik bin gjin domenij.

Wobbel.

Nou né, mar dou kinste rymje en dichte, men scoe de pet er for lichte.

K n o b b e.

Nou ek mar oan de gong , scoe 'k sizze.

Wobbel.

Ja Knobbe , en den geane wy sa lang hjir efkes nést elkoar op de foerkiste sitten ; den binne wy sa beare Gysbert en Marge.

Knobbel.

Dat kin wol, fanke. [hja geane nést elkoar op de kiste sitten.)

ïrou ef Untrou. 3.

67

K ii o b I) e.

Né, dat scil sa gau net gean. Mar is it yet al lang ?

J e t z e.

Acht-en-tachtig rigels.

K n o b b e.

Acht-en-tachtig rigels, Ijeave soantsjen en gjin ein! Den mar handich wer oan de gong, oars krijste it net üt foar dat de bisite komt.

J e t z e.

Hwer wier ik ek oan ta ?

W o b b e 1.

Ja dat wit ik net, mar dou baste lést sein: „Dat lieve kind'ren blij en frisch, weldra versieren uwen disch.quot;

J e t z e.

O ja. Nou den scil ik fjirder gean.

Dat liefde uit beider oogen spreekt Dat niets aan uw geluk ontbreekt Dat wenschen wij met diep ontzag U hartlijk toe op dezen dag.

En , zoo ge oud van dagen wordt En 's levenslust wordt ingekort, Dan wenschen wij dat gij te zaam Het Hemelrijk moogt binnen gaan . . .

W o b b e 1. {slacht de hunnen yn elkoar) O | hwet is dat ek moai, Ivnobbe; it giet er my siker kald feu oer 'e lea.

K n o b b e.

Dat kin sa wol wêze fanke, mar dou moatste dy nou sa lang stil halde ta dat it üt is.

68

J e t z e.

Ja, Wobbel moat der hieltiicl sa net yn om prate, den is der neat oan , en ik reits der troch yn de tiis.

Wobbel.

Nou , ik üntbjit it jimme, dat ik my stil balde scil; mar it giet my den sa oan , Knobbe, dat it my hast ünmügelik is . . .

Knobbe. {tsjin Jetze.)

Den mar wer fjirder, Jetze.

J e t z e. [karket.)

Ja, dat is goed. Mar komt der net ien oan?

W o b b e 1. (springt fen de foerhiste.) Ja — siker it is Marge.

Knobbe. {ek fen de foerhiste) Dit is in rare forsteuring yn de preek.

Jetze. {fen syn hanlje óf en set dat oan de kant.) Dat mei jou wol sizze , man . . .

FJIRDE TOANIEL.

Jetze, Wobbel, Knobbe en Mar ij e.

Ma r ij e. {yn de hreidspronh , mar bleek en lijende.)

Dou moatste al efkes nei bürren rinne Jetse, om in poun tabak; Heit is bang dat er gjin genocb is.

Jetze. {Marije bisjeande.) Alderbêst, 'k scil dalik binne gean; mar och , och ! hwet bist dou nou yn de stisel.

69

W o b b e 1. {eh sa.)

Ja dat is den nuver.

K n o b b e.

Dat komt ia breid ek ta.

W o b b e 1.

Dat scil sa wol wêze ; mar it sit Marge ek allegearre as wier it er om getten; wol men scoe der sin can krije.

J e t z e.

Om de breid to wirden ?

W o b b e 1.

Ei jonge, dou komste altiid mei de klompen yn it spil.

J e t z e.

Nou, it koe sa wol wêze , Wobbel.

K n o b b e.

Ja , dat siz ik ek , hwent as in jong faem soun is fen liif en lea, en hjar sin hwet krije kin, dan blinwt lij a net allirme.

J e t z e.

Dat is de slag, Knobbe. Mar Marije...?

M a r ij e.

Hwet is 't, Jetze.

J e t z e.

Ik fyn it altiid sa moai, dat de liegere lju, lyk as jimme, frjennlik mei de legere omgeane , dat docht my en myn gelikens sa goed; siker tanke! al wierste de Kenninginne, Goveneurske, Boargemaster , allike folie , moai stean dy dyn klean, mar moai stiet it dy ek, datste dy yn dyn breidspronk ris oan ds forteanste, Marije! In patsje mei

70

ik dy net jaen, ho wolmienend ik it dy oars op de lippen trjuwe scoe... mar moai, hearinken ! hearinken ! liwet biste moai: (fsjin Wobbel) Wobbel, ik bin der siker raer fen yn 't liif.

W o b b e 1.

Dou biste altiid allike freamd en ünfoech.

J e t z e.

As ik net mien hwet ik siz, den meije se my strüpe.

M a r e.

Jetze is iepenhertich fen aerd en steurt kim net oan de moaden en brükraen fen it folts , dy 't faek en folie fier fen roun en wier óf binne, mar seit hwet hy tinkt.

Jetze (jowt Marije de hdn.)

Myn ban der op, Marije.

W o b b e 1.

Nou scoe 'k den ek mar ris sjen, dat 'k yn de bürren kaem, net ?

Jetze.

't Is goed datste it seiste Wobbel, der scoe forlet fen komma kinne [yn 't ófgean.) Oars ek boadskip Marije ?

M a r ij e.

Né Jetze.

K n o b be. [tsjin Jetze)

Ik gean mei dy, jonge , en soil it skilpaed fear bus yet in bytsje oanklauwe. (Hy nirnt in harke yn de hdn. Jetze en Knohbe óf.)

71

FIIFTE TOANIEL.

W o b b e 1 en M a r ij e.

M a r ij e.

Hwet bat dy Jetze al in wille yn 't libben; 't is nog sa'n sieltsje sunder soargen. O Wobbel, dy dagen bab ik ek belibbe , en nou ?

Wobbel.

Hea fanke, hwet bist dou nüver , hwet skeelt er oan, fortel it my; dou witste dat ik swije kin.

M a r ij e.

As ik dat net wiste Wobbel, den scoe ik sa net be-goun ha.

Wobbel.

Ik leau, dat it heech tiid wirdt, datste dy ris ütpraetste.

M a r ij e.

Misskien wol — mar it koe ik wol ris to let wêze.

Wobbel.

Ik bigryp dy leau 'k; dou silste boaskje, mar tsjin dyn sin. Nou dat is üngelokkig!

M a r ij e.

Hie Jan syn grêf net foun yn de wide sé , nea scoe ik oars boaske habbe as mei him, mar nou... Ik hoopje mar, Wobbel datstou lokkiger wêze meiste.

Wobbel.

Lang bab ik wol oan dy fornommen en wy allegearre wol , dat der hwet wêze moast, dat dy yn de wei wier... Mar hat Gysbert dy oars ek net Ijeaf, Marije ?

72

M a r ij e.

Hy haldt genoch fen my, alteast sa docht er liim foai* mar Wobbel, — dy earste Ijeafde ! 'k Hoopje net, datste it ündei-fine moatste, mar dy is nea to forgoedsjen.

Wobbel.

Dat wol ik hiel wol leauwe, mar Jan moatste dy nou üt de holle sette en it mei Gysbert halde;—jimrae stean emmers al ünder de geboaden.

M a r ij e.

Dat is wier.

Wobbel.

Nou, den moatste dy, tinkt my, ek yn dyn lot sjen to skikken en oars hie 't better west om it sa fier net kom me to litten.

M a r ij e. {krijt Wobbel by de hdn.)

O, Wobbel, aste alles mar ris wiste... mar... der is Heit.

SECHSTE TOANIEL.

Wobbel, Marije en Binnema.

B i n n e m a {bliuwtyn de doar stean).

Dêr komme al güds fen de bisite oan , Marije; daük yn de hüs korame, hjer !

M a r ij e.

Ja, dat is goed Heit.

73

B i n n e m a {tsjin Wobhel).

En bist dou ek yet net forklaeid? tink er om, dat it hjoed feest is, hjer !

W o b b e 1.

Ja, dat wit ik, boer, en hab mar gjin noed, dat ik my yn dizze plunje for de bisite forteane scil.

B i n n e m a.

Den is 't goed, en nou daedlik komme, Marije !

Mary e.

As Heit mar foar giet, ik kom, {tsjin Wohbel, wylst Binncma óf giet) O, Wobbel, as min yens eigen frylieid opoffert for in oar om frede to halden, mar yn 't ein twongen wirdt om »jaquot; to sizzen bwêr it herte »Néquot; by tinkt, dat is net maklik, bjer. {under it sizzen fen disse léste ivirden is hja stadich óf gien).

SAUNDE TOANIEL.

W o b b e 1 {allinne).

Dêr bin ik siker aeklik fen. 't Is as der in ünskil-dige nei de finzenis brocbt wirdt. Mar nou binne my de eagen for goed iepen. Né, sa kin ik ioun net fieuricb wêze. Hwet moat dat for in boulik wirde ? 't Bigieatet my om bjar. Mar kom , ik scil sjen, dat ik dien krij. {hja bljuwt yet efkes stean to mimerjen).

ACHTSTE TOANIEL.

Wobbel en K n o b b e.

Knob b e.

Ho stiest dou dêr sa yn studsje, prakkesearreste mülk ek oer in oanspraek for joun ?

74

W o b b e 1.

Ne Knobbe dat net, mar de skjipkes binne my wol bwet untdreaun.

Knobbe.

Soa, en ho dat sa, fanke?

W o b b e 1.

Marije bat hjar hjir efkes tsjin my utpraet; mar, och Knobbe ! den is it bwet, om de breid to wezen, dat scil ik jou wol sizze.

Knobbe.

Fortel my den ris.

W o b b e 1.

Dat wol ik graecb dwaeiv, mar lit ik my earst elkes forklaeije, de bisite is yn oantocbt, en den kom ik bjir strak wer. (Jija hücht hjar om de amer en luiwagen op to krijen en Ut den wilens de brief falie, dy 't lij a by 't jak yn hat).

Sjen sa, 'k scil bandich óf meitse. — {óf).

NJUGGENDE TOANIEL.

Knobbe {allinne).

Hwet as dat wer ris is? As moarns de sinne sa read en glean opkomt, wol der op de neidei graecb hwet wetter komme , sei ik niis tsjin VVobbel en Jetze; mar by Wobbel begjint de loft al gans to birinnen, leau 'k. (liy sjocht de brief lizzen dy 't Wobbel falie Uiten hat.)

Mar bwet leit der ? (By Iciget him op). In brief sikerwier ! Ho kin dy bjir komme ? [Bisjocht de brief). En hwet sit my der in lak op! It is omtrint as er nea

75

iepene wirde mei. En for hwa is er wol oamearre'?

Lit ris sjen..... {hy dihert op it adres om). Né , dat kin

ik net biglüre, den scoe ik de bril habbe moatte. Kom ik stek him mar yn de büsse. {hy docht dat) en lit him Jetze en Wobbel strak ris sjen.

TSIENDE TOANIEL.

K n o b b e en Jetze.

Jetze {mei in poun tabak under de earm).

Dêr bin ik al wer!

K u o b b e.

Dat sjoch ik.

Jetze.

En nou hab ik raer nijs heard.

K n o b b e.

Hwet den wol ?

Jetze.

Ik bin mei in konwekeapman op gien, dy wier fen Wetterwyk en frege my, as wy ek kij oer hieue en do sei ik fen ne, alteast it scoe de boer hjoed wol net passé om to handeljen, omdat wy bisite to wachtsjen habbe....

K n o b b e.

Gearjifte.

Jetze.

Nou ja , dat hab ik him allegeare forhelle. — Mar Knobbe , Knobbe ! hwet is my dy Gysbert Süderfan in earste rare, gemiene, ündogense, skynheilige, fine, falske, beroerde, aekehke, binaude.....

76

K n o b b e.

Hui, hui, dou hw et mei dyn rachen en skellen !

J e t z e.

Jou moasten dy keapman mar ris fortellen heard habbe.

K n o b b e.

Alles hwet de minsken yen fortelle, is yet gjin wjirheid.

J e t z e.

Lit dat mar wier wêze. Mar de man sei sa folie, dat as de helte der wier fen is , it kant noch woal roait. It is ien sei er, dy moai mei de minsken wyt om to gean , mar yn syn hert net docht. By hjarres wier hy al lang de rige roun , mar wier altiid yn de skrip om in wiif to krijen mei in bulte jild, om't hy seis in bulte nedich wier, net folie fortsjinne en sa dwaende yn 't r..ei rinnen wier. En hwet hy do fjirder sei ?

K n o b b e.

Fortel mar troch.

J e t z e.

Do sei hy, dat it forst andiger wier, dat üs boer liim in biezemstók op syn ribben stikken sloecli, as dat er him syn dochter joech ta wiif, dat sei er. Nou, is dat gjin raer nijs ?

K n o b b e.

Der baste gelyk oan Jetze, mar och! dy 't boaskje scille wirde oanaris lekke . . .

Jetze.

En dy 't stjearre, priisge. It liket my freamd ta, dat

77

de boer ef Marije , nea net ris nei Wetterwyk ta west hat, om ris nei syn folk to forniipmen, ef sahwet.

K n o b b e.

Dat kin ek wol bard wcze , hwa seit fen net ?

J e t z e.

Och dy liiele frijerij fen Gysbert en Marije. 'tKomt nea goed, Knobbe. 't Komt nea goed.

OALFTE TOANIEL.

Knobbe, Jetze en Wobbel.

W o b b e 1 [hwet forklaed.)

Hwet komt nea goed?

J e t z e.

As dou en ik man en quot;wiif waerden.

Wobbel.

Ei ju , hwet skeelt dy wer. (hja sjocht siikjende om hjar Idnne.) Mar siz ris, Knobbe.

Knobbe.

Hwet is 'tWobbel?

Wobbel.

Habbe jou hjir ek in brief foun ?

Knobbe.

Ho dat sa?

Wobbel.

De postrinder het my nils in brief oer jown for Djuwke, dy hab ik by 'tjak yn stitsen, en nou 'tik my forklaeide, nou miste ik him.

78 J e t z e.

Den bist clou net geskikt om postrinder to wirden. K n o b b e.

Wes mar net üngerêst Wobbel, ik bab him yn de büsse. Wobbel.

Moai sa!

K n o b b e. {hellet de brief to foarshjn.)

Mar bwet dêr op stiet is my to griemelich , sjocb dou ris Jetze.

J e t z e. (bisjocht de brief.) O , dy divel! dit is bjir skurkewirk; dêr forwedsje ik myn kop op.

K n o b b e.

Ho nou sa, jonge ?

Jetze.

Omdat disse brief fen Jan Roazema is.

Wobbel.

Scoeste siker miene?

Jetze.

Ik sjocb it mei it earste eacbopslacb; sa goed kin ik syn ban. En oan de efterkant J. R. yn 'tlak.

Wobbel.

Ja siker.

Jetze.

En hwêrom moast Djuwke dit] brief nou liabbe , 't adres is ommers oan Marije.

W o b b e 1.

Der bast dou gelyk oan, mar de postrinder sei my sa.

79

J e t z e.

Güclielery en oars gjiu byt.

K ii o b b e.

Net to bird Jetze, net to bird. Der bat yn de kraute stien dat it skip: »de boop op segen!quot; bwêr Jan op foer, mei man en moes forgien is.

W o b b e 1.

En deaden kinne gjin brieven skriuwe.

Jetze.

Dat scoe to minsten in nije ütfining wêze. Mar as ik sa grif de bonderd tüzen bie, as dat disse brief skreaun is trocb Jan Roazema, den waerd ik daedlik boer op myn eigen pleats.

K n o b b e.

Dou likest dy wol to bitrouwen.

Jetze.

Hark ris, Knobbe; Jan Roazema en ik habbe op skoalle fiif jier nést elkoar op ien en deselde bank sitten, en bwet bab ik letter mannicb brielke fen Marije oan Jan en fen Jan oan Marije jown; wol biwiis genöcb tinkt my, om syn ban to kinnen — né, der is gjin twivel oan. {ivylst hy op de brief omdikert, lést: »Postmirk Amsterdam.quot;)

W o b b e 1.

Mar bwet seille wy nou mei disse brief; bim fen seis net oan Djnwke jaen ?

Jetze.

Né dat nea, den ijeaver oan Marije , lykwols scoe bja der in kjeltme fen skypje kinne, dy 't net goed for bjar wier.

80

W o b b e 1.

Fen bliidskip, wolste sizze. Mar lit him üs den iepen brekke , en les liwet er yn stiet.

K n o b b e.

Dat kin alhiel en al net, Wobbel. Wij meije gjin brieven iepen brekke.

W o b b e 1.

Der is sa folie dat net mei; as dit under üs trijen bliuwt, den kraeit der gjin hoanne nei.

J e t z e.

Nou Knobbe, invet siz je ? Ik fortrouw er my op, dat by fen Jan is; brek him dêrom mar gerest iepen.

Knobbe.

Hark ris efkes, alle beide, en ik scil jimme sizze, ho 't ik hjir mei to wirk gean wol. Wy tinke nou alle trije dat it hjir spoeket.

J e t z e en Wobbel.

Sunder twifel.

Knobbe.

Lit üs nou den forstannich hannelje. De bisite moatte wy, as 't oars kin, net steure. Mar nou wol ik joun,as Jetze mei syn segenwinsk for 't Ijocht komt, disse brief oan domenij jaen en him der by fortelle, ho 't üs dit spil taliket, en lit den de bom mar ris los boarste.

Wobbel en Jet z e.

Dat liket üs goed ta.

Knobbe.

Dit bliuwt nou, om sa to sizzen, in geheim for üs trijen, nimmen mei der in wird fen utlitte , de mülen dos ticht en swye !

81

Jetze en Wo b bel (wylst hja de Mn

foar de müle dogge.)

De mülen ticht en swije!

K n o b b e {ek sa).

Ja alle trije swije!

IT GIRDYN SAKKET.

Trou ef Untrou.

cBid-ziww.

cJt toanie-t ia 3e iün |cn oBintte-ma. Sn ta|cC mei toaCve atoeWm 0e^ ow Iviniic,, ttua -mei g tien m -felo-m-wen opv^vafifie. Sjww-fte e i Qüoamp;he.l aette wy.n|Ceo|en, -iometó, iaaicn en oa

joati 'fiinne op de tajet. Qfn it ieamic^ücn hinyet Ivjit en dez in faw-pioti. «Steles sjoc-fitSw; IccotCift lit. Se -teice -Gin-ne Stoft- -yn dc

yfiviy ai it gitSij-n opgiet.

EARSTE TOANIEL.

D j u w k e en W o b b e 1.

D j u w k e.

Wy meye wol hird oanskiippe Wobbel, om alles sa gau for elkoar to kryen , as hja fen 'tkuijerjen werom

83

komme, it moat allegearre lit de hüs wei sjouwd wirde , nou 't wy de bisitetafel buten doar habbe.

W O b b 8 1.

Ja dat is in hiele drokte, mar dat is de boer syn sin nou ien kear , en och, it waer is moai. Scoe der joun Irwet fleur yn 'tspil komme scille , Djawke?

D j u w k e.

Ei ja , dat scil wol ridlik gean; hwêrom al net ?

W o b b e 1.

Ik wyt net Djuwke, mar Marije is neat net fleurieh tinkt my, bja is sa bleek en ünsjoch; ik wol net leauwe dat bja lokkich is.

Djuwke.

Hark ris , Wobbel, bo't dat allegearre mei Marge is, wyt ik net, mar ik wyt wol, dat in hopen breiden, bwet neijer as it oan de troudei takomt, hwet mear hja bilüke. Mar wol ik dy ris hwet sizze, hwet ik wol woe?

Wobbel.

Nou ?

Djuwke.

Dat hja joun mar ris goed ófskouden ; dat is in oar praetsje. In tsjokke büsse liket my moai ta, witste.

Wobbel.

Nou , as men sa'n hiele dei yn de skrip is mei de heale nacht der by , en alle lekkers in oar foar de müle sjouwt, den mei der siker wol in lyts ynstruijinkje oersjitte.

Djuwke.

Dat scoe ik miene; hwent tink er om, dat sa'n bisiterij hwet kostet!

84

Wobbel.

Lokkicli dat de boer it skoan stouwe kin , en dat er mar ien dochter hat; oars koe 't wis ek sa net.

D j ii w k e.

Dat meiste wol sizze, fanke; as Marge sa folie de earste fen de tsien wier, den scoe it wol hwet kloeker oerlein wirde moatte.

Wobbel.

Sa is dat.

D j u w k e.

Né, sa is gjin dat.

Wobbel.

Hwet is dat wer?

D j u w k e.

Ik siz dat sa gjin dat is.

Wobbel.

Ei, rin jou binne om myn part! Mar bo fier binne wy nou ?

D j u w k e. (set de hannen yn de siden.)

Ik leau, dat it spil for elkoar is.

Wobbel. [eh sa.)

Ik scoe ek net witte, hwet der mear oan üntbrekt. D j u w k e.

Den scoe ik sizze , Wobbel, dat wy nou elts in lyts mültsje fól fortsjinne habbe.

Wobbel.

Do are wy dat dwaen ?

85

D j u w k e.

Al stie de hiele besite der om hinne, den scoe 'k der yette uin ear om forlüke, witste. It is ta eare fen Gysbert en Marge, en den stiet it üs frij.

Wobbel.

As jou der sa oer tinke, taepje den raar yn, acoe 'k sizze.

D j u w k e (skinkt twa romers fól.)

Sjen sa, Wobbel; dy moatte wy nou tagelyk yn ienen leech stekke , den krije wy en fondemint, hwêr wy joun fjirder op bouwe kinne. {Hja nimt de romer beet en bringt Mm aan de müle, Wobbel ek sa.)

len , twa , trije ! (drinkt yn iens leech.)

Wobbel.

Nou sa ringen kin ik net; ik moat hjir altiid twaris oer bite.

TWADE TOANIEL.

Djuwke, Wobbel en Jetze.

J e t z e.

Wel, dy diverker! dêr bitraepje ikjimme, slynske katten dy jimme binne.

Djuwke.

Stil mar, heite , dêr skrikke wy net fen, liwent wy babbe frij, witste. Wolste ek net in mültsje fól ?

Jetze.

As jimme frij habbe om my bwet yn to taepjen, ja, den scil ik it wol op drinke.

86

D j u w k e.

Den sille wy dat dwaen. {Hja tapet Jetze in rommelfól yn, ünderwylen lastert Jetze hwet oan Wobbel. Djuwke jowt Jetze de romer oer.)

Sjen sa jong kearel, dat is for dy.

Jetze.

Tankje Djuwke! En nou drink ik de sounens fen üs alle trije, en hoopje, dat wy mei in frij gewisse de gear-jifte fen Gysbert en Marije fiere.

W o b b e 1.

Tankje Jetze, moai sein, hjer. {Djuwke sjocht Jetze hwet skean oan; krekt ef is hja hwet ünrêstich).

Jetze,

Dat hat my swiet smakke hjer , mar nou gean ik der handig op óf, hwent sjogge jimme wol, dat de bisite der oan komt.

Djuwke (dtsjende.)

Ja siker! den as de diveker de romers skjin. (Dat doyge hja', Jetze óf.)

TRÊDDE TOANIEL.

Djuwke en Wobbe.

Djuwke.

Lüsterfinken doge net, hjer Wobbel.

Wobbel.

Hwet wolle jou dêr mei sizze ?

Djuwke.

My tocht, dat scoeste wol bigripe, mar lit ik dy mar ris freegje: Hwet lustere Jetze dy hjir niis ?

87

W o b b e 1.

O , dat wier hwet twisken üs.

D j uwk e.

Mei ik dat net witte ?

W o b b e 1.

Jawol, mar as ik it jou fortel, den wolle jou it net Ijeauwe.

Dj u w k e.

Nou siz it mar.

W o b b e 1.

Jetze sei, dat hjir niis in freamde hear yn 't doarp komd is, en dat it er hjir joun wol ris mal om wei gean kin.

D j u w k e.

Né fanke né , forkeapje Djuwke mar gjin knollen for citroenen.

W o b b e 1.

Dêr ha wy 't al; ik sei it al foarüt. Mar is nou alles for elkoar?

Djuwke.

Ik leau it wol, mar lit üs for de sekurigheid de stoellen efkes telle. (Hja giet hy de stoellen lans en neamt de nammen op hwêr 't elts sitte moat\ Wobbel jowt jimmer lij ar goedkarring; dérmei forfolget hja :

Ja, alles for elkoar, en krekt op tüd, hwent sjogste wol, it folk komt by de lju.

FJIRDE TOANIEL.

Djuwke , Wohhel, Gyshert, Marije, Binnema, Domenij en 't wiif, Dokter en 't wiij, Notaris en 't wiif,

86

D j u w k e.

Den sille wy dat dwaen. {Hja tapet Jetze in rommelfól yn, ünderwylen lust er t Jetze hwet oan Wohbel. Djuwke jowt Jetze de romer oer.)

Sjen sa jong kearel, dat is for dy.

Jetze.

Tankje Djuwke! En nou drink ik de sounens fen üs alle trije, en hoopje, dat wy mei in frg gewisse de gear-jifte fen Gysbert en Marge fiere.

W o b b e 1.

Tankje Jetze, moai sein, lijer. {Djuwke sjocht Jetze h'vet skean oan; krekt ef is hja hwet ünrêstich),

Jetze.

Dat hat my swiet smakke hjer , mar nou gean ik der handig op óf, hwent sjogge jimme wol, dat de bisite der oan komt.

Djuwke (utsjende.)

Ja siker! den as de diveker de romers skjin. {Dat doyge hja; Jetze óf.)

TRÊDDE TOANIEL.

Djuwke en Wobbe.

Djuwke.

Lüsterfinken doge net, hjer Wobbel.

W o b b e 1.

Hwet wolle jou dêr mei sizze ?

Djuwke.

My tocht, dat scoeste wol bigripe , mar lit ik dy mar ris freegje: Hwet lustere Jetze dy hjir niis ?

87

W o b b e 1.

O, dat wier hwet twisken üs.

D j uwk e.

Mei ik dat net witte ?

W o b b e 1.

Jawol, mar as ik it jou fortel, den wolle jou it net Ijeauwe.

D j u w k e.

Nou siz it mar.

W o b b e 1.

Jetze sei, dat hjir niis in freamde hear yn 't doarp komd is, en dat it er hjir joun wol ris mal om wei gean kin.

Dj u wk e.

Né fanke né , forkeapje Djuwke mar gjin knollen for citroenen.

W o b b e 1.

Dêr ha wy 't al; ik sei it al foarüt. Mar is nou alles for elkoar ?

Djuwke.

Ik leau it wol, mar lit üs for de sekürigheid de stoellen efkes telle, (///a giet by de stoellen lans en neaml de nammen op hwêr 't elts sitte moat', Wobbel jowt jimmer hjar goedkarring; dérmei forfolget hja :

Ja, alles for elkoar, en krekt op tiid , hwent sjogste wol, it folk komt by de lju.

FJIRDE TOANIEL.

Djuwke , Wobbel, Gysbert , Marije, Binnema, Domenij en 't wiij, Dokter en 'lt; wiij, Notaris en 't wiij ,

88

Master en 't wiif prate nei eigen goedjinen under it op kommen, salang hja to plak siiie. Djtiwke en Wobbel bergje de froulju hjar hoedsjes ensafoarthinne. De manlju stekke de lange pipen oan , Gyshert hat in brêgemanspiip mei blommen en lintsjes oprnakke. As elfs to plak sit higjint ;

Domenijs Jiffrou.

Kom dat ziet er hier waarlijk kostelijk uit, hoor ; dat moet ik zegge, ja, dat moet ik zegge. Vind je ook niet Domenij ?

D o m i n g.

Ja Mieke, dat is voor 'n gezond mensch 'n zeer verleidelijke aanschouwelijkheid.

Notaris.

Ik ha plan Dominij, om joun mar ris net al to mij en to wêzen, it liket my allegearre sa maai aerdig ta om 't yn to nimmen; — better as drankjes en pillen fen jou, dokter.

Dokter.

Alles op syn tiid, notaris; mar de jonge lju habbe der eare fen, tinkt my, dat hja üs sa'n moaije tafel oan-biede.

[Stimmen fen de froulju).

Ja, dat meije jou wol sizze, dokter, hwent der üntbrekt mar neat oan.

B i n n e m a.

Dat stiet my oan. Hearre jou wol Djuwke, hwet hjir fen de tafel sein wirdt ?

Djuwke.

Dat kinne jou bigripe, en ik hoopje mar, dat itjimme allegearre tige smeitse mei.

89

Doming.

Ja, dat wille we hope, Djuwke , dat het ons allemaal lekker smaken mag , en dat niemand zich zal sjeneere; we moete op een dag als deze liet met het aardsche houwe, duukt me, hé ?

B i n n e m a.

Den stel ik for, dat der mar ris yntape wirdt, den kin 't spil mar in oanfang nimme.

Djuwke.

Dat kin wol, boer. [tsjin Wohbel) Wobbel, skink dou mar yn, ik scil it blêdtsje roun halde. (Wohbel skinkt yn, Djuwke presentearrct in blêdtsje mei koehe, kreahelingen ensafortldnne] — tsjin Dominij) As 't jo bijeaft, Dominij.

D o m i n ij.

Daar zou je waarlijk verlege mee kunne worde, Djuwke, zoo'n groote bezending in eene bootschap.

Djuwke.

Dominij is sa gou net forlegen ; jou moatte der mar óf nimme, hwet jou it lekkerste taliket, swiet is 't alle-gearre en dat is dominij's kost, hab ik wol ris heard.

D o m i n ij.

Djuwke weet altijd wat ze zegge moet. {Jiy kriget ien en oar fen it blêdtsje óf, Djuwke giet sa de rige roun ; ünderwilen kin der dit en dat sein ivirde ta dat hja de rige roun is, en Wobbel de glêzen yn skonken hat, den jorfolget

D o m i n ij.

Maar vrienden, laat ons dit plechtig zamen zijn nu opene met een lofgezang, en wel door met elkander te zingen, van het derde vers van psalm honderd-en-drie-en dertig.

90

0 a r e n.

Dat liket lis skoan ta.

B i n n e m a.

Jonge ja, dat is moai fen dominij üt tocht.

D o m i n ij.

Dan zou ik zegge, dat meester maar aanving.

Master [oerein).

Dat kin wol. (hy nimt in stimjoarke ut it feshe büske, slacht der mei op de tafel, harlcet der nei en den grollet er:

Ut, Mi, Sol, Ut! — Ut, Sol, Mi, Ut. Binne jimme klear ?

O a r e n.

Ja wy binne klear.

M a s t e r.

For üt den mar. (lija sjonge mei elkaar it trêdde fers fen psalm honderd trij en tritich, as 't dwaenber is op fjouwerstim ; as it üt is giet Dominij oerein. De mdnlju hawwe hjar hoeden en petten óf dien.)

D o m i n ij.

»Waar liefde woont, gebied de Heer zijn zegen, daar woont hij zelf, daar wordt zijn heil verkregen en'tleven tot in eeuwigheid.quot; Die klanken, geachte Bruidegom en Bruid, die klanken¹, geachte vrienden , dringen ons allen voorzeker door tot in het binnenste van ons hart. Ja , waar liefde woont, woont alles. — Wij gelooven en vertrouwen dan ook, dat het liefde, reine ware liefde geweest is die u heeft aangedreven, om u als Bruidegom en Bruid aan ons te vertoonen. O , wi] hopen en wenschen :met alle kracht die in ons is, dat de keuze van u beiden goed moge geweest zijn, om u eerlang door den heiligen band des huwelijks te laten vereenigen. Wij hopen en wen-

91

schen als dan, dat uw huwelijk gelukkig moge zijn , en gezegend moge worden met tal van panden der liefde, die u op uwen ouden dag — God geve het! mogen steunen en u het leven mogen veraangenamen.

Vriend Binnema. Ik wensch ook u geluk met uwen aanstpanden schoonzoon, dat hij uwe dochter een man, en u een zoon moge zijn in den vollen zin des woords , en dat al zoo op het verbond van deze vereeniging Gods rijkste zegen moge rusten ! {hy nimt syn glês op) Bruidegom en Bruid! van harte gefeliciteerd!

{Oaren, de iene hwet lüder en oare lavet süniger, winskje de jonge lju lok yn hjar fornimmen, wer nei hja alle gear re priuwe.

Master.

Nou woe ik it wird ek wol efkes habbe.

D o m e n ij.

Dan diene we wel een ceremoniemeester te benoemen , dunkt mij.

Master.

As Dominij dat den mar op him naem.

Oare n.

Ja, dat moat Domenij wêze.

D o m e n ij.

Heb ik dan alzoo bij dezen de eer, met algemeene stemmen benoemd te zijn tot ceremonie-meester . .. . ?

Welnu, dan zal ik geen oogenblik aarzele om Meester het woord te geven. Het woord is aan Meester Stalenpen.

Master, {giet opstean.)

Brêgeman en Breid !

Hiel de wrald dy laket jirame Wis to mjitte disse dei.

92

Dat dat yn de takomst altüd Ja , altüd sa bliuwe mei!

Dat 's myn winske , dat 's myn hope

Mar ik ried dat soks net giet Hwent gjin wein rydt ea sa effen

Dat 'r alliiel en al net stjit.

Né , jimm' scille wol ris kibje

Elkoar wol ris swart oan sjen Mar den nei tiid ek wer griender Eu den wirdt 't er better fen.

Ommers as der ünwaerswolken

Driigjend oan de Himel stean,

Mar mei wjerljocht en mei tonger

Hjar ris goed üntlêsten gean.

Hwet is 't neitiid den soms loftich ,

Frisk en lekker yn it roun.

Nou sa ek yn 't lionliks libben;

'kHab it seis faek ünderfoun.

En hwêr 'k nou mei wol bislütte,

Dat is dit: yn noeht en sniert Hoopje 'k, dat jimm' alles diele Diele as ien fen holle en hert.

En dat i c mei tiid fen jimme

Berntsjes yn myn skoalle krij ,

Sjoch, hwet scoe 'k der greatsk op wêze 'k Drink op Gysbert, en Marij !

{By it leste sizzen hdldt hy il glês om heech, Gyshert en Marije klinke mei lam, sizze fen »Tankjequot; wylst de oaren grornrnelje fen: »moai , aerdich en safoart/iinne.)

Notaris.

Der meije wy siker foart wol ris op sjonge fen: Lang scille hja libje.quot;

93

D o k t e i'.

Jiiwis , dat moat wéze !

lija sjonge mei elkoar:

»Lang , scille hja libje ,

Lang , scille hja libje ,

Lang scille lija libje yn gloria!

N o t a r i s {allinne rjocht op 'e rêch

yn de stoel mei it ylês om hegens.)

Fictoria , fictoria , skierewierewyt bom , boni.

Dokter.

Om it paed van segen en lokwinsken waerm to balden, wol ik Master folgje, ta eare fen de Brêgeman en Breid.

D o in i n ij.

Vraag je het woord, dokter ?

D o k t e r.

Ja, Dominij.

D o m i n ij.

Het woord is aan Dokter Poederpil.

Dokter.

Gysbert en Marije! As jimme lok fen iis winsken ófhong, nea scoe der in ure yn jimme libben for komme dy 't unk ef smerte oanbrochte. Master liet lykwol sa efkes yn syn rym utkomme , dat ünwaersbuijen jimme houlikshimmel twisken beiden wol ris swier en tsjuster meitse scille. Dêr scil ik net tsjin op komme, hwent elts dy 't boaske is , wit dat Master gelyk hat. Mar hwet ik nou to sizzen ha , is dit: Dat jimme libbensdoel ien wêze mei, en dat der nea fen jimme sein wirde scil: »Twee gelooven op één peul, is één te veul.quot; Dêr drink ik op. {de oaren drinke mei.)

94

B i n n e m a.

Binnne jou fen mieninge Dokter, dat man en wiif, it selde geloof habbe moatte ?

Dokter.

Om yn alles goed mei elkoar to kinnen , ja.

Domninijs Jiffrou.

Nu geen geen gesprek over de leer en het geloof, dunkt me hé?

Dokter.

Nou né , mar Binnema docht my in fraeeh, Jiffrou en dy tsjinje ik wol tot bianderjen.

D o m i n ij s Jiffrou.

Dat is ook waar, maar zeg reis mijnheer de notaris krijge wij nu een woordje van jou ? De andere heeren hebben het er maar flink afgebracht, dunkt mij , en nu benne wi] aan jou toe.

N o t a r i s.

Ik lean, dat jou wiif it wird habbe wol, dominij.

D o m i n ij.

Nu, dat kan gebeure. Wil je 't hebbe, Mieke?

Dominys Jiffrou.

Ik zal je hartelijk danke , Dominij ! Wij dames zijn niet van plan de heeren beschaamd te maken, ha, ha, ha.

Binnema.

Ik scoe sizze, dat notaris nou oan bar is.

O a r e n.

Ja to notaris.

Notaris.

Nou, as jimme dat sa habbe wolle, den scil ik wol gau

95

efkes in aid fen buten leavd rymke op dreune, liwent for de füst prate , sa as sommigen dat kinne, is my to slim.

D o m i n ij.

Je vrage dus het woord ?

Notaris.

Ei ja, dat kin wol liast net oars.

D o m i n ij.

Het woord aan Notaris.

Notaris,

Brêgeman en Breid!

Trouwen is as barge slachtsjen Bare üngelyk fait 't üt;

As wy om üs liinne sjogge Leau 'k dat disse rekken slüt.

'k Winskje den , dat jimme lioulik Better yet üt falie mei As de aider beste spalling Dy 't hjir ea yn 't mestliok lei.

Hy nirnt syn glês op klinkt mei GysheH en Marije, wylst de oaren bLiken fen goed karring jouwe , laitse en sa foart hinne.)

Notaris.

Nou froulju, nou matte wy ek ris hwet fen jimme hearre. Dominij , Master , Dokter en ik binne nou allegearre al los west; nou is 't oan jimme ta, scoe 'k sizze.

D o m i n ij s j i f f r o u.

Nog even geduld doen, Notaris; we zijn niet ongenegen, niet waar Dames ?

De o a r e froulju e.

Né , as jiffrou üs mar foar giet.

96

G y s b e r t.

't Is as ik hwet yn my fiel, dat my driuwt om it wird to freegjeu, 't koe ek ris wêze , dat it my strak forgetten wier.

D o in i n ij.

Heb je een idee Zondervan, dan zou ik het niet voorbij laten gaan om het woord te vragen.

G y s b e r t.

Nou, ik freegje it wird.

D o m i n ij.

Dames en Heeren , het woord is aan de Bruidegom.

G y s b e r t. {tige deftich mar dreunerich)

Een hartlijk woord om u te danken

Voor uwen heildronk die ons streelt 't Ontbreekt mijn stem aan zoete klanken

Maar 'tbliive U daarom niet verheeld Dat ik met innig welgevallen

Mijn hartedank breng aan u allen En dat mijn bruid ook daarin deelt.

Ik heb gezegd.

Dokter [to siden tsjin Notaris).

Dat is ek pronkjen mei oarmans fearren.

N o t a r i s.

Is it net in ding üt: Hip, hip hoera ! fen Willemson ? Dokter.

Wis en trije en nou seit er: „Ik heb gezegd.quot;

K n o b b e. (op in ófstdn.)

Hjir bin goeds mei de rommelpot.

97

D o m in ij.

Met de rommelpot ? wat is dat voor een ding ?

B i n n e m a.

Dat is in potsje ef fetsje, mei in stik bargebonge der oer, en dèr in eintsje reid midden yn,

Do m e n ij.

En wat doen ze daar mee ?

Notaris.

Min kin wol fornimme dat Dominij hjir noch net lang west hat; oars scoe er op festeljoun dat ding wol ris »poepen, poepen, poepenquot; beard ba.

B i n n e m a.

Dat siz ik ek Notaris, en bowol it nou op 't eagen-blik gjin festeljoun is , tink ik dat wy it mei in pear grappenmakkers to dwaen babbe, mar om Domenij mei dy forteaning bikend to meitsen, scoe ik sizze, dathjabjir mar komme moatte.

O a r e n.

Ja, dat meat wêze,

B i ii u e m a.

Siz mar dat bja bjir komme , Knobbe.

Kuobbe {ropt lij ar net)

Jimme moatte bjir mar efkes komme, seit de boer.

FIIFTE TOANIEL.

De foarigen Knobbe, Jan en Jetze.

{Jan en Jetze komme op, tige freamd op takele sa as de rommelpólrinders dat jolle hahhe. Ilja rneitsje in hüging en hliuwe aan de kant Mean.) 7

98

13 i n ii e m a.

Ho is 't, kinne jimme nou in moaije sang?

Jan.

Jonge ja , wy habbe in sang, dy't by disso gelegenheid alhiel to pas komt.

B i n n e m a.

Den mar gou oan de gong, scoe 'k sizze.

Jan.

As 't jou biljeaft.

J e t z e {bigjint mei de rommelpot.) Jan (sjongt.)

Der wier 's in aerdich famke

Dy fielde Ijeafde en min For 'n kreaze jonge séman

Mar tsjin hjar heit syn sin.

d' Aide sei; 'k Bring dy, o ja

Ljeaver nei it tsjerkhóf ta As dat ik tawird jaen scil, né

Oan ien fen de sé.

Hwent dat sé-folk, wiste hwet ?

Leaut oan God noch syn gebod Fanke, hjir mei wol 't forstean.

Is him 't hüs forbean.

B i n n e m a {forheard oerein.) »Is him 't hüs forbean.quot; Siz ris jonges, hwêr komme jimme fen dinne, as ik freegje mei ?

Jan.

Wy ? Wy komme fen nergens-husen en gjin tsjerke.

M a r ij e ({mréstich.)

Dat lüd , dy stimme....?

99

B i n n e m a.

Hwet seit Marije dêr?

M a r ij e.

Neat, Heit, neat....

Jan.

Wolle wy mar ijirder sjonge?

B i n n e m a.

Né.

N o t a r i s.

Dat is koart ófbreide, scoe 'k sizze. Foldocht it net better, Binnema ?

B i n n e m a.

Né , ik ha myn noclit der óf.

Jan.

Den meije wy wol wer hinne gean, scoe 'k sizze.

M a r ij e (dryst.)

Mar siz den earst jimme namme.

Jan.

Dat wolle wy wol graech dwaen , mar lit üs üs maskeradepak üt smite en wy sciüe gjin freamden mear for jimme wêze (///'a dogge hjar pakjes üt.)

Jan (forfolget')

Sjen hjir nou , hwa 't wy binne.

{A lieg ear re forheard oerein wij 1st tïnderskiedene stimmen roppe : Jan en Jets e.)

M a r ij [fljocht Jan om de hals.) O tank, is 't wier, bist dou it, Jan ?

Jan.

Ja Marije, ik bin it, dy 't dy trou swarde ta oan

100

't grêf. {Hja prate fjirder stil mei elkoar , en lykje it ti/je droh to habhen , de oarcn raer vt it fjild shin.)

Do m in ij s Jiffrou.

Maar mijn lieve hemel, wat is mij dit hier voor een vertooning. Mijn lieve raensclien , het is om het op de zenuwen te krijgen. O, Dominé, wat wordt ik akelijk , o!

{Hja siicht der sa lavet Innne. Dominij yn de skrip om Jij ar hi/ to Icrijen , de oaren der forlegen en oandien om hinne.)

D o m i n ij.

Groote goedheid , Mieke ! herstel je toch ; wij worde zoo met elkander verlege.

(Wohhel jowt Dokter in glês hUd wetter.)

Dokter.

Mar gau in swolgje killd wetter Jiffrou , den scil de skrik wol ringen hidarje.

Notaris.

Dat is hjir sa raar yn ienen in raer oproer under it hinne-iten.

B i n n e ra a.

Dat raeije jou wol sizze, Notaris; de grize giet ray oer de grouwe.

G y s b e r t. [tsjin Djüwhe , dy 'lt; al in sfcoftsje stien ha to müskopjen.)

Scoe 't it béste net wêze , dat ik der üt pykje.

D j ü w k e.

Mar hwet scil ik den ?

G y s b e r t.

Dat is sa, mar wyt jou hwet, elts is him seis de neiste. Ik poets de plaet.

101

{Gi/sLert dfgeande. Djuwke him óflernei, him hij de jas beet haldend.)

Djuwke.

Mar Gysbert — hark ris — siz ris — wachtsje nou doch efkes Gysbert...

{Gi/sbert shvrt Mm jen lij ar los en giet óf.)

Djuwke. {Mm neisjende.)

O, dou stjonkert , dêr lit er my nou for de hiele skandaligheid sitte, {Hja rint forlegen óf en oan.)

D o m i n ij.

Dit is een wonderlijk intermezzo , wat moete we hier mee beginne en uitvoere? 't Is my alles als een droom, een doolhof: wie wil en kan me de zaak duidelijk make?

Jan.

Dat kin ik wol, Dominij.

D o m i n ij.

Het woord dan aan Jan Roozema.

J a n. {de oaren allegearre om Mm Mnne)

Sa as de measten yette witte scille, bin ik for oardheal jier nei sé ta gien. Us skip forüngelokke op de kusten fen süd Afrika. Ik wirde redden troch negers en wylden en hab in tiid lang under dat folk hüshalden. Mar op in goede dei, dat ik allinne oan de sékant wier, seach ik in Hollansk skip ; ik wonk , en dat skip halde oan. De wylden fornamen dat, ik sprong yn sé , hja skeaten op my mei hjar llitseboagen , mar lokkig jiramer mis , ik sylde en swom ta dat ik it skip berikke koe — en ik wier rédden.

{blihen fen fonoündering, Jan forfolget)

102

En sa kaem ik nou for in toarntsje yn 't skipperhüs to Amsterdam, forhelle dêr hwet ik belibbe hie , en de minsken hiene meilyen mei my. Mar ik sei: hab gjin meilijen frjeunen, hwent ien is der, as ik dy soun en wol oan myn herte triuwe mei, den is al myn ünk forgetten en dy iene bist don , Marije.

Mar, o boer Binnema, nou komt it wichtig eagen-blik! In dat selde hüs hearde ik, dat Marge under de geboadens stie mei Gysbert, dat hie hy der seis forhelle, en dêr by sein, dat er Marije net boaske omdat er hjar Ijeaf hie, mar dat hjar heite jild him sa moai ta like— en do 't ik dat hearde fleach it bloed my op , ik wist dat jou boer Binnema my it hüs forbaen hiene, mar wee as 't koe hjir doch forskine. My oantsjinje yn myn ge-woane klean , doarste ik net, ek al om Marije gjin skrik oan to jeijen. Ik leaude oan hjar trou-wird, mar om 't ik nea in antwird fen hjar werom krige, twifele ik wol ris. Mar lit Jetzc non, as it mei, fjirder fortelle fen de brieven.

D o m i n ij.

O , met genoegen, het woord aan Jetze.

J e t z e.

Ik wier fen plan. Doming, om hjir joun in oanspraek to halden, mar dat plan is foridele , troch- de thuskomst fen Jan.

En sjoch hjir nou in brief, dy 't skreaun is troch Jan dat kinne wy sjên oan de stimpel yn it lak , dy brief hat de postrinder oan Wobbel jown, mei betingst, dat dy him oan Djuwke jaen scoe , wylst it adres, sa jimme sjen kinne, oan Marije is ; dêr moat hwet efte r stykje.

D o m i n ij.

Djuwke, verklaar U zoo ge schuldig zijt.

103

D j ü w k e. [komt, Jijar skamjen de, sleau wei 7ieijer.)

O, Domenij, wol graech, hwent it leit my op myn hert as in stien. Siker wier, sa wier as ik hjir stean , ik ha my fcrriede en foi-liede litten troch dy ündogenske Gysbert. Hy üuthjitte my tüzen goune as ik him helpe woe, dat hy Marge krige, en omdat jou sa foar Gysbert wierne boer, dèrom hab ik my dêr ta oerheije litten.

Ik ha de brieven, dy quot;t Jan oan Marije skreau, efter-üthfilden, en oan Gysbert jown; de brieven, dy quot;t Marije oan Jan stjürde halde de postrinder efterüt — Mar o , forjouw it my , hwent siker, sont ik dat mei Gysbert en de postrinder iens wier, wier 't krekt as de byltenisse fen de frou my swart oanseach. En boer Binnema, gean jou nei jou brankast, en jou scille oertsjoege wirde, ho min, ündogensk en falsk Gysbert mei jou omgien hat.....

B i ii n e m a.

Huid mar op , hald mar op , de eagen binne my nou al mear as iepen. Gean hinne, mar forwachtsje lean nei wirken. Ek scille Gysbert en de postrinder hjar strafte net üntgean. (Djü wke shriemend óf.)

J e t z e.

It is hjir in guchelspil om de duiten, boer, mei in Gods-tsjinstich foarkleed.

Jan.

Binnema wyt nou, dat dy 't hjar from foar dogge, it altiid net biune. Hy wyt ek, dat Marije en ik it elkoar sa goed miene as it ea miend wirde kin; en as ik hjir den yet by fortel, dat ik nei myn bütenwenstige rêding bineamd bin as helper oan in Séfeartkindige skoalle mei

104

in best ynkommen , deu scoe ik wol sizze, dat er my de tastimming net wegerje scil om syn dochter to boaskjeu.

B i ii n e m a. {fen de iene op de oare sjende.)

Hwet scil ik dêrop sizze ?

N o ta r i s,

Krekt hwet jou op 't herte leit.

B i n n e in a.

Ja, mar Marije stiet mei Gysbert under de geboadens; kin ik den wol tastimming jaen oan Jan?

Notaris.

Hiel wol, salang min noch net boaske is, kin rain dwaen sa 't min wol. Jou kinne der fen oertsjoege wirde, as jou jlèze art. 105 en 112 fen lis Burgerlik Wetboek.

B i n n e m a.

Mar den meat ik Doniinij yette hwet freegje.

D o m i n ij.

En dat is.....

B i n n e in a.

Ik hab ienkear sein: dat ik Marije Ijeaver nei it tsjêrk-hóf bringe woe, as dat ik tastimming jaen scoe ta it houlik fen Jan en hjar. Ho meat ik der mei?

D o m i n ij.

Mij dunkt, vriend Binnema , dat de loop der gebeurtenissen u den weg al heeft gewezen. Uwe oogen zijn geopend voor het bedrog en de schijnheiligheid van Gysbert Zondervan; hij heeft met zijne ontmaskering Marije

105

verlaten, en Jan Roozena heeft haar in bescherming genomen. O, ik zie het, hoe gelukkig zij met elkander zijn, geef haar daarom gerust uwen zegen.

Binne ma. (tsjin Jan en Marije, wijlst luj hjar elts by in hun kriget).

Wês en bliuw den lokkig mei elkoar en forjouw it my dat ik sa troch de forkearde bril sjoen ha.

J a n en M a r ij e.

Tankje wol!

De O areii.

Libje lokkig, libje lang.

Hja jowe hjar allegearre lt;le hnn en sa foart, nnderwUen

SAKKET IT G1RDYN.

li t.

104

in best ynkommeu, deu scoe ik wol sizze, dat er my de tastimming net wegerje scil om syn dochter to boaskjen.

B i n n e m a. {fen de iene op de oare sjende.)

Hwet scil ik dêrop sizze ?

N o ta r i s.

Krekt hwet jou op 't herte leit.

B i n n e m a.

Ja, mar Marye stiet mei Gysbert under de geboadens; kin ik den wol tastimming jaen oan Jan?

Notaris.

Hiel wol, salang min noch net hoaske is, kin min dwaen sa 't min wol. Jou kinne der fen oertsjoege wirde, as jou jlêze art. 105 en 112 fen üs Burgerlik Wetboek.

B i n n e m a.

Mar den moat ik Dominij yette hwet freegie.

D o m i n ij.

En dat is.....

B i n n e m a.

Ik hab ienkear sein: dat ik Marije Ijeaver nei it tsjérk-hof bringe woe , as dat ik tastimming jaen scoe ta it houlik fen Jan en hjar. Ho moat ik der mei ?

D o m i n ij.

Mij dunkt, vriend Binnema, dat de loop der gebeurtenissen u den weg al heeft gewezen. Uwe oogen zijn geopend voor het bedrog en de schijnheiligheid van Gysbert Zondervan; hij heeft met zijne ontmaskering Marije

105

verlaten, en Jan Roozena heeft haar in bescherming genomen. O, ik zie het, hoe gelukkig zij met elkander zijn, geef haar daarom gerust uwen zegen.

]} i n n e m a. {tsjin Jan en Marije, wij 1st hij hjar elts hy in hdn kriget).

Wês en bliuw den lokkig mei elkoar eu forjouw it my dat ik sa troch de forkearde bril sjoen ha.

J a n en M a r ij e.

Tankje wol!

De O aren.

Libje lokkig, libje lang.

Hja jowe hjar aüegearre de kun en sa foart, under wit en

SAKKET IT G1RDYN.

TJi t.

W. EEKHOFF amp; ZOON to Ljomcert habbe ek ütjown

IT PIKELFLEISFET.

Blyspil mei Sang yn ien bidriuw (9 persoanen),

FEN

T. V E L S T R A.

Priis /' 0.40.

IT KIS JE MEI GEHEIMEN

ef

aide Ijeafde roastet net.

Toanielstik yn 5 bidriuwen (10 persoanen),

FEN

T. V E L S T R A.

Priis f 0,95.

DE FOKSEJACIIT.

Blyspil moi Sang yn ien bidriuw (5 persoanen),

FEN

T. V E L S T R A.

Priis /' 0,40. IT EWANGrEELJE FEN LUK AS

yn 'e Fryske Tael oerset

TROC'H

Cl. C O L M J O N.

Priis f 0,90,

H ERLEID1N G STA FELS van FIUESCIIE PON DEM ATEN

in Nederlandsche Bunders (Hectaren).

2e druk, vermeerderd met een Tafel ten gebruike by het ivaardeeren van landcryen,

Priis /' 0.15,