Vak

iï Af 11JT

SYNODI DTOECESANAE

V)

anno 1867 ab Illmo ac Rino Domino JOANNE AUGUSTINO PAREDIS celebratse , ab Illmo et Rmo Dno FRANCISCO ANTONIO HUBERTO BOERMANS in Congregatione prosynodali anni 1890 recognita atque confirmata.

RUR^EMUND^E,

TYPIS J. J. ROMEN ET FIL.,

TYP OOK. S. rONÏIFICIS KT EPISCOPI.

Franclsm Artonins MMn BOERMANS,

Dei et Apostolicse Sedis gratia Episcopus Rursemundensis, Sanetitatis Suae Proelatus Domesticus et Solio Pontificio Assistens,

ömniamp;n^ ■(vatf •uioii.-tic» Sa-C-ii-tem in- 'Soi wino.

Cum quce ah lllmo ac Rmo Prcedecessoro Nostra f. m., Joanne Augustino Parcdis in Synodo Diaxesana, anno 186'} hahita, pro recta Dioeceseos Rurcetmmdensis admini-stratione statut a fucrunt, saluberrimos jam produxcrint fructus, ca per prcesentcs Nostra auctoritate confirmamus corumque ohservationem venerando Nostro clcro itcrum enixc commendamus. „ Vcrum licet per illa Statuta quani plnrima „pro hono spirituali tam cleri, quam populi sen fidelium, „ordinata fuerint, cuncta tarnen nondum perfecta erant.quot; (1) 02)portunuvi itaque Nohis visum est, pauca queedam in illis mutare et pauca addere. Quapropter in Congregatione pro-synodali, hahita die 1 Octohris 1890, qua; Nobis in prm-dictis Statutis mutanda vel addenda videbantur, consiliis votisque Synodalium adhihitis, statnimus et decrevimus, eaque per prcesentcs demo statuimns et promulgamus, ita nt uni-versus Noster Clerus et onines, ad quos spectavt, sese, vel suam agendi rationem eis conformare tencantur.

Datum Rurjemundïe, die 25 Novembris 1890.

t F. A. H. B0KRM4NS,

Episo, IfurcBmd.

(1) Litterre Confirmatorise Illini ac Rmi Dni ,1. A. Pabedis, datce die 10 Sept. 1868.

Statuta Synodi Dioeeesanae.

————— —*A/\/\/^- ———

G A P U T I.

De observandis Concilii Provincialis Decretis.

Gum saneta Tridentina Synodus prsecipiat „ut Episcopi, qiuc ibi (in Concilio Provinciali) ordinata fuerint, observent et observari faciantcumque ss. Canon es prrescribant ut qutc Concilium Provinciale statuit, in subsequenti Synode di(ocesana promulgentur : Concilii Provincialis Ultrajectensis, die 24 mensis Septembris, anni 1865, inchoati, et die 4 mensis Octobris, ejusdem anni, conclusi, decreta, a Sede Apostolica legitime expensa et recognita, hisce solemniter promulgamus, eaque Nosnietipsos, velut regulam fixam et indeclinabilem, reverenter suscipere profitemur, atque ut ab omnibus et singulis hie prpesentibus, et quibuscumque aliis quatenus ad illos spectant, eadem reverentia recipiantur, et sancte atque inviolabiliter observentur, in virtute sanctre obedientia;, mandamus ac pnecipimus, cuivis districte inhibentes, ne quolibet colore aut praetextu, vel interpretatione distorta, iis contraire prassumat.

Habete ea, Cooperatores Nostri in vinea Domini, prout revera sunt, totidem Voluntatis Divinrc documenta et signa. Quod enim dixisse fertur primus Imperator christianus, id, sa;culis prseteritis, semper in Ecclesia Dei fuit solemne, reli-gioseque custoditum: „Quidquid in sanctis Episcoporum Con-„ciliis decernitur, id universum Divinai Voluntati debet attri-„bui^,, (1). Unde et Patres Constantinopolitani, in Concilio

(1) Eusebins de vita Constantini, lib. III. cap, 18.

CAP. I. DE OBSEKVANDIS OONC. PUOV. DECIIEÏ.

cecumenico legitime congregati, in suo Decreto: de custo-diendis Ecclesia: canonibus, in hunc modum loquuntur; „Per „sequam et regiam divinoï) justitia3 viam inoffense incedere „volentes, velut quasdam lampades semper lucentes et illu-„minantes gressus nostros, qui secundum Deuin sunt, Sancto-„rum Patrum definitiones et sensus retinere de emus. Qua-_npropter et has ut secunda eloquia. . . arbitrantes et existi-„mantes etiam de eis, cum divino David, promptissime cana-„mus: Mandatum Domini lucidnm, illuminans oculos: et: „Lucerna pedihus meis lux tua, et lumen semitis meis. . . „Luci enim veraciter assimilatec sunt divinorum Canonum „hortationes et dehortationes, secundum quod discernitur me-„lius a pejori, et expediens atque proficuum ab eo, quod non „expedite, sed et obesse dignoscitur. Igitur regulas, qua3 „saneta; catholica) et Apostolicac Ecclesia) tam a sanctis fa-„mosissimis Apostolis, quam ab orthodoxorum universalibus, „nee non localihus Conciliis. . . . tradita) sunt, servare et „custodire profitemurquot; (1). Itaque, Fratres Nostri in Christo, si qua virt us, si qua la us disciplince, here eogitate (2), et vos omnes, et singuli, quorum interest, regulas a Concilio Nostro Provinciali traditas, secunda Dei eloquia existimate, et qua talia, — si verbis S. Caroli Borronuci uti liceat, — „quanto potestis amore et pietate, non amplectimini solum et „legite, sed mente animoque comprehendite, servate, omni-„que sollicita executione prostate: totosque vos ad cohorta-„tionum, admonitionum, decretorum et constitutionum senten-„tiam rationemque accommodatequot; (3)

Imprimis autem monemus et adhortamur vehementissime omnes et singulos superiores, ut illorum Decretorum amo-rem in subditorum cordibus fovere ac nutrire satagant, et, pro munere suo, earum ordinationum executionem urgeant. Quod sedulo attendentes, Seminarii Nostri Moderatores ac

(!) Cone. Cpl. IV. art. X. re(?. I. — (2) Phil. IV. 8. —

(B) Mouit. post Syn. Dioec. IV. Medici.

CAI'. 1. DE OBSERVANDIS CONC. PKOV. DKCRET. 7

Professores meminerint officium suum exigere, ut leges nostras provinciales alumnis suis tradant et explicent.

Deinde, venerabiles Consacerdotes et Fratres dilectissimi, Deum, bonorutu omnium largitorem, sine intermissione No-biscum precamini ut, divina opitulante gratia, quaicumque, Concilio Provinciali sapienter et provide statuente, emen-danda vel renovanda sunt, „per vestra; charitatis studium. . . „ad optimum perveniant statum, ad laudem et gloriam nomi-„nis Jesu Christi Domini nostri. Amenquot; (1).

Tandem et illud animadvertatis oportet, Synodalia haec statuta, ut rite inteliigantur et compleantur, cum Concilii Provinciiilis decretis jugiter esse conferenda, quia multa, in iis relata, hic omittuntur.

CAPUT II.

De Parochis et Rectoribus Paroeciarum.

(Cone. Prov. Tit. II. cap. VI.)

§ 1. De Offlciis Parochorum.

„Insignem locum, inquit Synodus Provincialis, inter mini-stros Christi et dispensatores mysteriorum Dei occupant Parochi, sed et maximis gravissiniisque tenentur obligationi-bus erga populum fidelem, ipsis ab Episcopo commissum.quot; Hortamur eos igitur et obsecramus in Domino, ut omnes et singulas sui muneris partes rite ac diligenter adimpleant, talesque sint, ut ab iis populus exemplar et normam bene vivendi desumat.

Magna imprimis sollicitudine Pastores servabunt ordina-tiones de residentia latas, quibus assidui constituuntur et ad

(1) Pont. Rom.

8 CAP. II. DE PAKOCUIS ET UECTOlllBUS PARffiCIAKUM.

omnia paratissimi ovium suarum custodes, ac salubriter pragt; servantur a noxiis nimia; dissipationis sequelis; ideo „Beati „servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes'quot; (I). Memoratis hisce Synodi Provincialis praceptis illud diserte addere opportumim in Domino judicavimus, prohiberi scilicet, ne a parochia, cujus curam spiritualem duo pluresve ministri sacri gerunt, omnes simul absint, nisi ad summum distantia semileuca), ab iwlibus pastoralibus computanda, dummodo tamen, ex absentia ilia, damnum aliquod parochianis oritu-rum, ob favorabiles locorum temporumque circumstantias, timeri nequeat, et salva lege provinciali de Besidcntia. Nun-quam simul extra parochiam pernoctent. Preeterea vetamus ne Parochus vel Rector, Parocho non subjectus, qui solus parocbiai vel rectoratui pncest, nisi, in casu particulari, aliud a Nobis fuerit indultum, unquam alibi noctem transigat, non substituto sacerdote, ibidem jurisdictionem habente, qui in parochia vel rectoratu pernoctet (2).

Caveant Parochi aliique curam animarum gerentes a fre-quentiorihus etiam excursion Urns, cum ambigi non possit quin grex dorainicus, ex iteratis illis absentiis, hand raro de-trimentum capiat, ipsique Parochi, quatnvis alium presbyte-rum substitutum habeant, per breves sed frequentes excursus, legem residentiai infringere possint (3).

Demum residentia, in jure pnescripta, non mere materialis, sed formalis sit oportet. Unde et illud cum Bened. XIV (4) „vehementer edicimus Parochis, iisque omnibus, qui curae „animarum prajpositi sunt . . , ut non prajsentiam tantum, „sed operam strenuam, pro Domini vineai utilitate, pra;stent. „Qui adjutorem habent, meminerint ilium esse ministrum, „quo uti possint; non ita tamen, ut omnem populi curam et

(1) Lac. XII, 37. — (2) Exi licationis gratia notetnr Kectores, Parocho subjectos, bic assimilari Vicaiiis, quibns prnecipit Cnncilium Provinciale „ne, sine Parocbi licentia, unquam abesse possintquot;. — (ü) Cfr. Ben. XIV. Instit. XVII. n. 18 et 24. — (4) L. c. n. 20.

CAI'. 11. BE PAROCIIIS ET HECTOK1BUS I'ARCECIAUUM.

„custodiam in ipsum rejiciant . . . Quamquam igitur coarlju-„tores habere eis licet, imo vero, ubi frequentia populi id „exigit, necesse est; ipsi tamen per seipsos populum, sibi in „curani custodiamque tradituin, pascere non recusent, negli-„gantvequot;. Siquidem teste S. Alphonso (1) „Parochus non „reputatur residere, si i)er seipsum non exerceat principa-„tiora nuinera, nempe administrationem verbi divini, Sacra-„mentorum etc.quot;

Annua totius parochifc visitatio, quam juxta Concilii Pro-viticialis praceptum, Pastores omnes institnere debent, vel per seipsos vel, si legitime impediti fuerint, per Vicarios, ut diligenter agnoscant vultum pecoris sui. suosque greges con-siderent (2), eo sponte sua tendit ut uberes Isctissirnosque Christi fidelibus allatura sit fructus; unde omni opera adni-tendum est ut ea, qua opus est, vigilantia et prudentia pastorali perticiatur.

Concilium Provinciale sunnnam 1'astoribus vigilantiam prte-scribit, qua nusquam desistant attendere et sedulam navare operam, ut singuli hominum status obligationes suas rite adimpleant; quaque perpetuo conentur peccata et vitia, abu-sus et scandala a populo, sibi commisso, diligenter arcere; qua) bona sunt tueri ac promovere; mala autem meliori, quo ppssunt modo, emendare ac tollere. Dum vero Parochi, pro munere suo, eradicandis abusibus incumbunt, meminisse de-bent, bac in re summa opus esse prudentia ac mansuetudine, tempusque opportunum patienter expectandum esse, ne colli-ycntcs zizania, eradicent simul cum eis et triticum (3), „Non aspere, ait S. Augustinus (4), non duriter, non modo im-„perioso ista tolluntur; magis docendo, quam jubendo; magis „monendo, quam minando. Sic enim agendum est cum multi-„tudine peccantium. . . Lenissimis sed instantissimis monitio-„nibus multitudo frangitur.quot; Quamdiu oves fuerimus, vincimus;

(1) Theol. mor. lib. V. u. 127. - (2) Prov. XXVII, 23.

(3) Matth. XIII. 29. — (4) Hist. XLIV. cap. 4.

10 CAP. II. UE PAKOCHIS ET KECÏ0K1BUS PAECECIAKUM.

etiamsi mille circumstent lupi, superamus et victores sumus; quod si lupi fuerimus, vincimur: tunc enim a nobis Pastoris auxilium recedit, qui non lupos sed oves pascit. Quapropter pra oculis habentes monita Ecclesiastici : Ne coneris contra ictwn fluvii (1), Homo sapiens tacebit usque ad tempus (2), imitentur agricolam, qui „expectat pretiosum fructum terra;, „patienter ferens donee accipiat temporaneum, et seroti-„numquot; (3). Quid enim proderit, si quis zelum se habere dicat, prudentia vero ac patientia careat ? Cum Apostolo dicendum foret: „Testimonium .... perhibeo illis quod icmulationem „Dei habent, sed non secundum scientiamquot; (4).

Quamquam autem Parochus omnium, non quorumdam tantum, pastor et pater esse debet, et, de omnium animabus rationem redditurus, omnibus invigilare, speciali tamen ejus vigilantia;, in Concilio Provinciali, (5) comraendantur Presby-teri aliique Seminarii Nostri alumni, — et si quid minus recti, in eorum vitse ratione, feriarum tempore, deprehensum fuerit, id Nobis vel Seminarii Prsesidi referatur; — praeterea puerorum vocatio ad statum Ecclesiasticum, et juvenum ac puellarum institutio in scliolis elementaribus aut superioribus. Parem attentionem Parochus advertat ad Sacerdotes paro-chiam inhabitantes, de quorum vita, moribus et agendi ratione, annue in visitatione Decanali, vel citius, prout res exigunt, testimonium clausum Nobis exhibebit. Simile testimonium eadem occasione a parocho exhibebitur de rectori-bus et vicariis sibi subjectis.

„Omnis Pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus „constituitur in iis, quae sunt ad Deum, ut offerat dona et „sacrificia pro peccatisquot; ((i). Parochi itaque et temporarii quoque parochiarum administratores, disponente partim lege Divina, partim lege Ecclesiastica, singulis dominicis festisque diebus, etiam suppressis, sacriticium pro ovibus offerre tenen-

(1) IV. 32. — (2) XX. 7. — (B) Jac. V. 7. — (4) Roiu. X. 2. — (5) Cf. Tit. cap. 11. Tit. IX. cap. 6 et 6. - (6) Heb. V. 1.

CAP. II. DE PAKOCHIS Kï KECTOU1BUS PAROiCIAUUM. 11

■

tur. Quae obligado a quolibet Pastore personaliter adimplenda est. Servetur igitur quod sequitur Decretum S. C. C. (1). „Parochum, die lesto a sua paroecia legitime absentem, satis-„facere suae obligationi Missam applicando pro populo suo in „loco ubi degit, dummodo ad necessariam populi commodi-„tatem alius sacerdos in Ecclesia parochiali celebret et ver-„bum Dei explicet. Parochum vero, utcumque legitime im-„peditum, ne Missam celebret, teneri earn die festo per „alium celebrari et applicari facere pro populo in Ecclesia „parochiali; quod si ita factum non fuerit, quani primum „poterit, Missam pro populo applicare deberequot;.

„Parochus in primis meminisse debet, non postremas esse „muneris sui partes, acgrotantium curas habere . . .; horte-„turque parochiales suos ut ipsum admoneaut, cum aliquem „in parochia sua tegrotare contigerit, prtecipue si morbus „gravior fueritquot; (2).

Invigilent quoque Parochi, ut aigrotantibus omnimoda de-tur sibi eligendi confessarium libertas.

Caiterum adhortamur omnes curam animarum habentes, ut ea, qiue de visitations ct cum infrniorum ; necnon de modo adjuvandi morientes et de online commendationis anima in Rit. Hom. habentur. ssepius perlegant, iisque suani agendi rationem conformare satagant, memores divini etfati: „Non „te pigeat visitare infirmum, ex his enim in dilectione fir-„maberisquot; (3).

Quandoquidem experientia constat, Ministrum Sacrum, in vinea Domini, plerumque paruin profuturum, nisi animos suorum subditoruin prudentia, honestate, mansuetudine, pietate, atque vel maxime discreta et zelosa omnium suorum ofli-ciorum adimpletione sibi devinctos habere studeat; idcirco omnes animarum curatores obtestamur in Domino, ut quae hunc in finem in Synodo Provinciali servanda aut evitanda

(1) 14 Dec. 1872. — (2) Rit. Rom. —

cai'. ii. de paliociiis eï reotoribus pahceciaköji.

dicuntur, sedulissime custodiant vel fugiant. Prse cffiteris vero animorum concordia a Parochis sectanda est cum suis adju-toribus, aliisque ecclesiae aut communitatis adnilnistris; atque adeo, mandamus, ut si quod, ex humana fragilitate, dissi-dium oriatur inter Parochum et Sacellanum, inter ipsos et custodem, icdituos, aut communitatis administratores, ante-quam dissidia luec, cum plurimorum offensione et obloquio in parochia spargantur, tempestive moneatur Districtus De-canus, qui, re mature perpensa, pacem et coneordiam resti-tuere valeat, aut negotium ad Ordinarium referat.

Inter monita, quibus Apostolus discipulum suum Titum informat, iliud eminet: „In omnibus teipsum praebe exem-„plum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gra-„ vitate, verbum sanum , irreprehensibile: ut is, qui ex ad-„verso est, vereatur, nihil babens malum dicere de nobisquot; (1). Unde et Tridentina Synodus boe 'quoque officium prcecepto divino impositum esse affirmat et docet. Verum si tanta sit Pastorum obligatio, gregem suum omnium bonorum operum exemplo pascendi, non minor ipsis cura habenda est, ut fide-les sibi mutuo bonis operibus pneiuceant. „Fidelis sermo estquot;, inquit idem Apostolus, „et de bis volo te confirmare: ut „curent bonis operibus prreesse qui credunt Deo. Hïcc sunt „bona, et ntilia hominibusquot; (2). Imitentur igitur Salvatorem nostrum Jesum Christum, „qui dedit semetipsum pro nobis, „ut nos redimeret ab omni ini(|nitate, et mundaret sibi po-„pulum acceptabilem, sectatorem bonorum operumquot; (3).

Tandem Parochi, obsequentes monito Conciiii Tridentini (4), ut fidelibus suis prtccipue commendent qua) ad mortifican-dam carnem conducunt, ut ciborum delectus et jejunia; vel etiam quae faciunt ad pietatem augendam, ut dierum festo-rum devota et religiosa celebratie, non deerunt, quominua singula die dominica populo annuntient non solum jejunia,

(l) Til. TI. 7, 8. (2) Tit. III. 8. (3) Tit. IT. 14. (4) Cfr. Cone. Trid. Sess. XXV. Decret. tie delectu ciborum, etc.

CAP. II. 1)K FAUOCMIS KT KKCTOlilKUS PAUCECIAKUJI.

juxta prseseriiJtum Synodi Provincialis (1), sed etiam festa, eadem hebdomada occurrentia, indicando identidem praecipuas indulgentias, legitime agnitas, quas tideles oinnes, aut con-fraternitatum sodales, in decursu hebdomadsc, lucrari possint.

Parochorum officia supra descripta, attendeuda quoque sunt ab iis, qui provisorie alicui parochiae pra3ficiuntur; caveant vero, ne tempore illo, contra Ecclesia; menteni, quid-quam immutare aut innovare praesumant.

S 2. l)e Parochorum Facultatibus.

Praeter multa et varia jura, qua; gravissimis Parochorum officiis connectuntur et de (iiiibus Canonists late disserunt, sequentes facilitates Parochis speciatim conceduntur :

1« Quoties, v. g. tempore messis, uecessitas urget, licet Parochis, uomine Ordinarii, dispensare cum parochiauis suis circa opera servilia ; caveant tamen ne commissa sibi facilitate levius utantur: unde eatenus eorum conscientiam one-ramus.

2quot; Poterunt Parochi et Rectores ecclesiarum, — quod quidem, si in ecclesiis suis congruere videatur. Nobis per-gratum erit, — singulis annis, post diem Commemorationis omnium fidelium defunctorum, quamprimum per rubricas licet et aliunde nihil obstat, in qualibet ecclesia, pro ejus bene-factoribus, cantare aut legere, sumptibus fabricce, unam Mis-sam de liequiem; in qua, si solemniter celebratur, oratio Deus venue largitor sola dicitur cum sequentia Dies irw ; si vero tantum legitur, orationes dicuntur, ut in missa quo-tidiana. Hmc autem missa, solemnis vel privata, Dominica pracedeute ejus celebrationem, populo e suggestu annuntietur.

3° Quando parochus aut sacerdos, alicui ecclesia; adscriptus, ad aliam parochiam aut ecclesiam transfertur, aut beneficio

(1) Tit. VI. cap. 3.

14 CAI'. 11. DE PAROCHIS ET RECTOR1BUS PARffiCIARUM.

vel officio sue renuntiat, jurisdictio, quam hacusque habuit, deinde ex speciali nostra delegatione perdurat, donec ante-riorem parochiam aut ecclesiara animo non redeundi relique-rit, quod tarnen quam primum fieri debet.

Sacerdotes, quibus jurisdictio aut collatione beneficii cu-rati, aut delegatione ab Episcopo data fuit, jurisdictionem sibi collatam exevcere possunt a die, quo illam acceptarunt.

Parocbia! deservitor autem jurisdictionem sibi ab Episcopo temporanee commissam retinet, donec parochus ipse intro-ductus fuerit.

CAPUT III

De Decanis.

(Cone. Prov. TH. II. cap. VII.)

§ 1. Do divisione Direcesis in Decanatns.

Quemadmodum Ecclesiam Catholicam universam, ad SS. Canonum noimam, in l'rovincias Ecclesiasticas, ac quamlibet Provinciam in Di(juceses divisam cernimus, ut cunctas Ecclesiae, tamquam castra bene ordinata, recte regantur et admi-nistrentur, ita quoque ab antique ipssc Piccceses in diversos Districtus divisa; fuerunt.

Univers» proinde ÏMa'cesis Nostra) in tredecim (1) Districtus seu Decanatus distributionem, quam anteacto tempore, juxta Canonicas sanctiones (2), instituimus, una cum assignato singulis Districtibus Parochiarum traclu, praesentis Synodalis decreti auctoritate approbamus, confirmamus, innovamus.

(1) luitio Dioecesis in duodecim tantum distribuebatur Decanatus, ita ut Districtus Kerkradiensis quoque Parocbias , qure Decanatui Heerlensi nunc assignatre gunt, complecteretur. (2) Oap. fin. de Officio Arcbipresb.

cai'. iii. de decan1s.

Sunt itaque Dioecesis Rurscmundensis Decanatus sequentes: 1. Rurasmundensis; 2. Galopiensis; 3. Gennapiensis; 4. Heer-lensis; 5. Horstensis; 6. Kerkradiensis; 7. Meersensis; 8. Mosai-trajectensis; 9. Schinnensis; 10. Sittardiensis; 11. Ven-lonensis; 12. Werthensis ; 13. Wijkensis.

Parochiarum, qua; Districtus sen Decanatus constituunt, nomina, Neerlandico idiomate expressa, sunt:

I. Decanatus Rursemundensis.

Roermond, Beegden, Buggenum, Echt, Grathem, Haelen, Heel. Herkenbosch., Herten, Horn, Linne, Maasbracht, Maas-niel, Melick, Montfort, Neer, Nunhem, St. Odiliënberg, Ohe en Laak, Pey, I'osterholt, Roosteren, Stevensweert, Swalmen, Vlodrop, Wessem.

Rectoraten : Asselt onder Swalmen; Munsterkerk en 0. L. Vrouw op 't Zand onder Roermond.

Decanatus Galopiensis.

Gulpen, Epen, Eys, Holset, Margraeten, Mechelen, Mheer, Noorbeek, Oud-Valkenburg, Schin-op-Geul, Schulder, Slena-ken, Vaals, Vielen, Wahl- en Nieswieller, Wilre.

Rectoraten: Banholt onder Mheer; Lemiers onder Vielen; Reymerstock onder Gulpen; Sibbe en Yzeren onder Oud-Valkenburg; Wittem onder Mechelen.

Decanatus Gennapiensis.

Gennep. Afferden, Bergen, Heven, Middelaar, Mook, Otter-sum, Siebengewald, Well, Wellerloo.

Decanatus Heerlensis.

Heerlen, Heerlerheide, Klimmen, Schaesberg, Ubachsberg, Voerendael.

Rectoraat : Weiten onder Heerlen.

CAI'. 111. UE IIECAN1S.

Decauatus Horstensis.

Horst, Blitterswijk , Broekhuizen, Broekhuizeovorst, Geys-teren, Grubbenvorst, Helden, Lottum, Meerlo, Oirlo, Paunin-gen, Sevenum, Swolgen, Venray, Wanssum.

Rectokaïen : Gastenray onder Oirlo; Leunen, Merselo , Oostrum, Smakt onder Venray.

Deeanatus Kerkradiensis.

Kerkrade, Bocholtz, Eygelslioven, Nieuwenhagen, Rimburg, Simpelvekl, Spekholzerheide, Ubach over Worms.

Decanatus Meersensis.

Meersen, Amby, Beek, Bemelen, Berg en Terblijt, Borgharen, Bunde, Elsloo, Genlle, Houthem, Hulsberg, Itteren, Limmel, Schimmert, Steyn, Ulestraeten, Valkenburg.

Decanatus Mosse-Trajecteusis.

S. Servatius, S. Mathias, O. L. Vrouw, Cauberg, S. Pieter, Oud-Vroenhoven.

Decanatus Schinnensis.

Schinnen, Amstenrade, Bingelrade, Brunssura, Doenrade, Geleen (Op), Hoensbroek, Jabeek, Lutterade-Krawinkel, Merkelbeek, Nuth, Oirsbeek, Schinveld, Spaubeek, Wijnandsrade.

Rectokaten : Vaesrade ouder Nuth; Sweykhuizen onder Schinnen; Raath onder Bingelrade.

Decanatus Sittardieusis.

Sittard, Berg, Born, Broeksittard, Buchten, Dieteren, Ech-terbosch, Einighauseu, Guttecoven, Holtum, Limbricht, Muns-

CAI'. 111. DE OEOANIS.

ter-Geleen, Nieuwstad, Obbicht, Papenhoven, Susteren, Ur-mond.

Rectoraten : Grevenbicht onder 1'apenhoven; St. Michiel onder Sittard.

Decanatus Venlouensis.

Venlo, Arcen, Baarlo, Belfeld, Besel, Blerick, Kessel, Maas-bree. Reuver, Tegelen, Velden.

Rectoraten : St. Nicolaas onder Venlo; Steyl onder Tegelen.

Decauatus Werthensis.

Weert, Baexem, EU, Heythuizen, Hunsel, Ittervoort, Leve-roy, Meyel, Nederweert, Neeritter, Ospel, Roggel, Stamproy, Thorn.

Rectoraten : Swartbroek en ïungelroy onder Weert.

Decanatus quot;Wykensis.

Wijk, Breust, Cadier en Keer, Eekelrade, S. Geertruide, Gronsveld, Heer, Heugem, Mesch.

Rectoraat : Eysden onder Breust.

§ 2. T)e Offlciis Decanorum.

Qui hisce territoriis praesunt. Decani singuli curam pasto-ralem agunt omnium ditionis sum clericorum. Ipsi propterea, tamquam boni pastores, ad pascua ccdestia gregem ducere debent; oves vero vocem eorum audire tenentur. Gum autem sacerdos gravi aliqua infirmitate detinebitur, Decanus, absque mora certior reddendus, ei, periculose decumbenti, exeuntium Sacramenta ministrare baud tardabit. Quod si Decanus legi-

2

CAP. 111. DK DECAN1S.

time sit impeditus, vel in urgenti necessitate status infirmi non permittat praestolari Decani adventum, alius secerdos, ab Ordinario approbatus, poterit infinnum Sacramentis mu-nire; illico auteai Decano nuntiabitur peracta administratio et status iegrotantis.

Qua? omnia ita sunt intelligenda, ut confessarii electie libera maneat.

Defunctorum corpora Decani humo mandabunt et soletnue funebre sacrificium offerent; nisi justam ob causam hsec officia alteri sacerdoti maluerint delegare. Curam archivi parochialis ac documentorum, ad sacrum ministerium vel ec-clesiam spectantium, quam, def'uncto Pastore, Decani gerunt, mortuo Decano, aget vicinior Decanus, aut alius sacerdos, ab Ordinario delegatus Quapropter archivum et documenta memorata una cum illis, qua; ad Decanatum spectant, recense-bit, custodienda curabit, ac successori porriget.

Cum, ob Dioccesis amplitudinem, itinerumque difficultatem, fieri baud valeat ut in hebdomada sancta ex singulis paro-chiis, ad ecclesiam cathedralem conveniatur, ad petenda sancta olea, quae in Cuma Domini benedicuntur, Decanis officium demandatur hicc olea distribuendi pro sibi subditis ecclesiis. Parochi itaque Decanum suum aut alium virum ecclesiasti-cum, cui illam distributionem committere Ordinario forte pla-cuerit, adire, in hebdomada sancta, vel idoneam aliquam personam mittere non negligent, ut sancta olea decenter accipiantur. Nam quamprimum nova sancta olea postulari debent; quamquam enim „is culpa vacuus et immunis erit, „qui oleo veteri aïgrotantes unxerit, ob eain rationem. quod „recens oleum accipere, legitima causa impeditus, non potue-„rit: aliter tamen de illo judicandum est, (jui novum oleum .,exposcere negligenter omiserit, et consulto in eam necessi-„tatem redigitur, ut oleo veteri utaturquot; (I). Tantam sancti

(1) Ben. XIV. lust. 81, u. i.

/

CAI'. UI. Dï DECANIS. 19

olei copiam Pavochus obtinere debet, ut in usum totius anni sufficiat. „Veteribus oleis, nisi necessitas cogat, ultra annum „non utatur: ac si deficere videantur, et oleum benedictum „haberi non possit, aliud oleum de olivis non benedictum „adjiciatur, sed in minori quantitatequot; (1).

In distribuendis sacris oleis, hic ritus servabitur. In sacri-stia, vel in sacello domestico, paratur mensa, mappa munda et duobus cereis ardentibus ornata, in qua sacra olea collo-cantur. Decanus, vel eo impedito, alius sacerdos a Decano designatus, acceptis superpelliceo et stola, et assistente Pres-bytero, iisdem vestibus parato, sacra oloa debito cultu distribuit singulis Pastoribus, ordinatim accedentibus.

Si Parochus Decanum non adeat, ipsi curandum est, quantum fieri potest, ne per laicos, sed per alium sacerdotem, vel saltern per alium ecclesia; ministrum, in sacro ordine constitutum, hasc olea deferantur (2).

Vetus chrisma, oleum catechumenorum atque infirmorum, si quod remansit in ampullis, ponitur in lampadibus ecclesia), ante SS. Sacramentum, ut comburatur. Reliquum, quod est in pyxidibus, sive capsulis, cum bombyce igni comburitur (3) et cinis in sacrarium projicitur.

Sacra autem olea in loco tuto et decenti, in ecclesia vel sacristia, nunquam vero, in tabernaculo Venerabilis Sacra-menti, asserventur.

De annuo Parochorum conventu, quem convocat Decanus, die ab Ordinario designanda, peculiaris instructio a Nobis fiet (4).

Rogantur Ampl. DD. Decani, ut, uno saltern mense ante congregationem, quotannis Nobiscum habendam, ad Nos con-fidenter transmittant quod, in decursu anni, tractatu dignum observaverint.

(1) Rit. Rom. De Sacr. Bapt. (2) Cf. Rit. Rom. loc. cif. De Herdt, s. Liturg, praxis, torn. 3, n. 154, 6quot;, edit. 4; Beu. XIV. lustit. 81, n. 5 et 6. (3) Pout. Rom. De officio in feria V Cooiue Dom. (4) Cf. Appendix.

CAP. HI. DE DECANIS.

Inter officia, qusc Synodi Provincialis Patres Decanorum cura; commiserunt, ingentis ponderis illud est, quo, singulis annis, totius Districtus parochias perlustrare tenentur, ut aspiciant, et considerent, et qurerant, an Synodorum decreta et cactera; ordinationes fideli executioni mandentur, utque evellant et dissipent, ïcdificent et plantent (1), quic bono animarum et recta; mandatorum observantia; obesse vel pro-desse judicabunt. Constituti speculatores et vigiles, qui cir-cumeant civitatem, ut custodiant earn, in timore Domini et absque pravjudicio ac personarum discriraine munus suum erga omnes et singulos accuratissirae adimplebunt, constanter memores de eo se strictissimam aliquando reddituros ra-tionem in die judicii. Et quoniam ad mores corrigendos, ad convellendos abusus, cum multa diligentia, pernecessaria est potestatis auctoritas, omnes opportunas facilitates, quibus eum in tinem indigebunt, iis impertimur.

Semel in anno, solcmniter Decani visitabunt omnes Districtus paroecias, earumque ecclesias, oratoria publica et privata, qua; et quatenus juri visitationis Ordinarii subjiciuntur. Quam visitationem, iterum et pluries sed absque solemnitate, repetent, si illam necessariam duxerint.

Ut in ipsa solemni visitatione recte omnia fiant et utili-ter compleantur, ejus faciendi normam specialis instructio exhibebit (2).

Per earn quam, singulis annis, peragunt totius Districtus visitationem, baud explent Decani suum officium, neque exo-nerant conscientiam suam , quatenus electi sunt perpetui de-cretorum Synodaliuin aliarumque ordinationum custodes. Vices enim agunt ac munus Testium Synodaliuin (3), qui per totum annum sollicite videre debent et interrogare, quomodo serve-tur et adimpleatur, quod in synodis constitutum et pnc-ceptum est. Sunt praterea perpetui adsertores et vindices

(1) Jer. I. 10. (2) Cf. Appendix. (8) Ben. XIV. De Syn. Diwc. lib. 4. cap. 3. n. 8.

CAP. 111. DiC DECANI,S.

disciplinae ecclesiastica!, missi ut negligentes admoneant, tepi-dos excitent, evellant abusus, corrigenda emendent, contuma-ces atque obduratos justo deferant judicio Ordinarii. Ob insignem autem, quo clems Noster effulget, spiritual ecclesia-sticum, certissima spe luturum esse expectamus, ut Decani ministerium suum graviter adimpleant, utque Pastores caete-rusque clerus Decanorum consiliis et prteceptis humiliter et alacriter obtemperent, „ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex auiinoquot; : (1) universa euim, de quorum observantia investigatur, lege vel divina vel ecclesiastica prascripta sunt, et ipsius Pastoris ejusque gregis saluti inserviunt; nam „si vis ad vitam ingredi, serva mandataquot; (2).

S 3. De Facultatibus üecauuruiii.

Facultatibus , (luas Decreta Concilii Provincialis Decanis impertiuntur, superaddimus potestatem indicendi Sacrificium Missa3 vel alias publicas preces, in ditionis sua; ecclesiis, ut Divina Clenieiitia Decanatum ab inipendente hoininibus, ani-malibus vel fiugibus calamitate eripiat. Sobrie tamen hac facilitate utentur. Poterunt insuper Melibus, territorii sui in-colis, provisorie permittere separationem a toro et cohabita-tione, dum tamen graves rationes eum discessum suadeant; sed ubi intra tres menses non fuerint inter se reconciliati, , casum cum omnibus adjunctis ad Ordinarium deferant. Valent praterea, in actu confessionis sacramentalis, absolvere a casi-bus Nobis reservatis. /Denique ob causas (tanonicas, con-suetis inhairendo formulis, dispensare poterunt, cum districtus sui incolis, in una vel duplici proclamatione antenuptiali, necnon in tempore clauso. Si nupturientes ad diversos spectent districtus, dispensatie in proclamationibus ab utroque imper-tienda est Decano; non vero dispensatie in tempore clauso, ad quam solius Decani, in cujus districtu matrimonium con-

(1) Eph. VI, C. (2) Matth. XIX, 17.

CAI'. III. DE DECAN1S.

trahitur, concessio sufficit. Dispensationes autem ista? in pecu-liari registro adnotentur.

Si Decanus a Nobis deputatus fuerit, ut Parochum vel Rectorem in ecclesiaB possessionem inducat, id tieri debet, intra duos menses, a die suscepti officii, juxta formam pra-scriptam (1), et, ubi gravis non obstat ratio, in ipsa ecclesia, ad quam administrandam quis nominatus fuit.

CAPUT IV.

De Rectoribus, Parocho subjectis, Vicariis sen Sacellanis et aliis Sacerdotibus.

(Cone. 1'rov. Tit. II. cap. VIII.)

Vicariis seu Sacellanis, cum Parocho cohabitantibus, disci-plinse domestica3, a Pastore statuta;, plenam ac diligentem prsecipimus observantiam. Ipsi, sicut et reliqui Parochi adju-tores, qui separatum a Pastore domicilium habent, sectentur in omnibus spiritum Christi, ut Christi esse mereantur; sub-jectione etiam humili ac constanti, Superioribus praistita, sibi suisque occupationibus reportare satagant benedictiones, qnas, in Sacra Scriptura, Deus promittit, dicendo; „vir obediens loquetur victoriamquot; (2). Quod et Rectores, Parocho subjecti, dictum sibi reputent, qui, ajque ac Vicarii, in omnibus, qiue ad munus spectant pastorale, Parocho obedientiain prsestare debent (3).

Caiteros deinde sacerdotes, tum indigenas, tuni exteros, qui domicilium vel quasi-domicilium in Dicecesi habent, pro officii Nostri debito, eadem charitate et sollicitudine ac reli-quum clerum complectentes , in Domino exhortamur ut bonis operibus vocationem suam certam facere, et exemplo suo

(l) Cf. Appendix. (2) Prov. XXI, 28. (3) Cf. Cone. Prov. Tit. 2, cap. 8.

CAP. IV. DE RECT. PAK. SL'BJECTIS, VIC. KI' ALUS SAC. 23

viam vitse aliis demonstrare nitantur. Recordabunlur Paro-chum electum et positum esse, ut prasit parochise curis et negotiis spiritualibus, ideoque hand iis se immiscebunt, nec quidquam peragent, quo Pastori difticultatera vel molestiam aliquam creare possent. In oft'erendo Sanctissimo Miss® Sa-crificio, dominicis et per hebdomadam diebus, earn servabunt horam, quam, attenta populi commoditate, Parochus, discrete judicio, detenninaverit. Desideramus quoque, ut Pastori suo, si ipse illud postulet, in perageudis functionibus sacris, in-serviendo assistant, et suppetias ferant.

Omnes vero sacerdotes, tarn Vicarios seu Sacellanos, quam alios, qui parochiam inhabitant, diebus dominicis et festis, summo Sacro et Vesperis seu Laudibus poraeridianis, aliisque publicis otticiis, salvo legitimo irnpedimento, interesse oninino decet.

Decrevit sacrosancta Tridentina Synodus, ut „singuli (Epi-scopi) in suis Dioecesibus interdicant, ne cui vago et ignoto sacerdoti Missas celebrare liceatquot; (Ij; practerea, ut „nullus clericus peregrinus, sine commendatitiis sui Ordinarii litteris, ab ullo Episcopo ad Divina celebranda et Sacramenta adrai-nistranda admittaturquot; (2); Propterea prohibemus uuiverso clero sajculari et regulari, ne peregrinos sacerdotes, eos videlicet, qui Dioccesis clero non sunt adscripti, ad celebrationem Missae vel alias sacras functiones admittant, nisi litteras cora-mendatitias, a Nobis vel a propria Ordinario aut Frcefccto regulari datas, prius ostenderint, vel uni saltem ex ministris ecclesiie, ant alteri person®, tide dignaj, probe noti sint. Litters autem ordinationis nullatenus pro commendatitiis ha-beantur. Nulli vero sacerdoti peregrimo permitti potest ut, sine licentia Decani, in cujus ditione versatur. ultra octi-duum, Missam celebret; nec, ultra quindenam, unquam admittatur, nisi scriptam a Nobis facultatem obtinuerit.

(1) Seas. XXII. De obs. et evit. in celebr. Missnj. (2) Sess. XXIII. cap. 16, de Ref.

CAI'. V. 1)K I'RiEllICA'J'lONIS MIN1STE1UO.

CAPUT V.

De prsedicationis ministerio.

(Conc. Prov. Tit. UI, cap. V.)

Multa quidem et prauclara circa concionem et populi in-structionem, in Synodo Provinciali, prsescripta aut conimen-data sunt, quorum studiosam observationem, ob summum rei momentum, omnibus, quorum interest, suminopere coramen-damus atque inculcamus, liisce, qua; sequuntur, superadditis.

Solet ad sacella publica, si qua; in parochia existant, pars populi conHuere, ut, diebus dominicis et festis, pracepto audiendi Missam satisfaciat. Fideles, qui ea sacella frequen-tant, salutari doctrina} Christiana; pabulo destituuntur, nisi inter Sacrum, quod ibi celebratur, verbi divini prsedicatione pascantur, cum, ad audiendum Dei verbum, alium deinde locum saspe non adeant. Propterea sacerdos, qui, in ejus-modi oratorio, Sacrificium ottert, ordinationes servabit, a Coii-cilio Provinciali constitutas, de habenda, diebus dominicis et festis, concione aut instructione, in ecclesia parochial!; cui praecepto nisi satisfiat, sacellum, dominicis festisque diebus, populo claudendum est.

Si ob sacerdotum copiam, in aliqua ecclesia, prater Mis-sas, statis horis cum pradicatione celebrandas, alia; sine pra-dicatione dicenda; sint, oportet at, pro datis circumstantiis, ilia;, vel interea dum Missa; pro parochia statuta; celebran-tur, statim post praedicationem, vel januis clausis, vel incerto saltern tempore, atque nullo campante dato signo, legantur.

In oratoriis publicis, a;que atque in ecclesiis, concio et instruction haberi debent e suggestu, post primum Missa; Evan-gelium ; et quoniam, pra lectione, dictio oratoria in animos audientium plurimum valet, interdicimus quominus, absque expressa Nostra venia, populo pralegantur condones aut in-

CAI'. V. nu I'UjBjjlCATlONlS M1N1SÏEU10.

structiones, quae de praocepto habendsc sunt. Ne autem fati-getur populi attentio, volumus, ut instructiones inter Missain, non ultra honc quadrantem, nee concio, ultra mediam horara, ut pluritnum protrahatur. Qiue vero, pomeridiano tempore, habentur praedicationes, justo etiani non sint longiores. ita ut, tribus hora; quadrantibus, plerumque absolvantur. Omnis porro instructio catechetica exordium sumat ab orationibus Pater Noster, Ave Maria et Syniholo Apodolormn ac con-cludatur actibus fidei, spei, charitatis et contritionis; quaj orationes communes lente et clara voce recitentur, ut popu-lus illas distincte orare discat.

Hisce autem instructionibus doctrina tidei et morum ex catechismo dioecesano eo modo populo tradatur, ut lideles, qum juniore ictate jam didicerunt, iterum audiendo facile reminiscantur, eademque concinna et lucida concionatoris ex-plicatione plenius intelligant atque paterna illius monitione permoti religiose servare studeant. Integra autem catechismi materia intra quadriennium circiter absolvatur, atque fideli-bus, qui eadem hora Missam audire solent, serie continua exponatur, etiamsi instructiones a diversis concionatoribus fiant. Breviores hie instructiones etiam tempore messis non sunt omittendie. Expedire autem videtur ut duabus vel tribus diebus dominicis, qiuc tempus Paschale proxime praecedunt, ea tradantur quio ad sacramenta Pamitentiu! et S. Eucha-ristia; digne sumenda requiruntur.

Quod reliquum est, omnis Evangelii minister illud S. Pauli constanler prtc oculis habeat: „Pro Christo legatione fuugi-„mur, tanquam Deo exhortante per nosquot; (1); et, juxta mandatum ejusdem Apostoli, (2) sollicite curet seipsum „proba-„bilem exhibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractan-„tem verbum veritatisquot;. Imprimis, omni (juo possumus studio, prtedicatores adraonemus, ut, si 1'ructificare sibi et aliis velint,

(l) 2 Cor. V, 20. (2) 2 Tim II, 16.

2() CAP. V. DE PRiEDIGATIONIS M1NISTEKIO.

compunctioni studeant, ojieribus pccnitentiae vacent. orationi et contemplationi incumbant, divinaj dilectionis igne corda sua inflamnient; nam illorum abundantia fidelium inopiain supplere debet (1).

CAPUT VI.

De catechizandis pueris.

(Cone. Frov. Tit. UI. cup. VI.)

Docente Spiritu Sancto, in libro rroverbiorum: „Adole-„scens juxta viam saam, etiam cuin senuerit, non recedet ab „eaquot; (2), quis negligere pueios nou timebit ? Sicut enim messis a semine, ita sanctificatio hominum nmltum pendet a primaiva institutione. Quod probe noscentes Illustrissimi Patres, in Synodo Provinciaii congregati, decreverunt ac sta-tuerunt: „ut Pastores et Rectores ecclesiarutn parochialium, „nisi causa administrationis Sacramentorum, aut ob aliani „justam rationem ab Ordinario probandam, legitime iinpediti „fuerint, singulis diebus dominicis, ac bis ad minus infra „singulas bebdomadas, pueros elementa fidei et obedientiam „erga Deum et parentes diligenter doccant, vel a cooperato-„ribus in sacro ministerio doceri curentquot;. In vim bujus de-creti, declaramus instructionem puerorum pomeridianam omitti posse, dominicis, quibus extraordiuaria pcenitentium conia babetur; necnon illis dominicis, quibus Adoratio perpetua, Preces XL horarum vel prima puerorum Communio celebra-tur. Praiterea potest puerorum catechizatio omitti, tempore missionis, necnon eo temporis spatio, quod ad implendum Communionis paschalis praiceptum constitutum est. Decerni-mus autem et mandamus, ut instructio catechetica, quam suprapositum Concilii Provincialis Decretum pneacribit, con-

(1) 2 Cor. VIII, 14. (2) Prov. XXII, 6.

CAP. VI. UK CATEGHIZAND1S PUEUIS.

gruo tempore, juxta catechismum Dicecesis, fiat, et, per unius circiter horas spatium, prolrahatur. Cum autem ordinalio pro-vincialis non determinaverit, quinam puerorum vel puellarum ordines singulis instructionibus interesse debeant, id discrete et prudenti Parochorum judicio relinquimus, unum illud sta-tuentes, ut parvuli, quos mature rudimentis tidei imbui Sy-nodus Provincialis jubet, saltern a septimo a;tatis anno ad catechismum vocentur.

Porro, cum prius corde credendum sit ad justitiam, quam ore fieri possit, confessio ad salutem, ei methodo studendum et inhairendum est, qua pueri non litterarn tantum cate-chismi, non nuda verba memoriter discant, sed ejus sensu repleantur. Veiba enim, ut plurimum, brevi oblitterantur, sensus vero in corde superstites maneant, omnino necesse est.

Nulli ergo labori parcendum, ut regulas quisque sequatur, ad principalen! catechesis finem assequendum, aptissimas, quarum haec

Prima est: pueros amore paterno prosequi. Quid enim est catechistaV Alter Christus, cujus hyec blanda fuere verba: „Sinite parvulos venire ad me et ne prohibueritis eos: „talium enim est regnum Deiquot; (1). Ergo pater est, qui ar-guit, obsecrat, increpat; sed semper „in omni patientia et „doctrinaquot; (2); mater est, qua3 „quemadmodum gallina, con „gregat pullos suos sub alasquot; (3); quaj, ut loquitur Apostolus, filios suos iterum paturit, donee formetur Christus in eis (4); sicut nutrix, fovet eos (5), et, tamquam parvulis in Christo, lac eis potum dat, non escam (6); unde prtedaris-sime Auyustinus: „Si usitata et parvulis congruentia ssepe „repetere lastidimus, congruamus eis per paternum. frater-„num maternumque ainorem, et copulatis cordi eorum, etiam „nobis nova videbunturquot;. Tum etiam experiemur, quod idem egregius doctor testatur: „Multo gratius audimur, cum et

(1) JIarc. X. 14. (2) 2 Tim. IV. 2. (3) Matth. XXIII. 37.

(4) Gal. IV. 19. (5) 1 Thess. II. 7. (6) 1 Oor. III. 2.

CAP. VI. DE CATKCHIZANUIS PUE1US.

„nos eodem opere delectainurquot;. Porro libenter a pueris audiri, jam est iu eorum corda penetrasse.

Sccunda est: puerorum indolem et captum (alii euim promptioris, alii vero tardioris sunt ingeuii) eorumque lo-quendi moduin seu loquelaui indagare, ut ipsis sese accom-modet catechista, infirmis infirmus, omnibus omnia factus.

Tertia est: non multa sed multum dicere; unde quod est dicendum, summa cura prseparandum est, ut verba sint clara, sint concinna, ad captum puerorum accommodata, et ita penes dicentis arbitrium disposita, ut si, duir. proferuntur, minus bene intelligi videantur, statim meliori modo vaiiaii queant.

Quart a est: ordinem diseiplinac servare integerrimum. Ouem ad finem sedeant, et ubi catechismus in ecclesia tra-ditur, si tieri potest, omnes facie versa ad altare, pueri ex una parte, puellae ex altera, petulantiores inter sapientiores ; nulli admittantur nisi requisite tetatis et intelligendi capaces, ne qui capaces non sunt cteteros perturbent; silentium altis-simum, sine quo operam ludit catechista, obtinere conabitur omnimodis: primo, dato exemplo, suppressis videlicet omnibus verbis inutilibus, deinde doceudo quam placitum sit Deo illud silentium, et eorum saluti necessarium; tandem laude et prsemiolis vel etiam castigatione, (pia; taiuen debet esse rara, semper medicinalis et plerumque privativa, suppressa videlicet, donee corrigatur, aliqua remuneratione, ad quam reus jus habebat. Omnino abstiuendum est a pomis corpo-ralibus seu verberationibus, qua; pluribus graves procrearunt dilhcultates. Si pueri, monitis prius parentibus, inemendabi-les sint, dimittantur ad aliquod tempus.

Quinto, ad dicendi modum spectat. Is pneferri debet, quem, in veteri Testamento, indicavit Spiritus Dei, quem Christus ipse atque Apostoli sunt secuti, quo videlicet lleligionis dogmata , per facta historica exponuntur et auditorum menti alte inculcantur.

CAP. VI. DE CA l'ECHIZANDIS PUEUIS.

Quod ad Religionis praxim attinet, v. g. ad modum orandi, confitendi caoteraque officia vitte christian» adimplendi, hunc etiam practice pueri docendi sunt: primo, monstrando quo-modo fieri non debeat, caute imitando vitia, in qua) pueri labi solent; dein faciendo quomodo fieri debeat, ut habeant exemplar, quod sequantur. Quem in finem, sicut supra de instructione dictum est, semper, ante catechesim, orationes Fate.r Noster Ave Maria et Symbolum Apostolorum; post vero, actus fid ei, spei, charitatis et contritionis, lenta et distincta voce, recitentur.

Tandem, diebus dominicis, concludatur catechesis brevi ac practica instructione morali, ex modo explicatis deducta, quam, tum ad pueros turn ad adultos, qui prïcsentes sunt, diriget catecbista.

CAPUT VII.

De Sacramento Baptismi.

(Com;. Frov. Tit. IV. cap. 11.)

Cum tanta sit Baptismi necessitas, ut ne parvuli quidem, extra casum martyrii, salutem aternam assequi valeant, nisi in iis regeneratione mundetur, quod generatione contraxe-runt (1); propterea non modo administrandus est quampri-mum, uti monet Synodus Provincialis, verum monendre quo-que sunt, tempore opportuno, mulieres gravida}, ut prolis incolumitati maxima sollicitudine consulant, eumque in finem sedulo abstineant a periculosis exercitiis et laboribus, aliisque bujusmodi, qui' us fffitus integritas detrimentum capere pos-sit. Admoneantur prtcterea, commoda data occasione, parentes, ne in lecto secum ipsi vel nutrices (aut ancilla?) parvulum

(l) Cf. Conc. Trid. Sess. 5, de pecc. orit?. Oan. 4.

CAP. VII. UE SACRAMENTO RAPTISMI.

haboiint, propter oppressionis periculum (1), et instruantur de modo baptizandi foetum abortivum. Ut autem tempestivJB sint ilkv monitiones, utiliter, modo caute agatur, in examine antenuptiali vel in confessione fieri poterunt.

I'ostulat Ecclesia, ut, in administratione Sacramenti rege-nerationis, adhibeatur sacr® ablutionis aqua, quae, eo anno, in Sabbato Sancto Paschatis vel in Sabbato Pentecostes, con-secrata fuit. Pro reverentia Sacramento debita ae decore, quo ministrari debet, earn addidit legem, ut benedicta aqua, in fonte mundo, nitida et pura diligenter conservetur; et, si corrupta fuerit, aut quovis modo defecerit, in fontem bene mundatum ac nitidum recens aqua intundatur, ac benedica-tur, adhibita formula, qult;ic in Rituali Romano exarata est (2). Ut a pulvere aliisque sordibus munda servetur, fons sacer operculo bene claudi et clave obserari debet.

Cum Benedicto XIV, „Parochos Dioecesanos, qui baptisma-„lein fontem suis in ecclesiis habent, magnopere adhortamur, „satagere omni studio, ut oleum, a Nobis, feria V (in Cocna „Domini) consecratum, statim obtineant, quo utantur, Sabbato „majoris hebdomad®, cum benedict io fontis baptismalis in-„stituiturquot; (3).

Ne, in conferendo hoc Sacramento, Parochus fines alienos invadat, interrogabit eos qui infantem ad ecclesiam detule-runt, nisi de hoc certo sibi constet, an parvulus sit suaj parochia;; nam alterius parochiai infantem remittere debet ad proprium sacerdotem, nisi uecessitas cogat, aut a Parocho vel Ordinario baptizandi munus ei commissum fuerit. Inqui-ret pariter Parochus aut alius sacerdos , antequam ad confe-rendum baptisma sese accingat, num forte infans, necessitatis causa, privatim baptizatus fuerit; quo in casu, servet regulam, in Synodo Provinciali, delineatam.

(1) Cf. Rit. Rom. Dn bapt. parvul. in fine. (2) De Sacrani. Bapt. Cf. Kit. Kom. De mater. Bapt. et de bened. fontis. (3) liistit. ol, n. 5.

CAP. VII. HE SACRAMENTO BAPTISMI.

Ad normam Ritualis Romani (1), „antequam infans ex „ecclesia asportetur aut susceptores discedant, eorum nomina „et alia de administrato baptismo, ad praescriptam formam , „in baptismali libro, Parochus accurate describat.quot;

In baptismate, infantibus conferendo, servetur ritus baptismi parvuloruni; ubi abluendi veniunt illi „qui adulta fetate sunt, „et perfectum ration is usum habentquot; (2), adhibeatur ritus , qui pro baptismo praescribitur adultorum. yEtas autem adulta hie adesse censetur, septennio expleto (3). Utrrque vcro ritus perficiatur secundum Ritualc Eomunum, quod ut, ad ccetera lt;iiioquc sacrament a confrreuda nee nou ad alias sa-cras functiones, in ipso relatas, peragendas, deinceps adhibeatur hisce statuimus. Adhiberi tarnen etiam potest Sup-plementum ad Rituale liomanum, pro usu Cleri Provincice Ecdesiasticce Ultrajectensis, die 18 Februarii 1875, a Sancta Sede concessum. Concedimus hac occasione omnes facilitates, qiuE in memorato supplemento Nostra dispositioni sunt concessaj.

Dum Parochus, aut alius Presbyter advocatur, ut in casu necessitatis, aut. alia de causa, ab Ordinario probata, iüfan-tem vel adultum, domi privatim baptizet, „omissis iis, quae „baptismum prsecedunt, (adeoque et patrinis) eum baptizet, „ter vel etiam semel infundens aquam super caput ejus, in „modum crucis, dicens: eyo te baptizo etc. Si non habeatur „aqua baptismalis, et periculum impendeat, sacerdos utatur „aqua simplici. Deinde, si habeat Chrisma, liniat eum in „vertice, dicens: Deus omnipotens etc. Postea dat ei lin-„teum candidum, dicens: accipe vestem etc. Ac demum dat „ei ceroam candelam accensam, dicens; accipe lampadein etc. „Si supervixerit, suppleantur alii ritus omissi; qui tamen „ritus omissi suppleri debeut in ecclesia, postquam infans

(1) De bapt. parvul. iu fine. (2) S. Cone. Trid. de Bapt. n. XXXV. (S) Cfr. De Herdt, s. Liturgies Praxis, toni. III. part. 6. u. 8, !•; Baruff. tit. XII. u. 1 et seq.

CAP. VII. DE SACRAMENTO BAPTISMI.

„vel adultus convalueritquot; (1). In prasfato casu, in registro baptismali, sedulo notetur, baptismum in domo privata esse collatum, et patrinum ac matrinam, in solis supplendis cscre-moniis, fuisse assumptos. Sacerdos, domi privatim baptizans, stola violacea uti non potest, sed stola alba paratus esse debet.

Qui ex liajresi ad veram iidem redire cupit, si periculum non est in mora, ad gratiam baptismi non admittatur nee, alio quovis modo, in gremium Ecclesiaj Catholics recipiatur, nisi prius obtenta Nostra licentia. Quae cum impetrata fuerit, puber, ex hseresi ad Ecclesiam rediens, ante baptismum, hacresim ejurare tenetur, tidei professionem emittendo juxta formulam, a Pio IV pracscriptam (2). Cum autem, ex lege provinciali. Ordinarius, in casibus particularibus, judicare de-beat, utrum probabile adsit dubium de valore baptismi, hacre-ticis collati; parochi non omittent de illius validitate diligen-ter inquirere et in ipsis litteris, quibus facultatem necessarian! a Nobis postulant, argumenta omnia ac circumstantias exponere, quae ad rem dijudicandam faciant.

Quoniam ex multiplici, in regionihus nostris, Catholicorum cum alienis a fide commercio, facile rogari possunt Catholici, ut susceptoris raunere fungi velint in baptismate, quod ab hicreticis vel scbismaticis ministrabitur; edocendi sunt fide-les, non licere sibi susclpere, sive per se sive per procuratoren!, aliquem infantem, qui ab hicretico aut schismatico bapti/atur ministro (3).

Decernimus ut pia et laudabilis servetur consuetudo, qua mulier, post prolem emissam, in ecclesia benedictionem im-ploret, simul requirentes ut puerperac, nisi rationabiles causae aliud suadeant, ante diem 15 a partu, ad purificationom non admittantur.

Parochus, in hac benedictione, ea servabit, quae in Uituali

(1) Gardell, iu dec. S. C, R. 23 Sept. J820. (2) Cf. Appendix. (8) Oongr. S. Officii, 10 Maji 1770.

CAP. VII. DE SACEAMKNÏO ÜAI'ÏISMI.

Romano describuntur, et meminerit non omnibus indiscri-minatim puerperis benedictionem post partum concedi posse. Non enim admittatur umquam puerpera casu, quo proles concepta et nata est extra legitimum matrimonium. aut ad baptismum ministro hseretico sponte oblata est (1).

CAPUT VIII.

De Sacramento Gonfirmationis.

(Cone. Prov. Tit. 1V cap. III.)

Quia Sacramentum hoc summa cum pietate et religione a fidelibus suscipiendum est, „ne ipsorum culpa, maximoque „malo eveniat, ut frustra in eos divinum hoc beneficium col-„ latum esse videaturquot; (2); ideo , Synodi Provincial is voto obsequentes, statuimus, ut peculiari cura, per trium saltern hebdomadarum spatium. quinquies ad minimum singulis heb-domadis, in sanctae Religionis mysteriis et pneceptis nee non in Christiana; vita; virtutibus, regulariter confirmandi erudian-tur. Quod si ita fieri nequeat, saltern eo citius, diebus domi-nicis et festivis, pradicto modo ad confirmationem prajparen-tur, vel alia ratione caveatur, ne debita scientia confirmandi sint destituti. De qua scientia nisi certo constet, singuli seorsim et serio exarainentur, an cognoscant saltern distincte preces consuetas, mysteria fidei, pracepta Dei et Ecclesia), caeteraque fidei rudimenta, naturam ac fructus Gonfirmationis, una cum dispositione et qualitatibus, quae in suscipiente re-quiruntur. lis qui Confirmationem accipient, tempore opportune porrigenda est schedula, a Parocho vel, ejus nomine, a Sacellano chirographo munita, qua Episcopo constet illos ad

(1) Supplemeutum ad Rit. Rom., pro usu Cleri Prov. eccl. Ultraj. a S. Sede oonoessnm, p. 31. (2) Catech. Rom. I. 3

34 CAV. VIII. DE SACRAMENTO COKFIIiMAÏIONIS.

Confirmationem esse admissos. Quicumque vero Christiana; legis prseceptis et mysteriis non satis iinbuti deprehenduntur, a Sacramenti susceptione arceri debent. Parochorum conscien-tiam ea de re oneramus, eosque cum Benedicto XIV (1) monemus, „ne alienee opera nimium tribuant, sed videant „ipsi quo loco res sint, cum pueri Sacramentum Eucharistia; et Contirmationis... exposcantquot;.

Cum confirmandi vicinam ecclesiam adire tenentur, deside-ramus, ut, si nihil obstet, pueri pracedant et, diverso agmine, sequantur puella;. Iter illud sit quasi sacra peregrinatio : summa igitur tiat aniuii ac corporis modestia, quae dum id sine otïendiculo fieri potest, per recitationem Ilosarii, aliarumve piarum precum foveatur.

Omnes Contirmationis Sacramentum suscepturi, — quos jejunos accedere decet, si commode fieri possit et mane Sacramentum administretur, — die atque hora statutis, in ecclesia sint praesentes. Masculorum frons criuibus omnino vacua sit; femina) decenter et valde modeste sint ornatte, earumque caput coopertum velo aut alio integumento tarn simplici et plano, ut, dum Pontifex frontem pollice inungyt, manum capiti imponere valeat. Confirmandi eo ordine dispo-nantur, ut mares a puellis distinctum sejunctumque locum occupent, et primum mares deinde femina; confirmentur. In-vigilabit Parochus, ut statim ac caeremonia; Confirmationis incipiunt, fores ecclesia; claudantur, cum illi, qui absentes sunt eo momento, quo Episcopus precatur „ Omni pot ens scm-piternc Deusquot;, non debeant sancto chrismate inungi, et praeterea nemini ex praesentibus abire liceat (2), nisi accepta benedictione, quain Pontifex post omnium Confirmationem impertitur,

Qui ad Confirmationis Sacramentum accedunt, juxta exem-plum Apostolorum, perseverantes sint in oratione, dum induun-

(1) Const. Etsi minime, 7 Febr. 1742, § 14

(2) Pont. Rom. De Conf.

CAP. VIII. DE SACRAMENTO CONFIUMATIONIS. 35

tur virtute ex alto; idcirco, per totum illud tempus, quo Sacramentum ministratur, alternatim cautentur liymui, psalmi vel cantica, ac Rosarium recitetur.

Ex pnescripto Pontificalis Romani: „Nullus proBseutet nisi „unum aut duos, uon plures, nisi aliter necessitas suadeat arbitrio Episcopiquot;. Quapropter cum alicujus parochia3 pueri omnes simul admittuntur ad Confirmationem, unus saltern patrinus pro masculis, et una saltern matrina pro feminis constituatur ex parochianis, pietate ac Christiana doctrina eminentibus, ut spiritualibus filiis et tiliabus, uon modo praeire exemplo, sed, data occasione, etiam consiliis et salutaribus monitis subvenire queant. Prohibemus vero, ne pluribus pa-rochiis idem patrinus vel eadem matrina constituatur; inde enim eorum officium ad meram cacremoniam redigeretur.

Curent Parochi, ut, dum frons sacro chrismate inungitur, patrinus vel matrina manum dextram super humerum confir-mandi pariter dextrum constanter teneat (1); quod, magistro atque auctore Benedicto XIV, in Coutirmatione ef/iam adul-torum servari volumus (2), cum vix hodiedum a patrinis impetrari valeat, ut, juxta Pontificalis Romani preeceptum, adultus confirmandus pedem suum i)onat super pedem dextrum patrini.

Tandem cum, accepta Pontificis benedictione, omnes dimit-tuntur, cootirmati in omni modestia domum revertantur. Qui alterius sunt Parochke, redeant eo ordine, quo veneruut. Cuncti honeste et sancte diem transigant, quo Spiritus Sancti gratia repleti suut et Altissimi virtute donati.

(1) Cfr. dec. S. R. C. 20 Sept. 1749. (2) Ofr. Ben. XIV. lust. 6. n. 16,

CAP. IX. l)E SS. EUCHARISTIE) SACRAMENTO.

CAPUT IX.

De SSmo Eucliaristise Sacramento.

(Cone. Frov. Tit. IV. cap. IV.)

Sacrosancta Tridentina Synodus (1) „hortatur, rogat et „obsecrat, per viscera misericordiaj Dei nostri, ut omnes et „singuli, qui christiano nomine censentur, in hoc unitatis „signo, in hoc vinculo charitatis, in hoc concordiae symbolo „jam tandem aliquando conveniant et concordent; memoresque „tantae majestatis, et tam eximii amoris Jesu Christi Domini „Nostri, qui dilectam aniinam suani in nostra salutis pre-„tium, et carnem suam nobis dedit ad manducandum, hsec „sacra mysteria corporis et sanguinis ejus ea fidei constantia „et firmitate, ea animi devotione, ea pietate et cultu credant „et venerentur, ut panem ilium supersubstantialem frequen-„ter suscipere possintquot;. Quin imo S. Franciscus Salesius asserere non dubitat (2), eos qui Deo devote servire velint, sacram Communionem ultra mensem differre non posse. Juxta monitum igitur llitualis llomani, „Parochus summum ,studium in eo ponat, ut... populus sibi commissus, venera-„bile hoc Sacramentum religiose colat, sancte frequenterque „suscipiat, prsesertim in majoribus anni solemnitatibusquot;. Et ne populus fidelis, ulla ratione aut pratextu, a frequenti Sacramenti hujus usu revocetur, Rectores animarum, ministri constituti amantissimi Salvatoris, cujus delicite sunt esse cum filiis hominum (3), paratissimi erunt, ut Angelorum esca fide-les reficiant, non prastitutis tantum diebus et horis, sed, quatenus licet, quotidie inter omnem Missam, et onini hora congrua, prout populo magis conveniet, atque etiam, si fide-lium necessitas id postulet, ante primam Missam. Ob eam-

(1) Sesa. XIII. cap. 8. (2) Introd. ad vit. dev. part. 2. cap. 20. (3) Prov. VIII. 31.

CAI'. IX. DE SS. KUCHABISTIJJ SACKAMENTO.

dem rationem, prohibemus Parochis et alüs quibuscumque curam animarum habentibus, ne quidquam retributionis de mensa Communionis exigant, aut colligant sen colligendum curent.

Parochi vero et Confessarii Communionis frequentiam, pro nyinere suo, in populo promovere studentes, memores sint conditionum, quas, ratione habita celeberrimi Decreti, appro-bante Innocentio XI, a S. Cong. Concilii editi (1), auctores probatissimi requirere solent, ut judicio Confessarii, cujus prudentiae id potissimum committitur, frequens Communio, quae videlicet bis aut saepius in hebdomada instituitur, alicui suaderi aut permitti possit (2).

CAPUT X.

De Prima Commuiiione Puerorum.

(Cone. Prov. Tit. IV. cap. V.)

Parochi divinum illud effatum: „Opus grande est, neque „enim homini pra;paratur habitatio, sed Deoquot; (3), non tantum Neo-communicantium cordibus alte imprimant, sed et ipsi serio meditentur, ut eo majori studio decretis ac moni-tis obsequantur, qua; de instruendis ac praeparandis pueris Synodus Provincialis edidit. Praecipimus igitur ut instructio catechetica, quam eum in finem Decreta Provincialia prae-scribunt, per horam circiter protrahatur.

lisdem diebus ferialibus, quibus pueri informandi sunt ad primam Communionem, catechismum frequentare tenentur pueri, anno proxime praecedenti ad sacram Mensam Eucha-risticam jam admissi, qui etiam per integrum annum cate-

(1) 12 Feb. 1679. (2) Cfr. S. Ligorio. Praxis Conf. n. 148—155. Beu XIV. de Syn. Dioec. lib. VIL cap. 12, n. 6, seq. (3) 1 Paral. XXIX, 1.

38 CAP. X. UK PRIMA COMMUNIONS PUKROUUM.

chesi interesse debent, quce diebus dominicis instituitur. Quae in aliquibus locis viget consuetudo, ut Neo-communi-cantes, secundi quoque et tertii anni, catechismum, quantum hoc fieri potest, frequentent, ea summis sane laudibus extol-lenda, atque ut in singulis parochiis introducatur optandum est. Consultum pariter est, ut nullus communicantium secundi et tertii anni, ad Communionem paschalem adraittatur, nisi qui, exaniinatus, satis instructus videatur; quod ut pro Neo-cornmunicantibus, in Paschate anni primam Communionem subsequentis, servetur, omnino volumus ac mandamus.

Leges de frequentanda catechesi, singulis annis, initio Ad-ventus, quo catechizandi, pro prima Communione, catalogo adscribendi sunt, promulgabuntur e suggestu.

Ob frequentem tempore verno aeris intemperiem, suaden-dum est, ut pro prima communione assignetur dies aliquis a Dominica in Albis usque ad Ascensionem Domini.

Parochi autem, qui, peculiaribus in adjunctis, priraee Com-munionis celebritatem ditferre cupiunt ultra festum Ascen-sionis, vel ad ipsum sequentem annum, circumstantias et rationes, qua; dilationem suadere possint. Nobis exponant.

Ad tenorem eorum, qua; de Communione paschali, in Con-cilio Provinciali (1), statuta sunt, concedimus, ut, in collegiis ecclesiasticis nee non monasteriis ac congregationibus, speciali Directori aut llectori a Nobis cnncreditis, intcrni, ibidem commorantes, ad primam Communionem in eorum ecclesiis aut sacellis assumantur.

Admonendi sunt parentes, ut occasione prima) Communio-nis, pueros suos decentibus ac modestis maxime vestibus induant, ne die, quo Christo Domino arctissime uniuntur. ut in Ipso illi maneant et Ipse in illis, atque ita vitam feter-nam consequantur (2), funestissimum fastus simul atque or-

(1) Tit. IV. cap. VT. (2) Joan. VI. 67, 59.

CAI'. X. I)K PRIMA COMMUNIONE PUERORUM. 39

natus mundani semen in se recipiant, quo a Christo ali-quando sejungantur et in miseram ruant perniciem.

Cfeterum dies prima; Communionis eo celebretur solemni-tatis apparatu, ut tencllis animis erga Eucharistise mysterium magna inculcetur reverentia. Pridie ad vesperam, si fieri potest, per sonitum campanaj, solemnitas annuntietur, et al-tare omni modo ornetur. Ipso Communionis die, Neo-commu-nicaturi, quos primum a parentibus benedictionem expetere decet, ad ecclesiam reverenter accedant. Ibidem eollocentur ante altare, in loco speciali, in omni modestia et mentis ad Deum conversione, Creatorem suum deprecaturi. Ante Missae sacrificium cantetur hymnus „ Veni Creatorquot;; post Evange-lium vero brevis fiat concio ad Neo-communicandos.

In Laudibus Vospertinis illa die celebramlis, vota baptis-malia, pracmisso de eorum natura brevi sermone, ab iis, qui primum ad Sacrain Mensam accesserunt, renoventur; iidem-que Beatissimam Virginem Mariam solemniter eligant Matrem et specialem patronam , Parocho vel aliquo ex pueris utram-que formulam, ad hoc destinatam, prsclegente (1). Completa solemnitate, cantabitur, in gratiarum actionem, hymnus „Te Deum laudamusquot;.

Universis Christi fidelibus, qui Laudibus istis pomeridianis devote intersunt, indulgentiam concedimus 40 dierum, qua;, die dominica proxime pnecedente, publicanda est. Curent Parochi, ut, ipsa prima) Communionis die, pueri nomen dent sodalitio Adorationis Perpetme et, determinata hora, qua SS. Sacramentum quotannis sint adoraturi, registro inscribantur, eosque simul adhortentur, ut assignata die ad Sacramenta Poenitentia) atque Eucharistiae jugiter accedant, indulgentias plenarias lucraturi. Si vero hax sodalitas in parochia non existat, alii, ibidem erectai, adscribi poterunt. Tandem serio ipsos moneant, ut catechismum sedulo frequentare pergant.

(I) Cfr. Appendix.

CAP. XI. DK C0MMUN10NE I'ASCHALI.

CAPUT XI.

De Communione Paschali.

(Cone. Prov. Tit. IV. cap. VI.)

Tempus paschale, quo omnes Dioccesis nostrac iideles obli-gationi Coniraunionis paschalis satisfacere poterunt, more consueto extenditur a Dominica Palraarum usque ad Domi-uicam in Albis, utrimque inclusive. Annuimus autem ut ajgroti, a Dominica in Albis usque ad secundam post Pascha inclusive, Ecclesiac praecepto satisfacere possint. Si cui vero Paro-cho visum fuerit, longiore sibi tempore opus esse, extensio-nem speciali a Nobis concessione obtineat.

„yKgrotis quoque parochialibus, etiamsi Communionem „extra prsescriptos paschales dies sumpserint, in paschalibus „diebus illam deferet ac ministrabitquot; Parochus (1). Dum vero justa aderit causa differendi Communionem paschalem, ha-c dilationis venia tempore paschali petatur et a Parocho wm-cedatur. Qui in pagis allegant, se in Paschate alibi esse confessos, sed locum dant contrarise suspicioni, testimonio Confessarii id docere tenentur, cum Parochus illud exigit; si non docuerint, agatur contra eos, ac si confessi non essent.

CAPUT XII.

De Communione Inflrmorum.

(Cone. Vrov. Tit. IV. cap. VII.)

Synodi Provincialis voto obsecundantes, injungimus, ut, si SS. Eucharistia ad tegros deferri nequit, servatis caeremoniis

(1) Rit. Rom.

CAP. XII. DE COMMUNIONK 1NF1 HMOItUM.

ac ritibus quos pro tanti Sacramenti reverentia prsescribit Ilituale Romanum, saltern illud servetur, quod, simili in casu, pro incolis Serviae, hisce verbis inandat Benedietus XIV: (1) „Sacerdos stolam (albi colons) semper habeat, pro-„priis coopertam vestibus; et in sacculo sen bursa (pretiosio-„ris materia;) pyxidem recondat, quam... in sinu reponatquot;. Ingrediens intimi cubiculum mox, deposito SS. Sacramento, induat superpelliceum, a custode allatum, et super illud stolam atque accurate observet qua; in Rituali habentur.

Parochus hortetur fideles, ut maxima, qua valent, venera-tione et amore Divinum excipiant Salvatorem, qui venit, ut sit aegris medicina, peregrinantibus via, qui debiles confor-tat, languorem sanat, qui est panis immortalis, antidotum non moriendi sed in Deo perpetuo vivendi (2). Parochianos suos praemoneat, ut ajgrotantis cubiculum ab omni prius sorde purgetur et mensa, si non nitida mappa, saltern alio linteo mundo constrata et cruce, luminaribus ac vasculo aqu® benedictse instructa, praparetur, in qua pyxis cum Sancto Sacramento poni possit. Paretur et aliud vas cum aqua ordi-naria; — praiterea linteum mundum, quod ante pectus com-municandi ponatur, atque alia ad ornatum loci, pro cujusque facultate (3).

Sacellanus et quivis alius Minister sacer, cui generalis a Parocho data fuerit facultas deferendi Viaticum ad infirmos, singulis vicibus Parochum de facta administratione certiorem reddet. Omnes autem, qui sanctissimo Sacramento ajgros re-ficiunt, pra oculis habeant oportet, quamvis integrum sit a fidelibus, sumpto Viatico vel Communione paschali, oblatio-nem accipere, omnino tainen prohibitum esse, ne, occasione hujusmodi administrationis, quidquam exigatur.

In iis rerum adjunctis, quibus ex statuto Synodi Provin-cialis conceditur, ut iis qui in seminariis , collegiis ecclesia-

(1) Const. Inter omnigema § 23. (2) S. Bern, et S. Ign. in Ep. ad Bph. (3) Cf. Hit. Rom. De Comm. Inf.

CAI'. XII. DK COMMUNIONE 1NFIRMOKUM.

sticis, aliisque congregationibus eommorantur, Communio paschalis distribui possit, permittimus quoque, iisrlem cTgro-tantibus a Reet,ore talis domus ejusve delegate S. Viaticum cum Extrema Unctione administrari.

CAPUT XIII.

De Sacramento Poenitentm

(Cone. Prov. Tit. IV. cap. VII1.)

„Quod si diligentiam, qmc a Parochis in unoquoque argu-„mento adhibenda est, ex rei, quam tractant, magnitudine „et pondere metiri oportet; omnino fatebimur, eos nunquam „in hujus loci explicatione adeo diligentes futures esse, ut „satis videri possit; quin etiam de hoc Sacramento, quam „de Baptismo eo accuratius agendum est, quod Baptismus „semel tantum administratur, nee iterari potest; Pomitentiai „vero toties locus datur, ejusque repetendae toties necessitas „imposita est, quoties post Baptismum peccare contingatquot; (1).

Quoniam „universe statuendum videtur, ab eo tempore „Confessionem puero indictam esse, cum inter bonum et „malum discernendi vim habet, in ejusque mentem dolus „cadere potestquot; (2): Parochorum partes sunt, omni studio efficere, ut modum pie et fructuose confitendi pueri mature intelligant. Parvuli magna imbuantur erga Poenitentia) Sacra-mentum sestimatione atque affectu, quia sensus, quos in tenera juventute de hoc Sacramento concipiunt, in provectiori etiam ajtate ut plurimum retinebunt. Volumus autem et mandamus, ut pueri, qui earn adepti fuerint a;tatem, qua pra-cepto Confessionis tenentur, ad minus bis in anno, et quantum fieri potest, statutis temporibus ac prsemissa aliqua

(1) Cat. Rom. De Poen. n. 1. (2) lb. n. 58,

CAP. XIII. DK SACUAMENTO PCENITENTIjE. 43

praeparatione ad Confessionem advocentur eo modo, eaque industria, ut accedentes benigne excipi, paterne audiri et plurimum juvari possint. Multum vero laudamus atque omnibus imitandos proponimus Pastores illos, qui quater in anno, cum feme quatuor temporum aguntur, parvulos ad sacrum Poenitentiaj tribunal vocant.

Qui sacra Synaxi prima vice refecti sunt, saltern per unura annum, statutis a Parocho diebus, singulis circiter mensibus, ad Confessionem accedant.

Cum ad relaxanda peccata, prater potestatem Ordinis, ne-cessaria sit potestas jurisdictionis, qua; a Superiore potest ad plures personas et causas extendi, atque ad pauciores restringi, prout ei visum fuerit (1): caveaat Confessarii, ne potestatis sua; limites ullo modo pnetergrediantur. Quemad-modum nullus Sacerdos, sive ssecularis sive regularis, in Dioccesi Rursemundensi Poenitentite Sacramentum saecularibus administrare valet, nisi potestas ipsi a Nobis facta fuerit, ita nullus Confessarius, pro Dioecesi nostra approbatus, extra illam Confessiones stecularium excipere potest sine alterius Episcopi facultate, in cujus ditione Pccnitentia; Sacramentum administratur. Solus eximitur Parocbus, qui subditos suos, in aliena Dioccesi confitentes, audire potest, quamvis ab Episcopo loci approbationem non obtinuerit (2).

Nisi aliter in Litteris jurisdictionis expressum fuerit, Paro-cbis aliisque ecclesiarum Rectoribus, Parocho non subjectis, facultas datur Confessiones audiendi et Verbum Dei pradi-candi, in omnibus locis universa; Dicecesis Nostra;, de consensu quorum interest. Rectores vero, Parocho subjecti, et Vicarii absolvendi et pradicandi facilitates obtinent in suis jurisdictionis Litteris expressas. Ne quis autem temere fal-cem in messem alienam mittat, prohibetur omnino, ne ullus Presbyter, etiam pro tota Dicccesi approbatus, excipiat Con-

(1) Ben. XIV. De Syn. Dicec. lib. V. cap. TV. n. 1. (2) Cfr. Ben. XIV. Const. Apostoltcum. § 22. et Inst. 86. n. 7. seq.

CAI'. XU1. DE SACRAMENTO PCENITENTIÜ.

fessiones laicorum, dum Paroehus loei, aut ille cujus interest, consensum non dedit. Qui secus fecerit, sciat propterea abso-lutionein eflicacia non carere, sed ad Ordinariura deferatur, sicuti et l'arochus, qui non sequo vel non legitime modo obstitisset. Perspicuum vero est, hic non agi de Vicariis seu Sacellanis caïterisque Confessariis, cum in parochia, ad quam ab Ordinario inissi fuerunt, Confessiones excipiunt; hi vero approbationis suae litteras statim Parocho ecclesife et, intra quindecim dies, Decano Districtus exhibeant.

„Magnopere ad Christiani poi)uli disciplinara pertinere, „Sanctissimis Patribus nostris visum est, inquit ïridenti-„uum (1), ut atrociora qusedam et graviora criinina non a „quibusvis, sed a summis dumtaxat sacerdotibus absolverenturquot;.

Sciant igitur Confessarii primo, se a casibus a Sede Aposto-lica reservatis, (qui in Constitutione AposïoucjK Sedis enmne-rantur vel indicantur), nisi specialem facultatem acceperiat, absolvere non posse, prasterquam in articulo mortis; quo tarnen casu, super irregularitatibus aut votis dispensare non prajsumant, nisi speciali pariter ad hoe potestate gaudeant.

Sciant secundo; easus in Dioeeesi Ruraemundensi reservatos, a quibus nemo, sive sajcularis sive regularis, sine expressa .k i Ordinarii facilitate absolvere potest, esse quatuor sequentes.

¹'^gt; Sunt autem :

»

\ I. Apostasia. Per apostasiam intellige illam qua; fit:

a) a Me, dum quis judaismum aut mahometanismum am-

c

plectitur aut pagamsmum.

h) a religione, dum quis prorsus religionem aut congrega-tionem approbatam sine licentia deserit, animo non redeundi ad illam vel aliam, sed sseculariter vivendi.

c) ah or dine, dum quis, in majoribus ordinibus constitutus, propria auctoritate reeedit ad statuin ssecularem; si vero uxorem dueere attentaverit, est excommunicatus ipso facto.

(1) Sess. XIV. cap. 7.

OA.P. XIII. UE SACKAMENTO POCNITKNÏIiE. 45

II. HoMicimuM directe voluntarium; homicidium vero clerici _y reservatur Summo Pontifici.,» U .••

III. IIjEKesis fokmalis, -quando propter ignorantiam een-/ ,, surae non est Summo Pontifici reservata. Adest haeresis for-^v'

malis, cum praestatur assensus interior et pertinax errori contra , fidem, atque externe manifestatur verbo vel signo ,

sjïje publice, sive occulte.

IV. Procuratio abortus directe voluntaria, aut positiva ad abortum coöperatie, effectu secuto, sive foetus animatus est sive noUy/tï-t Art**. ■ A'S

/(Attamen facultas absolvendi a pracdictis quatuor casibus, /_q^/c si transitus publicus ad sectam haireticam aut schismaticam ' excipitur, nihilominus hisce tribuitur Reverendis admodum Canonicis, Decanis et Professoribus majoris Nostri seminarii,

atque etiam, quando id Nobis opportunura videbitur, litteris jurisdictionis aliis Confessariis concedetur.

Sciant tertio: ubi conceditur specialis facultas absolvendi ab abortu, eo ipso simul concedi facultatem absolvendi a censura, jure Pontificio huic crimini adnexa.

Sciant quarto: quemlibet Confessarium a quocumque pec-cato mortali externo contra castitatem, nee licite nee valide,

etiam tempore Jubihci, absolvere complicem sui in eodem peccato; adeo ut absolutie, si quam impertierit, nulla atque irrita omnino sit, tamquam impertita a sacerdote, qui juris-dictione privatus existit. Si quis secus facere ausus fuerit,

sciat se incurrisse ipso facto majorem excommunicationem,

Summo Pontifici speciali modo reservatam. In extrema necessitate autem, nimirum in mortis articulo, absolutio com-plicis, qui dispositus est, semper est valida, etiamsi alter adsit sacerdos, qui eum absolvere possit, ne quis hac occa-sione pereat; ast ut sacerdos etiam licite in articulo mortis absolvere possit, requiritur ut aut alter sacerdos advocari ue-queat, aut poenitens alteri contiteri renuat. (Vide Gonstitut.

Bened. XIV, Sacrainentem Pcenitentice, 1 Jun. 1741, ejus-

W- .

rfc

^

CAP. XIII. DE SACRAMENTO P(EN1TKNTIjK.

que declarationem Apostolici muneris, 8 Febr. 1745, quae iu Dkccesi Ruraemundensi observandm sunt).

Porro rescrvatio Nostra Episcopalis sub his limitatioui-bus intelligeuda est : ,

1° Peccatum, ut reservetur, debet esse mortale, /Internum simul et externum etv'in sua specie consummatum: sit cer-tum, et'a pubere commissum. Ergo si peccatum sit veniale, ob defectum plenae deliberationis vel materia; gravis, vel si ad actum externum non transient, vel non fuerit consummatum, vel sj adsit dubium prudcns facti vel juris, vel etiam Confessioni!^ vel ab impubere sit commissuin, non incurritur reservatio.

Duhhm prudcns tunc adest, quando Contessarius, factis interrogationibus consuetis, anceps hasret de reservatione.

2° In articulo mortis cessat omnis reservatio, potestque, deficiente approbate, quisque sacerdos quemlibet pcenitentem a quibuscumque peccatis absolvere, uti ab omnibus censuris, qua; obstant Sacramentorum susceptioni atque Ecclesiastics; sepulturae.

til Moneat tamen pcenitentem Confessarius de obligatione sibi

r^iicunibente, sub poena relabendi in easdem censuras, ut, restituta, se sistat Superiori, potestatem absol-/f /yendi a censuris habenti.

3quot; Si poenitens bona Me omiserit conflteri reservata, et 7 sacraraentalem absolutionem perceperit, valeat absolutio sive

habenti facultatem absolvendi a reservatis confessus fuerit, sive uon habenti; ac sufficiet postea confiteri peccatum omis-sum Confessario communi.

4quot; Valeat etiam absolutio a reservatis, si ea poenitens bona fide confessus fuerit non habenti facultatem ab lis absolvendi, et ab illo ex ignorantia vel inadvertentia sacra-mentalem perceperit absolutionem.. _v quot;quot;v ^

5° Dum pcenitens, gravatus casu réiervato, ilium una cum aliis delictis confitetur Confessario, habenti facultatem absol-

-V

CAI'. XIII. DK SACRAMENTO PUONIÏENTI

vendi a reservatis, sed propter indispositionem invalide ab-solvitur, tollitur reservatio, excepto casu, quo indispositio Drovenit ex voluutaria reticentia alicujus peccati mortalis.

G⁰ Si pcenitens ex Nostra Dio3cesi in aliam teudit, etiain eo fine ut ibi absolvatur a casu hie reservato, valet absolutie.

7° Quilibet Confessarius, in hac Diuccesi approbatus, valide absolvit a casibus Nobis reservatis, dum excipit Confessionem qu£e spectat ad matrimouium, licet Confessio illud aliquibus diebus antecedat; vel ad susceptionem sacri Viatici, Extremai Unctionis et. Comtnunionis intirmorum, etiam devotiouis causa; imo quoties intirmi confitentur, quamvis sacra Communione reüciendi non sint. Item duin Coufessiones excipit eorum, qui in carcere detineutur.

8^U Insuper, ubi deest copia habentis facultatem pro reservatis, quilibet Confessarius valide absolvit a casu Nobis reservato atque a censura Episcopo reservata sacerdotem, qui, quod avertat Deus, forte hisce est iniplicatus, si debeat celebrare, ne populus careat Missa die obligationis, vel si Missaj celebrationem omittere non possit sine notabili damno fainsc, sinistris suspicionibus vel gravi obloquio: item quoties occurrit aliquod Sacraraentum ministrandum. Attamen pro suspensione qua? reviviscit, statim ac fieri poterit ad haben-tem potestatem recurrendum est.

Si poenitentes coufiteantur peccatum, cujus socium aut socioa habuerint, caveant Confessarii ne nomen complicis inconsiderate inquirant, quod, in variis Constitutionibus Benedict! XIV, severe prohibetur, intentata etiam suspensione ab officio audiendarum Confessionum, aliisque gravioribus poenis, si taüs inquisitie, sub denegatione absolutionis, fieret (1).

Ne ipsorum quidem pocnitentium nomina indaganda sunt; id enim a Confessione alienum est et plurima afferre potest incommoda.

(1) Coust. Suprema, 7 Jul. 1745; — Ubi primum, 2 Junii 174fi; — et Ad eradicandum, 28 Sept, 174G.

CAP. XIII. DK SACRAMKNTO PffiNITENTIiK.

Juxta monitum Concilii l'rovincialis, „oportet Sacerdotes „summis omnino curis devitare, qua; vel remotissimam violandi „sigilli sacramentalis occasionem pncbeantquot;. Audientes igitur Confessionem abstineant a gemitu et omni alio strepitu ; — ita modeste et submissim loquantur, ut a circumstantibus non audiantur. Si pamitens non absolvatur, ne quidquam adstan-tes suspicentur, dicatur secreto et lente: Misereutur etc. dein, dextra versus prenitentem elevata, Indulgentiam etc. et ei benedicatur dicendo: In nomine Patris, f et Filii et Spiritus sancti. Amen (1). in petendo doctiorum consilio casus ita exponatur, ut persona pcenitentis non prodatur. — Meminerint, ad sigillum etiain spectare quae pcenitentes, post acceptam absolutionem, tanquam ad Confessionem pertinentia, iis addunt qua; ante confess! sunt. — In familiari Conver-satione et prscsertim ad mensam, nunquam de auditis in Confessione fiat sermo. Intolerabile est enim quosdam adeo sui oblivisci, ut referant qua; in Confessione audierunt, aut modum quo quidam homines rudes vel pueri confitentur. Hoc omnes Confessarii caveant, memores Confessionis sigillum, sub pocnis in juris statutis, strictissime esse servandum ac, per tales narrationes, etiamsi nullum supponeretur adesse sigilli frangendi periculum, profanari quodam modo Sacra-mentum Pocnitentiic, et fideles a Confessione alienari.

Nonnisi rarissime licentia petatur utendi scientia Confessionis. Nam quamvis confitens facere possit, „ut illud quod „sacerdos sciebat tantum ut Deus, sciat etiam ut homo, quod „facit dum licentiat eum ad dicendum... tamen debet cavere „scandalum dicendo, ne fractor sigilli pranlicti reputetur' (2). Cum Synodus Provincialis hujus Sacramenti administrationem, extra loca sacra ad id desiinata permittat, si rationabilis adsit causa, declaramus ejusmodi causam haberi pro clericis, ita ut, in quovis loco honesto, etiam domi, Confessionem in-

(1) Cf. Kitual. Leod. et De Herdf, S. Liturg. Praxis, part. 6. n. 172, 7°. (2) S. Thom. 3. part. Supp. Q. XI. art. 4.

CAI'. XIII. DU SACHAMENTO PfflNlTENTIAl.

stituere licite possint. Stricte prohibemus ne parochi unquam, ast prsesertim occasione primai communionis accipiendae, matrimonii contrahendi, extremam unctionem, viaticum aut com-munionem infirmorum administrandi, libertatem in confessario eligendo, quam Ecclesia omnibus concedit, pro parochianis suis coarctent.

Tandem omnibus Confessariis prohibemus, ne eleemosynas Missarum in audiendis Confessionibus a pcenitentibus acci-piant (1).

CAPUT XIV.

De Indulgentiis.

(Cone. Prov. Tit. IV, cap. IX)

Sacris Ecclesiae ministris, juxta monitum Goncilii Provin-cialis, sedulo allaborandum est, „ut ea, quae ad Indulgen-„tiarum doctrinam et usum spectant, rite diligenterque fide-„libus exponantquot;. Parochos autem summopere exhortamur, ut indulgentiarum usum foveant, commendatis e. g. Viae Crucis stationibus, erectis maxime sodalitatibus menstruas habentibus indulgentias, indicatisque orationibus, quibus Summi Pontiti-ces indulgentias adnexuerunt.

Inhferens Goncilii Tridentini Decreto (2) Synodus Pro-vincialis prohibet, „ne quis ullas novas aut ignotas Indulgentias populo commendet, nisi prius ab Ordinario fuerint recognitae et approbataequot;. Haec vero formalitas, nisi aliter sta-tuat Rescriptum, non est de necessitate, sed de decentia tantum, quando agitur de concessionibus personalibus, quales

(1) Cfr. Epist. S. Cougr. de Prop. Fide, ad Arohiepiscopum data, die '24 Aug. 1866. Couc. Prov. pag. 163. Cfr. etiam Couc. Prov. Co-loniense; part. II. tit. II. cap. 14. de Poen, Sacr. in fine. (2) Sess. XXI. cap. 9. de Ref. 4

CAP. XIV. UK 1NDULÜEKTI1S.

sunt indulgentiae pro articulo mortis, vel altaris privilegiati; facultas coronas precatorias, numismata etc. benedicendi, et alia ejusmodi; excepta tamen facilitate erigendi stationes Vise Crucis (1). „Qui vero obtinuit facultatem benedicendi cruces, „sacra numismata et coronas precatorias, cum applicatione „indulgentiarum, non potest ca facultair, legitime uti coram „publico, verbi gratia, in ecclesia vel oratorio, coram fideli-„bus inibi congregatis et res benedicendas manu tenentibus, „si in indulto facultatis sit clausula „privutimquot; (2).

Praeterea cum ex Decretis S. C. Indulgentiarum (3) va-leant et a tidelibus acquiri possint, quin prajvie ab Ordina-riis locorum fuerint promulgatai, indulgentiae, quas Summi Pontifices Urbi et Or hi sive omnibus Christi lidelibus con-cessere in bullis seu rescriptis jam publicatis et ab auctori-bus probatissimis citatis , pro hujusmodi induigentiis novam recognitionem et publicationem non requirimus. Tandem me-minerint parochi indulgentias olim concessas in festis, quae postea abrogata et, quod ad solemnitatem attinet, in proxi-mam diem dominicam translata sunt, non amplius in ipsis festis sed in proxime sequenti Dominica tantum obtineri posse (4).

CAPUT XV.

De Sacramento Extremse Unctionis.

(Cone. Frov. Tit. 1V. cap. X.)

Quae de hujus Sacramenti praestantia et eft'ectibus, de sub-jecto et administratione, tempore opportune facienda, edixit Synodus I'rovincialis, tidelibus sajpius inculcanda sunt, ut

(1) Cfr. deer. S. Cong. ludulg. 31 Aug. 1814 et 5 Feb. 18il. (2) Cfr. deer. S. Cong. Indulg. 7 Jan. 1843. (3) 1 Julii 1839 et 31 Aug. 1844. (4) Cfr. Decretum Urbis et Urbis, 9 Aug. 1802.

CAP. XV. UE SACRAMENTO EXTREME UNCÏJONIS. 51

„immortales Deo gratias agant, qui, sicut Baptismi Sacra-„mento aditum nobis ad veram vitam patefecit, ita etiam, ut „ex hac mortali vita decedentes expeditiorem ad coelum „viam haberemus, Extremse Unctionis Sacramentum insti-„tuitquot; (1).

Ut regula circa Sacramenti hujus reiterationem, in Conci-lio Provinciali tradita, rite applicetur, ministri sacri serio meditentur, qute ea de re scribit Doctor Angelicus ('2): „Quaidam infirmitates non sunt diuturnee; unde si in eis „datur hoc Sacramentum, tunc si homo ad statum ilium per-„veniat quod sit in periculo mortis, non recedit a statu illo, „nisi infirmitate curata, et ita non debet iterum inungi; sed „si recidivum patiatur, erit alia infirmitas, et poterit fieri „alia inunctio. Qusedam vero sunt ajgritudines diuturnee, ut „hectica, hydropisis et hujusmodi, et in talibus non debet „fieri inunctio, nisi quando videntur perducere ad periculum „mortis : et si homo ilium articulum evadat, eadem infirmi-„tate durante, et iterum ad similem statum per illam agt;gri-„tudinem reducatur, iterum potest inungi, quia jam quasi „est alius infirmitatis status, quamvis non sit alia infirmitas „simpliciterquot;. Unde et Rituale Romanum ita habet: „In „eadem infirmate hoc Sacramentum iterari non debet, nisi „diuturna sit, ut si, cum infirmus convaluerit, iterum in „periculum mortis incidentquot;. — Quod si dubium existat, utrum morbi status satis fuerit mutatus, sive utrum idem an diversum sit vitai periculum, in quo ajgrotus versatur, juxta doctrinam Benedict! XIV, expedit ad Sacramenti iterationem propendere, „eo quod haic iteratio conformior sit veteri Ec-„clesiae consuetudini, et per earn novum spirituale subsidium „et levamen infirmo obveniatquot; (3). Sacrum oleum infirmo-rum, si solum ad tegrotos deferatur, portandum quidem est

(l) Cat. Rom. De Ext. Unct. Sacr. n. 2. (2) In Supplemento, q. XXXIII. art. 2. (3) De Syn. lib. VIII. cap. 8. n. 4.

52 CAP. XV. DE SACRAMENTO EXÏREM.'E UNCÏIONIS.

in habitu vulgari, administrandum vero cum superpelliceo et stola violacea, a ministro allatis.

Curandum est, ut ab aliquo cui delegata est ea facultas, omnibus in articulo mortis constitutis, quum periculum mortis quidem adest, non tamen imminens, post collata extrema Sacramenta (1), succurratur etiam per Benedidionem aposto-licam, servata formula, in Rituali Romano descripta. Ani-madvertendum autem hie est S. Congregationem Indulgen-tiarum consultam: „utrum necesse sit tribus vicibus recitare „Confiteor etc., quando administratur Sacrum Viaticum, Ex-„trema Unctio, ac Indulgentia in mortis articulo impertiturquot;? respondisse (2): „affirmative, juxta praxim et rubricasquot;. — , Si tamen periculum esset in mora, omissis precibus prace-dentibus, statim sacerdos benedictionem impertiatur, inci-piendo a verbis Dominus nostcr etc. Dum autem proximo urget mors: Indulgentiam plenariam ct remissionem omnium peccatorum tibi conccdo. In nomine Fat ris, et Filii f, et Spiritus Sancti. Amen (3).

Benedictie ha3c in eadem infirmitate, etsi diuturna, num-quam iterari potest (4).

CAPUT XVI.

De Sacramento Ordinis.

(Cone. 1'rov. Tit. 1V. cap. XI.)

Qua; ad ordines suscipiendos, ex juris praescripto, praj caiteris requiruntur et observanda sunt, ea satis abunde complexa est Synodus nostra Provincialis; quare omnes ordi-nandos admonemus, ut idem studium in exequendo praistent, quod in praecipiendo adhibitum esse intelligunt.

(1) S. I. C. 19 Dec. 1885. (2) In suo Decreto, 5 Febr. 1841.

(3) Supplementum, p. 32. (4) S. I. 0. 20 Jun. 1836, 24 Sept. 18)7, 12 Febr. 18i2.

CAI'. XVII. DK SACRAMENTO MAÏKIMONII.

CAPUT XVII.

De Sacramento Matrimonii.

(Cone. Frov. Tit. IV. cap. XII.)

Inter officii pastoralis curas haud novissiraum locum tenere censenda est ilia, quae circa Matrimonii Sacramentum versa-tur, quoniam unio conjugalis eo tendere debet, ut ex ipsa pueri crescant, qui sint veras Fidei et Religionis cultores eximii, — filii erga parentes piissimi, — cives reipublicae fideles, — utque ita per filioruin generationem parentes salventur (1). Ad eum gravissimum finem, qui statui matri-moniali inhaeret, obtinendum, necesse imprimis est, ut Sacra-menti sanctitatem fideles rite intelligant, certoque sibi per-suadeant officia conjugalia plurimi esse facienda. Idcirco Parochi, quibus incumbit earn scientiam atque aestimationem, omni opportuna occasione, populo inculcare, singulis saltern annis circa festum Epiphaniae Domini, in una alterave condone, caste et prudenter de hoc argumento disserent, expli-cantes matrimonii sanctitatem, fines, impedimenta magis obvia, necessariam praeparationem, parentum filiorumque in contra-hendis nuptiis officia et reliqua, quae in Concilii Provincialis decretis indicantur atque exponuntur.

Antequam proclamationes fiant, a Parochis diligenter inquirendum est, an sponsus et sponsa in Christianae Fidei principiis probe sint instructi; videlicet an ea calleant, quae ad licite ac fructuose suscipiendum matrimonii Sacramentum requiruntur, atque omnia quae ipsis scitu necessaria sunt, necessitate medii et praecepti. Sciant quoque nupturientes mo-dum conferendi baptismum in casu necessitatis. „Matrimonio „jungendi non sunt, inquit Benedictus XIV (2), si parochus, „ut debet, prius interrogando deprehenderit, marem seu

(1) 1 Tim. II. 15. (2) Constit. Etsi minime, 7 Febr. 1742, § 11.

CAP. XVII. UE SACRAMENTO MATRIMONII.

„fcDminam, quae ad salutem necessaria sunt, ignorarequot;. Qui minus instructi inveniuntur, ante nuptialem contractum denuo examinentur; et si forte matrimonium vix ant ne vix quidam differri possit, donee uberior instructio fuerit adhibita, ea saltem supponitur, quae ad Confessionem requiritur. In examine, ante proclamationes instituendo, investigabit etiam Parochus an sponsi aliquo constringantur impedimento, quod natura aut cognitione publicum est; caiterorum enim explo-ratio ad Confessarium spectat. Quod si utraque vel alterutra pars nuptiis conjuncta fuerit, inquisitio num de morte prioris conjugis certo constat, a Parocho facienda est, qui, cum dubium aliquod de obitu axistere deprebandit, totum negotium Ordinarii judicio submittet. Jure enim statutum est, „ut nullus ad secundas nuptias migrare praasumat, donac „ei constet, quod ab bac vita migraverit conjux ejusquot; (1).

Cum indigne recipientes Matrimonii Sacramentum non tantum sacrilegii fiant rei, sed etiam jure privantur gratias accipiendi actuales, a Deo totius vitac decursu dandas, ita quidem ut merito timendum sit, ne iis frustrati in laqueum incidant diaboli, connubium fiat infelix et pessima quaeque ex bujus Sacramenti profanatione sequantur: juxta Synodi Provincialis votum, serio conantur Parochi nupturientes ao adducere, ut orationa, Sacramentorum Pccnitentiac atque Eucbaristia; usu castisque moribus, exclusa quavis familiari-tate illicita, ad Matrimonium digna ineundum se pracparare studeant. Confessio Sacramentalis, quam decreta provincialia Matrimonio pracmitti jubent, regulariter octo saltem diabus ante matrimonium instituatur; neque umquam Parochi incon-sulto Ordinario, nisi confessos saltem ad matrimonii solcmni-sationem admittant.

Conjugandorum examen ac pracparatio, sicut et matrimonii celebratio cum nuptiarum benedictione, officia sunt parochialia,

(1) Lib. IV. Deer. Tit. 21 cap. 2. — Cfr. cap. 9 de Spons.

UA1'. XVII. DE SACRAMIÏNTO MATEIMONI1.

et quamvis Parochus alium sacerdotem ad hfcc delegare pos-sit, id tarnen temere et pro libitu non fiat; scribit enim Benedietus XIV, in Constitutione ad Archiepiscopos et Epi scopos regni Polonue, IS Maii 1743, data: (1) „Primum „omnium rnunus, quod ad proprium Parochum jure spectat, „interessendi Matrimoniis celebrandis, [)er se ipse Parochus, „nisi legitima gravissiraaque de causa impeditus, obire tene-„tur. Onus pariter proprio Parocho injunctum est, ut, ante-„quam denuntiationes de ineundo Matrimonio publice in „ecclesia inter Missarum solemnia fiant, ipse tum sponsum, „turn sponsam seorsim caute, et ut dicitur, ad aurem explo-„rare studeat etc.quot;

Oborta impedimenti alicujus probabili conjectura, contractus differatur, donee difficultas sit sublafa (2). Connubia vagorum atque eorum qui ineertas habent sedes, denuntientur tum in loco. in quo eo ipso tempore degunt et Matrimonium sunt contracturi, tum in loco originis, vel saltern in loco, in quo diutius commorati sunt. Militum Matrimonia proclamentur in propria parochia, et in ilia, in qua actu morantur.

Nupturientes, qui non diu ante Matrimonium in nova parochia domicilium figunt, in hac etiam denuntiandi sunt, si accedant, antequam alicubi proclamationes inceperint. Si vero accedant, facta jam una aliave proclamatione, non sunt in nova parochia denuntiandi. Si vero vir et muiier ex diver-sis sint parochiis, aut, alia de causa, denuntiationes in plu-ribus locis faciendic sint, antequam sponsi ad nuptias admit-tantur, Parochus in cujus ecclesia Matrimonium celebrari debet, proclamationum rite factarum scriptum testimonium ab altero obtineat Parocho necesse est, qui, ubi nullum depre-henderit impedimentum, id ipsum attestabitur; ac si forte alterutra pars in ejus parochia confessa ac S. Communione refecta sit, hoc quoque significabit. Sin autem alteruter con-

(I) Nimiam licentiam, § 9, 10. (2) Cf. Lib. IV. Decretal. Tit. 3. Cap. Cum inhibitio. De Gland. Desp.

CAI'. XVII. DE SACRAMENTO MATRIMONII.

trahentium sit diversa? Dicecesis, testimonium Parochi aflir-mantis proclamationes factas esse, comprobetur ab illius Dio'cesis Episcopo vel ejus Vicario Generali, quando de testi-monii authenticitate vel de denuntiationum veritate prudens exortum est dubium. Cum Matrimonium contracturi, vi de-creti Concilii Provincialis, (statuentis ut proclamationes in parochia utriusque sponsi instituantur, etiam in ea quam reliquerunt, nisi jam a sex mensibus eam deseruerint), in pluribus locis sunt denuntiandi, volumus ut ii parochi dun-taxat, qui nupturientes non solum proclamarunt, sed et alte-rutrum saltem examinarunt, proclamationis jura percipiant. Qui vero tantum denuntiarunt, solutionem non urgeant. Cac-terum ut quis in parochia, ab ipso relicta, proclamari de-beat , oportet ut ibidem commoratio ad integrum mensem fuerit protracta.

Quoties super una alterave proclamatione a Nobis vel Delegate Notro dispensatum fuerit, prohibemus, ne eo die, quo posterior instituta fuit denuntiatio, Matrimonium contrahatur.

Juxta Concilium Provinciale, „si, infra duos menses, pest „factas proclamationes, non contrahitur Matrimonium, denun-„tiationes sunt repetenda), nisi aliter Episcopo videatur.quot; Pro hisce autem novis denuntiationibus nullum exigatur honorarium.

Cum matrimonio obstare novit impedimentum ecclesiasti-cum, meminerit Parochus, nuptias hujusmodi, in bonum tum publicum tum privatum, a sacris Canonibus improbari. Quantum fieri potest et prudentia siuit, dissuadere tempestive atque impedire debet focdera, quaï legibus ecclesiasticis ad-versantur; ac potissimum, cum proximo aliquo consanguini-tatis vel alfinitatis gradu partes inter se colligantur, prtu oculis habeat Tridentini Concilii legem esse, ut in contra-hendis nuptiis vel nulla omnino detur dispensatio, vel raro (1). Dum autem justa et gravis causa suadet ut ex sponsorum

(1) Sess. XXIV. cap. 5, de Ref. Matrim.

CAP. XVII. DH SACRAMENTO MATRIMONII.

veto dispensatie petatur, Parochus vel Confessarius, prout impedimentum publicum vel occultum fuerit, diligenter inqui-ret de iis quae necessaria sunt, ut rite obtineatur impedi-menti relaxatie. Cellatis omnibus, quibus epus habet, style simplici ac claro, scriptura lectu facili, exarabit libellum supplicem. Quacnam in eo exponenda sint, quod ad summa capita attinet, hie indicamus, remittentes Parochos ac Con-fessarios, pro distincta rei explicatione, ad auctores qui illam fusius tractarunt.

Cum dispensatie pertinet ad forum externum, in libello supplici commemorentur opertet:

I. Nomen et cegnomina, nee non locus eriginis ac domicilii utriusque orateris.

II. Impedimentum in sua specie infima, linea et gradu. Quoties autem a Nobis dispensatie super consanguinitate aut affinitate petitur, addi debet accuratum ac bene distinctum genealogiae schema, quod a communi stipite, per erdinatam generationum seriem, ad sponsos descendat, exhibeatque im-pedimenti lineam et gradus. Stipes ejusque compars, atque in singulis generationibus tum maritus, turn uxor, omnesque persona?, arberi inscripta;, nomine et cognominibus descri-benda; sunt.

Attendatur etiam utrum idem impedimentum bis aut plu-ries adsit, aut utrum plura simul existant impedimenta.

III. Causa canonica, ex qua dispensatie impleratur, et sine qua dispensatie ab Ordinarie valide concedi nequit.

IV. Status fortuna; utriusque eratoris.

Cum dispensatie pertinet ad forum internum, nulla de no-minibus vel cognominibus nec de statu fortuna; mentio fit; addantur vere, cum debita cautiene sigilli sacramentalis, impedimenta publica, quae Matrimonii celebrationi simul obstare nescuntur.

Circumstantia; incestus et pravse intentionis nen amplius

CAP. XVII. DE SACRAMENTO MATRIMONII.

ad validitatem dispensationis exprimendaj sunt (1). Aliquando tamen circurastantia iucestus in libello supplici exprimenda erit, quando scilicet legitiraanda est proles, ex illo in-cestuoso conimercio nata.

Si oratores e diversis sint parochiis, ex communi more Parochus sponsa), in impedimentis publicis correlativis dis-pensationem petere solet, qui tamen non omittet Parochum sponsi invitare. ut, si quid in Domino animadvertendum cen-seat, id tempestive nuntiare velit. Si nupturientes ad diver-sas pertineant Diooceses, ex praxi hie recepta, ab utroque Ordinario dispensatio vel saltern ejus approbatio postulanda est. Demum exoptamus ut omnis libellus supplex, Summo Pontitici ad dispensationem in foro externo obtinendam ex-hibendus prsevie ad Nos transmittatur.

Plura sunt, quas in executione impetratse dispensationis attendenda veniunt, quieque Parochis et Confessariis minime licet ignorare. Facultas enim dispensandi pro foro interao oratorum Confessario committi solet, additis quibusdam con-ditionibus, qua3 ab executore litterarum diligentissime sunt adimplendtc. Adhsec in executione gratia;, pro foro externo, Parochis sa;pe demandatur, ut de appositis dispensationi con-ditionibus curam exactam gerant. Itaque turn Parocbi, tum Confessarii dispensationis rescriptum diligenter perlegant; et prajinissa precum verificatione, cseterisque clausulis ac condi-tionibus rite acceptis atque adirapletis, dispensationis gratiam conjugandis coinmunicent, vel ipsimet, si in forma commis-soria fuit data, in eos fulminent et applicent, sollicite ser-

(1) „Sanctissinius D. N. Leo divina providentia Papa XIII .... „hasce litteras omnibus Itjcorura Ordinariis dandas jussit, quibus els „notum fieret, .... statui et declarari, dispensationes matrimoiiiales „posthac concedendas, etiamsi copula inoestuosa, vel consilium et in-^tentio per earn facilius dispensationem impetraudi, reticita fueriut, „validas futuras; contrariis quibuscumque etiara speciali mentione

„dignis minime obstantibus.....quot;

Datum Romse ex Cancellaria S. 0. die 25 Junii 1885.

GAP. XVII. DB SACBAMKNTO MATRIMONII. 5!)

vantes qua; in dispensationis rescripto pro illius executione praccipiuntur,

PraBcipimus ut Catholicorum Matrimonia eelebrentur in ecclesia, duobus saltern cereis accensis, atque is celebrandi matrimonium ritus observetur, quern Romani ritualis norma exhibet, aliis quibuscunque abrogatis, si qui forte in qui-busdam locis adhibiti inveniantur, quemadmodum a Concilio Provinciali (1) statutum est. Interroget Parochus sponsum in hunc modum vulgari sermone: N. wilt gij N. hier tegenwoordig nemen tot uwe loetlige huisvrouw volgens het ge-hruih van onze moeder de H. Kerk ? Respondeat sponsus: Ja, ih wil. Mox sacerdos sponsam interrogat: N. wilt gij N. hier tegenwoordig nemen tot uwen wettigen man volgens het gebruile van onze moeder de H. Kerk ? Respondeat: Ja, ik tvil (2). Volumus autein, si benedicendai sint nuptiae, ut Parochus, in quantum fieri potest, Missam pro Sponso et Sponsa, ut in Missali Romano, celebret, servatis omnibus quae ibi prsescribuntur.

Non modica est difficultas in Matrimonio revalidando, quod cortractu nullum existit. Maxime prudentes sint Parochi ac Confessarii in explorando impedimento, quocum connubium celebratum fuisse opinantur, ne forte conjugibus prodant nul-litatis arcanum, quod, dum in bona fide versantur, iis, ubi majora ex revelatione timentur mala, occultari debet ad illud saltem tempus, quo dispensatio impetrata vel vitium sanatum fuerit. Itaque occurrentem ejusmodi casum non omittent Ordinarii judicio accurate proponere, et quid agendum sit ab ejus consilio expetere.

Propter miserias atque acrumnas, quas libido matrimoniis parat, non possumus prasenti decreto finem imponere, quin animarum Rectoribus enixe commendemus, ut puritatis virtu-tem, Deo amccnissimam, in iis etiam qui matrimonio juncti sunt, oinni viligantia ac sollicitudine, fovere pergant.

(1) Cap. XII. De Sacramento Matrimonii. (2) Supplementum p. 29.

CAP. XVIII. I)K MATRIMON1IS MIXT1S.

CAPUT XVIII.

De Matrimoniis mixtis.

(Cone. I'rov. Tit. IV. cap. XIII.)

Omnibus Ecclesia ministris id potissimum inculcamus, ut, juxta Concilii Provincialis monitum ac Summorum Pontificura instructiones, Catholicos utriusque sexus a matrimoniis mixtis, quantum possint, absterreant, eademque omni meliori modo suaviter intervertere atque efficaciter impedire studeant.

Itaque propter evidens salutis animarum periculum Pastores sajpius in concionibas significent, praesertim ubi liaec ma-trimonia magis sunt timenda, prseter legem naturalem et divinam, esse etiam Ecclesia; prohibitionem, ne tideles c.nn ha;retico matrimonia ineant, ita quidem ut hujus impedimenti ratio habenda sit singularis.

Instent etiam confessarii opportune et importune, et quos de hujusmodi nuptiis cogitare noverint, arguant et obsecrert, in omni patientia et doctrina, illud S. Ambrosii sacpius inge-minantes: „Cum sancto sanctus eris, et cum perverso per-„verteris. Si hoc in aliis, quanto magis in conjugio, ubi una „caro et unus spiritus est? quomodo autem potest congruere „charitas, si discrepet fides'? Cave, . . . alienigenam, hoc „est, luereticam et omnem alienam a fide tua uxorem accer-

„sas tibi.....Primum ergo in conjugio religio quseri-

„turquot; (1). „Prope nihil gravius, quam copulari alienigente, „ubi et libidinis et discordia) incentiva et sacrilegii tlagitia „conflantur. Nam cum ipsum conjugium velamine sacerdotali „et benedictione sanctificari oporteat, quomodo potest conju-„gium dici, ubi non est fidei concordia. Cum oratio communis esse debeat, quomodo inter dispares devotione potest

(1) Tom. IV. de Abrali. Lib. I. cap. IX.

CAI'. XVIII. DE MATRIMONIIS MIXTIS.

„esse conjugii communis charitas?quot; (1). Dum hisce aliisque rationibus, dextere adhibitis, fideles quidam a talibus nuptiis averti non potuerint, id saltern, etiam sub denegatione abso-lutionis, curandum erit: „ut illas non aliter contrahant, nisi „impetrata Ecclesiai Dispensatione, et conditionibus, quaj „praescribi ab illa solent, religiose servatisquot; (2). In isto autem casu, positis ponendis, parochus vel delegatus, in habitu vul-gari absque ulla cseremonia et extra ecclesiam (congruentius in aidibus ipsius parochi), mutuum excipit consensum, quetn potest suggerere viro: Ik N. neem u N. hier tegenwoordig tot mijne ivettige huisvrouw; ac puelhe: Jk etc. tot mijnen wettigen man. Nulla autem proferatur in casu apprecatio vel benedictie, ne quidem formula; Ego conjugo vos etc. (3).

CAPUT XIX.

De Sponsalibus.

(Gone. Frov. Tit. IV. cap. XIV.)

A sponsalibus clandestinis, utpote quae omnigenis malis et difficultatibus ansam praebere soleant, ex praescripto Concilii Provincialis tideles graviter dehortari tenentur Parochi ac Confessarii. Mandamus igitur iis, ut, sive in catecbesi vel concione e suggestu, sive in sacro Pcenitentiae tribunali, ju-ventutem a sponsalibus illis sedulo avertere studeant, argu-menta theologica, qua; gravissima et nota sunt, ob oculos ponentes ac declarantes hujusmodi sponsalia prscsenti Syno-dali docreto speciatim esse improbata.

Probe sciens personarum diversi sexus conversationem sive procationem, qua) matrimonium ut plurimum antecedit, peri-culorum esse plenam, Synodus Provincialis excitat quoque et

(1) Tom. III. Epist. 70, ad Vigiliuui. (2) Breve Greg. XVI. 27 Maji 1832, ad Episc. Bavari». (3) Supplementum p. 28.

02 CAP. XIX. DE SPONSAI.IBUS.

acuit Parochorutn vigilantiam, _nut nimia ilia sponsorum (aut „nupturientiuip) consuetude et familiaritas. . . prorsus reci-„datur et inter honestos Catholicos abrogeturquot;. Quapropter procationes illse intempestiva, quae ob junioretn a'tatem aut alias causas, absque spe vel intuitu matrimonii post rationabile temporis spatium ineundi, fieri censentur; — nee non con-versationes illte clancularice in locis obscuris, remotis, clau-sis aut ut plurimum imperviis, si non semper, saltern ple-rumque occasiones proximo: gravium peccatorum habendsc et qua tales tractand® sunt, ut, annuente Domino, malum hoc pessimum unanimi constantique zelo exstirpetur. A fortiori insistendum est adversus procationes de se inhonestas, quails inter alias est detestabilis atque abominanda consuetudo facie ad faciem conversandi.

Ob summum virtutis angelicse pretium et magnam, quae castis promissa est, felicitatem, animarum Rectores enixe hor-tamur atque in Domino obsecramus, ut pncclarum castitatis lilium diligenter excolere nusquam desinant. Dominus enim „pascitur inter liliaquot; (1), atque ideo „beati mundi corde, „quoniam ipsi Deum videbuntquot; (2).

Conventicula juvenum et puellarum continuo oppugnare, et fideles ab iis avertere, in quantum prudentia sinit, non de-sistant Parochi ac Confessarii. Ubi enim ilia insectari omit-tunt, malum istud veluti zizania sponte sua renascitur atque increscit, varioque sub nomine virus suum mortiferum spar-gere non desinit. Quapropter omnibus viribus semper conni-tendum est, ut saltern quam rarissime hicc conventicula agan-tur, atque in iis abstineatur a cantilenis, qu® actibus inhonestis ansam prabentes libidinis venenum cordibus innocentibus instillant.

Viget, prob dolor, aliquibus in locis consuetudo, ut vel ipsi diversi sexus infantes in coetus congregentur, ubi inter

(1) Oant. II. 16. (2) Matth. V. 8.

CAP. XIX. DE SPONSALIBUS.

epulas et choreas in tenellis animis ignis suscitatur, qui pre-tiosissirase Baptismatis stola) fccdam perniciem intentat. Custo-diant innocentiam animarum Curatores, dissuadendo fortiter et exstirpando eos conventus, qui, malo instigante spiritu, excogitati fuerunt, ut in ipsa tenerrima aitate virtutis angelica? robur misere enervari possit. Dirigant juventutis affectus in vera cordis gaudia, in piissimum Jesu et Maria) amorem, qua cani nihil suavius, nil jucundius audiri, nil dulcius cogitari potest.

Quoniam in lascivo sermone, in libris libidinosis atque amatorie scriptis, in imaginibus obscoenis, in spectaculis et ludis scenicis singularis inest vis animos ad turpium rerum illecebras infiarnmandi, animarum Rectores providi sint et indefessi auctores, ut tideles ab illis voluptatis incitamentis sibi caveant et hasc, quatenus iieri potest, e parochiis peni-tus amandentur.

CAPUT XX.

De Sacrosancto Missse Sacrificio.

(Cone. Prov. Tit. V. cap. II.)

„Quod si necessario fatemur, nullum aliud opus adeo „sanctum ac divinum a Christi fidelibus tractari posse, quam „hoc ipsum tremendum mysterium, quo vivitica ilia hostia , „qua Deo Patri reconciliati sumus, in altari per sacerdotes „quotidie immolatur; satis etiam apparet, omnem operam et „dilirrentiam in eo ponendam esse, ut quanta maxima fieri „potest interiori cordis munditie et puritate, atque exteriori „devotionis ac pietatis specie peragaturquot; (1).

Ipsum altare sit integrum, et quantum fieri potest, fixum.

(1) Cone. Trid. Sess. XXII. Deer, de obs. et evit. in cel. Missse.

G4 CAP. XX. DU SACKOSANCTO MISSiK SACRIFICIO.

prtesertim altare majus. Lapidea mensa, si non tam longe lateque quam altare pateat, adeo ampla sit oportet, ut hostiam et majorem partem calicis capiat (1), et non longius sex centimetrorum spatio distet a fronte altaris, ne sacerdos periculo exponatur extra sacrum lapidem consecrandi. „Super „altare nihil omnino ponatur, quod ad Missa; Sacrificium, vel „ipsius altaris ornatum non pertineatquot; (2); ita quidem ut libri, biretum, sudariolum, clavis tabernaculi in eo collocari non debeant.

Linteamina, quae sacras species proxime tangunt, sint ex tenuiori linteo vel cannabe contexta; corporalia sine interpo-lationibus et suturis. Purificatoria unice ad Sacrificii usum inserviant.

In uniuscujusque ecclesiae sacristia una alterave vestis talaris rite conservata, non lacera vel scissa, in gratiam sa-cerdotum extraneorum appendatur, ne quis unquam contra prohibitionem Concilii Provincialis absque tali veste celebrare cogatur.

Ut Rubrics Missalis Rotnaui, qua; in Missa sine peccato omitti non possunt, ab omnibus diligenter ac rite serventur, Decanos et Parochos rogamus, ut in suis Districtibus et parochiis illarum observationi invigilent, deficientes in spirit u charitatis arguant, et pertinaciter negligentes ad Nos deferant.

Diaconus et Subdiaconus, qui in Missa solemni assistunt, munus suum devote ac sollicite exerceant, nee librum vel rosarium pra manibus habeant.

Dum Litaniae recitandae sunt, hortamur omnes et singulos de Clero Nostro, ut illas nonnisi flexis genibus in gradu altaris incboent, et non confuse ac raptim, uti quandoque fit, sed magna cum devotione continuent, ita ut populus vel minister ad singulostitulos respondere possit: ora pro nohis, etc.

(1) Rubr. gen. Miss. XX. (2) Rubr. Miss. 1. c.

1

CAT. XX. I)K SACHOSANCTO MISS^ SAORIFICIO.

Qui sacerdoti in altaris ministerio inservinnt, habitum ne gerant sorclidnm vtil inquinatum aut dilaceratmn, selt;l mun-dum ac decentem; diebus pnecipue dominicis et festis toga saltern vestiti sint: exposito autem SSmo Sacramento, insu-per superpelliceo nitido induantur. Curent etiam parochi, ut pueri inservientes quae respondenda sunt rite addiscant et distincte pronuntient; nee non ut fidem, reverentiam ac pietatem, ex altaris frequentatione, non amittant sed contra excitare et continuo augere satagant. Cteterum ad tantum munus, quantum est altari inservire, non eligantur nisi qui probatis sint inoribus, ipsique parochi et vicarii invigilent, ne pueri in sacristiarum angulis sibi solis relicti, res cultui in-servientes irreverenter tractent, quin et immodeste se gerant.

Maxima cura habeatur de pane et vino, ad Sacrificium necessariis, adeoque, juxta rnonitum Synodi Provincialis, Parochi „ab iis tantum ista emant, quorum fidem exploratam „babentquot; , vinariosque praemoneant de usu, ad quem destina-tur vinum. „Hostiao sen particulae consecrandaj rint recen-tesquot; (1). Unde et S. llituum Congregatio interrogata: „An, „attenta consuetudine, Rector (ecclesifc) licite consecrare pos-„sit species, a tribus mensibus tempore hiemis, vel a sex „mensibus in sestate conlectasquot; ? respondit: „Negative, et „eliminata consuetudine, servetur Rubricaquot; (2).

De honorario Missarum, quaj a Sacellanis et Assistentibus celebrari sclent, servabitur praxis, auctoritate eccleslastica vel legitima consuetudine introducta.

Caveat quisque, ne ultra taxam legitime inductam, cum licsione justiti® etiam commutativae, plus cxigat; neque ex fraudulenta quadam llberalitate, minori accepto stipendio, missas celebrandi onus in se suscipiat (3).

Dum offeruntur eleemosynte manuales pro celebrandis missis, quibus, ad intentionem dantis, intra modicum tempus

(1) Rif. Rom. de SS. Euoh. Sacr. (2) Decretum 10 Dtc. 182(i (3) Cf. Ben. XEV. de Syn. Dinec. lib. V. cap. TX. n. 2. 5

n

6(1 CAP. XX. DE SACKOSANCTO MISSJS SAORIFICIO.

satistieri nequit, oft'erentem ea de re admoueri volumus; si-quidem, ex decreto S. C. C. ea tantum lege acceptari pos-sunt, „si tamen tribuens eleemosynam pro aliarum missarum „celebratione id sciat et consentiat, ut illae tunc demum ce-„lebrentur, cum susceptis oneribus satisfactum fueritquot; (1).

Cupientes, quantum in Nobis est, fundationum accurata) adimpletioni prospicere, nequando pia tidelium vota frauden-tur, districte probibemus, ne pecuniae vel alia bona mobilia, quae pro Missis in perpetuum aut longum tempus celebrandis offeruntur, in usum ecclesiae vel presbyterii aut in alium pium usum, fundationis tini contrarium, propria auctoritate impendantur. Ne vero, ex erronea puu dispositions inscriptione aliquod oriatur detrimentum, piorum legatorum instrumenta ita conscribantnr, ut bona non Parocbo vel alteri sacerdoti attribuantur, sed Parochiali sen loci ecclesiae. Piae disposi-tiones, quae Parocbo legatie fuerunt, intelligi debent non personae sed qualitati relictae.

Ubi Pastor, de jure, propria bonorum pastoralium admini-stratione non gaudet, base ecclesiae fabricae tribuitur, ita tamen ut reditus Pastori jure competentes, vel stipendia a fundato-ribus assignata aut a Nobis constituta ipsi solvi debeant.

Fundationum pecuniae et pretiuin bonorum mobilium adbi-beantur ut bona immobilia fructifera vel census bypotheca assecurati acquirantur. Quod si fieri nequeat, oblata pro Missis, in perpetuum aut longum tempus celebrandis, non ac-ceptentur, nisi ea addita ac donatoribus diserte signiticata conditione, ut cesset obligatio celebrandi Missas, si accidat ut pecuniae aut bona pereant, vel non amplius fructus ferant. Cujus conditionis in Missarum tabella mentio fieri debet, ac cura haberi, ut, quo certiore atque utiliore tnodo fieri potest, bona sterilia frugifera reddantur.

Excepto die Nativitatis Domini, nulli sacerdoti fas est.

(1) Cf'r. Giraldi, Jus Pontif. p. 900.

CAP. XX, DE SACIIOSANCTO MISS^ SACH1FICIO.

duas eodem die celebrare Missas, nisi canonica intercedente causa, ab Or.linario ejusve delegato licentiam obtinuerit. Quare si forte necessitatis causa, ob quam facultas concessa erat, fuerit sublata, quia v. g. presbyter assistens haberi potest, vel alius sacerdos in parochia prscsto est, qui sacrificando populi necessitati consulere valeat, sub gravi a pncfata facilitate abstinendum erit. Qua in re sicut Sancta Sedes Aposto-lica Jisertis verbis oneravit conscientiam Nostram , ita et Nos Pastorum conscientiam oneramus.

Denique si fiat binatio, de se adhibendus est unus et idem calix; ita „ut Parochus in prima missa illum impurificatmn „relinquat, prout fit in duabus prioribus missis Nativitatis „Dominiquot; (1). Attamen si in locis dissitis celebrandum foret, sacra Rituum Congregatie, posteriore decreto (2), duorum calicum usum permisit, hac addita inslructione:

„Quando Sacerdos eadem die duas missas dissitis in locis „celebrare debet, in prima duin divinum sanguinem suuiit, „eum diligentissime sorbeat. Exinde super corporali ponat „calicem, et palla tegat, ac junctis manibus in medio altari „dicat: Qnod ore sumpsimtis etc. et subinde aqua? vasculo „digitos lavet dicens: Corpus tuim etc. et abstergat. Hisce „peractis, calicem super corporali manentem adhuc. deducta „palla, cooperiat, ceu moris est, scilicet primum purificatorio „linteo, deinde patena ac palla, et demum velo. Post bsec „missam prosequatur, et completo ultimo evangelio, rursus „stet in medio altari, et detecto calice inspiciat, au aliquid „divini sanguinis nee no ad imum se receperit, quod plerum-„que continget. . . Si itaque divini sanguinis gutta qiuedam „supersit adhuc, ea rursus ac diligenter sorbeatur, et quidem „ex eadem parte, qua ille primum sumptus est Quod nullo „modo omittendum est, quia sacrificium moraliter durat, et „superexstantibus adhuc vini speciebus ex divino prtecepto „compleri debet.

(1) Decret. S. Eit. Cougr. 10 Sept. 1815. (2) Cf. 11 Mart. 15,58,

CAP. XX. UK SACUOSANCTO M1SS/K SACHIFIOIO.

„Postmoclum Sacerdos in ipsum calicem tantum saltern „aqua; fundat, quantum prius vini posuerat, eamque circum-„ act am, ex eadem i)arte, qua sacrum sanguincm biberat, in „paratum vas demittat. Calicem subinde ipsum purificatorio „linteo abstergat, ac demum cooperiat, uti alias tit, atque ab ,,altari decedat.

„Depositis sacris vestibus et gratiarum actions complcta, „aqua e calice demissa pro rerura adjunctis vel ad diem „crastinum servetur (si nempe eo rursus Sacerdos redeat „missam habiturus) et in secunda purificatione in calicem „demittatijr, vel gossipio aut stuppa absorpta comburatur, „vel in sacrario, si sit, exsiccanda relinquatur, vel demittatur „in piscinam.

„Cum autem calix, quo Sacerdos primum est usus, purifi-„catus jam sit, si illo ipso pro missa alter indigeat, eum „secum deferat: secus vero in altera missa diverse calice „uti poteritquot;.

Ut non modo diebus dominicis et festis, verum etiam, quantum per rerum adjuncta licet, ipsis quoque die-bus feriatis, decurrente prsesertim sacro Adventus et Quadragesima; tempore, fideles sacra officia pie frequentent, ipsi a Parochis saepius stimulandi sunt atque excitandi, ac divina officia apto fiant ordine necesse est. Quocirca Parochis in-jungimus, ut tempus, quo Sacrificium conficietur, majori tide-lium commoditati et devotioni adaptent; ac de Missa eo ipso hora; momento, quod designatum fuerit, inchoanda diligenter provideant. Qua in ngt; ordinanda simul ammadvertent, non omnes Missas, qua; quotidie in ecclesia oft'en i consueverunt, eodem tempore celebrari posse; sed illarum celebrationem ita esse disponendam, ut qui unum vel duos in sacro ministerio habent adjutores, duas Missas, qui vero tres sibi junctos lia-bent cooperatores, tres saltern Missas, diversis statisque horis, quotidie in ecclesia celebrandas curent. Qiuc quidem regula semper servanda est, nisi Sacrum in aliquo parochiac sacello

CAP. XX. DE SACKOSANCTO MISSJE SACI!IF[CIO.

litari deboat, vel aliud obveniat legitimum impedimentum; quo casu, si fieri possit, populus de omittenda Misaa moneatur.

Tandem ut major populo serviendi Deo detur opportunitas, curabunt Pastores vel eorum vices gerentes, ubi magna est Missarum frequentia, ut singulis horis vel semihoris Sacrifi-cium offeratur; sic enirn et sacris mysteriis major conciliabi-tur reverentia, et populo gratior erit ad templum veniendi occasio. Idipsum et in Monasteriis fieri optamus, ne simul-tanea ilia plurimorum celebrantium turba decori domus Dei, aut sanctorum mysteriorum venerationi ac gravitati noceat; sed ut omnia potius online ac summo cum decore ac digni-tate in Dei Ecclesia fiant.

CAPUT XXI.

De cultu SSmse Eucharistise. ejusque expositione.

(Cone. Prov. Tit. V. cap. III.)

Quoniain „qusecumque in Dicccesi ad Dei cultum spectant, „ab Ordinario diligenter curari, at que iis, ubi oportet, pro-„videri sequum estquot; (1), studiose adimplere cupientes quaj muneris Nostri sunt circa cultum et expositionein SS. Sacra-menti, Decretis Concilii Provincialis hajc superaddimus.

SS. Eucharistia continuo in uno tantum loco cujuscumque ecclesiai asservari potest. Asservanda autem est in taberna-culo, quod regulariter in altari majore, utpote digniore, esse debet. Omni cura invigilent parocbi, ut tabernaculum illud, quod juxta Rituale Romanum (2), ab omni alia re prorsus vacuum esse oportet, ex materia admodum solida sit confectum.

Nusquam in ecclesiis aut oratoriis quibuscumque etiam Re-gularium, Venerabile Sacramentum fidelium adorationi publice

(1) Gone. Trid. Sess. XXI. cap. 8, de Ref. (2) De SSmo Euchar. Sacram.

70 CAP. XXI. Die CULTU SS. EUCHAR., KJUSQUE HXPOSIT.

exponatur, nisi de S. Sedis lieentia aut ex causa publica, a Nobis approbata (1). Porro Sanctse Sedis Apostolicac mens ac voluntas est, ut locorum Ordinarii, in designandis diebus, quibus publicam SSmrc Eucbaristia; expositionem permittunt, prsecipue secum expendant, quid, pro peculiaribus rerum ad-junctis , ad promovendam Divini Sacramenti venerationem populique religionem ac pietatem, magis opportunum arbi-trentur (2). Quae cum mente volveremus, non sine ingenti solatio ac gaudio perspeximus, earn esse prsesentem bujus Dia'cesis conditionem, ut fideles insigni cultu et veneratione SS. Altaris Mysterium prosequantur, ut exposito Venerabili Sacramento divinos adorationis honores crebro tribuere ex animo desiderent, utque a frequenti expositione, si intra cer-tos limites contineatur, nulla timenda sit reverentia) ac pie-tatis diminutio, quemadmodum longaïva experientia luculenter demonstravit. Ad celebrandum igitur admirabilem Jesu Christi, in Sacrosancta Eucharistia pnesentis, amorem, ad conservan-dam et augendam in populo erga ineffabile hoc Sacramen-tum fidem, reverentiam ac devotionem, concedimus atque in-dulgemus, ut SS. Sacramentum solemnitor, id est in Ostensorio, exponatur turn inter Missam, solemniore ritu celebratam, tum inter utrasque Vesperas solemnes, vel Laudes vespertinas, in hisce festis: Nativitatis I). N. J. C. (excepta prima Missa, si celebretur tempore nocturno.) Epiphanise, Resurrectionis, Ascensionis, Pentecostes, Corporis Christi et per bujus festi Octavam, SS. Cordis Jesu, ubi cum competenti solemnitate celebratur; — Assumptionis atque Immaculatai Conceptionis B. M. V.; - SS. Apostolorum Petri et Pauli, Omnium Sanctorum, in lesto principali S. Joseph, si solemniter peragitur, S. Patroni loci, item ecclesia} propria;, ac SS. Patronorum Ordinum vel Congregationum religiosarum, in horum eccle-siis; — in Anniversario Dedicationis ecclesiarum, necnon in

(1) Cfr. Ben. XIV. Inst. XXX. n. 9, 10, 11. (2) Cfr. Ben. XIV. Const. Accepimus, 16 Apr. 1746.

CAP. XXI. DE CULTU SS. EUCHAH., EJUSQUE EXPOSIÏ. 71

Missa solemni, quae, ex indulto pro recluctione festorum anni 1802, celebranrta est in Solemnitate translata quorumdam ex memoratis festis. Item in Missa votiva solemni, quit» pragt; scribitur cantanda in ultima Dominica post I'entecosten, in Missa aurea, in Precibus 40 Horarum, in Adoratione per-petua, ultimo die Missicnis, solemnium Novendialium, et die primaj Communionis puerorum.

Expositio autem in Pyxide sive Ciborio in Missa Solemni fieri potest: in festis Circumcisionis Domini, SS. Nominis Jesu et S8. Trinitatis; in festo Annuntiationis ac Solemnitate SS. llosarii 15. M. V.; atque insuper tribus per annum die-bus, ad nutum Parochi; item Feriis quintis in Missis in honorem SS. Sacramenti cantandis, imo extra Feriam quintain in Missis cum expositione fundatis in cantu, modo htcc fundatie ab Ordinario legitime fuerit probata, et de hisce rite constet. In dubio consulatur Ordinarius. In posterum tamen ejusmodi fundationes extra Feriam quintam et Octa-vam SS. Corporis Christi non amplius admittantur.

Permittimus tandem ut, prater dies dominicos et festos, in omnibus ecclesiis , ubi asservatur Sanctissimum Sacramen-tum, Laudes vespertinaj cum expositione in Pyxide bis singulis hebdomadibus celebrentur, in parochialibus vero civita-tum ecclesiis etiam quotidie.

Laudes ista; vespertinse cum expositione SS. Sacramenti nullo praetextu omittantur diebus dominicis ac festivis, etiam abrogatis. Ubi vero Vespene decantantur. quod maxime sua-dendum est, Laudes praedictse statim post Vesjjeras vel etiam seorsim, hora convenienti, celebrari poterunt; sed intra ipsas Vesperas expositio non tiat, nisi diei Solemnitas , juxta supra dicta, permittat ut fiat in Ostensorio, et Laudes immediate sequantur. Numquam tamen, sine licentia Ordinarii, eadem die post meridiem, repeti potest expositio.

Quod ad modum attinet, quo decantanda; sunt Laudea vespertinae, hicc notanda veniunt. /Primo loco cantetur Anti-

72 CA?. XXI. DE CULTU SS. KUCHAK., E.TUSQUE EXPOSIT.

phona ^yel hymnus cum Versibus et Oratione de SS. Sac.va-nientOj/iieinde Antiphona vel Litaniae cum Versu et Oratione de B. M. V/'Postea cantari potest Hymnus de tempore vel Sancto, aut aliml quidquam, ex liturgicis precibus desumptum ; cui subjungatur, de more, ylve Maria vel Angelus Domini. yïn tine expositionis cantatur Tantum ergo et Genitori; sacer-dos interim ponit incensum in thuribulo et SS. Eucharistiam tnplici ductu incensat, cum capitis inclinatione, ante primum et post ultimum ductum. Duo clerici aut cantores canunt ver-sum Fanem de cwlo, et chorus responsorium Omne dclecta-mentum. Deinde sacerdos stans cantabit orationem de Vene-rabili, sub brevi conclusione, et, facta genutiexione, accipiet SS. Sacramentum, silentibus choro et organo, ac cum illo semel benedicet populum, in modum crucis, nihil dicens ; postea illud reverenter reponet (1).

Velum humerale et ornamenta altaris, v. g.. antipendium ac conopeum, semper debent esse albi coloris; paramenta vero celebrantis et ministromm conveniant cum colore Missac vel Officii, si nimirum inter Missam, Vesperas vel alias horas canonicas tiat expositie, aut Laudes vespertinse cantentur vel benedictie detur continuo post ea, quin celebrans db altari recedat; secus vero utendum est colore albo (2).

Sex ad minimum cerei ardeant in altari, atque acolythi, toga et superpelliceo nitido induti, jugiter teneant candelabra cum cereis accensis vel faces accensas, paulisper eas elevan-tes, dum datur benedictio.

In Laudibus pro defunctis, e. g. die Commemorationis omnium tidelium defunctorum, ante expositionem SS. Sacra-menti, cantetur Psalmus Miserere cum versiculis et oratione solitis; quibus absolutis depositisque nigris paramentis, Lau-

(]) Cfr. Rit. Rom. et Crer. Ep. De processione in festo Corporis Chr. ac Decret. S. R. C. 11 Jul 1857. (2) Cfr. Decreta S. R C. 9 Julii 1678; 20 Sept. 1806, et 19 Deo. 1829.

CAP. XXI, DE CULTU SS. EUCHAU., H.IÜSQUE EXP0S1T.

des celebrentur, prout moris est, omisso tarnen hymno de tempore aut Sancto.

Modus supra descriptus benedicendi populo cum SS. Sacra-mento servandus est, quoties expositio permittitur; benedictio vero semel tantum datur, videlicet ubi deponitur Sanctissi-mum, non au tem ubi exponitur.

Tempore pii exercitii guaclragintu Hor arum, cujus institutie canouice fieri debet, templum eo ornetur festivitatis ajipa-ratu, qui soleninissiuue celebritati respondeat. In altari expo-sitionis, unica dumtaxat, singulis diebus. celebrabitur missa eaque solemnis, adhibitis etiain, si fieri potest, diacono et subdiacono. Antequain SS. Sacramentum vespere reconditur, quotidie cantandse sunt Laudes vel Completorium; ultimo autem die, sub fin em, canetur hymnus Te Dcim laudamus, ut Deo Trino Optimo Maximo, pro receptis beneficiis, grates persolvautur.

Quod spectat ad processiones et praesertim ad earum nu-merura ac cacremonias, viamque sequendam, servetur consue-tudo probata.

Cum, juxta mentem S. Rituum Congregationis, multiplex et perfunctorius expositionum ac benedictionum cum sanctis-sima Eucharistia usus sit abusus, si alicubi alue expositiones vel benedictiones, prater eas quie hie indicantur, fieri solent, v. g. in missis prlvatis, vel inter alia officia, has prorsus prohibemus. Attamen si existimarent parochi, pro hujusmodi consuetudine, peculiaria adesse rationum momenta, base Nobis sunt exponenda, ut nova licentia obtineatur.

Pro ferventi, qua erga Divina Mysteria afficiuntur venera-tione, Parochi maxime cordi habebunt, ut, cum amantissimus Salvator, sub Eucharistia; speciebus latens, populi venerationi exponitur, debito honore et cultu ac prascriptis cairemoniis religiose servatis, sacra actio perficiatur. Omnes Clerici, tran-seuntes ante altare, in quo SSma Eucharistia est exposita, utroque genu flexo, Christo Domino reverentiam exhibere

74 CAI'. XXI. DK CULTU SS. KUCHAR., EJUSQUK KXPOSIÏ.

non omittent (1). Stimulandi sunt tideles, ut cum recta fide, cum filiali fiducia ad thronum gratiaj et misericordia; conve-nientes, divini erga homines anions muneribus ipsi cumulen-tur, „Deumque pro Ecclesiai utilitate magnopere exorent, in „quo Nos causa; publica} rationem positam judicamus, ut „Eucharistitc Sacramentum fidelium venerationi proponaturquot; (2). „Ut igitur fidelis populus, cum coelesti huic Sacramento divi-„nos honores tribuendos esse intellexerit, et gratis uberes „fructus capiat, et justissimam Dei iram eft'ugiat, ilia omnia „a Pastoribus diligentissime exponenda erunt, qiuc ejus ma-„jestatem magis illustrare posse videanturquot; (3). Neque enim „ideo minus est adorandum, quod fuerit a Christo Domino, „ut sumatur, institutum: nam illutn eumdem Deum praesen-„tem in eo adesse credimus quem Pater a;ternus introdu-„cens in orbem terrarum, dicit: Et adorent eum omnes „Angeli Deiquot; (4).

CAPUT XXII.

De Sanctorum Reliquiis.

(Cone. Frov. Tit. V. cap. V.)

Sanctorum lieliquiae in loco decenti cum omni serventur reverentia.

Ut autem Sanctorum Reliquiis, in earum solemni exposi-tione ac veneratione, debitus praestetur cultus, hacc erunt servanda. Duo saltern, in loco expositionis, lumina cerea ar-deant. Minister sacer, qui Ileliquias deosculandas p neb et, alba vel superpelliceo sit indutus et stola albi ve) rubei colons, prout reliquia; diversie exposcunt (5). Cum venerandas

(1) Cfr. Deer. S. R. C. 7 Maj. 1746 in Varsavien. ad 9. (2) Ben. XIV, Instit. XXX. n. ü?. (3) Cat. Rom. De Euchar. Sacrara. n. 1. (4) Cone. Trid. Sess. XI1T. cap. V. (5) Of. Rit. Rom. De Process, in translat. Sac. Reliq. insign.

i|

CAP. XXU. UK SANCTOKUM KELKJUHS.

offert Ileliquias S. Crucis, hac utatur formula: „Fcr Cru-„cem ct passionem tuam, de inimicis nostris libera nos, „Deus nosterquot; ; ad venerationem autem Reliquiaruin Sanctorum dicat: „Fer merita et intercessionem Bcatce Marice „ Virginis (vel sancti sive sanctce N.), concedat vol)is Domi-„mis salutem et pacemquot;. • Collectic, occasione venerationis Reliquiarum, nullai liant, nisi quas Ordinarius probaverit. Cavendum pariter est, ne SS. Reliquho ad tangenda anima-lia vel ad alios usus adhibejintur, qui a communi Ecclesia} praxi sunt alieni.

CAPUT XXIII.

De Ecclesiis.

(Cone. Pro;;. Tit. V. cup. VII.)

Postulant decor, ornatus atque artis architectonics reguke, ut altare, tabernaculum, Reliquiarum thecsc, communionis mensa, suggestus, sedes confessionalis, scarana, odeum, organi area, fons baptismalis, ecclesia? januse, quatenus fieri potest et Ecclesiastica decreta de sacra; supellectilis forma idipsum pennittunt, genere seu stylo cum ipso acdificio conveniant (1). Maxime autem in his attendi debent qua; de proprio cujus-que objecti loco et forma, in ordinationibus ecclesiasticis , praccipiuntur. Sic prorsus necessarium est, ut sedes confessionalis i)atenti, conspicuo et apto ecclesia; loco, in quantum fieri potest ab altari remoto, sit posita, ac crate perforata inter pumitentem et sacerdotem instructa (2).

Sacristia, si nihil obstat, ad austrum spectet, et ut dupli-cetur paries qui ad occidentem vergit, consultum est. Serve-tur ab omni humore immunis; ejus fenestne vectibus obdu-

(1) Cfr. Deer. S. K. C. 21 Au/?. 1863. (2) Cfr. Kit. Rom. Ordo ministr. Sacr. Peen.

-----!----

R'BL.'CTZCaquot;^

CÜNV. WIJCHcP'S

O R f). F R / b I fi i]

CAI. XXIII. DK KCCLES1IS.

cantur ferreis et sajpe sereno pateant coclo. Ad pretiosa servanda, si fieri potest, armarium ferreum in muro habea-tur. Expletis otfidis, sacristiac porta claudatur et religiosum semper in ea servetur silentium.

Splendescat ecclesia nitore, qui domum Dei decet; singulis saltern septimanis ecclesia et sacristia verrantur, ac pavi-mentum et altaria, si lapidea sint, quandoque laventur. Muri quoque et fenestra, singulis ad minus annis, ab oinni sorde et pulvere mundari debent.

Gum autem non tantum in ecclesia sed etiam extra eam, qusc ad sacrum spectant cultum decora sint oporteat, curent Parochi ne Sanctorum, prajsertim vero Christi crucifixi, imagines deformes vel minus convenientes publice exponantur.

CAPUT XXIV

De Funerilms et Sepulturis.

(Conc. Frov. Tit. V. cap. Vlll.)

In Rituali Romano duplex distinguitur exequiarum ordo, adultorum scilicet et parvulorum ante usum rationis dece-dentium. Missa pro hisce parvulis celebrari non debet; si autem, juxta laudabilem alicujus ecclesiae morem, fiat in gra-tiarum actionem, in refrigerium defunctorum cognatorum, vel ad aliam similem intentionem, dicenda est Missa diei aut festi; vel dici poterit, dummodo per rubricas liceat, votivu de angelis aut alia.

Cum vero eorum qui post usum rationis defuncti sunt, exequias celebrantur, tune Missa, si habetur, nee non preces more fiant adultorum. Quod si peraguntur pro pueris, ad primam Communionem nondum solemniter admissis, prohibe-mus ne, prseter ordinarium Missa; cantata; stipendium, ulla alia exigantur jura, quam qua; in exequiis parvulorum solvi consueveruut.

CAP. XXIV, D'i KUNERIBU8 F.ï SEPULÏUKIS.

„Ne defuncterum an i in a; suffragiorum ecclesiasticorum sub-„sidio diutius careantquot;, jaxta monitum Synorli Provindalis,

„solliciti erunt Parochi, ne exeqnia¹ plus aiquo differantur.quot;

Igitur „quod antiquissimi est instituti, illud, quantum fieri „poterit, retineatur, ut Missa, praesente corpore defuncti, pro „eo celebretur, antequam sepultunc tradaturquot; (l). Futurum autem confidimus in Domino ut, si pia aliqua sodalitas vel egenorum institutum de funere curam non habet, Parochi gratis omniuo pro pauperibus Sacrificium peragant, et ut, quatenus fieri potest, Missas exequiales semper in cuntn celebrent.

Amantissima Mater Ecclesia funebre sacrum, in quo tum luctuoso ornatu ac cantu, tum peculiaribus orationibus, vivo-rum moerori sociam se jungit, atque animabus in purgatorio detentis singulare- suffragium prtcbet, non omnibus indiscri-minatim diebus permittit; sed certos posuit limites, quos, pro majore praesertim vel minore dierum solemnitate ac lu-gubris apparatus congruentia, diversis rerum exigentiis mira sapientia accommodavit.

Prcesente corpore defuncti, Missa exequialis cantari potest omni die, etiam festo, „dum tamen conventualis Missa, et „officia divina non impediantur, maguaque diei celebritas non „obstetquot; (2). Cum igitur ratione funeris, Missa conventualis et alia officia divina impediri nequeant, iis in locis, ubi die-bus dominicis ac festivis, etsi non solemnioribus, una tantum celebratur Missa, cni assistat populus, Missa exequialis non permittitur, ne pvacsente quidem corpore, sed transf'erri debet ad priinam diem non impeditam (3). — Ob magnam ■• ƒ diei celebritatem, qusevis Missa exequialis prohibetur in testis duplicibus prinue classis, festivis in populo (4), etiam sup-' i:.-quot;' pressis per indultum pro reductione festorum 9 April. 1802,

¹

Rit. Run. ile Exeq. (2) Rit. Rom. de Exeq. (3) Cfr. De-cret, S. R. C. 2G Jan. 1793. ad 7m. (4) Cfr. Deer. S. R. C. 29 Jan. 1752; 8 Apr. 1808.

78 CAP. XXIV. DE FUNERIBUS ET SEPÜLTUK1S.

nee non in Dominicis, quibus horum festorum translata so-lemnitas agitur (1), [excepta tarnen feria 11 et III Paschatis et Pentecostes] (2), item in festo principali Patroni seu Titularis ecclesiae, licet non sit Patronus loci, necnon in Anni-versario Dedicationis ecclesia proprite (permittitur vero si ecclesia est tantum benedicta) (3), in triduo sacro hebdomadfe majoris (4), et quandocumque Sacrosancta Eucharistia palara colenda exponitur (5), uti fit occasione Orationis XL hora-rum et Adorationis perpetua;.

Gorpore nondtmi sepulto, sed oh rutionahilem ca usa in ah-sente, cantari poterit Missa exequialis omnibus diebus, ex-ceptis tarnen iis quibus prohibetur praesente corpore, et aliis insuper festis duplicibus primae classis, licet non festivis de prsecepto (6).

Corpore, oh rationabilcm causam, sine Missa exequiali sepulto, dummodo in casu Missa exequialis celebretur prima die non impedita (7), singulis permittitur diebus, exceptis supra indicatis ac praeterea duplicibus secundas classis (8), Dominicis (9) et festis de praecepto.

Rubricac quae Missam exequialem iis permittunt diebus, quibus prohibentur Missac privatae de Requiem, intelligendae sunt de unica (10) dumtaxat Missa, eaque eantanda (11). Ex peculiari privilegio nobis conceditur, ut pro paupere absque cantu Missa exequialis celebretur iisdem diebus, quibus cantari non prohibetur, ut supra. (Suppleinentum ad Rit.

(1) Cfr. Deer. S. R. C. 23 Maii 1835, U. (2) Cfr. Door. S. R. C.

2 Sept. 1741. (3) Cfr. Deer. S. R. C. 27 Mart. 1779; 9 Apr. 18U8, 27 Febr. 1882. (quot;4) Cfr. Deer. 8. R. C. 16 Apr. 18:U ; 23 Maji 1835. (5) Cfr. Deer. S. R. C. 13 3[art. 1804; 7 Maji 1740, item Inst. Clem. (0) Cfr. Deer. S R. C. 25 Apr. 1781; 7 Sept. 181(5, ail 43; 3 Au^. 1839; ^3 Maji 1003, 5; II Apr. 1840; 2 Sept. 1741, 4; 2quot;! Apr. 1781:

3 Auk-. 1839, 7. (7) Cfr. Deer. S, li. C. 23 Maji 1003; 18 Deo. 1779; 7 Sept. 1810. (8) Cfr. Deer. S. R. C. 7 Sept.'lb 10. (9) Cfr. Deer. S, R. C. 23 Mnji lOO.i, et 11 Apr. 18^0. (10) Cfr. Deer. S. R. C. 2 Sept. 1741; 4 Sept. 1745; 29 Jan. 1752; 7 Sept. 1810; 23 Maji 1840. (II) Cfr. Deer. S. R. 8. 29 Jan. 1752; 17 Junii 1843; 23 Maji 1835; 17 Aug. 1838.

CAP. XXIV. DU FUNKIUHUS KT SBPULÏUUIS.

Rom. pro usu Cleri ProvinciEe ecclesiasticae Ultrajectensis p. 21).

Anniversaria defunctorum in cantu fundata, quotannis in die obitus, aut alio die, ex testatorum aut fundatorum dis-positione vel locomm consuetudine (1), tixo et deterniinato, celebranda, cantari possunt omni tempore, exceptis tamen duplicibus prima) et secundaj classis (2), diebus dominicis et festivis in populo (3), octavis privilegiatis Nativitatis Domini, Epiphania;, Paschatis, Pentecostes, ac Corporis Christi, feria IV Cineruin, hebdomada sancta, et vigiliis Nativitatis Domini ac Pentecostes (4). — Quod si ex capite illo impe-dimentum obstiterit, anniversaria ilia cantari possunt die antecedent! vel subsequenti, etiam in duplici rnajore, dummodo non transferantur ultra primam diem non impeditam (5).

Anniversaria non fundata, qutc per annum petuntur, v. g. pro defunctis parentibus, fratribus aut atnicis, de Requiem cantari possunt in duplici minore, dummodo sermo sit de die vcre anniversaria a die obitus (6); attamen si dies ilia fuerit impedita, transferri nequeunt in alium diem, quo officium fit de festo duplici (7).

Similiter Missa de Requiem cantari poterit die tertio , septimo et trigesimo a depositione defuncti, iisdem diebus, quibus permittuntur anniversaria stricte dicta. Et hi quidem dies numerari possunt „a die obitus sive a die sepultura;, juxta diversam ecclesiarum consuetudinemquot; (8).

Prater Anniversaria, quibus recolitur dies anniversaria obitus, sunt et aliic Missce defunctorum, semel aut pluries per annum cantandce. Qua) Missa), quamvis fundatie fuissent, sed absque specificatione diei, uti fieri solet, nullo gaudent

(1) Cfr. Deer. S. 11. C. 3 llartii 1761, ad 12; Bouvry, Expos. Rubr. Tom. II. pag. 90. (2) Cfr. Deer. S. R. C. 13 Sept. 1701.

(3) Cfr. Deer. S. R. C. 20 Nov. 1628. (4) Cfr. Deer. S. R. C, 20

Noy. 16m; 5 Jul. 3698; 2 Sept. 1714. (5) Cfr. Deer. S. R C. 31

Jul. 1678; 5 Jul. 1698; 3 Dec. 1701. (6) Cfr. Deer. S. R. C 19

Juu. 1700, (7) Cfr. Deer. S. R. C. 11 Maji 1754. (8) Cfr. Deer. S R. C. 23 Aus- 1766.

CAP. XXIV. DE FUNHIilHUS KT SIOPULTUlUrf.

privilegio, atque ideo de Requiem celebrari non poterunt nisi illis dicbus, quibus pennittuntur Misstc privaten defunctorum (1).

Idem est de Missis confraternitatum, collegiorum etc., quic in anni decursu pro uno ant pluribus defunctis fratribus quandoque offeruntur (2).

Nulli liceat alienum parochianum tumulare vel pro eo exequias facere, nisi ex proprii ejusdem 1'arochi testimonio ipsi constet, defunctum sepultura Christiana esse dignum, et prseterea ex parte illius nihil de jure obstare. — Si quis autem fortuito aut inopinato casu in aliona parocbia de-functus sit, execiuiic illius celebrandtc sunt in propria de-functi parochia, nisi in casibus a jure exceptis, vel de consensu Parochi proprii. In dubiis consulatur Ordinarius.

Quandoqnidem dignus est operarius mercede sua, Romani Pontifices ajquitati consonum esse censuevunt, ut, cum in aliena parochia fuleles sepeliuntur, proprio Parocho, a quo salutis pabuia receperunt, certa aliqua pars otleratur ex emo-lumentis, quas ratione funeris alteri ecclesia) óbveniunt (3). Prto oculis igitur habentes qu® per sacros canones sancita sunt, et ea insuper, qua) usu generali fieri consueverunt, statuimus et ordinamus, ut quotiescurnque defunctus in alia parochia ab ilia, in qua domicilium vel quasi-domicilium ha-bebat, terra mandatur, sive quia inibi sepulcrum habet gen-tilitium, sive (piia ibidem sepeliri elegit, sivo ob aliam cano-nicam causam, proprio ejus Parocho et ecclesiaa parocbiali quarta pars relinquatur funeralium, scilicet pnecipue: 1. ex juribus fuuerum, (begrafenisrechten); 2. ex ccreis qui ecclesia; aut parocho obveniunt; 3. ex iis qua; post offertorium a fidelibus offeruntur; nisi proprius ille paroclius sacrum fune-bre ejusdem fere solemnitatis sive classis celcbraverit vel

(1) Cfr. Deer. S. R. C. 27 Mart. 1691; 10 Mart. 1708; '21! Aug. 17()ü. (2) Cfr. Deer. S. R. C. 13 Jul 1709; 5 Dec. 173«; 8 Mart. 1738; 4 Sept. 1745; 25 Aug. 1818; 12 Nov. 1831. (3) Cap. 1 et 8 De Sepult.

CAP. XXIV. DK FÜNER1BUS ET SEPULTUIUS. 81

celebrandum habeat atque illud quod in sepultunc loco cele-bratum fuit. Sub quarta lunerali non comprehend!mus dona-tiones inter vivos, legata Missarum et Anniversarioruin, bisque similia pia oblata, qua; in favorem aliena; parocbiaj relicta sunt. Si defunctus duo habuerit domicilia, se collocans sequa-liter in utroque, dividi inter utriusque domicilii Parochos canonica portio debet (1).

Statuto provinciali, quod Ordinarii sententiam de neganda vel concedenda sepultura ecclesiastica in aliquibus casibus exquiri jubet, hoc superaddimus, ut, ubi agitur de sepultura adulto deneganda, semper a Nobis consilium petatur, dum-modo per tempus liceat. Etiam atque etiam monemus Parochos, ut accuratissime fiat casus expositio; nam saepe non sat diligens facta est a consulente disquisitio circumstan-tiarum, ex quibus Episcopi judicium pendeat oportet.

Si accidat, quod avertat Deus, ut adsint, qui in terra sancta jubeant tumulari cadaver illius, cui sacra sepultura dari nequit, Parochus illud dissuadere conabitur. Si ejus mo-nitis et precibus non tiat satis, ministerium suum recuset, sed actu non resistat, nec propterea coometerium violatum declaret, nisi agatur de sepultura intidelis, non baptizati, aut excommunicati vitandi, seu publice denuntiati, aut no-torii percuasoris clerici (2). In omni ejusmodi casu rem ad Nos quiimprimum referat.

Cum legibus civilibus inhibitum sit, ne sine magistratus licentia mortuorum cadavera humentur vel ett'odiantur, volu-mus, ut Parocho constet prascriptionibus legis civilis satis-factum fuisse, antequam defuncti cujuslibet corpus pro exequiis deferatur ad ecclesiam, vel sepultura donetur ecclesiastica, vel terra; traditum e tumulo extrahatur.

Juxta monitum Synodi Provincialis, „assiduani circa cumie-„tërium vigilantiam exerceant Parochi, utque omnia in optimo

(1) Cap. 2, eod. tit. (2) Craisson N. 4798.

CAP. XXIV. DE FUNKH115US Eï SEPULTURIS.

„statu sint ac serventur, diligentes curent¹'. Advigilent prsc-sertim, ne unquam nundintc aut mercatus cujuscumque generis in eo agantur ; ne ibi quovis lusus genero ludatur; ne ligna in illo congerantur; ne unquam, utilitatis prsetextu, ad animalium pastum locetur, nee linteanima siccanda aut deal-banda in eo exponantur; verbo, ne quid in eo committatur, quod loei istius sanctitati repugnet. Terra quippe sacra est, qua ad usum profanum abuti non licet.

Si forte alicubi per medium coemeterium vel per illius an-gulum pateant vise publicse, qua; omnino necessarke non sunt, prudenter constanterque agendum est, donec supprimantur.

Meminerint tandem Sacerdotes, ad exequias convenientes, non decere, si non sunt e farailia defuncti, ut convivium in domo luctus laicorum sumant.

CAPUT XXV.

De Festorum dierum sanctificatione.

(Cone. Prov. Tit. IV, cap. II)

Ut ea, qua; liac de re in Synodo Provinciali salubriter constituta sunt, ab omnibus accurate noscantur ac religiose observentur, mandamus Parochis, ut horum rationem haben-' tes, populo sibi commisso, ad normam Catecliismi Romani (1), saepius explicent quid festorum sanctificatio complectatur, qusenam diebus illis prajeepta aut consulta sint, et a quibus tempore illo prasertim sit abstinendum, — indeque colligant abusus et vitia , quae in suis parochiis contra hujus prsecepti regulam potissimum serpunt.

Improbte hominum cupiditati modum ponere volentes, omnes quorum interest admonemus serio, ne unquam, diëbus dominicis aut festis, mercatus (nisi forte eoruni qua; ad usus

¹

Cfr. III. Prac. Decal.

CAP. XXV. DE F KS TO RUM DIK HUM SANOT1FICATIONE. 83

quotidiani victus necessaria sunt) exerceant, neque ulli operi servili, quod sine evident] periculo dift'erri potest, manum admoveant. Merces etiam suas dictis diebus ante fores, vel in domorum fenestris aut alibi venales non exponant. — Parochi hisce aliisque id genus abusibus sedulo invigilent, et quantum prudentia sinit, iisdero obsistant.

Inter media, quae ex ordinatione Synodi I'rovincialis ad augendam divinorutn officiorum frequentationem a Tarochis adhibenda sunt, illud etiam est ut caveant, „ne nimia eorum-„dein officiorum prolixitate tideles ipsos fatigent.quot; Mandamus ideo, ut Missa in cantu cum condone aliisque adjnnctis re-gulariter ultra unam horam ac dimidiam non protrahatur. Singulas autem Missa) matutinae cum instructione et caeteris unius horac spatio absolvantur.

In disponenda divinorum officiorum celebratione, diebus dominicis et festis, Rectores parocbiarum praesertim ruralium illud quoque attendant, ut adsit tempus mane confessiones audiendi, et post Sacrum solemne minus sit otii amatoribus tabernarum.

Non desint ministri sacri, quominus rationes et argumenta in promptu habeant, quibus populo illud maxime persuadea-tur, ut festos dies pie religioseque transigat: „ad hoc pluri-„mum valet, ut populus scilicet intelligat, ac plane perspiciat, „quam justum et rationi consentaneum sit, nos certos quos-„dam dies habere, quos totos divino cultui tribuamus, Domi-„numque nostrum, a quo summa et innumerabilia beneficia „accepimus, agnoscamus, colamus et veneremurquot; (1).

Ilinc curent etiam Parochi ut in festis anno 1802 trans-latis vel abrogatis officia divina peragantur, sicut ante horum festorum reductionem.

(1) Cutli. Rom. 1. c. ii. 37.

84 CAP. XXVI. DE KKOULAK. KEUIM. ET DISCIPUNA.

CAPUT XXVI.

De Regularium regimine et clisciplina.

(Cone. Frov. Tit. VII. cap. II.)

lis qua; Synodus Provincialis, probe sciens quantum splen-doris atque utilitatis in Ecclesia Dei oriatur ex Monasteriis pie institutis riteque administratis, de Regularibus saluberrime decrevit ac statuit, ha3c, ([ua; sequuntur, superaddenda duximus.

Cum Parochus testimomales Ordinarii litteras petit circa qualitates illius, qui ad habitum religiosum admitti postulat, in ipso libello suppiici, referat de postulantis natalibus et casteris signiticandis, de quibus consulat Decretum S. Con-gregationis super statu Regularium, auctoritate Pii IX edi-tum, die 25 Januarii 1848 (1), et Declarationes ejusdem S. Congregationis 1 Maji 1851 (2).

Nequando de Monasteriorum exemptorum juribus dubium aut difiicultas oriatur in iis, quto ad munera pastoralia pertinent, meminisse expediet. Superiores Ordinum exemptorum gaudere ordinaria jurisdictione in sibi subditos lieligiosos, his(iue Sacramenta Poenitentiai atque EucharistiJE, Commu-nionem Paschalem, Viaticum et Extremam Unctionem admi-nistrare posse ac teneri. Superior cujusque Monasterii quasi Parochus, ipsumque Monasterium quodammodo parocbia est Regularium in eo babitantium: quapropter eorum exequiic et sepultura per Superiorem in Monasterii sacello vel ecclesia ac cocmeterio tied debent. — Religiosis aequiparantur Novitii et illi, qui de Ccenobii familia dicuntur, id est, qui intra septa ac domos Regularium habitant, iisque actu inser-viunt, et, ratione saltern muneris, sub eorum obedientia vivunt (3).

(1) Cone. Prov. Append, XV. (2) In Supplemento ad Cone. Prov. (3) Cfr. Cone. Trid. Sess. XXIV. cap. XI de lief.

CAP. XXVI. l)E REGULAR. IIEGIM. ET DISCU'LINA.

Easdem facilitates circa Sacramentorum administrationem eoncedimus Superioribus Congregationum sen Ordinum non exemptorum, uti et a Nobis nominatis Directoribus sen Recto-ribus Monasteriorum seu Congregationum religiosarum non exemptarum, pro omnibus domus incolis. Prtcterea cum isquum et justum sit, ut qui in vita fuerunt conjuncti, et in morte non separentur, iisdem seu potius illorum ecclesiis aut ora-toriis, quod attinet ad Religiosos et horum Novitios, jus etiam funerandi tribuimus, salvo in omnibus jure Parocho-runi (1). Sub eadem clausula indulgemus, ut in ecclesiis ac cocmeteriis Seminariorum, pro eoruindem Trofessoribus atque alumnis, justa funebria persolvi possint.

Integrum est Regularibus in suis ecclesiis et sacellis SS. Eucharistise Sacramentum omnibus Cliristi fidelibus ministrare, excepta sola die Paschatis, in qua Sacram Communionem aliis quam cccnobii membris distribuere nequeunt (2). Appro-bati ab Ordinario possunt quovis die tidelium confessiones excipere (3); — cum autem infirmi confessionem audierunt tenentur except» confessionis scriptum testimonium apud ipsum infirmum relinquere, vel apto quovis modo de ea Parochum iiiico certiorem reddere, ut hie tuto deinde valeat Viaticum et Extremam Unctionem acgroto conferre (4). — Tandem fideles in Regularium ecclesiis et sacellis verbum Dei audire et prsecepto audiendi Missam satisfacere possunt (5).

Omnibus cujuscumque Oidinis ac Gongregationis Modera-tricibus severe prohibomus , ne permittant, ut in suscipiendo habitu, vel nuncupanda Professione, aut celebrando Jubikeo, alteriusve cujuscumque solemnitatis occasione vel obtentu, convivia exterorum habeantur in Monasteriis aut domibus, earum regimini subjectis, nisi specialem a Nobis obtinuerint

(1) Cfr. Fagiianus, in cap. Fralernitatem n. 7, de sepult. (2) Cfr. Ben. XIV, de Syn. Dioec. lib. IX, eap. 1G, n. 3. (3) Cfr. ib. lib. XI. cap. 14, n. 4 et 5. (i) Cfr. ib. lib. IX, cap. 16, n. 9 et dementis X. Const. Superna § IV. (5) Ben. XIV, ib. lib. XI, cap. 14, n. 8 et seq.

CAP. XXYI. DE RKGULAK. REGIM. ET DISCIPL.

licentiam. — Cum ad paupertatis votum religiosius custo-diendum, ac conservandam monasticam disciplinam, plurimum conducat, Religiosas nihil quidpiam peculiare pro suis indi-gentiis retinere, quippe qua; ex communibus Monasterii facul-tatibus vestiri ac nutriri debeant, I'raspositis Monialium in virtute sancta) obedientiaj mandamus, ut saluberrimam banc regulam de vita perfecte communi, qua; in omnibus hujus Diojcesis Monasteriis viget, perpetuo fideliter observundain procurent.

Superiorissa sibi non usurpet facultatem concedendi aut negandi accessum ad Sacram Communionem neque moniali-bus sibi subjectis, neque puellis, qu» in nionasterio educan-tur. Illi non competit facultas concedendi neque integrae communitati, neque cuidam iliius parti, v. g. novitiis, soro-ribus conversis, neque quibusdam sororibus singulatim, ut prater dies regula aut constitutionibus statutes ad Sacram Communionem accedant. Quando ecclesia approbat pro fami-liis religiosis statuta, quibus praescribuntur certi dies, in qui-bus omnes ad Sacram Communionem accedant, non quidem intendit prohibere ne plures fiant communiones, sed mens est ecclesiae, ut declaravit S. Congregatio Epp. et Heg, D. 4 M. August! 1888, „ut facultas frequentius accedendi relin-„quenda sit judicio privative confessarii |de singulis suis poe-„nitentibus], excluso consensu superioris vel superiorissa;.quot; Proinde etiam superiorissa nullatenus prsecepto neque uni versali, neque particulari constituere potest, ut aut sorores omnes, aut qiucdam singulatim, antequam ad S. Communionem accedant, illius consensuin petant.

Superiorissa; etiam non competit potestas constituendi pra-cepto universali ut ob aliquam culpam aut regula; trans-gressionem, v. g. silentii violationem, sororibus a S. Communione abstinendum sit, neque etiam facultas pracepto particulari injungendi cuidam sorori ut propter admissam aliquam culpam, uti inobedientite, cum ceteris sororibus

CAP. XXVI. DR REGULAR. REGIM. KT DISCIPL. 87

ad S. Communionem non accedat. Ut S. Sedes D. 28 M. Aprilis 187G decrevit, superiorissse conceditur tantum „facul-„tas prohibendi sorori ne accedat ad Sacram Communionem „/we unico casu, quando ab ultima confessione sacramentali „culpam admisit aliquatenus gravem et pubiicam cum scandalo „ceterarum sororum, idque tantum donee iterum sacramenta-„liter confessa sit.quot;

Attanien superius exposita non obstant quominus, si regula praescribit, ut omnes ter aut quater singulis hebdomadibus ad S. Communionem accedant, superiorissa statuat quibusnam hebdomadis diebus hujus regulae prsescripto satisfaciant; nec etiam si communitas die, quo ad Sacram Communionem ac-cedendum sit, impedita fuerit, v. g ob sacerdotis absentiam, ipsa statuat quonam proximiore die non impedito regula; praescripto satisfaciendum sit. Quodsi duo dies, quibus ex regula; prascripto S. Communio accipienda est, concurrunt, uti fit si festum B. Maria; Virginis in diem dominicam aut in primain feriam sextam cujusdam mensis incidit, duplici regula; praescripto una eademque communione satisfit.

Sciat etiam superiorissa S. Sedem sa;pius et adhuc specia-tim D. 28 M. Aprilis 1876 decrevisse, ut manifestatio con-scientia; superiorissa; facienda „in praesens, [quidquid regula „olim statuerit,] limitetur ad publicum regula; transgressionem „et progressum in virtutibus, eamque sic limitatain non obli-„gatoriam sed facultativam essequot;. Cum autem S. Sedes hanc conscientia; manifestationem expresse facultativam esse volu-erit, superiorissa sedulo abstineat a quacstionibus aut inter-rogationibus, quibus sorores directe cogeret ad sibi manife-standum quod non ultro aperuerunt; sedulo etiam devitet ne sorores, qua; illam sibi non offensam esse magni faciunt, indirecte ad conscientia; manifestationem cogat, minorem be-nevolentiam iis ostendendo qua; eam manifestationem omit-tunt, aut querendo quod hac omissione minorem, quam par sit, sibi fiduciam exhibeant.

88 CAI'. XXVI. DE KKGULAR. REG1M. ET DTSCIPL.

Ad tramites Synodi Provincialis, „nulli sacerdoti.... regu-„larium fcetninarum Confessiones, extra casus a jure vel a „constitutionibus seu regulis legitime approbatis pra}visos, „excipere licet, nisi ab Episcopo fuerit specialiter approbatus „vel uti Confessarius earumdem ordinarius, vel uti Confessa-rius extraordinariusquot;. Confessiones Monialium Claustraliwm sive proprie dictarum aliter institutse invalidae prorsus sunt ac nulhe; ceeterarum vero, etiam Sororum cujusvis Ordinis vel Congregationis de licentia tantum Ordinarii erecta), illicita; saltern erunt.

Confessariis extraordinariis assimilantur presbyteri tum saiculares tum regulares. Ordinarii auctoritate missi ad qua-rumcumque Monialium aut Sororum conventus, ut ibi tradant stadium exercitiorum spiritualium ; quo durante, omnes Soro-res professai, novitiai et scholares, si adsint, liberum prorsus ad eorum confessionalem sedem accessum habent.

Confessarii extraordinarii Monialium et Sororum ter vel quater in anno, non vero saipius, nisi rogati et debite con-cessi, praesentes sese exhibeant. Superiores Regulares Monia-libus sibi suhjectis extraordinarium offerant Confessarium, ab Ordinario ad hoc approbatum. Neque ex proprio semper Ordine ilium deputent, sed saltern sem.el in anno ad id munus eligant sacerdotem, aut siccularem, aut regularem alterius diversi Ordinis (1). „Quo tempore extraordinarius confessor, „alicui Communitati deputatus, ministerio suo fungitur, ordi-„narius confessor nullum ipsi impedimentum afferre audeat, „muitoque minus praïsumat per ld temporis spatium alicujus „Monialis, sive Superiorissae, sive Novitia), sive conversaj, „neque demum alterius cujuscumque personae intra septa „Monasterii aut pia; domus commorantis, Sacramentalem Con-„fessionem audirequot; (2).

Si qua Monialis proprie dicta aut Congregationis soror,

(1) Ben. XIV. Const. Pastornlis curre, 5 Aug. 1748. (2) Ibid.

V

CAP. XXVI. DE ItEGULAK. REGIM. ET DISCIPL. 89

non solum in gravi intirmitate, sed et alio tempore, non sane ex animi levitate neque ex indiscreta affectionis singularite, sed ex justa et rationabili causa, extraordinarium vel pecu-liarem cupiat Confessarium, illi, ad quos sppctat, justis earum precibus obsecundare studeant, dummodo qui petitur Confes-sarius pro monialibus sit approbatus (1). Pro Sororibus tarnen sufficit et requiritur, ut pro ea Dia'cesis parte presbyter ille sit simpliciter approbatus ad confessiones exci-piendas.

Puellis, orphanis, caeterisque personis siccularibus, qua; vel educationis causa, vel alio titulo in Monasterio vel conventu commorantur, quanta maxima per annum in eligendo confes-sario relinquatur libertas quae rationabilis dici possit; illisque praeterea Confessarius extraordinarius concedatur, non tantum in exercitiis spiritualibus, quae eis quotannis tradi solent, sed insuper, si fieri potest, 1 is in anno. Qui autem exercitia spiritualia puellis tantiun tradenda habent, spirituali regimini monialium aut Sororum conventus se non immisceant.

Quibuscumque autem Confessariis districte inhibemus, ne conventus negotiis, sen interiori domus et Monialium vel Sororum aliarumque personarum ibi degentkim regimini, qua-tenus hoc ad Moderatrices spectat, unquam sese immisceant, et, „ne, postquam officium suum impleverint, ullius generis „commercium intra Monasterium quomodocumque continuare „et fovere, etiam sub spiritualis causae aut necessitatis ob-„tentu et colore, audeant seu praesumantquot; (2).

Directores sive llectores, qui ab Ordinario nominati sunt, ut Monasterium seu domum religiosam in spiritualibus diri-gant, ea se gerant tnorum gravitate ac prudentia, qua omnem cum Monialibus sive Sororibus vitent familiaritatem, simulque caveant ne vel minime quampiam earum pluris facere videan-tur, unde aliarum excitari posset semulatio. Quare sedulo

(1) lb. a verbis: „Jam veroquot;, Cfr. etiam Epist. Encycl. Celebra-tionem, 1 Jan. 1751, § 11. (2) Beu. XIV. Gonst. Past oralis curm.

CAP. XXVI. DE imiULAK. REGIM. ET UISCIPL.

attendant, ut senno eorum cum sponsis Cliristi, etiam sanctis-simis, sit pareus et serius.

Non ad arbitrium suum sed secundum Regulam et lauda-biles Monasterii vel Congregationis consuetudines, prudenter omnia peragant; nihil innovent, ne sub pratextu quidem majaris boni, sine prsevia Ordinarii approbatione. Ipsa quo-que mutatio consuetudinis, qiuu adjuvat utilitate, novitate perturbat, ait S. Augustinus. Illud omniino caveant, quo Su-periorissus labefactarent auctoritatem; nihil unquam per se concedant Monialibus aut Sororibua, quod ipsa3 a Superiorissa petere tenentur; neque unquam iis, quaj juxta Regulas Superiorissa! demandata sunt, nisi ad hoc rogati, sese impli-cenf. Monialum aut Sororum querelas a3gre patiantur, nec facile suscipiant, sed eas ad Superiorissse remittant auctoritatem ac sollicitudinem.

In congregationibus religiosis, quas aut operibus charitatis aut puellarum instructioni se dedunt, ordo officiorum divino-rum, in earum oratoriis habendorum, a Rectore et Superiorissa communi consilio ita statuatur, ut Sorores munia sua secundum regulas pnccepta apte implere possint.

Decreta ha3c de Directoribus sen Rectoribus Monialium vel Sororum attendant etiam sacerdotes illi, qui spiritualia exer-citia tradunt, vel in ecclesia seu sacello Religiosarum sacra peragunt, quibusque interiori conventus regimini se immiscere nullatenus liceat. Insuper quoad sacra peragenda servent ordinem a rectore cum moderatrice statutum. Ut autem ab extraneo, ad illam domum a Nobis non deputato, ibi concio haberi possit, requiritur legitima annuntiandi verbi divini I'acultas et consensus rectoris.

Casterum sacerdotes turn saeculares, tuin regulares religiosarum domus non frequentius adeant, neque diutius ibi, praj-sertim lioris vespertinis, permaneant, quam officiorum natura expostulat.

Sint tandem Directores sive Rectores, nec non Confessarii

CAP. XXVI. UE UEGÜLAI». KKG1M. ET DISGH'L

Monialium viri pii ac docti, qui apprime calleant vita.¹ spiri-tualis principia et regulas Monasterii seu Congregationis, cujus cura spiritualis ipsis est coramissa. Prae ca;teris allabo-rent ad eonservandum et promovenduin vitse perfectioris spi-ritiim. ea utentes industria qua disciplina regularis quotidie magis magisque vigeat atque efflorescat, ac curantes ne sensa mundana eo utiquam penetrent, sed pax Dei qua: exsuperat omnem sensunt, custodiat corda... at intelliycntias (earutn) in Christo Jesu (1).

CAPUT XXVII.

De vitse sanctimonia, Clericis prosequenda,

(Cone. Fro v. lit. VIII. cap. I.)

Vitara uioresque ad earn honestatera coraponet, quam re-quirit status sacerdotalis subliraitas, (luicumque ordinationes, a Synodis J'rovinciali et Dioecesana praescriptas, ex animo adimplere studebit; nam „virtus est obedientia, qua? virtutes „cameras raenti inserit, insertasque custoditquot; (2). Vere obe-diens nec Prsepositorum intentionem discutit, nec decreta et acta eorum discernit, cura tiliali iiducia Superiorura sapientiae ac prudentiai in cunctis se subraittere satagit; raunus et locum sibi designatum prompte occupat, cumque gravis ali-qua dirticultas, Superiori incognita, ordinationis executioni obstare videtur, patefacto Superiori gravaraine, ejus judicio acquiescit; „quia qui onine vita; sua; judicium inajori subdi-„dit, in hoc solo gaudet, si quod sibi prsecipitur, operatur. „Nescit enira judicare, quisquis perfecte didicerit obedirequot; (3).

Ut igitur vitara agaut, status sui sanctitati consentaneam, clerici ingenti sollicitudine in id incumbent, ut simplici obe-

(l) Phil. IV. 7. (2) S. Greg. M. lib. 35. Blor. in Job. cap. 12. (3) lb. iu lib. 1. Reg. lib. 2. cap. 4.

CAP. XXVII. DE VIT.® SANCTIM. CLEHICIS PROSEQ.

dientia vitac sua; rationem decretis atque ordinationibus eccle-siastieis jugiter conforment. Cauti sint ac prudentes coram laicis, ubi de mandatis agitur Ordinarii, de iis pnesertim qua) vitam spectant atque honestatem sacerdotalem, ne, ex non perspecta ordinationum natura vel ratione, occasio submini-stretur ea suspicandi, qmc status clericalis dignitati minime conveniant.

CfEterum omnia et singula perfectionis media, ac pietatis exercitia, quae Concilium Provinciale recenset, Clero Nostro enixe commendantes, non possumus quin eumdem speciali modo adhortemur et stimulemus, ut frequenter SS. Sacra-mentum summa reverentia ac pietate visitet, et singular! de-votionis atfectu B. M. Virginem prosequatur, nee diem ullum pneterlabi sinat, quin Rosarium quinque decadum in lilius honorem, more piorum sacerdotum, recitet. Quorum pietas in Matrem languet, in Filium quoque sensim sine sensu lan-guescet.

CAPUT XXVIII.

De honesta Clericorum conversatione.

(Com. Prov. Tit. VIII. cap. IV.)

Clerici in sortem Domini vocati, non solum vita; integri-tate et morum honestate ceteris praeluceant, set! tales sint oportet, qui „habitu, gestu, incessu, sermone aliisque omnibus „rebus nihil, nisi grave, moderatum ac religione plenum i)ra! „se t'erant; levia etiam delicta, quaï in ipsis maxima essent, „effugiant, ut eorum actiones cunctis afferant venerationemquot; (1).

Curam habeant de bono nomine tum suo tuin domestico-rum, diligentissime caventes ne in vitre ratione vel domestico

(1) Cone. Trid. Sess. XXII. cap. 1, de Ref.

CAP. XXVII1. DE HONfiSTA CLEKICOKUM CONVEBSATIONE. 93

ordine quid appareat, quod a sancto sacerdotii instituto sit alienum. Prohibeant iamulantibus ingressum tabernarum, con-venticula juvenum et puellarum, alia qutccumque immodesta consortia, omnemque leviorem vel frequent,iorem cum paro-chianis conversationem. Quemlibet Clericum vehementer de-hortamur, ne solus cum sola cohabitet vel saltern, si aliter fieri nequit, ne quam cum persona alterius sexus familiarita-tem habeat, aut testamentum in favorem ancillm conscribat, licet minime improbemus, sed et laudemus eum qui diuturna officia, legato aliquo iis consenfaneo, vel potius dono de manu ad manum, decenter compensat

Secluso etiam intemperantise periculo, quod a Clero Nostra longe abesse confidimus, omnes meininisse debent, quantum ecclesiastici muneris dignitas vel ex indecora compotatione sordescere soleat. Pastores igitur, caiterique presbyteri non modo nihil agant, quod eo titulo in Synodo Provinciali tan-topere reprobatur, sed sollicite caveant, ne, cum parochianos ob quamcumque causam visitant, semper et ubique ad eden-dum aut bibendum sint parati. „Convivia, inquit S. Hiero-„nymus ad Nepotianum, tibi vitanda sunt saecularium.... „Facile contemnitur Clericus, qui saipe vocatus ad prandium „ire non recusat. Nun qua in petentes, rare accipiamus rogatiquot; (1).

Quoniam inter vitia, quibus ordo clericalis apud populum maxime vilcscit, principem locum obtinet cupiditas, quam Apostolus (2) non immerito radicem omnium malorum nun-cupat, prohibemus serio, ne clerici, quaestus faciendi gratia, prscdia aut terras alienas vel alias possessiones conducant; neque unquam, dum obloquia vel avaritiac suspicio inde na-scuntur vel timenda sunt, alicujus lucreditatem ex testament') vel legatum, sine licentia Nostra diserta, acceptent. „Quicumque vult, ait S. Augustinus (3), exhasredato tilio, „bteredein facere Ecclesiam, quserat alterum, qui suscipiat,

(1) Epist. de vita Cleric. (2) I. Tim. VI, 10. (3) Decret. Grat. part. 2, caus. 17, ij 4, cau. 43.

94 CAI'. XXVIII. DE HONKSïA CLERICORUM CONVEUSATIONE.

„non Augustinum: imo, Deo propitio, nullum invenietquot;. Quid magnus ille Ecclesiic Pcater et Doctor dicturus fuisset de in-discreta acceptatione in proprium commodum'? — Dehorta-mur pariter, ne Parochi in sua3 parochiac ditione prsedia, fundos vel domos acquirant; id enim, sine gravi auctoritatis sufc detrimento, facere non possunt.

Sciant clerici S. Congreg. Episc. et Regul. ad qutostionem, num permissum sit clericis ad ordines majores promotis ac-quirere „actiones argentariorum societatis commendataritcquot;, D. 30° M. Januarii 1846 rescripsisse „id non licerequot;; atque, uti ex response Sti Officii D. 1quot; M. Aprilis 1857 deducitur, eosdem ut actiones viai ferrea; emere possint, idque de propria pecunia tantum, indigere licentia illis ab Episcopo facul-tate Apostolica concessa; ha;c tarnen nunquam conceditur ad lucrum per negotia aut incerta, aut aleatoria comparandum, cum ejusmodi negotiatio etiam rerum et obligationum, qu.'c ceteroquin licite comparantur, legibus Ecclesiae stricte inter-dicta sit.

Clericus, cui ex Synodi provincialis ordinatione non licet, sine Ordinarii venia, pro aliis fldejubere aut alterius nego-tiorura gestionem suscipere, abscpie consensu Nostro_; ne pu-pillorum quidem, nisi lege civili constringitur, tutelam susci-piat, neque ulla exequi testamenta pncsumat.

Ad tramites ejusdem Synodi Clericis vetitum quoque est: „testimocium coram saculari judice dicere, sine Ordinarii „veniaquot; sicut et sine hac licentia alium in jus vocare. Si forte tempus ad Ordinarium prius recurrendi omnino desit, licentiam saltern a Decano obtinebunt et quamprimum Nos certiores reddent. Idipsum servari volumus, si quis clericus, coram civili magistratu, juramentum emittere debeat, multo vero magis si ex insperato coram judice laico in jus vocetur, vel actio judicialis contra ipsum instituatur. — Qui vero, ob-tenta etiam Ordinarii venia, penes judicem saecularem in causa criminali querelam deponunt, vel testimonium ferunt.

CAI'. XXVIII. 1)E HONESTA CLKRICOHUM CON VERS ATI ONE. 95

ad prsescriptum juris diserte protestari dcbont „quod ad „vindictam seu pccnam sanguinis non intendantquot; (1).

„In politicis data opera versari nemini Ciericorum liceat, „ait Concilium Provinciale , absque peculiari Dioocesani Anti-„stitis facilitatequot;. Prohibemus pariter, ne ullus Parochus aut alius sacerdos, sine licentia Nostra, sese negotiis cominunita-tum civilium directe vel indirecte immisceat; imo nee sup-plicem libellum ])otestati civili unquam exhibeat, quin antea consensum Nostrum obtinuerit, Nobisque pro archivo Dimce-sano apographum transmiserit.

Animi relaxationem aliquain quandoque sibi indulgeant . Clerici, sed in ea leges sacerdotalis honestatis religiose ob-servent. Quapropter in plateis civitatum et pagorum, atque in stationibus via; ferreae tabaco futnifico non utantur. Spe-ciatim vero mandamus ut a conventibus mundanis, dictis: Festivals, Concerts ac similibus abstineant. Ad mentem sa-crorum Canonum, qui interdicunt Clericis ad aleas vel taxil-los ludere (2), iis etiam prohibemus ne lusibus vacent, qui a fortuna potius quam ab industria et arte pendent, qualis est sortitio, vulgo loteria, proprie dicta. Duin autem honesto licitoque lusui indulgent, prasertiin prjesentibus laicis, caveant sollicite a loquendi et repreheudendi licentia, quie „ottendi-„culum fiat infirmisquot; (3). Lucrum autem, quod tali lusu quagt; ritur, semper sit moderatum, quod animi relaxationem pro-moveat, quasstum vero nunquam sapiat. Hortamur etiam ne, in ciericorum consortio, ad hujusmodi ludos admittantur mu-lieres, licet consanguinese.

Prsssenti decreto finem imposituri, sacerdotes in S. Minis-terio constitutes, speciali modo monemus atque obtestamur, ut di'igentissime sibi caveant ab omni zelotypiic spiritu, ob quem haud raro „dominicai pacis vinculum rumpitur, charitas

(1) Cap. Pr (flati n de homicidio in 6, Lib. V. Tit, IV. (2) Cfr. Decret. Lib. III. Tit. I. De vita et bon. cler. cap. 15. (3) 1 Oor. VIII, !).

96 CAI-. XXVIII. DE 110NKSTA CLERICORUM CONVEKSATIONE.

„fraterna violatur, adulteratur Veritas, unitas scinditurquot; (1). „Quid insinuavit crebius discipulis suis Dominus, quid inter „salutaria monita et praecepta coelestia custodiendum magis „servandumque mandavit, quam ut eadem dilectione, qua „discipulos Ipse dilexit, nos quoque invicem diligamus? Quo-„modo autem vel pacein Domini vel charitatem tenet, qui, „intercedente zelo, nee pacificus esse potest nee charus? Ideo ,,et Apostolus Paulus, cum pacis et charitatis merita depro-.,meret, cumque asseveraret firmiter et doceret, nee fidem „sibi, nee eleemosynas, nee passionem quoque ipsam confes-.,sionis et martyrii profuturam, nisi charitatis fccdera Integra „atque inviolata servasset, adjecit et dixit: charitas magna-„nima est, charitas heniyna est, charitas non zelat; doeens „scilicet et ostendens, eum posse charitatem tenere, quisquis „magnanimus fuerit, et benignus et a zelo ac livore alienusquot; (2).

CAPUT XXIX.

De Habitu ecclesiastico.

(Cone. Prov. Tit. VIII. cap. V.)

Synodus nostra Provincialis, editis nonnullis pneseriptis ac monitis, hac in re ab omnibus clericis hujus provincise eccle-siasticae servandis, circa habitum extra sacras functiones ge-rendum, plura quidem prudenti Episcoporum arbitrio reliquit, ut eorum quisque in sua Diiccesi decerneret, quod, attentis circumstantiis, magis expedire judicasset.

Cui Concilii Provincialis ordinationi ut satisfaciamus, hacc prtccipimus:

In civitatibus atque oppidis suae residentiae omnes et sin-guli sacris ordinibus initiati, dum e domo exeunt et in pu-

(1) S. Cypr. de zelo et livore, cap. III. (2) Ibid. cap. IV.

CAP. XXIX. DE I1ABITÜ ECCLESIASTICO.

blicum prodeunt, togam gerant talarem cum cingulo, nisi Ordinarius in casu particulari aliud indulsorit. Tempore hiemis, pailio aut densiore veste nigri vel subobscuri coloris et formae modestre uti poterunt. — Dum vero e locis sua; residentie exeunt, in itinere constituti sunt, vel ruri commo-rantur, pennittitur usus suhtancllce sen vestis cujusdam brevioris, modo ad preescriptum Synodi Provincialis confecta fuerit.

In parochiis ruralibus sacerdotes diebus dominicis et festis toga talari cum cingulo in propria ecclesia uti tenen-tur, extra ecclesiam snhtanellam adhibere poterunt, ad normam Synodi Provincialis pariter confectam. — Ut habitu in civitatibus pra;scripto quantum fieri potest, semper in-duantur, maxime commendatur.

Omnibus et singulis de clero Nostro pnescribimus ut quo-ties intra limites jurisdictionis Nostra; in publicum prodeunt, pileo triangulari utantur, nisi aliter a Nobis concedatur; bireto autem tecti per plateas non deambulent. Curandum quoque est, ut in parte superiore collaris ecclesiastic! semper appareat parvum linteum album. Usus pileoli, qui vulgo dicitur solidco, pennittitur, servatis tamen decretis qua; Mis-sam et expositionem SS. Sacramenti spectant.

Meminerint tandem omnes, juxta Decreta S. R. C., quorum observationem denuo inculcamus, Presbyteris prohibitum esse ne ad instar Prtelatorum curia' Roman a; togam cum cauda gerant, nisi sint Protonotarii, vel Indultum Apostoli-eum exhibeant (1).

(1) Cfr. dec. 17 Junii et 2 Dec. 1073, — 13 Jan. 1674, — 30 Mart. 1G75, - et 2 Dec. 1690.

7

CAI'. XXX. DE CONFERENT. A CLERO HAIiENPIS.

CAPUT XXX.

De Conferentiis sive Congressibus a Clero habendis.

(Gone, l'rov. Tit. IX. cap. III.)

Lubentissime morem gerentes mandate Synodi nostrae 1'ro-vincialis, quae Conferentias sen Congressus Cleri non modo summopere laudavit, sed ut stabili lege confirraarentur et promoverentur voluit ac statuit, sequentes regulas generales omnibus Dioecesis nostrae conferentiis piaescribimus.

Singulis mensibus (exceptis tarnen Aprili et Augusto propter tempus Paschale et exercitia spiritualia, iis mensibus ut plu-rimum recurrentia), habebuntur Conferentie ecdesiasticae, quibus interesse debent Clerici omnes, qui sacro ministerie perfunguntur in parochiis. Quilibet sacerdotes, etiam in Se-minario minore aliove Instituto ecclesiastico docendi munere fungentes, ad coutus istos convenire debent. Quibus ob resi-dentiae legem fas non est simul extra parochiac limites ver-sari, alternatim accedent.

Nullus eorum qui ad illos congressus venire tenentur, ab-sit, quin coetus Pracsidem de ratione absentiae certiorem reddat. Qui ob justam causam hahitualiter sive ut pluri-mum impeditus est, Ordinarii licentiam obtinere debet; illi tamen, qui annum excesserit sexagesimum quintum et a Conferentiis eximi peroptat, provecta aetas sufficiet ut ab iis adeundis exemptum se habeat.

Ubi vero viarum difticultates id postulant, expetere licet Ordinarii facultatein, ut Conferentiac aliquibus mensibus hiemalibus intermittantur.

Conlerentiarum distributio, qua definitur quinam ad singu-las conferentias pertineant, et designatio loci, in quo insti-tuantur, prudenti committuntur judicio Decani, postquam ipse Parochos consuluerit. Quaevis Conterentia ad minimum octo,

CAP. XXX. DE CONFERENT. A CIiERO II^BENDIS. 99

et ad summum sedecim constet sacerdotibus, nisi aliter Ordinarius concesserit.

Conferentia) de jure prasidet Decanus; in ea ven», cuj« ipsemet interesse nequit, Prseses nominatur ab Episcopo ex tribus membris a Decano propositis. Vicepracses autem, qui Praesidis absentis expleat manera, et Secretarius, qui cujus-que sessionis acta rite conscribat, majore suffragiorum numero ex ejusdem coctus membris eliguntur. Secretarius eligitur ad triennium.

Quaevis congregatio, per duas ad minimum horas protra-henda, visitatione SSmi facta a sociis conjunctim, ubi com mode fieri potest, inchoetur ab hymno „ Veni Creatorquot; cum versu et oratione. Dein per quartam horae partem insti-tuatur meditatio aut pia lectio de oiticiis sacro ministerio adnexis aliave materia, qua clericaiis sanctimonia nutriatur. Conferentiac quippe finis est, ut ejus membra non modo in doctrina sed et in pietate proficiant. Nam „duo nobis neces-„saria sunt, vita scilicet et doctrina; alterum propter nos, „alterum propter proximosquot; (1). Quemadraodum enim doctrina pietati jungenda est, ut qui zeium Dei habent, secundum scientiam zelo utantur, ita pietas doctrinae semper esse debet conies, quoniam „scientia inflat, charitas vero aedificatquot; (2), „et si... noverim mysteria omnia et omnem scientiam,... cha-„ritatem autem non habuero, nihil sumquot; (3).

Peracta meditatione vel pia lectione, legantur a Secretario acta pracedentis collationis; quibus probatis, de rebus theo-logicis fiat sermo. Primo loco pertractantur qiucstiones, qua) a Professoribus Seminarii Nostri majoris proponi solent et numero sex regulariter esse debent: dmc scilicet de Theolo-gia morali, et una de singulis aliis disciplinis theologicis: nempe de S. Scriptura, de Theologia dogmatica, de Jure canonico et de S. Liturgia vel Historia Ecclesiastica. Qua;

(1) Conc. Lat. IV. (2) 1 Cor. VIII. 1. (3) 1 Cor. XIII, 2.

100 CAP. XXX. DE CONFERENT. A CI.EKO HABENDIS.

qusestiones sunt sumendai ex materia, pro quolibet congressu, ab Ordinario designanda. Ad quajstiones respondeatur a tribus saltern Coliationis sociis, qui sorte designabuntur in ipso conventu, nullatenus vero in priore congregatione, ne reliqui forte imparati accedant, et Conferentie bono suo effectu magna ex parte priventur. Datis singularum quaïstionum re-sponsis, de iisdem disseratur aut disquisitio fiat, in qua „cavenda est libido rixandi et puerilis qusedam ostentatioquot; (1). Quivis libere sed modeste sententiam suam aperiat, atque in propriam et aliorum utilitatem edoceri cupiat, illud S. Ber-nardi prte oculis habens: „Sunt qui scire volunt eo fine tan-„tum, ut sciant: et turpis curiositas est. Et sunt qui scirc volunt, ut sciantur ipsi: et turpis vanitas est.... Sunt item „qui scire volunt, ut scientiam suam vendant, verbi causa, „pro pecunia, pro honoribus: et turpis qufostus est. Sed sunt „quoque, qui scire volunt, ut ajdificent: et charitas est. Et „item qui scire volunt, ut «cdificentur : et prudentia estquot; (2).

Responsa ad quasstiones data summatim deinde resumet Praises, solutionem inde eliciens majori parti probatam.

Expensis postea, si qui sint, conscientite casibus, quos confratrum judicio submittere placet, per horae quadrantem fiat lectio ex decretis Synodi Provincialis vel Dioccesanai, et dicta oratione „Sub tuum prcesidiumquot;, Conferentiaj finis im-ponatur. Qua terminata, Secretarius praïlegit schedulam, qua Prases designavit locum et horam proximo sequentis ccetus, et quajstiones in eo pertractandas. Quod ad diem attinet, omnes Conferentia; ea feria secunda habebuntur, qua) in quolibet mense, pro Conferentiis assignato, prima occurrit. Quo die si alicui conferentia; impedimentum obveniat. Praises tempestive alium designabit diem.

Secretarii est in registro Conferentia; notare locum, diem

(1) S. August, de Doctr. Christ, lib. II. cap. 31. (2) Sermo 36 in Oantica, n. 3.

CAP. XXX. DE CONFERKNT. A CLEKO HABENblS. 101

et horam habitse congregationis, nomina pariter absentium atque absentia; causam, si quam signiticaverint. Consignabit quoque materiam, de qua discutiendum erat, nomina eorum, qui de ilia sermonem habuerunt, et qusestionum solutionem majori sodalium numero probatam. Relationem ipse Secreta-rius nomine suo et cognomine subsignabit.

Quod, tinita coliatione, reliquum est temporis, honesta re-creatione transigi poterit. Ubi ob rerum adjancta in con-ventus loco prandium sumere libet, convivium istud sit omnino frugale.

Praedictorum executio atque accurata observatio peculiari modo demandatur Ampl. D. D. Decanis, qui quotannis, occa-sione visitationis, Conferentia; Registrum examinabunt, et prater indicnn Conferentiarum sui Districtus, ad Ordinarium transmittent relationem, in qua exponatur utrum statutae de confeientiis ordinationes adimpletai fuerint, et indicentur in-super nomina eorum, qui non interfuerunt singulis congres-sibus, una cum absentise causis.

Facultatem Nobis reservantes alia de Conferentiis decer-nendi, unicuique cootui veniain elargimur, ut preescriptis hisce regulis plures addat specialibus circumstantiis aptatas, dum-modo huic decreto aliisve Ordinarii mandatis non adversentur.

Sicubi vero peculiaria adjuncta suadeant, ut a prajsentis decreti ordinationibus in aliqua parte recedatur, ilia Ordina-rio proponi poterunt, qui justis precibus, quatenus opus fuerit, morem gerere non abnuet.

CAPUT XX|XI.

De Scholis.

(Cone. 1'rov. Tit. IX. cap. V. et VI.)

„Nemo certe ignorare potest, tristissimam ac deplorandam „conditionem, in quam hodierna societas magis in dies pro-

CAP. XXXI. DE SC1I0L1S.

„labitur, derivare ex tot funestissimis machinationibus, qua; „adhibentur, ut a publicis Institutionibus ac domeslicis fami-„liis quotidie magis sanctissima Christi fides, religio ejusque „salutaris doctrina amoveatur, et saluberrima ejus vis coan-„gustetur ac praspediaturquot; (1). Quapropter ut, quantum fieri potest, calaraitates ista; a tractibus nostris areeantur, iis in-haerendo, qutc de scholis elementaribus ac superioribus Syno-dus Provincialis sapientissime constituit, Parochos Diojcesis nostras in Domino obtestamur, ut muneris sui partes ibidem expositas imprimis cordi habeant. Memores sint tanto majus sibi incumbere onus, parochiai sua; adolescentes a teneris annis ad pietatem et religionem informandi, quanto magis religiosa ipsorum educatio in scholis neglecta jacet, et fidei morumque periculis exponitur: atque adeo, sicubi tristis urgeat necessitas ut pueri puhlicas frequentent scholas, non modo solertissime Parochi invigilent, ne parvuli pretiosa; animae suae detrimentum patiantur, sed et horis liberis reli-giosam ipsorum instructionem per se aut alios a se substi-tutos supplere studeant. Hanc etiam ob causam parochi scholarium magistros sibi devincire studeant eosque ad cate-chismi litteram pueris in schola tradendam permoveant, in quantum lex civilis fieri non prohibet.

Volentes praeterea, quantum in Nobis est, providere, ne quid in scholis admittatur, quod puerorum conditioni aut morum gravitati minus conveniat, prohibemus serio quorai-nus, in Institutis aut scholis puellarum, in Dicccesi Rurac-mundensi existentibus, et Nostrae Jurisdictioni subjectis, occa-sione distributionis pracmiorum aut alterius cujuscumque solemnitatis, ullae fiant reprmsentationes, exceptis allocutioni-bus aut dialogis, quae a puellis istis in habitu consueto proferuntur. In Seminario minore et in Collegiis, Episcopo subjectis, hujusmodi reprcesentatianes nunquam publice, in

(1) Litt. Pii IX, 14 Jul. ISCi, ad Archiep. Friburg. App. XXXI ad Syn. Prov.

CAP. XXXI. DE SCHOIiIS.

habitu theatrali, fieri poterunt. Rectoribus horum Instituto-rum ac Moderatricibus Congregationum et scholarum, in quantum ad eos spectat, injungitur, ut strictissinuo hujus ordinationis observationi prospiciant.

Inter multigena qua3 Decanoruin cursc demandantur nego-tia, scholarum institutio ac. ratio insignem tenet locum. Id-circo qua Districtus sui excubitores, speciali quodam mode invigilabunt, ut tam Parochi quam Institutores atque Insti-tutrices, juxta decretum Synodi Provincialis , munera et obli-gationes ad amussim exequantur. Quolibet anno, in relatione Visitationis sum Decanalis, de statu scholarum sui Districtus Nobis exactam reddent rationem.

CAPUT XXXII,

De rebus Ecclesiae non alienandis.

(Cone. Prov, Tit. X. cap. I.)

Meminerint Parochi speciatim esse vetitum res sacras, qua tales, in usum profanum convertere. Nam ul habet re-gula 51, in G⁰, „seniel Deo dicatum non est ad usus profa-„nos ulterius transferendumquot;. Salva igitur juris dispositione circa venditionem aut alienationem, ilke res ne justa qui-dem causa intercedente in usum profanum adhiberi pos-sunt, quin prius ita fuerint destructse, ut formam at(iue adeo consecrationem aut benedictionem amisisse videantur, nisi specialis et distincta licentia ad hoc fuerit obtenta.

Ampl. DD. Decani incumbant, ut non solum ecclesiarum bona in suis Districtibus sarta tecta serventur, sed ne ulia alienatio aut profanatio contra juris prsescripta fiat; et quos in hisce rebus male versari cognoverint, Nobis nominatim denuntient.

104 CAP. XXXin. DE BONOKUM ECCL. ADMINISTRATIONE.

CAPUT XXXIII.

De bonorum ecclesiasticorum administratione.

(Cone. Frov. Tit. X. cap. II.)

Qui administratores constituti sunt bonorum ecclesiarum, accurate in omnibus observent ordinationes atque instructio-nes, qua; pro recto eorumdem bonorum regimine in hac Dicxicesi existunt. Pauperum vero bona, quatenus eorum ad-ministratio ad parochialia vel alia catholica beneticentia; in-stituta pertinet, administranda sunt juxta pnescriptiones occurrentes in ordinatione, qua; in horuin statutorum appen-dice refertur sub titulo : Algemeen lieglement voor de Faro-ehiale en andere Katholiche instellingen van liefdadigheid, in het Bisdom van Boermand.

Nullus insuper sive clericus sive laicus, qui bonorum ecclesiasticorum, cujuscumque sint speciei, curam et administra-tionem habet, vel parochial! cuidam aut catholico saltern beneficentiac Institute) aliqua ratione est prapositus, ullum libellum supplicem de negotio, res ecclesiasticas aut pauperum ejusmodi instituti spectante, civiliter imperantibus exhi-bebit, nisi antea ejusdem libelli apographum ad Ordinarium transmiserit ejusque obtinuerit consensum. In libellis qui mittuntur, ut a Gubernio licentia impetretur pia acceptandi legata, consignari debet quanti, ex idonei viri judicio, bona legata restimata sint.

CAPUT XXXIV.

De ecclesiastica supellectili rite asservanda

(Cone. Frov. Tit. X. cap. III.)

„Omnis ecclesia, ex prascripto Synodi Provincialis, in-„structa esse debet certo apparatu, quo decenter ornetur, et

CAI'. XXXIV. DE ECCL. SUPELL. PI TE ASSERVANDA. 105

„supellectili, qua) numero ministrorum ac sacris functionibus „in ea celebrandis sufficiens congruensque sitquot;.

„Quia vero recta ratio non patitur ex eleemosyna, ab „Episcopo taxata, qua) exigua esse solet, aliquid detrahi in „commodum ecclesiae subministrantis sacerdoti sacra irnlu-„menta, aliaque utensilia, ad Miss® celebrationem necessaria; „hac de causa Urbanus VIII decrevit, nihil ex eleeinosynis „manualihus esse eo nomine detrahendum: ex stipendiis „vero, pro missis perpetuis relictis, tunc solum ecclesias, „ubi simt celebrandie, aliquid percipere permisit, cum alios „reditus non habent, quibus onus sustineant sacra utensilia „pra;standiquot; (1). Nemo tarnen non videt, quam «quum et justum sit, — maxime si ecclesia) a)rariuiii prematur inopia, — ut sacerdotes non adscripti, qui in aliqua ecclesia vel oratorio celebrare solent, quamdam compensationem ipsi re-tribuant. CoDfirmatur illud etiam ex eo quod simili in casu a S. C. Concilii (2) responsum fuerit: „Archipresbyterum „non teneri ad ministranda utensilia iis, qui celebrant in „sua ecclesia ex obligatione heneficii sive capellanise. Quoad „missas vero adventitias, teneri ad dictam subministrationem, „quatenus permittat eas in sua ecclesia celebrari; nee teneri „ad has missas adventitias admittendas, nisi solutis utensili-„bus per celebrantesquot;.

Parochiales libri, quorum sub prasentis decreti inscriptione Concilium Provinciale meminit, sunt: liber Baptizatorum, liber Confirmatorum, liber Matrimoniorum, liber status ani-marum et liber defunctorum. Quibus in libris juxta formulas hie admissas vel deinceps a Nobis prascribendas, nitide describendi sunt varii actus pastorales, quos in charta volante exarari prorsus vetamus. lis dumtaxat personis, quarum interest, extractum e registro dari potest. Ut Parochi in dando ejusmodi excerpto rite decenterque agant, in summa charta

(1) Ben. XIV. De Syn. Dioec. lib. V, cap. IX, n. 3. (2) Die 6 Julii, 1726.

106 CAP. XXXIV. DE KCCL. SUPELL. RITE ASSEKVANDA.

scribendum esse noverint: „Extractum e registro (baptis-„mali) Parochiaj...quot;; transscribatur deinde ad verbum tota actus relatio, adnotando aHnum, mensem et diem, ac tandem excerpto hac ratione subscribatur: „Quod testor N. N., „Pastor prafata; Parochiai, hac die... anno...quot; Muniatur de-nique parochisc sigillo.

In registro memoriali parochiaj, de quo etiam agit Synodus Provincialis, conscribi debent sub novem distinctis capitibus:

I. Fundatio, antiquitas, tradiliones, circumscriptio et monu-menta parochia;.

II. Dona et nomina benefactorum, qui ecclesiam vel capel-lam asdificarunt, altare, tabernaculum, vel aliud quoddam insigne objectum aut ornamentum dono dederunt.

III. Nomina Pastorum et Vicariorum sen Sacellanorum, qui in parochia curam animarum exercuerunt, addita die suscepti ac derelicti muneris.

IV. Fundationes Missarum una cum approbatoriis Ordinarii actis et descriptione bonorum, e quibus reditus percipiuntur; nisi hffic in peculiari notentur registro, ad quod remitti potest.

V. Annuus fundationum computus simul cum nomine sa-cerdotis, qui Missas celebravit.

VI. Bullaj vel littera; concedentes indulgentias, altare privile-giatum, erectionem confraternitatum seu piorum sodalitiorum, atque authenticae SS. Reliquiarum litteraj earumque catalogus.

VII. Numerus parochianorum ac communicantium, quoties generalis animarum recensio facta est. Annuus quoque numerus baptizatorum, illegitime natorum, neo-communicantium, matrimonio junctorum, et mortuorum, nee non numerus sacrarum specierum, quae per annum distributaj sunt.

VIII. Summa tota omnium redituum, quibus fabrica eccle-siaj fruitur, asque ac honorarium, quod Pastori et Sacellano solvi quotannis debet.

IX. Res onmes memorabiles, qua; in Parochia eveniunt, v. g. consecratio vel benedictio ecclesiae, coemeterii, cam-

CAP. XXXIV. DE ECCL. SUIELL. KITE ASSERVANDA. 107

pana}, celebratio Missionis aut Jubila3i, visitatio Ordinarii vel Decani, et ea quae ab Episcopo vel Decano preescripta aut commendata fuerunt.

Adsit autem in unaquaque domo pastorali armarium sat amplum, cui exteriu!5 distincte sit inscriptum: Ahchivum Pahociii^:, et in quo sub sera asserventur:

I. Memorati sex libri. Codices vero pneparatorii et registra sodalitatum in sacristia custodiri possunt.

II. Mandata episcopalia.

III. Bullai vel litterae indulgentiarum, altaris privilegiati, sodalitiorum, atque autbenticae SS. Reliquiarum littera;.

IV. Littera) cseteraque documenta, ad parochie admi-nistrationem, ad res matrimoniales, vel ad publica bona opera spectantia, sive a Parocho scripta, sive ab eo accepta.

V. Catalogus librorum et inventarium eorum quae pertinent ad domum parochialem, vicarialem vel ecclesiam.

VI. Pecuniai pro variis operibus bonis collectai, usque duni veniat statuta dies, qua mittendae sunt ad Decanum.

Expensac, quae fieri debent tam pro acquirendis quam con-servandis sex registris supra descriptis atque annario archi-vali, solvenda) sunt ab ecclesiae fabrica.

Sacrista, qui aedium sacrarum earumque apparatus custodiac praeficitur, muneri suo honestum aliquod jungere potest officium vel artificium profanum; non sit tamen tabernarius, neque, sine Ordinarii venia, in caupona commoretur; opifi-cium etiam vel artern non exerceat, qua impeditur ne custo-dis officio rite perfungatur. Nefas illi est extra parocbiam pernoctare absque licentia Parocbi, qui invigilabit et a custode exiget, ut diligens decorem domus Dei et locum habitationis gloriae ejus fideliter in omnibus functiones suas adimpleat, et imprimis, ut, etiam cum solus in templo versatur, augus-tissimo atque admirabili Eucharistiae Sacramento debitam exhibeat reverentiam.

Eodem modo suas functiones tideliter, reverenter ac devote

108 CAP. XXXIV. 1)15 ECCL. SUPELL. UIÏK ASSERVAN DA.

implere studeant cantores, organista et reliqui ecclesiae mi-nistri.

Tandem ecclesiae custos et organista, absque Ordinarii licentia, ad mania sua obeunda non admittantur neque ab iis exercendis revocentur.

CAPUT XXXV.

De bonis parochialibus.

(Cone. Prov. Tit. X. cap. IV.)

Aedes parochiales, in quibus Parochi habitare tenentur, cueteraeque domus, vulgo vicariales dictao, earn spirent mo-destiam, quae in Christianis, juxta Apostoli (1) votum, et majori ratione in clericis nota esse debet omnibus homini-bus. Absint igitur omnia, quae fastum saccularem aut munda-nam novitatem redolent, nec quidquam in iis inveniatur quod invidiam et oblocutionem populi excitare possit.

Reparationes domus pastoralis, sicut et tributa ipsi in-cumbentia, juxta Synodum l'rovincialem, „ab ecclesiae fabrica „ferenda sunt, nisi fundationis tabulae, aut legitimae conven-„tiones aliter habeantquot;, vel, uti pro Nostra Dicecesi addendum videtur, nisi e civiii loci aerario sint solvenda. Intelli-guntur autem tributa domibus incumbentia, quae locationis pretio, foris, portis et fenestris (Huurwaarde, haardsteden, deuren en vensters) sunt innixa. Idem valet pro domibus rectorum ac vicariorum, quae a fabrica vel municipio suppe-ditantur, aut fundatione nituntur. Tenentur tamen Parocbi acre proprio illas facere reparationes, quae loeativee dici solent, seu quas quilibet locatarius de jure praestare debet.

„Locationes, quae anticipatis solutionibus fiunt, ad tramites „Conciiii Tridentini et Provincialis nostri, nuliatenus in prae-

(1) Phil. IV. 5.

CAP; XXXV. DE BONIS PAROCHIArilBUS. 100

„judicium successorum validac intelligunturquot; (1). Prohibemus ideo ne ecclesiarum Rectores, aut beneficia ecclesiastica quo-modolibet obtinentes, pendentes beneficiorum fructus aut proventus currentes quovis pratextu vel causa vendant aut elocent, nisi dilata ad id tempus pretii vel mercedis solutione, quo fructus erunt a solo separati, aut annus cesserit; ne illis cedentibus vel decedentibus, fraudatis successoribus, ecclesia debitis muneribus destituatur.

Hoc etiam serio mandamus universis Parochis aliisque beneficiorum et ofiiciorum Rectoribus, ut in locum arhorum cceduarum, qu» vel vetustate aut alio modo pereunt, vel ca3duntur, alias plantent; quod vero ad arhores attinet in-cceduas, illaj absque speciali licentia (Ordinarii vel sedis Apostolica;) non ctedantur, ac pretium inde proveniens ad augmentum et utilitatem beneficii (non Beneficiatoris) aut reparationem aidificiorum ejusdem applicetur.

Ministri ecclesiae, qui Dominum in partem hajreditatis ele-gerunt, ad exemplum S. Pauli sciant et humiliari... et ahuii-dare (2), nee unquam metu alicujus damni forsan subeundi obstaculum ponant, ne in majoribus parochiis, quibus ipsi-met vix aut ne vix quidem, uti oportet, ministrare valent, ab Ordinario constituantur adjutores, vel etiam novte erigan-tur paroccife. Tales enim adversarentur et contradicerent ipsius Ecclesiaj menti, quam Sacrosancta Tridentina Syno-dus (3) gravissimis verbis expressit. Tantum autem abfuit, ut de damno, ex ejusmodi separatione emergente, aliquam ostenderit sollicitudinem, ut contra iliico subjecerit: „illis „autem sacerdotibus, qui de novo erunt ecclesiis noviter .,erectis praficiendi, competens assignetur portio, arbitrio „Episcopi, ex fructibus ad ecclesiam matricem quomodocum-„que pertinentibus, etc.quot;

Presbyter Assistens, cujus auxilio Parochus ad tempus in-

(1) Of. Cone. Trid. Sess. XXV, de Ref. cap. XI. et Cone. Prov. 1. c. (2) Phil. IV, 12. (3) Sess. XXI, cap. IV. de Ref.

CAP. XXXV. DI! BONIS PAROCHIAUBÜS.

digebit, prater honestam sustentationem pro Missis, quas ipse celebrat, sibi vindicare potest eadem stipendia, quibus Sacellani fruuntur, et repetere expensas, quae pro itinere bis faciendo erogari debuerint.

Vicario, qui suo obeunte Parocho Deservitor ad interim constituitur, jura stola; competunt et honorarium Missarum, quas pro popuio applicuit, a defuncti hicredibus, inde ab obitu ad finem usque triraestris anni partis, solvendum. Quod si ipsi iacere recusent, adeundus est Ordinarius, qui etiam decernet, quid Deservitori competat, si non est parochite viduatae Vicarius.

Tandem Parochi aliique ecclesiae ministri saepius animo volvant, iliud omne, quod post sustentationem statui con-gruam ex bonis ecclesiasticis fuerit superfluum , in pias cau-sas esse impendendum. Itaque, ne unquam bona ilia in alios convertantur fines, quod superest ad causas pias mature applicare satagant, et opportuno tempore disponant domui suae, Quam ob causam eos monemus multuinque exhortamur, ut tempestive, dum sanitate gaudent, testamentum suum con-dant, atque ea ratione confidant, ut de extremae voluntatis dispositione remunerari mereantur a Domino.

CAPUT XXXVI.

Decretum de observandis hujus Synodi statutis.

Cum frustra condantur leges, quae vel ad eorum, quorum interest, notitiam non deducuntur, vel cognitae et promulgatae non observantur, ideo omnes de Clero Nostro enixe adhorta-mur. ut Statuta in hac Synodo Dioccesana lata et promul-gata, ut primum eduntur, sibi comparent; omnibus et singulis, quorum res agitur, districte praecipientes, ut ea omnia diligenter observent, et a suis subditis, prout ilia unum-quemque eorum respiciunt, observanda curent. Declaramus autem omnes et singulos Nobis subditos ad debitam illo-

CAP. XXXVI. DECH. DE OBSERV. HUJUS SYNODI STAT. Ill

rum observationem obligari juxta regulas communes, quas probati Theologi ac Canonisttc circa similia tradunt. Et ne quis ignorantiuc praetextu sese excusare prsesumat, mandamus Parochis, ut populo, quao ad ipsum spectant, diligenter exponant, et frequenter inculcent.

Quajcumque autem ex anterioribus statutis, in Dioecesi Ruramundensi hu(;usque vigentibus, in Statutis hisce Syno-dalibus non continentur, nee in Decretis Concilii Provincialis Ultrajectensis assumpta sunt, neque aliunde de jure com-muni obligant, a tempore quo hajc Statuta eduntur sen emit-tuntur, abolita et abrogata habenda sunt, prout pracsenti Decreto ea abolemus atque abrogamus.

Quod si necessitas aut justa ratio exemptionem e Statutis Nostris Synodalibus vel dispensationem in iis exigat, ipsa; scripto sunt exarandai; decernimus pncterea ut ilUe cum Decano Districtus communicentur atque ab ipso in libro De-canali notentur. — Heec tarnen non intelliguntur de dispen-sationibus, qua) pro una aut altera vice conceduntur, et pro tempore futuro consequentiam non habent.

Ad prtccavenda denique dubia, declaramus Jurisdictiones, approbationes et facilitates sub clausula „usque ad revoca-„tionemquot; concessas, ex mente Nostra perdurare, donee expresse a Nobis revocentur, pro iis scilicet, qui in locis Juris-dictionis Nostra; domicilium retinent. Si quis autem sine Nostra licentia in alia Dioccesi domicilium vel quasi-domici-lium obtineat, supra dictas facultates ipso facto , et sine ex-pressa Nostra revocatione cessare volumus , nisi disertis verbis aliud a Nobis indultum fuerit. Quod si in casu domicilium suum in Dicecesim Runemundensem rursus transferat, facultates denuo impetrandaj erunt.

t J. A. PARED1S,

Episc. Jturmn.

Actum in Seminario Nostro majure,

lluntimundac, 19 Septembris 1807.

APPENDIX.

i.

Instructio de modo et forma Congregationem Pastorum habendi.

1. Congregatie Parochorum quotannis feria quarta post Dominicam in Albis habebitur apud Decanos omnium Districtuum. Si vero alicubi pravideatur die ista legitimum aliquod obventurum impedimentum, Nos, a Decano rogati, aliam statuemus diem, quam ipse iis quorum interest indicabit.

2. Die designata omnes Parochi et Rectores, Parocho non subjecti, mane ante horam decimam in aidibus Decani sui adesse debent.

Si quis sine Nostra licentia abfuerit, Decanus Nobis ab-sentem notum faciet.

3. Hora decima, ad pulsum tintinnabuli, prasentes geni-bus flexis incipiunt Hymnum: Fern Creator, cum versu et oratione solitis. Hymno dicto, capite detecto, omnes sedent ordine suo, juxta tempus quod in ministerio parochiali trans-egerunt. Decanus semper primum habet locum.

4. Decanus tideliter communicabit qua; a Nobis commu-nicanda acceperit.

Cum Congregationes Parochorum non sint Conferentia: cle-ricales, sed potissimum instituantur ad pietatem inter tideles promovendam, ad abusus eliminandos, ad praxim uniformem obtinendam et ad servaudam disciplinam ecclesiasticam, Decani est in Congregatione agere cum Parochis de iis, qua;

APP. I. INSTR. DE MODO ET FORMA CONG. PAST. UABENDI. 113

totum spectant Districtum. Rogabit congregates, ut difficul-tates aut dubia, si qua habeant, in medium proferant.

Possunt singuli per vices mentem suam aperire super iis quae fuerunt proposita.

Si quid in Congregatione per suffragia vei scrutinia sta-tuendum occurrat, semper incipitur a junioribus, hoc est, ab iis qui ultimi sedent.

5. Sessio per duas saltern horas producetur. Quod, per-tractatis iis de quibus agendum erat, reliquum est temporis, adhibeatur ad legenda Synodi Provincialis vel Dicccesana? decreta.

6. Sessione finita, dicitur a Decano antiphona „Suh tuum prcesidiumquot; cum oratione „Qratiam tuaniquot; etc.

7. In prandio nihil fiat prodige; nullus alienus, sive Clericus, sive laicus, ei interesse potest prater Vicarios seu Sacellanos, qui cum Decano habitant.

Si materia tractanda non fuit absoluta, tempore prandii resumi potest.

8. Post habitam Congregationem Decani Nobis fideliter communicabunt, quae in ea tractata et resoluta fuerunt.

9. In ipso consessu omnes semper memores erunt ver-borum S. Pauli ad Philippenses (1): Nihil -per contentionem, neque per inanem gloriam: sed in humilitate superiores sihi inviceni arbitr antes, non qua sua sunt singuli consider antes, sed ea qua; sunt aliorum.

Datum RurjEjiundjE,

die 4 mensis Octobris, anno 1867. ■

f J. A. PAREDIS,

Episcopus Iturceniundensis,

(1) Cap. II. 3, 4.

APP. II. INSïl!. DE SOLEMNI VISIT. UECANALI.

II.

Instructio de solemni visitatione Decanali.

I. Ut prasto sint omnia cum Decanus visitaturus adve-nerit, ipse diem horamque quibus fiat visitatie Parochis tem-pestive significabit, qui eamdem die dominica pnccedenti populo ex cathedra annuntiabunt modo sequenti:

„Op zal de

„Zeereerw. Heer Deken de visitatie dezer parochie komen „doen, in naam van Z. D. H. den Bisschop De kinderen „moeten ten ure middag in de kerk aanwezig

„zijn om de onderwijzing bij te wonen, die door voornoem-„den Heer Deken zal gehouden worden.

„Al wie Zijn Zeereerw. verlangt te spreken, kan daar-„toe tijd en uur verzoeken.quot;

Vicarii seu Sacellani cacterique Parochise Sacerdotes ac fabric® magistri, et, ubi pro parochiae pauperibus administra-tio specialis instituta est, ii etiam qui bona pauperum paro-chiae administrant, privatim a Parochis seu Rectoribus invi-tabuntur ut visitationi intersint.

II. Ne vero accidat illos, ad quos spectat de interrogatis respondere, esse vel imparatos, vel circa agenda in visitatione minus instructos, mandamus Parochis omnibus atque ecclesiarum Rectoribus, ut ad diem, a Decanis tempestive indicandum, lucc parata habeant:

1. Indicem sacrarum, qua; publice honorantur, lleliquia-rum cum suis testificationibus.

2. Indulgentiarum atque altarium privilegiatorum do-cumenta.

3. Inventarium sacra? supellectilis.

4. Inventarium bonorum stabilium et redituum ecclesite.

AFP. 11. INSTII. DE SOLEMNI VISIT. DECANAM.

5. Indicem piarum fundationum, qua; adhuc in parochia subsistunt, cum oneribus annexis.

6. Indicem ecclesiarum et sacellorum, item oratoriorum domesticorum, si qua existant.

7. Indicem religiosarum Sodalitatum, Confraternitatum, locorumque piorum.

8. Indicem Sacerdotum aliorumque Clericorum in suo proprio gradu.

9. Indicem illorum laicorum, qui ecelesitc deserviunt.

10. Praterea prompti habeantur codices parochiales baptis-morum, matrimoniorum, mortuorum, status animarum, con-firmatorum, si S. Confinnationis Sacramentum Parochitc pueris coilatum est post ultimam Decani visitationem, registrum memoriale parochiae, nee non registrum conferentiaruin, si in ea parochia asservetur.

11. Promptus habeatur numerus communicantium, atque eorum, qui ab anno praterito baptizati, iliegitune nati, mor-tui vel matrimonio juncti fuerunt.

12. In sacristia ordine exponatur sacra supellex, ita ut facile cerni possit; exhibeantur etiam libri, ad usum ecclesiai inservientes, et csetera hujusmodi quic conducunt ad decorem Domus Dei.

III. Porro in visitationibus sequentia ad amussim obser-vabuntur:

1. Ubi visitationis dies et bora advenerunt, Decanus in sacristia superpellicio et stola se induit, et statim, prseëunte Parocho caeteroque clero, ad altare majus se confert, ubi genibus Hexis parumper consistit. Deinde cum Parocho ascen-dit ad altare, examinaturus num tabernaculum, ostensorium, ciborium, velum, corporale, bursa et pyxis portatiles, vascu-lum in quo major hostia asservatur, sint nitida et decentia, ordinationibus ecclesiasticis consentanea.

2. Reclusis et inspectis sacris vasis, qu® S. Eucliaristiam continent, altaria, capsas reliquiarum, si quic sint in ecclesia,

11G AIT. 11. INSÏK. DK S0LEMM1 VISIT. DECANAL1.

sacra olea, fontein baptismalem, confessionalia, suggestum, totain ecclesiam perlustrat.

3. His peractis, atl pueros procedit; quorum aliquos a Decano, aliquos a Parocho designatos ipse Parochus interro-gabit circa materias a Decano propositas; quo examine ab-soluto, brevissima fit a Decano ad pueros exhortatio, qui deinde dinüttuntur.

4. Postea egreditur ad coemeterium, si ecclesia! conti-guum est, niliilque visitationi obstat. Recitato Psalmo De profundis cum collecta Fidelium , ccemeterium perlustrat atque ecclesiai muros, simul explorans num ipsa sarta tecta servetur.

5. Inde ad sacristiam revertitur examinaturus calices, vestes sacras et reliquam suppellectilem.

6. Quibus ita expeditis, asdes pastorales invisit, et librum baptismoruin, librum conflrmatorum (si, post ultimam visita-tionem Decanalem, parochise pueri Sacramentum Contirma-tionis susceperint), libros matrimoniorum, defunctorum, status animarum, librum memorialem parochiae, atque ecclesiae com-putos sibi exhibendos curat. Inspicit etiam registrum confe-rentiarum, si ibi adsit, et inquirit num ordinaiiones de con-ferentiis fuerint observatie. Examinatos libros ac computos propria inanu subsignat.

Quod si in parochia pro ejusdem pauperibus liabeatur ad-ministratio peculiaris, ad hujus computos examinandos hisce delegatur Decanus, qui, ratione sibi exhibita, computos propria manu obsignat.

Investigandum pariter erit, num onera, piis fundationibus et beneficiis, tam curatis quain nou curatis annexa, accurate adimpleantur, ac bona illue spectantia Meliter administrentur et conserventur.

Parochum, Sacellanum, Assistentem ac cajteros Sacerdotes, nee non custodem et parochianos qui id postulaverint, sin-galatim excipiet.

APP. II. 1NSÏR. DE SOIi HM NI VISIT. DKCANALI.

Ubi sacella visitabit Congregationum religiosarum, quae juri visitationis Ordinarii subsunt, Superiores ac Moderatri-ces invitabit, ut Communitatem interrogent, num quis Frater vel Soror colloqui cuin Decano desideret.

IV. Licet autem omnia, quae a Decanis examinari aut in-quiri debent,.enumerari non possint, praecipuam tarnen hujus examinis materiam per modum formula huic instructioni subnectimus.

Si varia temporum rerumque adjuncta id postulent, alia insuper negotia, speciali schemate exarata, Decanorum dili-genti inquisitioni commendabuntur. Praeterea leges omnes provinciales et dia3cesaiia3, cunctaque Ordinarii decreta et mandata stabilis ac perennis visitationum materia sunt. Qua-propter de omnibus generali saltern interrogatione Decani investigabunt: de iis vero quorum executio dubia videtur, expresse inquirere non omittent.

Completa visitatione, Docanus defectus et legis infractio-nes, si quas deprehenderit, cliligenter notabit, et responsa ad qusestiones, ab Ordinario propositas, conscribet. Cujus rela^ tionis duo conficiet exemplaria, ut alterum sibi reservet, alterum vero ante diem primam Novembris ad Ordinarium transmittat.

Ne gravissimo visitationis negotio per nimiam accelera-tionem debitum detrahatur tempus, districtim prohibemus ne sine diserta Nostra licentia du® Parochise eodem die visitentur, et ne iis diebus, quibus apud Parochum vicini sacerdotes ad convivium congregantur, visitatio fiat, ejusve occasione ulla alia instituantur convivia. Parochus igitur De-canum frugali excipiet prandio, ad quod procter Sacellanos et Assistenten!, si Decano utile aut conveniens videatur, caeteros quoque parochite sacerdotes invitare poterit; nullum tamen alium admittet, nisi quis Parochum invisurus inopi-nato advenerit.

API'. II. 1NSTK. DE SOLEMNI VISIT. DECANALI.

II. FORMULA VISITATIONIS DECANALIS.

§ 1. De ecclesia et pertinentibus ad earn.

1. Ecclesia. — An sarta tecta servatur? An ubi opus est, parietes intus dealbantur vel alio convenient! modo colo-rantur, et eorum junctune extrinsecus calce obducuntur ? An circa fundamenta, ne hutnida fiant, solum ab omni herba, et maxime a spurcitia et immunditiis purgatur? Indignuni est sordibus circumcingere donmm Dei.

An ecclesia est nitida et sat sacpe verritur et lavatur ?

2. Altaria. — An sunt decentia ? An lapides altarium fixorum non sunt vel non fuerunt a basi sua separati vel enormiter fracti ? Altaria fixa a nemine sine Ordinarii licen-tia destrui possunt. An lapides altarium portatilium sant integri et sat ampli, ut hostiam et calicem facile capiant? Si in altari consecrentur hostiac pro coinmunione, lapis tam amplus esse debet ut etiam pyxidem capiat. An lapides non sunt nimis remoti ab anteriore parte altaris? An in altari-bus turn lixis turn portatilibus non est remotum sepulcrum cum reliquiis; an sepulcrum aut ejus operculum non est fractum; vel an ejus operculum non fuit solummodo amo-tum? — An altaria decenter sunt ornata, tecta tribus map-pis albis, mundis et benedictis, quae post Sacrum aliqua stragula munda contegantur ?

An in medio altari ponitur crux conveniens tante magni-tudinis, ut facile possit a populo templum ingrediente videri ? Si autem ista crux ita posita sit, ut a celebrante facile videri non possit, altera apponi debet.

3. Tabernaculum. An est nitidum, pro ecclesitc facultati-bus intrinsecus et extrinsecus convenienter ornatum, mun-dum, semper bene obseraturn ? An claves, (piae debent esse duae, bene custodiuntur ?

APP. II. INST li. DE SOLEMNI VISIT. DECANAL1. 119

An diu noctuque lampas ardet coram SS. Sacramento? An semper et ubique corporale mundum et benedictum SS. Sacramento est substratum ?

4. Vasa sacra. — An decens est ostensorium, cujus lunula bene et facile claudatur ? An cihorhm et calices, saltern eorum cuppwe, sunt ex argento intus inaurato, et con-gruo tempore mundantur? — An cum bursa ornata adest pyxis portatilis argentea, intus inaurata, deferendo S. Via-tico destinata ? — An SS. Oleorum vasa sunt argentea et peculiari inscriptione signata, eaque in loco tuto ac decenti in ecclesia vel sacristia, non vero in tabernaculo venerabilis Sacramenti, sub clave asservantur? — An hostiffi consecrata), prsesertim major, ne corrumpantur, semper debito tempore mutantur? — Sedulo attendant Parochi et Rectores, ut hoe negotium impense curent. An pyxis toties puriticatur, quoties sacra) species renovantur'? — An major hostia asservatur in vasculo argenteo , intus deaurato, clauso, non vero in osten-sorio, in ciborio cum aliis SS. Particulis, vel nuda supra patenam vel corporale ? — An vinum pro celebratione Missa; genuinum est et naturale; an panis tum Missa;, tum S. Cominunioni inserviens est recens, genuinus ex tritico, et ita bene compactus seu congruenter comptus, ut non facile particulaj ab eo separentur ?

An mensa Communionis est decens ?

An thuribula , lampades et candelabra sunt nitida; an bene conservantur vel instaurantur V

5. SS. Rcliquice et Imagines. — Quamam asservantur in ecclesia SS. Ueliquia; ? — An authenticis munitae sunt testimoniis et ab Ordinario data fuit eas exponendi licentia? — An hie nihil occurrit quod turpem quaestum sapiat?

An nulla; sunt in ecclesia statuie, imagines sive picturae sordidas, vetustate consumptse, non integne, vel ex alio capite indecentes vel minus religiosa; ?

ü. Confraternitates sive sodalitia. — Quainam in eccle-

APP. 11. INSTR. DE SOLEMNI VISIT. DECANAL1.

sia erectac sunt confraternitates sive sodalitia? An adsunt authenticae erectionis litter»?

QusBnam in ecclesia proponuntur indulgentie ? An et hsc similiter sunt authenticae? An publicantur a Pastore Dominica praecedenti singulis vicibus, quibus eas lucrari possunt tideles?

7. Baptisterium. — An adest fons baptismalis congruus, mundus et operculo ac sera clausus ? An aqua baptismalis debito tempore renovatur et vetus in piscinam eft'unditur ?

8. Sedes confcssionalis. — An sedes confessionales sunt decentes, in loco conspicuo ab altaribus satis remoto positac, ac crate perforata inter pccnitentem et sacerdotem instructao? An confessiones, absque rationabili causa, non excipiuntur in sacristia vel in alio loco non patenti? An confessiones mulie-rum in ejusmodi loco non audiuntur absque vera necessitate ?

9. Suggestus. — An existit congruus ad pnedicandum verbum Dei suggestus ?

§ 2. De sacristia.

1. Sacristia. — An est conveniens, nitida, bene clausa? An ejus fenestra; ferreis obductae sunt vectibus? An ad pre-tiosa servanda in sacristia vel apto ecclesia; loco decens habetur abditum rite munitum, vel, quatenus fieri potest, armarium ferreum in sacristiao muro? An in ilia vel in ecclesia decens existit sacrarium ? An convenienter in sacristia renovatur aër? An in ea reperitur genuflexorium cum tabella, quae preces exhibet ante et post Missam dicendas? An adest in loco conspicuo CrucifixL imago; et invenitur mensa cruce instructa, in qua sacrac vestes extendantur? An habetur ibidem vel in alio loco decenti, et quod fieri potest, patenti, sedes confessionalis crate perforata instructa, pro iis qui in ecclesia confiteri non possunt?

An in sacristia pendet tabella fundationum; — nomen Patroni titularis ecclesiae; — nomen Episcopi Ordinarii; —

APP. II, INSTR. DE SOLEMNI VISIT. DEC AN AU.

vas cum aqua benedicta; — malluvium cum duobus manu-tergiis, ante et post Missam adhibendis; — una alterave vestis talaris, qua induantur Sacerdotes extranei Missam celebraturi vel alias functiones peracturi; — caetera deniquê, qua; de mandate Ordinarii in sacristia pendere debent ?

2. Ormmenta. — An vestes sacrte habentur cujusvis coloris rite distincti, quo Ecclesia utitur? An non sunt lacera; vel sordid»), et in eo statu, qui dedeceat tremendi Sacrificii celebrationem ? An sunt scrinia bene confecta, in quibus commode in totam longitudinem explicatie recondantur ?

An ea est copia corporalium, pallarum ac purificatoriorum, ut non nisi munda et integra Sacrificii celebrationi inser-viant V — An rite complicantur et asservantur ?

An caitera linteamina, tobalea;, amictus, albte, superpelli-cea, mappukc, sunt numero suflicientia, munda, bene plicata, in decenti scrinio recondita ? — An amictus in media parte superiore habent crucem ? — An sunt omnia ex mero lino vel cannabe, non autem ex serico aut gossipio?

3. Libri liturgiei. — An convenientia suppetunt Missalia, Rituale Romanum, caeterique libri ad peragendas functiones necessarii? — An non sunt nimis triti vel laceri, vel sordidi, vel male compacti?

§ 3. De Coemeterio.

An ecclesia habet ccemeterium benedictum, congruum et rite conclusum? An non tolerantur per medium ccemeterium, vel ejus angulum via; publico), qua) sine gravi incommodo aboleri possent ? An ossa fidelium religiose et decenter in eo colliguntur ? An in ccometerio nihil fit, quod cum loci sancti-tate non congruit? An servantur leges ecclesiasticos, qua) ad sepulturam spectant ? An crux, cum imagine Crucifixi, in ccemeterio erecta est? n adest juxta ccemeterium locus de-cens, communis, ad eos inhumandos, qui sacra sepulture

AI'P. II. INSTR. DE SOLEMNI VISIT. DECANALI.

donari non poasunt ? An locus iste convenienter a parte be-nedicta separatus est muro, sepe, vel saltern fossa?

§ 4. Do Ecclesiis a parochiali diversis, sacellis e( oratorlis.

Qusenam inter parochigi terminos existunt atque ab Ordinal io dependent eccleshe a parochiali diversie, sacella et oratoria ? An in iis divina celebrantur et SS. Sacramentum asservatur! An utrumque fit ex licentia debita ? An servan-tur conditiones et limitationes appositae ? An locus semper raanet congruus ac decenti supellectili instructus ?

§ 5. De officiis ot cultu Divino.

1. An diebus doininicis et feslis, bora statuta, ipso temporis puncto, inchoantur omnia divina officia? Suinmi mo-menti est Iisbc accuratissima diligentia.

2. An praefatis diebus Sacrum offertur pro grege? An. Parocho legitime impedito, cura habetu¹', ut ha3c gravis obli-gatio per alium impleatur?

3. An intervallum necessarium inter Missas, statis horis celebratas, prfesertim inter primam et solemnem, accuratis-sime servatur? An ultra tempus constitutum non protrahitur officium ?

4. An in celebrandis Missis ab omnibus rubricae Missalis Romani fidelissime et cum gravitate ac devotione observan-tur ? — Vocet ad se Decanus pueros Missis inservientes, videatque, nura rite officium suum calleant, num distincte omnino verba pronuntient

An in Missis cantatis cantantur ea, qua; de praecepto can-tanda sunt?

5. An non celebrantur Missae exequiales vel anniversaria, vel aliac Missae de Requiem, diebus per rubricas impeditis ?

APP. II. INSTR. DE SOLEMNI VISIT. DECANAU. 123

6. An diebus ferialibus Missa, hora populo commoda, regulariter celebratur? An ubi duo, tres vel plures adsunt Sacerdotes, distincto tempore, sicut in Statutis ordinatur, celebrant ? An semper statis horis Sacra incipiunt ?

7. An numquam ad celebrandum admittuntur Sacerdotes extranei, quin sint muniti requisito testimonio aut probe noti ?

8. An non binatur absque licentia Ordinarii et vera necessitate V Cum hie agatur de dispensatione in lege Ecclesiae generali, Ordinario earn concedendi non datur facultas, nisi intra limites juris; unde ea de re Decanorum gravatur conscientia.

9. An diebus in Statutis designatis decantantur Vesperae vel Laudes vespertimc? — An populus eas frequentare solet?

10. An servantur ordinationes circa expositiones Venera-bilis Sacramenti, benedictiones, etc. ?

§ (J. De Pai-ocho.

1. An quai de vita et honestate Clericorum praescripta sunt, fideliter observant turn Parochus, turn alii Sacerdotes ?

2. An Parochus stricte servat residentiae legem?

3. An in parochia fideliter observantur ordinationes circa conciones et catechismum?

An summa cura pueri, per tempus praescriptum, pracparan-tur ad primam Communionem ac Confirmationem ?

An pueri nondum communicantes statute tempore ad Con-fessionem vocantur?

4. An Parochus diligenter, cum sollicitudine et zelo Sa-cramenta administrat, infirmos visitat, moribundos adjuvat, pauperes sublevat, abusus et scandala tollit ?

5. An frequentem Sacramentorum usum suis inculcat, et eum in finem diebus praesertim dominicis et festis, nee non in sabbatis ac vigiliis festorum, ad audiendas confessiones assiduus adest?

APP. II. 1NSTU. DE SOLEMNI VISIT. DECANALI.

6. An quandoque populo suo procurat confessarios ex-traordinarios ? Au de pia missione danda vel simili sancta exercitatione, post paucos annos renovanda, est sollicitus? — Qua? vitiose vel omnino male egit Pastor, in missione ple-rumque reparantur; undo missio pro Pastoris conscientia fons uberrimus est pacis, pro Parochianis gratiarum et salntis.

7. An non admittit ad Matrimonium nisi bene dispositos et doctrina Christiana satis instructos? An in catechisandis rudibus industrius est et assiduus?

8. An specialem curam habet de infirmis, ita ut, etiani post administrata exeuntium Sacramenta, frequenter eos visi-tet? An curat ut segrotantibus omnimoda detur sibi eligendi confessarium libertas ?

9. An pueros paterno affectu prosequitur ? An Statuta circa scbolas diligenter observat? — Ex eo fonte innumera in parochiam derivabuntur bona, sicuti ex neglectis pueris mala sequentur insanabilia, quibus gravabitur Parochi conscientia in tremendo Dei judicio. — An habentur in parochia scholse dominicales, et pia sodalitas sive puellarum, sive ado-lescentium et virorum? An eas fovet?

10. An inter ipsum et parochianos concordia viget et amicitia ?

11. An de Vicario sen Sacellano suo est contentus? Dicat aperte in quibus deficere sibi videatur. Silentium plerumque in junioris sacerdotis detriinentum vergit. Quam partem in sacro ministerio Vicariis concedit? Quamam habentur in parochia Monasteria seu Congregationes tam virorum quam mulierum ? An in eoruin moribus, conversatione extra Monas-terium etc. nihil reprehensibile occurrit sen attendendum ? An Statuta Provincialia et Dioccesana, qua; ad eos pertinent, observant ?

12. Quis est status domus pastoral is ? An non supel-lectili instructa est elegantiore ? An contra non sordescit ?

13. An adest in usum fabricai ecclesia) area, tribus

Al'I'. II. INSTquot;. UK SOLKMNI VISIT. DEC ANAL I.

clausa clavibus ? An claves niodo praescripto custodiuntur ? An in hac area omnia sunt deposita, qua? in ea servari de-bent? An adest in dorao pastorali armarium sea archivum parochie, rite instructum, in quo conservanda conserventur ?

14. An adsunt registra baptizatorum, confirmatoruni, ma-trimonio junctorum, mortuorum, status animarum, memoriale parochiaj ac conferentiarum, si hoc ibidem asservari débeat?

15. An insciibenda registris debite sunt inscripta? An ordinationes de conferentiis servantur?

16. An litterai pastorales, circulares ad clerum, pecu-liares ad Parochum, qute ad res spirituales, Parochi officium etc. pertinent; item littene SS. reliquiarum, litteraj (juibus eriguntur conf'raternitates sive sodalitates, vel harum statuta sen regulae continentur; tandem littcra) quibus conceduntur indulgentiae, adsunt et bene conservantur ?

§ 7. Do Yicariis sou Sacclliinis et aliis Sucerdotibus.

1. An Vicarius seu Sacellanus, juxta ordinationes de vita et honestate Clericorum, vitam ducit regularem et exempla-rem ? An Parocho suo debitam exhibet reverentiam et obe-dientiam ?

2. An diebus dominicis et festis, ordiiyirie interest Missce solemui et Vesperis seu Laudibus ?

3. An cum studio catechisat et concionatur? An rite se ad has functiones praparat? An in omnibus aliis sacris muneribus vere assiduus est, Pastori suo ex corde auxi-liando'?

4. An in conversatione cum laicis prudenter et, prout decor postulat clericalis, se gerit? An abstinet a frequen-tiore commercio cum laicis, prtesertim cum mulieribus, et prae omnibus cum iis qiue apud ipsum confiteri solentV An summa utitur prudentia in colloquiis, maxime cum laicis ?

126 API'. II. INSïli. I)B SOLEMNI VISIT. DECANAL1.

An nunquam exit e parochia seu loco residentias sine expresse consensu Pastoris'? — An dum domo exit, etiam intra parochiain, semper quo vadat notificat?

5. An regulariter observat csetera statuta, qutc eura spe-ciatim respiciunt ?

6. An alii Sacerdotes, in parochia commorantes, vitain ducunt consentaneam statutis de vita et honestate Clerico-rum? An pie celebrant? An observant cetera statuta, qua; ad eos spectant?

§ 8. De custode et reliquis iidelibus.

1. An custos est probae vita;, honestae conversationis , obediens Parocho suo ?

An functiones ad se spectantes pie et modeste exercet ?

2. An caeteri ecclesia; addicti, cantores, organista, etc. suo munere rite funguntur?

3. Quot sunt communicantes? Quot SS. Species anno elapso distributa; sunt ? Quis fuit numerus baptizatorum ? An et quot illegitimi baptizati ? Quis fuit numerus matrimonio junctorum et mortuorum ?

4. An et qui abusus speciales in parochia vigent ?

Quid de choreis et conventiculis personarum utriusque sexus ?

S 9. De Scholis.

1. An existit schola publica a catholicis frequentata? An notitiam habet Parochus lihrorum, scriptonim, cantile-narmn, qua; in ea adhibentur ? item documentorum sive m-structionmn, qua; a magistris pueris sive alumnis dantur, num scilicet religioni catholica; repugnent?

2. An adest schola custodiendis paivulis destinata (bewaarschool) '? Si non est catholica, an a catholicis frequenta-

API'. 11. INSTR. DU SOLEMNI VISIT. DUCANALI. 127

tur cum perversionis peiiculo? Si est catholica, an parvuli in ea religionis ac pietatis rudimentis rite imbuuntur?

3. An habetur schola specialis catholica?

Quo pacto erecta est et sustentatur ? Quo successu institutie datur? Quot in ea sunt pueri vel alumni?

4. An magister catholicus est vita; proba;, sedulo adim-plens officia hominis christiani V An statuta circa doctrinam christianam tradendam et puerorum educationem fovendam diligenter observat ?

§ 10. De bonornni fabricte aliorumquo bonoruin ecclesiastlcorum administratione.

1. An bona ecclesiastica temporalia sarta tecta servan-tur? An bene administrantur ? An decreta sou ordinationes circa administrationem bonorum fabrica) accurate observan-tur? An statuto tempore, ut de rebus sibi commissis agant, conventus suos habent consilium fabricte ac collegium a;di-tuorum (de Fahriekraad cn hot bureau der kerkmeesters) ? An Pastor hisce conventibus interest? An ubi cxistit specialis bonorum pauperum administratio catholica, horum bonorum administratores, juxta ordinationeni ea de re in hac appendice occurrentem, debito tempore conveniunt, ut de rebus pauperum tractent ? An habita» deliberationes in pro-prio registro notantur? An computi annui rite hunt? — Ab-sit, ut in his omnibus ficte aut negligenter aliquid perpetretur.

2. An adsunt tabulae vel registrum fundationum piarum, Missarum, etc.

An fidelissime exonerantur? An earum bona ut par est ad-minislrantur ?

Datum Ruraemunda;, die 4 mensis Octobris, anno 1867.

t J. A. PAREDIS,

Episcopus Rurcenmndensis.

APP. III. MONITUM PHO PAR OCH IS ET VlCAKIIS.

III.

Monitum Pro Parochis et Vicariis.

Episcopus Rursemundensis et Prosynodus cum Eo congre-gata in venerabilis Cleri memoriam revocandum esse censent, secundum Concilii Provincialis Decreta et Statuta (1): „Paro-cho animarum curam vi Officii incumbere ; Vicariorum munus autem in eo consistere, ut Parochum adjuvent in obligatio-nibus suis adimplendisquot;; scilicet tam in munere suo paro-cbiali, quam in ceteris functionibus ecclesiasticis obeundis.

Parocbo igitur conipetit facultas statuendi prascripto, cui a Vicariis obtemperandum est, quali hora, turn die Dominica, tuin diebus feriulibus, Missac pro spiritual! fidelium necessitate aut utilitate celebrandaï sint, et quamnam ex hisce Missis Vicarius cantare aut legere debeat, necnon quanam hora aut matutina aut pomeridiana confessiones in ecclesia paro-chiali excipienda) sint.

Parochi est decernere secundum Statuta Concilii Provincialis et Synodi Dioccesana^ a quonam, quoties et quonam tempore catecheses pro pueris, instructiones et condones aut pro universis fidelibus, aut pro Congregationibus et piis sodalitatibus, approbante Episcopo erectis, habendau sint.

„Obstringuntur in primis Parochi sub gravi obligatione „lege residentiaj. — Perpetuo igitur et personaliter resideant „in parochia sua, nisi aut Christiana charitas, aut urgens „necessitas, aut debita obedientia, aut alia quaivis legitima „causa illos abesse sinat; tune vero attente provideant, ut „ex absentia, quantumvis brevi, nullum detrimentum patian-„tur parochiani; quod si intra tempus absentia; comprehen-.,(latur dies festus vel dominicus, prius petatur et obtineatur „Episcopi licentia. —■ Decanus attendit, an tempore absentiaj „rite provisum fuerit Parochia; per alium sacerdotem, qui

(1) Tit. II. Cap. VIII.

APP. HI. MONITUM PKO PAROCHI3 ET VICARIIS. 129

„tarnen, si facultas absceclendi ultra quindenam producitur, „ab Episcopo approbandus erit. Omnibus, qui parochialibus „muniis intendunt, commendamus, ut quoties domo absint „domesticis indicare non omittant, ubinam, pro casuum exi-„gentia, adiri ac inveniri possint (1).

„Lege residentise Vicarios etiam non aliter ac Parochos, „quibus semper prscsto esse debent, teneri declaramus, prac-„cipimusque, ne sine Parochi licentia umquam abesse pos-„sint (2).

„Parochos et ipsorum Adjutores enixe in Domino adhorta-„mur, ut prouti eorum communes conatus in eumdem finem „tendunt salutis animarum, ita etiam unus sit in eis spiritus, quo inter se mutuo juvamini et auxilio, fideli autem „populo utilitati et aïdificationi esse curent in vinculo pacis.

Vicarii meminerint se, inferiores munere, aitate et expe-„rientia, a quavis prscsumptionis specie alienissimos esse de-„bere; doceri ament, ut et ipsi ad alios docendos apti fiant; „cum fiducia et docilitate Parochi consilia petant, eique de-„bitum honorem exhibeant: et siquidem defectum aliquem „in illius agendi modo pro humana fragilitate observaverint, „caveant ne idcirco eum minus reverenter habeant, neve delectus ipsos revelent prsesertim laicis ad honorem Parocho „debitum imminuendum.

„Alia autem ex parte Parochus, quos habuerit in adjuto-„rium officii Vicarios, illos ut fratres et filios diligat, miti „ac benevolo animo complectatur, ad pietatem et ecclesiasti-„cas virtutes, asque ac ad ministerium rite implendum infor-„met, in dubiis consilio juvet, in adversis consoletur, in „laboribus, viribus additis, confirmet, maxime vero honore „prosequendos coram fidelibus curet.

„In parochiis, ubi duo vel plures sunt vicarii, pari studio „in ld intendent, ut se invicem ad sanctiticationem excitent, „fraternaque concordia animarum bonum procurent. Officia

(1) Tit. IL Cap. VI. (2) Tit. II. Cap. VIII. 9

130 APP. IV. DECRETUM S. CONGKEG. EPISCOP. ET REGUL.

„tarnen unicuique adsignata sine consensu Parochi non com-„mutabunt, nee alteri sacerdoti cedentquot; (1).

Rurajmundte, 19 Octobris 1886.

t FR4NCISCUS,

Episc. üurcem.

IV.

Decretum S. Congregationis Episcoporum et Regu-larimn de Congregationibus mulierum et viroruin laicorum.

Quemadmodum omnium rerum humanarum quantumvis honestae sanctteque in se sint; ita et legum sapienter con-ditarum ea conditio est, ut ab hominibus ad impropria et aliena ex abusu traduci ac pertrahi valeant; ac propterea quandoque fit, ut intentum a legislatoribus finem haud am-plius assequantur; imo et aliquando, ut contrarium sortian-tur effectum.

Idque dolendum vel maxime est obtigisse quoad leges plurium Congregationum, Societatum aut Institutorum sive mulierum quas vota simplicia aut solemnia nuncupant, sive virorum professione ac regimine penitus laicorum; quando-quidem aliquoties in illorum Constitutionibus conscientiae manifestatie permissa fuerat, ut facilius alumni arduam per-fectionis viam ab expertis Superioribus in dubiis addisce-rent; e contra a nonnullis ex his intima conscientiai scrutatio, quae unice Sacramento Pcenitentiae reservata est, inducta fuit. Itidem in Constitutionibus ad tramitem SS. Canonum praïscriptum fuit, ut Sacramentalis Confessio in hujusmodi Communitatibus fieret respectivis Confessariis ordinariis et extraordinariis; aliunde Superiorum arbitrium eo usque de-venit, ut subditis aliquem extraordinarium Confessarium de-

(1) Tit. II. Cap. VIII.

APP. IV. DECRETUM ö. CONGREG. EPISCOP. ET REGUIi. 131

negaverint, etiam in casu quo, ut propria; conscientia; consulerent , eo valde indigebant. Indita denique eis fuit discretionis ac prudentiae norma ut suos subditos rite recte-que quoad peculiares poonitentias ac alia pietatis opera diri-gerent; sed et hasc per abusionem extensa in id etiam extitit, ut eis ad Sacram Synaxitn accedere vel pro lubitu permiserint, vel omnino interdum prohibuerint. Hinc factum est, ut hujusmodi dispositiones, quiB ad spiritualem alumno-rum profectum et ad unitatis pacem et concordiam in Com-munitatibus servandam fovendamque salutariter ac sapienter constituta; jam fuerant, baud raro in animarum discrimen, in conscientiarum anxietatem, ac insuper in externa; pacis turbationem versa; fuerint, ceu subditorum recursus et que-rimonia; passim ad S. Sedem interjecta; evidentissime com-probant.

Quare SSmus D. N. Leo divina providentia Papa XIII, pro ea qua pra;stat erga lectissimam hanc sui gregis por-tionem peculiari sollicitudine, in Audientia babita a me Car-dinali Prafecto S. Congregationis Episcoporum et Regularium negotiis et consultationibus praposita; die decimaquarta De-cembris 1890, omnibus sedulo diligenterque perpensis, ha;c qua; sequuntur voluit, constituit atque decrevit.

I. Sanctitas Sua irritat, abrogat, et nullius in posterum roboris declarat quascumque dispositiones Constitutionum, piarum Societatem, Institutorum mulierum sive votorum sim-plicium sive solemnium, nee non virorum omnimode laico-rum, etsi dicta; Constitutiones approbationem ab Apostolica Sede retulerint in forma quacumque etiam quam ajunt spe-cialissimam, in eo scilicet, quod cordis et conscientiae inti-mam manifestationem quovis modo ac nomine respiciunt. Ita propterea serio injungi Moderatoribus ac Moderatricibus hujusmodi Institutorum, Congregationum ac Societatum ut ex propriis Constitutionibus, Directoriis ac Manualibus prafata; dispositiones omnino deleantur penitusque expungantur. Irri.

132 APP. IV. DECRETUM S. OONGBEG. EPISCOP. KT KEGUIj.

tat pariter ac delet quoslibet ea de re usus et consuetudi-nes etiam immemorabiles.

II. Districte insuper prohibet memoratis Superioribus ac Superiorissis cujuscumque gradus et praeminentite sint, ne personas sibi subditas inducere pertentent directe aut indirecte, pracepto, consilio, timore, minis, aut blanditiis ad hujusmodi manifestationem conscienti» sibi peragendam; sub-ditisque e con verso prajcipit, ut Superioribus majoribus de-nuncient Superiores minores, qui eos ad id inducere audeant; et si agatur de Moderatore vel Moderatrice Generali denun-ciatio huic S. Congregationi ab iis fieri debeat.

III. Hoe autem minime impedit quominus subditi libere ac ultro aperire suum animum Superioribus valeant ad effectum ab illorum prudentia in dubiis ac anxietatibus consilium et directionem obtinendi pro virtutum acquisitione ac perfectionis progressu.

IV. Prajterea firmo remanente quoad Confessarios ordi-narios et extraordinarios Communitatum quod a Sacrosancto Concilio Tridentino prsescribitur in Sess. 25 Cap. 10 de Regul. et a S. M. Benedicti XIV statuitur in Constitutione qua; incipit „Pastoralis curaquot;, Sanctitas Sua Prasules Supe-rioresque admonet ne extraordinarium denegent subditis Con-fessarium quoties ut proprise conscientiic consulant ad id subditi adigantur, quin iidem superiores ullo modo petitionis ratio-nem inquirant, aut aigre id ferre demonstrent. Ac ne evanida tam provida dispositio fiat, Ordinaries exhortatur, ut in locis propria; Dioeceseos, in quibus Mulierum Communitates exi-stunt, idoneos Sacerdotes facultatibus instructos designent, ad quos pro Sacramento poenitentia; recurrere ea: facile queant.

V. Quod vero attinet ad permissionem vel prohibitionem ad sacram Synaxim accedendi Eadem Sanctitas Sua decernit, hujusmodi permissiones vel prohibitiones dumtaxat ad Con-fessarium ordinarium vel extraordinarium spectare, quin Superiores ullam habeant auctoritatem hac in re sese ingerendi.

APP. IV. ÜECI1ETUM S. CONGRKG. EPISCOP. ET KEGUL. 133

excepto casu quo aliquis ex eorum subditis post ultiraam Sacramentalem Conl'essionem Communitati scandalo fuerit, aut gravem externam culpam patraverit, donec ad Pocniten-tiai sacramentum denuo accesserit.

VI. Monentur hinc omnes , ut ad Sacram Synaxim curent diligenter se praeparare et accedere diebus in propriis regu-lis statutis; et quoties ob fervorem et spiritualem alicujus profectum Confessarius expedire judicaverit ut frequentius aecedat, id ei ab ipso Confessario permitti poterit. Verum qui licentiam a Confessario obtinuerit frequentioris ae etiam quotidian® Communionis, de hoe certiorem reddere Superio-rem teneatur; quod si hic justas gravesque causas se habere reputet contra frequentiores hujusniodi Communiones, eas Confessario manifestare teneatur, cujus judicio acquiescen-dum omnino erit.

VII. Eadem Sanctitas Sua insuper rnandat omnibus et singulis Superioribus Generalibus, Provincialibus et Localibus Institutorum de quibus supra, sive virorum, sive mulierum, ut studiose accurateque hujus Decreti dispositiones observent sub poenis contra Superiores Apostolicae Sedis mandata vio-lantes ipso facto incurrendis.

VIII. Denique mandat, ut prscsentis Decreti exemplaria in vernaculum sermonem versa inserantur Constitutionibus praedictorum piorum Institutorum, et saltern semel in anno, stato tempore in unaquaque Domo, sive in publica mensa, sive in Capitulo ad hoe specialiter convocato alta et intelli-gibili voce legantur.

Et ita Sanctitas Sua constituit atque decrevit, contrariis quibuscumque etiam speciali et individua mentione dignis minime obstantibus.

Datum Ilomae ex Secretaria memorataj S. Congregationis Episcoporum et Regularium, die 17 Decembris 1890.

I. Caedinalis VEBQA Pka;fectus.

-{- FR. ALOISIUS Ensoorus Calmnigen. Secretarius.

APP. V. FORMULA 1NTRODUCENDI PAROCHOS.

V.

Formula introducendi Parochos.

1° Curat Decanus ut parochitc clerus, fabricte consilium ac Meles de die et hora, quibus fiet introductie, praemo-neautur, et ut tempore convenienti omnes campanarum puisu in ecclesiam convocentur,

2quot; In summo altari parentur claves ecclesiae et taber-naeuli, calix, missale et vestes sacerdotales complicataj.

3quot; Decanus novum introducturus Parochum, superpel-liceo ac stola vostitus, ipsum similiter indutum, stipantibus duobus testibus, superpelliceo tantum paratis, ducit ad summum altare; quo cum pervenerint, canitur, inchoante De-cano, hymnus „ Veni Creatorquot;, cum versu „ Emitte Spiritum tuumquot; etc. et oratione „Deus qui cordaquot; etc. Cantato hymno, introducens pra3legit institutionis litteras, easque paucis vernacule exponit.

4° Postea introducendus, coram altari genuflexus, edit professionem fidei juxta formulam Pii IV, a Pio IX auctam, et quidem latino sermone, ut infra ponitur, atque juramen-tum in hunc modum : Juro et promitto insuper obedicntiam, r ever ent iam et honor em Summo Fontifici NN., lllmo ac Revmo Dno NN., Dioecesis Rurcemundensis Ordinario cjusque successorihus.

Item, ita juro ac promitto, Pastoratui meo eecleske (Hie exprimitur nomen tituli et loci) fdcliter deserviam, et ibidem personaliter resideho, prout onus illi annexum postulat; bona Fastoratus et ecclesia; niece non alienaho, indebite alienata, quantum in me erit, fideliter recuperare studebo.

Specificationem omnium fructuum Fastoratus mei et ecclesia; mece, cum debita designatione hypothecarum, limitum ac tcrminorum, si exigatur, lllmo nc Revmo Dioecesis Ordinario tradam. Deinde, manu super Evangelium a Decano

APP. V. FORMULA l-NTRODUCENDI PAROCHOS. 135

porrectum posita, addit: Sic me Deus adjuvet et hmc Sancta Dei Evangelia.

5° Quibus peractis. ascendit novus Parochus in suppe-daneum altaris, ubi introducens ipsi tradit claves ecclesiaj et tabernaculi, dicens: Auctoritate limi in Christo Patris et Domini, Episcopi Burcemundensis, mihi delegata, tra-dendo tibi claves istas, pono ac constituo te in reali et actuali possessionc Pastoratus hujtis ecclesia) (Enuntiatur nomen tituli et loci), cum omnibus privilegiis, juribus ac provcntibus, juxta litteras institutionis, in nomine Patris f. et Filii, et Spiritus Sanrti Amen.

(Dum ultima verba pronuntiantur, producitur signum crucis.)

In traditione calicis, missalis ac vestium sacerdotalium dicitur:

In signum realis et actualis possessionis hujus Pastoratus, tibi eollatce et a te acceptce, trado tibi calicem, missale ac vestes sacerdotales.

6° Tune Decanus, comitibus testibus, Pastorem circum-ducens, hasce pronuntiat formulas.

Ad sedem confessionalem, in qua sedet Parochus:

Exerce in hoe tribunali dat am tibi potestaten judicandi et absolveadi, in remissionem peccatorum, in augmentum gratice et in prcemiwm, vita ceternce. Amen.

Ad baptisterium, quod Neo-Pastor manu tangit, aperit ac claudit:

Dominus JESÜS, qui dixit diseipulis suis: Euntes docete omnes gentes, baptizantes cos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, det tibi gratiam, ut per lavacrum rege-nerationis, Ecclesice ejus populum rite aggregare valeas. Amen.

Ad funem - campanse, quam leviter pulsat Pastor;

Fung ere potestate tibi tradita campanas pulsandi, ut, dum earum sonitus transit per nubila, fidelnm conventum

Al'P. V. FOItMULA 1NTRODUCEND1 PAROCHOS.

manus conservet angelica, fruges credentium, menfes et corpora salvet protectio sempiterna. Amen.

Ad suggestum, quem eonscendit Parochus, Evangelium lecturus de bono Pastore:

Ascende in hanc cathedram, et utere potestate annun-tiandi Sancta Jesu Christi Evangelia , prcedicandi Dei verbum, popidim a vitiis conipescendi et ad virtutes ad-hortandi, in Spiritu Sancto Vei. Amen.

Ad sacristiam, cujus portam Neo-l'arochus claudit et aperit:

Accipe possessionem hujus ecelesiee, cum jurihus, rediti-hus et omnibus ad cam pertinentïbus, ad providcndum cul-tui Bei et ecclesia', necessitatibus. Amen.

7° Finita introductione, Decanus, si per circumstantias utile videtur, ad introductum populumque eongregatum mo-nita qua3dain salutaria dirigit.

8° Tandem novus Pastor tabernaculum aperit atque, ex-posito SS. Sacramento in Ostensorio, et prscmissa incensa-tione, incipit hymnum „Te Deumquot;, qui deinde cum con-suetis versibus et orationibus, in gratiarum actionem, cantu absolvitur.

9° Postremo cantatur „Tantum ergoquot; et „Genitoriquot;, et more prascripto datur a Parocho benedictio.

10° Decanus, priusquam parochiam relinquat, introductio-nis testimonium, introducto tradendum, conficit juxta hanc formulam:

Testimonium introductionis.

Ex potestate, mihi ab Illmo ac Revmo Dno Episcopo Rursemundensi delegata, prseviis professione fidei et jura-mento de obedientia pra)standa, munere rite obeundo etc., atque adhibitis caeremoniis et solemnitatibus de jure requi-sitis et ab Ordinario praescriptis, introduxi in realem, actua-

IPP. VI. F1DEI PR0FESS10 JUXTA FOUM. Pil IV ET PIJ IX. 137

lem ac corporalen! possessionem Pastoratus atque Ecclesia; (Exprimitur nomen tituli ct loci), cum omnibus juribus, reclitibus ac cunctis ad ea pertinentibus, Rdum aclm. Dnuin NN. sacerdotein, prsoseatibus, prater magnam populi fidelis copiam, tanquam testibus, ad hoe specialiter assumptis NN., qui huic testiraonio mecum suhscripserunt.

Actum die anno

11° Introducens Illmum Episcopum de peracta intro-ductione quamprimum certiorem faciet.

Datum Ruragmundsc,

die 4 mensis Octobris, anno 1867.

f J. A. PARBDIS,

Episcopus Rurcemundensis.

VI.

Fidei professie juxta formulam Pii IV et Pii IX.

Ego N. firma fide credo, et profiteor omnia et singula, quae continentur in Symbolo Fidei, quo sancta Romana Ecclepia utitur; videlicet, Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem coeli et terra;, visibilium omnium, et invisibilium. Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei unigenitum. Et ex Patre natum, ante omnia ssecula. Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Genitum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt. Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendit de cnolis. Et incarnatus est de Spiritu sancto ex Maria virgine: et homo factus est. Cruci-fixus etiam pro nobis, sub Pontio Pilato passus et sepultus

138 APP. VI. FIUEI PUOFESSIO JUXTA FOKM. Pil IV KT Pil IX.

est. Et resurrexit tertia die, secundum Scripturas. Et ascen-dit in ccelum, sedet ad dexteram Patris. Et iterum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos; cujus regni non erit finis. Et in Spiritum sanctum Pominum, et vivifican-tem, qui ex Patre, Filioque procedit. Qui cum Patre et Filio simul adoratur, et conglorificatur: qui locutus est per pro-phetas. Et unam sanctam Catholicam et Apostolicam Eccle-siam. Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum. Et exspecto resurrectionem mortuorum. Et vitam venturi steculi. Amen. Apostolicas et ecclesiasticas traditiones, reli-quasque ejusdem Ecclesia; observationes, et constitutiones firmissime admitto et amplector.

Item sacram Scripturam juxta eum sensum, quem tenuit et tenet sancta Mater Ecclesia, cujus est judicare de vero sensu et interpretatione sacrarum Scripturarum, admitto: nee eam umquam nisi juxta unanimem consensum Patrum accipiam et interpretabor.

Profiteer quoque septem esse vere et proprie Sacramenta nova; legis, a Jesu Christo Domino nostro instituta, atque ad salutem humani generis, licet non omnia singulis neces-saria , scilicet Baptismum , Confirmationem , Eucharistiam, Poenitentiam, Extremam Unctionem, Ordinem et Matrimo-nium: illaque gratiam conferre, et ex his Baptismum, Confirmationem, et Ordinem, sine sacrilegio, reiterari non posse. Receptos quoque et approbates Ecclesia; Catholicae ritus, in supradictorum omnium Sacramentorum solemni administra-tione recipio et admitto: omnia et singula qua; de peccato originali, et de justificatione, in sacrosancta Tridentina Sy-nodo definita, et declarata fuerunt, amplector et recipio.

Profiteor pariter in Missa offerri Deo verum, proprium, et propitiatorium sacrificium, pro vivis et defunctis; atque in sanctissimo Eucharistiae Sacramento esse vere, realiter et substantialiter Corpus, et Sanguinem, una cum anima et Divinitate Domini nostri Jesu Christi, fierique conversionem

MP. VI. FIDE I PKOFESSIO JÜXTA FOIill. Pil IV ET PU IX. 139

totius substantias panis in Corpus, et totius substantias vini in Sanguinem, quam conversionem Catholica Ecclesia Trans-substantiationein appellat.

Fateor etiam sub altera tantum specie, totum atque integrum Christum, verumque Sacramentura sumi. Constanter teneo Purgatorium esse, animasque ibi detentas Fidelium suffragiis juvari. Similiter et Sanctos una cum Christo re-gnantes, venerandos, atque invocandos esse; eosque oratio-nes Deo pro nobis offerre; atque eorum reliquias esse vene-randas. Firmissime assero, imagines Christi, ac Deiparse semper virginis, necnon aliorum Sanctorum habendas et reti-nendas esse, atque eis debitum honorem ac venerationem impertiendam. Indulgentiarum etiam potestatem a Christo in Ecclesia relictam fuisse; illarumque usum Christiano populo maxime salutarem esse affirmo. Sanctam, Catholicam, et Apostolicam Romanam Ecclesiam, omnium Ecclesiarum matrem et magistram agnosco; Romanoque Pontifici, beati Petri Apostolorum Principis successor!, ac Jesu Christi Vica-rio veram obedientiam spondeo ac juro. Cetera item omnia a sacris Canonibus, et (Ecumenicis Conciliis, ac pra)cipue a sacrosancta Tridentina Synodo et ab Oicumenico Concilio Vaticano tradita, detinita, ac declarata praesertim de Romani Pontiftcis Primatu et Infallibili Magisterio, indubitanter reci-pio atque profiteer; simulque contraria omnia, atque htereses quascumque ab Ecclesia damnatas, et rejectas, et anathema-tizatas, ego pariter damno, rejicio, et anathematize. Hanc veram Catholicam fidem , extra quam nemo salvus esse potest, quam in prsesenti sponte profiteer, et veraciter teneo, eamdem integram et inviolatam, usque ad extremum vita) spiritum, constantissime (Deo adjuvante) retinere et confiteri, atque a meis subditis, vel illis quorum cura ad me in mu-nere meo spectabit, teneri, doceri, et praedicari, quantum in me erit, curaturum. Ego idem N. spondeo, voveo ac juro. Sic me Deus adjuvet, et hasc sancta Dei Evangelia.

140 A PP. VI. Ï'IIJEI PliOFESSlO JÜXTA FORM. Pil IV ET Pil IX.

Geloofsbelijdenis der heilige roomsch katholieke kerk

voorgesohreven door (Paus (Pius IV en (Paus (Pius IX.

Ik N. geloof met een vast geloof en belijd alles, zoo in het algemeen als in het bijzonder, wat vervat is in de Geloofsbelijdenis, welke de heilige Koomsche Kerk gebruikt, te weten: Ik geloof in éénen God, den almachtigen Vader, Schepper van hemel en aarde, van alle zichtbare en onzichtbare dingen En in éénen Heer Jesus Christus, Gods eenig-geboren Zoon. En uit den Vader geboren, voor alle eeuwen. God van God, licht van licht, waren God van den waren God. Geboren, niet gemaakt, één van wezen met den Vader, door wien alles gemaakt is. Die om ons menschen en om onze zaligheid is nedergedaald uit den Hemel. En het vleesch heeft aangenomen door den Heigen Geest uit de Maagd Maria: en is mensch geworden. Die ook voor ons gekruist is, onder Pontius Pilatus geleden heeft en begraven is. En verrezen is ten derden dage, volgens de Schriften. En is opgeklommen ten Hemel, zit aan de rechterhand des Vaders. En zal wederkomen met heerlijkheid, om te oordeelen de levenden en de dooden; aan wiens rijk geen einde zal zijn. En in den Heiligen Geest, den Heer en levend makende, die van den Vader, en den Zoon voorkomt. Die met den Vader en den Zoon te zamen aangebeden en medeverheerlijkt wordt: die gesproken heeft door de Profeten. En ééne, heilige, katholieke en Apostolische Kerk. Ik belijd één Doopsel tot vergeving der zonden. En ik verwacht de verrijzenis der dooden. En het toekomstig eeuwig leven. Amen. Ik neem zeer vastelijk aan en omhels de Apostolische en kerkelijke overleveringen, en de overige gebruiken en Constituties van dezelfde Kerk.

Insgelijks neem ik de Heilige Schriftuur aan volgens dien zin, welken gehouden heeft en nog houdt de heilige Moeder

APP. VI. FIDEI PR0FE.SS10 JUXTA FORM. Pil IV KT Pil IX. 141

de Kerk, aan wie het toekomt te oordeelen over den waren zin en de uitlegging der heilige Schriften: en ik zal die nooit anders verstaan en uitleggen dan volgens de eenparige overeenstemming der Vaderen.

Ik belijd ook, dat er zeven ware en eigenlijke Sacramenten der nieuwe Wet zijn, door Jesus Christus onzen Heer ingesteld, en tot zaligheid van het menschelijk geslacht noodzakelijk, schoon niet allen voor een ieder; namelijk: het Doopsel, het Vormsel, het Heilig Sacrament des Altaars, de Biecht, het Laatste Oliesel, het Priesterschap en het Huwelijk; en dat zij genade mededeelen, en dat van dezen het Doopsel, het Vormsel en het- Priesterschap, zonder heiligschennis, niet weer herhaald kunnen worden. Ook neem ik aan en erken ik de aangenomen en goedgekeurde gebruiken der katholieke Kerk, bij do plechtige toediening van al de voornoemde Sacramenten. Alles, zoo in het algemeen als in het bijzonder, wat over de erfzonde en de rechtvaar-digmaking in de heilige Kerkvergadering van Trente is vastgesteld en uitgesproken, omhels ik en neem ik aan.

Ik belijd insgelijks, dat in de Mis aan .God wordt opgedragen eene ware, eigenlijke en verzoenende offerande, voor levenden en dooden ; en dat in het Allerheiligste Sacrament des Altaars waarlijk, wezenlijk en zelfstandig tegenwoordig is het Lichaam en Bloed, te zamen met de ziel en de Godheid van onzen Heer Jesus Christus, en dat er eene verandering geschiedt van de geheele zelfstandigheid van het brood in het Lichaam en van de geheele zelfstandigheid van den wijn in het Bloed, welke verandering de katholieke Kerk Transsubstantiatie noemt.

Ik belijd, dat ook onder slechts ééne gedaante Christus geheel en volkomen, en het ware Sacrament ontvangen wordt. Onwankelbaar houd ik vast, dat er een Vagevuur is, en dat de zielen, aldaar opgehouden, door de voorbeden der Geloo-vigen geholpen worden. Insgelijks ook, dat de Heiligen, die

142 APP. VI. FIDEl PROFESS 10 JUXTA FORM. Pil IV ET Pil IX.

te zamen met Christus heerschen, behooren vereerd en aangeroepen te worden; dat zij gebeden aan God voor ons opdragen ; en dat hunne overblijfselen behooren vereerd te worden. Zonder eenigen twijfel betuig ik, dat men de beelden van Christus, en van de Moeder Gods, altijd Maagd, alsmede van de andere Heiligen behoort te hebben en te behouden, en daaraan de verschuldigde eer en vereering te bewijzen. Ik belijd, dat ook de macht om atiaten te ver-leenen door Christus in de Kerk is achtergelaten; en dat derzelver gebruik voor het Christenvolk hoogst heilzaam is. De heilige, katholieke. Apostolische Roomsche Kerk erken ik voor de moeder en leermeesteres van alle Kerken; en aan den Roomschen Paus, die de opvolger van den gelukzaligen Petrus, den Prins der Apostelen, en de Plaatsbekleeder van Jesus Christus is, beloof, en zweer ik ware gehoorzaamheid. Eveneens neem ik zonder eenigen twijfel aan en belijd ik al het overige dat door de heilige Kerkregels en door de Alge-meene Kerkvergaderingen, en bijzonder door de heilige Kerkvergadering van Trente en door het Igemeen Concilie van het Vaticaan geleerd, vastgesteld, en uitgesproken is, vooral over het Primaatschap van den Roomschen Paus en zijn Onfeilbaar Leeraarsambt; en tevens veroordeel, verwerp, en doem ik al wat daarmede in strijd is, en de ketterijen, welke ook, op dezelfde wijze als ze door de Kerk veroordeeld, en verworpen, en gedoemd zijn. Dit waar katholiek Geloof, buiten hetwelk niemand zalig kan worden, hetwelk ik op dit oogenblik vrijwillig belijd, en in waarheid houd, datzelfde Geloof verzeker, beloof, en zweer ik dezelfde N. met Gods hulp, tot den laatsten adem mijns levens geheel en ongeschonden standvastig te behouden en te belijden, alsook naar vermogen te zullen zorgen, dat het door mijne onderhoorigen, of door hen, voor wie ik in mijne betrekking zal te zorgen hebben, gehouden, geleerd, en verkondigd worde. Zoo helpe mij God en deze heilige Evangeliën Gods.

API'. VII. FORMULA RENOVANDI VOTA BAPTBMALIA. 143

VII.

A) Fornmla renovandi vota baptismalia, ipsa die primse Communionis, coram exposito SS. Sacramento, adhibenda.

Aan uwe voeten neergeknield, o mijn aanbiddelijke Verlosser, wil ik op dezen schoonen dag mijner eerste H Communie den gelukkigen stond gedenken, waarop mij het H. Doopsel werd toegediend. Bij het ontvangen van dat H. Sacrament, heb ik mij verbonden om het geloof in oenen God in drie Personen te belijden ; om den duivel te verzaken ; om mij aan uwe heilige wet te onderwerpen ; om uwe heilige, katholieke, apostolische, Roomsche Kerk als mijne moeder te eeren, en ijverig de middelen van zaligheid aan te wenden, die zij alleen bezit. En Gij, mijn God, Gij hebt mij de erfzonde vergeven; Gij hebt mijne ziel met uwe kostbaarste gaven verrijkt; Gij hebt mij onder het getal uwer kinderen en der erfgenamen van uw rijk aangenomen.

Verheven oogenblik! Onschatbare gebeurtenis 1 De oneindig volmaakte, driewerf heilige God sloot toen een verbond met mij, ellendig schepsel. En gij dierbare Zaligmaker waart daarvan de Middelaar; met uw eigen kostbaar bloed werd het bezegeld, en tot eeuwig bewijs ontving mijne ziel een onuitwischbaar merkteeken, dat in uwe uitverkorenen met onsterfelijken luister zal schitteren. In het H. Doopsel is mij oon nieuw leven ingestort: ik werd Christen, kind Gods, broeder van mijn Verlosser, tempel van den H. Geest, lidmaat der Kerk, erfgenaam Gods en medeerfgenaam van Jesus Christus.

Groote God, welken dank zal ik U voor zoo vele weldaden bewyzen, vooral op dezen dag, waarop Gij U zeiven

144 APP. VII. FORMULA KENOVANDI VOTA BAPTISMALU.

voor de eerste maal aan mij gelieft te geven! Loof, mijne ziel, den Heer, en al wat in mij is zijn heiligen naam; loof, mijne ziel, den Heer en wil al zijne weldaden niet vergeten. Hemelsche geesten, vereenigt u met mij, om Hem de verschuldigde dankbaarheid te betuigen. Ach ware ik altijd erkentelijk geweest, ten minste niet ondankbaar! Met droefheid en schaamte zie ik thans op mijne vroegere levensjaren , waarin ik mij aan zooveel ongetrouwheden plichtig maakte. Ja, mijn God, menigwerf heb ik de beloften van mijn H. Doopsel geschonden; ik erken het, en ik vraag U daarvoor ootmoedig vergeving. Gevoed met het brood der sterken, neem ik het besluit om voortaan meer getrouwheid te betoonen, en tegen de vijanden mijner zaligheid dapperder den goeden strijd des gelools te voeren. Het is in uwe tegenwoordigheid, o God, die in het allerheiligste Sacrament des Altaars rust, in de tegenwoordigheid uwer heilige Moeder, de onbevlekte Maagd Maria, van mijnen Engel Bewaarder, van mijne HH. Patronen en van geheel het hemelsch Hof, dat ik de heilige verbindtenissen bevestig, bekrachtig en vernieuw, die weleer in mijnen naam door Peter en Meter bij mijn H. Doopsel zijn aangegaan. Ik verzaak op nieuw den duivel: Heer, Gij alleen zijt mijn Koning, en U alleen zal ik dienen. — Ik verzaak de ijdel-heden des duivels: weg met de ijdele praal, de valsche vermaken, de schijngoederen en de grondbeginselen der wereld! Uwe genade, Heer, uwe liefde is mij genoeg. — Ik verzaak de werken des duivels, dat is, alle zonden: il wil liever sterven, Heer, dan nog eens vrijwillig eene zonde, vooral eene doodzonde te bedrijven. Uwe heilige wet zal voortaan het eenige richtsnoer van mijn gedrag zijn; met de hulp uwer genade zal ik die nakomen, zonder het oordeel der menschen te schromen; ik zal mij nimmer, noch over U, noch over mijne Moeder uwe H. Kerk schamen; ik zal er mijnen roem in stellen U te dienen en aan de Kerk te gehoor-

API'. VII. FORM., QUA BHAflSSIMA VIRGO PATRON. HLIGIÏUR. 145

zamen. Zegen deze heilige voornemens, opdat ik ze tot mijnen dood toe getrouw blijve. Amen.

Hanc formulam approbamus.

Datum Ruraïmundac,

die 4 mensis Octobris, anno 1807.

f J. A. PAREDIS,

Episcopus lïurcentundcnsis.

B) Formula, qua beatissima Virgo patrona eligitur.

Heilige Maagd, Moeder van mijnen God en ook mijne Moeder, Koningin van hemel en aarde, op dezen plechtigen dag mijner eerste H. Communie kom ik U de hulde van mijnen eerbied, liefde en erkentelijkheid aanbieden. Vele, ontelbare gunsten en genaden heb ik sedert mijn heilig Doopsel, door uwe vermogende en barmhartige voorspraak, van den goeden God verkregen. Met moederlijke bezorgdheid hebt Gij mij steeds bewaakt en beschermd. Hoezeer ondervond ik nog, in de dagen der voorbereiding tot mijne eerste H. Communie, uwe krachtige hulp en bijstand. Lieve Moeder, wat ben ik heden een gelukkig kind, nu ik voorde eerste maal van mijn leven het dierbaar Lichaam en Bloed van uwen aanbiddelijken Zoon heb mogen ontvangen! En hoeveel hebt Gij daartoe bijgedragen! Wat zal ik U, o minnelijke Moeder, voor zoo vele weldaden wedergeven V Gedoog, dat ik my zeiven daarvoor aan U geef, aan U toewijd. Ik verkies U heden op eene geheel bijzondere wijze voor mijne Moeder, voor mijne Patrones. Ik stel mijne ziel

10

146 VII, FOKM., QUA BEATISSIMA V1KGO PATRON. ELIGITUB.

met al hare krachten, mijn lichaam met al zyne zintuigen onder uwe bescherming. Verwerf voor mü, dat ik mvjne.-ziel en mijn lichaam in zuiverheid beware, opdat Hij, wien ik van daag heb ontvangen, steeds door zijne genade in mg moge verblijven. Bescherm mg in alle voorvallen des levens, zoo in voor- als in tegenspoed, en maak, dat ik getrouw blijve aan de beloften van mijn H. Doopsel. Zegen mij, o heilige Maagd, zegen uw kind op dezen schoonen dag, zegen mij al de dagen mijns levens, en bid voor mij vooral in het uur van mijnen dood. Amen.

Hanc formulam approbamus.

Datum Ruraemundte,

die 4 mensis Octobris, 1867.

f J. A. PABEDIS,

Episcopus Rurcemundensis.

VIII.

Methodus pro erigendis Stationibus Viae Crucis.

Sacerdos superpdliceo et stola violacci coloris indutus, uno saltern clerico adhibito, qui ei opportune tempore por-rigere possit vasculum aqua benedictce cum adspersorio, ct thurihulum cum incensi navicida, adscendit Altare, ihique stans hrevi sermone super prcestantia et utilitate pii exer-citii Vice Crucis popidum alloquetur. Deinde genu/lexus in infhno gradu intonahit Hyrnnum:

Veni Creator Spiritus, * Mentes tuorum visita, * Imple supema gratia, * Qnsc tu creasti pectora.

VIII. METHODUS PKO ERIGENDIS SÏATIONIBUS Vl^l CKUCIS. 147

Qui diceris Paraclitus, * Altissimi donum Dei, * Fons vivus, ignis, caritas, * Et spiritalis unctio.

Tu septiformis munere, * Digitus Paterna; dexter®, * Tu rite promissum Patris, * Sermone ditans guttura.

Accende lumen sensibus, * Infunde amorem cordibus, * Infirma nostri corporis * Virtute firmans perpeti.

Hostem repellas longius, * Pacemque dones protinus: * Ductore sic te praevio * Vitemus omne noxium.

Per te sciamus da Patrem, * Noscamus atque Filium: * Teque utriusque Spiritum * Credamus omni tempore.

Deo Patri sit gloria, * Ejusque soli Filio, * Cum Spiritu Paraclito, * Nunc et per omne saeculum. Amen.

Tempore Fa schal i: Deo Patri sit gloria, * Et Filio, qui a mortuis * Surrexit, ac Paraclito, * In saeculorum saicula. Amen.

f- Emitte Spiritum tuum, et creabuntur.

R¹- Et renovabis faciem terra;.

Oremus.

Deus, qui corda fidelium sancti Spiritus illustratione do-cuisti: da nobis in eodem Spiritu recta sapere, et de ejus semper consolatione gaudere.

Defende, qua;sumus Domine, beata Maria semper Virgine intercedente, populum istum (vel familiam istam) ab omni adversitate : et toto corde tibi prostratum ((vel prostratam), ab hostium propitius tuere clementer insidiis.

Actiones nostras, qusesumus Domine, adspirando praveni, et adjuvando prosequere: ut cuncta nostra oratio et operatio a te temper incipiat, et per te coepta finiatur. Per Dominum nostrum Jesum Christum etc.

n). Amen.

148 VIII, MKTII 'DUS PKO KRKiENDIS SÏAT ONIBUS VMi CRUOIS.

BENEDICTIO TABULARUM PICTARUM

si ad sunt (1).

f- Adjutorium nostrum in nomine Domini.

Rj. Qui fecit coelum et terrain.

y. Dominus vobiscum.

n|. Et cum spiritu tuo.

Oremus.

Omnipotens sempiterne Deus, qui Sanctorum tuorum imagines sculpi aut pingi non reprobas, ut quoties illas oculis corporis intuemur, toties eorum actus et sanctitatem ad imi-tandum inemoria; oculis meditemur: has, quaesumus, imagines, in honorem et memoriam unigeniti Filii tui Domini nostri Jesu Christi adaptatas, bene f dicere, et sancti f ficare digneris; et praista, ut quicumque coram illis unigeni-tum Filium tuum suppliciter colere et honorare studuerit, illius meritis et obtentu a te gratiam in pra;senti et aiter-nam gloriam obtineat in futuro. Per eumdem Christum Dominum nostrum. Ri. Amen.

Tunc Sacerdos eas adspergit aqua henr.didu et inccnsat. In Oratorio private omitti potest incensatio.

BENEDICTIO C R U CIU M

quae ex ligno esse dehent.

Adjutorium nostrum in nomini Domini.

pj. Qui fecit coelum et terram.

Dominus vobiscum.

r). Et cum spiritu tuo.

(1) Licet imagines sen tabnlse sive pictee sive sculptie non sint, de necessitate, ex laudabili tamen consuetudine adliibentur, a qua absque rationabili causa non est recedendum. Couvenit autem ut imagines, si adbibentur, etiam benedicantur.

Vlll. MKTHODUS 1'KO EU OKNDIS STATIONIBUS VMi CKUGIS. 149

Oremus.

Rogamus te, Domine sancte, Pater omnipotens, sempiterne Deus, ut digneris bene f diceni hac signa Crucis tuai, ut sint remedia salutaria generi humano; sint soliditas fidei, bonorum operum profectus, et redemptio animarum; sint solamen et protectio ac tutela contra sawa jacula inimico-rum. Per Christum Dominum nostrum.

Amen.

Oremus.

Bene f die, Domine, has Cruces, quia per Crucem sanctam tuam eripuisti mundum a potestate da;monum, et superasti passione tua suggestorem peccati, qui gaudebat in prscvaricatione primi hominis per ligni vetiti sumptionem.

Tune Saccrdos eas adspergens dicat:

Sanctiticentur ista Crucis signa in nomine Patris, f et Filii, f et Spiritus f sancti: ut orantes inclinantesque se propter Deum ante istas Cruces inveniant sanitatem animae et corporis. Per Christum Dominum nostrum.

i'i Amen.

Deinde cantatur sequens (1) Hymnus:

Vexilla Regis prodeunt, * Fulget Crucis mysterium, * Qua vita mortem pertulit, * Et morte vitam protulit.

Quae vulnerata lancese * Mucrone diro, criminum * Ut nos lavaret sordibus, * Manavit unda et sanguine.

Impleta sunt, quae concinit * David fideli carmine, * Di-cendo nationibus : * Regnavit a ligno Deus.

(1) Quamvis in Rituali non fiat mentio processionis, quse in pluribus locis, distributis quatuordecim crucibus benedictis, in solemni Sta-tionum erectione bic instituitur, nihil tarnen obsiare videtur, quominus usus hujusmodi servetur.

150 Vin. METHODUS PRO EKIGKNDIS STATION1BUS VIA: CRUCIS.

Arbor decora et fulgida, * Ornata regis purpura, * Electa digno stipite * Tam sancta membra tangere.

Beata, cujus brachiis * Pretium pependit sseculi, * Statera facta corporis, * Tulitque prsedam tartari.

O Crux, ave, spes unica, * Hoc passionis tempore, * Piis adauge gratiam, * Reisque dele crimina.

Te, fons salutis, Trinitas, * Collaudet omnis spiritus: * Quibus Crucis victoriam * Largiris, adde praemium. Amen.

Loco Versus Hoe passionis tempore, qui dicitur tempore Passionis, tempore paschali dicitur: Pasehale quae fers gau-dium; alio tempore: In hac triumphi gloria.

Hymnus.

Stabat mater dolorosa * Juxta Crucem lacrimosa, * Dum pendebat Filius.

Cujus animam gementem, * Contristatam et dolentem, * Pertransivit gladius.

O quam tristis et afflicta * Fuit illa benedicta * Mater Unigeniti!

•Quae mcurebat, et dolebat, * Pia mater, dum videbat * Nati poenas inclyti.

Quis est homo, qui non fleret, * Matrem Christi si vide-ret * In tanto supplicio ?

Quis non posset contristari, * Christi matrem contemplari * Dolentem cum Filio?

Pro peccatis sua; gentis * Vidit Jesum in tormentis, Et flagellis subditum.

Vidit suum dulcem Natum * Moriendo desolatum, * Dum emisit spiritum.

Eja mater, fons amoris, * Me sentire vim doloris * Fac, ut tecum lugeam.

Fac ut ardeat cor meum * In amando Christum Deum, * Ut sibi complaceam. Amen.

VIII. METHODUS PRO EKIGENDIS ST^TIONIBUS Vl^: CRUCIS. 151

Sacerdos accedens ad locum prima; Stationis, osculatur

Crucem et tabulam, easque, vel per se, vel per laicutn de-

centi hahitu indutum, collocat in loco ad id prteparato;

deinde legit meditationem et preces huic Stationi responden-tes: quod et fiet in ceteris Stationibus.

Quibus fmitis cantatur Hymnus Te Deum.

Benedicamus Patrem, et Filium, cum sancto Spiritu.

li Laudemus, et superexaltemus eum in saecula.

Oremus.

Deus, cujus misericordiae non est numerus, et bonitatis in-finitus est thesaurus, piissimse majestati tuse pro collatis donis gratias agimus: tuam semper clementiam exorantes; ut qui petentibus postulata concedis, eosdem non deserens, ad praimia futura disponas. Per Christum Dominum nostrum. ri|. Amen.

Tune Sacerdos benedicit populum cim Cruce.

Post legitime constitutas Vice Cruets Stationes confici debet peractfe eredionis instrumcntum (processus verbalis), ah erectore propria manu subscribendum. Hoc instrumcntum cum ceteris documentis (1) in archivo parochim vel loci, ubi Vim Crucis erecta fuerit, servetur.

Instrunientum eredionis conscribi potent hoc vel simïli modo : (Mutanda mutentur)

(1) Iffcc documenta continere debent legitimam deputationem sacerdotis ericrentis, licentiam Ordinarii nisi ipse facultatem erigendi Viam Crucis coucetserit, consensum (vel postulationem quee consensui sequivalet) parochi et insuper superiorum loci (ecclesise, muuasterii, hospitii vel loci pii) ubi Vire Crucis erectionem fieri contigerit, quae omnia ante erectionem in sckiptis obtineri debent. Verum prsefalus parochi consensus non necessario requiritur in casu erectionis faciendte in locis, quae de jure vel saltern de facto (e. g. quando independenter a parocho administrautur per sacerdotem ab Episcopo nominatnm) a parocbiali jurisdictione sunt exempta.

152 VIII. METHODUS PRO KRIGENDIS STATIOMBUS VliE c^DUC1S.

Testimonium ad Fihem Faciendam de Erectione Vi^e Cru-cis, in ecclesia parochiaii (vel oratorio) N., die ... . men-sis . . . . 18 . . peracta.

In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, ad laudem et gloriam Jesu Christi crucilixi, piamque venerationem pas-sionis ejus et mortis, ac dolorum sanctissima; ejus Matris.

Ego infrascriptus N. N. Decanus et Parochus in .... , ab Illmo ac Rmo Dno . . . . , Dicccesis Ruramundensis Or-dinario, die ... . mensis . . . anni . . . scripto legitime delegatus juxta facultatem Apostolicam, eidem Illmo ac Rmo Dno a S. Sede die ... . etc. concessam, hodie . . . mensis ... 18 . . Viam Crucis cum adnexis indulgentiis, lu-crandis ab omnibus fidelibus eas devote visitantibus, erexi in ecclesia .... Sancti N. loci \ulgo N. nuncupati in Dice-cesi Rura;mundensi, juxta regulas a S. Indulgentiarum Con-gregatione die 10 Maii 1742 prascriptas.

In quorum fidem testimonium hoe mea manu exaravi (vel subscripsi).

Datum . . . hac ....

Sequitur suhscriptio.

----

Tarief mor psticte tóslie Bieiisto

IN HET

BISÜOM KOEPtMOIvriD,

vastgesteld en afgekondigd in de prosynodale Vergadering van 1 October 1891.

I.

Gestichte Leesmisseu (11),

Celebrant. Kerk.

1. Leesmis zonder eenige tijdsbepaling. Gl. 0.75 0.25

2. Leesmis op een of meerdere bepaalde dagen vóór negen uren .... „1.00 0.25

3. Leesmis op een of meerdere bepaalde dagen om negen uren .... „ 1.50 0.25

4. Leesmis op een of meerdere bepaalde dagen om halftien uien of later. „ 2,00 0.25

(a) Bovenstaand tarief is alleen toepasselijk op gestichte Leesmissen. Hieronder zijn ook begrepen stille Missen, die krachtens de Stichtingsoorkonde van Jaargetijden vóór, onder, of na den gezongen Dienst moeten gelezen worden. — Ditzelfde tarief mag ook gevolgd worden voor die Leesmissen, welke bij gelegenheid van Uitvaartdiensten (Exe-quiën) of Jaargetijden, of van huwelijksplechtigheden gevraagd worden, en te lezen zijn op den dag zeiven, of meerdere hiermede in verband staande dagen: zoo nochtans dat in dit geval de rechten, hier boven ten bate der Kerk bepaald, niet in berekening komen. — Voor alle andere, niet go-stichte Leesmissen blijft het Stipendium bepaald op 75 Cts. Voor deze Missen mag het Stipendium a 1 Gl. alleen dan gevraagd worden, wanneer, ook zonder bepaling van uur, een of meerdere bepaalde dagen, niet door den betrokken priester, maar door den belanghebbende zeiven, zij het dan ook in overleg met den priester, worden aangewezen.

TARIEF VOOK GESTICHTE KERK. DIENSTEN.

O

£

03

O

w

TAUIEF VOOK GESTICHTE KERK. DIENSTEN.

gt;0 O O vo iO O »0 O ïO o »o O iO O »0 iO lt;Xgt; O CD tgt; 00 O o

coc£5idio-^^^HClt;icocciof-H

O

O vo O »0 VO »0 kO O O (M* f-H r-H Ö O O Ö Ö Ö

W

I

15G TARIEF VOOU GESTICHTE KEKK. DIENSTEN.

(a) Door Hoogmissen worden verstaan H. Missen, gesticht ter eere van het H. Sacrament, van het H. Hart, van O. L. Vr,, of alle andere, mits geen gestichte Jaargetijden voor Overledenen. De indeeling dezer Hoogmissen in klassen wordt bepaald naar het meer gevorderde uur, het getal kaarsen, de versiering der altaars, de keuze der misgewaden, de plechtigheid van den zang, enz.

(b) Wordt eene H. Mis gesticht zonder Diaken en Subdiaken, dan komt het hun toegekend Stipendium in vermindering der totale Som.

(c) Is koster, voorzanger en organist een en dezelfde persoon, dan wordt hem twee derde van het hun toegekend honorarium berekend. B. v. voor een Hoogmis 1 Cl. krijgt ieder dezer drie personen 30 Cts. Is dus de koster tevens organist, dan krijgt hij 40 Cts.; is hij mede voorzanger, dan 60 Cts. De hieruit voortspruitende besparing van onkosten, komt ten bate der Kerk. Deze bepaling is ook toepasselijk op Tabel IH.

(d) Wordt het Zondagsgebed, met of zonder het aflezen der Doodenlijst, slechts voor het eerste jaar na den sterfdag verlangd, dan wordt het bepaald honorarium tegelijk met de begrafeniskosten berekend. — Wordt zulks ten eeuwigen dage bedongen, zoo behoort onderstaande regel N⁰ 3 te worden inachtgenomen. — Bij nieuwe Stichtingen behoort dit a/lazen Jechts ééns per maand te worden toegestaan.

N.B. Bovenstaand Tarief (Tabel II) mag in het vervolg ook op alle soortgelijke bestelde Hoogmissen, of andere, daarin voorkomende bestelde Diensten worden toegepast. — Eveneens mag deze zelfde Tabel gevolgd worden als bij gelegenheid van begrafenissen meerdere gezongen Missen verlangd worden. — Bestelde Jaargetijden voor Overledenen behooren, zooveel mogelijk, op denzelfden voet als de gestichte Jaargetijden (Tabel III) te worden getaxeerd. — In elk der, in dit alinea voorkomende, drie gevallen wor-

TAKIEF VOOR GESTICHTE KEKK. DIENSTEN. 157

den evenwel de rechten, ten bate der Kerk voor gestichte Hoogmissen bepaald, met 1 Gl. verminderd.

BEPALINGEN.

1. Volgens deze drie Tabellen mogen alle otide Stichtingen berekend worden, mits de rente toereikend zij. — Blijft het bedrag dier i-ente eenigszins onder het hier bepaalde Totaal, dan moet dit minder bedrag over de verschillende honoraria pondspondsgewijze verdeeld worden; behoudens de in de Stichtingsoorkonde vastgestelde bepalingen ten voor-deele van den Pastoor. — Blijven de geheele inkomsten van zoodanig eene Stichting aanmericelijk onder de totale Som, als bijv. voor een Jaargetij 3 Cl. zonder Assistentie is vastgesteld, — en wordt deze schade niet door andere inkomsten van het gansch beneficie vergoed, — dan mag een uitgewerkte Staat dier Fundatie aan Z. D. H. worden overgelegd, ten einde hierin op de eene of andere wijze kunne worden voorzien.

2. Daar voor de gestichte Jaargetijden dikwijls geen klasse is bepaald geworden, en de omstandigheden van uur, licht, versiering, enz., waarvan de mate der plechtigheid meestal afhangt, naar gelang der plaatselijke gebruiken zeer verschillen: zoo is het billijk dat het bedrag der inkomsten dier Stichtingen de klasse aanwijst, volgens welke deze diensten behooren gehonoreerd te worden. — Bedraagt bijv. de rente ten minste 8.55, zoo behoort die Stichting tot de 1 Cl. met Assistentie. Bedraagt de rente slechts 4 GL, zoo behoort die Stichting tot de 3 Cl. zonder Assistentie. En zoo vervolgens.

3. Voor alle nieuw aangeboden Stichtingen moeten bovenstaande drie Tabellen worden gevolgd, en behoort ten minste een kapitaal geëischt te worden, waarvan de Interest, aan 4 % berekend, aan de respectieve totale som beantwoordt. — Zoo staat bijv. voor eene weltelylts te lezen Mis,

158 ÏARIKF VOOR 6EST1CHTK KERK. DIENSTEN.

zonder eenige tijdsbepaling, 1 Gl. vastgesteld. Er zal dus een kapitaal moeten gestort worden groot 1300 GL, rentende aan 4 quot;/lt;gt; de benoodigde som van 52 Gl. — Voor een Jaargetijde der 3 Cl. zonder Assistentie bedraagt de totale som 4 Gl. Dus zal ten minste een kapitaal van 100 Gl. moeten gestort worden. — Wordt behalve het Anniversarium ook nog het zingen van het Dooden-Officie opgelegd, dan klimt de Fundatie in evenredigheid. Er wordt bijv. een Jaargetijde gesticht 1 Cl. zonder Assistentie, met 1 N. en Laudes: maakt samen: 5.55 2.75 8.30. Dus een kipitaal groot 208 Gl.

In geval het Libera zich onniiddellyh aansluit bij de gestichte Mis, mag dit niet afzonderlijk in rekening worden gebracht.

4. In de Stichtingsoorkonde van fundaties voor Overledenen moet uitdrukkelvjlc bepaald worden, dat nü 50 jaren de gezongen Mis in eene Leesmis wordt veranderd. Voor zoodanig eene Leesmis zal aan den Celebrant ²/₃ van het betrekkelijk honorarium, gelijk boven in Tabel III is vastgesteld, worden uitgekeerd. — In geval de Stichting van eene eeuwigdurende gezongen Mis volstrekt verlangd wordt, dan moet het betrekkelijk kapitaal telkens met 50 Gl. worden verhoogd. Dus 100 i 50 Gl. voor een Jaargetijde 3 Cl. zonder Assistentie; — 150 4- 50 voor een Jaargetijde 3 Cl. met Assistentie, enz. Alleen in geval in een of ander Parochiekerk het getal der gestichte Jaargetijden gering is, bijv. een vijftigtal, en ook geen overvloed te vreezen is, mag de bovengestelde termijn van 50 jaren in 100 jaren veranderd worden; mits telkens het getal der reeds aanwezige stichtingen aan Z. D. H. worde overgelegd.

5. Door „Celebrantquot; wordt in dit Tarief de priester verstaan , die persoonlijk den dienst verricht. Daar Wij evenwel van oordeel zijn, dat de Stipendia der gestichte Hoogmissen, gelijk die der bestelde voor Overledenen, in ons Bisdom

TARIEF VOOR GESTICHTE KERK. DIENSTEN. 159

in den regel dienen beschouwd te worden als een deel uitmakende van het pastoreel inkomen, zoo bepalen Wij, dat zoo dikwijls de Pastoor zich door een ander priester laat vervangen voor het zingen van eene gestichte Hoogmis, van welken aard ook, of van eene bestelde Hoogmis voor Overledenen, hij aan dezen slechts twee derde van het voor die Missen in dit Tarief gespecificeerd en vastgesteld stipendium behoeft uit te keeren, blijvende het ander gedeelte ten bate van den Pastoor; tenzij bij de stichting of bestelling het uitdrukkelijk anders zij vastgesteld (1).

Deze bepaling is ook toepasselijk op de vroeger gestichte Hoogmissen. — Is het stipendium van zoodanig eene stichting hooger dan door dit Tarief voor die klasse is vastgesteld, of daarmede gelijkstaande, dan kan de Pastoor volstaan met twee derde van het in dit Tarief bepaald stipendium aan zijn plaatsvervanger uit te keeren. Blijft het stipendium beneden dit Tarief, dan ook kan de Pastoor volstaan met twee derde van dit lager stipendium uit te keeren, mits in dit laatste geval het uit te keeren stipendium niet minder dan een Gulden bedrage. Mochten de opbrengsten van zulk eene oude fundatie zoo gering zijn, dat het gansche Misstipendium aanmerkelijk lager blijve, dan zulks in dit Tarief is bepaald, zoo is hier het bovenstaande, onder Nquot; 1, van toepassing, mits sprake zij van eene te zingen Mis.

Zou de Stichter zelf hoogere honoraria bepaald hebben voor den Celebrant en verdere bedienaren, dan in dit Tarief zijn vastgesteld, zoo dienen deze uit de inkomsten der stichting steeds voluit, volgens zijne bepaling, te worden uitgekeerd.

De rente eener stichting overschietende na uitkeering der verschillende honoraria, hetzij dan volgens dit Tarief, hetzij

(1) Cf. Res. S. C. C. 11 Maji 1888, in Treviren.

igo tarief voor gestichte kerk. diensten.

volgens den uitdrukkelijken' wil des Stichters, of andere wettig vastgestelde taxaties berekend, komt quot;steeds ten bate der Kerk. — Blijkt evenwel uit de stichtingsoorkonde, dat deze een werkelijk beneficie uitmaakt, heel ten gunste van den tijdelijken Pastoor, Rector, Kapelaan of eenig ander priester gefundeerd, zoo komt het overschietend inkomen der stichting ten voordeele van den Beneficiant.

N.B. Hoogere of lagere Taxaties, dan in bovenstaande Tabellen voor gestichte kerkelijke Diensten zijn bepaald , mogen zonder voorkennis en verlof van Z. I). H. niet worden bedongen. — Hoogere bestaande Taxaties van gezongene of alle andere kerkelijke diensten, in zooverre deze door de gewoonte, of vroegere Statuten, of anderszins gewettigd zijn, blijven volgens de locale gebruiken voortbestaan.

Overgangsbepaling. Van deze hoogere Taxaties, de kerkelijke diensten in dit Tarief opgenomen betreffende, zullen de Zeereerw. Heeren Pastoors en Rectors een Staat opmaken, bovenstaande Tabellen op den voet volgend, met bijvoeging van den rechtstitel, waarop deze hoogere Taxaties steunen, en vervolgens dezen Staat vóór de aanstaande pro-synodale Vergadering aan Ons opzenden.

Dit Tarief treedt in werking op 1 Januari 1892.

Gegeven te Roermond, den 1 October 1891.

t FE. A. H. BOERMANS,

Episcopus Rurcemundensis.

161

Addenda ad Statuta diocesana.

Probante coetu prosynodali congregato d. 10 m. Octobris 1895, placuit UI¹quot;⁰ ac Rev^m:' Episcopo Ruramundensi ut Cap. XIII (pag. 45) statutum diuecesanum de reservatione hceresis et abortus in posterum hoc modo legatur:

III. Hceresis formal is conjuncta cum transitu publico ad sectam hcereticam vel schismaticam, quando propter ignoran-tiam censurse non est reservata summo Pontifici. Adest hseresis formalis, cum praestatur assensus interior et pertinax errori contra dogma catholicum.

In posterum igitur hajresis formalis, etiam si sit externe mani-festata, non amplius Nobis reservatur, quoties deest pnedictus transitus.

IV. Frocuratio abortus directe voluntaria, aut positiva ad abortum cooperatio, eft'ectu secuto, sive ftctus animatus est sive non, sive puenitens est ipsa mater sive alia persona.

Attamen facultas absolvendi a casibus Nobis reservatis, si hseresis formalis coniuncta cum transitu publico ad sectam haireticam aut schismaticam excipitur, nihilominus hisce tri-buitur Reverendis admodum etc.

Prseterea Iir^us Episcopus, ut accurate decretis Concilii Tridentini ac decisionibus SS. Congregationum Concilii atque Episcoporum et Regularium etc. inluereatur, statuit:

1° Quoties novus parochus nominatur, vel parochus ab una ad aliam parochiam transfertur, ipse coram Episcopo vel ejus Vicario generali professionem fidei Pii IV a Pio IX auctam, ad minus intra duos menses a die adeptae posses-sionis, emittet, simulque ea iurabit ac promittet, qme in formula introducendi parochos sub N⁰ 4 habentur. (Cf. Stat, dioec. Append. V.)

— 162 —

Auctoritate igitur Apostolica, sacerdotibus binandi facilitate uteutibus, sub conditions prceluudata, ad quinquennium illam impertiinur stipendium accipiendi licentiam, simul quantum possumus desiderantes ut illi, ad quos pertinet, ab hac die ilia licentia utantur.

Auctoritate insuper Apostolica, vi facultatis specialis nuper-rime, scil. d. 3 m. Dec. 1895, a Nobis impetratae, cum omnibus et singulis parochis, sive in perpetuum sive ad tempus constitutis, qui hucusque ab obligatione applicandi missam pro populo diebus festis translatis vel suppressis nondum erant exempti, per prajsentes ad quinquennium in ilia obligatione dispensamus, ea tamen lege , ut tunc tantum ab hac die ilia uti valeant dispensatione, si occasione illius missae stipendium accipiant illudque ad sustentationem pra-sertim scholarum catholicarum, juxta Nostrum arbitrium, im-pendant.

Ut autem in usu pradictarum dispensationum atque in perceptione illarum eleemosynarum ordine et modo proceda-tur, Nosque Ipsi de rei efficaeia rite judicare Romamque accuratam relationem de dispensationum illarum oiiportunitate pro sequenti quiuquennio transmittere valeamus, hisce praj-sentibus mandamus et praecipimus, ut bis in anno, scilicet occasione congregationis pastoralis, hebdomade post Domini-cam in Albis habenda;, et ante ultimam hebdomadem men-sis Septembris eleemosynse praedictas mittantur Plur. Rev. ÜD. Decanis, qui pecunias sic collectas, indicato simul sacer-dotum mittentium nomine, deferendas curabunt ad Cancel-lariam Nostram Episcopalem. Sacerdotes autem, quibus prce-dictos in fines forsan desunt missarum stipendia, datis ad eamdem Cancellariam litteris, ilia impetrare poterunt, in quantum scilicet ibi in promptu habentur.

163

Prseterea ut accurate decretis Concilii Tridentini ac de-cisionibus SS. Congregadonum Concilii atque Episcoporum et Regularium etc. inhjereatur, statuiraus :

1° Quoties novus parochus nominatur, vel parochus ab uua ad aliatn parochiam transfertur, ipse coram Episcopo vel ejus Vicario geuerali professionem lidei Pii IV a Pio IX auctara, ad minus intra duos menses a die adeptae posses-sionis, emittet, simulque ea promittet ac jurabit, quae in formula introducendi parochos sub N⁰ 4 habentur. (Cf. Stat, dioec. Append. V.)

2° Ubi autem in ecclesia parocho assignata soiemnis in-troductio perficitur, ipse etiara coram legitime introducente. praesente clero ac populo, ad majorem solemnitatem, supra-dictain tidei professionem emittet ac cetera supra indicata promittet atque jurabit.

Rukjemunm, 18 Januarii 1896.

MONITA AD CLERUM.

Cum Nobis iterum iterumque relatum fuerit, varia de-creta, quae pro uuiversa diuecesi tuin a Congregatione pro-synodali, turn a Nobis ipsis uitimis liisce annis fuerunt edita, non, uti par est, ubique ab omnibus eodem modo servari, placet statutorum illorum capita, qiue majoris videntur momenti, in compendium redacta, omnibus ita communicare atque intimare, ut qiuc siugulos tangunt sciantur paiique modo per universam dioecesim serventur.

1. Omnes sacerdotes, in cura auiinarum versantes, alternis annis tenentur interesse exercitiis spiritualibus, qiue quotan-nis in sedibus Seniinarii nos'ri majoris habentur. Iluic autem obligationi alibi salisfacere nequeunt, nisi disertam a Nobis obtinuerint liccntiam.

2. Omnes sacerdotes enixe monentur, ut tideliter servent ea quae de conterentiis a clero habendis Cap. XXX prtc-scribuntur in Statutis dioecesanis. Nemo itaque sine causa suflicienti abesse prasumat, omnes autem rite prseparati accedant; absentium nomina, una cum absentia; causa, sedulo a secretario conferentie notentur et tempore opportuno, cum responsis conferentiarum, ad cancellariam episcopalem trans-mittantur.

3. „Clerici in plateis civitatum et pagorum atque in sta-tionibus viae t'erreae, tabaco fumifico nou utanturquot; (Statuta diuec. pag. 95). Parochi in sua quisque parochia invigilabunt, ut hoc statutum fideliter ab omnibus servetur.

4. Districts prohibemus, ne ullus e clericis, sine diserta Nostra licentia in diariis publicis cujuslibet generis, sive

— 16f) —

obtentu conticti nominis, sive proprio nomine subscripto aut etiam celato, de rebus politicis aut civilibus disserat. Qui autem prrelaudatam a Nobis obtinuerunt licentiam, charitate vere sacerdotali ita semper in scribendo inspirentur, ut ne-mini prscbeant ullam offensionem, sed strenue promoveant Dei honorem, Ecclesia! et reipublica? prosperitatem.

5. Qui ad funera vel exsequiarum anniversaria cum clero alterius parochije celebranda vocantur, semper tenentur curare, ut ilia die in sua ipsorum parochia populus, cujus curam in se sumpserunt, missam audire possit et ut prte-scripta puerorum catechesis nullum ex ipsorum absentia capiat detrimentum.

G. Nequaquam licitum est cum mercatoribus, praesertim vero cum bibliopolis, ita contrahere, ut emens, loco pretii pro mercibus solvendi, in se suscipiat onus celebrandi missam.

7. Missarum stipendia ante finem anni exoneranda, quae in line anni nondum faerunt exonerata, tempestive quotannis ad cancellariam Episcopalem transmittantur.

8. Enixe monentur omnes clerici, ut turn in missis, turn in ofticiis decantandis, vitent novitates et singularia, praesertim autem caveant a nimia festinatione, quae impedit, quominus tantum opus digne, attente, ac devote peragatur. Eadem quoque festinatio vitanda est in fundendis precibus publicis, praesertim iis, quae alternatim cum populo aut cum ministro sunt recitandae.

9. „Diaconus et subdiaconus, qui in Missa solemni assi-stunt, munus suutn devote ac sollicite exerceant, nec librum vel rosarium prae manibus habeantquot; (Statuta diccc. pag. 64). Ministrantes igitur nequaquam, etiam practextu laborum postea peragendorum, horas canonicas infra missarum solem-nia recitare praesumant. Parochos autem hortaraur, ut talem abusum in suis ecclesiis muiime tolerent.

— 167 -

10. Cum ultimis quoque hisce annis plures in hac dioecesi sacerdotes, subitanea morte pra;repti, decesserint, omnes et singulos, qui hucusque Confraternitati SS. Joseph et Barbaras nomen nondum dederunt, obtestamur, ut quamprimum, nomine ad Cancellariam Nostram aut ad suum cujusque Plur. Rev. D. Decanum transmisso, huic Confraternitati adstipulentur missamque unam pro vivis mense Januario, alteram pro de-functis mense Decembri celebrent. Testamentum omnes tem-pestive condant, neque missarum pro sua anima celebran-darum curam heredum beneplacito relinquant, sed ipsi piis donis aut fundationibus saluti animic suae provideant.

11. Auctoritate Apostolica, omnibus confessariis, in Nostra Dioocesi approbatis, concedimus facultatem Benedictionein Apostolicam in articulo mortis cum indulgentia plenaria im-pertiendi. Hac i'acultate etiam uti possunt in favorem reli-giosarum et monialium, deliciente vel legitime impedito con-fessario eorum ordinario.

12. Sacerdotes in vicinarum dicecesium parochiis ad con-lessiones excipiendas a proprio suo Ordinario approbati et jurisdictione muniti, in illis Nostra dioccesis parochiis, quai ipsorum parochia; saltem partim adjacent, consentientibus quorum interest, eamdem in verbo divino pradicar.do et sacramentis administrandis possunt exercere jurisdictionem, qua sacerdotes Nostra) dioïcesis fruuntur.

13. In solemn! introductione novi parochi vitetur omnis pompa supertiua extra ecclesiam, prsesertim vero ea, quit ansam pncbeat compotationibus aut etiam contrahendis debi-tis, quae parochiis vix aut nonnisi post longum tempus solvere possit. Pari ratione parochi curent, ut prima neo-ordinati missa cum decenti equidem pompa in ecclesia celebretur, nimia; autem expenstc a neomistae parentibus vitentur.

14. Parochi nunquam extraneis sive laicis, sive clericis, sive monacbis, sive monialibus permittant eleemosynas ad

M ON IT A AD CLERUM.

Cum Nobis iteruni iterumque relatum fuerit, varia de-creta, quae pro universa dicecesi turn a Congregatione pro-synodali, turn a Nobis ipsis ultimis bisce aunis fuerunt edita, non, uti par est, ubique ab omnibus eodem modo servari, placet statutorum illorum capita, quaj majoris videntur momenti, in compendium redacta, omnibus ita communicare atque intimare, ut qute singulos tangunt sciantur parique modo per universam dicecesim serventur.

1. Omnes sacerdotes, in cura auimaruin versantes, alternis annis tenentur interesse exercitiis spiritualibus, qute quotan-nis in aedibus Seminarii nos'ri majoris habentur. Huic autem obligationi alibi satisfacere nequeunt, nisi disertam a Nobis obtinuerint licentiam.

2. Omnes sacerdotes enixe monentur, ut fideliter servent ea quaï de conterentiis a clero habendis Cap. XXX pra-scribuntur in Statutis diuucesanis. Nemo itaque sine causa suflicienti abesse praesumat, oinnes autem rite praeparati accedant; absentium nomina, una cum absentia; causa, sedulo a secretarie conferentiae notentur et tempore opportuno, cum responsis conferentiarum, ad cancellariam episcopalem trans-mittantur.

3. „Clerici in plateis civitatum et pagorum atque in sta-tionibus viae ferreae, tabaco fumifico non utanturquot; (Statuta dioec. pag. 95). Parochi in sua quisque parochia invigilabunt, ut hoc statutum fideliter ab omnibus servetur,

4. Districte prohibemus, ne ullus e clericis, sine diserta Nostra iicentia in diariis publicis cujuslibet generis, sive

— 16() —

obtentu conticti nominis, sive proprio nomine subscripto aut etiam celato, de rebus politicis aut civilibus disserat. Qui autem pnelaudatam a Nobis obtinuerunt licentiain, charitate vere sacerdotali ita semper in scribendo inspirentur, ut ne-mini pracbeant ullatn offensionem, sed strenue promoveant Dei honorem, Ecclesia) et reipublicte prosperitatem.

5. Qui ad funera vel exsequiarum anniversaria cum clero alterius parochia; celebranda vocantur, semper tenentur curare, ut ilia die in sua ipsorum parochia populus, cujus curam in s« sumpserunt, missam audire possit et ut pra-scripta puerorum catechesis nullum ex ipsorum absentia capiat detrimentum.

6. Nequaquam licitum est cum mercatoribus, praesertim vero cum bibliopolis, ita contrahere, ut emens, loco pretii pro mercibus solvendi, in se suscipiat onus celebrandi missam.

7. Missarum stipendia ante finem anni exoneranda, qua; in tine anni nondum fuerunt exonerata, tempestive quotannis ad cancellariam Episeopalem transmittantur.

8. Enixe monentur omnes clerici, ut turn in missis, tum in officiis decantandis, vitent novitates et singularia, prassertim autem caveant a nimia festinatione, qua; impedit, quominus tantum opus digne, attente, ac devote peragatur. Eadem quoque festinatio vitanda est in fundendis precibus publicis, prtpsertim iis, qua; alternatim cum populo aut cum ministro sunt recitanda;.

9. „Diaconus et subdiaconus, qui in Missa solemn! assi-stunt, munus suum devote ac sollicite exerceant, nec librum vel rosarium prte manibus habeantquot; (Statuta dioec. pag. 64). Ministrantes igitur nequaquam, etiam prastextu laborum postea peragendomm, horas canonicas infra missarum solem-nia recitare prasumant. Parochos autem hortamur, ut talem abusum in suis ecclesiis minime tolerent.

— 167 -

10. Cum ultiinis quoque hisce annis plures in hac dioecesi sacerdotes, subitanea morte praerepti, decesserint, omnes et singulos, qui hucusque Confraternitati SS. Joseph et Barbarae nomen nondum dederunt, obtestamur, ut quamprimum, nomine ad Cancellariam Nostram aut ad suum cujusque Plur. Rev. D. Decanum transmisso, huic Confraternitati adstipulentur missamque unam pro vivis mense Januario, alteram pro de-functis mense Decembri celebrent. Testamentum omnes tem-pestive condant, neque missarum pro sua anima celebran-darum curam heredum beneplacito relinquant, sed ipsi piis donis aut fundationibus saluti aninuc suae provideant.

11. Auctoritate Apostolica, omnibus coafessariis, in Nostra Dioicesi approbatis, concedimus facultatem Benedictionem Apostolicam in articulo mortis cum indulgentia plenaria im-pertiendi. Hac t'acultate etiam uti possunt in favorem reli-giosarum et monialium, deliciente vel legitime impedito con-fessario eorum ordinario.

12. Sacerdotes in vicinarum dicecesium parochiis ad con-lessiones excipiendas a proprio suo Ordinario approbati et jurisdictione rnuniti, in illis Nostra dia;cesis parochiis, quae ipsorum parochiae saltern partim adjacent, consentientibus quorum interest, eamdem in verbo divino pradicacdo et sacramentis administrandis possunt exercere jurisdictionem, qua sacerdotes Nostra dicacesis fruuntur.

13. In solomni introductione novi parochi vitetur omnis pompa supertiua extra ecclesiam, prasertim vero ea, quie ansam praebeat compotationibus aut etiam contrahendis debi-tis, quae parochus vix aut nonnisi post longum tempus solvere possit. Pari ratione parochi curent, ut prima neo-ordinati missa cum decenti equidem pompa in ecclesia celebretur, nimiae autem expensae a neoraistai parentibus vitentur.

14. Parochi nunquam extraneis sive laicis, sive clericis, sive monachis, sive monialibus permittant eleemosynas ad

— 168 —

pium opus ostiatim colligere, nisi prius sibi exhibita fuerit diserta Nostra in scriptis data licentia pro sua parochia vel decanatu , aut nisi regularibus iilis mendicantibus antiqua faveat consuetudo.

15. Altarium lapides, in quibus sanctorum reliquiie non juxta decretum S. Rit. Congr. d. 9 m. Sept. 1880 fusrunt deposito), quamprimum sunt amovendi aut ad mentem illius decreti renovandi. Parochi bac de re suum adeant R. D. Decanum, cui altaria ilia renovandi licentia fuit concessa.

16. Acatholici, qui ad veram Ecclesiam redire cupiunt, non sunt baptizandi sine diserta Nostra licentia et nonnisi facta prius diligenti inquisitione de validitate baptismi iilis forsan jam antea collati, In bac autem inquisitione facienda prsesertiiu indagandum est. num unus vel duo testes oculares iique tide digni reperiri possint, qui testentur , materiam et formam sacramenti a ministrante rite adhibitam fuisse.

17. Ubi tempus instat, quo juvenes ad militia) tirocinium ponendum sunt profecturi, parochi et vicirii omni quo par est animarum zelo instent tum apud juvenum parentes, turn apud juvenes ipsos, ut hi statim catholic» militum sodalitati dent nomen utque sodalitatis coetus fideliter visitare perse-verent.

18. Parochi et vicarii scholarum magistros sibi devincire studeant, eos ad historiam Veteris et Novi Testamenti pueris in lectionis exercitiis prsebendam pennoveant, et ad cate-chismi litteram pueris in schola tradendam, in quantum scilicet lex civilis sinit, cum prudentia alliciant. Diebus feriali-bus ordinem missarum celebrandarum ita statuant parochi, ut pueri in ecclesia quotidie congregati facile, quantum cir-cumstantke sinunt, missam audire possint.

19. Auctoritate Apostolica concedimus, ut in ecclesiis etiam non-parochialibus, ubi sufficiens non adest clericorum

— 16!) —

numerus, tribus ultimis hebdomad® sanctae diebus oflicia sacra publice peragantur breviore ritu, jaxta Rituale Roina-num parvum, jussu Beaedicti PP. XIII editmn. Eamdem tribuimus facultatem pro oratoriis religiosorum et religiosanm.

20. Eadem auctoritate concedimus sub terminis assuetis et iisdem psrmanentibus circumstantiis, facultatem dicendi dn is missas diebus dominicis et festis, etiamsi festa abrogata V-I translata sint, eis SAcerdotibir-i, quibiis jam lucc facultas concessa fuit eorumque in eodem officio successoribus. Cf. Addenda ad Statuta Dioecesana pag. 161 et 162.

21. Eadem auctoritate concedimus licentiam in singulis ecclesiis parochialibus et siccursalibus ter in quaübet hebdo-mada celebrandi Missas de Requiem cum cantu, exceptis tarnen festis prima? et secunda) classis de prsecepto servan-dis, feriisque, vigliliis et octavis ptivilegiatis.

Facultates sub n^is 19, 20 et 21 indicatas concedimus ad quinquennium, computandum a die 7 Aprilis 1896.

22. Auctoritate Apostolica, ad quinquennium, a die 5 m. Maii 1896 computandum, concedimus illis parochis aliisque in Dioecesi Nostra curam animarum gerentibus, qui ante diem 18 Jan. 1896 jam a Nobis liane facultatem obtinuerunt eorumque in officio successoribus, nisi aliter a Nobis dispo-natur: ut obligation! celebrandi et applicandi missam pro populo eorum cunc commisso diebus festis translatis aut suppressis, duabus per annum missis applicatis satisfacere possint; ea tarnen lege, ut diebus, pro quibus dispensati sunt, in missa) sacrificio pro populo orent et servata quoad reliqua Epistola Encyclica diei 3 m. Martii 1853, qiuc incipit: Amantissimi Redemptoris.

Alii parochi consulant Addenda ad Statuta Dioecesana pag. 161 et 162.

23. Qiuc a Nobis die 18 Jan. 1896 (cf. Statuta Dicec.

- 170 —

pag. 1G1 —102 ) decreta fuerunt de stipendiis aceeptis pro binatione vel pro missis, quae celebrantur diebus festis trans-latis vel suppressis, ita statuimus esse intelligenda, ut, si stipendium acceptum summam unius tioreni non superet, totum sit ad Canceliariam Nostram per Plur. Rev. DD. De-canos transmittendum. Qua3 vero supra summam unius fioreni accepta fuerint, juxta mentem licentiaï Nobis concessae per-mittimus ab accipiente ad bonum opus juxta suum arbitrium impendi. Permittimus insuper, ut pecuniae sic collectae in posterum semel tantum in anno, scilicet occasione Congrega-tionis pastoralis hebdomade post Dominicam in Albis habendae, tradantur Plur. Rev. DD. Decanis, a quibus una cum donan-tium nomine ad Nos deferentur.

24. Auctoritate Apostolica, ad quinquennium a die 26 Febr. 1893 computandum, omnibus sacerdotibus Nostra; dice-cesis, qui curam habent animarum aut juvenum educationi allaborant, concedimus indultum inchoandi et persolvendi Matutinum cum Laudibus insequentis diei statim atque elapsa est hora secunda post meridiem diei praecedentis.

25. Parochi litteras testimoniales, quas de suis vicariis hucusque per ipsos vicarios occasione annui examinis vel concursus deferendas curabant, in posterum occasione Con-gregationis pastoralis ipsi tradent Plur. Rev. DD. Decanis, qui eas ad Canceliariam Nostram mittent.

20. Parochi, qui piam aliquam confraternitatem in sua parochiali ecclesia erigere voluut, prins ab 111'quot;⁰ Ordinario petere debent, ut confraternitatis statuta approbet, confraternitatem canonice erigat ejusque rectorem designet atque constituat, Si autem novam confraternitatem frui volunt in-dulgentiis ac gratiis spiritualibus Archiconfreriae ejusdem nominis et instituti concessis, curare debent, ut eidem ag-gregetur. Quem in finem, indicato Archiconfreriae nomine atque ejusdem sede, ab lil'quot;⁰ Ordinario petant consensum

litterasque testiinoniales ad Archiconfreiia? moderatores una cum cooptationis petitione mittendas. Obtentas deinde coopta-tionis litteras una cum indulgentüs ac gratiis cognitioui 111¹quot;' Ordinarii subjiciant easque tune duntaxat promuigent.

27. Diligenter invigilent parochi, ut ccumeteria sint muris vel sepe viva aut structili undequaque cincta, ita ut per ea nequaquam pateat via publica.

28. Haudquaquam licitum est pecunias ecclesiarum vel piorum institutorum cominodari aut in fenore poni apud argentarios, notaries, procuratores aut alios quoscumquo, nisi solidara ipsi prsestiterint hypothecain. Quodsi ad pecunias fructuose locandas solida; hypothecse non reperiautur, praistat emere praidia frugifera aut solida chirographa mensarum hypothecariarum (pandbrieven van hypotheekbanken). Ut autem omnia rite ac luto tiant, de rebus pecuniariis semper habeatur prsevia atque legitima fabrica; deliberatio, de qua IU^,mquot;quot; ac Revquot;quot;'quot;' Episcopum semper in scriptis certiorem faciant parochi. Tituli autem seu inscriptioues tempore a lege civili prsescripto renoventur et chirographa sedulo serventur in armario ferreo, quemadrnodum praescriptum fuit in Statutis generalibus fabricarum art. 25, pag. 17.j, necnon iu Statutis operum piorum art. 32, pag. (10).

29. Quotannis lquot;/₀ pro di(Ecesi solvendum est ex illis ecclesiarum reditibus, qui sub quatuor prioribus titulis taa-quam reditus ecclesiae vel fuadatioiium receasentur. Porro illud !quot;/„ computandam non est juxta aestiinationem redituum solvendorum (de begrooting), sed juxta supputationem redituum solutorum (rekening der ingekomen gelden). Si igitur reditus antea jam debiti (achterstallen) per annum soluti fuerunt, ex hisce illo anno etiam lquot;/₀ erit solvendum, verum illud separato titulo notandum venit in scripta ratione seu supputatione, qua; ad Nos hac de re est transmittenda.

30. Quas ad Cancellariam Nostram mittuntur relationes,

petitiones sen deliberationes admiuistratomm semper scri-bantur in (lu])lo et in charta amplioris forma? (groot formaat). Qua; autem petitiones aut relationes ad res diversas spectaut, non in eadem, sed in diversa semper scribantur charta. Requiritur autem semper subscriptum nomen tuin prsesidis, turn secretarii. Quod.si pnescs simul secretarii munere fungitur, una cum ips:gt; nomen subscribat alius ex admi-nistratoribus. Ilaec autem valent pro administris bonorum turn ecclesiarum, turn etiam pauperum. Qui prscsenti ser-mone de re aliqua pertractare cupiunt, utantur audientia Episcopali, quae singulis hebdomadibus prabetur fer. ill et VI; optamus autem ut hoec regula fideliter servetur, nisi res haudquaquam patiatur dilationem. Quod si causa majoris est momenti, scriptam semper pramittant relationem.

D. RüR/EMUND^:, d. 20 Nov. 1895.

Algemeen Reglement

VOOR DE

fmeule mmsm,

IN ilUT

BISDOM ROBRMOKD.

ALGEMEEN REGLEMENT

voor de

ParoÉialE Mtetma ii liet Blslflii Roeraonl

Voorafgaande Itepalingen.

Art. 1.

Elke thans bestaande, of nader door den Bisschop op te richten, of bij splitsing of vereeniging daar te stellen Parochie is aan de bepalingen van dit Reglement onderworpen.

Art. 2.

De zorg voor hare tijdelijke of s'offelijke belangen wordt in iedere Parochie, onder het kerkelijk gezag van den Bisschop, opgedragen aan een Parochiaal Kerkbestuur, hetwelk dientengevolge bblast is met het aangaan van alle burgerlijke handelingen, waartoe de Parochie in hare hoedanigheid van zedelijk lichaam, de bevoegdheid bezit.

Samenstelling van het Parochiale Kerkbestuur.

Art. 3.

Het Kerkbestuur bestaat:

a. uit den tijdelijken Pastoor of zijnen plaatsvervanger in die hoedanigheid;

h. uit vier Kerkmeesters in de Parochiën van vijf duizend of minder zielen;

c. uit zes Kerkmeesters in de Parochiën wier zielental groo-ter is.

Het zal eene afzonderlijke zitplaats in de kerk hebben.

— 104 —

Art. 4.

üe Pastoor of zijn plaatsvervanger is van rechtswege lid en Voorzitter van het Kerkbestuur.

Hij leidt de werkzaamheden van dat bestuur, handhaaft de orde in deszelfs vergadering, en zorgt voor het nauwkeurig naleven van dit Reglement en van de daarmede in verband staande verordeningen van den Bisschop.

Bij ziekte, afwezigheid of wegens eene andere gegronde reden, kan de Pastoor zich doen vervangen door zijnen Kapelaan, of daar, waar deze niet aanwezend is, door eenen daartoe door hem benoemden Kerkmeester.

Bij het overlijden of het ontslag van den Pastoor, tot aan de optreding of installatie van zijn opvolger, gaat de betrekking van Voorzitter over op den Deservitor of den oudsten Kapelaan; terwijl, ingeval deze ontbreken, die betrekking voor-loopig wordt waargenomen door den oudsten Kerkmeester. (I)

Onder het voorzitterschap van eenen Kerkmeester kan geen besluit worden genomen dan in dringende gevallen, en behoudens de nadere goedkeuring van den Bisschop.

Art. 5.

De Kerkmeesters maken geen afzonderlijk collegie uit, maar handelen en besluiten steeds als een eenig bestuur met den Pastoor of zijn plaatsbekleeder; tenzij de Pastoor overleden of ontslagen en nog geen ander Geestelijke met de waarneming der pastorale bediening belast is, in welk geval de Kerkmeesters bevoegd zijn te handelen en te besluiten, behoudens nadere goedkeuring van den Bisschop.

(I) Waar in dit Reglement gesproken wordt van den oudsten Kapelaan, den oudsten Kerkmeester, het oudste lid, daar wordt verstaan de oudste in functie of bediening. Zijn er twee even oud in functie, dan wordt bedoeld de oudste in jaren.

— 165 —

Art. 6.

De Kerkmeesters worden benoemd uit de achtingswaardigste en bekwaamste meerderjarige mansleden der Parochie.

Deze benoeming geschiedt door den Bisschop, voor de eerste maal rechtstreeks; en vervolgens, bij iedere aftreding of ontstane vacature, uit eene door het Kerkbestuur aan den Bisschop in te zenden voordracht, voor elk te benoemen lid, van twee kandidaten, welke worden verkozen overeenkomstig de hierbij gevoegde Algemeene Verordening. (1)

AKÏ, 7.

Nabestaanden in den bloede of door aanhuwelijking, tot den graad van Oom en Neef ingesloten, mogen niet gelijktijdig leden zijn van liet Kerkbestuur.

Opkomende verzwagering zal echter de dadelijke aftreding van den Kerkmeester, door wien de verzwagering wordt aangebracht, niet tengevolge hebben, maar zijne herbenoeming beletten.

Door het overlijden der vrouw, wier huwelijk de zwagerschap heeft veroorzaakt, houdt het beletsel, hieruit ontstaan, op.

Akt. 8.

Tot Kerkmeesters zijn niet benoembaar:

«. loontrekkende bedienden van de kerk of van den Pastoor; h. gewone leveranciers van de kerk;

e. aannemers van eenig belangrijk werk, meer dan honderd gulden kostende, dat uit de kerkekas of voor rekening der Parochie betaald wordt; en d. zij, die wegens overjarige schuldvorderingen, debiteuren van de kerkekas zijn.

Kerkmeesters, in een van deze gevallen gerakende, zijn

(1) Zie le bijvoegsel.

— lC6 —

verplicht hun ontslag uit die betrekking te vragen, waarop de Bisschop, naar gelang van de omstandigheden, beschikt.

Art. 9.

Van het kerkmeesterschap zijn uitgesloten, zij:

a. die de vervulling van hunnen paaschplicht verzuimen, of een openbaar ergerlijk levensgedrag leiden;

b. die niet in het volle genot hunner burgerlijke rechten

zijn; en

c. die, in hunne maatschappelijke betrekking, kennelijk blijken van kwade trouw of van onbekwaamheid opleveren.

Art. 10.

De Kerkmeesters blijven niet langer dan vier jaren leden van het Kerkbestuur.

Om de twee jaren treedt de helft beurtelings af, die den eersten keer door het lot zal worden aangewezen.

De aftreding geschiedt den eersten Juli.

De aftredende Kerkmeesters zijn dadelijk weder verkiesbaar. Na hunne wederbenoeming, treden zij op als jongste leden van het Kerkbestuur.

De optreding der Kerkmeesters heeft plaats op den eersten Juli.

Art. 11.

Binnen de eerste veertien dagen der vasten van het jaar, waarin de helft der Kerkmeesters zal moeten aftreden, geschiedt de verkiezing der kandidaten, welke op den voet van art. 6 door het Kerkbestuur aan den Bisschop worden voorgedragen, ter vervulling der vacaturen, welke door die aftreding, in het Kerkbestuur zullen ontstaan.

— 167 —

Art. 12.

De vervulling van de door sterfgeval, verandering van woonplaats, ontslag of anderszins openvallende betrekking van Kerkmeester, geschiedt op den voet van het vorige artikel, en wel binnen eene maand, volgende op die, waarin de vacature is ontstaan.

Ieder, in dit geval, benoemde Kerkmeester blijft zoo lang lid van het Kerkbestuur, als hij, wiens plaats vervuld moet worden, het zoude geweest zijn.

Art. 13.

Wanneer de verkiezing der kandidaten, ter vervulling der in de beide vorige artikelen bedoelde vacaturen, niet binnen den bepaalden tijd plaats heeft, en ook, wanneer de benoemde Kerkmeester of Kerkmeesters zich hunne verkiezing niet laten welgevallen, en het betrokken Kerkbestuur in dit geval niet in tijds voor eene nieuwe verkiezing van kandidaten zorg draagt, zal de Pastoor daarvan dadelijk kennis geven aan den Bisschop, die alsdan zal bevelen, dat alsnog binnen de veertien dagen tot de verkiezing worde overgegaan.

Indien dat bevel geen afdoend gevolg heeft, zal de Bisschop zonder langer naar de voordracht van kandidaten te wachten, voor dit geval rechtstreeks de benoeming doen en alzoo zorgen, dat het Kerkbestuur naar behooren voltallig blijve.

Art. 14.

Voordat een Kerkmeester als lid van het Kerkbestuur zitting neemt, wordt hem het van den Bisschop ontvangen besluit zijner benoeming, door de zorg van den Pastoor, bekend gemaakt.

- 168 —

Akt. 15.

Een Kerkmeester kan, op zijn verzoek, eervol worden ontslagen door den Bisschop, nadat het Kerkbestuur op dat verzoek is gehoord.

De Bisschop kan, om gewichtige, ter zijner beoordeeling staande redenen, een Kerkmeester uit die betrekking verwijderen, of ook het bestaande Kerkbestuur geheel ontbinden, na verhoor der betrokken personen.

Het besluit van den Bisschop, waarbij het eervol ontslag, de verwijdering of de ontbinding wordt bepaalt, regelt tevens de vervulling van de daardoor ontstane vacaturen en de verdere gevolgen, in verband met de omstandigheden.

WcrkzaHinheden en bevoegdheid vau liet Parochiale Kerkbestuur.

Art. 16.

Het Kerkbestuur vergadert ten minste vier malen 's jaars, ten einde de aan hetzelve opgedragen belangen in overweging te nemen en te regelen.

Elke vergadering wordt gehouden in een daartoe geschikt vertrek der kerk of pastorie.

De gewone vergaderingen worden gehouden op den eersten Zondag van Januari, April, Juli en October. Voor de vergadering van April wordt genomen de tweede Zondag na Paschen.

Mocht op een dier Zondagen een beletsel voorkomen of mochten de werkzaamheden een uitstel vergen, dan wordt de vergadering binnen de eerstvolgende acht dagen gehouden of voortgezet.

De gewone vergaderingen worden 's Zondags te voren onder of vóór de hoogmis afgekondigd.

Om gegronde redenen kan het Kerkbestuur buitengewoon

vergaderen, waartoe de leden door den Voorzitter of zijnen plaatsbekleeder schriftelijk worden opgeroepen.

Van het verhandelde in elke vergadering wordt door den Secretaris proces-verbaal opgemaakt; dit verslag wordt in een daartoe bestemd register naar volgorde ingeschreven en, na iedere zitting, door de aanwezige leden onderteekend.

Art. 17.

Het Kerkbestuur benoemt uit zijn midden een Penningmeester en een Secretaris, voor zoolang zij deel van het bestuur uitmaken. Het regelt hunne werkzaamheden en verplichtingen, voor zoover ze niet reeds in dit Reglement bepaald zijn.

Zij kunnen herbenoemd worden.

Wanneer de Bisschop hiertoe Zijne toestemming verleent, zal het aan het Kerkbestuur vrijstaan de betrekking van Penningmeester aan iemand, die daarvoor geschikt is, buiten het bestuur, voor vier jaren, op te dragen.

De aldus benoemde is, onder dezelfde voorwaarde, herbenoembaar.

Om gewichtige reden echter en onder goedkeuring des Pisschops, kan hij ten allen tijde door het Kerkbestuur ontslagen worden.

Van den Penningmeester, hetzij hij lid van het Kerkbestuur is of niet, kan door dit bestuur, zoo het noodig geacht wordt, een borgtocht geëischt worden, het derde gedeelte der gewone inkomsten bedragende.

In Parochiën van duizend Communicanten en daar beneden, kan de betrekking van Secretaris aan den Voorzitter of aan den Penningmeester, als deze lid van het Kerkbestuur is, worden toevertrouwd.

Het dagelijksch bestuur bestaat uit den Voorzitter, den Secretaris en den Penningmeester, zoo deze deel van het Kerkbestuur uitmaakt, anders uit het oudste der overige leden.

— 170 —

Het (lagelijksch bestuur vergadert, zoo noodig, alle maanden.

Het bereidt voor wat aan het Kerkbestuur ter beslissing moet worden voorgedragen, voert de beslissingen van het Kerkbestuur uit en is verder belast met de dagelijksche zorg voor de tijdelijke belangen der Parochie.

De tijdelijke Pastoor of zijn plaatsvervanger is ook van rechtswege Voorzitter van dit bestuur.

De Penningmeester, niet lid van het Kerkbestuur zijnde, is verplicht de vergadering van dat bestuur of van het dage-lijksch bestuur bij te wonen, als hij daartoe door den Voorzitter verzocht wordt.

In dit geval heeft hij slechts eene raadgevende stem.

Voor zoover dit niet in het tegenwoordige Reglement geschiedt, regelt het Kerkbestuur zijne werkzaamheden onderling, en bepaaldelijk op welke wijze de leden, die niet tot het dagelijksch bestuur behooren, aan die werkzaamheden zullen deelnemen.

Akï. 18.

In de vergaderingen van het Kerkbestuur raadplegen de leden onder de leiding van den Voorzitter.

De besluiten worden genomen met volstrekte meerderheid van stemmen der in de vergadering tegenwoordig zijnde leden.

Bij het staken der stemmen beslist de stem van den Voorzitter.

Er kan geen finaal besluit genomen worden bij afwezigheid van den Pastoor of zijnen plaatsvervanger, noch wanneer de helft van het bepaalde getal Kerkmeesters niet in de vergadering tegenwoordig is.

Zoo nochtans, na drie oproepingen, telkens vier en twintig uren voor den tijd der vergadering gedaan, de vereischte helft niet verschijnt, beslissen de tegenwoordige leden, behoudens nadere goedkeuring van den Bisschop.

De besluiten van het Kerkbestuur kunnen, voor zoo verre zij met de kerkelijke wetten of het algemeen belang der Parochie strijden, door den Bisschop buiten werking gesteld worden.

In het geval, voorzien bij artikel 5, heeft het besluit, zonder medewerking van den Pastoor of zijnen plaatsbekleeder genomen, het vereischte gevolg, wanneer het door den Bisschop wordt goedgekeurd.

De van het Kerkbestuur uitgaande stukken worden door den Voorzitter en door den Secretaris onderteekend.

Wanneer die beide betrekkingen in één persoon vereenigd zijn, geschiedt de mede-onderteekening door den Penningmeester, als hij lid van het Kerkbestestuur is; zoo niet, door het oudste der overige aanwezige leden.

Akï. 19.

Het Kerkbestuur behartigt met ijver en trouw de aan hetzelve opgedragen belangen. Het zorgt aanhoudend voor en oefent een richtig toezicht uit op:

a. de parochiale kerk, pastorie, kapelanie, kosterij, bijkerk, kapel of kapellen, begraafplaats en alle andere voor rekening en ten behoeve der Parochie daargestelde inrichtingen of gestichten, welke tot haar kerkwezen belmoren ;

h. de, aan die gebouwen, inrichtingen of gestichten verbonden goederen en fondsen, daaronder begrepen de inkomsten en uitgaven, de toevallige baten en lasten, mitsgaders alle andere rechten en verplichtingen;

c. het goed en deugdzaam onderhoud, de behoorlijke instandhouding en de verzekerde bewaring van alle parochiale onroerende en roerende bezittingen, inzonderheid ook van de kerkelijke archieven, bewijzen van eigendom en andere titels en papieren van waarde, mitsgaders van

— 172 —

de schilderijen, kunst- of gedenkstukken en verdere belangrijke voorwerpen.

Het regelt voorts: de stoffelijke behoeften en de middelen, om daarin te voorzien; de voorwaarden van verhuring of verpachting der vaste goederen en overige rente- of vruchtdragende bezittingen, daaronder begrepen de zitplaatsen in de kerk, bijkerk en kapel of kapellen; alsook de uitgifte van graven, het toelaten van graftomben, opschriften, praalgraven of andere gedenkteekenen op de parochiale begraafplaats; en eindelijk alles, wat verder in zijnen werkkring vereischt wordt of dienstig is ter verzekering van een deugdelijk beheer en de deswege verschuldigde verantwoording.

De verhuring of verpachting, in de vorige alinea vermeld, moet nochtans altijd in het openbaar en aan den meestbiedende geschieden.

Akï. 20.

Zonder schriftelijke machtiging van den Bisschop en, in zoo ver noodig, zonder tusschenkomst van den H. Stoel, is het Kerkbestuur niet bevoegd tot aangaan van burgerlijke handelingen, welke de palen van gewoon beheer te buiten gaan.

Onder zulke handelingen behooren:

a. het aannemen of verwerpen van erfstellingen, legaten, schenkingen of fondatiën;

b. het aankoopen van onroerende goederen, het beleggen van fondsen;

c. het verkoopen, verruilen, verpanden, met erfdienstbaarheden of anderszins bezwaren en het voor langer dan drie achtereenvolgende jaren verhuren van vaste goederen of onroerende zaken, het voor langer dan dien tijd verpachten van zitplaatsen in de kerk en het aannemen van aflossing van kapitalen en renten;

(1. het verkoopen, verruilen, verpanden of op welke wijze

ook aan zijne bestemming onttrekken van voorwerpen van kunst, geschiedkundige gedenkstukken of andere eenige aanmerkelijke waarde hebbende roerende zaken;

e. het doen van geldleeningen, liet aangaan van transactiën of andere bezwarende overeenkomsten;

/. het oprichten, afbreken of van gedaante veranderen van kerkelijke gebouwen en kerkmeubelen van meerdere waarde, het doen van buitengewone herstellingen;

(j. het aanleggen van begraafplaatsen;

h. het instellen en opheffen van parochiale of tot het kerk-wezen behoorende inrichtingen;

i. het doen van hoofdelijke omslagen en het invoeren, afschaffen en afstaan van collecten; en

j. het voeren van processen, als aanlegger of verweerder.

Aut. 21.

Aan den Pastoor is in het bijzonder opgedragen:

a. de regeling der kerkelijke diensten, plechtigheden en al hetgeen verder tot zijne geestelijke bediening behoort;

h. de zorg voor de handhaving der goede orde in de kerk, op de parochiale begraafplaats en onder de godsdienstoefeningen ;

c. de wijze, waarop de stoelen, banken en offerkisten moeten geplaatst worden; mitsgaders, hoe de collecten, afkondigingen on andere verrichtingen in de kerk kunnen geschieden;

d. het al of niet toelaten van voorwerpen, welke ten ge-bruike, ter vereering of tot versiering in de kerk en sacristie mochten bestemd worden;

e. de inrichting van het altaar, de communiebank, den predikstoel, het orgel, het zangerskoor en hetgeen verder tot uitoefening of bediening van de godsdienst behoort;

/. de behandeling, het gebruik, de bewaring of verzorging

— 174 —

der gewijde vaten, gewaden, boeken en alle overige voor de uitoefening en bediening van de godsdienst bestemde kerk- en altaarbenoodigdheden, daaronder begrepen de behoeften aan brood, wijn, wierook, waslicht en verdere vereischte voorwerpen van verbruik; en

g. het houden, inrichten en bewaren der doop-, trouw-, sterf- en andere boeken en bescheiden, tot het eigenlijk gezegd pastoraal archief behoorende.

Ten aanzien van deze en alle overige, de pastorale bediening betreffende zaken, gedraagt de Pastoor zich uitsluitend naar de bevelen van den Bisschop of volgens de bestaande kerkelijke voorschriften.

Wanneer, wegens de aanschaffing en het onderhoud der kerk- en altaarbenoodigdheden, uitgaven ten laste van de kerkekas vereischt worden, zal het Kerkbestuur daarvoor in de eerste plaats moeten zorgen.

In geval van verschil over de noodzakelijkheid dezer behoeften, beslist de Bisschop.

Art. 22.

De leden van het zangkoor, de organist, de koster, de koorknapen, de klokkenluider, de opzichter of grafmaker der parochiale begraafplaats en de verdere bedienden der kerk zijn, bij de uitoefening van hunnen kerkelijken dienst, aan den Pastoor alléén ondergeschikt.

Zij worden door den Pastoor aangesteld en ontslagen. Voor de aanstelling en het ontslag van den koster en den organist wordt nochtans de goedkeuring van den Bisschop vereischt. Hunne belooning wordt, op de voordracht van den Pastoor, door het Kerkbestuur geregeld.

Art. 23.

De Bisschop regelt de vaste kerkelijke inkomsten van den

— 175 —

Pastoor en van de verder in de l'arochie aangestelde dienstdoende geestelijken.

Voor zoover die inkomsten, bij wijze van wedde of toelage, uit de kerkekas moeten gevonden of aangevuld worden, wordt die wedde of toelage door den Bisschop bepaald, nadat het Kerkbestuur daarover is gehoord.

Akï. 24.

De Bisschop regelt de aan den Pastoor toekomende jura stolee, oblatiën of honoraria.

Hij bepaalt de kerkrechten, welke de kerkekas zal genieten, wegens het gebruik der kerkelijke ornamenten, het waslicht en de overige voorwerpen bij het vieren van lijkdiensten, uitvaarten, jaargetijden, doop-, huwelijks-, begrafenis- en andere kerkelijke plechtigheden.

De aan den Pastoor en aan de in de Parochie dienstdoende geestelijken ten deel vallende casualia blijven geheel buiten den werkkring van het Kerkbestuur.

Ingeval er gebrek aan evenredigheid bestaat tusschen de baten en lasten der fondatiën of stichtingen, of ook wanneer in andere opzichten voorziening vereischt wordt omtrent het kwijten van geestelijke diensten en godvruchtige voorwaarden, zal de Bisschop dienaangaande de noodige beschikking nemen.

Indien door de stichters of weldoeners geene bepaalde bestemming aan de vruchten der gefondeerde goederen of vermaakte kapitalen is gegeven, of wanneer daaromtrent onzekerheid heerscht, zal de Bisschop beslissen, welk deel dier vruchten aan den Pastoor, aan de kerkekas of aan andere daartoe gerechtigden moet toevallen.

Art. 25.

Het Kerkbestuur zorgt, dat op eene veilige plaats in de kerk, sacristie of pastorie voorhanden zij eene brandkast of

— 176 -

eene voor verzekerde bewaring geschikte kist, voorzien van drie verschillend werkende sloten.

Daarin worden bewaard al de tot het beheer van het Kerkbestuur behoorende fondsen, ett'ecten, stichtingsbrieven, bewijzen van eigendom, kerkrekeningen en andere meest belangrijke titels en bescheiden.

Geene som, titel of stuk mag uit deze kast of kist genomen worden, zonder voorafgaande toestemming van het dagelijksch bestuur, waarvan het bewijs in de kast of kist zal bewaard worden.

De hoofdsleutel dezer kast of kist blijft in handen van den Pastoor of zijnen plaatsvervanger; de tweede sleutel berust bij den Secretaris en de derde bij den Penningmeester, ook als hij niet lid van het Kerkbestuur is.

Art. 26.

Het Kerkbestuur neemt allo gepaste maatregelen tegen ontvreemding, verduistering, verwaarioozing of beschadiging door brand of anderszins, van de onder zijn beheer staande zaken.

Gelijke vn-plichting berust in het bijzonder op den Pastoor of zijnen plaatsvervanger, ten aanzien van de bepaaldelijk onder zijne verzorging en bewaring gestelde voorwerpen.

Deze verplichting gaat over op den oudsten Kerkmeester, ingeval de Pastoor, door ziekte of anderszins, buiten staat geraakt, de bedoelde voorwerpen te verzorgen en te besvaren en geen geestelijk plaatsbekleeder heeft, als ook, wanneer bij zijn overlijden of ontslag, er geen ander met de waarneming der pastorale functiën belaste priester in de Parochie aanwezig is.

Akt. 27.

Het Kerkbestuur zorgt, dat steeds hvec volledig opgemaakte en bijgehouden inventarissen, volgens voorgeschreven model, voorhanden zijn, als:

— 177 —

a. één van al de onder de verzorging en bewaring van den

Pastoor gestelde voorwerpen; en l. één van alle onder het beheer van het Kerkbestuur staande onroerende en van waarde zijnde roerende zaken. Deze beide inventarissen zullen eene ordelijke beschrijving bevatten van den aard en de hoedanigheid der voorwerpen en bezittingen.

Daarop zullen afzonderlijk aangeduid worden de acten of titels en bewijzen van eigendom van vaste goederen en alle andere vrucht- of rentegevende bezittingen, met vermelding van de hoegrootheid der kapitalen, renten en inkomsten, of de hoedanigheid der rechten en veiplichtingen.

De oorspronkelijke inventarissen zullen door de leden van het Kerkbestuur onderteekend, nergens anders bewaard mogen worden, dan in de bij art. 25 bedoelde kast of kist. Afschriften daarvan, door het Kerkbestuur voor echt verklaard, zullen worden toegezonden aan den Bisschop.

De Pastoor zal steeds een clubbei van den hierboven onder Litt». a. vermelden inventaris te zijner beschikking hebben.

Art. 28.

' Jaarlijks, ter gelegenheid van het doen der rekening, zal er eene vergelijkende herziening der inventarissen plaats hebben, ten einde daarop de bijvoegingen, afschaffingen en veranderingen aan te teekenen.

Bij het overlijden, het ontslag of de verplaatsing van den Pastoor, het optreden van zijn opvolger, de kerkvisitatie, en wanneer het verder noodig is, zullen de inventarissen vergelijkend onderzocht, het bewijs daarvan op dezelve geplaatst en onderteekend worden.

In geval er goederen ontbreken of in andere opzichten onregelmatigheden ontdekt worden, zal het Kerkbestuur daarop

onverwijld orde stellen, naar gelang de omstandigheden ver-eischen.

Van de veranderde of vernieuwde inventarissen worden afschriften, door het Kerkbestuur voor echt verklaard, toegezonden aan den Bisschop.

Art. 29.

De Secretaris zal in een behoorlijk ingericht register, onder volgnommers en naar de orde van dagteekening, hetzij geheel of voor zooveel noodig, bij woordelijk uittreksel, nauwkeurig overschrijven:

a. de stichtings-acten van de Parochie, van hare kerkelijke gebouwen en overige inrichtingen of gestichten;

h. de fondatie-brieven van de jaarlijksche diensten en andere voortdurende kerkelijke instellingen der Parochie;

c. de eigendoms-acten en titels van rechten, welke eene belangrijke of bestendige waarde voor de Parochie opleveren ; en

d. den aard, de nommers en de wau'de der staatspapieren en effecten.

Elk afschrift of uittreksel zal geteekend en met het oorspronkelijk stuk overeenkomstig verklaard worden door den Pastoor en den Secretaris.

Het geldelijk beheer en de rekonplichtigheid van het Parochiale Kerkbestuur.

Ahï. 30.

Jaarlijks, uiterlijk op den eersten Zondag van October, maakt het Kerkbestuur, naar een door den Bisschop vaamp;t te stellen gedrukt model, eene volledige begrooting op van de inkomsten en uitgaven, welke geacht kunnen worden, gedurende

— 179 —

den dienst van het volgende jaar (van 1 Januari tot 31 December), te zullen komen ten bate en laste van de parochiale kerkekas.

Op die begrooting worden de gewone en buitengewone middelen en behoeften berekend over één vol jaar, en ordelijk in afdeelingen en artikels gerangschikt en omschreven. Als laatste post van uitgaaf wordt steeds eene som van onvoorziene uitgaven op de begrooting gebracht.

De uitgaven worden geraamd in evenredigheid met de beschikbare inkomsten, opdat het kwijten der noodzakelijke behoeften verzekerd zij, zonder de Parochie boven haar vermogen te bezwaren of een tekort in de kerkekas te doen ontstaan.

Het Kerkbestuur zal zich steeds, en inzonderheid bij het opmaken der begrooting, bevlijtigen om de parochiale geldmiddelen met wijze spaarzaamheid zoodanig te regelen, dat in gewone omstandigheden, de gelegenheid niet ontbreke tot het beleggen of vruchtbaar maken van een kapitaal, ter vermeerdering van de jaarlijksche eigene inkomsten der kerkekas en tot dekking harer toekomstige buitengewone behoeften.

Aut. 31.

De begrooting wordt in duplo opgemaakt, door al de leden van het Kerkbestuur onderteekend, en vóór den 20^stm Odohcr van het jaar, het dienstjaar voorafgaande, aan de goedkeuring van den Bisschop onderworpen.

Na gedane goedkeuring, keert één exemplaar dier begrooting aan het Kerkbestuur terug. Zij strekt vervolgens tot grondslag van zijn geldelijk beheer over het betrokken dienstjaar, en dus ook van de invorderingen en betalingen, te dier zake, door den Penningmeester te doen.

— 180 —

Art. 32.

De Penningmeester is belast met en zal nauwkeurige aan-teekeningen houden van alle invorderingen, ontvangsten en uitgaven.

Die aanteekeningen worden, naar de volgorde der begrooting, zoodanig ingericht, dat daaruit duidelijk blijke, wat en hoeveel voor ieder artikel der hegrooting, moet ingevorderd en kan betaald worden; welk bedrag daarop ontvangen en uitgegeven is; en hoeveel deswege nog te ontvangen en te betalen overblijft.

De Penningmeester zal geene betalingen in rekening kunnen doen gelden dan die gedaan zijn op een behoorlijk mandaat, door den Voorzitter onderteekend.

Art. 33.

Wanneer het noodig is uitgaven te doen, voor welke geen artikel op de begrooting wordt aangetroffen, kunnen zij door het Kerkbestuur op de som, bij de begrooting voor onvoorziene uitgaven toegestaan, worden aangewezen.

De Penningmeester zal geene betalingen mogen doen hoven het daartoe op de begrooting bestemde bedrag, tenzij hij, tot de voldoening daarvan, in het bijzonder is gemachtigd bij een besluit van het Kerkbestuur.

Indien de op die wijze bepaalde uitgave meer beloopt dan de som, welke op een of meer andere artikelen der begrooting overschiet of bespaard kan worden, moet het besluit tot verhooging van het cijfer der hegrooting vóóraf door het Kerkbestuur aan de bekrachtiging van den Bisschop onderworpen worden.

Ingeval zoodanige verhooging niet uit de gewone inkomsten kan worden goedgemaakt, moet het Kerkbestuur daartoe buitengewone middelen beramen, en deze te gelijkertijd aan de goedkeuring van den Bisschop onderwerpen.

— 181 —

Akt. 34.

Onverminderd het recht en de verplkhting van het Kerkbestuur, om, zoo dikwijls het zulks geraden acht, inzage te nemen van de kas, de boeken en de rekenbare bewijsstukken van den Penningmeester, is deze gehouden in de gewone vergaderingen opheldering te geven van zijn geldelijk beheer, onder overlegging van de in artikel 32 bedoelde aanteekeningen, met betrekkelijke bescheiden, teneinde het Kerkbestuur den stand der ontvangsten en uitgaven onderzoeke en, zoo noodig, maatregelen neme ter voorziening in hetgeen de Parochiale belangen mochten vorderen.

Art. 35.

Bij de, door of van wege den Bisschop te houden kerk-visitatiën, zal het geheel beheer van de tijdelijke ol' stoffelijke belangen der Parochie moeten worden blootgelegd, met opening, ter inzage en verificatie, van de kas, rekeningen, boekhouding, inventarissen en alle andere schrifturen, acten, titels, bewijzen van eigendom en rechten, aan de zorg, behandeling en bewaring van het Kerkbestuur, den Pastoor en den Penningmeester toevertrouwd.

ïe dien einde zal de Pastoor zorg dragen dat de leden van het Kerkbestuur en, zoo de Penningmeester niet lid van het Kerkbestuur is, ook deze de vergadering, die ter gelegenheid der Kerkvisitatie gehouden wordt, bijwonen.

Akt. 36.

De Penningmeester doet jaarlijks, op den tweeden Zondag na Faschen, eene volledige rekening en verantwoording aan het Kerkbestuur, over de gedane ontvangsten »n uitgaven en over het verder geldelijk beheer, betreffende het op den laaf-sten December er voren geëindigd dienstjaar.

De inkomsten en uitgaven worden daarbij, evenals bij de

- 182 —

begrooting, in afdeelingen en artikelen, ordelijk omschreven, met vermelding van alles wat werkelijk is ontvangen en uitgegeven, alsook van datgene, wat aangaande gemeld dienstjaar, bij het opmaken der rekening, nog in te vorderen of nog te betalen is overgebleven.

Het Kerkbestuur onderzoekt de rekening en de daarbij overgelegde bewijsstukken met de meeste nauwkeurigheid, en zorgt dat alle daarop vallende bedenkingen behoorlijk beantwoord en iedere misstelling, cijferfout of ander gebrek, naar eisch verbeterd worden.

Wanneer de Penningmeester in gebreke blijft met het indienen zijner rekening en verantwoording op den bepaalden tijd of met het wegruimen der daarop gevallen bedenkingen, met het aanzuiveren van het ten zijnen laste vastgestelde saldo, of met de overgifte aan zijn opvolger, der in zijne handen gebleven gelden, boeken, acten en bewijsstukken; dan zal het Kerkbestuur hem, na voorafgaande herinnering en met bepaling van den termijn van één maand, door alle middelen rechtens, tot de vervulling zijner verplichting noodzaken.

Aan den Penningmeester kan een gaarloon of jaarwedde worden toegestaan, waarvan de hoeveelheid door het Kerkbestuur bepaald wordt.

Akt. 37.

Binnen de acht dagen na den ticeeden Zondag na Faschen, zal de op den voet van het vorige artikel, gedane en in orde gebrachte rekening en verantwoording van den Penningmeester door het Kerkbestuur worden opgenomen en gesloten, met bepaling van het saldo, de nog invorderbaar gebleven inkomsten en de nog te betalen uitgaven, waarvan in de volgende rekening verantwoording zal moeten geschieden.

Van deze opneming en sluiting wordt aan den Penningmeester bewijs uitgereikt te zijner ontlasting, en van dat

— 183 —

oogenblik gaat zijne verantwoordelijkheid wegens het geldelijk beheer geheel over op het Kerkbestuur, hetwelk zich daarvan ten aanzien van den Bisschop zal kwijten op den voet, bij het volgende artikel te bepalen.

Art. 38.

Het Kerkbestuur doet jaarlijks, vóór den eersten Juni, aan den Bisschop verantwoording wegens zijn beheer over het laatst afgeloopen dienstjaar.

Nadat die verantwoording door of van wege den Bisschop is onderzocht en in orde bevonden, zal er één exemplaair dei-rekening zorgvuldig bewaard worden in het archief van het Kerkbestuur, en één in het archief van het Bisdom, beide voorzien van een bewijs van goedkeuring.

Ingeval er bij den Bisschop bedenkingen tegen de goedkeuring bestaan, worden zij aan het Kerkbestuur medegedeeld, en binnen den daartoe gestelden termijn naar behooren opgelost.

Algemeene Hepalingen.

Art. 39.

Met den dag van het in werking treden van dit Algemeen Reglement, houden op van kracht te zijn de bestaande verordeningen op het parochiaal of plaatselijk beheer der kerkelijke of geestelijke goederen en fondsen.

Met dien dag worden de tot zoolang bestaande Kerkbesturen opgeheven en ontbonden, behoudens hunne verplichting tot overgifte en verantwoording van hun beheer en van de daartoe behoorende gebouwen, goederen, gelden, archieven, registers, bewijzen van eigendom of van rechten, aan de nieuw ingestelde Kerkbesturen, welke op denzelfden dag in functie treden, en wier eerste zorg moet worden toegewijd aan de overname van alles, wat tot hunnen werkkring behoort.

— 184 —

De overgifte en overname geschiedt op behoorlijk omschreven en van wederzijds gewaarmerkte en onderteekende inventarissen, ten einde ieders verantwoordelijkheid naar eisch gedekt worde.

Deze overgifte en overname zal zoodra mogelijk plaats hebben, uiterlijk binnen de twee maanden na het in werking treden van dit Reglement, ook wanneer dezelfde personen voor het nieuw Kerkbestuur benoemd worden.

Bij dit artikel moet verder gelet worden op de wet van 26 Juni 1876. (Staatsblad Nquot;. 125.) (1)

De overeenkomst en andere handelingen der Kerkbesturen, uit deze wet voortspruitende, vereischen de voorafgaande Bisschoppelijke goedkeuring.

Art. 40.

De bijkerken of kapellen, welker onderhoud en verdere lasten, buiten bezwaar der parochiale kerkekas bestreden worden, zullen haar eigen bestuur, afgezonderd van het parochiale Kerlchestuur, kunnen behouden of verkrijgen, wanneer de Bisschop daartoe toestemming geeft.

In dit geval zal het bestuur van zoodanige bijkerk of kapel worden ingericht volgens het tegenwoordig Reglement, welk bestuur alsdan gehouden zal zijn, de voorschriften daarvan, even als het parochiale Kerkbestuur, in allen deele na te leven.

De Rector zal nochtans voorzitter van het Kerkbestuur zijn.

Arï. 41.

De Bisschop behoudt zich voor:

u. nader vast te stellen de regelende voorschriften, welke ter behoorlijke uitvoering of verzekering der bepalingen van dit Algemeen Reglement, zullen blijken noodig te wezen;

(1) Zie 2e bijvoegsel.

— 185 —

uitspraak te doen in geschillen of twijfel omtrent den zin van de in dit Reglement opgenomen bepalingen;

c. aan te vullen of te wijzigen zoodanige artikelen van dit Reglement, als bij ondervinding mochten blijken, ter betere verzekering der parochiale belangen, verandering te behoeven; en

d. de uitoefening van zijn Bisschoppelijk gezag over de handelingen der parochiale Kerkbesturen te delegeeren.

Art. 42.

Bij het openstaan van den Bisschoppelijken zetel, gaat hat kerkelijk gezag van den Bisschop, en dus ook zijne in dit Reglement omschreven macht en bevoegdheid, rechtens over op den tijdelijken Beheerder van het Bisdom.

Art. 43.

Dit Reglement treedt in werking op den l^stequot; Januari 1877.

Gegeven te Roermond, den zeventienden October achttien honderd zes en zeventig.

l)c Bisschop van Roermond, J. -A—

le BIJ-VOEO-SEI^.

ALGEMEENE VERORDENING

ter uitvoering van art, 6 van het voorgaand reglement.

Art. 1.

In de gevallen, voorzien bij de artt. 10, 12, 13 en 15 l'^le Lid van het voorgaand Reglement, wordt het Kerkbestuur, tot het doen der voordracht van kandidaten, opgeroepen door den Pastoor of zijnen plaatsvervanger, ten minste acht dagen voor dien der vergadering.

Met betrekking tot die oproeping, zullen worden in acht genomen de tijdstippen, bepaald bij de artt. 11, 12 en 13 van gezegd Reglement.

Art. 2.

De voordracht van den eersten en van den tweeden kandidaat voor elke openvallende plaats geschiedt door het Kerkbestuur, met volstrekte meerderheid van stemmen, bij gesloten briefjes, zullende, wanneer de stemmen staken, de Voorzitter beslissen.

De overige bepalingen van art. 18 van het Algemeen Reglement, zijn ook op dit stuk van toepassing.

Art. 3.

De alzoo vastgestelde voordracht wordt binnen vijf dagen aan den Bisschop van Roermond opgezonden.

Se BIJVOBQSEIj.

(Staato-CvCo^ 9Lo. 125.)

WET

van den Sfisten Juni 1876, tot intrekking van het Keizerlijk decreet van 30 December 1809, concernant les fabriques, en van etnige andere verordeningen van Fransclten oorsprong omtrent de Eerediensten.

Wu quot;WILLEM III, bij du gratie Gods, Koning dek Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Groot-Hertog van Luxemburg, enz., enz., enz.

Allen, die deze zullen zien of hooren lezen, salut!

DOEN TE WETEN:

Alzoo Wij in overweging genomen hebben, dat het Keizerlijk decreet van 30 December 1809, concernant les fabriques, met de daarmede in verband staande verordeningen behoort te worden ingetrokken;

Zoo is het, dat Wij, den Raad van State gehoord en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

Artikel 1. Het Keizerlijk decreet van den ;iO^s,CD December 1809, concernant les fabriques (Bulletin des Lois n⁰. 303), wordt, zooverre het nog van kracht is, buiten werking gesteld op den eersten Januari, volgende op de afkondiging dezer wet.

De kerkfabrieken, waar zij krachtens dat decreet bestaan, zijn te gelijker tijd opgeheven.

Artikel 2. Bij haar aftreden geven de kerkfabrieken hare archieven over aan de kerkbesturen of bestuurders, daartoe door het bevoegd kerkelijk gezag aangewezen.

— 188 —

De ontvanger dei- kerkfabriek doet, binnen twee maanden na den dag in artikel één aangeduid, aan die kerkbesturen of bestuurders rekening en verantwoording en draagt hun het batig slot van rekening, zoo er een is, en de verdere tot het beheer behoorende goederen over.

Indien de ontvanger binnen den gestelden termijn aan zijne verplichting tot het doen van rekening en verantwoording niet voldoet, kan hij daartoe langs den weg van rechten worden genoodzaakt.

Artikel 3. Met het buiten werking stellen van het decreet van den 30^stea December 1809 worden tevens, voor zooverre zij nog van kracht zijn, afgeschaft de wetten, besluiten en bepalingen van Franschen oorsprong, die tot het beheer der kerkfabrieken betrekking hebben.

Artikel 4. Overal, waar krachtens § 2 van art. 92 van het decreet van den 30^S,CI1 December 1809 de burgerlijke gemeenten eene haar toebehoorende pastorie of woning aan de daarop aanspraak hebbende geestelijken verstrekken, worden die gebouwen nog gedurende tien jaren na den in art. 1 aange-duiden dag, op den tot hiertoe gebruikelijken voet, ter beschikking van die belanghebbenden gelaten.

De gemeenten kunnen zich van den last, voor haar uit deze bepaling voortspruitende, ontslaan door afstand van de pastorie of woning.

De geldelijke vergoeding, in enkele gemeenten krachtens § 2 van voormeld art. 92 verstrekt voor gemis van pastorie of woning, wordt mede nog gedurende het hierboven aangeduide tienjarig tijdvak, op den tot hiertoe gebruikelijken voet, gekweten, tenzij de belanghebbenden zich intusschen met elkander verstaan over den afkoop dezer vergoeding gedurende dat tijdvak.

Artikel 5. Op het in art. 1 aangeduide tijdstip wordt, met inachtneming van het bepaalde bij art. 4, tevens buiten werking gesteld het Keizerlijk decreet van 5 Mei 1800, relatif au loge-

ment des ministrcs du cidte protestant et a Ventretien des temples. (Bulletin des Lois n⁰. 90).

Artikel 6. Gedurende tien jaren na het in art. 1 aangeduide tijdstip wordt telken jare op de Staatsbegrooting eene som beschikbaar gesteld, ten einde aan de kerkgemeenten of de bedienaren van de openbare godsdienst voor het gemis, ten gevolge van deze wet te lijden, eenige tegemoetkoming te verleenen bij wijze van overgangsmaatregel.

Die som wordt voor het eerste jaar op veertien duizend gulden (/' 14.000) bepaald en telken jare met één tiende van dat bedrag verminderd.

Artikel 7. De naar aanleiding van deze wet op te maken acten zijn vrij van zegel en van het recht van registratie.

Lasten en bevelen, dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst, en dat alle ministeriëele departementen, autoriteiten, collegiën en ambtenaren, wien zulks aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.

Gegeven op het Loo, den 26^sU'^a Juni 1S7G.

WILLEM.

De Minister van Justitie,

van Lynden van Sandenbuku.

Dc Minister van Binnenlandsche Zuhen,

Heemskerk.

De Minister van Financiën,

H. J. van dek HeIM.

Uitgegeven den derden Juli 187(5.

Be Minister van Justitie, van Lynden van Sandenuurg,

mÊÊfKÊÊm

, , . , . .......

.....gt; • ■

■

ÉpSf^ - ■ • .....

ADDHATIO PESPEIÜA

in ecclesiis parochialibus dioecesis

CANONICE EEECTA,

ANNO DOMINI

MDCCCLXXXXII.

DOOR DE GRATIE GODS EN VAN DEN APOSTOLISCHEN STOEL

BISSCHOP VAN ROERMONO.

Aan de Eerwaarde Geestelijkheid, en aan allo Geloovigon van Ons Bisdom, Heil en Zaligheid in den Heere!

tyVetamp;eniinde cBiocde-tï in Qïvziotuó !

Reeds sedert de eerste eeuwen der Kerk werd de instelling van het heilig Sacrament des Altaars op Witten Donderdag plechtig herdacht en met dankbare godsvrucht gevierd. Daar evenwel de Kerk in de goede iveek zich hoofdzakelijk bezig houdt met de overweging van het smartelijk lijden en sterven van haar goddelijken Bruidegom, kon aan deze plechtige herinnering niet de passende luister worden bijgezet. Het was eerst in het jaar 1241; dat de vrome bisschop van Luik, Robertas, gehoor gevend aan den vurigen aandrang der gelukzalige Juliana, welke door God zeiven hiertoe was opgewekt, in zijn bisdom op den eersten Donderdag na de Pinkster-week het feest van Sacramentsdag instelde; en zoo komt aan onze voorvaderen de eer toe, — want zij behoorden toen tot het bisdom Luik, — het eerst dit hooge feest gevierd te hebben.

Toen nu in den loop dierzelfde dertiende eeuw de ketterij van Berengarius op nieuw het hoofd opstak, en de wereld wederom de godslasterende stem vernam, die de waarachtige tegenwoordigheid van onzen lieer Jezus Christus in het allerheiligste Sacrament, gelijk de katholieke Kerk dit leert, durfde loochenen, vaardigde Paus Urbanus IV, — voorheen

— 194 —

aartsdiaken van Luik, en die bij de invoering van gezegd feest in dat bisdom persoonlijk betrokken was geweest, — ten einde die afschuwelijke dwaalleer af te weren en het katholiek geloof te verbetten, ten jare 12G4 een plechtig besluit uit, waardoor de viering van genoemden heiligen Sacramentsdag voor de geheele Kerk werd verplichtend gesteld. Voorts verordende diezelfde Paus, dat op dien feestdag het allerheiligste Sacrament met de grootste plechtigheid over straten en pleinen processiesgewijs zou rondgedragen worden: ten einde hierdoor een openbaar getuigenis af te leggen van het geloof, dat de Kerk bezielt; en den in 't LI. Sacrament verborgen God openlijk de hulde van lof, dank en aanbidding te betoonen, waartegen de dwaalleeraars in verzet waren gekomen. Zeer terecht werd dan ook deze plechtigheid door het Concilie van Trente geprezen als de triomf over de ketterij.

Maar sedert dien tijd heeft het ongeloof opnieuw schrikbarende vorderingen gemaakt. Iloe meer evenwel de ketters en ongeloovige godslasteraars hunne pogingen verdubbelden om het katholiek geloof at te breken, des te meer zochten de oprechte kinderen der Kerk hun geloof te verlevendigen, in aanbidding neergeknield voor onze heilige tabernakelen. Als een uitvloeisel van dezen vromen aandrang werden godvruchtige vereenigingen opgericht, ten doel hebbende, onverpoosd, zoo bij dage als bij nachte, den Verlosser der wereld te aanbidden, altijddurend waarachtig en wezenlijk tegenwoordig in 't aanbiddelijk geheim onzer altaren. De beroemdste dezer vereenigingen werd ten jare 174() in dezelfde stad Luik in het leven geroepen, en breidde zich weldra onder den naam van Altijddurende Aanbidding over het geheele bisdom uit. Daarvandaan dat deze heerlijke devotie tot den dag van heden nog voortbestaat in die dekenaten van 't tegenwoordig bisdom Roermond, welke vóór de fransche revolutie tot Luik behoord hebben. De heilzame vruchten ziende, die uit deze aanbiddingsdagen voortspruiten, en het verheven doel dier

Vereeniging ten hoogste waardeerende, hebben Wij ons gedrongen gevoeld aan alle Parochiën en kloosterkerken van Ons bisdom datzelfde voorrecht te schenken, en haar aan die overvloedige vruchten deelachtig te maken.

Van daag dan komen Wij tot U, beminde Broeders in Christus, Ons de woorden eigen makende, waarmede de engel des Heeren de geboorte van den Verlosser der wereld aan de herders van Bethlehem bekend maakte. „Zie,quot; zoo sprak hij, „ik verkondig u eene groote blijdschap, welke voor het gansche volk zijn zal.quot; (Luc. II, 10.) En inderdaad, kennende Uw levendig geloof en Uwe vurige devotie tot het allerheiligste Sacrament; kennende de diepe droefheid, die U aller harten vervult, bij het zien van de steeds toenemende lauwheid dei-Katholieken uwer omgeving, alsook van het steeds wassend ongeloof, dat de wereld dreigt te overheerschen: zoo houden Wff ons ervan overtuigd, dat U, trouwe kinderen der katholieke Kerk, het groote werk, door Ons ondernomen, tot oprechte blijdschap en overvloedigen troost zal strekken.

Wij achten Ons derhalve gelukkig U heden aan te kondigen, dat Wij, onder dagteekening van den 15 December des vorigen jaars, in al de parochiekerken van Ons bisdom hebben opgericht de Vereeniging der Altijddurende Aanbidding.

Deze Vereeniging, volgens de daarbij behoorende, en door Ons goedgekeurde Statuten, stelt zich ten doel: 1quot;. Jezus-Christus in het allerheiligste Sacrament altijd meer te leeren kennen, beminnen en aanbidden; 2quot;. onzen goddelijken Verlosser voor de minachting, de o'nteering eu versmading, die Hem in zijn heilig Sacrament door de ondankbaarheid der menschen worden aangedaan, eerherstelling en voldoening te schenken; en 3°. in 't bijzonder de verlatenheid, waarin in vele kerken het heilig Sacrament bij dag en bij nacht verkeert, door veelvuldige bezoeken te vergoeden.

Ten einde dit drievoudig doel des te zekerder te bereiken, bepalen Wij bij deze, dat in elke kerk of kapel van Ons

— 196 —

bisdom, waarin het Allerheiligste bewaard wordt, op een of meerdere dagen of nachten, het allerheiligste Sacrament des Altaars ter aanbidding worde uitgesteld, zoodanig dat deze uitstelling, geheel het jaar door, zonder onderbreking voortduurt. Over dag zal dit hoofdzakelijk gebeuren in de parochiekerken, des nachts in de kloosterkerken. Aan elk dezer kerken hebben Wij, in onderling overleg met de belanghebbenden, volgens bijgaande Tabelle, een of meerdere dezer aanbiddings-dagen of nachten aangewezen.

quot;Welk een heerlijk en troostend schouwspel zal voortaan Ons bisdom opleveren voor de Engelen des hemels, en de beminnende zielen hier op aarde, nu geen enkel uur van het gansche jaar meer zal voorbijgaan, zonder dat in eene of andere kerk een aantal vrome aanbidders voor het Allerheiligste liggen neergeknield!

Maar ten einde op elk uur van den dag steeds een voldoend getal dier vrome aanbidders kunne aanwezig zijn, noo-digen Wij U allen bij deze uit, met al den herderlijken ijver die in Ons gloeit, ü als lid dezer Vereeniging bij Uwe respectieve Pastoors of Hectors te laten inschrijven, in den geest van geloof, en uit liefde voor den goddelijken Heiland, in het heilig Sacrament waarlijk en wezenlijk tegenwoordig. Tevens zult Gij bij deze inschrijving zorg dragen een vast uur uit te kiezen, of U door Uwe geestelijke herders te laten aanwijzen, waarop Gij U verplicht, alhoowel niet onder zonde, onzen lieven Heer in het Sacrament zijner liefde te komen aanbidden, of, zoo Gij door ziekte verhinderd mocht zijn, zulks te huis te doen.

Uwe geestelijke zielzorgers zullen wel te gelegenertijd de wijze waarop deze inschrijvingen zullen geschieden, zoowel als den aard dezer devotie, U verder uitleggen.

Mede hebben Wij het voorrecht U mede te deelen, dat Zijne Heiligheid, Paus Leo XIH, op Ons nederig verzoek, rijke en veelvuldige ailaten aan do leden der Altijddurende

— 197 —

Aanbidding, en aan alle geloovigen, die de daarvoor gestelde voorwaarden zullen vervullen, goedgunstig heeft willen ver-leenen, en welke U insgelijks door Uwe parochiegeestelijken zullen ter kennis gebracht worden.

Zal het nu nog noodig wezen, beminde Geloovigen, U tot ijverige deelneming aan deze heilzame devotie op te wekken V Als de Psalmist degenen zalig prijst, die in 's Heeren tempel te Jerusalem gestadig mogen vertoeven, want „gelukkig zijn zequot;, zoo zegt hij, „die wonen in uw huis, o Heer! zij prijzen U in eeuwigheid (Ps. 83, 5.); en als hij vurig verlangt dit voorrecht eveneens te mogen genieten, in vervoering uitroepende: „Hoe liefelijk zijn uwe tabernakelen, o Heer der Heirscharen! Mijne ziel is begeerig en versmacht van verlangen naar de voorhoven des Heerenquot; (Ps. 83,2. 3): met hoeveel meer recht mogen wij ons dan zalig prijzen, daar het ons gegeven is zoo dikwijls onze kerken binnen te gaan, alwaar de Godmensch zelf troont in zijne Tabernakelen, en welke hierdoor oneindig boven den tempel van Jerusalem in waardigheid verheven zijn.

Welaan dan, dierbare Diocesanen, scharen wij ons ijverig in de rangen diergenen, van wie de koning David getuigt: „Wat volken Gij geschapen hebt, alle zullen ze komen en zich voor U nederbuigen, o Heer! en uwen naam verheerlijken; want Gij zijt groot, en doet wonderwerken; Gij alleen zijt God.quot; (Ps. 85, 9.) — Er wordt ons slechts een enkel aanbiddingsuur in den loop van ieder jaar gevraagd; maar door dit uur aan den verborgen God ten offer te brengen, vereenigen wij ons, in eene onafgebrokene gemeenschap des geheds, met duizenden van broeders, en zegenen, en loven, en aanbidden wij met hen, te allen tijde, den nooit volprezen Godmensch, altijddurend Offeraar en Offerande van 't Nieuw Verbond, even onafgebroken op onze altaren aanwezig tot uan 't einde der eeuwen. Door dat eene uur, in aanbidding doorgebracht voor het heilig Sacrament, worden wij deelachtig

— 198 —

aan duizende aaubiddingsuren, en aan een eindeloozen schat van lof- en dankgebeden, van eerherstellingen, communies en veelvuldige goede werken. Wat een overvloedige bron van genaden, ter heiliging gedurende al onze levensdagen, en van onuitsprekelijke vertroosting voor het uur des doods!

Ten slotte verordenen Wij bij deze, dat meergenoemde Vereeniging der Altijddurende Aanbidding in werking zal treden op den aanstaanden Paaschdag, zijnde het hoogste feest der Kerk, het feest der glorierijke verrijzenis van haar godde-lijken Stichter. Moge dan deze Vereeniging, zelve als tot een nieuw, verheerlijkt leven herrezen, haren geheimzinnigen loop bij dage en bij nachte beginnen en onafgebroken voortzetten door de toekomstige jaarkringen heen; en moge zij Onzen nederigen Persoon, alle geloovigen aan Onze opper-herderlijke zorg toevertrouwd, ja. heel ons bisdom, zijne talrijke kerken, kloosters, wetenschappelijke en godsdienstige inrichtingen, met steeds nieuwe gunsten, genaden en zegeningen verrijken! Zoo bidden Wij, zoo hopen Wij, zoo geve 'tGod! Amen.

Gegeven te Roermond, op den verjaardag der herstelling van de kerkelijke hiërarchie in Nederland, 1893.

f Fr. A. H. BOERMANS,

Bisschop van Roermond.

Op last van Z. D. Hoogw.

G. T. VAN MEIJEL,

Secret.

STATUTEN

VAN DE

Vereeniging' der Altijddurende Aanbidding

opgericht in al de parochiekerken van 't bisdom nOERlVCOIsriD.

Onder goedkeuring van de prosynodale Vergadering des vorigen jaars, hebben Wij in Ons bisdom, onder dagteekening van den 15 December 1892, opgericht de Vereeniging der Altijddurende Aanbidding, van welke oprichting het authentiek document in het bisschoppelijk archief is neergelegd.

Deze vrome Vereeniging stelt zich ten doel; 1quot;. Jezus-Christus in het allerheiligste Sacrament altijd meer te leeren kennen, beminnen en aanbidden; 2°. onzen goddelijken Verlosser voor de minachting, de onteering en versmading, die Hem in zijn heilig Sacrament door de ondankbaarheid der menschen worden aangedaan, eerherstelling en voldoening te schenken; 3quot;. en in 't bijzonder de verlatenheid, waarin in vele kerken het heilig Sacrament bij dag en bij nacht verkeert, door veelvuldige bezoeken te vergoeden.

Ten einde dat drievoudig doel des te zekerder te bereiken, hebben Wij onderstaande Statuten voor de Vereeniging der Altijddurende Aanbidding vastgesteld en goedgekeurd.

I. In elke kerk of kapel van Ons bisdom, waarin het Allerheiligste bewaard wordt, zal, op een of meerdere dagen of nachten, zonder onderbreking, het allerheiligste Sacrament des altaars, geheel het jaar door, ter aanbidding worden uitgesteld,

— 200 —

II. De aanbiddingsdagen of nachten zijn door Ons, volgens bygaande door Ons goedgekeurde ïabelle, over de verschillende kerken en kapellen Onzes bisdoms verdeeld, en behooren de eerw. Heeren Pastoors zich daarnaar te schikken.

III. Elk lid der Vereeniging verplicht zich, doch niet onder zonde, in den loop van ieder jaar ten minste één uur in aanbidding van het allerheiligste Sacrament door te brengen, 't zij in de kerk, of te huis, of waar ook, en wel bij voorkeur op den dag der aanbidding. Tevens zullen alle leden zich beijveren om de vereering van het heilig Sacrament te bevorderen, door dikwijls, en, zoo doenlijk, dagelijks de h. Mis bij te wonen; het heilig Sacrament te vergezellen als het in processie of naar een zieke gedragen wordt; door het heilig Sacrament, in onze tabernakelen rustend, dikwerf te bezoeken; door alles wat op het heilig Sacrament betrekking heeft, het bijwonen en verheffen der openbare diensten te zijner eere gehouden, het versieren van onze kerken en altaren, het verzorgen der noodige kerkgewaden, enz. steeds zorgvuldig te behartigen.

IV. De tijdelijke Pastoor wordt bij deze rechtens aangesteld als Directeur dezer Vereeniging in zijne respectieve parochiekerk.

V. In elke parochiekerk zal een Register aanwezig zijn, waarin de leden der Vereeniging worden ingeschreven.

VI. De tijdelijke Pastoor, of, bij ontstentenis, de deservitor, is bevoegd om de namen der leden in te schrijven, door welke inschrijving gezegde leden deelachtig worden aan alle aflaten en voorrechten aan deze Vereeniging verbonden. De Pastoor kan ook een of meerdere zijner Kapelaans met deze inschrijving belasten,

VII. De door Ons aangestelde Rectors bij de hulp- en kloosterkerken of kapellen zijn eveneens bevoegd om nieuwe leden aan te nemen, maar moeten de namen der door hen ivangenomen en opgeteekende leden binnen acht dagen aan

— 201 —

hun respectieven Pastoor overmaken, ten einde door dezen ia het parochiaal register der Vereeniging te worden ingeschreven.

VIII. Zij, die verlangen opgenomen te worden, moeten zich persoonlijk melden bij de daartoe, als boven, gemachtigde priesters, en in hun bijzijn worden ingeschreven.

IX. Bij de inschrijving zal telkens bij den naam het uur der aanbidding, waartoe elk lid zich verplicht, worden aan-geteekend. Dat uur moet samenvallen met een der dagen of nachten, waarop in hun respectieve parochie-, klooster- of rectoraatskerk de Altijddurende Aanbidding plaats vindt.

X. Het staat elk lid vrij zijn aanbiddingsuur op de vermelde dagen uit te kiezen; maar de Pastoor blijft bevoegd ook een ander uur aan te wijzen, ten einde op elk uur van den dag een voldoend getal aanbidders in de kerk aanwezig zij. Deze verdeeling der aanbiddingsuren mag ook, als dit doeltreffend schijnt, door den Pastoor groepsgewijze, bij voorbeeld; per wijk, per straat, per gehucht of buurt geschieden. — Wat hier voor de daguren bepaald is, dient ook voor de nachturen, zooveel mogelijk, te worden toegepast; zóó nochtans, dat de klooster-overste telken male de aanbiddingsuren onder zijne of hare kloosterlingen naar goedvinden mag ver-deelen. — De eerw. Heeren Pastoors zullen mede zorg dragen, dat, bij gelegenheid der eerste heilige Communie, de betrokken kinderen worden ingeschreven, en hun, 't zij bij loting of anderszins, de aanbiddingsuren worden aangewezen.

XI. De zeereerw. Ileeren Dekens zijn belast zich elk jaar, bij gelegenheid der visitatie dccanalis, te vergewissen, dat meergemeld register ordelijk worde gehouden.

Overgangsbopalingen. 1quot;. In zoodanige parochiekerken, waar de Altijddurende Aanbidding reeds feitelijk bestaat, moeten loch de leden in het nieuw register worden overgeschreven, maar zij behoeven hiervoor zich niet persoonlijk te melden,

— 202 —

en is het voldoende, dat zij, op eene of andere wijze, van hunne toestemming doen blijken.

2quot;. Alle andere, in deze nieuwe ïabelle niet opgenomen, doch door Ons of door Onze Voorgangers z.g. voorheen toegestane annbiddingsdagen zijn bij deze opgeheven ; tenzij op eene, met redenen omkleede aanvrage, daarover door Ons anders beschikt worde.

DISPOSITIEF.

I. De dag der Altijddurende Aanbidding begint telkens 's morgens om zes uren, en wordt gesloten in de wintermaanden — van eersten October tot laatsten Maart — om zes, in de zomermaanden om zeven uren. — De nachtelijke Aanbidding begint in den winter om zes, in den quot;zomer om zeven uren 's avonds, en wordt telkens gesloten om zes uren 's ochtends van den volgenden dag.

II. Des Zondags te voren moet de dag der Altijddurende Aanbidding in alle vaste Missen worden aangekondigd. Tevens behooren alsdan de natuur, het doel en de vruchten dier devotie, min of meer uitvoerig, te worden uitgelegd; en de geloovigen vermaand vlijtig de kerkelijke diensten te bezoeken, de heilige Sacramenten te ontvangen, en inzonderheid het aanbiddingsuur trouw te onderhouden. Ten einde den geloovigen overvloedige gelegenheid te geven tot het ontvangen der heilige Sacramenten, zullen de eerw. Pastoors de hulp hunner naburige ambtsbroeders gaarne inroepen.

III. De aanbiddingsdag zal 's avonds te voren door het luiden van alle klokken worden ingeleid. Hetzelfde behoort

te geschieden 's morgens om zes uren bij de uitstelling van het Allerheiligste, een half uur vóór ieder der drie plechtige diensten, en 's avonds onder het zingen van het Te Deum en het geven van den zegen.

IV. In den voormiddag zal op het in iedere parochie gebruikelijk uur eene plechtige Hoogmis, zoo mogelijk met drie Heeren, — in den namiddag insgelijks op het gewone uur plechtige Vespers, — en des avonds drie kwartier uur.s vóór de sluiting plechtig Completorium, gevolgd door het Tc Deunt en den zegen, worden gezongen.

V. De eerwaarde Pastoors en Rectors zullen zorgen, dat alle voorgeschreven diensten zoo plechtig mogelijk gehouden worden; en verder dat buiten de diensten het aantal aanbidders nooit te wenschen overlate. Zij zeiven met hunne ondergeschikte kapelaans behooren in deze het voorbeeld te geven, en, inzonderheid als ev meerdere priesters in de parochie aanwezig zijn, past het ten zeerste, dat zij onderling de aanbiddingsuren verdeelen. Bij dit geval is het wenschelijk en prijsbaar, dat de priester, die de beurt heeft, voor eene in 't priesterkoor staande en met een passend tapijt overdekte bank, met superpelliceum en witte stola gekleed, nederkniele.

VI. De kerk, en voornamelijk het hoogaltaar, dient gesierd te worden even als op de hoogste feestdagen.

VII. Op de aanbiddingsdagen moet niet gepreekt worden, tenzij de predikatie voor dien dag is voorgeschreven, en dan nog kieze men eene stof in verband met de plechtigheid. In dit geval is het wenschelijk, dat de predikant het volk toe-spreke, staande in het priesterkoor, opdat de hoorders niet den rug keeren naar het Allerheiligste. Is dit niet wel mogelijk, dan is het verkieslijk dat een zwaar velum vóór het Allerheiligste gesteld worde, doch zóó, dat in de naaste omgeving van het tabernakel eenige personen steeds de aanbidding voortzetten, en de geloovigen, zooveel mogelijk, toch blijven staan met het gezicht naar het Allerheiligste gekeerd.

— 204 —

VIII. De in de parochie reeds bestaande plechtigheid van het Veertig-uren Gebed moet in geenen deele door de invoering van de Altijddurende Aanbidding schade lijden. Mocht toevalligerwijze een aanbiddingsdag met een der dagen van 't Veertig-uren Gebed samenvallen, dan moet voor dien dag de orde der diensten volgens bovenstaande bepalingen geregeld worden.

Riw serank in Atatione perpstna Unm

I. Hora sexta matutina Ss. Sacramentum in Ostensorio solemniter exponitur a Celebrante pluviali induto, cum duobus saltem acolythis candelabra deferentibus et thuriferario. In-censatione facta, cantatur Hymnus Fangc lingua, cui a can-toribus additur y. Fanem dc coclo etc. et Or. de Venerabili a Celebrante. Postea in adoratione paulisper persistunt et, genutlexione utroque genu in plano facta, recedunt.

II. Infra Adorationem jugiter in altari expositionis saltem sex cerei albi colons collucere debent, qui numerus intra officia est duplicandus.

III. Missa solemnis cantatur hora consueta ad altare expositionis. üonec Indultum habeatur, haec missa erit de officio currente; si vero hoe officium permittit votivas privatas, Missa solemnis erit de Ss. Eucharistie Sacramento, scil. Cibavit, sed sine Gloria nee Credo, et cum tribus saltem orationibus. Tonus tamen, ob solemnitatem, poterit esse festivus. Caeterse Missa; privatye celebrari debent ad altaria ab altari expositionis diversa. In hisce Missis fieri potest, ast non debet, comme-moratio Ss. Sacramenti, modo non sit Dupl. 1 vel 2 Cl., nee occurrat Dom. Palmarum, Vigilia Nativitatis, vel Pentecostes.

— 205 —

Si tantum habeatur unum altare, et dure Miss;c sint cele-brandffi, prastat ut prima, scil. privata, celebretur immediate ante expositionem. l'ost Missam solemnem non datur benedictio.

IV. VesperiB eantantur tempore pomeridiano, hora consueta. Exeeptis diebus solemnibus 1 Cl., hae Vesperae sumantur ex secundis Vesperis de Solemnitate Ss. Corporis, et cantentur ritu duplici, sed more votivo, omissis commemorationibus qui-buscumque. Clerici tamen hoe officium recitando oneri suo satisfacere nequeunt. Cf. S. R. C. In Lucion. 29 Dec. 1884.

V. Adoratio perpetua absolvitur hora sexta vespertina tempore hiemali, hora vero septima tempore icstivo, scil a 1quot; die m. Aprilis usque ad ultimum diem m. Septembris. Tempore igitur competenti, ita ut depositio Ss. Sacramenti fieri possit hora praedicta, cantabitur Completorium cum Ant. currente B. M. V., quibus subjungitur Hymnus Te Beum, cum duobus suis y. y. et unica Oratione. Postremo cantatur Tantum crcjo cum y. et Oratione consuetis et datur benedictio cum Ss. Sacramento Infra Tc Drum et benedictionem subsequentem oinnes campanse festivo more sunt pulsandae.

YI. 1. Cbi dies Adorationis perpetua) incidit in Domini-cam Palmarum, benedictio palmarum facienda erit in altari seu sacello laterali, distante, quo magis fieri pote it, ab ara maxima, servatis omnibus cseremoniis, sed absque processione. Si unum tantum habeatur altare in ecclesia parochiali, — in aliis enim ecclesiis palmarum benedictio tune omittitur, — prscstat Ss. Sa-cramentum in tabernaculo recondere, dum interim fit palmarum benedictio, et instituitur processie. Dein rursus exponitur Ss. Sacramentum, sed absque benedictione. — Eodem modo pro-cedendum est in festo Purificationis et feria IV Cinerum.

2. A mane feriae quintnc in Cocna Domini ad mane Kabbati sancti a pncdicta expositione omnino cessandum est. Tempore quo Ss. Sacramentum in loco, vulgo dicto sacro sepulchre, expositum est, ibidem adoratio erit continuanda; reliquo tempore adorationis hora) sive domi, sive in ecclesia privatim sunt

— 206 —

implendse. — Eodem Triduo pariter ab expositione omnino est abstinendum, si functiones hujus Tridui sacri fieri non solent, et adoratie in ecclesia vel domi est prosequenda. — Sabbato sancto Ss. Sacramentum exponitur tantum post Missam solemnem, deinde reliqua fiunt moro solito. Vesperae tarnen non cantantur post meridiem.

3. In festo S. Marei et diebus Rogationum nihil obstat quominus Ss. Sacramentum exponatur. Attamen si processio extra ecclesiam fiat, curandum est ut interea adsit sufficiens numerus adorantium; si intra ecclesiam habenda sit, praestat earn omittere et genibus tiexis litanias cantare coram Ss. Sacramento.

4. In Commemoratione omnium Fidelium defunctorum licet recitare Officium defunctorum, et celebrare Missam solemnem et etiam privatas de Requiem, non autem ad altare expositi-onis, cujus paramenia semper alba esse debent. Si unicum tantum habeatur altare officium et missa celebrentur in colore violaceo; vel Ss. Sacramentum interea in tabernaculo reconditur.

5. Si exequia3 sint celebrandae, officium funerale una cum Missa exequiali differendum est in diem insequentem; quod si fieri nequeat, prastat ut interea Ss. Sacramentum in tabernaculo recondatur.

Riricae semuÉ in aioratioie nocturia.

I. Hora vespertina competenti, sexta scilicet tempore hiemali. et septima tempore aestivo, fit expositio hoc modo. Sacerdos superpelliceo et stola alba indutus, prteeunte thuriferario, et insuper duobus acolythis cum funalibus, si fieri potest, ad altare procedit, et genufiexione facta in piano, in infimo gradu utroque genu fiexo brevi orabit. Deinde surgit et tabernaculum aperit,

— 207 —

quin S. Pyxidem extrahat, vel in throno collocet, sed earn velo coopertam, fidelium oculis expositam, in tabernaculo aperto relinquit. Postea incensatur Sanctissimum more solito, absque benedictione. Adoratione facta per aliquod temporis spatiuin, Celebrans cum acolythis ad sacristiam regreditur.

II. Toto expositionis tempore sex cerei albi perpetuo in altari ardere debent; et sollicite curandum ut per totam noctem saltem tres personai, singulis horis ad hoc deputatie, in adoratione sedulo persistent. Ecclesia; vero vel Oratorii ostium ad plateam ducens jugiter clausum maneat.

III. Mane hora circiter quinta et dimidia, vel etiam serius, si summo mane commode fieri nequeat, repositio fit ut sequitur. Sacerdos eodem modo ac supra ad altare accedit. Adoratione facta, cantantur vel saltern recitantur Litanise majores, usque ad j. Domine, exaudi etc. Deinde cantatur Tantum ergo, et Genitori, sub cujus fine Ss. Sacramentum incensatur more solito; et dicto y. Panem de coelo subdit celebrans Orationem con-suetam Deus, qui nobis. Postremo datur benedictio, vi facul-tatis ab Ill^mo Ordinario hisce concessae. Celebrans igitur, as-sumpto velo humerali, adscendit ad tabernaculum, genuflectit, S. Pyxidem suo velo minime dimisso accipit, eamque extremi-tatibus veli humeralis totaliter cooperit; turn se vertit ad populum, et more solito dat benedictionein cum S. Pyxide cooperta; qua data earn in tabernaculum reponit, genuflectit, et tabernaculum claudit.

NB. In ecclesiis et oratoriis, in (juibus functiones Tridui sacri fleri non solent, aut defectu ministrorum fieri nequeunt, ab expositions Ss. Sacramenti omnino cessamlum est a mane Feri® quinto usque ail mane Sabbati sancti, et adoratio perpetua in ecclesia vel domi est prosequenda, ut supra de expositione diurna dictum est.

— 208 —

A. :p Xi -A. X E isr.

lt;il/3eah^yime f/afet.

Liceat infrascripto Episcopo Rur.ncmundensi, in Hollandia, ad pedes Sanctitatis Tufc provoluto, exponere qua; sequuntur:

Pia Sodalitas Adorationis perpetutc, olim in Dioecesi Leo-diensi erecta, etiamnum uberrimos ibidem producit fructus. Hinc factum est, quod in plurimis sute Dioccesis parochiis, quae saeculo praterito ad Diajcesim Leodiensem pertinebant, eadem adhuc Adorationis perpetuae devotio servetur, in cacteris vero parochiis ad antiquam Ditncesim Runcmundensem speetantibus, sodalitem pracfatam probabilius non exstitisse videatur. Sui muneris ergo duxit infrascriptus hodiernus Episcopus Ruracmundensis, piam hanc sodalitatem ex integro reficere atque complere, quod et fecit, ita ut cum primum executioni mandata fuerit, nulla dies nullaque nox infra annum amplius practereat, quin Ss. Sacramentum tempore diurno solemniter, tempore vero nocturno privatim successive expositum a com-petenti fidelium numero adoretur.

Ut autem pietas, fervorque fidelium ad hoc exercitium sedulo obeundum magis excitentur, supplicibus precibus Sanctitatem Tuam rogat, ut, istis fidelibus, qui adorationis perpetuae soda-litati associantur, nonnullas Indulgentias, ad normam earum in Dioecesi Leodiensi et alibi jam concessarum, impertiri dig-netur; scilicet:

1°. Indulgentiam Plenariam omnibus et singulis memorata; sodalitatis membris, qui rite confessi ac Eucharistiae pane refecti, in aliqua Ecclesia, vel oratorio publico, ad mentem Sanctitatis siuc, nonnullas preces efluderint diebus Dominicis et festis qui sequuntur: in Solemnitate translata Epiphaniae Domini; Dominica 1» Quadragesima;; in Coma Domini, Dominica

— 209 —

prima Maii; in Adscensione Domini. Dominica infra Octavam Ss. Corporis Christi, Dominica infra Octavam omnium Sanctorum; Dominica 1« Adventus atque in Solemnitate transiata Imma-culata; Conceptionis B. M. V. pracipuac Patronac huju.s Dicccesis.

2quot;. Indulgentiam Plenariam ab omnibus Christifidelibus utriusque sexus lucrandam qui vere pamitentes et confessi ac S. Communione refecti, aliquam Ecclesiam vel Oratorium publicum, ubi Ss. Sacramentum tempore adorationis perpetuae est expositum, visitaverint, ibique juxta mentem Sanctitatis suic Deo supplicaverint.

3°. Indulgentiam septem annorum totidemque quadrage-narum ab omnibus Christifidelibus lucrandam, qui saltern contriti corde coram Ss. Sacramento, ut supra exposito, ad mentem Sanctitatis suae oraverint.

Memoratac Indulgentiae omnes et singulae animabus in pur-gatorio detentis per modum sutlragii applicari possunt.

IlUUiEMUNMi

die 16 Januarii 1893. Fr. Ant. BOERMANS,

Episcopus Rurcamunden.

Ex Audientia SSmi habita die 2J)» Januarii 1893.

SSmus Dominus Noster Leo Divina Providentia P. P. XIII, referente me infrascripto S, Congreg. de Propaganda Fide Pro-Secretario, benigne in omnibus adnuere dignatus est pro gratia juxta preces.

Datum Uomae ex Aedibus dictac Sacrac Congreg. die et anno ut supra.

J. Aug. Akchiep. LARISSEN.

Pro-Secrius.

— 210 — JANUARIUS.

Nocturna.

-#

— 211 — FEBRUARIUS.

Nocturna.

— 212 — M A R T I U S.

Nocturna.

jL.

-É-

— 213 — A P R I L I S.

Nocturna.

— 214 — M A J U S.

— 215 — JUNIUS.

•1 iH-

-Hï

— 216 — JULIUS.

Nocturna.

— 217 — AUGUSTUS.

-É-

— 218 — SEPTEMBER.

— 219 —

OCTOBER.

Nocturna.

•#lt;--

iÉ-

— 220 — NOVEMBER.

Nocturna.

— 221 — DECEMBER.

Nocturna.

APPEOBAT I O.

Omnia et singula, supra posita, probamus, Indul-gentiasque ibidem enumeratas Indulto romano conformes esse hisce declaramus.

Ruuücmund.k, die S. Gregorii Magni festo, 1893.

t

ALGEMEEN REGLEMENT

VOOR DE

mmm dek parochiale

EN ANDERE

KatMleke istellpi van LlefMnheli

IN HEÏ

BISDOM ROERMOMD.

Gelet op artikel 57 alinea c van het Algemeen Reglement voor de besturen der parochiale en andere katholieke instellingen van liefdadigheid in het Bisdom van Roermond, uitgegeven door wijlen onzen doorluchtigen voorganger Joan. Aug. Paredis in dato 18 Januari 1855 , hebben wij, in overleg met ons hoogeerwaardig Kapittel, goedgevonden voornoemd Reglement in eenige punten te wijzigen , het, als zoodanig, tot leiddraad aan voormelde instellingen ter getrouwe nakoming voor te schrijven, en bij deze aan alle belanghebbenden bekend te maken.

Roekmond, den 28 October 1890.

f FR. A. H. BOERMANS,

Uisschop van Roermond.

(3)

EERSTE üOOEIDSTXJKr.

ALGEMEENE BEPALINGEN.

Artikel 1.

Het Katholieke Armwezen en de daaruit voortspruitende of daarmede verband houdende instellingen van liefdadigheid staan, in de geheele uitgestrektheid van het Bisdom, onder het kerkelijk gezag en oppertoezicht van den Bisschop.

De bestuurders dezer instellingen zijn aan hem verantwoordelijk wegens hun beheer.

Zij nemen de bepalingen in acht, welke bij dit Reglement zijn voorgeschreven.

Art. 2.

De Katholieke armverzorging geschiedt ter eere Gods, uit liefde tot den naaste, door het beoefenen van geestelijke en lichamelijke werken van barmhartigheid.

Art. 3.

De verschillende Katholieke inrichtingen van armenverzorging worden, met betrekking tot de toepassing van dit Reglement, onderscheiden in twee soorten; namelijk:

1° Parochiale en

2° Niet Parochiale.

Parochiale inrichtingen zijn die, welke voor de behoeften van het Parochiaal Armwezen in het algemeen, als zoodanig door den Bisschop ingesteld of bevestigd worden, om, voor rekening der Parochie of uit daartoe aan haar verstrekte middelen, te voorzien in den nood der in de Parochie aanwezige armen en hulpbehoevenden. Zij worden beheerd dooi' het Parochiaal Armbestuur.

Alle overige inrichtingen van armenverzorging zijn niet Parochiale, en worden in dit Reglement ook wel genoemd Bij-

(4)

zonderc instellingen van weldadigheid. Hare inrichting en haar bestuur regelen zich naar hare eigene stichtingsbrieven, statuten of reglementen, behoudens de vereischte kerkelijke goedkeuring en het toezicht van den Bisschop.

Art. 4.

Tusschen het Parochiaal Armbestuur en de besturen der in de parochie gevestigde bijzondere instellingen van liefdadigheid, bestaat, onverminderd ieders zelfstandig beheer, gemeenschappelijke samenwerking, zoo dikwerf deze, in het algemeene belang van het parochiaal Armwezen, gevorderd wordt.

Door gemeen overleg en onderlinge hulpvaardigheid, als door het wederkeerig geven van inlichtingen of raad, trachten zij elkanders taak te verlichten en eene doelmatige armenverzorging te bevorderen.

Voor zooveel van hen afhangt, trachten zij in goede verstandhouding te zijn met, en verleenen zij, binnen den kring hunner bevoegdheid, medewerking aan de burgerlijke besturen ter bevordering van het i^elang van het Armwezen in het algemeen.

Wanneer er tusschen het parochiaal Armbestuur en de besturen der bovenbedoelde instellingen geschillen mochten ontstaan, welker minnelijke beslechting inoeielijkheden opleveren, wordt zulk een geschil aan de beooi^deeling van den Bisschop onderworpen.

Art. 5.

De arm- en de kerkgoederen en fondsen vormen geene onderlinge gemeenschap. Zij worden afzonderlijk beheerd.

Hunne baten en lasten mogen niet vermengd worden.

Daar waar deze goederen en fondsen in gemeenschap zijn of onder één beheer staan, moet scheiding plaats hebben.

(5)

De daarvan op te maken scheidiiigsakte wordt aan de beoordeeling en goedkeuring van den Bisschop onderworpen.

Art. 6.

Het afzonderlijk bezit en beheer der arm- en kerkgoederen vermindert de natuurlijke verwantschap niet, die tusschen het parochiaal Armbestuur en het parochiaal Kerkbestuur bestaat, en die door wederkeerige welwillendheid wordt aangekweekt en onderhouden.

Beide besturen bevorderen het algemeen belang der parochie door gemeenschappelijk overleg.

Art. 7.

Indien de parochiale Armbesturen of de bijzondere instellingen van liefdadigheid bevoegd zijn of geroepen worden, om met den gemeenteraad, reglementen voor instellingen van gemengden aard te herzien of. zoo er nog geene bestaan, vast te stellen, werken zij daartoe mede, onder verplichting om die reglementen vóóraf aan de beoordeeling en goedkeuring van den Bisschop te onderwerpen.

Art. 8.

Zoo het doel eener instelling van liefdadigheid is vervallen, worden hare bezittingen en inkomsten gebruikt tot eene andere bestemming, die aan de vorige of laatst bekende zoo nabij mogelijkkomt. De regeling daaromtrent geschiedt, ten aanzien van:

a. de parochiale instellingen, door den Bisschop;

h. de niet parochiale instellingen van liefdadigheid en de bij het vorige artikel bedoelde instellingen van gemengden aard, door de daartoe bevoegde personen of lichamen , in gemeen overleg met zoodanige per-

(6)

sonen of lichamen, als de Bisschop goed zal vinden aan te wijzen.

Deze laatste regeling is aan de voorafgaande beoordeeling en goedkeuring van den Bisschop onderworpen.

Art. 9.

De Bisschop overtuigt zich, zoo dikwerf hij dit noodig acht, door een plaatselijk onderzoek, of het parochiaal Armbestuur en de bijzondere instellingen van liefdadigheid behoorlijk beantwoorden aan hun doel; zoo ook of hunne gestichten, Gods- of Gasthuizen en andere inrichtingen van verpleging, opvoeding of onderwijs, naar eisch worden beheerd en bestuurd.

Hij neemt, des gevorderd, de noodige voorzieningen tot herstel en ter bevestiging van de goede orde.

Art. 10.

Geene kapellen of bidplaatsen kunnen door parochiale Armbesturen of bijzondere instellingen van liefdadigheid in hunne gestichten, Gods- of Gasthuizen en andere inrichtingen van verpleging, opvoeding of onderwijs, worden opgericht of geopend, zonder voorafgaande toestemming van den Bisschop.

Bij deze toestemming worden de noodige bepalingen gemaakt omtrent de in die kapellen of bidplaatsen te houden godsdienstoefeningen, het geven van godsdienstonderwijs en de personen, welke daarbij öf dienst zullen doen, öf kunnen worden toegelaten.

(7)

TWBBIDE HOOFIDSTTJIS:.

VAN DE PAROCHIALE ARMBESTUREN.

§ I-

Samenstelling van de Parochiale Armbesturen.

Art. 11.

In elke parochie bestaat in den regel één parochiaal Armbestuur.

In ééne parochie kunnen echter twee of meer parochiale Armbesturen, en voor twee of meer parochiën kan één parochiaal Armbestuur bestaan, wanneer plaatselijke omstandigheden , ter beoordeeling van den Bisschop, dit wensche-lijk maken.

Art. 12.

Het getal der leden, waaruit ieder parochiaal Armbestuur is samengesteld, wordt, in verhouding tot elks werkkring, door den Bisschop bepaald.

De leden van een parochiaal Armbestuur dragen den naam van Armmeesters. -

Art. 13.

De Pastoor der parochie is van rechtswege lid en voorzitter van het Armbestuur.

Hij oefent aanhoudend toezicht uit over de handelingen van het Armbestuur, en waakt voor de aangelegenheden van het parochiaal Armwezen in verband met zijne pastorale zorgen.

Wanneer er voor twee of meer parochiën slechts één parochiaal Armbestuur bestaat, is de Deken, zoo die tot een dezer parochiën behoort, en anders de oudste der aldaar in functie zynde pastoors, voorzitter, en de tweede pastoor ondervoorzitter van het armbestuur.

(8)

De Pastoors der overige parochiën blijven niettemin leden; zij zijn bevoegd tot het nemen van zitting in het parochiaal Armbestuur, en gehouden tot het bevorderen der belangen van het gemeenschappelijk parochiaal Armwezen.

Art. 14.

De Armmeesters worden benoemd uit de achtingswaardigste en bekwaamste meerderjarige ingezetenen van de parochie, of van het betrokken onderdeel eener parochie, als dit een eigen Armbestuur heeft, of wel uit verschillende parochiën, als deze te zamen maar één Armbestuur hebben.

De eerste benoeming, bij de invoering van dit Reglement, geschiedt door den Bisschop.

Bij iedere aftreding of vacature geschiedt de benoeming door den Bisschop uit eene door het Armbestuur aan Dezen intezenden voordracht van twee kandidaten, opgemaakt overeenkomstig het reglement van uitvoering.

Art. 15.

Nabestaanden in den bloede of door aanhuwelijking, tot den graad van Oom en Neef ingesloten, mogen niet gelijktijdig leden zijn van hetzelfde parochiaal Armbestuur.

Opkomende verzwagering zal echter de dadelijke aftreding van een Armmeester, door wien de verzwagering wordt aangebracht, niet ten gevolge hebben, maar zijne herbenoeming beletten.

Door het overlijden der vrouw, welker huwelijk het zwagerschap heeft veroorzaakt, houdt het beletsel hieruit ontstaan, op.

Art. 16.

Tot Armmeesters zijn niet verkiesbaar:

a. loontrekkende bedienden of door het Armbestuur ondersteunden ;

(9)

h. gewone leveranciers van het Armbestuur;

c. aannemers van eenig belangrijk werk, waarvan de kosten uit de annfondsen betaald worden;

d. zij, die wegens overjarige schuldvorderingen debiteuren der armkas zijn.

Armmeesters, in een van deze gevallen gerakende, zijn verplicht hun ontslag uit die betrekking te vragen, waarop de Bisschop, naar gelang van omstandigheden, beschikt.

Art. 17.

Van het Arm meesterschap zijn uitgesloten zij:

a. die de vervulling van hunnen paaschplicht verzuimen, of een openbaar ergerlijk levensgedrag leiden;

h. die niet in het volle genot hunner burgerlijke rechten zijn ; en

c. die, in hunne maatschappelijke betrekking, kennelijke blijken van ontrouw of van onbekwaamheid geven.

Art. 18.

De Armmeesters blijven niet langer dan vier jaren leden van het Armbestuur.

Zij treden beurtelings af, volgens de bepaling , welke daarvoor door den Bisschop gemaakt wordt by het vaststellen van het getal der Armmeesters op den voet van Artikel 12.

De aftreding geschiedt op den eersten Zondag van Mei.

De aftredende Armmeesters zijn dadelijk weder herkiesbaar.

Na hunne herkiezing treden zij op als jongste leden van het Armbestuur,

De optreding als Armmeester heeft plaats op den eersten Zondag van Mei.

(10)

Art. 19.

Binnen de eerste tien dagen van Maart van het jaar, waarin een gedeelte dor leden van het Armbestuur zal moeten aftreden, geschiedt de verkiezing der Armmeesters, op den voet van Art. 14, ter vervulling der vacaturen, welke door die aftreding in het Armbestuur zullen ontstaan.

Art. 20.

De vervulling van de door sterfgeval, verandering van woonplaats, ontslag of anderszins openvallende betrekking van Armmeester geschiedt op den voet van Art. 14, en wel binnen ééne maand, volgende op die, waarin de vacature is ontstaan.

Ieder in dat geval verkozen Armmeester blijft zoolang lid van het Armbestuur, als hij, wiens plaats door hem vervuld wordt, zulks zoude geweest zijn.

Art. 21.

Wanneer de verkiezing van Armmeesters, ter vervulling der in de beide vorige Artikelen bedoelde vacaturen, niet binnen den bepaalden tijd plaats heeft, en ook wanneer de verkozen Armmeesters zich hunne verkiezing niet laten welgevallen, en de betrokken besturen in dit geval niet bijtijds voor eene nieuwe verkiezing zorg dragen, zal de Pastoor daarvan dadelijk kennis geven aan den Bisschop, die alsdan bevelen zal, dat alsnog binnen veertien dagen tot de verkiezing worde overgegaan.

Indien dat bevel geen afdoend gevolg heeft, zal de Bisschop, voor deze maal rechtstreeks de benoeming doen, en al-zoo zorgen, dat het Armbestuur naar behooren voltallig blijve.

Art. 22.

Voordat een Armmeester, als lid van het Armbestuur zitting neemt, wordt van zijne benoeming, door de zorg van den Pastoor, openlijk afkondiging in de kerk gedaan.

(11)

Art. 23.

Een Armmeester kan oj) zijn verzoek door den Bisschop eervol worden ontslagen, nadat het Armbestuur op dat verzoek is gehoord.

De Bisschop kan om gewichtige, ter zijner beoordeeling staande redenen een Armmeester uit die betrekking verwijderen, of ook het bestaande parochiaal Armbestuur geheel ontbinden, nadat, in beide gevallen, een volledig onderzoek heeft plaats gehad, en de betrokken armmeester zoowel als het armbestuur zijn gehoord.

Het besluit, waarbij het eervol ontslag, de verwijdering of de ontbinding wordt bepaald, regelt tevens de vervulling der daardoor ontstane vacaturen en de verdere gevolgen in verband met de omstandigheden.

§ II.

Workzaauiheid en bevoegdheid van liet parochiaal Armbestuur.

Art. 24.

Het Parochiaal Armbestuur vergadert ten minste eenmaal in de maand, ten einde de aan hetzelve opgedragen belangen in overweging te nemen en te regelen.

Elke vergadering wordt gehouden in een daartoe geschikt vertrek van eene voor de armen bestemde inrichting, of, bij gebreke daarvan, in een geschikt vertrek der kerk of pastorij.

De voor de gewone vergaderingen bestemde dagen en uren worden bepaald bij een, door het Armbestuur vast te stellen, reglement van orde.

Van het verhandelde in elke Vergadering worden behoorlijke aanteekeningen gehouden en de daartoe betrekkelijke stukken zorgvuldig bewaard.

(12)

Art. 25.

Het Armbestuur benoemt uit zijn midden een Ondervoorzitter (behoudens het bepaalde bij art. 13), een Secretaris en een Penningmeester. Het regelt hunne werkzaamheden en verplichtingen, en maakt de noodige bepalingen ter verzekering van het daarop vereischte toezicht, tot waarborg der verantwoordelijkheid van de gezamenlijke leden van het Armbestuur.

In parochiën van duizend communicanten en daarbeneden kan de betrekking van Secretaris of die van Fenning-meester aan den Ondervoorzitter worden opgedragen.

De Voorzitter met den Secretaris te samen zijn gemachtigd om, namens het bestuur, de Instelling van Liefdadigheid in rechten en in alle burgerlijke handelingen te vertegenwoordigen ; zij beiden onderteekenen alle stukken en schrifturen.

Het dagelyksch bestuur wordt uitgeoefend door den Voorzitter, den Secretaris en den Penningmeester, terwijl het Armbestuur bepaalt:

a. in hoever de overigen zyner leden daarin of in andere werkzaamheden zullen medewerken of behulpzaam zijn; en

h. aan welke regels van beheer en toezicht de handelingen van het dagelijksch bestuur zullen onderworpen zijn.

Wanneer de belangen der huiszittende of schamele armen en die der parochiale gestichten, Gods- en Gasthuizen en andere inrichtingen van verpleging, opvoeding of onderwijs vorderen, dat het bestuur daarvan worde gesplitst, verdeelen de leden van het parochiaal Armbestuur zich in zoovele commissiën, als voor het afzonderlijk beheei dier inrichtingen vereischt worden.

Elke commissie bestuurt de aan haar toevertrouwde inrichting naar daarvoor, door het parochiaal Armbestuur, vastge-

(13)

stelde huishoudeliike reglementen en met inachtneming der bepalingen van dit Algemeen Reglement.

Aan elk Armbestuur kunnen, volgens daarvoor door den Bisschop goedgekeurde huishoudelijke regels, de hulp en medewerking worden toegevoegd van liefdadige personen of vereenigingen, ten einde een doelmatig huisbezoek, zedelijk toezicht en alle andere liefdewerken, ten nutte van de huiszittende of schamele armen te beter te verzekeren.

Art. 20.

Daar waar de hulpmiddelen der parochie niet toereikend zijn tot het oprichten of in stand houden van parochiale gestichten, Gods- of Gasthuizen en andere inrichtingen van verpleging, opvoeding of onderwijs, kunnen de Armbesturen van twee of meer parochiën zich verstaan tot het samenstellen van gemeenschappelijke gestichten of inrichtingen van dien aard.

De beschikkingen dienaangaande vereischen de goedkeuring van den Bisschop.

Art. 27.

In de vergaderingen van het Armbestuur beraadslagen de leden onder de leiding van den Voorzitter.

De besluiten worden genomen met volstrekte meerderheid van stemmen der in de vergadering tegenwoordig zijnde leden.

Bij het staken der stemmen beslist de stem van den Voorzitter.

Er kan geen finaal besluit genomen worden bij afwezigheid van den Voorzitter en van den Ondervoorzitter, indien deze den Voorzitter moest vervangen, noch wanneer de helft van het bepaalde getal Armmeesters niet in de vergadering tegenwoordig is.

De besluiten van het Armbestuur kunnen, voor zoo verre zy met de kerkelijke wetten of het algemeen belang der

(14)

parochie of van haar Armwezen strijden, door den Bisschop buiten werking worden gesteld.

De van het Armbestuur uitgaande stukken worden door den Voorzitter en den Secretaris onderteekend.

Art. 28.

De bepaling van den aard en het bedrag der ondersteuning geschiedt door den Voorzitter, overeenkomstig de voorschriften der stichtingsbrieven, en in overleg met het armbestuur. Hij is levens belast met de uitdeeling der aalmoezen , en kan zich voor die uitdeeling doen bijstaan of vervangeu door een of meer leden van het Armbestuur of door zijne Kapelanen.

Art. 29.

De zorg van het parochiaal Armbestuur bepaalt zich aiet tot de stoffelijke, maar omvat ook, als eerste en voornaamste behoefte, de zedelijke belangen der armen en hulpbehoevenden.

Onverminderd de herderlijke zorgen van den Pastoor, wordt aan de Armmeesters, als gewetensplicht, bijzonder aanbevolen: het houden van toezicht op het godsdienstig en zedelyk gedrag der armen en hulpbehoevenden, op hun bijwonen der openbare godsdienstoefeningen, en op de godsdienstige en zedelijke opvoeding en onderwijzing hunner kinderen.

Armmeesters zullen, door hen zeiven of door andere liefdadige personen of vereenigingen, de aan hunne zorg toevertrouwde armen en hulpbehoevenden, door vermaning, raad en troost te gemoet komen en hen in hunnen geestelijken of li-chamelijken nood, zooveel mogelijk, trachten behulpzaam te zijn.

Art. 30.

Het parochiaal Armbestuur behartigt met ijver en trouw de aan hetzelve opgedragen belangen. Het zorgt aanhoudend voor en oefent een richtig toezicht uit op:

(15)

a. de voor armen en hulpbehoevenden bestemde parochiale gebouwen, gestichten en inrichtingen; h. de daaraan verbonden goederen en fondsen, daaronder begrepen de inkomsten en uitgaven, de toevallige baten en lasten, benevens alle andere rechten en verplichtingen , welke tot het parochiaal Armwezen be-hooren;

c. het goed en deugdzaam onderhoud, de behoorlijke instandhouding en verzekerde bewaring van alle tot het parochiaal Armwezen behoorende onroerende en roerende bezittingen , inzonderheid ook van de daarop betrekkelijke archieven, bewijzen van eigendom en andere titels en papieren van waarde en verdere belangrijke voorwerpen.

Het regelt voorts: de behoeften van het parochiaal Armwezen en de middelen om daarin te voorzien ; — de voorwaarden van verpachting of verhuring der vaste goederen en overige rentegevende of vruchtdragende bezittingen ; — en eindelijk alles wat verder in zijnen werkkring vereischt wordt of dienstig is ter verzekering van een deugdelijk beheer en de deswege verschuldigde verantwoording.

Art. 31.

Zonder schriftelijke machtiging of goedkeuring van den Bisschop, is het parochiaal Armbestuur niet bevoegd tot het aangaan van burgerlijke handelingen, welke de palen van gewoon beheer te buiten gaan.

Onder zulke handelingen behooren:

a. het aannemen of verwerpen van erfstellingen, legaten,

schenkingen of fundatiën ;

h. het aankoopen van onroerende goederen;

c. het verkoopen, verruilen, verpanden, met erfdienstbaarheden of anderszins bezwaren en het voor langer

(16)

dan drie achtereenvolgende jaren verhuren van vaste goederen of van aandeelen in eenige openbare schuld;

d. het verkoopen, verruilen, verpanden of, op welke wijze ook, aan zijne bestemming vervreemden van voorwerpen van kunst, geschiedkundige gedenkstukken, of andere eenige aanmerkelijke waarde hebbende roerende zaken ;

e. het doen van geldleeningen, het aangaan van transactiën of andere bezwarende overeenkomsten;

f. het oprichten of afbreken van gebouwen voor armen of hulpbehoevenden bestemd, en het doen van buitengewone herstellingen;

g. het tot stand brengen en opheffen van parochiale gestichten, Gods- of Gasthuizen en andere inrichtingen van verpleging, opvoeding of onderwijs, en het opdragen van de dienst daarin aan geestelijke vereenigingen;

h. het heffen van hoofdelijke omslagen, het invoeren, afschaffen of afstaan van collecten in de kerken, en het uitschrijven van buitengewone inzamelingen voor andere dan tot het gewoon beheer behoorende behoeften ;

i. het voeren van processen, als eischer of verweerder.

Art. 32.

Het Armbestuur zorgt, dat op eene veilige plaats voorhanden zij eene brandkast of eene voor verzekerde bewaring geschikte kist, voorzien van twee verschillend werkende sloten.

Daarin worden bewaard alle de tot het beheer van het Armbestuur behoorende gelden, geldswaarden, effecten, stichtingsbrieven, bewijzen van eigendom, rekeningen en andere belangrijke titels en bescheiden.

Een dezer sleutels berust bij den Voorzitter, de andere bij den Penningmeester.

(17)

Art. 33.

Het Armbestuur neemt alle gepaste maatregelen tegen ontvreemding, verduistering, verwaarloozing of beschadiging, door brand als anderszins, van de onder zijn beheer staande zaken.

Alle daarvoor vatbare goederen zullen, aan hare volle waarde, tegen brandschade moeten verzekerd worden.

Art. 34.

Het Armbestuur zorgt, dat er steeds een volledig opgemaakte en bijgehouden inventaris voorhanden zij van alle onder zijn beheer staande onroerende en van waarde zijnde roerende zaken.

Deze inventaris zal eene ordelijke beschrijving bevatten van den aard en de hoedanigheid der voorwerpen en bezittingen.

Daarop zullen afzonderlijk omschreven worden de akten of titels van eigendom van vaste goederen en van alle andere vruchtdragende of rentegevende bezittingen, met vermelding van de hoegrootheid der kapitalen, renten en inkomsten of de hoedanigheid der rechten en verplichtingen.

De oorspronkelijke inventaris zal, door de leden van het Armbestuur onderteekend, nergens anders bewaard mogen worden, dan in de bij Art. 32 bedoelde kast of kist. Een door het parochiaal Armbestuur voor echt verklaard afschrift van den oorspronkelijken inventaris wordt gezonden aan den Bisschop.

Art. 35.

Jaarlijks, ter gelegenheid van het doen der rekening, zal er eene herziening van den inventaris plaats hebben, ten einde daarop de vereischte bijvoegingen en veranderingen aan te teekenen, of, zoo noodig, een nieuwen inventaris te vormen. 2

(18)

Ingeval er goederen ontbreken of in andere opzichten onregelmatigheden ontdekt worden , zal het Armbestuur daarop onverwijld orde stellen, naar gelang de omstandigheden zulks vereischen.

Van den veranderden of vernieuwden inventaris wordt een door het Armbestuur voor echt verklaard afschrift aan den Bisschop toegezonden.

Art. 38.

De Secretaris zal in een behoorlijk ingericht register, onder volgnummers en naar orde van dagteekening, hetzij geheel of, voor zooveel noodig, bij woordelijk uittreksel, nauwkeurig overschrijven:

u. de stichtingsakten der parochiale gestichten , Gods-of Gasthuizen en andere inrichtingen van verpleging, opvoeding of onderwijs;

h. de fondatie-brieven wegens jaarlijksche diensten, bepaalde liefdewerken en andere aan gedane makingen verbonden lasten.

c. de eigendomsakten en titels van rechten, welke eene belangrijke of bestendige waarde voor het Armbestuur opleveren.

Elk afschrift of uittreksel zal geteekend en met het oorspronkelijke stuk overeenkomstig verklaard worden door den Voorzitter en den Penningmeester.

§ III.

Het geldelijk beheer en de rekenplichtiglieid van het Parochiaal Armbestuur.

Art. 37.

Jaarlijks vóór den eersten Augustus maakt het Armbestuur eene begrooting op van de inkomsten en uitgaven, welke geacht kunnen worden gedurende den dienst van het

(19)

volgende jaar (van 1 Januari tot 31 December) te zullen komen ten bate en laste van de parochiale armenkas.

Als laatste post van uitgaaf wordt steeds eene som voor onvoorziene uitgaven op de begrooting gebracht.

Wanneer de parochiale armenverzorging, op den voet van het vijfde lid van art. 25, in onderscheidene takken gesplitst en aan verschillende commissiën uit het Armbestuur in afzonderlijk beheer opgedragen is, worden de inkomsten en uitgaven van eiken tak, bij afzonderlijke hoofdstukken, op de begrooting behoorlijk in het licht gesteld.

Art. 38.

Het Armbestuur zal zich steeds bevlijtigen, om de geldmiddelen van het parochiaal Armwezen met wijze spaarzaamheid zoodanig te regelen, dat, in gewone omstandigheden, de gelegenheid niet ontbreke tot het beleggen of vruchtbaar maken van kapitaal, ter vermeerdering van de jaarlijksche eigen inkomsten der armenkas, en tot goedmaking van toekomstige buitengewone behoeften.

De uitgaven zullen nimmer hooger mogen klimmen dan de inkomsten, tenzij het Armbestuur gepaste maatregelen genomen hebbe tot dekking van het tekort.

Rentegevende kapitalen of vruchtdragende goederen worden niet aangesproken tot dekking van gewone behoeften.

Kapitalen en vaste goederen aan het Armbestuur bij akte van uitersten wil of van schenking vermaakt, worden, zoodra zij ontvangen zijn, rentegevend of vruchtdragend belegd of aangewend, tenzij de erflater of schenker uitdrukkelijk bepaald hebbe, dat aan deze kapitalen of goederen eene andere bestemming worde gegeven.

Art. 39.

De Penningmeester is belast met en zal nauwkeurige aan-teekeningen houden van alle invorderingen en betalingen,

(20)

wegens de aan of ten laste van de armenkas verschuldigde inkomsten en uitgaven.

De aanteekeningen worden zoodanig ingericht, dat daaruit blijke, wat en hoeveel moet ingevorderd of betaald worden, en hoeveel nog te ontvangen of te betalen overblijft.

Art. 40.

De Penningmeester zal geene betalingen mogen doen dan op vertooning van een schriftelijk bevel afgegeven door den Voorzitter, noch hoven het daartoe op de begrooting bestemde bedrag, tenzij hij tot de voldoening daarvan in het bijzonder is gemachtigd bij een besluit van het Armbestuur.

Art. 41.

Onverminderd de bevoegdheid van het Armbestuur om, zoo dikwijls het zulks geraden acht, inzage te nemen van de kas, de boeken en de rekenbare bewijsstukken van den Penningmeester, is deze gehouden in de gewone vergadering verklaring te geven van zijn geldelijk beheer, onder overlegging der in Art. 39 bedoelde aanteekeningen, ten einde het Armbestuur den stand der ontvangsten en uitgaven on-derzoeke en, zoo noodig, maatregelen neme ter voorziening in hetgeen de belangen van het Armwezen mochten vorderen.

Art. 42.

De Penningmeester doet jaarlijks in de maand Maart eene volledige rekening en verantwoording aan het Armbestuur wegens de gedane ontvangsten en uitgaven, betreffende het geheel geldelijk beheer over het op dm laatsten Becemher U vorm geeindigd dienstjaar.

(21)

De inkomsten en uitgaven worden daarbij in afdeélingen en artikelen, ordeliik omschreven, mei vermelding van alles wat werkelijk is ontvangen en uitgegeven, alsook van datgene , wat, wegens het dienstjaar, bij het opmaken der rekening nog in te vorderen of nog te betalen is overgebleven.

Het Armbestuur onderzoekt de lekening en de daarbij overgelegde bewijsstukken met de meeste nauwkeurigheid ei zorgt, dat alle daarop vallende bedenkingen behoorlijk beantwoord en iedere misstelling, cijferfout of ander gebrek naar eisch verbeterd worden.