■ i

quot;^:v^.

h '■ 'Wfï i^ÊK- ' '-■:

::^'Vt':'^:'^ ■ ./ -1 V- v ■

' pl r-gt; ,⁴ - -;

^l/. j .. '»• quot;'⁷

gt; -; -..'.'rz-i ■■■.'■■ • •

■ v V ^{/ :} •v^:_;, •;._ ;:_:. V:v; -.- - quot; '

Sï ■■' ^!t^:i ■■'■-■■■■quot; ;■ i

S^Pwif'WmT'Wm'^ t

;r^v''? ■; ?■•••. • ■ • .T^.- , *S-^lt;a. .. !

■ v «-v^: - :vgt; ^ ' i

\^:-^J. ■quot; : • - ■■ ] •: • ,-■ ^ i ; . •. / ^ ƒ

PRESENT EXEMPLAAR VAN DEN UITGEVER

Vak 159

Kgt;

H. HEUKELS,

Leeraar aan de Kweekschool voor ünderwyzers en Onder»• yzeressen te Amsterdam,

BEWERKT NAAR

Dr. OTTO WÜSSCHE'S Sehulflora vou Deutsehland.

BIBLIOTZCA CONV. WllCHENS

quot;in. F*r _MIN

AOHTSXK, verbeterde en vermeerderde druk.

P. NOORDHOPF. — 1899. — GRONINGEN.

VOOBBERICHT BIJ DEN EERSTEN DRUK.

Met een enkel woord wil ik dit werk inleiden bij allen, die het zullen gebruiken. Ik heb de bewerking van Wiinsche's Schuif ora von Deutschland op mij genomen, omdat mjj dat werk toescheen en bij het gebruik bleek, uit te munten door kortheid en goede keuze van in het oog vallende kenmerken, en ook, omdat daarin zoowel het natuurlijke stelsel, als het stelsel van Linuaeus bjj het determineeren gevolgd was.

Bovendien gevoelde ik reeds lang behoefte aan een werk, waardoor althans de meest voorkomende gekweekte planten ook konden gedetermineerd worden en waarin de Hollandsche namen niet ontbraken; deze zjjn dus bjjgevoegd. Ik vertrouw, dat de tabellen ter bepaling van eenige, volgens de deelen der bloem moeilijk te bepalen planten en ter bepaling der houtgewassen naar het blad, de bruikbaarheid van het geheel zullen verhoogen.

Natuurlijk moesten, in verband met het gebruik voor de flora van Nederland, de geslaohtstabellen vooral verandering ondergaan en ook heb ik de vrijheid genomen, waar mjj de familiëntabellen op kenmerken brachten, die mij te moeilijk schenen, andere gemakkelijker waarneembare daarvoor te nemen. Ik hoop, dat ik daarin naar wensoh geslaagd ben.

Voor opmerkingen bij het gebruik van het werk houd ik mjj ten zeerste aanbevolen.

Nijmegen, 1883. H. HBUKELS.

VOOBBERICHT BIJ DEN ACHTSTEN DRUK.

Bij het vergelijken van dezen met den vorigen druk zal weder blijken, dat verscheidene nieuwe planten zjjn opgenomen en dat eenige familiën- en geslachtstabellen gewijzigd en, naar ik vertrouw, verbeterd zjjn. Een andere wijziging, die ik heb gemeend, te moeten aanbrengen, vereischt eenige nadere toelichting.

Ik heb in dézen druk iedere plant een met bijzondere letter gedrukten Nederlandschen naam gegeven en ben daarbij op de

volgende -wjjze te werk gegaan. Ieder geslacht heeft een naam gekregen. Komt er van een geslacht slechts één soort in ons land voor, dan is die naam bij de soort geplaatst, doch zijn er meer soorten bekend , dan staat hij bjj het geslacht en worden de soorten door voorvoegsels van elkaar onderscheiden, tenzij er bij zijn, die reeds een algemeen bekenden naam hebben; in dat geval is deze er voor geplaatst.

Ik ben er toe gekomen, om een Nederlandsche nomenclatuur voor de planten aan te nemen door de overweging, dat dit wen-schelijk is, nu de plantkunde meer algemeen begint beoefend te worden. Tot dusverre gevoelde ieder, die over planten schreef en de vreemde namen niet wenschte te gebruiken, zich vrij een Nederlandschen naam aan te nemen, die hem het beste leek. Het is natuurlijk wenscheljjk, dat er in dit opzicht eenheid komt; alleen dan toch is het mogelijk te begrijpen, welke plant in ieder geval bedoeld wordt. Ik koester dan ook de hoop, dat in het vervolg de door mij opgegeven namen zullen gebruikt worden, al zal niet ieder geheel tevreden zijn over die, welke door mij zijn aangenomen.

De door mij gekozen namen zijn voor het meerendeel niet nieuw. Zij zijn ontleend of aan de Flora Batava van J. Kops, öf aan de Flora Belgii Septentrionalis van Dr. H. C. van Hall öf aan de Flora van Nederland van Dr. C. A. J. A. Oudemans . en ik heb mij steeds beijverd, waar ik tusschen verschillende namen de keuze had, dien de voorkeur te geven , welke het meeat karakteristiek was. Natuurlijk moest daarbjj gewaakt worden, dat geen twee planten denzelfden naam ontvingen. Zoo heb ik, om een voorbeeld te noemen, den in den laatsten tjjd voorgestelden naam „wilgenroosjequot; voor het geslacht Epilobium, niet overgenomen, omdat onder dien naam uitwassen, aan wilgen voorkomende, die door een galmug worden veroorzaakt, reeds algemeen bekend zijn. Ik meen, dat juist een flora als aangewezen is voor een poging om eenheid te brengen in de Nederlandsche plantennamen en koester dan ook de hoop met het aanbrengen dier namen de bruikbaarheid van mijn werk te hebben verhoogd.

Mijn dank weder aan de velen, die hebben medegewerkt om dezen druk te verbeteren.

Voortdurend houd ik mjj voor opmerkingen zeer aanbevolen.

Amsterdam , 1899. H. HEU'KELS.

1 IsT XZ O quot;CT 13.

Bladz.

Overzicht der klassen van het natuurlijke stelsel .... 1.

Tabellen tot het bepalen van de familiën volgens het natuurlijke stelsel.............. 4.

Overzicht der klassen van het stelsel van Linnaeus . . . £5.

Tabellen tot het bepalen van de 'familiën volgens het stelsel

van Linnaeus...............»8.

Overzicht van eenige naar de deelen der bloem moeilijk te

bepalen land- en waterplanten.........S-t.

Tabel tot het bepalen der houtgewassen naar de bladen . S9.

Tabel der familiën van het natuurlijke stelsel met hare

hoofdkenmerken...............01.

Tabellen tot het bepalen der geslachts- en soortnamen . SI.

Korte verklaring der voornaamste botanische kunsttermen 494.

Beteekenis der soortnamen............SOA.

Verklaring der gebruikte verkorte namen der auteurs . . SI 3.

Tabel der Latjjnsche familie- en geslachtsnamen . . . .Sta.

Tabel der Nederlandsche plantennamen.......SUS.

ERRATA.

Vóór het gebruik van dit werk, gelieve men de volgende fouten te verbeteren.

Op pag. 27 regel 15 v. b 40 veranderen in SS. „ „ 27 regel 18 v. b veranderen in 46. „ „ 129 regel 3 v. o. achter manneljjk toevoegen : (soms 2-slachtig).

„ „ 184 regel 14 v. b. achter tuinen toevoegen: ook de bruine varieteit: de zwarte hazelaar. „ „ 191 regel 20 v. o. 2}- veranderen in „ „ 236 regel 22 v. b. tot 0,02 veranderen in 0,02-0,04.

Verklaring der gebruikte teekens.

een eenjarige plant.

een tweejarige plant.

een kruidachtige, overblijvende plant.

een houtige plant (boom, heester, halve heester), sierplant.

30,00 = 30 meter. 3,00 = 3 meter. 0,30 = 30 centimeter. 0,03 = 8 centimeter. 0,003 = 3 millimeter.

INLEIDING.

Bij het bepalen van den naam eener plant kan men op twee wijzen beginnen , al naar men naar het natuurlijk stelsel of het stelsel van Linnaeus wil determineeren. Wil men volgens het natuurlyk stelsel den naam bepalen, dan begint men in het overzicht der klassen van het natuurlijke stelsel op te zoeken , tot welke klasse de plant behoort. Daarbij wijzen de letters en cjjfers altijd op 2 of 3 kenmerken, zoodat men slechts behoeft na te gaan, welke van deze voor de plant, die men in handen heeft, past. Zoo vindt men de klasse en daarachter de pagina, waar men verder heeft te zoeken. In het geheel worden in dit overzicht 11 klassen genoemd, waarvan echter alleen die, welke bjj het determineeren geen microscopisch onderzoek noodig maken, nader zijn behandeld.

Om uit deze klassen de familiën (en soms dadelijk het geslacht) te vinden, begint men bjj 1 en gaat na, welk der beide kenmerken , daar genoemd, voor de plant past; achter dit kenmerk staat een cijfer, dat men vooraan in dezelfde tabel moet opzoeken , om daar weder na te zien, welk der beide kenmerken past, enz. Zoo vindt men ten slotte den familie- (of geslachts-) naam en daarachter de bladzijde, waarop deze nader behandeld wordt. Ook daar gaat men op dezelfde wijze voort om den geslachtsnaam en, heeft men deze, den soortnaam te vinden, waarbjj men dan tegelijk den Hollandschen naam vermeld vindt.

Men kan ook beginnen, als men wil determineeren, volgens het stelsel van Linnaeus, bij het overzicht der klassen van dat stelsel, waarbjj men op geheel overeenkomstige wijze handelt.

Het spreekt van zelf, dat, mocht men eerst trachten den naam der plantenfamilie te krijgen door de tabellen volgens het natuurlijke stelsel te volgen en daarbjj niet naar wensch slagen, men dan moet trachten de plantenfamilie door de tabellen volgens het stelsel van Linnaeus te bepalen.

In dit werk zijn ook de voornaamste gekweekte planten opgenomen, die echter, evenals ook de slechts een enkele maal gevonden of twijfelachtige planten onzer flora, met kleine letters gedrukt zijn. De gekweekte planten hebben ter onderscheiding het teeken f voor hun naam.

Achter het werk is toegevoegd een tabel van de kunsttermen, waarin men in de meeste gevallen een verklaring zal vinden der gebruikte botanische termen.

Mochten de bloemen zeer klein zijn, of bloeien de planten zelden, zooals sommige waterplanten, of zijn er andere redenen, waardoor het moeilijk is de plant naar de deelen der bloem na te gaan, dan vindt men in de meeste gevallen in een daartoe ingerichte tabel een hulpmiddel.

Achter de geslachtsnamen (en soms ook achter de familienamen) zal men een Romeinsch cijfer vinden , dat de klasse van Linnaeus aanwijst, waartoe de plant behoort.

Bij iedere plant vindt men, vóór den naam, cijfers, bijv. 0,30-0,45, welke te kennen geven, hoe lang de plant gewoonlijk wordt, verder een teeken, b.v. 0; de beteekenis daarvan vindt men in het tabelletje der gebruikte teekens , dan volgt b.v. Jnli-Septr., wat slaat op den bloeitijd , en achter den vreemden naam der plant staan dan nog 1 of meer letters , die een verkorting zijn van den naam van den persoon , welke den plantennaam gegeven heeft. Soms vindt men met kleinere letters ook nog andere vreemde namen aangegeven, dat zijn die, welke ook wel voor dezelfde soort in gebruik zijn.

OVERZICHT

DER

KLASSEN VAN HET NATUURLIJKE STELSEL,

HEUKELS, Schoolflora. 8^str druk.

OVERZICHT der klassen van het natuurlyke stelsel.

Groep I. Planten zonder ware bloemen. Met sporen.

Sporeplanten. Kryptogamen.

A. Planten alleen uit cellen gevormd, zonder vaatbundels, zonder echte wortels.

1. Stengels en bladen niet of onduidelijk gevormd.

Afdeeling 1. Thallusplanten. Thallophyten.

a. Bladgroenbevattende planten, die in het water of op vochtige plaatsen leven. . Klasse 1. Wieren. Algen.

b. Bladgroenvrije planten, die op rottende stoffen (sapro-phyten) of op of in andere levende wezens (parasiten) leven, meest op het land.

Klasse 2. Zwammen. Fungi.

2. Stengel en bladen goed gevormd.

Afdeeling 2. Bryophyten.

a. Sporevrucht zonder mutsje, meest zich met kleppen openend. Sporen meest met springdraden gemengd. Vruchtsteel gewoonlijk teer van bouw.

Klasse 1. Levermossen. Hepaticae.

b. Sporevrucht met een mutsje, meest zich met een deksel openend. Springdraden ontbrekend. Vruchtsteel gewoonlijk stevig van bouw, zelden ontbrekend.

Klasse 2. Bladmossen. Musci.

B. Planten met vaatbundels. Stengel, wortels, bladen duidelijk gevormd.....Afdeeling 3. Vaatkryptogamen.

1. Bladen (in verhouding tot den stengel) groot, meest min of meer samengesteld, in de jeugd spiraalvormig opgerold. Sporehouders (sporangiën) talrijk, aan den rand of aan de onderzijde der bladen (en dan meestal tot hoopjes vereenigd) of van bijzonder gevormde bladdeelen.

Klasse i. Varens. Filices. blz. 4.

2. Bladen (in verhouding van den stengel) klein.

3

а. Stengel geleed. Bladen kransstandig, tot getande scheeden; vergroeid. Sporehouders (sporangien) vele bijeen aan de-onderzijde van schildvormige, tot een eindelingsche aar-gerangschikte bladen.

Klasse 2. Paardestaarten. Equisetineeën. blz.

б. Stengel niet geleed, dicht met bladen bezet. Bladen meest in spiralen staand. Sporehouders (sporangiën) alleenstaand in de oksels der bladen of in die van tot aren vereenigde schutbladen.

Klasse 3. Wolfsklauwachtigen.

Lycopodineeën. blz. Jt.

Groep II. Planten met ware bloemen. Met zaden.

Zaadplanten. Phanerogamen.

A. Eitjes (zaden) niet in een vruchtbeginsel ingesloten. Bouw van den stam zeer nabij dien der Dicotylen komend door vorming van jaarringen. Kiem met 2 of meer zaadlobben.-

Afdeeling i. Naaktzadigen. Gymnospermen. blz. 5.

Tot deze afdeeling behooren van inlandsche planten alleen de naaldhoomeu

B. Eitjes (zaden) in het zich later tot vrucht ontwikkelend vruchtbeginsel ingesloten.

Afdeeling 2. Bedektzadigen. Angiospermen;

1. Bladen parallelnervig (recht- of kromnervig). Deelen der bloem meest 3-tallig. Stengel met verspreide vaatbundels, nooit houtvormend, meest niet vertakt. De hoofdwortel is meest onontwikkeld. Kiem met 1 zaadlob.

Klasse i. Eenzaadlobbigen. Monocotylen. blz. 5.

2. Bladen hand- of vinnervig (netaderig). Deelen der bloem meest 4- of 5-tallig. Stengel met in een krans gerangschikte vaatbundels, soms houtvormend en dan meestal jaarringen vertoonend en meest vertakt. De hoofdwortel is meest ontwikkeld. Kiem met 2 zaadlobben.

Klasse 2. Tweezaadlobbigen. Dicotylen. blz. 7.

V

TABELLEN

tot het bepalen van de familiën (en van eenig-e geslachten) volgens het natuurlyke stelsel. ¹)

Klasse. Eqnisetineeën. Paardestaarten.

4 Land- of moerasplanten met onderaardschen wortelstok. Stengel geleed, hol, niet vertakt of met in kransen staande takken, meest geribd. Bladen kransstandig, tot getande scheeden vergroeid. Sporekapsels 4-7 bijeen aan de onderzijde van schildvormige, tot een eindelingsche aar vereenigde schubben.

Equisetaceeên HS.

Klasse. Filices. Varens.

1 Landplanten. Sporekapsels aan de ondervlakte of aan den rand

van bladen of bladdeelen. Sporen gelijksoortig .... 2 Moeras- of waterplanten. Sporekapsels in doosachtige omhulsels ingesloten, die aan den voet der bladen zitten. Sporen van 2-erlei soort, grootere en kleinere.........4

2 Sporekapsels aan de onderzijde of aan den rand der bladen,

meest tot bruinachtige hoopjes vereenigd, die vaak door een vliezig uitwas der bladvlakte (dekvliesje) bedekt zijn. Bladen in den knop spiraalvormig opgerold. Polypodiaceeën 83. Sporekapsels tot een aar of pluim vereenigd......3

3 Bladen alleen in het bovenste deel vruchtbaar, een tros vormend j

in de jeugd spiraalvormig opgerold. Planten tot quot;1,50 hoog.

Osmundaceeën 8». Bladen in een vruchtbaar en een onvruchtbaar deel gescheiden, in de jeugd niet spiraalvormig opgerold. Planten hoogstens 0,20 hoog..........Ophioglosseeën 8».

4 In het slijk wortelende planten. Bladen in de jeugd spiraal

vormig opgerold. Sporevruchten met groote en kleine sporen in hetzelfde omhulsel......Marsiliaceeën 90.

¹

De celkryptogamen blqven buiten behandeling, daar de bepaling der namen van deze een mikroskopisch onderzoek noodig maakt.

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel). S

Op het water drijvende planten. Bladen in den knoptoestand overlangs gevouwen. Sporekapsels met groote en kleine sporen in verschillende omhulsels.....Salviniaceeén OO.

Klasse. Ijycopodineeën. Wolfsklauwachtigen.

i Stenge' met tal van kleine bladen. Sporevruchten in de oksels der stengelbladen of in die van schutbladen, tot eindelingsche aren vereenigd, alle gelijksoortige sporen bevattend.

Lycopodiaceeên 91.

Afdeeling. GymilOSpermen. Naaktzadigen.

1 Boomen of heesters, i- of 2-huizig. Bladen naald- of schub-vormig. Vrouwelijke bloemen in aren (kegels), alleenstaand of 2-3 bijeen, uit naakte zaadknoppen bestaand. Vrucht een meest houtige kegel of een schijnbes . . Coniferen 94.

Klasse. MonOCOtylGn. Eenzaadlobbigen.

1 Bloembekleedsels ontbrekend of door schubben of borstels ver

tegenwoordigd .................2

Bloembekleedsels duidelijk zichtbaar, dus niet alleen uit schubben of borstels bestaand, enkelvoudig (kelk- of bloemkroonachtig) of gescheiden in kelk en bloemkroon.....7

2 Planten met drijvende of ondergedoken bladen.....3

Land- en moerasplanten..............4

3 Stengel bladachtig, zonder bladen. Bloemen aan den rand van

den stengel uit een spleet te voorschijn komend, \ -huizig.

Kleine, drijvende plantjes.....Lemnaceeën 119.

Stengel bebladerd. Bloemen 2-slachtig of 1- of 2-huizig. Meeldraden 1-4. Vruchtbeginsels 1 of meer. In het water ondergedoken planten.........Najadeeen 119.

4 Bloemen dicht opeengedrongen, in rolronde of bolvormige aren

of kolven..................5

Bloemen in de oksels van meest bootvormige schutbladen (kafjes), tot aartjes vereenigd en deze meest weer op verschillende wijzen bijeengevoegd. Meeldraden meest 3. Stempels 2 of 3 . . 6

5 Bloeikolf rolrond, door een groote, blijvende scheede omgeven.

Bloemen i- of 2-slachtig. Bladen hart- of pijlvormig.

Aroideeën 117-

O Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Aren rolrond of bolvormig, de bovenste meest mannelijk, de onderste vrouwelijk. Bloemscheede klein, afvallend. Grasachtige moerasplanten......Typhaceeën 115.

6 Iedere bloem door 2 kafjes ingesloten. Bloemdek door 2 teere

schubbetjes aangeduid. Stengel knoopig, hol. Bladscheeden

meest gespleten........Gramineeén

Iedere bloem met een kafje. Bloemdek borstel- of kruikvormig of ontbrekend. Stengel zonder knoopen, niet hol. Bladscheeden gesloten.......Cyperaceeën 134.

7 Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig .... 8 Vruchtbeginsel onderstandig............14

8 Planten met een bloemdek ............9

Kelk en bloemkroon zijn beide aanwezig en ieder driebladig. 12

9 Bloemkroon kelkachtig, weinig ontwikkeld.......10

Bloemdek bloemkroonachtig. Meeldraden 6, zelden 4 of 8.

Vrucht een driehokkige doosvrucht of bes. Liliaceeën lOO.

10 Bloemdek kruidachtig of dunvliezig, meest groenachtig . .11 Bloemdek droogvliezig. Vruchtbeginsel 1. Stijl 1, met 3 stempels.

Juncaceeën tOU.

11 Bloemen in trossen. Vruchtbeginsels 3-6, min of meer ver

groeid , ieder met een zittenden stempel. Meeldraden 6.

Bladen grasachtig.......Juncagineeên 1S3.

Bloemen in (schijnbaar) zijstandige bloeikolven. Bloemdek 6-bladig, vliezig. Bladen zwaardvormig. Moerasplant.

A'corus 11S.

Bloemen alleenstaand. Vruchtbeginsel 1. Stijlen 4—5. Meeldraden 8. Bladen kranswijs.......Paris 109.

12 Vruchtbeginsels 6 of talrijk, ieder met een stijl of stempel.

Meeldraden 6, 9 of talrijk. Bloemen 2-slachtig of eenhuizig.

Alismaceeën 178. Vruchtbeginsel 1................13

13 Bloemen 2-slachtig. Meeldraden 6, met gelede haren bezet. Stijl 1.

Vruchtbeginsel bovenstandig, 3-hokkig. Vrucht een doosvrucht. Sierplanten.....Com melinaceeën 113.

Bloemen 1-slachtig. Planten meest 2-huizig. Meeldraden 8-12. Stempels 3 of 6, meest 2-spletig. Vruchtbeginsel onderstandig. Waterplanten.......Hydrocharideeên ISO.

14 Land- of moerasplanten.............15

Drijvende waterplanten. Bloemen 1-slachtig. Meeldraden 3-12,

bovendien in de mannelijke en ook in de vrouwelijke vele onvruchtbare. Stempels 3 of 6, meest 2-spletig. Vrucht besachtig........Hydrocharideeên IdO.

Fa miliëntabellen (natuurlijke stelsel).

■15 Bloemdek regelmatig of vrij regelmatig. Meeldraden 3 of 6. 16 Bloemdek symmetrisch of onregelmatig. Meeldraden 1 of 2. 17

16 Meeldraden 6. Helmknopjes naar binnen openspringend. Stempel

enkelvoudig of 3-lobbig .... Amaryllideeên Meeldraden 3. Helmknopjes naar buiten openspringend. Stempels 3, verbreed, soms bloembladachtig . Irideeën 1X4.

17 Bloemdek 2-lippig, 6-bladig. Meeldraden 1 of 2, met den stijl

vergroeid. Bladen soms schubvormig. Orchideeën lOO. Bloemdek uit 3 of 4 kransen van ongelijke blaadjes of slippen gevormd. Meeldraad 1......Cannaceeen lOS.

Klasse. DiCOtylen. Tweezaadlobbigen.

1 Planten met een bloemdek (kelk of bloemkroonachtig) of zonder

bloembekleedsels Onderklasse 1. Choripetalen blz. . 7. Planten met kelk en bloemkroon..........2

2 Bloemkroon losbladig (uit 2 of meer afzonderlijke bladen bestaand).

Onderklasse 1. Choripetalen blz. 7. Bloemkroon vergroeidbladig (uit ten minste aan den voet vergroeide bladen bestaand).

Onderklasse 2. Sympetalen blz. 19.

Onderklasse i. Choripetalen. Bloemen met losbladige bloemkroon of zonder bloemkroon.

4 Er zijn geen bloembekleedsels of er is alleen een kelk- of

bloemkroonachtig bloemdek...........2

Er is een kelk en bloemkroon...........50

2 Houtachtige gewassen..............3

Kruidachtige gewassen ...............24

3 Bloemen, althans de mannelijke, in katjes. Planten 1- of 2-

huizig. Bladen verspreid, in den herfst afvallend ... 4 Bloemen niet in katjes..............10

4 Mannelijke en vrouwelijke bloemen in katjes......5

Alleen de mannelijke bloemen in katjes.......9

5 Katjes, althans de vrouwelijke, bolrond. Bladen handnervig,

gelobd...................6

Katjes ei- tot rolrond. Bladen ongedeeld, niet handnervig. Stempels 2 ..... ...............7

(natuurlijke stelsel).

6 Mannelijke katjes langwerpig, de vrouwelijke bijna bolrond,

later tot een sappige schijnbes uitgroeiend. Bloemdek 4-bladig.

Meeldraden 4. Stempels 2.......Mórus 194-

Mannelijke eh vrouwelijke katjes bolrond, parelsnoervormig, hangend. Bloemdek ontbrekend. Meeldraden talrijk. Stijl priemvormig.• Nootjes eenzadig . . . Plataneeen 19«.

7 Planten eenhuizig. Vruchtbeginsels 2-hokkig, achter ieder schut

blad 4-3. Stempels draadvormig. Vrucht een i-hokkig, eenzadig nootje. Zaden zonder kuif . . Betulaceeën lamp;t. Planten 2-huizig. Vruchtbeginsel 1-hokkig, in den oksel van iedere schub 1................8

8 Helmknopjes langer of korter gesteeld. Stempels meest kort,

vaak gespleten. Vrucht een 2(-4)-kleppige doosvrucht. Zaden

met kuif...........Salicineeën 1S7.

Helmknopjes bijna zittend. Stempels draadvormig. Vrucht bijna steenvruchtachtig. Meeldraden meest 4. Zaden zonder kuif.

Bladen zeer klein........Myricaceeën ISO.

' 9 Vrouwelijke bloemen alleenstaand of 2-5 bijeen, door een blijvend, zich later vergrootend, bekervormig omwindsel omsloten. Mannelijke katjes rolrond of kogelvormig en dan langgesteeld. Bladen enkelvoudig, ongedeeld tot gelobd.

Cupuliferen tH-t.

Vrouwelijke bloemen alleenstaand of 2-3 bijeen aan den top der takjes. Mannelijke katjes rolrond, ongesteeld. Bladen

oneven gevind.........Juglandeeën 1SB.

40 Bladen lederachtig. Altijd groene, meest kleine heesters . 44 Bladen kruidachtig. Boomen en heesters, die des zomers groen

zijn....................44

44 Bladen tegenoverstaand. Meeldraden 4........42

Bladen verspreid. Vrucht een bes.........43

42 Een kleine, op boomen woekerende heester. Planten4-2huizig.

Stijl ontbrekend. Stempel ongedeeld. Vrucht een eenzadige bes.

Vfscum 307.

Een niet woekerende heester (of boom.) Planten 4-huizig. Stijlen 3, kort. Vrucht een driehokkige doosvrucht. Buxus »97.

43 Heidekruidachtig, liggend heestertje. Planten 2-huizig. Kelken

bloemkroon 3-bladig. Meeldraden 3 . E'mpetrum S9S. Klimmende heester met 3-5-lobbige bladen. Bloemen 2-slachtig-Kelk 5-tandig, vaak onduidelijk. Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden 5-40............Hédera 3t3,

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel). »

Rechtopstaande, kleine heester met lancetvormige of lijnvormige bladen. Bloemen 2-slachtig. Bloemdek 4-spletig, bloemkroonachtig. Meeldraden 8......Daphne 3SO.

14 Bloemen voor de bladen verschijnend........ IS

[ Bloemen tegelijk met of na de bladen verschijnend . . . 18

■? 15 Bloemdek ontbrekend. Meeldraden 2. Bloemen in pluimen.

Vrucht gevleugeld. Bladen oneven gevind. Knoppen zwart.

Fraxinus 430.

Bloemdek aanwezig...............16

16 Kleine heester. Bloemen rood, in meest 3-bloemige, zijstandige j bloeiwijzen. Meeldraden 8......Daphne 3Ht.

Grootere heester of kleine boom. Bloemen geel, in schermen , door een 4-bladig omwindsel omgeven. Meeldraden 4. Kelk

zeer klein...........Cornaceeën 313.

Grootere boomen................17

17 Bloemen in hoofdjes of bundels. Bloemdek klokvormig, 4-8-

spletig. Meeldraden 3-8. Bladen enkelvoudig, ongedeeld.

U1 m u s t9S.

Bloemen in rechtopstaande, schermvormige trossen. Kelk 5-deelig. Bloemkroon soms ontbrekend. Meeldraden 8. Bladen

¹ l gelobd...............Acer «87.

18 Bladen tegenoverstaand.............19

Bladen verspreid................21

gt; 19 Meeldraden en stampers talrijk, vrij. Kelk losbladig. Bloem-

i kroon ontbrekend. Klimmende heester . Cl é mat is »31.

Meeldraden 4-10. Stijl 2-spletig. Kelk vergroeidbladig. Bloem-[ kroon soms ontbrekend. Meestal boomen. Acerineeën

₁ Meeldraden 4. Bladen enkelvoudig, ongedeeld.....20

j, 20 Stijl enkelvoudig. Vruchtbeginsel onderstandig. Kelk zeer klein,

2 4-tandig. Bloemkroon wit.......Córnus 3*3.

j Stijl 2-4 spletig. Vruchtbeginsel bovenstandig. Bloemkroon geel

of groenachtig..........Rhamnus «»«.

21 Stijl of stempel 1................22

Stijlen of stempels 3. Bloemen in pluimen. Kelk 5-spletig. Bloemkroon 5-bladig of ontbrekend. Terebinthaceeën £80.

¹ 22 Rechtopstaande heesters.............23

Windende heester met hartvormige bladen. Bloemdek buis-¹ vormig, symmetrisch. Meeldraden met den stijl vergroeid.

'• Aristolóchia (Sipho) 360.

23 Bladen 3-5-lobbig of -spletig. Bloemen in trossen. Kelk 5-spletig. / Bloemkroon 5-bladig, zeer klein. Meeldraden 5.

i. Ribesiaceeën 31».

■

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Bladen ongedeeld, gaafrandig, zilvergrijs, schilferig. Bloemdek 2-deelig of 4-5-spletig. Meeldraden 4(-6).

Elaeagneeën 3aO.

24 Waterplanten................. 25

Landplanten..................29

25 Bladen kranswijs................26

Bladen tegenoverstaand. Bloemen alleenstaand in de bladoksels . . . ................28

Bladen verspreid. Bloemen in rolronde aren. Bloemdek 5-spletig. Meeldraden meest 5 . Polygonum (amphfbium) 198.

26 Bladen ongedeeld, lijnvormig of bijna lancetvormig. Bloemen

tweeslachtig, alleenstaand in de bladoksels.

Hjppurideeën 3alt;f. Bladen gedeeld, met lijn- of draadvormige slippen. Planten

1-huizig..................27

.27 Bladen herhaald gaffelvormig gedeeld. Bloemen alleenstaand

in de bladoksels......Ceratophylleeën *»«.

Bladen vindeelig. Bloemen in afgebroken, meest uit kransen bestaande aren.......Myrioph^llum 3S3.

28 Meeldraden 1-2. Stijlen 2. Vruchtbeginsel bovenstandig, 4-hok-

kig. Bloemdek onduidelijk . . Callitrichineeën ÜOO. Meeldraden 4. Stijl 1. Vruchtbeginsel onderstandig. Kelkzoom 4-deelig.............Isnardia 3S9.

29 Bloemen met 2-meer vruchtbeginsels. Meeldraden 5-veel. Kelk

bloemkroonachtig gekleurd. Bloemkroon ontbrekend.

Eenige geslachten der Ranunculaceeën tm». Bloemen in hoofdjes, door een gemeenschappelijk omwindsel

omgeven..................30

Bloemen niet in hoofdjes, of als ze in hoofdjes staan niet door een gemeenschappelijk omwindsel omgeven. Vruchtbeginsel 1..................32

30 Helmknopjes der 5 meeldraden tot een buis vergroeid. Bloem

kroon buisvormig, 5-tandig tot 5-spletig of lintvormig. Kelk meest uit haren, zeldzamer uit schubbetjes gevormd of ontbrekend ...........Compositen ASt.

Helmknopjes der 5 meeldraden vrij.........31

31 Planten 1-huizig. Vrouwelijke bloemen 2 aan 2 door een stekelig

omhulsel omgeven . .......Xanthium

Bloemen meest 2-slachtig. Kelk onduidelijk. Kroonbladen 5.

Stijlen 2 . . Eenige geslachten der Umbelliferen 298. Helmknopjes vrij. Planten met melksap. Euphórbia S9S.

32 Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig.... 33

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Vruchtbeginsel onderstandig of half-onderstandig . . . .45

33 Bladen krans- of wortelstandig...........34

Bladen tegenoverstaand..............35

Bladen verspreid, hoogstens de onderste tegenoverstaand . 39

34 Bladen wortelstandig, pijl- of bijna spiesvormig. Bloemen in

een eindelingsche bloeikolf.......A'rum 118.

Bladen kransstandig, bijpa zittend. Bloemen alleenstaand, groenachtig ...............Paris lOS.

35 Planten 1- of 2-huizig. Bloemen klein, weinig in het oog val

lend ....................36

Bloemen 2-slachtig...............37

36 Meeldraden 4 of 5. Bloemen, althans de mannelijke, in pluimen.

Bladen ongedeeld, gedeeld of samengesteld. Stengel rechtopstaand of windend. Planten met of zonder brandbaren.

Urticaceeën 199. Meeldraden 8-meer. Mannelijke bloemen in aren. Bladen ongedeeld. Stengel rechtopstaand. Plant zonder brandbaren.

Mercurialis £96.

37 Kleine, vaak liggende kruiden met kleine bloemen ... 38 Grootere, O^O-1,20 hooge, rechtopstaande plant. Bloemen groot

met bloemkroonachtig gekleurd, trompetvormig bloemdek.

Mirabilis gil,

38 Kelk 4- of 5-spletig tot 4- of 5-bladig. Kroonbladen zeer klein,

meeldraadachtig of ontbrekend. Meeldraden 4-10. Stijlen 1-5.

Caryophylleeën au. Kelk 5-deelig, rose. Meeldraden 5. Stijl met een stompen

stempel ,..............Glaux 333.

Kelk -IS-tandig, klokvormig. Bloemkroon soms ontbrekend. Meeldraden meestal 6. Stijl 1.....Péplis 3gS.

39 Planten met melksap. Planten eenhuizig (1 vrouwelijke en

verscheiden mannelijke bloemen door een klokvormig, kelkachtig omwindsel omgeven, meest groengeel).

Euphorbia a»3.

Planten met melksap. Bloemen 2-slachtig. Kelk 1-2-bladig, afvallend. Bloemkroon 4-bladig. Vrucht een doosvrucht.

Papaveraceeën S-tl. Planten zonder melksap. Bladen met vliezige, stengelomvat-

tende scheeden of met steunbladen........40

Planten zonder melksap. Bladen zonder scheeden of steunbladen ...................42

40 Bladen met vliezige, stengelomvattende scheeden. Meeldraden

5-8. Stijlen of stempels 2 of 3 . . Polygoneeën 197.

19 Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Bladen met steunbladen.............41

41 Steunbladen met den bladsteel vergroeid. Bladen handlobbig

of gevind......Geslachten der Rosaceeën 327.

Steunbladen vrij, afvallend. Bladen enkelvoudig, ongedeeld, gaafrandig. Stijl 4 met knopvormigen stempel.

Parietaria 19*.

42 Meeldraden 3-5, zelden 2-1. Stijlen of stempels 2-4 . . . 43

Meeldraden 5-10................44

Meeldraden talrijk. Stempels 3, 2-spletig. Bloemdek 5- of 8-

deelig. Bladen handlobbig, schildvormig . Rfcinus iOO.

43 Bloemdek droogvliezig, meest gekleurd, 3-5-deelig. Meeldraden

op den bloembodem ingeplant . Amarantaceeën UlO. Bloemdek kruidachtig, meest groen, 3-5-deelig of 3-5-bladig, zeldzamer (aan de vrouwelijke bloemen) 2-deelig of 2-bladig. Meeldraden op den voet van het bloemdek ingeplant.

Chenopodieeën S03.

44 Meeldraden 5. Stijl 1, met stompen stempel. Bloemdek klok-

vormig, 5-deelig, lichtrose. Bloemen in de bladoksels.

Glaux 3JJ.

Meeldraden 6, tot 2 bundels vergroeid. Kelkbladen 2, vroeg afvallend. Kroonbladen 4, waarvan 1 of 2 gespoord, soms ten deele vergroeid......Fumariaceeën £43.

45 Bladen kransstandig. Kelk 3-4-tandig, vaak onduidelijk. Bloem

kroon 4-spletig. Meeldraden 4. . . Rubiaceeën 44IO.

Bladen tegenoverstaand..............46

Bladen verspreid................47

46 Bloemdek 4-5-spletig, vlak. Meeldraden 8-10. Stijlen 2. Bloemen

in vlakke bijschermen.

Chrysosplénium (oppositifólium) 317. Bloemdek 3-4-spletig, klokvormig. Helmknopjes 12, op den korten stijl vastgegroeid. Bloemen alleenstaand, bruinachtig.

A'sarum 366.

Bloemdek 5-spletig. Meeldraden 5(-10). Stempels 1-2. Vruchtbeginsel bovenstandig. Bloemen in bijschermen. Bladen lijnvormig ...........Scleranthus Slé,.

Bloemkroon 5-spletig. Kelk met onduidelijken of ten laatste een haarkroon vormenden rand. Meeldraden 1-3. Bloemen in bijschermen..........Valerianeeën lt;#4*.

47 Meeldraden 3-5................48

Meeldraden 6-10................49

Meeldraden talrijk..............zie 39

F a mi 1 i ë n t ab e 11 e n (natuurlijke stelsel). 13

48 Kelk 4-slippig. Bloemkroon ontbrekend. Meeldraden 4. Bloemen

in aren of hoofdjes. Bladen gevind. Sanguisórba 33S. Kelk vaak onduidelijk. Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden 5. Stijlen 2. Bloemen in schermen of hoofdjes. Bladen meest

samengesteld.........Umbelliferen S98.

Bloemdek 5-slippig. Meeldraden 5. Vruchtbeginsel halfonderstan-• dig. Bloemen in kluwens of in lange schijnaren. Bladen enkelvoudig.............Bèta SOS.

49 Bloemdek buisvormig, symmetrisch. Meeldraden 6, op den

korten stijl vastgegroeid.....Aristolóchia 300.

Bloemdek vlak, 4-5-spletig (geel). Meeldraden 8-10. Stijlen 2. Bloemen in vlakke bijschermen.

Chrysosplénium (alternifólium) 3tr.

50 Vruchtbeginsel onderstandig of halfonderstandig.....51

Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig .... 62

51 Kruidachtige planten...............52

Boomen of heesters...............57

52 Waterplanten. Kroonbladen 4............53

Land- of moerasplanten.............54

53 Meeldraden 4. Stempel 1. Stijl aanwezig. Vrucht een 4-doornige

noot. Bladen ongedeeld, de drijvende in een roset. Trapa 3113. Meeldraden 8. Stempels 4, zeergroot. Stijl ontbrekend. Planten 1-huizig. Bladen kamachtig gevind , kransstandig, meest ondergedoken......Halorrhagideeën 3X3.

54 Stijl 1....................55

Stijlen 2...................56

55 Kelk 2- of 4-deelig. Kroonbladen 2 of 4. Meeldraden 2 tot 8.

Onagraceeén 31». Kelk 6-12-tandig. Kroonbladen meest 4-6. Meeldraden 4-12.

Lythrarieeén 3«-#. Kelk 2-spletig. Kroonbladen 5(4-6). Meeldraden 8-15. Stijl

3-6-spletig............Portuldca »^7.

Vergelijk ook Jasióne en Phyteüma blz. 435 en 430.

56 Meeldraden 5. Kroonbladen 5. Kelk 5-tandig of onduidelijk.

Splitvrucht in 2 vruchtjes uiteenvallend. Bloemen in schennen, zeldzamer in hoofdjes. Bladen meest samengesteld.

Umbelliferen i9H. Meeldraden 8-10. Kroonbladen meest 5. Kelkslippen 4-5. Doosvrucht 2-hoornig.......Saxifrageeën 310.

Meeldraden 10-20. Kelkslippen en kroonbladen 5. Bladen afgebroken gevind.........Agrimónia 331.

57 Bladen tegenoverstaand..............58

14 Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Bladen verspreid................59

58 Kelk 4-tandig, zeer klein. Kroonbladen en meeldraden 4. Stijl

i. Vrucht een steenachtige besvrucht . Cornaceeën 313. Kelkslippen en kroonbladen 4 of 5. Meeldraden 10 of vele. Stijlen 3-5. Vrucht een doosvrucht. Bladen zonder steunbladen.

Philadelpheeën 318.

59 Meeldraden 5-10................60

Meeldraden talrijk. Kelkslippen en kroonbladen 5. Bladen

met steunbladen...............61

60 Kelk 5-spletig, grooter dan de 5-bladige bloemkroon. Meel

draden 5. Bladen kruidachtig. . . Ribesiaceeën 31». Kelk 5-tandig, vaak onduidelijk. Kroonbladen 5. Meeldraden

5-10. Bladen lederachtig. Stengel klimmend. Hédera 313. Kelk 3-5-deelig. Kroonbladen 5 of 3, ongelijk. Meeldraden 5-10.

Vrucht een peul. Bladen gevind. Boomen.

Caesalpinieeën 365.

61 Vruchtbeginsel 1 , 2-5-hokkig, met de vleezig wordende kelkbuis

vergroeid en een schijnvrucht vormend. Boomen en heesters met enkelvoudige , zelden gevinde bladen . Pomaceeën 343. Vruchtbeginsels 2 of vele, in de bekervormige kelkbuis ingesloten. Bladen gevind. Heesters of kruiden.

Geslachten der Rosaceeën 337.

62 Vruchtbeginsels (2)-vele, vrij, ieder met 1 stijl ofl stempel. 63 Vruchtbeginsel 1 , of verscheidene tot 1 vergroeid . . . .67

63 Bladen dik, vleezig. Kelk 5- of 6-20-deelig. Bloemkroon 5- of

6-20-bladig. Meeldraden 10-12, aan den voet van den kelk ingeplant..........Crassulaceeën 314.

Bladen kruid- tot lederachtig...........64

64 Kelk losbladig.................65

Kelk vergroeidbladig, 5- of 8-10-slippig. Bloemkroon 4-5-bla-

dig. Meeldraden 15 of meer, op den kelk ingeplant. Bladen meest met steunbladen. Heesters of kruiden. Rosaceeën 397.

65 Kruiden (zelden heesters.) Kelk 3- of meerbladig. Bloemkroon

3-6- of meerbladig, soms zeer klein en eigenaardig van vorm. Meeldraden 5 tot vele, op den bloembodem ingeplant. Bladen

zonder steunbladen.....Ranunculaceeën 339.

Sierstruiken, zeldzamer boomen. Bladen enkelvoudig, ongedeeld ...................66

66 Bladen verspreid. Kelk 3-5-bladig. Kroonbladen 6 of meer.

Meeldraden talrijk, op den bloembodem ingeplant.

Magnoliaceeën 338. Bladen tegenoverstaand. Kelk en kroonbladen in onbepaald

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel). IS

getal aanwezig, langzaam in elkaar en in de meeldraden overgaand........... Calycantheeën aao.

67 Kroonbladen ongelijk van grootte..........68

Kroonbladen gelijk van grootte...........76

68 Bloemen zonder spoor of knobbel..........69

Bloemen met een spoor of knobbel (soms met 2 zakvormige

bloembladen)............• ... 73

69 Kelkbladen vrij of alleen aan den voet vergroeid .... 70 Kelkbladen duidelijk vergroeid...........71

70 Kelkbladen 4. Kroonbladen 4, de 2 buitenste grooter. Meel

draden 6, 4 langere en 2 kortere . . Cruciferen 245. Kelkbladen 5, de 2 zijdelingsche grooter, gekleurd, vleugelachtig. Kroonbladen onderling en met de 8 tot 2 bundels vereenigde meeldraden vergroeid . . Polygaleeën gSS. Kelkbladen 4 of 6. Kroonbladen ten deele onregelmatig ingesneden. Meeldraden vele (11—30). Vrucht vroegtijdig opengaand............Resedaceeën 207.

71 Meeldraden 10, alle vergroeid of 1 vrij. Bloemkroon vlinder-

vormig. Kelk 5-tandig tot 5-deelig of 2-lippig. Vrucht een peul. Kruiden, heesters of boomen . . Papilionaceeën 34«.

Meeldraden 5-10, vrij. Heesters of boomen......72

Vergelijk ook Portulica blz. 227.

72 Kelk 5-tandig. Kroonbladen 4-5, iets ongelijk. Meeldraden

meest 7 (6-8), vrij. Vrucht een meest 3-hokkige doosvrucht. Bladen 5-7-tallig., handvormig samengesteld. Boomen.

Hippocastaneeën 280. Kelk 3-5-deelig. Kroonbladen 5 of 3, ongelijk. Meeldraden 5-10, vrij. Vrucht een peul. Bladen gevind. Boomen.

Caesalpinieeën 305.

73 Meeldraden 5. Helmknopjes samenhangend of samenneigend. 74 Meeldraden meer dan 5.............75

74 Kelkbladen 3-5, meest 3, gekleurd, het grootere gespoord.

Kroonbladen 5, de zijdelingsche 2 aan 2 vergroeid.

Balsamineeën 284. Kelkbladen 5, groen, aan den voet met aanhangsels. Kroonbladen 5, één gespoord......Violaceeën 206.

75 Meeldraden 6, tot 2 bundels vergroeid. Kelkbladen 2, vroeg

afvallend. Kroonbladen 4 , 1 of 2 er van gespoord.

Fumariaceeën 243. Meeldraden 8. Stijl 1. Kelk 5-deelig, gespoord. Kroonbladen 5, de 3 voorste genageld. Vrucht 3-deelig. Bladen schild-vormig...........Tropaeoleeën 282.

MO Familiëutabellen (natuurlijke stelsel).

Meeldraden talrijk. StijH. Kelk gekleurd, Delphinium 930.

76 Meeldraden 12 tot meer............. 77

Meeldraden 2-10...... . .........84

IT Meeldraden min of meer met elkaar vergroeid.....78

Meeldraden vrij................79

78 Meeldraden tot één buis vergroeid. Vrucht in talrijke, een-

zadige splitvruchtjes uiteenvallend. Bladen verspreid, gelobd

tot gedeeld..........Malvaceeën 970.

' Meeldraden tot 3(-5) bundels vergroeid. Vrucht een 3-hokkige doosvrucht. Bladen ongedeeld, tegenoverstaand, zelden krans-wijs . . . ........HypericineeCn a?¹.

79 Waterplanten. Kelk 4-5-bladig. Kroonbladen en meeldraden

talrijk. Stempel stervormig. Bladen groot, drijvend.

N ymphaeaceeën 04O.

Landplanten. Kruiden of zeer kleine heesters.....80

Boomen of grootere heesters................83

80 Kelk vergroeidbladig ..............81

Kelk losbladig, vaak afvallend, zelden 1-bladig') .... 82

81 Kelk 2-spletig, met afvallenden zoom. Kroonbladen 5(4-6),

geel. Meeldraden 8-l'5. Stijl 3-6-deelig. Doosvrucht dwars

openspringend, 1-hokkig......Portulaca

Kelk (8-)l2-tandig. Kroonbladen (4-)6. Meeldraden 12. Stijl 1. Doosvrucht 2-hokkig........I^thrum 3ZS.

82 Kelk- en kroonbladen 4, wit, afvallend. Vrucht een bes.

Bladen samengesteld . • . ......Actaéa JMO.

Kelkbladen 2 of 1. Kroonbladen 4. Vrucht een doosvrucht.

Planten vaak met melksap . . . Papaveraceeën «41. Kelkbladen 3 of 5 en dan 2 kleiner. Kroonbladen 5, geel. Doosvrucht 1-hokkig, meest 3-kleppig. Bladen ongedeeld.

Cistineeën 163 S.

83 Kelk 5-spletig. Kroonbladen 5 (wit of rood). Steenvrucht. Boo

men of heesters........Amygdaleeën 339.

Kelk 5-bladig. Kroonbladen 5 (geelachtig). Dopvrucht. Bloemen in bij schermen, met een half vastgegroeid, lintvormig, bleek schutblad. Bladen hartvormig. Boomen.

Tiliaceeën 97S.

84 Kruidachtige planten ..............85

Boomen of (grootere of kleinere) heesters.......96

¹

Is de kelk aan volkomen ontwikkelde bloemen niet meer voorhanden, dan ga men de knoppen na.

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel). H

85 Stijl i, meest met enkelvoudigen stempel, soms met 3 of 5

stempels......................86

Stijlen 2 of meer (zoo deze ontbreken, stempels 2 of meer). 91 Stijlen 5, zie.........Plumbagineeën 379.

86 Kelk vergroeidbladig..............87

Kelk losbladig.................89

87 Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........88

Bladen gevind. Kelk 4-5-deelig. Kroonbladen 4-5. Meeldraden

8-'10.............Rutaceeën gas.

88 Kelk 8-12-tandig. Kroonbladen 4-6. Meeldraden 4-12, op den

kelk ingeplant.........Lythrarieën 394,.

Kelk 5-deelig. Bloemkroon 5-deelig tot 5-bladig. Meeldraden 10.

Pfrola 373.

Kelk 2-deelig. Bloemkroon 3-5-bladig. Meeldraden 3-4(5).

Calendrfnia 227. Vergelijk ook Primulaceeën, blz. 3trs.

89 Planten met groene bladen............90

Planten zonder groene bladen. Kelk- en kroonbladen 4-5. Meeldraden 8-10..........Monótropa 374.

90 Kelk- en kroonbladen 4. Meeldraden meest 6, 4 lange en 2

korte, zelden 4 of 2.......Cruciferen S-êS.

Kelk- en kroonbladen 5. Meeldraden 5-10. Stijl 1 met 5 stempels. Vruchtjes 5, eenzadig, bij rijpheid met de stijlen van de middelzuil loslatend.....Geraniaceeën 279.

91 Bladen gelobd tot gedeeld, gevind of 3-tallig......92

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........93

92 Meeldraden 5-10. Stijlen 5. Vruchtjes 5, eenzadig, bij rijpheid

met de stijlen van de middelzuil loslatend. Bladen gelobd

tot gedeeld of gevind......Geraniaceeën 279.

Meeldraden 10. Vrucht een 5-kleppige, veelzadige doosvrucht. Bladen 3-tallig, met enkelvoudige, in de lengte gevouwen blaadjes...........Oxalideeën 282.

93 Bladen verspreid, zelden tegenoverstaand (en dan is de bloem

kroon wit met gelen voet). Kelk 4-5-slippig of -bladig. Kroonbladen 4-5, vaak beneden verbonden. Stijlen 4-5, soms

beneden vergroeid.........Lineeën £83.

Vergelijk ook Saxifraga, blz. 3±0.

Bladen tegenoverstaand of kransstandig.......94

Bladen alle of op één na vvortelstandig. Meeldraden 5 . .95

94 Kelk 2-4-deelig. Kroonbladen 3-4. Meeldraden 3, 6 of 8. Stij

len 3-4. Water- of oeverplanten . . . Elatineeën 27 Kelk 4-5-tandig tot 4-5-bladig. Kroonbladen 4-5 of ontbrekend. HEUKELS, Schoolflora. 8e druk. 2

18 Farailiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Meeldraden meest 10. Stijlen 2-5. Caryophylleeën Zit. Kelk 4-5-spletig. Bloemkroon 4-5-bladig. Meeldraden 4-6, met blijvende helmdraden. Stijl i. Stempels 3.

Frankeniaceeën 474.

95 Bladen met roode klierachtige franje, wortelstandig. Bloemen

in trossen. Stijlen 3-5........Drósera S71.

Bladen kaal, hartvormig, op één na wortelstandig. Bloemen alleenstaand. Stempels 4 . . • . . Parnassia 3Mamp;.

96 Bladen enkelvoudig, ongedeeld..........97

Bladen gelobd tot handvormig of vinvormig samengesteld. 100

97 Kelk vergroeidbladig. Bloemkroon 4-5-bladig.....98

Kelk losbladig................99

98 Meeldraden 4-5, voor de kroonbladen staand. Stijl enkel

voudig of 2-4-spletig. Vrucht een steenvrucht.

Rhamneeën SOg.

Meeldraden 4-5, met de kroonbladen afwisselend, op een het vruchtbeginsel omgevende schijf ingeplant. Stijl enkelvoudig. Vrucht een 2-5-hokkige doosvrucht. Cel a stri n eeë n 890. Meeldraden 8-10. Bladen lederachtig, altijd groen. Kleine heestertjes. . . . Geslachten der Ericaceeën 370. Vergelijk ook Rhus (Cótinus), blz.

99 Kelk- en kroonbladen 3 (rood). Meeldraden 3. Stempels 6-9.

Plant 2-huizig. Bladen naaldvormig. Vrucht een steenvrucht.

Klein, liggend heestertje.....E'mpetrum aȎt.

Kelk- en kroonbladen 5 (rood tot wit). Meeldraden 4-5 of 10. Stijlen of stempels 3. Vrucht een doosvrucht. Zaden met een kuif.

Bladen klein........Tamariscineeen 275.

Kelk- en kroonbladen 6 (geel). Meeldraden 6. Stijl ofstempell. Vrucht een bes. Bladen breed. . Berberideeën SUS.

100 Stijlen of vruchtbeginsels 3-5. Bladen verspreid. Bloemen in

pluimen..................101

Stijl 2-spletig of gescheiden. Bladen tegenoverstaand . . 102 Stijl 1, enkelvoudig..............103

101 Stijlen 3. Meeldraden 5. Vrucht een droge steenvrucht. Bladen

gevind of 3-tallig (ook ongedeeld) . . . . Rhus 28«. Vruchtbeginsels 3-5. Meeldraden 3 of (in de mannelijke bloemen) 10. Vrucht gevleugeld, langwerpig. Bladen gevind.

Ailanthus lt;585.

102 Meeldraden 5. Vrucht een 2- of3-hokkige vliezige doosvrucht.

Bladen 3-tallig of gevind......Staphyléa «8».

Meeldraden meest 8. Vrucht 2-vleugelig. Bladen min of meer diep gelobd. Meest boomen.......A'cer 287.

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel). iff

103 Meeldraden 2. Bloemkroon 2-4-bladig. Vrucht gevleugeld. Bla

den tegenoverstaand, gevind. Boom . . Fraxinus 430. Meeldraden 4-6................104

104 Meeldraden 4 of 5. Bloemkroon 5-bladig. Vrucht gevleugeld,

rond. Bladen verspreid, 3-tallig. Een rechtopstaande heester.

Ptélea SS5.

Meeldraden 5. Bloemkroon 5-bladig. Vrucht een bes. Bladen verspreid, gelobd tot handvormig samengesteld. Klimmende;

heester...........Ampelideeën affï'.

Meeldraden 6. Kelk en bloemkroon 6-bladig. Bladen oneven gevind.............Mahónia aes.

Onderklasse 2. Syrapctalen. Bloemen met vergroeid-bladige bloemkroon.

1 Vele bloemen tot een hoofdje vereenigd en door een gemeen-^

schappelijk omwindsel omgeven..........2

Bloemen niet in hoofdjes of, als zij in hoofdjes staan, niet door een gemeenschappelijk omwindsel omgeven ... 6

2 Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig .... 3 Vruchtbeginsel onderstandig............4

3 Meeldraden 5, voor de kroonslippen staand. Bloemkroon regel

matig, 5-deelig. Bladen wortelstandig. Stijlen 5.

Arméria 378.

Meeldraden 4. Bloemkroon symmetrisch, 4-5-spletig. Stijl 1. Bladen wortel- of stengelstandig . . . Globular ia

4 Meeldraden 4. Helmknopjes vrij. Kelk dubbel, de eene boven-,

de andere onderstandig. Bloemkroon 4-5-spletig.

D ipsaceeën 449.

Meeldraden 5.................5

5 Helmknopjes tot een buis vergroeid, zelden vrij. Bloemkroon

buisvormig, 5-tandig tot 5-spletig of lintvormig. Kelk meest een uit onvertakte of gevinde haren bestaande haarkroon vormend. Vrucht een dopvrucht. . . Compositen -iSM. Helmknopjes vrij of aan den voet iets verbonden. Bloemkroon 5-deelig. Kelk kruidachtig, 5-spletig. Vrucht een eenhokkige doosvrucht. Eenige geslachten der Campanulaceeên JLÏ.Ï.

b Vruchtbeginsel onderstandig of halfonderstandig.....7

Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig.... 14

7 Kruidachtige planten...............8

Kleinere of grootere heesters............13

•O Fami! iëntabellen (natuurlijke stelsel).

8 Bladen verspreid (of bijna wortelstandig). Meeldraden 5. .9

Bladen tegenoverstaand..............li

Bladen kranswijs. Bloemkroon (3-)4-spletig. Meeldraden 4.

Vruchten uit 2 knopjes bestaand, niet openspringend.

Rubiaceeën 440.

9 Kruiden zonder ranken..............10

Kruiden met ranken. Planten i- of 2-huizig. Vrucht een bes.

Cucurbitaceeën 439.

10 Bloemkroon symmetrisch, 2-lippig, van boven gespleten. Helm

knopjes vergroeid. Stempel ten laatste 2-lobbig.

Lobeliaceeën 439. Bloemen regelmatig. Meeldraden vrij........12

11 Bloemen in trossen. Meeldraden 1-3. Bloemkroon 5-spletig.

Valerianeeën 447. Bloemen 5-9 bijeen, in een bijna kubusvormig, eindelingsch hoofdje. Meeldraden 8-10. Bloemkroon 4-5-deelig. Adóxa aiï.

12 Stijl aan den top in 2-5 stempels gedeeld. Doosvrucht 2-5-

hokkig. Bloemkroon blauw of violet, zelden wit.

C ampanulaceeën 43S. Stijl enkelvoudig, met knopvormigen stempel. Doosvrucht 1-hokkig. Bloemen in trossen, wit, klein . Samolus 378.

13 Meeldraden 8(-10), op een bovenstandige schijf ingeplant. Bladen

verspreid...........Vaccfnium 371.

Meeldraden 5, op de bloemkroon ingeplant. Bladen tegenoverstaand ..........Caprifoliaceeën 4,4,4.

14 Vruchtbeginsel 4-deelig, in (l)-4 eenzadige vruchtjes uiteenval

lend ....................15

Vruchtbeginsels 2 (soms met 2 klieren afwisselend en dan schijnbaar 4). Meeldraden 5. Bladen meest tegenoverstaand. 16 Vruchtbeginsel 1, niet vierdeelig, meestal enkelvoudig . . 17

15 Bladen tegenoverstaand. Bloemkroon meest symmetrisch, 2-

lippig. Meeldraden 4, 2 langer en 2 korter, zelden slechts 2.

Labiaten 40U.

Bladen verspreid. Bloemkroon 5-spletig, soms symmetrisch. Meeldraden 5........Asperifolieën 383.

16 Bloemkroon stervormig. Helmdraden vergroeid. Stuifmeel tot

wasachtige massa's samengebald. Zaden met haarkuif. Bloemen in schermen. Stengel rechtopstaand.

Asclep iad eeën 434. Bloemkroon trechtervormig. Helmdraden vrij. Stuifmeel poe-dervormig. Zaden zonder haarkuif. Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Stengel liggend. . Apocynaceeën 433.

Familiëntabell en (natuurlijke stelsel).

17 Meeldraden 8-10................18

Meeldraden 5-7................22

Meeldraden 2-4................31

18 Bloemkroon regelmatig..............19

Bloemkroon symmetrisch.............21

19 Meeldraden (6-)9. Stijlen of stempels 2. Vruchtbeginsel 1-2-

hokkig. Bladen tegenoverstaand. Kruiden. Gentiana 431. Meeldraden 8-10................20

20 Helmknopjes vaak 2-hoornig. Stijl 1. met knopvormigen stem

pel. Vruchtbeginsel 4-5-hokkig. Kruiden of kleine heesters.

Ericaceeën 370.

Vruchtbeginsel half onderstandig. Bloemkroon 4-5-deelig. Bloemen 5-9 bijeen in bijna kubusvormige, eindelingsche hoofdjes.

Adóxa

Vergelijk ook Trientalis, blz. 377.

21 Meeldraden 8, tot 2 bundels vergroeid. Kruiden of kleine

heestertjes............Pol^galaS 99.

Meeldraden talrijk, niet vergroeid. Kruid. Delphinium «39. Vergelijk ook Trifólium, blz. 354.

22 Bladen tegenoverstaand, krans- of wortelstandig, soms aan

jonge takken verspreid, maar dan is de plant een rechtopstaande heester................23

Bladen verspreid of ontbrekend...........27

Bladen wortelstandig en onder de bloeiwijze één doorgroeid blad. Kelk 2-lippig. Meeldraden 5 . . Claytónia »97.

23 Kruidachtige planten..............24

Heesters. Bloemkroon trechtervormig........25

24 Stijlen of stempels 1-2..............26

Stijlen 5. Bloemen in naar één zijde gekeerde aren, violet.

Bladen wortelstandig.........Statice 379*

25 Bloemkroon trechtervormig, met onregelmatigen zoom. Bloe

men in eindelingsche tuilen......Azalea 3*3.

Bloemkroon trechtervormig, met 5-lobbigen zoom. Bladen altijd groen, lederachtig.........Nérium 434.

26 Meeldraden voor de kroonslippen staand. Stijl 1. Vruchtbegin

sel 1-hokkig. Centrale zaaddrager . Primulaceeën 3*4. Meeldraden afwisselend met de kroonslippen. Stijlen of stempels 1-2. Vruchtbeginsel 1-2-hokkig. Zaaddragers wandstandig. Bladen meest tegenoverstaand. . . Gentianeeën 43». Vergelijk ook Phlox, blz. 3S».

27 Stijl 1. Stempel 1. Stengel niet, windend.......28

2g Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Stijlen of stempels 2-3 (of bij enkelvoudigen, knopvormigen stempel de stengel windend)...........80

28 Bladen drietallig of hartvormig cirkelrond en drijvend. Moeras-

en waterplanten . . Geslachten der Gentianeeen -3 30. Bladen enkelvoudig, zelden gevind, nooit drijvend. ... 29 Vergelijk ook Fumariaceeën, blz. 243.

29 Meeldraden met witte of violette wol bezet, ongelijk. Bloem

kroon stervormig, iets onregelmatig, met korte buis. Bladen

enkelvoudig, ongedeeld......Verbascum 394,

Meeldraden zonder wol, hoogstens aan den voet behaard, gelijk, soms iets ongelijk. Bloemkroon trechter- tot stervormig. Bladen enkelvoudig of gevind en dan de bloemen in schermen.

Solaneeën 38S.

30 Stijlen of stempels 2, of de stempel 2-deelig, zelden knop-

vonnig. Bladen hart-, pijl- of spiesvormig of ontbrekend. Stengel meest windend . . . Convolvulaceeën 339. Stempels 3. Doosvrucht 3-hokkig. Bloemkroon bijna stervormig of trompetvormig. Stengel rechtopstaand.

Polemoniaceeën 3St. Stempels 2 of stijl 2-spletig. Doosvrucht 1- of schijnbaar 2-hokkig. Bloemkroon ster-klokvormig. Stengel niet windend.

Hydrophyllaceeën 3SÉ.

31 Heesters of boomen...............32

Kruidachtige planten zonder groene bladen......35

Kruidachtige planten met groene bladen.......37

32 Kroonslippen gelijk...............33

Kroonslippen ongelijk. Bladen zeer groot.......34

33 Meeldraden 2. Bloemkroon buis- of trompetvormig, 4-deelig

(of ontbrekend). Bladen niet stekelig . Oleaceeën 429. Meeldraden 4. Bloemkroon stervormig, 4-5-deelig. Bladen lederachtig, stijf, stekelig getand . . Aquifoliaceeën S90.

34 Meeldraden 2 (met 3 draadvormige deelen). Bloemkroon buikig

klokvormig, wit. Doosvrucht hauwachtig . Catalpa -tltO. Meeldraden 4, 2 langere en 2 kortere. Bloemkroon klok-trech-tervormig, lichtblauw-rose. Doosvrucht eirond.

Paulównia SiG.

35 Stengel rechtopstaand of bijna rechtopstaand. Bloemkroon 2-

lippig...................36

Stengel windend, dun. Bloemen klein, in hoopjes. Bloemkroonslippen gelijk.........Cuscüta 37».

30 Bloeiwijze naar één zijde gekeerd. Schubben tegenoverstaand.

Lathraéa 400.

Familiëntabellen (natuurlijke stelsel).

Bloeiwijze naar alle zijden gekeerd. Schubben verspreid.

Orobanche lt;«4.

37 Kroonslippen gelijk...............38

Kroonslippen ongelijk..............39

38 Bladen wortelstandig, zelden tegenoverstaand. Bloemen in bol

vormige of rolronde aren, klein. Bloemkroon droogvliezig, met ver uitstekende meeldraden . Plantagineeën 42?. Bladen tegenoverstaand. Bloemen alleenstaand of in trossen.

Soorten van Gentian a ■MSI. Bladen verspreid. Bloemen alleenstaand, zittend in de bladoksels. Plant 0,02-0,08......Centunculus 37S.

39 Meeldraden 3. Kelk diep 2-spletig. Kroonbuis aan de eene

zijde gespleten. Bladen tegenoverstaand. . Montia id S3.

Meeldraden 2.................40

Meeldraden 4, 2 langere en 2 kortere, soms ook 4 even lange. 41

40 Bloemkroon gespoord, 2-lippig. Vruchtbeginsel 1-hokkig. Bladen

wortelstandig (in het water ondergedoken).

Lentibularieeën amp;8S. Bloemkroon ongespoord, bijna stervormig en ongelijk 4-slippig, of trechtervormig en bijna 2-lippig. Vruchtbeginsel 2-hokkig. Stengel bebladerd.

Eenige geslachten der Scrophularineeën 30S.

41 Bloemkroon 2-lippig (soms gespoord) of ongelijk 4-slippig.

Vruchtbeginsel 2-hokkig. . . Scrophularineeën 3»a. Bloemkroon ongelijk 5-spletig, trechtervormig. Vruchtbeginsel 4-hokkig, later in 4 eenzadige nootjes uiteenvallend.

Verbenaceeën 420.

■

■

-

■

. .

.

OVERZICHT

DER

KLASSEN VAN HET STELSEL VAN LINNAEUS.

OVERZICHT der klassen van het stelsel van Linnaeus.

Planten met ware bloemen. Zaadplanten. Phanerogamia. I. Bloemen 2-slachtig (iedere bloem met meeldraden en stampers). A. Meeldraden vrij, noch met elkaar, noch met den stijl vergroeid.

1. Meeldraden even lang of althans niet 2 kortere en 2 of 4 langere.

a. Een meeldraad . . Klasse I. Eenhelmigen.

Monandria, blz. ast.

b. Twee meeldraden . Klasse II. Tweehelmigen.

Diindria, blz. as.

c. Drie meeldraden . . Klasse III. Driehelmigen.

Triandria, blz. 3«.

d. Vier meeldraden. . Klasse IV. Vierhelmigen.

Tetrandria, blz. H.

e. Vijf meeldraden . . Klasse V. Vijfhelmigen.

Pentandria, blz. 33.

f. Zes meeldraden . . Klasse VI. Zeshelmigen.

Hexandria, blz. 38.

g. Zeven meeldraden . Klasse VII. Zevenhelmigen.

Heptandria, blz. 3».

h. Acht meeldraden . Klasse VIII. Achthelmigen.

Octandria, blz. -#».

i. Negen meeldraden . Klasse IX. Negenhelmigen.

Enneandria, blz. 41. k, Tien meeldraden . Klasse X. Tienhelmigen.

Decandria, blz. •««. /. Elf tot negentien meeldraden. Klasse XI. Twaalf-helmigen. Dodecandria, blz. 43. m. Twintig en meer meeldraden.

aa. Meeldraden op den kelk ingeplant.

Klasse XII. Twintighelmigen. Icosdn-

dria, blz. 43.

B7

bb. Meeldraden op den bloembeden ingeplant.

Klasse xiii. Veelhelmigen. Polydn-dria, blz. 44. 2. Twee of vier lange en twee kortere meeldraden.

a. Twee langere en twee kortere meeldraden.

Klasse xiv. Tweemachtigen. Didynd-

m i a , blz. 45.

b. Vier langere en twee kortere meeldraden.

Klasse xv. Viermachtigen. Tetrady-ndmia, blz. 45.

B. Meeldraden onderling vergroeid.

1. Helmdraden vergroeid.

a. Helmdraden tot één bundel vergroeid.

Klasse xvi. Eenbroederigen. Mona-d é 1 p h i a , blz. 46.

b. Helmdraden tot twee bundels vergroeid.

Klasse xvii. Tweebroederigen. Diadél-

p h i a , blz. 45.

c. Helmdraden tot drie of meer bundels vergroeid.

Klasse xviii. Veelbroederigen. Polya-d é 1 p h i a , blz. 47.

2. Helmknopjes tot een buis vergroeid.

Klasse xix. SaimheImigen. Synge-n ésia , blz. 47.

C. Meeldraden met den stijl vergroeid.

Klasse xx. Helmstijligen. Gyndndria, bl. 47. II. Bloemen (althans ten deele) eenslachtig (eenige bloemen alleen met meeldraden, andere alleen met stampers).

A. Mannelijke (meeïdraad-)bloemen en vrouwelijke (stamper-) bloemen op dezelfde plant.

Klasse xxi. Eenhuizigen. Monoécia, blz. 4S.

B. Mannelijke en vrouwelijke bloemen op verschillende planten.

Klasse XXII. Tweehuizigen. Dioécia, blz. 50.

C. Mannelijke, vrouwelijke en tweeslachtige bloemen op dezelfde plant.

Klasse xxiii. Veelteligen. Polygamia, blz. 53-B. Planten zonder ware bloemen.

Klasse xxiv. Sporeplanten. Cryptogamia, blz. 53.

TABELLEN tot het bepalen van de familiën (en van eenige geslachten) volgens het stelsel van Linnaeus.

Klasse I. Mondlidria. Eenhelmigen.

4 Waterplanten.................2

Landplanten..................4

2 Bladen ontbrekend. Stengel bladachtig, drijvend. Zeer kleine

plantjes...........LemnaceeënKl. xxi.

Bladen aanwezig................3

3 Bladen in kransen, lijnvormig, zittend. Stengel rechtopstaand.

Hippürus 394.

Bladen tegenoverstaand. Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Stengel drijvend........Callftriche »9«.

4 Bladen ontbrekend. Stengel vleezig geleed, vertakt. Zoutplant.

Salicórnia KI. II.

Bladen aanwezig................5

5 Bladen parallelnervig. Bloemdek schijnbaar uit 3 of 4 kransen

van ongelijke blaadjes of slippen gevormd.

Cannaceeën lt;08. Bladen hand- of vinnervig............6

6 Bladen handvormig 3-spletig, verspreid, met steunbladen. Bloem

dek 4(-8)-spletig ........Alchemflla KI. IV.

Bladen bochtig getand. Bloemen in kluwens, in de bladoksels

of in eindelingsche aren........Blftum KI. V.

Bladen ongedeeld, tegenoverstaand. Bloemkroon buisvormig, aan den voet gespoord. Kelk klein. Vruchtbeginsel onder-standig...........Centranthus

Klasse II. Diéndria. Tweehelmigen.

1 Waterplanten.................2

Landplanten.................4

2 Bladen ontbrekend. Stengel bladachtig, drijvend. Zeer kleine

plantjes.............Lémna KI. XXI.

Bladen aanwezig................3

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

3 Zoutwaterplant met drijvenden stengel en draadvormige bladen. Bloemen weinig in het oog vallend . . . Rüppia 191. Zoetwaterplant met veeldeelige bladen en zich boven het water

verheffende, gele bloemen 4 Boomen of heesters . . . Gras- of biesachtige planten Kruidachtige planten . .

5 Bloembekleedsels ontbrekend of in kelk en bloemkroon gescheiden. Bladen tegenoverstaand, ongedeeld of gevind.

Olea ceeën 43®.

Bloemen met kelk en bloemkroon. Bloemkroon 5-lobbig, bijna 2-lippig. Bladen groot, hartvormig . . . Ca talpa *20.

6 Stengel knoopig geleed, hol. Bloeiwijze een aarvormig samen

getrokken pluim.......Anthoxanthum 13X.

Stengel knoopig geleed, niet hol. Bloeiwijze een aar, hoofdje of een pluim......Eenige Cyperaceeën KI. III.

7 Planten met bloemdek of zonder bloembekleedsels.... 8 Bloemen met kelk en bloemkroon..........10

8 Bladlooze zoutplant. Stengel vleezig, geleed, vertakt. Bloemen

in de verdiepingen der aarvormige einden der takken gezeten.

Salicórnia SOS.

Bebladerde planten...............9

9 Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Bladen priemvormig.

Polycnémum KI. III. Bloemen in eindelingsche trossen. Onderste bladen gevind.

Lepfdium KL XV. Bloemen in kluwens. Bladen meest bochtig getand.

Chenopódium KI. V.

10 Bloemkroon 2-bladig, wit. Vruchtbeginsel onderstandig. Bloe

men in trossen. Bladen tegenoverstaand . Circaéa 3113. Bloemkroon vergroeidbladig............11

11 Vruchtbeginsel 4-deelig. Bloemen in schijnkransen. Bladen

tegenoverstaand .... Geslachten der La bi a ten -iOO. Vruchtbeginsel 1, enkelvoudig...........12

12 Bloemkroon gespoord, 2-lippig. Bloemen alleenstaand. Bladen

wortelstandig, kleverig......Pinguicula

Bloemkroon ongespoord, trechtervormig, bijna 2-lippig. Bladen

tegenoverstaand..........Gratfola 399.

Bloemkroon ongespoord, bijna stervormig, iets ongelijk 4-slippig. Bladen tegenoverstaand of verspreid . . Veronica 399.

30 Familiëntabelten (stelsel van Linnaeus).

Klasse lil. Tridndria. D rie h el mi gen.

1 Boomen. Bloemen mannelijk, vrouwelijk of2-slachtig. Manne

lijke bloemen met 10 meeldraden. Kelk 5-spletig. Kroon-

bladen 5. Bladen gevind......Ailanthus 98.%.

Gras- of biesachtige gewassen..............2

Kruidachtige planten..............4

2 Bloemdek 6-bladig, droogvliezig. Bloeiwijze eind- of zijstandig,

vaak hoofdjesachtig.........Jüncus KI. VI.

Bloemdek borstelvormig of ontbrekend. Bloemen in de oksels van schubachtige schutblaadjes (kafjes), tot aartjes vereenigd, die meest weer op verschillende wijze zijn gerangschikt . 3

3 Iedere bloem is slechts van 1 kafje voorzien. Bloemdek kruik-

of borstelvormig of geheel ontbrekend. Stengel zonder knoo-

pen, niet hol.........Cyperaceeën 154.

Iedere bloem door 2 kafjes ingesloten. Bloemdek meest door 2 teere schubbetjes aangeduid. Stengel knoopig geleed, hol.

Gramineeén la-f.

4 Bladen tegenoverstaand of kransstandig........5

Bladen verspreid of wortelstandig..........8

5 Vruchtbeginsel onderstandig............6

Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig .... 7

6 Bladen kransstandig. Bloemkroon 4-spletig. R u bi aceeen KL iv^ Bladen tegenoverstaand. Bloemkroon 5-spletig.

Valerianeeën 449.

7 Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Kelk en bloemkroon

3- of 4-bladig. Stengel liggend . . . . Elatine 2J4. Bloemen 3-5 bijeen in de bladoksels, gesteeld. Bloemkroon trechtervormig, met ongelijk 5-spletigen zoom. Stengel liggend

of in het water drijvend.......Móntia SS7.

Bloemen eind- en bladokselstandig. Kelk (en bloemkroon) 5-bladig. Stengel liggend, opstijgend of rechtopstaand.

Caryophylleeén KL v.

8 Bladen duidelijk parallelnervig...........9

Bladen niet parallelnervig.............10

Kale, vleezige plant met lijnvormige bladen en kleine roode

bloemen...........Calendrinia SUS.

9 Vruchtbeginsel onderstandig. Bloemdek bloemkroonachtig ge

kleurd, 6-deelig..........Irideeën 114,.

Vruchtbeginsel bovenstandig. Kelk en bloemkroon 3-bladig, de laatste blauw.........Commelfna 115.

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). 31

40 Bladen priemvormig. Bloemen alleenstaand in de bladoksels,

Polycnémum 911,

Bladen bochtig getand, 3-hoekig of ruitvormig. Bloemen in kluwens. Bloemdek kruidachtig, 3-5-spletig. BH turn KI v. Bladen eirond of langwerpig eirond. Bloemen in kluwens, in schijnaren. Bloemdek droogvlierig, 3-5-bladig.

Amarantus KI. XXI.

Klasse IV. Tetrdndria. Vierhelmigen.

1 Waterplanten . . Boomen of heesters Kruidachtige planten

2 Bloemen in gesteelde aren. Bloemdek schijnbaar 4-deelig. Bladen

verspreid, zeldzamer tegenoverstaand, drijvend of ondergedoken ...........Potamogéton 191..

Bloemen alleenstaand in de bladoksels........3

3 Bladen tegenoverstaand. Bloemkroon ontbrekend. Kelk 4-deelig.

Isnardia 399. Bladen in rosetten opeengehoopt. Bloemkroon 4-bladig.

Trapa 393.

4 Bloemen voor de bladen verschijnend........5

Bloemen tegelijk met of na de bladen verschijnend ... 6

5 Bloemen in bundels of hoofdjes. Vruchtbeginsel onderstandig.

Bloemdek 3-8-spletig.........Ulmus 195.

Bloemen in schermen, door een 4-bladig omhulsel omgeven, geel. Bloemkroon 4-bladig. Kelk zeer klein. Vruchtbeginsel onderstandig............Córnus 313.

6 Bladen verspreid................7

Bladen tegenoverstaand..............9

7 Bloemdek 4-6-spletig, van binnen geel. Bladen zilvergrijs beschubd.

Elaeagnus 390.

Bloemen met kelk en bloemkroon..........8

8 Bloemkroon wit. Bladen kaal, stekelig getand, altijd groen.

Ilex 990.

Bloemkroon geelachtig groen. Bladen 3-tallig, des zomers groen.

Ptélea «85.

9 Vruchtbeginsel onderstandig. Bloemkroon wit. Bloemen in

bijschermen............Córnus 313.

Vruchtbeginsel bovenstandig............10

•10 Kelk grooter dan de bloemkroon. Meeldraden voor de kroon-bladen staand......... . Rhamnus 999.

Familiëntabe 11 en (stelsel van Linnaeus).

Kelk kleiner dan de bloemkroon. Meeldraden met de kroon-bladen afwisselend........Evonymus 200

11 Planten zonder groene bladen...........13

Planten met groene bladen............12

12 Bladen tegenoverstaand of kransstandig........15

Bladen verspreid of wortelstandig..........20 *

13 Stengel windend. Bloemen in kluwens. Kelk en bloemkroon

4- of 5-spletig..........Cuscuta KI. v.

Stengel rechtopstaand..............14

14 Schubben tegenoverstaand. Bloeiwijze naar één zijde gekeerd.

Lathraéa KL XIV. Schubben verspreid. Bloeiwijze naar alle zijden gekeerd.

Orobdnche KI. XIV.

15 Bloemkroon losbladig of ontbrekend.........16

Bloemkroon vergroeidbladig............17

16 Kelk 4-spletig, met 2-of 3-spletige slippen. Bloemkroon 4-bladig.

Doosvrucht 8-hokkig met 1-zadige hokjes . Radfola 284. Kelk 3- of 4-deelig. Bloemkroon 3- of 4-bladig. Doosvruchten

3 of 4, 2-zadig...........Tillaéa 314.

Kelk en bloemkroon 4- of 5- (vaak schijnbaar 10-) bladig.

Geslachten der Caryophylleeën HtJL.

17 Vruchtbeginsel bovenstandig............18

Vruchtbeginsel onderstandig............19

18 Bloemen eindelings, alleenstaand of in trossen. Bloemkroon

regelmatig, 4- (of 5-) spletig. Vruchtbeginsel 1, enkelvoudig.

Geslachten der Gentianeeën -êSO. Bloemen in dunne aren. Bloemkroon met ongelijk 5-spletigen zoom. Vruchtbeginsel in 4 eenzadige nootjes uiteenvallend.

Verbéna SSS.

Bloemen meestal in schijnkransen. Bloemkroon 2-lippig, zeldzaam 1-lippig of regelmatig 4-spletig. Vruchtbeginsel 4-deelig, later in 4 eenzadige nootjes uiteenvallend. Labiaten *00.

19 Bladen kransstandig, ongedeeld. Bloemen in bijschermen of

pluimen. Kelk meestal onduidelijk . Rubiaceeën 4*0. Bladen tegenoverstaand. Bloemen in hoofdjes, door een gemeenschappelijk omwindsel omgeven . . Dipsaceeën 449. Bladen tegenoverstaand. Bloemen in bolvormige of langwerpige aren, zonder gemeenschappelijk omwindsel. Vruchtbeginsel schijnbaar onderstandig....... Plantigo 428.

20 Bloemen met een bloemdek............21

Bloemen met kelk en bloemkroon..........23

F ara iliën tabellen (stelsel van Linnaeus).

21 Bladen gevind. Bloemen in eindelingsche hoofdjes of aren. Keljj

groen- of roodachtig, 4-deelig. • . .Sanguisórba 33». Bladen gelobd, niervormig. Bloemen in pluimen. Kelk groen-achtig-geel, 8-spletig, de 4 buitenste slippen kleiner.

Alchemflla 33».

Bladen enkelvoudig, ongedeeld........ .... 22

22 Bloemen in bladokselstandige kluwens, groenachtig. Bladen

eirond of lancetvormig, netaderig . . Parietaria 194. Bloemen in een eindelingschen tros, wit. Bladen meestal 2, hartvormig, parallelnervig . . . Majanthemum iOS.

23 Bloemkroon losbladig . . ..........24

Bloemkroon vergroeidbladig...........26

24 Bladen oneven gevind. Kelk- en kroonbladen 4.

Cardamine KI. xv. Bladen enkelvoudig...............25

25 Kelk 4-5-spletig. Bloemkroon 4-5-bladig. Meeldraden 4 of 6.

Stempels 3........Frankeniaceeên

Kelk 2-deelig. Bloemkroon 3-5-bladig. Meeldraden 3 of 4. Stijl met 3-deeligen top .... Calendrfnia »»?.

26 Bloemen in rolronde of bolvormige aren. Bloemkroon droog-

vliezig. Helmknopjes ver uitstekend. Bladen wortelstandig.

Plantage 4»S.

Bloemen in hoofdjes. Bloemkroon niet droogvliezig, blauw. Bladen

wortelstandig en verspreid.....Globularia 4»0.

Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Bladen verspreid. Klein , 0,03-0,10 hoog plantje......Centünculus 375.

Klasse V. Peiltaildria. Vijfhelmigen.

1 Waterplanten . . ..............2

Boomen of heesters...............5

Kruidachtige planten...............15

2 Bladen ongedeeld................3

Bladen gedeeld of samengesteld..........4

3 Bladen lijnvormig, meest ondergedoken. Bloemkroon 2-lippig.

Helmknopjes vergroeid........Lobelia

Bladen hartvormig-cirkelrond, drijvend. Bloemkroon stervormig, goudgeel.........Limnanthemum 433.

4 Bladen kamvormig-vindeelig, ondergedoken. Bloemkroon met

vlakken zoom..........Hottónia 339.

HEUKELS, School-flora. 8' druk. 3

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Bladen 3-tallig samengesteld, niet ondergedoken, langgesteeld. Bloemkroon trechtervormig, van binnen gebaard.

Menydnthes 433.

5 Bladen tijdens den bloeitijd nog niet ontwikkeld. Bloemen in

hoofdjes of bundels. Bloemdek klokvormig, 3-8-spletig. Bladen

aan den voet ongelijk........Ulmus 19S.

Bladen tegenoverstaand of kranswijs.........6

Bladen verspreid, soms zeer klein..........8

6 Bladen kranswijs, altijd groen blijvend. Bloemkroon trechter

vormig met 5-lobbigen zoom......Nérium 4341.

Bladen tegenoverstaand, alleen 's zomers groen.....7

7 Bloemkroon losbladig. Vruchtbeginsel bovenstandig. Kroon-

bladen wit of groenachtig .... Celastrineeën £90. Bloemkroon vergroeidbladig, regelmatig of onregelmatig en 2-lippig. Vruchtbeginsel onderstandig. Caprifoliaceeën -#44.

8 Klimmende of windende heesters..........9

Rechtopstaande heesters of boomen ..... ... 11

9 Windende heesters. Bloemen in trossen of pluimen. Kelk schotel-

vormig, 5-spletig. Vruchtbeginsel bovenstandig.

Celastrus 29t.

Klimmende heesters...............10

10 Bloemen in schermen. Vruchtbeginsel onderstandig. Bladen

gelobd, lederachtig, altijd groen .... Hédera 313. Bloemen in pluimen of bijschermen. Vruchtbeginsel bovenstandig. Bladen gelobd tot handvormig samengesteld, kruidachtig ...............Ampelideeën li»l.

11 Bladen gedeeld of samengesteld..........12

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........13

12 Bladen 3-5-lobbig. Bloemen alleenstaand of in trossen.

Rfbes 319.

Bladen gevind of ongedeeld. Bloemen in pluimen of trossen,

meest 1- of 2-huizig.........Rhus KI. XXI.

Bladen enkel of dubbel gevind. Bloemen in bladokselstandige trossen, mannelijk, vrouwelijk en 2-slachtig. Gedoomde boom.

Gled ftschia 30Ö.

13 Bloemen groot, in schermen. Bloemkroon goudgeel, 5-spletig.

Meeldraden en stijlen ver uitstekend . . . Azalea 373. Bloemen klein. Bloemkroon niet geel........14

14 Bladen schubvormig, zeer klein. Bloemen in eindelingsche pluim-

vormige aren...........Tamarix 233.

Bladen elliptisch, gaafrandig. Bloemen in bladokselstandige bijschermen......Rhamnus (Frangula)

Farailiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Vergelijk ook Rhus KI. XXI.

15 Planten zonder groene bladen. Stengel windend. Bloemen in

hoopjes. Kelk en bloemkroon 5-spletig . . Cuscüta 3 7O.

Bladen gedeeld of samengesteld..........16

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........24

16 Bloemkroon losbladig..............17

Bloemkroon vergroeidbladig............18

17 Stijlen 2. Bloemen in samengestelde schermen, zeldzaam in

enkelvoudige schermen of hoofdjes. Bladen enkel- tot veelvoudig gevind of handvormig samengesteld.

Umbelliferen £98. Stijlen 5. Bloemen in 2-meerbloemige schermen. Bladen gelobd tot gevind.........Geraniaceeën »79.

18 Bladen 3-tallig, langgesteeld. Bloemkroon trechtervormig, van

binnen gebaard, witachtig .... Menyanthes 433. Bladen gevind of vindeelig. Bloemkroon ster- of klokvormig. 19

19 Bladen verspreid, soms de onderste tegenoverstaand. Vrucht

beginsel bovenstandig.............20

Bladen tegenoverstaand. Vruchtbeginsel onderstandig. Bloemen in bijschermen..........Sambücus

20 Stempel 1.............Solanutn 38».

Stempels 3...........Polemónium 3Slt.

Stempels 2 of stijl 2-spletig . . Hydroph yllaceeën 381.

21 Bladen alle of op 1 na wortelstandig........22

Bladen tegenoverstaand of kransstandig........27

Bladen verspreid................34

22 Stijl of stempel 1................23

Stijlen , stempels of vruchtbeginsels 3 tot veel.....25

23 Bloemen wit. Onder de bloeiwijze 1 doorgroeid blad. Kelk 2-

slippig.............Claytónia S27.

Onder de bloeiwijze geen doorgroeid blad.......24

24 Bloemkroon symmetrisch, 5-bladig, een der bloembladen ge

spoord. Kelkbladen met aanhangels . Viola ceeën stf8. Bloemkroon regelmatig, vergroeidbladig, ongespoord.

Primulaceeën 374.

25 Vruchtbeginsels talrijk, een later verlengde, muizenstaartachtige

aar vormend. Bladen lijn-spatelvormig . Myosürus «34. Vruchtbeginsel 1................26

26 Bloemen alleenstaand, wit. Stempels 4. Bladen op 1 na wortel

standig, hartvormig........Farnassia 318.

Bloemen in trossen. Stijlen 3-5. Bladen met roode klierharen.

Drósera 971.

30 Eamiliëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Bloemen in hoofdjes of naar één zijde gekeerde aren. Stijlen 5. Bladen lijnvormig of langwerpig-omgekeerd-eirond.

Plumbagineeën 37amp;.

27 Bloemen alleenstaand in de bladoksels........28

Bloemen niet alleenstaand in de bladoksels......30

28 Grootere , 0,50-1,00 hooge , rechtopstaande kruiden. Bloemen

groot, in een kelkachtig omwindsel. Bloemdek trompetvormig,

gekleurd............Mirabilis «li.

Kleinere, vaak liggende of kruipende kruiden.....29

29 Bloemkroon trechtervormig, blauw. Stengel kruipend.

Vinca 434.

Bloemkroon stervormig, rood of geel, zeldzamer blauw of ontbrekend, maar dan is de klokvormige kelk rose. Stengel rechtopstaand tot kruipend.

Geslachten der Primulaceeën 3J4.

30 Bloemkroon losbladig of ontbrekend.........31

Bloemkroon vergroeidbladig............32

31 Bloemkroon wit, aan den voet geel. Stijlen 5. Stengel recht

opstaand .............Lfnum £83.

Bloemkroon wit, groenachtig of ontbrekend. Stijlen of stempels meestal 2-5. Stengel vaak liggend.

Geslachten der Caryophylleeên 211.

32 Bloemkroon klein, geelgroen. Vruchtbeginsel onderstandig.

Bloemen in losse bijschermen. Bladen in kransen, lancet-

vormig..............Rübia 441.

Bloemkroon niet geelgroen. Vruchtbeginsel of de vruchtbeginsels bovenstandig.................33

33 Bloemkroon geel, stervormig. Stempel enkelvoudig.

Lysimachia 370. Bloemkroon blauw, lila of rose, zeldzamer geel. Stempels 2.

Geslachten der Gentianeeën 430. Bloemkroon wit of roodachtig, ster- of bijna stervormig. Vruchtbeginsels 2.........Asclepiadeeën 434.

34 Bloemdek enkelvoudig. Stijlen of stempels 2 of 3. Vrucht

beginsel bovenstandig.............35

Bloemen met kelk en bloemkroon. Bloemkroon losbladig . 36 Bloemen met kelk en bloemkroon. Bloemkroon vergroeidbladig ...................39

35 Bladen aan den voet met vliezige scheeden, eirond tot lancet-

vormig. Bloemen in schijnaren. Bloemdek meest wit of roodachtig ............Polygonum 197.

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). 37

Bladen zonder vliezige scheeden, priemvormig tot driehoekig-priemvormig. Bloemdek meest groenachtig.

Chenopodieeën S03.

30 Bloemkroon symmetrisch.............37

Bloemkroon regelmatig..............38

37 Kelkbladen 3, gekleurd, het grootste gespoord. Kroonbladen

5, 2 aan 2 vergroeid.....Balsamineeën 284.

Kelkbladen 5, groen , aan den voet met aanhangsels. Kroonbladen 5, één gespoord. . . . . Violaceeën SttS.

38 Stengel rechtopstaand. Bloemen blauw of wit. Stijlen 5. Bladen

lijn- of lancetvormig.........Lfnum lt;583.

Stengel rechtopstaand. Bloemen geel, klein, in schermen. Stijlen 2.

Bladen lijnvormig tot rondachtig-eirond. Bupleürum 306. Stengel liggend, vertakt. Bloemen zeer klein, witachtig. Bladen lijnvormig-langwerpig, van voren breeder. Corrigiola SIS.

39 Vruchtbeginsel 4-deelig, bovenstandig. Bladen meestal behaard

en ruw. Bloemkroon ster- tot trechtervormig.

Asperifolieën 3S*. Vruchtbeginsel halfonderstandig of met den kelk vergroeid. 40 Vruchtbeginsel bovenstandig, enkelvoudig.......41

40 Bloemkroon wit, met gele keel. Bloemen klein, in een einde-

lingschen , ten laatste verlengden tros . . Samolus 33S. Bloemkroon blauw of violet, zeldzamer wit. Bloemen vrij groot of groot, soms in hoofdjes of aren. Stempels 2-5.

C am pan ulacee ën 43S. Bloemkroon hemelsblauw, 2-lippig, met boven opengespleten buis. Bloemen in trossen.......Lobélia -t3S.

41 Stempel enkelvoudig. Stengel niet windend......42

Stempel of stijl niet enkelvoudig of enkelvoudig, knopvormig,

maar dan is de stengel windend.........43

42 Meeldraden althans ten deele met witte of violette wol bezet,

ongelijk. Bloemkroon stervormig, iets onregelmatig.

Verbascum 394.

Meeldraden zonder wol, hoogstens aan den voet behaard, gelijk. Bloemkroon trechter- tot stervormig. Vrucht een doosvrucht of een bes...........Solaneeën 38S.

43 Bloemkroon trechtervormig, met 5 vouwen, groot. Stempel

2-deelig, zelden knopvormig. Doosvrucht 2-4-hokkig. Bladen hart-, pijl- of spiesvormig. Stengel meest windend.

Convolvulaceeën 370. Bloemkroon met lange buis en afstaande of vlakke zoom. Stempels 3. Doosvrucht 3-hokkig. . Polemoniaceeën 381.

38 Farnüiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Klasse VI. Hexdndria. Zeshelmigen.

1 Bloemen met kelk en bloemkroon..........2

Bloemen met een enkelvoudig bloemdek.......41

2 Boomen of heesters...............3

Kruidachtige planten..............4

3 Bladen 5-7-tallig, handvormig samengesteld. Bloemkroon 4- of 5-bladig, iets onregelmatig. Boomen zonder doornen.

Aésculus 290. Bladen enkelvoudig of gevind. Bloemkroon 6-bladig, geel.

Berberideeën

4 Stijlen of stempels 2 tot veel...........5

Stijl 4....................6

5 Bladen kransstandig, ondergedoken. Stengel 0,30-4,00 lang.

Waterplant............Elodéa ISO.

Bladen tegenoverstaand. Stengel 0,02-0,05 lang. Oeverplant.

Elatfne

Bladen wortelstandig of verspreid, lijnvormig tot elliptisch. Vruchtbeginsels talrijk. Water- en oeverplanten.

Alfsma t9S.

0 Bloemkroon losbladig..............7

Bloemkroon vergroeidbladig............40

7 Kelk losbladig.................8

Kelk vergroeidbladig..............9

8 Kelk en bloemkroon 4-bladig. Vrucht een hauw of een hauwtje.

Cruciferen KI. XV. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Bladen parallelnervig.

Tradescantia HS.

9 Kelk 5-42-tandig, blijvend. Bloemkroon 6-bladig, rood of wit,

soms ontbrekend........Lythrarieeën 39*.

Kelk 4-5-spletig. Bloemkroon 4-5-bladig. Meeldraden 4 of 6.

Frankeniaceeën 294.

40 Bloemkroon stervormig, diep 6-8-deelig, wit. Bovenste stengel

bladen bijna kransstandig.....TrientalisKl. VII.

Bloemkroon klok-trechtervormig, 4-9-spletig. Bladen tegenoverstaand .............Gentiana KI. v.

Bloemkroon klein, geel. Bloemen in bladokselstandige trossen. Bladen tegenoverstaand. Lysimachia (thyrsiflora) 3?«.

41 Stijlen of stempels 2-6...............42

Stijl 4....................45

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). 3®

12 Bladen tijdens den bloeitijd ontbrekend. Bloemen wortelstandig.

Bloetndek met 6-deeligen zoom en lange buis. Stijlen 3.

Colchicum lOa.

Bladen netaderig, verspreid, met vliezige stengelomvattende

scheeden..................13

Bladen parallelnervig, meest wortelstandig, zelden verspreid. 14

13 Bloemdek groen, 6-bladig, de buitenste blaadjes kleiner dan de

binnenste. Stempels penseelvortnig . . . Rumex 190. Bloemdek rood- of witachtig, 4- of 5-spletig tot 4- of 5-deelig. Stempels klein, knopvormig. . . . Polygonum KL III.

14 Bloemdek bloemkroonachtig gekleurd. Stijlen 3, soms kort.

Liliaceeën lOO. Bloemdek groenachtig, kelkachtig. Stempels 3-6, zittend.

Juncagineeën 119.

15 Bladen zeer klein, schubvormig. Stengel vaak vertakt, takjes

borstelvormig, in bundels. Bloemdek 6-deelig. Vrucht een bes.

Asparagus lOl.

Bladen netaderig, aan den voet met stengelomvattende, vliezige scheeden. Stengel knoopig geleed. Bloemdek 4-of 5-spletig, aan de binnenzijde gekleurd . . . Polygonum KL vm. Bladen parallelnervig, meest lijnvormig, steeds gaafrandig . 16

16 Bloemdek ontbrekend. Bloemen in een eindelingsche kolf, door

een groote, van binnen witte scheede omgeven. Calla 118,

Bloemdek kelkachtig, 6-bladig...........17

Bloemdek bloemkroonachtig gekleurd........18

17 Bloemen in pluimvormig gerangschikte hoofdjes of aren. Bloem

dek droogvliezig. Stempels 3. Bladen grasachtig of rolrond.

Juncaceeën 108.

Bloemen in een (schijnbaar) zijstandige bloeikolf. Slechts 1 stempel. Bladen zwaardvormig. Aromatische moerasplant.

A'corus 11S.

18 Vruchtbeginsel bovenstandig. Bloemdek 6-tandig tot 6-bladig.

Meest bolgewassen........Liliaceeën lOO.

Vruchtbeginsel onderstandig. Bloemdek 6-deelig. Bolgewassen.

Am aryllideeën 113,

Klasse VIL Heptandl'ia. Zevenhelmigen. 1 Kruidachtige planten..............2

Boomen. Bladen handvormig samengesteld, 5-7-tallig. Kroon-bladen 4-5. Vrucht een doosvrucht . . Aésculus HSO.

40 F amtïiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

2 Bladen in het midden van den stengel bijna in kransen. Stengel meest 1-bloemig. Bloemkroon stervormig, diep 6-8-

deelig, wit...........Trientdlis 377.

Bladen tegenoverstaand. Bloemen in dichte, bladokselstandige trossen. Bloemkroon geel.

L y s i m a c h i a (t h y r s i f 1 ó r a) KI. v. Bladen wortelstandig. Bloemen in een eindelingsche bloeikolf, door een groote, van binnen witte scheede omgeven. Bloem-dek ontbrekend ........... Calla KI. vi.

Klasse VIII. Octdndria. Achtbelmigen.

1 Boom en of heesters...............2

Kruidachtige planten...............7

2 Kleine of zeer kleine heesters. Bladen ongedeeld .... 3 Boomen of grootere heesters............5

3 Bloemen symmetrisch, door 2 grootere, tegen de bloemkroon

aan liggende kelkbladen vlak.....P o 1 y g a I a 289.

Bloemen regelmatig...............4

4 Bloemdek buisvormig, met 4-deeiigen zoom. Bloemen voor de

wig-lancetvormige bladen verschijnend . . Daphne 3««. Bloemen met kelk en bloemkroon. Bloemkroon kroes- of klok-vormig, zeldzamer stervormig, vaak kleiner dan de kelk.

Ericaceeën 370.

5 Bloemen voor de bladen verschijnend, in hoofdjes of bundels.

Stempels 2. Bloemen met een bloemdek . Ulmus 19S. Bloemen tegelijk met of na de bladen verschijnend ... 6

6 Bloemen groen- of geelachtig, in trossen of schermvormige tros

sen. Bladen min of meer gelobd.....A'cer XS7.

Bloemen wit, rood of geel, in trossen of pluimen. Bladen handvormig samengesteld......Aésculus SSif.

7 Plant zonder groene bladen, geheel geelachtig. Bloemkroon

rolrond-klokvormig. Kroonbladen aan den voet met knobbels.

Monótropa 374,.

Bladen samengesteld of min of meer diep gedeeld.... 8

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........iO

8 Bladen in kransen, kamvormig vindeelig. Bloemen in aren.

Waterplant.........Myrioph^llum 3S3.

Bladen tegenoverstaand. Bloemen 5-9 bijeen in een eindelingsch, bijna kubusvormig hoofdje, groenachtig . . Adoxa 317. Bladen verspreid. Bloemkroon geel.........9

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

9 Bloemen in aren. Stijlen 2. Bladen afgebroken gevind.

Agrimónia 331.

Bloemen in bijschermen. Stijl 1. Bladen gevind. Ruta «84.

10 Bladen tegenoverstaand of kransstandig........41

Bladen verspreid................15

11 Vruchtbeginsel onderstandig ............12

Vruchtbeginsel bovenstandig............13

12 Kelk en bloemkroon 4-bladig. Stijl 1. Bladen meest lancet-

vormig of langwerpig......Onagraceeën 319.

Kelk 4- of 5-spletig, geelachtig. Bloemkroon ontbrekend. Stijlen 2. Bladen nier- tot cirkelvormig. Chrysosplénium 317.

13 Stijl 1. Bloemkroon vergroeidbladig, geel, met 8-deeligen zoom.

Chlora 431.

Stijlen 2-4..................14

14 Bladen tegenoverstaand. Bloemkroon losbladig, 4- of 5-bladig

of ontbrekend. Stijlen 2-4 . . Caryophylleeên Sll. Bladen tegenoverstaand of kransstandig. Bloemen klein, blad-okselstandig. Water- en oeverplanten . . Elatineaf-#. Bladen in kransen van 4. Bloemen alleenstaand, eindelings, groenachtig. Stijlen 4..... . . Paris 109.

15 Bloemen symmetrisch . ... . . ... 16 Bloemen regelmatig...............17

16 Bloemen gespoord. Bloemkroon roodgeel. Bladen cirkelrond,

schildvormig..........Tropaéo 1 um

Bloemen ongespoord, door 2 grootere, tegen de bloemkroon aanliggende kelkbladen vlak. Bladen lancetvormig tot elliptisch, klein..........Polygala KI. XVII.

17 Bloemen met 4-bladigen kelk en bloemkroon. Vruchtbeginsel

onderstandig.........Onagraceeën 31».

Bloemen met een bloemdek................18

18 Bloemdek 5-spletig, wit- of roodachtig. Bladen aan den voet

met vliezige, stengelomvattende scheeden.

Polygonum 107.

Kelk 4- of 5-spletig, geelachtig. Bloemkroon ontbrekend. Bladen nier- tot cirkelvormig .... Chrysosplénium 317.

Klasse IX. Ennedlldria. Negenhelmigen.

1 Bladen wortelstandig, breed-lijnvormig. Bloemen in schermen, Bloemdek dubbel, 6-bladig, gekleurd. Vruchtbeginsels 6. Waterplant...........Butomus 170.

44 Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Bladen stengelstandig, groot, rondachtig-eirond tot langwerpig. Bloemdek enkelvoudig, 6-deelig. Stijlen 2, soms 2 of 4, zeer kort.............Rhéum SO3.

Klasse X. Decamp;ndria. Tienhelmigen.

d Kleine heesters.................2

Kruidachtige planten . ............3

2 Stijl 1. Stempel knopvormig. Bloemkroon vergroeid-tot losbladig.

Ericaceeën 370. Stijlen 3-4. Bloemkroon 5-bladig. Kelk 5-tandig.

Deützia 318.

3 Planten zonder groene bladen, geheel geelachtig. Bloemen in

trossen. Bloemkroon rolrond-klokvormig, 4-5-bladig.

Monótropa 374.

Bladen gedeeld of samengesteld..........4

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........7

4 Vruchtbeginsel onderstandig of halfonderstandig.....5

Vruchtbeginsel bovenstandig............6

5 Stijlen 2. Bloemen in trossen of schermvormige trossen, geel

of wit. Bladen ongedeeld of 3-5-spletig. Saxffraga 310. Stijlen 4 of 5. Bloemen in een eindelingsch, bijna kubusvormig hoofdje, groenachtig. Bladen tegenoverstaand. Adoxa Kl.Vll.

6 Bladen 3-tallig. Bloemkroon geel of wit. Vrucht een veelzadige

doosvrucht............O'xalis KI. XVI.

Bladen gelobd tot gedeeld of gevind. Bloemkroon blauw of rood. Vruchtjes 5, 1-zadig . . . Geraniaceeën 27». Bladen gevind, van aromatischen reuk. Stijl i. Stempel enkelvoudig. Bloemkroon rood of geel . . Rutaceeën «85.

7 Bloemkroon ontbrekend.............8

Kelk en bloemkroon aanwezig...........9

8 Bladen verspreid of tegenoverstaand, niervormig of cirkelrond.

Kelk vlak, geelachtig. Stijlen 2. Chrysosplénium 317. Bladen tegenoverstaand, lijnvormig of eirond. Kelk groenachtig. Stijlen 2-5........Caryophylleeën ill.

9 Vruchtbeginsels 5. Kelk en bloemkroon 5-bladig. Bladen dik

en vleezig.........Crassulaceeën ii■

Vruchtbeginsel 1. Stijlen 2-5...........10

Vruchtbeginsel 1. Stijl i...............H

40 Vruchtbeginsel bovenstandig. Stijlen 2-5. Bladen tegenoverstaand.

Caryophylleeën 1611,

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). 43

Vruchtbeginsel onderstandig. Stijlen 2. Bladen verspreid of

wortelstandig..........Saxffraga 3tU.

14 Kelk tot aan den voet 5-deelig. Bloemkroon 5 bladig. Bladen gekarteld of gezaagd, meest groen blijvend . Pfrola 33 3. Kelk 5-spletig. Bloemkroon 5-spletig. Bladen gaafrandig.

Samolus KL v.

Klasse XI. Dodecdndria. Twaalfhelmigen.

Planten met wit melksap. Bloemen meest groenachtig geel, zelden roodachtig. Vruchtbeginsel knikkend, 3-knoppig. Bladen ongedeeld.........Euphorbia 203.

Planten zonder melksap.............2

Bloemdek klokvormig, 3-spletig, bruinachtig. Vruchtbeginsel onderstandig. Bladen niervormig . . . A's arum 3HO.

Bloemen met kelk en bloemkroon..........3

Kroonbladen ten deele onregelmatig ingesneden, 4-6. Vruchtbeginsel vroegtijdig open. Bladen vindeelig tot ongedeeld.

Reseda 007.

Kroonbladen ongedeeld..............4

Vruchtbeginsels 5-20. Bloemkroon 5-20-bladig, geel, wit of roodachtig. Bladen eirond tot lijnvormig, dik en vleezig.

Crassulaceeen 314. Vruchtbeginsels 2. Bloemkroon 5-bladig, geel. Bladen afge

broken gevind.........Agrimónia33^.

Vruchtbeginsel i. Bladen ongedeeld.........5

Bloemkroon rood of roodachtig. Kelk buisvormig, 8-12-tandig.

Stijl 1.............L^thrum 3Z5-

Bloemkroon geel. Kelk 3-spletig. Stijl3-ö-deelig. Portulaca 897.

Klasse XII. Icosdndria. Twintighelmigen.

Bladen tegenoverstaand.............2

Bladen verspreid, ongedeeld of gevind, vaak met steunbladen. Vruchtbeginsels en stijlen 1 tot veel. Bloemkroon 4- of 5-bladig,

zeldzamer ontbrekend.............3

Bloemkroon 4- of 5-bladig, wit. Stijlen 3-5. Vruchtbeginsel

onderstandig.........Philadélphus 318.

Kroonbladen talrijk, geleidelijk in de kelkbladen en in de meeldraden overgaand, bruin.....Calycanthus »3».

Stijl 1....................4

■#4 Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Stijlen 2 5................. . 5

Stijlen 6 of meer. Kelk 5-10-slippig. Kroonbladen 5, zeldzamer 4. Vruchtbeginsels talrijk, vrij. Bladen met steunbladen. Kruiden of heesters..............Rosaceeën 3^7.

4 Vruchtbeginsel bovenstandig. Kelk 5-slippig. Kroonbladen 5,

wit tot rose. Steenvrucht . . . . Amygdaleeën 33». Vruchtbeginsel onderstandig. Bladen gelobd. Kelk 5-spletig. Bloemkroon 5-bladig. Sappige steenvrucht.

Crataégus (monog^na) 343.

5 Bloemkroon aanwezig..............6

Bloemkroon ontbrekend. Kelk 4-deelig. Bloemen in bolvormige

aren. Bladen gevind. Kruid. S angui sórba (tnfnor) KL XXI.

6 Vruchtbeginsel i , 2-5-hokkig, met de vleezig wordende kelk

buis vergroeiend en een schijnvrucht vormend. Boomen of

heesters...........Pomaceeën 34».

Vruchtbeginsels 3-5 of meer, vrij, bij de rijpheidals een doosvrucht naar binnen openspringend. Heesters of kruiden. Spiraéa 337.

Klasse XIII. Poly4ndria. Veelhelmigen.

1 Vruchtbeginsels 2 tot vele............2

Vruchtbeginsel 1................3

2 Kruiden, zelden heesters. Bladen meest gedeeld of samenge

steld. Kroonbladen 3-6 of meer, vaak zeer klein en eigenaardig van vorm of ontbrekend . . . Ranunculaceeén ÜHn. Heesters of boomen. Bladen groot, enkelvoudig. Kroonbladen 6 tot meer. Bloemen zeer groot . Magno 1 iaceeén.

3 Landplanten.................4

Waterplanten. Bladen groot, drijvend. Kelk 4-5-bladig. Kroonbladen talrijk, wit of geel . . Nymphaeaceeën ÜMO.

4 Bloemkroon 5-bladig..............5

Bloemkroon 4-bladig, evenals de kelk afvallend .... 7

5 Stijl quot;1....................6

Stijlen 3. Meeldraden tot 3 bundels vergroeid. Bladen enkelvoudig, ongedeeld, tegenoverstaand. Hypericineeën KL xvm.

6 Kelkbladen 3 (of 5, waarbij 2 kleinere). Stempel enkelvoudig.

Vrucht een doosvrucht. Kleine heesters of kruiden.

Cistineeën a7S.

Kelkbladen 5, gelijk. Stempel 5-tandig. Vrucht nootachtig. Bladen hartvormig. Boomen . . . . Tiliaceeën 973. 7 Kelk (i-)2-bladig. Doosvrucht bolrond, knots- of lijnvormig.

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). SS

Stengelbladen meest vindeelig. . Papaveraceeën ÜSI. Kelk 4-bladig. Vrucht besachtig. Bladen 3-tot meervoudig 3-tallig.

Actaéa ÜSO.

Klasse XIV. Didyndmia. Tweemachtigen.

■1 Vruchtbeginsel 4-deelig, later in 4 eenzadige nootjes uiteenvallend. Kelk 2-10-tandig. Bloemkroon vergroeidbladig, onregelmatig, meest 2-lippig. Bladen tegenoverstaand. Stengel

vierkantig............Labiaten SOO.

Vruchtbeginsel (van buiten) enkelvoudig.......2

2 Kruidachtige planten...............3

Boomen. Bladen en bloemen groot. Kelk 5-deelig. Bloemkroon

klok-trechtervormig, 5-spletig, 2-lippig met bijna 2-lippigen zoom.............Paulównia SISO.

3 Planten met groene bladen............4

Planten zonder groene bladen...........5

4 Kelk 4- of o tandig. Bloemkroon trechtervormig, met onge

lijk 5-spletigen zoom. Vrucht, als zij rijp is, in nootjes uiteenvallend .........Verbenaceeën SSO.

Kelk 2-5-slippig. Bloemkroon min of meer ongelijkslippig tot 2-lippig. Doosvrucht 2-hokkig. S cr o ph ularineeën 30S.

5 Bloeiwijze naar één zijde gekeerd. Schubben tegenoverstaand.

Lathraéa SOO. Bloeiwijze naar alle zijden gekeerd. Schubben verspreid.

Orobanche S9-M.

Klasse XV. Tetradyndmia. Viermachtigen.

1 Kelk 4-bladig. Kroonbladen 4, soms ontbrekend. Meeldraden op den bloembodem ingeplant. Stamper 1. Vrucht een hauw of een hauwtje.........Cruciferen SSS.

Klasse XVI. Monadélphia. Eenbroederigen.

4 Bloemkroon losbladig..............2

Bloemkroon vergroeidbladig (soms bijna tot aan den voet gedeeld)..................6

2 Bloemkroon regelmatig..............3

Bloemkroon symmetrisch.............5

3 Bladen gelobd tot gedeeld of samengesteld......4

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Stijlen 2 5................. . 5

Stijlen 6 of meer. Kelk 5-10-slippig. Kroonbladen 5, zeldzamer 4. Vruchtbeginsels talrijk, vrij. Bladen met steunbladen. Kruiden of heesters .......... Rosaceeën 3g7.

Vruchtbeginsel bovenstandig. Kelk 5-slippig. Kroonbladen 5, wit tot rose. Steenvrucht . . . . Amygdaleeën 339. Vruchtbeginsel onderstandig. Bladen gelobd. Kelk 5-spletig. Bloemkroon 5-bladig. Sappige steenvrucht.

Crataegus (monog^na) 343.

Bloemkroon aanwezig..................6

Bloemkroon ontbrekend. Kelk 4-deelig. Bloemen in bolvormige aren. Bladen gevind. Kruid. S an gui só r ba (minor) KI. XXI. Vruchtbeginsel 1, 2-5-hokkig, met de vleezig wordende kelkbuis vergroeiend en een schijnvrucht vormend. Boomen of

heesters...........Pomaceeen 34«.

Vruchtbeginsels 3-5 of meer, vrij, bij de-rijpheid als een doosvrucht naar binnen openspringend. Heesters of kruiden. Spiraéa 337.

Klasse XIII. Polyündria. Veelhelmigen.

1 Vruchtbeginsels 2 tot vele............2

Vruchtbeginsel 1................3

2 Kruiden, zelden heesters. Bladen meest gedeeld of samenge

steld. Kroonbladen 3-6 of meer, vaak zeer klein en eigenaardig van vorm of ontbrekend . . . Ra nu ncu lac eeên Zamp;O. Heesters of boomen. Bladen groot, enkelvoudig. Kroonbladen 6 tot meer. Bloemen zeer groot . Magno 1 iaceeên. ZSS.

3 Landplanten.................4

Waterplanten. Bladen groot, drijvend. Kelk 4-5-bladig. Kroonbladen talrijk, wit of geel . . Nymphaeaceeën 240.

4 Bloemkroon 5-bladig..............5

Bloemkroon 4-bladig, evenals de kelk afvallend .... 7

5 Stijl 1....................6

Stijlen 3. Meeldraden tot 3 bundels vergroeid. Bladen enkelvoudig, ongedeeld, tegenoverstaand. Hypericineeën KI. xvm. 6 Kelkbladen 3 (of 5, waarbij 2 kleinere). Stempel enkelvoudig. Vrucht een doosvrucht. Kleine heesters of kruiden.

Cistineeën tSi.

Kelkbladen 5, gelijk. Stempel 5-tandig. Vrucht nootachtig. Bladen hartvormig. Boomen . . . . Tiliaceeën 97S. 7 Kelk (l-)2-bladig. Doosvrucht bolrond, knots- of lijnvormig.

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). 45

Stengelbladen meest vindeelig. . Papaveraceeën 241. Kelk 4-bladig. Vrucht besachtig. Bladen 3-tot meervoudig 3-tallig.

Actaéa S-MO.

Klasse XIV. Didyn^mia. Tweemachtigen.

i Vruchtbeginsel 4-deelig, later in 4 eenzadige nootjes uiteenvallend. Kelk 2-10-tandig. Bloemkroon vergroeidbladig, onregelmatig. meest 2-lippig. Bladen tegenoverstaand. Stengel

vierkantig............Labiaten 400.

Vruchtbeginsel (van buiten) enkelvoudig.......2

2 Kruidachtige planten...............3

Boomen. Bladen en bloemen groot. Kelk 5-deelig. Bloemkroon

klok-trechtervormig, 5-spletig, 2-lippig met bijna 2-lippigen zoom.............Paulównia 420.

3 Planten met groene bladen ............4

Planten zonder groene bladen...........5 •

4 Kelk 4- of 5-tandig. Bloemkroon trechtervormig, met onge

lijk 5-spletigen zoom. Vrucht, als zij rijp is, in nootjes uiteenvallend .........Verbenaceeën MSG.

Kelk 2-5-slippig. Bloemkroon min of meer ongelijkslippig tot 2-lippig. Doosvrucht 2-hokkig. S er o ph ularin eeën 3»a.

5 Bloeiwijze naar één zijde gekeerd. Schubben tegenoverstaand.

Lathraéa 40«. Bloeiwijze naar alle zijden gekeerd. Schubben verspreid.

Orobanche 484.

Klasse XV. Tetradyndniia. Viermachtigen.

1 Kelk 4-bladig. Kroonbladen 4, soms ontbrekend. Meeldraden op den bloembodem ingeplant. Stamper 1. Vrucht een hauw of een hauwtje.........Cruciferen SMS.

Klasse XVI. Monadélphia. Eenbroederigen.

1 Bloemkroon losbladig..............2

Bloemkroon vergroeidbladig (soms bijna tot aan den voet

gedeeld)..................6

2 Bloemkroon regelmatig..............3

Bloemkroon symmetrisch.............5

3 Bladen gelobd tot gedeeld of samengesteld......4

F amiliëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Bladen ongedeeld, smal. Bladen lijn-lancetvormig of lijnvormig. Bloemkroon blauw of wit. Meeldraden 5. . Lfnum *83.

4 Bladen gelobd tot gedeeld of gevind. Kelk- en kroonbladen 5.

Meeldraden 5-10. Vruchtjes 5, eenzadig, bij rijpheid zich met de stijlen van een middelzuiltje loslatend.

Geraniaceeën gt9. Bladen 3-tallig. Blaadjes overlangs gevouwen. Kelk- en kroonbladen 5. Meeldraden 10. Vrucht een 5-kleppige, veelzadige

doosvrucht.............O'xalis «8«.

Bladen gelobd tot gedeeld. Meeldraden talrijk. Vrucht in vele deelvruchtjes uiteenvallend . . . . Malvaceeën etu.

5 Kelk 5-tandig tot 5-deelig of 2-lippig. Bloemkroon vlinder-

vormig. Meeldraden 10. Bladen meest samengesteld.

Papilionaceeén 346. Bloemen door twee grootere, gekleurde, tegen de bloemkroon liggende kelkbladen vlak. Meeldraden 8. Bladen enkelvoudig.

Polygala KI. XVII.

6 Planten met ranken en gelobde bladen. Bloemkroon 5-spletig

tot 5-deelig. Vruchtbeginsel onderstandig.

Cucurbitaceeën KI. XXI. Planten zonder ranken, met ongedeelde bladen. Bloemkroon 5-deelig..................7

7 Vruchtbeginsel 1. Meeldraden alleen beneden vergroeid. Bloem

kroon geel..........Lysimachia KL v.

Vruchtbeginsels 2, met getneenschappelijken stempel. Meeldraden geheel vergroeid. Bloemkroon wit.

Cynanchum 434L

Klasse XVII. Diadélpllisi Tweebroederigen.

1 Meeldraden 10, alle tot een bundel vergroeid, of 9 vergroeid en 1 vrij. Bloemkroon vlindervormig. Kelk 5-tandig tot 5-deelig of 2-lippig. Bladen meest samengesteld.

Papilionaceeën 346.

Meeldraden 8, tot 2 bundels vergroeid. Bloemen door 2 grootere , gekleurde, tegen de bloemkroon liggende kelkbladen vlak. Bladen enkelvoudig, ongedeeld. . . Polygaleeën »88.

Meeldraden 6, 3 aan 3 vergroeid. Kroonbladen 4, 1 of 2 er van gespoord. Kelkbladen 2, afvallend. Bladen samengesteld.

Fumariaceeën *43.

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). 4f

Klasse XVIII. Polyadélphia. Veelbroederigen.

1 Kelk 5-deelig of 5-bladig. Kroonbladen 5, geel. Stijlen (bij de inlandsche soorten) 3. Doosvrucht 3-hokkig. Bladen tegenoverstaand, ongedeeld........Hypericum 919.

Klasse XIX. Syngenésia. Saimhelmigen.

1 Bloemen in hoofdjes door een gemeenschappelijk omwindsel

omgeven..................2

Bloemen niet in hoofdjes.............3

2 Helmknopjes tot een buis vergroeid. Bloemkroon buisvormig,

5-tandig of 5-spletig of lintvormig. Kelkzoom meest uit haren

gevormd ..........Compositen SSl,

Helmknopjes vrij of alleen aan den voet iets verbonden. Bloemkroon 5-deelig. Kelk kruidachtig, 5-spletig.

Campanulaceeën ■tas.

3 Bloemen gespoord. Vrucht een doosvrucht......4

Bloemen ongespoord..............5

4 Kelkbladen 3-5, meest 3 , het grootste gespoord, gekleurd.

Kroonbladen 5, de zijdelingsche paarsgewijze vergroeid.

Balsamineeën KI v. Kelkbladen 5, groen, aan den voet met aanhangsels. Kroonbladen 5, één gespoord........Viola KL V,

5 Bloemkroon regelmatig, stervormig, 5-spletig. Vrucht een bes.

Solanum KI. V. Bloemkroon symmetrisch, 2-lippig. Vrucht een doosvrucht.

Lobélia 43«.

Klasse XX. Gynandria. Helmstijligen.

1 Helmknopjes quot;1-2. Vruchtbeginsel onderstandig. Bloemdek sym-

metiisch , 6-deelig of 6-bladig. Bladen parallelnervig, soms

schubvormig..........Orchideeën 160.

Helmknopjes 6. Bloemdek buikig-buisvormig, 1-lippig of 3-lob-big, afvallend. Bladen hartvormig . Aristolóchia 306. Helmknopjes 12 tot veel.............2

2 Waterplanten. Bloemen met kelk en bloemkroon. Kelk 4-5-

bladig. Bloembladen talrijk . Nymphaeaceeën KI. XIII. Landplanten..................3

3 Bloemdek klokvormig, 3-spIetig, bruin. . . A's arum 360

é-S Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Bloemen met kelk en bloemkroon. Bloemkroon vergroeidbladig, wit.............Cynanchum 434.

Klasse XXI. Monoécia. Eenhuizigen.

1 Waterplanten (in water drijvend of voor 't grootste deel onder

gedoken) ..................2

Land- of moerasplanten.............6

2 Bebladerde planten...............3

Kleine, bladlooze, drijvende plantjes met bladachtigen stengel.

Bloemen uit een spleet van den stengel te voorschijn komend-

Lemnaceeën 119.

3 Bladen gedeeld, in kransen. Bloemen klein...... 4

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........5

4 Bladen kamvormig vindeelig. Bloemen in kransen, in zich

boven den waterspiegel bevindende aren.

Myriophfllum 3113. Bladen herhaald gedeeld. Bloemen zittend in de bladoksels. In water ondergedoken planten. Ceratophylleeën IfHi.

5 Bladen wortelstandig, langgesteeld, pijlvormig. Kelk en bloem.

kroon 3-bladig. Meeldraden en stampers talrijk.

Sagittaria 170.

Bladen verspreid, tegenoverstaand of bijna kranswijs, lijn- tot draadvormig. Bloemdek enkelvoudig of ontbrekend.

Geslachten der Najadeeën 119. Bladen kruiswijs of kransstandig. Bloemen alleenstaand in de bladoksels, klein........Callitrfche »00.

6 Grasachtige gewassen. Bladen smal-lijnvormig, parallelnervig. 7

Kruiden......................9

Boomen of heesters...............46

7 In het wild groeiende gewassen...........8

Gekweekt gras. Mannelijke bloemen in een eindelingsche pluim,

de vrouwelijke in zijdelingsche bloeikolven . . Z é a 13 H.

8 Bloemen in rolronde, boven elkaar staande bloeikolven of in

bolvormige hoofdjes, de mannelijke boven de vrouwelijke

staand............Typhaceeën 11S.

Bladen in de oksels van schubachtige schutbladen (kaijes), tot op verschillende wijzen gegroepeerde, zeldzaam alleenstaande aartjes vereenigd. Meeldraden 3. Stempels 2-3. Carex ISO.

9 Bladen wortelstandig..............

Bladen tegenoverstaand of verspreid........11

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

10 Bladen breed, hart- of pijlvormig. Bloemen in bloeikolven,

door een groote scheede omgeven. . . Aroideeën tl7. Bladen smal-lijnvormig. Vrouwelijke bloemen 2-4 bijeen aan den voet van een gesteelde, mannelijke bloem zittend.

Littorélla •#«».

11 Planten met wit melksap. Bloemen meest in schermen, geel

achtig groen. Vruchtbeginsel gesteeld, 3-knoppig. Bladen

meest verspreid.........Euphorbia i03.

Planten met brandbaren. Bloemen alleenstaand, in kluwens of in pluimen. Bloemdek enkelvoudig. Bladen tegenoverstaand.

Urti'ca 103.

Planten met ranken. Bloemen met kelk en bloemkroon. Bloemkroon 5-spletig of 5-deelig. Vruchtbeginsel onderstandig. Bladen handnervig, meest gelobd.

Cucurbitaceeën 439. Planten zonder melksap, brandbaren en ranken.....12

12 Bloemen in bolronde aren of hoofdjes........13

Bloemen in kluwens, pluimvormige aren of trossen . . . 14

13 Bladen gevind. Bloemdek 4-deelig, groen tot bruinachtig.

Stempel rood.....Sanguisórba (mfnor) 33S.

Bladen enkelvoudig, gelobd of gespleten. Mannelijke bloemen in rijkbloemige hoofdjes. Vrouwelijke bloemen 2 aan 2 in een stekelig omwindsel......Xanthium 404.

14 Meeldraden 5. Bladen enkelvoudig, ongedeeld.....15

Meeldraden talrijk. Bloemdek 5- of 3-deelig. Bladen handlobbig.

Rfcinus 200,

15 Bloemdek vliezig, 3-5-deel;g, groen of purper. Stempels 3.

Amarantaceeën «fO. Bloemdek kruidachtig, groen. Stempels 2.

Geslachten der Chenopodieeën SOS.

16 Bladen naaldvormig. Mannelijke bloemen uit aarvormig ge

rangschikte meeldraden bestaand. Vrouwelijke bloemen in aren, uit naakte zaadknoppen bestaand. Vrucht een houtige kegel........Geslachten der Coniferen »4.

Bladen niet naaldvormig.............17

17 Bloemen, althans de mannelijke, in katjes. Bladen verspreid,

in den herfst afvallend.............18

Bloemen niet in katjes. Bladen tegenoverstaand .... 22

18 Boomen. Alleen de mannelijke bloemen in katjes. ... 19 Mannelijke en vrouwelijke bloemen in katjes. Boomen en

heesters..................20

HEUKEL3, Schoolflora. 8« druk. 4

SO Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

19 Vrouwelijke bloemen alleenstaand of 2-3 bijeen aan den top

der takjes. Mannelijke katjes rolrond, ongesteeld. Bladen

oneven gevind........Juglandeeën ISO.

Vrouwelijke bloemen alleenstaand of 2-5 bijeen, door een blijvend, later zich vergrootend of bekervormig omwindsel omsloten. Mannelijke katjes rolrond of bolvormig en dan langgesteeld. Bladen enkelvoudig, ongedeeld tot bochtig gelobd............Cupuliferen 184.

20 Katjes, althans de vrouwelijke, bolrond. Bladen handnervig,

gelobd...................21

Katjes ei- tot rolrond. Vruchtbeginsels 2-hokkig, in den oksel van ieder schutblad 1-3. Stempels 2, draadvormig. Vrucht een eenhokkige, eenzadige noot. Bladen ongedeeld, niet handnervig..........Betulaceeën 182.

21 Mannelijke katjes langwerpig, de vrouwelijke bijna bolrond,

later tot een sappige schijnbes uitgroeiend. Bloemdek 4-bladig. Meeldraden 4. Stempels 2. Boomen met melksap.

Mórus ÊOt.

Mannelijke er. vrouwelijke katjes bolrond, parelsnoervormig, hangend. Bloemdek ontbrekend. Meeldraden talrijk. Stijlen priemvormig. Nootjes 1-zadig. Boomen niet melksapgevend.

Plataneeën lOO.

22 Op boomen woekerende, kleine heester met gaffelvormig ver

takten stengel. Planten 1- of 2-huizig. Vrucht een eenzadige

bes.............Viscum KI. XXII.

Een niet woekerende heester (of boom), 1-huizig. Vrucht een

3-hokkige doosvrucht....... . . Buxus»®?.

Boomen, 2-slachtig of 1-huizig. Meeldraden meest 8(5-12). Vrucht een gevleugelde, '2-deeIige splitvrucht. Bladen handvormig ingesneden..............Acer 287.

Klasse XXII. Dioécift. Tweehuizigen.

Boomen of heesters...............2

Kruiden...................12

Bladen naaldvormig...............3

Bladen niet naaldvormig.............4

Mannelijke bloemen in aren, vrouwelijke alleenstaand of 3 bijeen. Bloemdek ontbrekend. Eitjes niet in een holte gesloten. Schijnbes. Boomen of heesters.

Geslachten der Coniferen »4.

Familiëntabel 1 en (stelsel van Linnaeus). Jtl

Bloemen niet in katjes, alleenstaand. Bloemen met kelk en bloemkroon. Kroonbladen en ■ meeldraden 3. Stempels 6-9. Bes 6-9-hokkig. Klein, liggend heestertje.

E'mpetrum S9amp;.

4 Mannelijke en vrouwelijke bloemen in langwerpige of rolronde

katjes......•............5

Bloemen niet in katjes ..............6

5 Helmknopjes langer of korter gesteeld. Stempels 2, meest kort,

vaak gespleten. Vrucht een 2(-4)-kleppige doosvrucht. Zaden

met haarkuif..........Salicineeen 1S9.

Helmknopjes bijna zittend. Stempels 2, draadvormig. Vrucht bijna steenvruchtachtig. Zaden zonder haarkuif. Lage heester met een aangename, aromatische reuk . . M ƒ rica 187.

6 Op boomen woekerende, kleine heester met gaffelvormig ver

takten stengel. Bladen ongedeeld, tegenoverstaand, lederachtig. Bloemen eindelings. Meeldraden 4. Bes.

Vfscum 307.

Niet woekerende, in den bodem staande heesters .... 7

7 Bladen enkelvoudig, ongedeeld. Meeldraden meest 4 . . 8 Bladen samengesteld. Bloemdek soms ontbrekend. ... 9

8 Bladen zilvergrijs-schilferig, lancetvormig. Bloemdek 2-deelig

of 2-spletig. Stijl kort, enkelvoudig . Hippóphae 3SH. Bladen groen, elliptisch tot elliptisch-lancetvormig. Kelk 4-spletig. Kroonbladen 4, klein. Stijl 2-4-spletig.

Rhamnus KI. IV.

9 Bladen (en takken) tegenoverstaand.........10

Bladen verspreid................11

10 Bloemdek ontbrekend. Meeldraden 2. Bloemen rechtopstaand,

in pluimen. Bladen gevind . . . . . Fraxinus KI. II. Kelk 4-5-tandig. Bloemkroon ontbrekend. Bloemen hangend. Bladen 3-talIig of 5-taUig gevind. . . . Ne gun do SSS.

11 Bladen gevind. Bloemen in schermvormige pluimen. Kelk 5-

spletig. Kroonbladen en meeldraden 5 . . . Rhus ÜSH. Bladen 3-tallig. Bloemen in pluimen. Kelk 4-5-spletig. Kroonbladen en meeldraden 4-5.......Ptélea KI. IV.

12 Waterplanten. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Meeldraden 3-12.

Stempels 3 of 6, meest 2-spletig. Vruchtbeginsel onderstandig.

Vrucht besachtig.....Hydrocharideeën ISO.

Ondergedoken waterplanten met stekelig getande, lijnvormige

bladen...........Najas (major) ISO.

Landplanten..................13

13 Bladen tegenoverstaand..............14

31 Farailiëntabellen (stelsel van Linnaeus).

Bladen verspreid................IS

14 Bloemdek enkelvoudig..............io

Bloemen met kelk en bloemkroon. Kelk soms onduidelijk . 17 45 Bladen gelobd of gedeeld. Mannelijke bloemen in pluimen. Meeldraden 5. Stengel rechtopstaand of windend.

Cannabineeën lOS.

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........quot;16

•16 Planten zonder brandbaren. Mannelijke bloemen in aren, de vrouwelijke alleenstaand of in hoopjes. Meeldraden 8 of meer.

Mercuridlis g90.

Planten met brandbaren. Meeldraden 4.

Urtica (diofca) 19i.

17 Kelk slechts met een smallen rand. Bloemkroon 5-spletig. Meel

draden 3. Stijl 1. Vruchtbeginsel onderstandig. Stengelbladen vindeelig.....Valeriana (diofca) 447.

Kelk duidelijk, 5-tandig. Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden 10. Stijlen 3-5. Vruchtbeginsel bovenstandig. Bladen ongedeeld.

Geslachten der Caryophylleeën lilt.

18 Stengel windend of met ranken zich vasthechtend. Bloemkroon

diep 5-deelig. Meeldraden 5, 2 paar vergroeid, 1 vrij. Bladen

3-7-lobbig.........Bryónia (diofca) 440.

Stengel niet windend of met ranken zich vasthechtend . .19

19 Bladen herhaald gevind. Bloeiwijze pluimvormig, met aarvor-

mige takken...........Spiraéa KI. XII.

Vergelijk ook Sanguisórba (minor) biz. 33S. Bladen enkelvoudig, ongedeeld20

20 Bladen zeer klein, schubvormig. Stengel zeer vertakt. Takken

borstelvormig, in bundels. Bloemdek 6-deelig.

Asparagus KL VI.

Bladen lijnvormig, grasachtig. Stengel niet vertakt. Bloemen in de oksels van schubvormige schutblaadjes (kafjes) tot aartjes vereenigd.......Soorten van Cirex tSO.

Bladen ei-, spies- of pijlvormig...........21

21 Buitenste bloemdek 3-deelig, het binnenste 3-bladig. Meeldra

den 6. Stempels 3, penseelvormig. Vrucht 3-kantig.

Rum ex KL VI.

Bloemdek der mannelijke bloemen 4-5-deelig, dat der vrouwelijke 2-4-tandig. Meeldraden 4. Stempels 4.

Spinacia £08.

Familiëntabellen (stelsel van Linnaeus). S3

Klasse XXIII. Polygamp;misi. Veelteligen.

De hiertoe behoorende geslachten zijn naar den bouw hunner tweeslachtige bloemen in de voorafgaande klassen gerangschikt.

Klasse xxiv. Cryptogam ia.

Deze klasse omvat de eerste 8 klassen van het natuurlijke stelsel.

OVERZICHT

van eenige, naar de deelen der bloem moeiiyk te bepalen land- en waterplanten. ¹)

4 Drijvende of ondergedoken waterplanten.......2

Land- of moerasplanten of in het water rechtopgroeiende en zich ver boven den waterspiegel verheffende gewassen. . 21 2 Bladen ontbrekend. Vrij zwemmende of ten deele ondergedoken . plantjes, met bladachtig verbreeden stengel. Lémna HO.

Bladen gedeeld of samengesteld..........il

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........3

3 Bladen getand of fijn gezaagd...........4

Bladen gaafrandig...............7

4 Bladen in rosetten, drijvend of ondergedoken.....5

Bladen in kransen. Ondergedoken planten......6

5 Bladen lijnlancetvormig (zwaardvormig), doornig getand, een

rechtopstaand roset vormend .... Stratiótes ISO. Bladen ruitvormig, getand, een op den waterspiegel drijvend roset vormend............Trdpa 393.

6 Bladen stekelig getand, schijnbaar kransstandig. Meestal stijve,

broze planten............Najas fao.

Bladen fijn gezaagd, in kransen van 3 of 4 . Elodéa ISO.

7 Bladen elliptisch of eirond tot langwerpig-lancetvormig . . 8 Bladen lijn-, priem-, draad- of borstelvormig......41

8 Bladen 2-rijig, elliptisch of langwerpig. Kleine, vrij zwemmende

planten met bolvormige of eironde sporevruchten. Salvfnia»!. Bladen tegenoverstaand of verspreid.........9

9 Bloemen in gesteelde eind- of bladokselstandige aren, groen

achtig. Bladen elliptisch tot lancetvormig, verspreid, zeldzamer tegenoverstaand .....Potamogéton 191.

Bloemen 3-5 bijeen in de bladoksels, gesteeld, wit. Bladen spatelvormig tot lijnvormig-langwerpig, tegenoverstaand.

Móntia 993,

Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Bladen tegenoverstaand. 10 quot;10 Bloemen zonder duidelijk bloemdek. Bladen omgekeerd-eirond tot lijnvormig, de bovenste in rosetten of opeengedrongen.

Callitrfche 900.

Bloemen met 4-deeligen kelk, zonder bloemkroon. Bladen ellip-

¹

d. i. van zulke planten, die, zooals vele waterplanten, zelden bloeien of wier bloem deelen te klein of om andere redenen moeiljjk na te gaan zgn.

Planten, naar de bloem moeilijk te determineeren. SSf

tisch, spits, glanzig........Isnardia SH'i.

■11 Bladen kransstandig...............12

Bladen verspreid, wortelstandig of in bundels.....13

12 Bladkransen 8-12-bladig. Bladen lijnvormig. Stengel meesta'

rechtopstaand, hol, geleed.....Hippuris3»4quot;

Bladkransen 3-bladig. Bladen bijna draadvormig, tot 0,08 lang. Stengel drijvend........Zannichéllia *81.

13 In ondiep zeewater of in zouthoudend water......14

In zoet, stilstaand of stroomend water........15

14 Bladen borstelvormig, 0,02-0,07 lang. Bloemen in 2-bloemige,

gesteelde aren...........Ruppial®!.

Bladen lang-lijnvormig, met afgeronden top, 0,10-0,30 lang. Bloemen kleine, ingesloten bloeikolven vormend.

Zostéra ISO.

15 Bladen in bundels. Bloemen in tot bundels gerangschikte hoofdjes.

Bladen bijna borstelvormig. . Soorten van J uncus lOS. Bladen verspreid................16

16 Bloemen bolvormige tot trossen gerangschikte aren vormend,

waarvan alleen de eindelingsche mannelijk is. Bladen lang-lijnvormig, grasachtig . Sparganium mfnimum 11.3. Bloemen een klein, eindelingsch aartje vormend, zonder bloem-dek. Bladen bijna borstelvormig. Sci'rpus fluïtans IttS. Bloemen in meest langgesteelde, bladokselstandige aren. Bladen lijn- tot borstelvormig......Potamogéton 191.

17 Bladen met rondachtige, vliezige blazen tusschen de bladslippen.

Bloemen geel, 2-lippig......Utriculariaia.l.

Bladen zonder blazen..............18

18 Bladen in kransen...............19

Bladen verspreid, soms bijna in rosetten.......20

19 Bladen herhaald gaffelvormig gedeeld, met borstelvormige,

zachte of lijnvormige en stijve slippen. Bloemen klein, alleenstaand in de bladoksels .... CeratophyHum 190, Bladen diep kamvormig vindeelig. Bloemen in afgebroken, kransvormige aren......Myrioph ƒ Hum 3g3.

20 Bladen kamvormig vindeelig, dicht bijeen. Bloemen in een

eindelingschen, afgebroken tros. . . . Hottónia 3 7 3. Bladen niet vindeelig, niet dicht bijeen. Bloemen alleenstaand.

Soorten van Ranunculus 930.

21 Stengel windend................22

Stengel liggend of kruipend. Meest kleine kruiden ... 24 Stengel rechtopstaand of opstijgend.........35

SO Planten, naar de bloem moeilijk te determineeren.

22 Bladen ontbrekend. Bloemen klein, in kluwens. Bloemkroon

4-5-spletig............Cuscuta 379.

Bladen aanwezig, groot, met hartvormigen voet .... 23

23 Bladen stekelpuntig gezaagd-getand, 3-5-lobbig of 3-ó-spletig,

ook ongedeeld, tegenoverstaand. Planten 2-huizig.

Hümulus 1HS.

Bladen gaafrandig, hart-eivormig, verspreid. Bloemen 2-slachtig, pijpekopachtig, alleenstaand (of 2 aan 2) in de bladoksels.

Aristolóchia Sipho 300.

24 Bladen vindeelig, met lijnvormige of wig-lijnvormige slippen.

Bloemen in kleine bladokselstandige trossen. Hauwtjes bijna

niervormig...........Senebiéra 80S.

Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........25

25 Bladen niervormig of rondachtig..........26

Bladen elliptisch of eirond tot lijnvormig-langwerpig. Bloemen

zeer klein . . . .............• . 30

Bladen lijn- tot priemvormig............27

26 Bladen niervormig, kort behaard, bijna tegenoverstaand. Stengel

zeer kort. Bloemen kortgesteeld, vrij groot, bruinachtig.

A's arum 300.

Bladen cirkelrond, schildvormig. Stengel draadvormig, kruipend. Bloemen in gesteelde 3-5-bloemige hoofdjes, zeer klein, wit of roodachtig........Hydrocotyle SOS.

27 Bloemen ontbrekend. Bladen 0,05-0,-10 lang, aan den voet met

bolronde sporevruchten. Stengel draadvormig, kruipend.

Piluldria »0.

Bloemen aanwezig................28

28 Bloemen zittend of zeer kortgesteeld.........29

Bloemen gesteeld, viertallig. Bladen tegenoverstaand.

Sagfna 91S.

29 Bladen verspreid, met stekelpunt. Bloemdek 5-bladig.

Polycnémum 2X1. Bladen tegenoverstaand, zonder stekelpunt. Bloemen •4-tallig.

Tillaéa 314.

30 Bladen bijna kranswijs, lijn-langwerpig, hol, altijd groen.

Bloemen alleenstaand in de bladoksels, roodachtig. Vrucht

besachtig. Kleine heester.....E'mpetrum g98.

Bladen verspreid, niet stekelpuntig.........31

Bladen tegenoverstaand, althans de onderste......32

31 Meest donkergroen. Bladen aan den voet met 2-spletige scheeden,

meest lancetvormig. Bloemen 8-5 bijeen in de bladoksels, groenachtig of purper . . Polygonum aviculire 197.

Planten, naar de bloem moeilijk te determineeren. 5?

Blauwgroen. Bladen met vliezige steunbladen, lijn-langwerpig, van voren breeder. Kelkslippen wit vliezig gerand. Bloemkroon

wit. Reuk eigenaardig......Corrigfola ZX*.

Licht- of geelgroen. Vergelijk Herniaria biz. 2H.

32 Bladen stomp, omgekeerd-eirond, gesteeld. Stengel vaak rood,

kaal....................33

Bladen spits..................34

33 Bloemen in okselstandige kluwens, sneeuwwit.

Illécebrum ai*.

Bloemen alleenstaand in de bladoksels. Bloemkroon rose, zeer klein, spoedig afvallend, soms ontbrekend . PéplisSÜ.

34 Bladen kortgesteeld, langwerpig of elliptisch, spits. Bloemen in

kluwens, groenachtig, kaal of behaard . Herniaria SI*. Bladen in den langeren of korteren bladsteel versmald, elliptisch, spits, iets vleezig, glanzig. Bloemen alleenstaand in de

bladoksels, groen.........Isnardia 3X8.

Bladen zittend, eirond tot langwerpig, spits. Bloemen gaffel-

standig. Bloemkroon wit.......Radiola 884.

Bladen zittend, eirond. Bloemen 3-tallig, kortgesteeld of zittend.

Tillaéa 31*.

35 Planten zonder groene bladen. Stengel en takken geleed . 86 Grasachtige, 0,30-1,50 hooge planten met lang-lijnvormige,

parallelnervigo bladen. In moerassen en slooten . . . 37 Kruidachtige, kleinere of grootere land- of moerasplanten . 39

36 Takken kransstandig of ontbrekend. Stengel (en takken) inde knoo-

pen met getande scheeden (vergroeide bladen). E q u i s é t u m 8 ü. Takken tegenoverstaand. Stengel en takken zonder getande scheeden. Onbebladerde, vleezige, kruidachtige plant op voch-tigen, zoutbevattenden bodem. . . . Salicórnia HO*.

37 Bloemen in eindelingsche of zijdelingsche, rolronde, vleezige

aren (bloeikolf)................38

Bloemen in bolvormige, gesteelde, trosvormig gerangschikte aren............Sparganium 110.

38 Aren (schijnbaar) zijdelings. Stengel bladachtig samengedrukt.

Aromatisch riekend.........A'corus 118.

Aren eindelings, boven elkaar staand, geelachtig tot bruin.

Typha HO.

30 Bloemen in min of meer rolronde, door een groote, blijvende bloemscheede omgeven bloeikolven. Bladen hart- of pijlvormig.

Aroideeën 119.

Bloemen in bolvormige of langwerpige hoofdjes. Bladen gelobd of samengesteld............ .... 40

sa pi anten, naar de bloem moeilijk te determineeren.

Bloemen noch in bloeikolven, noch in hoofdjes. Bladen enkelvoudig , ongedeeld...............41

40 Planten eenhuizig, de mannelijke bloemen in hoofdjes, de

vrouwelijke 2 bijeen, in een stekelig, tot een schijnvrucht uitgroeiend omwindsel. Bladen meest 3-lobbig.

Xanthium 404.

Bloemen 2-slachtig, alle in hoofdjes, door een veeldeelig, doornig omwindsel omgeven. Min of meer distelachtige planten..............Erfngium 303.

41 Planten met wit melksap. Bladen verspreid, zelden in kransen.

Bloemen in schermen......Euphorbia IS93.

Planten zonder melksap . ............42

42 Bladen in kransen, lijnvormig. Bloemen okselstandig, zittend,

groenachtig. Stengel rechtopstaand, hol . Hippüris 3X4.

Bladen tegenoverstaand , althans de onderste......43

Bladen verspreid................45

43 Bladen lijn-priemvormig, stekelpuntig, de bovenste verspreid.

Bloemen alleenstaand , okselstandig, zittend.

Polycnémum I61É. Bladen breeder, niet stekelpuntig..........44

44 Bloemkroon blauwachtig, zeer klein. Bloemen alleenstaand of

in kleine bij schermen. Bladen lancet- of lijnvormig, de onderste spatelvormig. Stengel gaffelvormig vertakt.

Valerianélla Bloemkroon wit of vleeschkleurig. Bloemen vrij groot, in bij-schermen. Bladen elliptisch tot langwerpig-lancetvormig.

Asclepiadeeën 434.

45 Bladen lijn- tot lijn-priemvormig..........46

Bladen breeder.................47

46 Stengel 0,10-0,45 hoog, vertakt, vleezig. Bladen stekend. Bloe

men zittend, okselstandig. Plant grijsgroen. Salsola £04. Stengel 0,02-0,07 hoog, vertakt. Bladen niet stekend, bijna draadvormig. Bloemen eind- of okselstandig, gesteeld.

S agfna 91S.

47 Stengel 0,30-1,00 hoog. Bladen hart-eivormig. Bloemen in bun

dels in de bladoksels, lichtgeel.

Aristolóchia Clematftis 300. Stengel 0,02-0,08 hoog. Bladen eirond, spits. Bloemkroon klein, wit..........Centunculus 37S.

TABEL

tot bepaling- der houtgewassen naar de bladen.

\ Bladen naald- of schubvormig (klein of zeer klein) .... 5 Bladen breeder, grooter..............*2

2 Bladen enkelvoudig, ongedeeld...........3

Bladen ingesneden of samengesteld..........4

3 Bladen tegenoverstaand..............15

Bladen verspreid ................26

4 Bladen gelobd, gespleten of gedeeld.........59

Bladen gevind of handvormig samengesteld.......69

5 Heesters met des zomers groene bladen. Gedoomde heester.

Bladen lijn-priemvormig, stijf, stekend. Stengel behaard.

Ulex 34:0.

Altijd groene, liggende of rechtopstaande kleine heesters. . 6 Altijd groene grootere heesters of boomen.......8

6 Liggende heesters. Bladen verspreid, bijna in kransen, lijnvor-

mig-langwerpig, beneden wit gekield, hol, kaal.

E'mpetrum *»8.

Rechtopstaande of opstijgende heesters........7

7 Bladen in 4 rijen, dakpansgewijze opeengedrongen, lijn-lancet-

vormig, met pijlvormigen voet, zeer klein. Callüna 3!2. Bladen in kransen van 3 of 4, lijnvormig-langwerpig tot lijnvormig, kaal of stijf behaard......E'rica 37B.

8 Bladen schubvormig of elkaar dakpansgewijze bedekkend of kort

afstaand, nauwelijks 0,0-1 lang..........9

Bladen naaldvormig, langer............10

9 Takken plat gedrukt. De aan beide zijden staande bladen aan

de rugzijde met een verhevenheid of een groef in de lengte.

Thüj a 97.

Takken niet plat gedrukt. Bladen aan de rugzijde meest met een ingedrukte klier, van tweeërlei vorm, aan eenige takken smaller, toegespitst, afstaand, aan andere aanliggend,breeder.

Sabfna 97.

HO Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

10 Bladen in kransen van 3, ver afstaand, van boven met vlakke

groeven, blauwachtig groen, van onderen stomp gekield.

Junfperus OO.

Bladen niet in kransen..............'11

11 Bladen 2 tot meer bijeen in een vliezige scheede of in bundels. IS Bladen alleenstaand...............13

12 Bladen 2-5 bijeen in een scheede, lang, altijdgroen. Pfnus OS. Bladen in bundels (aan de jonge takken alleenstaand), zacht,

des zomers groen (in den herfst afvallend) . . Larix OA.

13 Bladen samengedrukt vierkant, spits, naar boven en naar de

zijden gericht.............Piceaöö.

Bladen vlak, naar 2 zijden gericht.........14

14 Bladen stomp, uitgerand, van onderen met 2 witachtige strepen.

Abiés 96.

Bladen spits, niet uitgerand, van onderen lichtgroen, dof, zonder strepen............Taxus'WJgt;.

15 Op boomen woekerende, kleine heester. Bladen langwerpig of

lancet-spatelvormig, gaafrandig, lederachtig. Stengel gaffelvormig vertakt...........ViscumSöï.

Liggende of windende heesters...........16

Rechtopstaande, niet woekerende heesters.......17

16 Grootere, windende heesters. Bladen kaal, de bovenste zittend

of vergroeid...........Lonfcera S40.

Kleine, liggende heesters. Bladen min of meer behaard.

Helidnthemum «fü.

17 Bladen gezaagd of getand.............18

Bladen gaafrandig...............22

18 Bladen van onderen viltig, grijsachtig-wit, van boven los

behaard, elliptisch of elliptisch-langwerpig, spits.

Viburnum Lantana -t-tS. Bladen kaal of althans weinig behaard........19

19 Zijnerven boogvormig, naar den bladtop loopend .... 20 Zijnerven naar den rand loopend..........21

20 Bladen fijn- maar dicht gekarteld-gezaagd, eirond-elliptisch of

elliptisch. Doornige heester.....Rhamnus »Ot.

Bladen fijn gezaagd, elliptisch, toegespitst.

Philadélphus 319.

21 Takken vierkantig of wrattig. Bladen langwerpig tot eirond,

toegespitst, stekelpuntig fijn gezaagd. . Evónymus VOO. Takken rond, glad. Bladen lancetvormig, toegespitst, gezaagd, kaal of van onderen fijn behaard. Soorten van Salix IS7.

Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

22 Bladen min of meer lederachtig, kaal....... . 23

Bladen kruidachtig...............24

23 Bladen elliptisch, stomp, stijf, hoogstens 0,02 lang.

Buxus 297.

Bladen langwerpig-lancetvormig tot lancetvormig, spits, langer.

Ligüstrum 4110.

Bladen lancetvormig, stijf, glanzend groen . Nérium 434.

24 Bladen aan den voet hartvormig-rondachtig tot eirond, toege

spitst, kaal............Syn'nga 4,8».

Bladen aan den voet niet hartvormig........25

25 De uit de middelnerf ontspringende sterkste zijnerven loopen

in den bladtop boogvormig samen. Bladen eirond tot elliptisch, toegespitst..........Cornus3I3.

Zijnerven naar den bladrand loopend. Bladen elliptisch, langwerpig of langwerpig-elliptisch, spits.

Soorten van Lonicéra 4-f6. Zijnerven naar den bladrand loopend. Bladen rond, breed-eirond of elliptisch, van onderen blauwgroen.

Symphoricarpus 4143.

26 Kleine of zeer kleine heesters...........27

Groote heesters of boomen............33

27 Takken groen, kruidachtig, meestal lang.......28

Takken min of meer houtig............29

28 Stengel gevleugeld, liggend, met rechtopstaande of opstijgende

takken. Bladen langwerpig rond, behaard. Cytisus 3SO. Stengel ongevleugeld, liggend tot rechtopstaand. Bladen behaard of kaal...........Genista BSO.

29 Bladen met steunbladen, lijn-larcetvormigtotomgekeerd-eirond

of elliptisch.............Salix tSS.

Bladen zonder steunbladen............30

30 Bladen stekelpuntig...............31

Bladen spits of stomp, zonder stekelpunt.......32

31 Bladen elliptisch, de bovenste aan weerszijden versmald. Sten

gel opstijgend..........Pol^gala as».

Bladen lijnvormig, fijn stekelpuntig, gewimperd. Stengel liggend.

Helianthemum

32 Bladen 0,03-0,07 lang, lancetvormig tot lijn-wigvormig. Recht

opstaande heester..........Daphne aa«.

Bladen tot 0,03 lang, lijn-lancetvormig tot elliptisch, met om-gerolden rand.........Ericaceeën 370.

33 Bladen even lang als of iets minder lang dan breed, driehoekig,

ruitvormig, rondachtig, omgekeerd-eirond-rondachtig, hart-

69 Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

vormig-rondachtig of hartvormig-eirond, nooit gaafrandig. 34 Bladen omstreeks dubbel zoo lang als breed, elliptisch, eirond,

omgekeerd-eirond of langwerpig-eirond.......4d

Bladen meer dan 2-maal zoo lang als breed, langwerpig, lan-cetvormig of lijn-lancetvormig..........51

34 De uit de middelnerf ontspringende zij nerven gaan recht naar

den bladrand................35

De uit de middelnerf ontspringende zijnerven bereiken den bladrand niet, maar splitsen zich voor dien tijd in vele kleine takjes...................37

35 Bladen aan den voet hartvormig, rondachtig-omgekeerd eirond,

toegespitst, dubbel gezaagd, zwak gelobd , kortbehaard.

Co rylus

Bladen aan den voet niet hartvormig........36

36 Bladen 3-hoekig tot ruitvormig, toegespitst, dubbel gezaagd ,

kaal of behaard...........Bétula 189.

Bladen rondachtig of rondachtig-omgekeerd-eirond , meest uit-gerand-gezaagd, kaal .... A'lnus glutinósa tS3.

37 Bladen met hartvormigen voet...........38

Bladen zonder of met onduidelijk hartvormigen voet ... 39

38 Bladen toegespitst, scheef-hartvormig, gezaagd, van onderen

kaal of kort behaard..........Tilia, li7S.

Bladen gekarteld-gezaagd, kaal. . Prunus Maha 1 eb 341.

39 Bladen 3-hoekig of ruitvormig, gekarteld-gezaagd, toegespitst,

aan den voet meest afgeknot of wigvormig.

Soorten van Pópulus Iftl. Bladen rondachtig tot elliptisch of eirond.......40

40 Bladsteel zijdelings samengedrukt. Bladen bijna cirkelrond,

stomp getand, kaal.....Pópulus trémula lOS.

Bladsteel niet samengedrukt. Bladen rondachtig tot elliptisch of eirond, klein gezaagd, kort toegespitst . . Pfrus SSA.

41 De sterke zij nerven loopen recht tot aan den bladrand . . 42 De zijnerven bereiken den bladrand niet, maar splitsen zich

voor dien tijd in vele fijne takken ......... 46

42 Bladen van onderen grijs- of witviltig, dubbel gezaagd of klein

gelobd, elliptisch tot langwerpig . . Sorbus A'ria 34S. Bladen niet grijs- of witviltig...........43

43 Bladen aan den voet scheef of ongelijkzijdig, dubbel gezaagd. 44 Bladen aan den voet niet scheef of ongelijkzijdig .... 45

44 Bladen aan den voet meest duidelijk ongelijkzijdig, van onderen

kort behaard of kaal en alleen in de hoeken der aderen gebaard, vaak ruw..........Ulmus É.9S.

Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

Bladen aan den voet scheef, alleen op de nerven van onderen

iets behaard...........Carpfnus iS3.

45 Bladen met gegolfden rand, onduidelijk getand, gewimperd, van onderen in de hoeken der aderen met haarbundels. Fagus Bladen meest dubbel gezaagd, meest kortbehaard.

A'lnus incana tS3,

46 Bladen gaafrandig of bijna gaafrandig........47

Bladen gezaagd, getand of gekarteld.........49

47 Bladen van onderen wit- of grijsviltig........48

Bladen kaal of alleen op de nerven behaard, met behaarde

stelen.............Rhamnus SOU,

Vergelijk ook Salix, biz. 1H7.

48 Bladen 0,01-0,03 breed. Steunbladen lancetvormig.

Cotoneaster 344. Bladen 0,04-0,07 breed. Steunbladen eivormig-rondachtig, klierachtig getand.........Cydónia 3-#4.

49 Bladsteel even lang of half zoo lang als de bladvlakte. Blaad

jes meest behaard, klein gezaagd.....Pfrus 344.

Bladsteel korter.................50

50 Bladen eerst van onderen viltig, aan weerszijden afgerond, of

van voren afgeknot, gekarteld-gezaagd. Bladsteel nooit klierachtig ...........Amelanchier 345.

Bladen van onderen kaal of behaard, stomp, spits of toegespitst, gezaagd of dubbel gezaagd. Bladsteel aan den top

soms klierachtig..........Prunus 34«.

Bladen kaal, van boven glanzig, klierachtig gezaagd, eirond-elliptisch. Bladsteel klierachtig . Salix pentandra MfH.

5-1 Bladen gaafrandig of. bijna gaafrandig........52

Bladen gezaagd, getand of gekarteld........55

52 Bladen kaal..................53

Bladen niet kaal................54

53 Takken naar beneden gebogen of hangend. Bladen langwer-

pig-lancetvormig..........Lycium 38».

Takken niet hangend, kort. Bladen lancetvormig, aan den voet wigvormig versmald.......Daphna 3lt;J«.

Takken rechtopstaand. Bladen langwerpig-omgekeerd-eirond tot wig-lancetvormig, aan den top iets gezaagd, van onderen dun-viltig..............M ƒ rica 187.

54 Bladen bijna zittend, van onderen wit of grijsschilferig, lijn-lancetvormig. Doornige heester . . . Hippóphae 3Ui.

Bladen gesteeld, langwerpig-lancetvormig, van onderen viltig. Met of zonder doornen.......Méspiius 343.

04 Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

Bladen gesteeld, smal-lancetvormig tot elliptisch-Iancetvormig, van onderen zijdeachtig behaard of viltig, met steunbladen. Geen doornen.......Soorten van Salix IS9.

55 Knoppen door een kapvormig omhulsel omsloten. Bladen lang

werpig tot lijn-lancetvormig, kaal, van onderen zijdeachtig behaard of viltig, meest fijn gezaagd, met steunbladen.

Salix lt;8?.

Knopomhulsel uit verscheiden over elkaar liggende schubben bestaand..................56

56 Bladen min of meer lederachtig..........57

Bladen kruidachtig, kaal.............58

57 Bladen langwerpig-lancetvormig, 3-4-maal zoo lang als breed,

lang toegespitst gezaagd.......Castdnea MSS.

Bladen eirond-langwerpig, iets meer dan dubbel zoo lang als breed, gegolfd, stekelig getand......I'lex SOO.

58 Bladen naar den voet gaafrandig, langwerpig-lancetvormig, kaal.

Takken bruin, kantig, gegroefd.

Spiraéa salicifólia 338. Bladen gewimperd gezaagd, langwerpig-omgekeerd-eirond. Steunbladen door stekels vervangen. Berberis vulgaris £28. Bladen stekelpuntig gezaagd, lancetvormig, in den bladsteel versmald.............Pérsica331gt;.

59 Klimmende heesters...............^0

Rechtopstaande heesters of boomen .........G1

60 Bladen lederachtig, altijd groen, 5-hoekig gelobd. Bladlobben

gaafrandig............Hédera3f3.

Bladenkruidachtig,3-5-lobbig. Bladlobben grof getand. V i' t i s HO t.

61 Bladen tegenoverstaand.............62

Bladen verspreid................63

62 Bladsteel naar boven met knobbelvormige klieren. Bladen 3-

lobbig, grof getand . . . . Viburnum Opulus 44 Bladsteel zonder klieren, 3-5-lobbig. met gaafrandige, grof gekarteld-gezaagde of getande lobben . . . A cer SS7.

63 Bladen van denzelfden boom (of heester), deels ongedeeld,

deels door stompe bochten 3-5-lobbig of-spletig, alle ongelijk gezaagd, aan den voet iets ongelijk, de bovenste duidelijk

hartvormig.............Mórus 194.

Bladen alle gelijk van vorm.......... -64

64 Bladen vinlobbig of vinspletig.................65

Bladen handlobbig of handspletig..........66

65 Bladlobben gaafrandig. Bladen bochtig gelobd, in omtrek omge-

keerd-eirond of langwerig-omgekeerd-eirond. Quércus 484.

Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

Bladlobben gezaagd of getand. Bladen in omtrek breed-eirond of langwerpig-elliptisch tot langwerpig.

Soorten van Sorb us 343.

66 Bladen zeer groot(0,08-0,15 in middellijn) of van onderen witviltig. 67 Bladen kleiner, van onderen witviltig........ 68

67 Bladen van onderen witviltig, bochtig gelobd.

Pópulus alba 19». Bladen van onderen kaal of kort behaard, groot.

Platanus 190.

68 Bladen aan den voet wigvormig in den bladsteel versmald,

met steunbladen.........Crataégus 34«.

Bladen aan den voet afgeknot of hartvormig, zonder steunbladen...............Rfbes 3JO.

69 Bladen handvormig samengesteld, 3-5(-7)-tallig, althans de

onderste................. . 70

Bladen gevind.................75

70 Bladen 3-tallig, de bovenste enkelvoudig, ongedeeld ... 71 Bladen alle 3-7-tallig,..............72

71 Blaadjes gaafrandig. Takken roedevormig, kantig. Stengel

rechtopstaand........Sarothamnus 34».

Blaadjes gezaagd of van voren getand. Takken kort, meest wollig. Stengel liggend tot rechtopstaand . Ononis 3St.

72 Bladen tegenoverstaand, 5-7-tallig. Blaadjes wigvormig-omge-

keerd-eirond, getand. Boomen .... Aésculus S8G. Bladen verspreid................73

73 Klimmende heester. Bladen 3-5-tallig. Blaadjes kaal, glanzig.

Ampelópsis S9g.

Rechtopstaande tot liggende heesters.........74

74 Bladen 3-tallig, klein of vrij groot. Blaadjes gaafrandig. Hees

ters zonder doornen.........C^tisus 3JO.

Bladen 3-tallig, groot. Blaadjes nauwelijks getand, het middelste grooter. Sierstruik zonder doornen . Ptélea SS5. Bladen 3-5-tallig, groot. Blaadjes gezaagd. Stekelige heesters.

Rübus 330.

75 Bladen tegenoverstaand..............76

Bladen verspreid................80

76 Klimmende heester. Bladen enkelvoudig tot gevind met hart

vormige of eironde, gaafrandige of gekartelde blaadjes.

Clématis V italba «34. Rechtopstaande heesters of boomen.........77

77 Ieder blaadje aan den voet met zeer kleine, lijnvormige steun-

blaadjes. Takken houtig......Staphyléa £89.

heukels , Schoolflora. 8e druk. 5

00 Tabel voor houtgewassen naar de bladen.

Blaadjes zonder steunblaadjes ..........78

78 Blaadjes min of meer duidelijk gesteeld. Takken met merg

gevuld............Sambücus •«45.

Blaadjes zittend. Takken houtig..........79

79 Bladen meest met 5 blaadjes, soms met 3 of7, hettopblaadje

vaak gelobd...........Negundo #88.

Bladen met 7-15 blaadjes. Knoppen zwart. Fraxinus 4130.

80 Blaadjes duidelijk gezaagd............84

Blaadjes gaafrandig of bijna gaafrandig........84

81 Stekelige heesters................82

Heesters zonder stekels of boomen.........83

82 Steunbladen blijvend, grootendeels met den bladsteel vergroeid.

Rosa aa8.

Steunbladen klein, draadvormig, uit den bladsteel ontspringend.

Rübus Idaeus 339.

83 Bladen zeer groot (0,30-0,40 lang), met 17-23 blaadjes. Takken

bruin behaard........Rhus^phina JS80.

Bladen kleiner, met 11-15 blaadjes, althans in het begin behaard. Knoppen viltig of kaal. Soorten van Sórbus alt;#5.

84 Bladen even gevind. Blaadjes omgekeerd-eirond of wigvormig-

langwerpig, gaafrandig, stekelpuntig . . Caragana 300. Bladen oneven gevind..............85

85 Blaadjes elliptisch tot langwerpig-eirond, stomp of ingesneden. 80 Blaadjes langwerpig-eirond tot langwerpig-lancetvormig, spits

of toegespitst. Boomen.............87

86 Steunbladen in sterke stekels veranderd. Blaadjes tot 0,04 lang.

Robfnia 3GO.

Steunbladen klein, niet groen. Blaadjes nauwelijks 0,02 lang.

Colü tea 3SO.

87 Blaadjes langwerpig of langwerpig-eirond, bijna gaafrandig.

J u glan s 180.

Blaadjes eirond tot langwerpig-lancetvormig, grof getand, van onderen met een klier aan eiken tand . Ailanthus 885.

TABEL

DER FAMILIËN VAN HET NATUURLIJKE STELSEL MET HARE HOOFDKENMERKEN.

Groep I. Kryptoganieil. Sporeplan ten. Afdeeiing 3. ïaatkryptogaiiien.

KLASSE I. Equisetineeën. Paardestaarten.

Stengel geleed, in de knoopen met gesloten, getande scheeden (vergroeide bladen). Sporangiën aan de onderzijde van schildvor-mige, kransstandige of tot een eindelingsche aar gerangschikte schubben.

Fam. i. Equisetaceeën. Paardestaarten. Kenmerken als boven. 89.

KLASSE II. Ftlices. Varens.

Sporangiën aan de onderzijde van min of meer samengestelde, zelden enkelvoudige bladen of binnen in het bladweefsel.

Fam. 2. Polypodiaceeën. Eig enlijke varens. Landplanten. Bladen in den knop spiraalvormig opgerold. Sporangiën aan de onderzijde der bladen meestal tot bruinachtige hoopjes vereenigd, die vaak door een vliezig uitwas der bladvlakte (dekulieye) bedekt zijn. SS.

Fam. 3. Osmundaceeën. Landplanten. Bladen in den knop spiraalvormig opgerold. Sporangiën alleen aan het bovenste deel der bladen, tot een tros vereenigd.................SO.

Fam. 4. Ophioglosseeën. Addertonggewassen. Landplanten. Bladen in den knop niet spiraalvormig opgerold. Sporangiën in de bladslippen van een sterk veranderd, een gesteelde aar of pluim vormend bladdeel gesloten...............SO.

Fam. 5. Marsiliaceeën. Moerasplanten. Sporangiën in ronde, doosachtige omhulsels ingesloten, die aan den voet der bladen zitten. In hetzelfde omhulsel zitten eenige grootere sporen (macrosporen) en verder talrijke, kleine (microsporen). Bladen in de jeugd spiraalvormig opgerold.................OO.

Fam. 6. Salviniaceeën. op het water drijvende planten. Sporangiën in doosachtige omhulsels aan den voet van draadvormige, vertakte waterbladen. Sporekapsels met macro- en microsporen in afzonderlijke omhulsels gezeten.................OO.

Kenmerken der farailiën.

KLASSE III. Lycopodineeën. Wolfsklauwen.

Sporangiën aan den voet of in de oksels der bladen of van tot aren vereenigde schutbladen. Stengel meest liggend, kruipend of opstijgend, dicht met bladen bezet.

Fam. 7. Lycopodiaceeën. Wolfsklauwen. Kenmerken als boven. Ol.

Groep II. Phanerogamen. Zaadplanten.

, Afdeeling I. Gymnospemen. Naaktzadigen.

Fam. 8. Coniferen. Naaldboomen. Eitjes en zaden niet in een vruchtbeginsel ingesloten. Bouw van den stam zeer nabij dien der Dicotylen komend door vorming van jaarringen. Kiem met 2 of meer zaadlobben. Bladen naald- of schubvormig......

Afdeeling II. Angiogpemen. Bedektzadigen.

KLASSE I. Monocotylen. Eenzaadlobbigen.

Eitjes (zaden) in het zich later tot vrucht ontwikkelend vruchtbeginsel ingesloten. Bladen parallelnervig. Deelen der bloem meest 3-tallig. Stengel met verspreide vaatbundels. De hoofdwortel is meest onontwikkeld. Kiem met één zaadlob.

Fam. 9. Liliaceeën. Lelieachtig en. Meest bolgewassen. Bloemdek gekleurd,6-spletig, 6-bladig, of i-deelig, zeldzaam S(-iOJ-bladig. Meeldraden 6, zeldzaam 4 o/'8(-'lÜ). Vruchtbeginsel 1, 'i-hokkig met 1-3, zeldzaam 4(-5) stijlen, bovenstandig. Vrucht een doosvrucht of een bes. lOO.

Fam.iO. Juncaceeën. Bloem bi es ach tig en. Bloemdek beslaande uit 6 hafachlige blaadjes. Meeldraden 6, soms 3, aan den voet van het bloemdek ingeplant. Stamper \ met \ stijl en 3 draadvormige stempels. Vruchtbeginsel bovenstandig. Vrucht een 1- of veelzadige doosvrucht ......................108.

Fam. H. Amaryllideeën. Narcisachtigen. Bolgewassen. Bloemdek fi-deelig, gekleurd. Meeldraden 6. Helmknoppen zich naar binnen openend. Vruchtbeginsel 1, onderstandig, 3-hokkig. Stempel enkelvoudig of 3-lobbig. Vrucht een doosvrucht.....±13.

Fam. 12. Irideeën. Irisachtig en. Bloemdek (j-deelig, gekleurd. Meeldraden d. Helmknoppen zich naar buiten openend. Vruchtbeginsel , 1, onderstandig , '6-hokktg. Stempels 3. Vrucht èen doosvrucht. 1 H.

Fam. i3. Commelinaceeën. Bloemen ï-slachtig. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Meeldraden 3 of 6. Vruchtbeginsel 3-hokkig, bovenstandig, met één stijl....................11S.

Fam. 14. Typhaceeën. Lischdodden. Bloemen in cilindervormige aren of kegelvormige hoofdjes, beneden met vrouwelijke, boven met

Kenmerken der familiën.

mannelijke bloemen. Bloemdek uit 3 schubben of borsteltjes bestaand. Meeldraden 3. Stamper met 1 eitje. Moeras- of waterplanten. HS.

Fam. i5. Aroideeën. Aronskelkachtig en. Bloemen aan vleezige kolven, die door een scheede omgeven zijn. Bloemen quot;i-slachtiq en dan het bloemdek i-G-bladig en 6 meeldraden, of i-slachtig en dan zonder bloemdek en met 1 meeldraad. Stamper i-'ó-hokkig .... 117.

Fam. i6. Letnnaceeën. Eendenk roosachtig en. Drijvende waterplantjes met bladachtige stengels, zonder bladen. Zij bloeien zeldzaam. De bloemen hebben een vliezig, l-deelig bloemdek, 1-2 meeldraden en \ stamper..............118.

Fam. i7. Najadeeën. Waternymfachtigen. Waterplanten. Planten i-slachtig of 1- of 'l-huizig. Bloemdek ontbrekend of schub-vormig, i-deelig. Meeldraden 1-4. Stampers 1, 4 o/ meer . 119.

Fam. 18. Gramineeën. Grassen. Stengel knoopig, meest hol. Bladen met lange, meest gespleten scheede en met tongetje. Bloemen meest i-slachtig. Bloemdek uit 2-3 kleine schubbetjes bestaand. Meeldraden 3 (zeldzaam 6, 2 of ij. Helmknopjes vaak, als zij rijp zijn, kruisvormig uiteenwijkend. Stamper 1, i-hokkig met een eitje, 2 stijlen of 1 stijl met 2 (of 'ij stempels. Iedere bloem is omgeven door

2 schutblaadjes (kroonkafjes], waarvan het buitenste lager is ingeplant en vaak een naald (kafnaald) draagt. Bloemen 1 of meer in aartjes vereenigd, die omgeven zijn door 2 (zelden ij schutblaadjes (kelk-ka fjesj. Deze aartjes zijn tot een aar of pluim vereenigd. Vrucht een graanvrucht. Zaden met veel kiemwit.........im.

Fam. 19. Cyperaceeën. Cy p er gr assen. Stengel niet knoopig, gevuld. Bladen met gesloten scheeden, soms zonder schijf. Bloemen 1- of i-slachtig, ieder in den oksel van een kaf je. Bloemdek niet aanwezig of uit borstels of een kruikvormig urntje bestaande. Meeldraden 3, met gewone helmknopjes. Stamper 1 met 1 stijl en2 of 3 stempels. Vrucht een nootje.................1S1.

Fam. 20. Cannaceeën. Cannaachtigen. Bloemdek schijnbaar uit 3 of meer kransen van ongelijke blaadjes of slippen bestaand, de

3 buitenste blaadjes met een kelk, de 3 volgende met een bloemkroon overeenkomend, de overige ook gekleurd (vervormde meeldradenJ. Meeldraad 1 met 1 helmhokje. Vruchtbeginsel onderstandig, 3-(soms i-J hokkig. I'rucht een doosvrucht........108.

Fam. SI. Orchideeën. Standelkruiden. Bloemdek symmetrisch, meest gekleurd, in 2 kransen van 3 blaadjes. De 3 buitensteeni dor binnenste buigen vaak naar elkaar: helm , het overblijvende staat afzonderlijk en is vaak gespoord: lip. Meeldraden i (of ij vruchtbare, met-den stijl vergroeid tot een stempelzuil. Stuifmeel in ieder helmhokje een klompje vormend , meest van een staartje voorzien, dat in een kleverig schijfje, hechtkliertje, uitloopt. Soms is dit ineenzakje, beursje, opgesloten. Stempel boven aan den stempelzuil aan de voorzijde. Vruchtbeginsel onderstandig, eenhokkig. Vrucht een doosvrucht. 109.

Kenmerken der familiën.

Fam. 33. Juncagineeën. Niergrasachtigen. Water-of moeras-planten. Bloemen in trossen of aren met een groen, (5-bladig bloem-dek. Meeldraden 6. Vruchtbeginsels bovenstandig, 8-6, min of meer vergroeid, later gescheiden..............13 7.

Fam. 33. Alismaceeën. Waterwneg breeachtig en. Moeras-of waterplanten. Kelk S-bladig, groen of gekleurd. Bloemkroon 3-bladig. Meeldraden 6, 9 of meer. Stampers 3, 6 of meer, bovenstandig. Planten 1-slachtig of i-huizig.........178.

Fam. 34. Hydrocharideeën. Vorschenbeetachtigen. Ondergedoken of drijvende, 2-huizige waterplanten. Kelk 3-bladig, groen. Bloemkroon S-bladig. Meeldraden'i of een veelvoud daarvan. Vruchtbeginsel 1, onderstandig, met 3 of 6 meest l-splelige stijlen. IHO.

KLASSE II. Dicotylen. Tweezaadlobbigen.

Eitjes (zaden) in het zich later tot vrucht ontwikkelend vruchtbeginsel ingesloten. Bladen hand- of vinnervig. Deelen der bloem meest 4- of 5-tallig. Stengel met in een krans gerangschikte vaatbundels. De hoofdwortel is meest ontwikkeld. Kiem met 2 zaadlobben.

ONDERKLASSE I. Choripetalen.

Kelk en bloemkroon zijn beide aanwezig; de kelk meest groen, de bloemkroon meest anders gekleurd en veelbladig bf er is alleen een bloemdek öf er zijn geen bloembekleedsels.

Fam. 25. Betulaceeën. Berkachtig en. Boomen of heesters. Planten eenhuizig. Mannelijke en vrouwelijke bloemen in katjes. Mannelijke bloemen in de oksels van schutbladen, met of zonder bloemdek. Meeldraden 2, 4 o/' meer. Vrouwelijke bloemen met weinig ontwikkeld bovenstandig, of zonder bloemdek, in de oksels van schutbladen, die meestal blijven na den bloeitijd. Vruchtbeginsel 2- of nieerhokkig. Vrucht een noot..................IS li.

Fam. 36. Cupuliferen. N apj es drag enden. Boomen. Planten eenhuizig. Mannelijke bloemen in katjes, met i-6-spletig bloemdek. Meeldraden 5-20. Vrouwelijke bloemen alleenstaand of meer bijeen met weinig ontwikkeld, bovenstandig bloemdek en een 2- of meer-hokkig vruchtbeginsel, omgeven door een omwindsel, dat later het napje vorml. Vrucht een noot............184-.

Fam 37. Juglandeeën. Okkernootachtigen. Boomen, l-huizig. Mannelijke bloemen in katjes. Bloemen in de oksels van schubben. Meeldraden i-talrjk. Vrouwelijke bloemen eenige bijeen, omwindsel S-meertandig, bloemdek 3-i-slippig, vruchtbeginsel 1, onderstand'g, met 2 stempels. Vrucht een steenvrucht........ISO.

Fam. 28. Myricaceeën. Gagelachtigen. Planten '[-l-huizig. Bloemen in katjes, in de oksels van schutbladen. Mannelijke bloemen,

Kenmerken der familiën. ?lt;

zonder of met een uit 2-6 schubbetjes bestaand bloemdèk en % of meer meeldraden. Vrouwelijke bloemen met een blocmdek uit 2-6 schubbetjes bestaande en i vruchtbeginsel met 2 stempels . . i Sii

F am. 29. Salicineeën. Wilg achtig en. Doornen of heesters, H-huizig. Bloemen in katjes, in de oksels van schutbladen. Bloemdek napvormig of uit 1 of 2 honig k/ieren bestaand. Mannelijke bloemen met 1 of meer meeldraden. Vrouwelijke bloemen met i eenhokkig vruchtbeginsel met

1 stijl en 2 stempels. Vrucht een doosvrucht. Zaden met kuif. IS7.

Fam. 30. Urticaceeën. Netelachtigen. Planten kruidachtig of houtig, bijna altijd 1- of l-huizig. Bloemdek 4- of IS-deelig of -bladig. Meeldraden 4-5, aan den voet van het bloemdek ingeplant. Vruchtbeginsel vrij, i-l-hokkig, met 1 eitje in ieder hokje, vaak met

2 stempels. Vrucht een dopvrucht of noot. soms eenschijnbes. i!t3

Fam. 31. Ulmaceeën. Ypach tig en. Boomen. Bloemen meest 2-slachtig, in hoofdjes of bundels. Bloemdek klokvormig, i-S-splelig of 5-C)-deelig. Meeldraden 3-12. Vruchtbeginsel i, bovenstandig. Vrucht een vleugel- of doosvrucht...........193.

Fam. 3-2. Plataneeën. Plataanachtig en. Boomen. Schors jaarlijks afschilferend. Planten i-huizig. Bloeiwijzen: kogelronde katjes. Mannelijke bloemen: veel meeldraden met schubben er tusschen. Vrouwelijke bloemen: veel stampers met schubben. Vrucht een noot. IflO

Fam. 33. Ceratophylleeën. Waterplanten, i-huizig. Bladen gaffelvormig gedeeld, in kransen. Bloemdek iO-i'i-slippig. Meeldraden quot;10-25 of 1 stamper met priemvormigen, blijvenden stijl. Vrucht

een noot, \-hokkig, \-zadig..............ma.

Fam. 34. Polygoneeën. Veelknoopigen. Bloemen \- of 2-slachtig. Bloemdek 3-6-spletig of -deelig. Meeldraden 3-9. Vruchtbeginsel bovenstandig met 2-3 stijlen of stempels. Bladen met vliezige, stengelomvattende scheeden. Stengel meest knoopig geleed. . 107.

Fam. 35. Chenopodieeën. Ganzevoetachtigen. Planten \- of'i-huizig of l-slachtig. Bloemdek 'S-b-deelig, -bladig,1-kleppig of ontbrekend. Meeldraden 5 of minder, aan den voet van het bloemdek ingeplant. Vruchtbeginsel met '1 stijl en 2-4 stempels of een 2-i-deeligen stijl. HOS.

Fam. 36. Amarantaceeën. Planten \-huizuj of V-slachlig. Bloemdek 'S-5-deelig, droogvliezig, meest gekleurd. Meeldraden 3-5 op den bloembodem gezeten. Vruchtbeginsel bovenstandig met 1 stijl en 1

of meer stempels of stijl ontbrekend..........SO.'t.

Fam. S7. Nyctagineeën. Bloemen l-slachtig. Bloemdek bloemkroonachtig gekleurd, i-W-splelig. Meeldraden 4-10. Vruchtbeginsel

bovenstandig met knopvormigen stempel........£11.

Fam. 5S. Caryophylleeèn. M uur achtig en. Bladen tegenover

staand. Kelk i-G-tandig tot i-6-bladig. Bloemkroon i-G-bladig, soms zeer klein, priemvormig of ontbrekend. Meeldraden 3-12. Vrucht-

Kenmerken der familiën.

beginsel \ met 1-5 stijlen of 1-3 zittende stempels. Vrucht een meest

1-hokkige doosvrucht met centralen zaaddrager......e tl.

Fam. 39. Portulacaceeën. Porseleinachtigen. Kelk S-spletig of

2-, zelden SS-bladig. Sloenikroon5-fS-amp;Jbladig of -slippig, met ongelijke bladen of slippen, op den kelk gezeten. Meeldraden'6-15, meest op de bloemkroon ingeplant. Stamper \-hokkig, met 3-6-spletigen stijl en bovenstandig of half-onderstandig vruchtbeginsel. Vrucht een doosvrucht ......................Hit O.

Fam. 40. Berberideeën. Berberisachtigen. Kelk i-6-bladig. Bloemkroon i-6-hladig. Meeldraden 4-6. Meeldraden en bloembladen tegenover den kelk zittend. Helmknoppen met klepjes openspringend. Stamper enkelvoudig. Vrucht een hes.....228.

Fam, A-d. Mnynoliaceeën. Kelk 3-h-bladig, Kroonbladen 6 of meer. Meeldraden talrijk, op den bloembodem ingeplint. Vruchtbeginsels vele, enkelvoudig. Heesters of boomen . ........SUS.

Fam. 4%. Calycantheeën. Heesters of hoornen. Kelk- en kroonbladen in onbepaald aantal, langzaam in elkaar en in de meeldraden overgaand. Vele vruchtbeginsels in de verdiepte kelkbuis liggend. 2!dH,

Fam, 43. Ranunculaceeën. Ran onkelachtig en. Kelk O-veel-, meest 5-bladig, soms gekleurd, regelmatig of symmetrisch. Bloemkroon 3- of meerbladig, vaak met honigschubjes aan den voet, soms door honigbakjes vertegenwoordigd of ontbrekend. Meeldraden meest veel, op den bloembodem ingeplant. Helmknoppen met overlangsche spleten openspringend. Stampers vele, enkelvoudig, zelden weinige of i. Vruchten dop- of kokervruchten.........££0.

Fam. 44. Nymphaeaceeën. quot;Waterleliën. Kelk k-h-bladig. Bloembladen veel, langzamerhand naar binnen in meeldraden overgaand. Vruchtbeginsel veelhokkig met veelstraligen stempel .... It-tO,

Fam, 45, Papaveraceeën. Papave rachtigen. Kelk (X-jl-bladig, vroeg afvallend. Bloemkroon A-hladig, Meeldraden veel, op den bloembodem ingeplant. Stamper 1 met 2-20 stempels. Doosvrucht door onvolkomen tusschenschotten soms schijnbaar veelhokkig. Meest met melksap.....................XAl,

Fam. 46. Fumariaceeën. Duivenkervelach tig en. Kelk 'i-bladig, afvallend of ontbrekend. Bloemkroon i-bladig, symmetrisch, soms wat vergroeid. Meeldraden 6, in 2 bundels van 3, wier zij deling sche helmknoppen 1- en de middelste l-hokkig zijn. Stamper i-hokkig met 1 stijl en 2 stempels. Doosvrucht of nootje........11413.

Fam. 47. Cruciferen. Kruis b loemigen. Kelk A-hladig. Bloemkroon i-bladig, in een kruis staand, soms ontbrekend. Meeldraden 6, vier-machtig, zelden 4 of 1, Stamper 1. Vrucht een hauw of hauwtje, dat meest met 2 kleppen van beneden naar hoven openspringt, soms in leden uiteenvalt, of niet openspringt en in 't laatste geval 1-zadig is.....................SAS.

Kenmerken der Tamiliën.

Fam. 48. Resedaceeën. Besedaachtigen. Kelki-l-deeliy. Bloemkroon i-l-bladig met meest onregelmatig ingesneden bloembladen. Meeldraden H-30 op een scheeve schijf zittend. Vruchtbeginsel \-hokkig met veel eitjes. Stijlen 8-6. Doosvrucht ......«07.

Fam. 49. Violaceeën. Fioolachtige n. Kelk 5-bladlg, met aanhangsels aan den voet. Bloemkroon 5-bladig, symmetrisch. Meeldraden 5, boven de helmknoppen met een vliezig aanhangsel , onderling samenhangend, of Hamenneigend. I'rvchtbeginsel i-hokkig, met 3 wandstandige zaadlijsten. Doosvrucht 'A-kleppig.....«08.

Fam. 50. Droseraceeën. Zonnedauwachtigen. Kelk 5-deelig. Bloemkroon 5-bladig , regelmatig. Meeldraden 5. Vruchtbeginsel 1 -hokkig met wandstandige zaadlijsten. Stijlen 3-5. Doosvrucht. '£7±.

Fam. 51. Cistineeën. Zonnekruidachtig en. Kelk 3- of 5-bladig, in het laatste geval de 2 buitenste blaadjes kleiner blijvend. Bloemkroon ö-bladig. Meeldraden veel. Vruchtbeginsel i-meerhokkig. Doosvrucht 3-kleppig, veelzadig............117 g.

Fam. 52. Hypericineeën. Hertshoornachtigen. Kelkö-deelig of h-bladig. Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden in 'ó(-5J bundels. Vruchtbeginsel i-3-hokkig met 3-5 stijlen. Donsvrucht. Bladen vaak met doorschijnende stippels..............£7«.

Fam. 53. Frankeniaceeën. Kelk \-5-spletig. Bloemkroon i-5-hladig. Meeldraden 4 of 6. Vruchtbeginsel 1 met I stijl en 2-4 stempels. Doosvrucht i-hokkig.................1174.

Fam. 54. Elatineeën. Elatineachtigen. Kelk 3-5-dee/ig. Bloemkroon 3-5-bladig. Meeldraden 3, 4, 6, of 8. Vruchtbeginsel 1 met 3-5 stijlen en knopvormige stempels. Vrucht een 3-b-hokkige doosvrucht. Bladen tegenoverstaand of in kransen..........1674:.

Fam. 55. Tatnariscineeën. Boomen of heesters. Bladen klein, schub- of naaldvnrmig. Kelk i-b-bladig. Bloemkroon i-5-bladig. Meeldraden 4, 5 of 10. Vruchtbeginsel 1 met 3 (1-5) stijlen en stempels. Vrucht een %5-kleppige doosvrucht........«75.

Fam. 56. Tiliaceeën. L i ndeac h t i gen. Boomen. Bladen af tv is-selend. Kelk i-5-bladig. Bloemkroon i-5-bladig. Meeldraden veel, vrij of veelbroederig. Helmknoppen I-hokkig. Stamper i met 5-hokkig vruchtbeginsel, 1 stijl en 5-lobbigen stempel. Vrucht een i-hokkig nootje met 1 of 2 zaden............«75.

Fam. 57. Malvaceeën. Malveachtigen. Kelk 5-spletig, vaak met bijkelk. Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden veel, eenbroederig meteen-hokkige helmknoppen. Stampers 1 of vele met vele stijlen. Vrucht in talrijke, eenzadige splitvruchten uiteenvallend of een doosvrucht. «70.

Fam. 58. 6eraniace«ën. Ooievaarsbekken. Kelk 5-bladig, Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden 10, waarvan 5 soms onvruchtbaar, soms aan den voet iets vergroeid. Stampers 5, onderling en met een

Kenmerken der fami 1 iën.

centraal zuiltje tot één vereenigd. Stempels vrij. Vruchtjes 5, bij rijpheid met de stijlen van het middelzuiltje loslatend . . . 93O.

F am. 59. Tropaeoleeën. Kei Wi-lobbig, 5-deelig, gespoord, bloemkroon 5-bladig, symmetrisch. Meeldraden 8. Vruchtbeginsel \ met

1 stijl. Vrucht 3-deelig. Bladen schildvormig......SSX.

Fam. 60. Oxalideeën. Klaverzuring ach tig en. Bladen 3-tallig, zuur. Kelk b-bladig of -deelig. Bloemkroon h-bladig. Meeldraden 10, waarvan de 5 buitenste korter zijn, vaak aan den voet vergroeid. Stamper 1 'met 5 stijlen. Vrucht een b-hokkige doosvrucht . ItSlt.

Fam. 61. Llneeën. Vlasachtigen. Kelk i-5-bladig of-deelig. Bloemkroon i-5-bladig. Meeldraden 4-5, vaak van onderen vergroeid. Stamper 1 met 4 o/quot; 5 stijlen. Doosvrucht 4-5-, schijnbaar' 8-\0-hokkig. £83.

Fam. 6-i. Balsamineeën. Balsemienachtig en. Kelk meest 3-bladig , waarvan één grooter en gespoord, soms b-bladig. Bloemkroon 5-bladig, niet gelijk van grootte, de zijdelingsche 2 aan 2 vergroeid. Meeldraden 5 met samenhangende helmknoppen. Vruchtbeginsel 5-hokkig met 5-lobbigen, zittenden stempel. Vrucht een elastisch openspringende doosvrucht................ltS€.

Fam. 63. Butaceeën. Buitach tigen. Planten veeltelig of 1-1 luizig' Bladen gevind of 3-tallig. Kelk i-5-deelig. Bloemkroon i-5-bladig. Meeldraden V-iO. Stampers 1-5. Vrucht gevleugeld of een doosvrucht. ItSS-Fam. 64. Terebinthaceeën. Boomen of heesters, meest 1-of'1-huizig. KelkH-l-spletig. klein. Bloemkroon'i-l-bladig of ontbrekend. Meeldraden S-T. Vruchtbeginsel 1 met'A stijlfin. Vrucht een steenvrucht. £80.

Fam. 65. Hippocastaneeën. Kas ta nj eachtige n. Boomen met handvormig samengestelde bladen, ceeltelig. Kelk 5-tandig. Bloemkroon i-5-bladig, symmetrisch. Meeldraden 7-8. Stamper 1 met een 3-hokkig vruchtbeginsel. Vrucht i-hokkig, meest éénzadig. Doosvrucht

met 3 kleppen openspringend.............280

Fam. 66. Acerineeën. Eschdoornachtigen. Boomen met overstaande bladen, 'i-slachtig, 1- of l-huizig. Kelk meest b(i:-9)-tandig of -deelig. Bloemkroon meest 5(i-9)-bladig of ontbrekend. Meeldraden meest 8(5-'12). Stamper '1 met 1 stijf en 2 stempels. Vrucht

een tweedeelige, gevleugelde splitvrucht.........'lt;tH9

Fam. 61. Polygaleeën. Kruisbloemachtig en. Kelk b-bladig₎ de 2 zijdelingsche blaadjes groot, gekleurd. Bloemkroon S-5-bladig, met elkaar en met de meeldraden vergroeid. Meeldraden 8, een- of tweebroederig, met A-hokkige helmknoppen. Stamper 1, met 2-hokkig vruchtbeginsel. Vrucht meest een doosvrucht. . . . «88.

Fam. 68, Staphyleaceeën. Boomen of heesters. Bladen 3-tallig of gevind. Kelk Ty-deelig, gekleurd. Bloemkroon b-bladig. Meeldraden 5, afwisselend met de kroonbladen op een het-vruchtbeginsel omgevende schijf ingeplant. Stamper 1 met 2-3 stijlen en stempels. Vrucht een '■2-3-lwkkige, vliezige doosvrucht. Zaden zonder zaadmantel . HHO.

Kenmerken der familiën.

Fam. 69. Aquifoliaceeën (Itlicineeën). Hulstachtigen. Heesters of boomen met stijve bladen. Kelk i-6-tandig. Bloemkroon i-ti-deelig. Meeldraden 4-6, voor de kelkslippen staand. Stamper i, met zitienden, i-5-lobbigen stempel. Vrucht een bes.......£00

Fam. 70. Celastrineeën. Boomen of heesters. Kelk i-h-slippig. Bloemkroon i-5-hladig. Meeldraden 4-5, afwisselend met de kroonbladen op een het vruchtbeginsel omgevende schijf ingeplant. Stamper met 1 stijl en stempel. Doosvrucht '1-h-hokkig. Zaden met gekleurden zaadmantel ......................ttoo.

Fam.Ti. Ampelideeën. Wijnstokachtig en. Klimplantenmet hecht-ranken. Kelk gaafrandig tot i-h-tandig. Bloemkroon i-5-bladig, vaak van boven verbonden. Meeldraden 4-5, voor de kroonbladen staand. Stamper met \ stijl en stempel. Vrucht een 'i-hokkige bes . HOI.

Fam. 72. Rhatnneeën. Heesters of boomen, l-stachtig of l-huizig. Kelk i-5-spletig. Bloemkroon i-5-bladig, op den kelk ingeplant. Meeldraden 4-5, voor de kroonbladen staand. Stamper 1 , meest met l-i-spletigen stijl. Vrucht een besachtige steenvrucht . . . SOU

Fam. 73. Euphorbiaceeën. Wolf smelkachtig en. Plant kruidachtig, 1- of l-huizig. Bloemdek ontbrekend of aanwezig. Meeldraden 1 of meer. Vruchtbeginsel bovenstandig, l-'i hokkig met 2-3 stijlen en meest gespleten stempels. Vrucht een 'i-kluizige splitvrucht. Meest met melksap.................SOS

Fam. 74. Callitrichineeëtl. Waterplanten, \Qiuizig of l-slachtig. Bloemen omgeven door 2 teere schutblaadjes. Bloemdek onduidelijk. Meeldraden \ (-2). Vruchtbeginsel vierkant, met 2 stijlen. Vrucht een i-deelige splitvrucht...............SOO

Fam. 75. Buxineeën. Heesters, i-huizig. Mannelijke bloemen met ii-5)-slippig bloemdek en 4 (-5) meeldraden. Vrouwelijke bloemen met G-slippig bloemdek en een bovenstandig, 'i-hokkig vruchtbeginsel met 3 stijlen en stempels. Vrucht een 'i-hokkige doosvrucht . S07.

Fam. 76. Empetreeën. Heesters, i-huizig. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Meeldraden 3. Stamper 1, met bovenstandig vruchtbeginsel, l stijl en 6-9 stervormig geplaatste stempels.......SOS.

Fam. 77. UmbGiliferön. Schermblo emig en. Bladen meest samengesteld. Bloeiwijze meest een samengesteld scherm. Kelk klein, 5-tandig, soms onduidelijk. Bloemkroon h-bladig. Meeldraden 5. Vruchtbeginsel 1, onderstandig, met 2 stijlen. Vrucht een i-notigesplitvrucht. S»8

Fam. 78. Araliaceeën. Klimopuchtigen. Heesters. Kelk klein, i-5-tandig. Bloemkroon 5-W-bladig. Meeldraden 5-10. Vruchtbeginsel onderstandig , 2-meerhokkig met 2-5, meest sadmgekleefde stijlen. Vrucht een veelhokklge hes............313.

Fam. 79. Cornaceeën. Boomen of heesters. Kelk klein, i-slippig. Bloemkroon i-bladig. Meeldrade.u. i. Vruchtbeginsel onderstandig met \ stijl en \ stempel. Vrucht een i{\-\hohkigè steenvrucht. 313.

Kenmerken der familiën.

Fam. 80. Crassulacfiesn. Vet plan ten. Bladen vleezig. Kelk meest 5(3-2Ü-)-ctee%. Bloemkroon S-VO-bladig, soms -deelig. Meeldraden 3-20, op den kelk ingeplant. Stampers 3-'2ü. Vruchten kokervruchten. 314.

Fam. 81. Saxifrageeën. Steenbr eekachtig en. Kelk A-h-deelig of -spletig. Bloemkroon i-b-bladig op den kelk ingeplant of ontbrekend. Meeldraden 4-10 op den kelk gezeten. Vruchtbeginsel bovenstandig of hal fond erstandig met 2-5 stijlen of 4 zittende stempels . . . 310.

Fam. 8'2. Philadelpheeën. Jasrnijna chtigen. Heesters. Kelk bAO-spletig. Bloemkroon i-W-bladig. Meeldraden 10 of veel, evenals de bloemkroon op den kelk ingeplant. Vruchtbeginsel 1, onderstandig, met 3-5 stijlen. Vrucht een doosvrucht.........318.

Fam. 83. Ribesiaceeën. Aalbesachtigen. Heesters, V-slachtig of l-huizig. Kelk i-5-slippig. Bloemkroon i-ö-bladig. Meeldraden 4-5, op den kelk ingeplant. Vruchtbeginsel onderstandig met 1 stijl. Vrucht een bes...................319.

Fam. 84. Onagraceeën. Wederikachtig en. Kelk V-i-deelig. Bloemkroon 2- of i-bladig. Meeldraden 2, 4 of 9, evenals de bloembladen op den kelk gezeten. Vruchtbeginsel 2- of i-hokkig, onderstandig, met 1 stijl en 2- of i-lobbigen stempel......31U■

Fam. 85. Halorrhagideeën. Waterplanten, meest eenhuizig of Z-slach-tig. Kelk i-slippig. Bloemkroon 4 bladig. Meeldraden 8 of 4, met de bloemkroon op den kelk gezeten. Vruchtbeginsel onderstandig, i-hokkig met 4 zittende stempels. Vrucht een b-deelige splitvrucht , . 3S3.

Fam. 86. Hippurideeën. Waterplanten. Bladen in kransen. Bloem-dek weinig ontwikkeld. Meeldraad 1. Vruchtbeginsel i-hokkig, i-zadig, onderstandig................. 32-i.

Fam. 87. Lythrarieeën. Kattestaar tachtigen. Kelk 8-12-tandig. Bloemkroon A-fj-bladig of ontbrekend. Meeldraden 4-12, met de bloembladen op den kelk gezeten. Vruchtbeginsel ^.-i-hokkig met 1 stijl of zittenden stempel. Vrucht een doosvrucht .... 3SS.

Fam. 88. Thymela«aceeën. Heesters of hoornen. Bloemdek onderstandig, gekleurd, i(-§)-spletig. Meeldraden 3(-10). Stamper 1 met korten stijl en stempel........... .......31iS.

Fam. 89. Elaeagtieeën. Heesters of boomen, l-huizig of l-slachtig. Bloemdek onderstandig, van binnen gekleurd, l-h-spletig of -deelig. Meeldraden i-G. Vruchtbeginsel\, eenhokkig met een stijl en stempel.3ttO.

Fam. 90. Rosaceeën. Tioosachtigen. Kelk 'i-b-spletig, soms met hijkelk. Bloemkroon i-5-hladig of ontbrekend. Meeldraden 1-4 of veel, evenals de bloembladen op den kelk gezeten. Stamper 1 tot veel, vrij, elk met een stijl. Vrucht een dop-, steen- of kokervrucht . . SUS.

Fam. 91. Atnygdaieeën. Amandelachtig en. Boomen of heesters. Kelk 5-slippig. Bloemkroon 5-bladig. Meeldraden veel, evenals de bloembladen op den kelk gezeten. Vruchtbeginsel 1, vrij, met 1 stijl en stempel. Vrucht een steenvrucht............339.

Kenmerken der familiën.

Fam. 9'2. Pomaceeën. Appelachtig en. Boomen of heesters. Kelk 5-tandig of -spletig. Bloemkroon Tgt;-bladig. Meeldraden veel, evenals de bloembladen op den kelk gezeten. Vruchtbeginsel onderstandig, 1-5-hokkig met\-5 stijlen. Vrucht een bes-, appel- of steenvrucht. 342.

Fam. 93. Papilionaceeën. Vlinderbloemigen. Bladen meest samengesteld. Kelk 5-tandig tot 5-deelig of l-lippig. Bloemkroon 5-bladig, vlinderrormig. Meeldraden 10, eenbroederig of tweebroederig (9 vergroeid, 1 vrij), Stamper 1, met i-hokkig vruchtbeginsel, 1 stijl en stempel. Vrucht een peulvrucht..........

Fam. 94. Caesalpinieeën. Boomen. Bladen gevind. Planten meest veeltelig. Kelk 'i-h-deelig. Bloemkroon 3-5-bladig, symmetrisch, soms ontbrekend. Meeldraden 5-10, vrij. Vruchtbeginsel 1 met een stijl en stempel. Vrucht een peulvrucht............3Ö5.

Fam. 95. Aristolochieeën. Bloemdek gekleurd, bovenstandig, onregelmatig, ongedeeld of 'ó-i-spletig. Meeldraden 6 of 12, vrij, of met den stijl vergroeid, op den top van het vruchtbeginsel gezeten, met korte of zonder helmdraden. Vruchtbeginsel 'ó-6-hokkig. Vrucht een doosvrucht...................360.

Fam. 96. Loranthaceeën. Woekerplanten, l-huizig. Bloemdek 4-slippig of -bladig. Mannelijke bloemen met 4 meeldraden, op de bloemdekslippen zittend. Vrouwelijke bloemen met onderstandig vruchtbeginsel en zittenden stempel. Bes eenzadig....... 30 7.

ONDERKLASSE 2. Synpetalen.

Kelk en bloemkroon zijn beide aanwezig, de bloemkroon is meestal wel ingesneden, maar bestaat niet uit vrije blaadjes.

Fam. 97. Ericaceeën. Heideachtigen. Kelk i-S-tandig, -slippig of -bladig. Bloemkroon i-5-landig of -spletig. Meeldraden 4-10, de helmknoppen vaak met poriën openspringend. Vruchtbeginsel onder-of bovenstandig, i-Tï-hokkig met 1 stijl en stempel. Vrucht een doosvrucht of bes...................3 7 W.

Fam. 98. Primulaceeën. Sleutelbloemigen. Kelk i-iO-tandig of -spletig. Bloemkroon i-iO-tandig of -spletig of ontbrekend. Meeldraden 4-8, voor de kroonslippen staand, soms nog 5 onvruchtbare. Vruchtbeginsel i-hokkig, meest bovenstandig, met '1 stijl en stempel. Vrucht een doosvrucht met centralen zaaddrager.....3 74.

Fam. 99. Plumbagineeën. Kelk vliezig, 5-iO-tandig of -slippig. Bloemkroon 5-bladig of -deelig. Meeldraden 5, voor de kroonslippen. Vruchtbeginsel i-hokkig met 5 stijlen en 1 stijl en 5 stempels. Vrucht meest een blaasvrucht................378.

Fam. iOO. Convolvulaceeën. Winden. Stengel meest windend. Kelk en kroon i-5-lobbig of -spletig. Meeldraden 5. Vruchtbeginsel 2- of i-hokkig, op een schijf zittend, met 1 of 2 stijlen en stempels. Vrucht een doosvrucht met een bepaald aantal zaden. . . . 37O.

Kenmerken der familien.

Fam. iOi. Hydrophyllaceeën. Kelk 5-iO-slippig. Bloemkroon ft-lobbig. Meeldraden 5. Vruchtbeginsel of onvolkomen 1-hokkig met '2 stijlen of 2 stempels. Vrucht een donsvrucht.......381.

Fam. i0% Polemoniaceeën. Kelk en bloemkroon 5-lobbrg of -spletig. Meeldraden 5, op de bloemkroon gezeten. Vruchtbeginsel op een schijf, 3-hokkig met 1 s'tijl en 3 stempels. Vrucht een doosvrucht . 381.

Fam. i03. Asperifolieën. Ruwbladigen. Bladen meest ruw behaard. Bloeiwijze een opgerolden bloemtop of schicht. Kelk 5-tandig of -deelig. Bloemkroon b-lobbig of -spletig, soms iets onregelmatig, vaak met schubben aan de keel. Meeldraden 5, op de bloemkroon gezeten. Stamper bestaande uit een meest i-deeliy, soms %-deelig of gaaf, i-hokkig vruchtbeginsel, op een schijf gezeten, \ stijl en \ of 'l stempels. Vrucht meest een i-notige splitvrucht 3811.

Fam. M4. Solaneeën. Nachtschaden. Kelk ü(i-6)-spletig of -deelig. Bloemkroon b-(A-G)-lohbig. Meeldraden 5(4-6) op de bloemkroon gezeten. Vruchtbeginsel 2-, zelden meerhokkig, met i stijl en stempel Vrucht een bes of doosvrucht met veel zaden . . . 388.

Fam. 105. Scrophularineeën. Leeuwebekachtigen. Ae/ft 4-5-tandig of spletig. Bloemkroon onregelmatig i-§-tandig of -spletig of 2-lippig. Meeldraden 5 of 4, tiveemachtig, of 2. Vruchtbeginsel ï-2-hokkig met 1 stijl en \ of 2 stempels. Zaden met kiemwit . 30e.

Fam. i06, Labiaten. Lipbloemig en. Stengel meest vierkant. Bladen tegenoverstaand. Bloemen in schijnkransen. Kelk 5-tandig, vaak 1-lippig. Bloemkroon meest l-lippig, grijnzend. Meeldraden 4, óf gelijk óf 'l-uiacjitig óf 2. Vruchtbeginsel diep i-deelig, op een schijf, met \ stijl en 2 stempels. Vrucht een i-notige splitvrucht. 400.

Fam. 107. Lentibularieeën. Blaaskruidachtigen. Water- of moerasplanten. Kelk 5-spletig of IS-deelxg. Bloemkroon 2-lippig _gt; gespoord. Meeldraden 2. Vruchtbeginsel i-hokkig met centralen zaaddrager en stijl. Vrucht een doosvrucht.........422.

Fam. 108. Qrobancheeën. Bremraapachtig en. Woekerplanten met schubben in plaats van bladen. Kelk i-5-splelig of l-bladig, Bloemkroon 'i-lippig, 5-lobbig. Meeldraden 4, tweemachtig. Vruchtbeginsel i-hokkig, met 1 stijl of 2 stempels. Vrucht een doosvrucht. 423.

Fam. 109. Bignoniaceeën. Heesters of boomen. Kelk l-lippig ofa-deelig. Bloemkroon 5-lobbig of -spletig, bijna l-lippig. Meeldraden 2, of 4 tweemachtige. Vruchtbeginsel met 1 stijl en stempel. Doosvrucht I-hokkig. Zaden gevleugeld, zonder kiemwit.......420.

Fam. 110- Globularieeën. Kelk 5-deelig. Bloemkroon ^5-spletig, symmetrisch. Meeldraden 4. Vruchtbeginsel i-hokkig , met i stijl en 1-spletigen stempel. Vrucht niet openspringend...... 420.

Fam. 111. Verbenaceeën. Kelk 5-tandig. Bloemkroon 5-slippig, iets l-lippig. Meeldraden l-machtig of 2. Vruchtbeginsel i-hokkig, met 1 stijl en stempel. Vrucht een i-notige split- of een steenvrucht. 420.

Kenmerken der farniliën.

Fam. HQ. Plantagineeën. Weeg breeachtigen. Planteni-slachtig of \-huizig. Kelk vliezig, i-deelig, of l-'S-hladig. Bloemkroon 'S-tandig ofi-spletig. Meeldraden 4, op de bloemkroon of den bloembodem gezeten. Vruchtbeginsel ï-b-hokkig met 1 stijl. Vrucht een doos- ofdopvrucht. 7.

Fam. il3. Oleaceeën, Olij fachtigen. Heesters of bo omen, met overstaande bladen. Kelk i-tandig of -deelig of ontbrekend. Bloemkroon S-i-bladig of -deelig of ontbrekend. Meeldraden 2. Vruchtbeginsel 1-hokkig, met \ stijl en gespleten stempel......ia ft

Fam. ii4. Gentianeeën. G en t i a a n a c h ti g e n. Bladen meest overstaand. Kelk ^{i-\'i)-slippig of -bladig. Bloemkroon fyi-ity-spletig. Meeldraden 5(4-12), afwisselend met de kroonslippen. Stamper i, 1 -hokkig, met wandstandige zaadlijsten, met 2 geheel of ten deele vergroeide stijlen. Doosvrucht met 2 kleppen openspringend . i 30.

Fam H5. Apocynaceeën. M aag de pa lm achtig en. Kelk ö-deelig. Bloemkroon 5-slippig. Meeldraden 5. Stuifmeel poedervornlig. Stamper 1, i-hokkig, met 1 stijl en 1-lobbig en stempel of 2, ieder i-hokkig. Vrucht \ of 1 kokervruchten..............433.

Fam. H6. Asclepiadeeën. Kelk b-deelig. Bloemkroon 5-spletig. Meeldraden 5, eenbroederig, aan den stijl zittend, met aanhangsels aan de helmknoppen. Vruchtbeginsel 2, met 2 stijlen en 1 koekvormigen stempel. Stuifmeel in klompjes. Kokervruchten. Zaden met kuif. 434.

Fam Hl. Campanulaceeën. Klokj esachtig en. Kelk en bloemkroon h-slippig. Meeldraden 5, met soms zijdelings verbonden helm-knoppen. Stamper onderstandig met l-b-hokkig vruchtbeginsel, 1 stijl en 2-5 stempels. Vrucht een doosvrucht.......43Jgt;.

Fam. il8. Lobeiiaceeën. Kelk 5-slippig of gaaf. Bloemkroon^t-spletig, onregelmatig, iets l-lippig. Meeldraden 5, met vergroeide helmknopjes. Vruchtbeginsel onderstandig, V-i-hokkig, met \ stijl. Vrucht een doosvrucht.....................438.

Fam. H9. Cucurbitaceeën. Komkommerachtigen. Planten 1-of %huizig met ranken. Kelk 5-tandig. Bloemkroon h-slippig. Meeldraden 3, 2 met l-hokkige helmknoppen, één met \-hokkigen helm-knop. Vruchtbeginsel onderstandig, amp;-\0-hokkig, met of zonder stijl en 3-5 stempels. Vrucht een bes............439.

Fam. iW. Rubiaceeën. Ster bladig en. Bladen meest in kransen. Kelkzoom meest klein, i-6-slippig. Bloemkroon i(3-6)-slippig. Meeldraden 4-6, op de bloemkroon gezeten. Vruchtbeginsel onderstandig, 'i-hokkig. Vrucht een l-notige split- of steenvrucht..... 440.

Fam. i%l. Caprifoliaceeën. Vlierachtigen. Bloemen regelmatig of symmetrisch. Planten met overstaande bladen. Kelk Q-h-tandig. Bloemkroon b-b-slippig. Meeldraden 4-10, op de bloemkroon gezeten, soms ook 'l-iiic. chtig. Vruchtbeginsel onderstandig, 1-5-hokkig. J rucht een besvrucht................... 444.

Kenmerken der familiën.

Fam. 122. Valerianeeën. Valeriaanachtig en. Kelkzoom in vedervormige haren overgaand, ook wel getand of weinig ontwikkeld. Bloemkroon 3-h-slippig, min of meer symmetrisch. Meeldraden 4 of minder op de bloemkroon gezeten. Vruchtbeginsel onderstandig, i-3-hokkig. Vrucht een dopvrucht...........44 7.

Fam. 123. Dipsaceeën. Kaardeachtig en. Bloemen in hoofdjes, omgeven door een omwindsel. Elke bloem draagt een bovenstandigen kelk, die vaak borstelvormig is en een bijzonder omwindsel, dat onderstandig is. Bloemkroon i-h-spletig. Meeldraden 4, op de bloemkroon gezeten. Vruchtbeginsel met 1 stijl en stempel. Vrucht een dopvrucht.....................44W.

Fam. 124. Compositen. Samengesteldbloemig en. Bloemen in hoofdjes met omwindsel. Soms iedere bloem nog met 1 schutblad (strooschub). Straal- en schijfbloemen buis-, trechter- en lintvormig of de eerste lint-, de tweede buisvormig. Vaak niet alle bloemen 1-slachtig. Kelk meest uit haren of borstels bestaand, later het vrucht-pluis of de haarkroon vormend of afwezig. Bloemkroon i-5-tandig. Meeldraden 5, sadmhelmig. Vruchtbeginsel onderstandig met 1 stijl en 2 stempels. Vrucht een dopvrucht..........451.

GROEP I.

KRYPTOGAMEN.

AFDEELING 3.

VAATKRYPTOGAMEN.

FAMILIE 1-7.

HEUKELS, Schoolflora, 8«' druk.

■

Klasse I. Equisetaceeën. Paardestaarten.

I. Fam. Equisetaceeën. Paardestaarten.

Stengel geleed, in de knoopen met gesloten, getande scheeden (vergroeide bladen}. Sporangiën aan de onderzijde van schild-vormige, kransstandige en tot een eindelingsche aar gerangschikte schubben.

Kenmerken dezelfde als voor de familie zijn opgegeven.

Equisétum SU.

1. Equisétum Trn. Paardestaart. xxiv.

Harde kruiden, zonder bladen, met een houtigen, vaak ver voort-kruipenden of diep in den bodem dringenden wortelstok. Stengelleden hol, in de lengte gegroefd. Takken, zoo deze aanwezig zijn, kransstandig, geleed en gegroefd. Scheeden gestreept . ... i

4 De vruchtbare en onvruchtbare stengels verschillen in vorm van elkaar (de vruchtbare zijn, althans in het begin , nooit groen). 2 De vruchtbare en onvruchtbare stengels zijn gelijk van vorm en dadelijk groen ................ 4

2 Vruchtbare stengels gelijktijdig met de onvruchtbare verschij

nend, later evenals de laatste groen wordend en zich vertakkend. Scheeden der vruchtbare stengels buikig, tot 0,025 lang, boven roodbruin, hare tanden tot 3 of 4 lancetvormige, stompe slippen verbonden. Onvruchtbare stengels lichtgroen, met lange, dunne, vertakte, 4-5-ribbige, boogvormig neerhangende takken. 0,30-0,60. 2J.. Mei, Juni. Zeldzaam, in bosschen en op vochtige, beschaduwde plaatsen op het diluvium.........Bosch P. E. sylvéticum L.

Vruchtbare stengels niet vertakt, niet groen, vroeger dan de onvruchtbare verschijnend, en, nadat zij sporen voortgebracht hebben, stervend...............3

3 Vruchtbare stengels lichtbruin of roodachtig, met circa5meest

vrij ver van elkaar staande, tot 0,02 lange scheeden, tot 0,2 hoog, 0,003-0,005 dik. Tanden der scheeden lancetvormig, toegespitst, zwartbruin. Onvruchtbare stengels levendig of lichtgroen , met meest vertakte takken, tot 0,5 hoog en tot 0,003

Equisetaceeen.

dik. Maart, April. 2J.. Zeer algemeen, op zand-, klei-en tuingrond, langs wegen en dijken en op slechte weiden.

Hermoes. Roobol. Unjer. Kattestaart. Veld P. E. arvénse L.

Vruchtbare stengels wit, met cirea 12 dicht opeenstaande_f tot 0,04 lange scheeden, 0,15-0,25 lang. Tanden der scheeden l\jn-prieravormig. Onvruchtbare stengels meest ivoorwit, met meest onvertakte takken, tot 1,50 hoog, tot 0,01 dik. April, Mei. Q. Alleen in Limburg en in de omstreken van Ngmegen gevonden op moerassige plaatsen en in bosschen. (E. Telmatéya Ehrh.).

Reuzen P. E. maximum Lmk.

4 Aar stomp. Stengel niet overwinterend, glad of iets ruw . 5

Aar spits. Stengel meest zeer ruw, meest overwinterend . 6

5 Stengel dun (tot 0,003 dik), meest vertakt, diep gegroefd, iets

ruw, tot 0,50 hoog. Scheeden naar boven trechtervormig, met 5-10 driehoekig-lancetvormige tanden met breedvliezigen rand. 0,25-0,50. H-. Mei, Juni. Zeer algemeen, op vochtige en moerassige plaatsen. Houtpijp. Hermoes. Roobol. Lidrusch. Kwadenaard. Oneet. Unjer. Lidruske. Moeras P. E.palustreL.

Stengel tamelijk dik (tot 0,008 dik), alleen boven ofin'tgeheel niet vertakt, glad, alleen gestreept (niet gegroefd), tot 1,50 hoog. Scheeden aanliggend, glanzend, met driehoekig-priem-vormige, zwarte tanden metsmallen, vliezigenrand. 2j-. Mei, Juni. Algemeen, aan en in slooten en op moerassige plaatsen.

Brekebeen. Pijphermoes. Lidrus ke. Rijt. Hotpijp.

S1 ij k P. E. limósum L,

6 Stengel met smalle, tusschen de kanten vlakke of weinig ver

diepte ribben, tot 1,20 hoog, donker of iets grijsgroen. Scheeden aanliggend, de tanden er van vroeg afvallend en een gekartelden rand achterlatend, de buis omstreeks even lang als breed, meest tweekleurig. 2J.. Mei, Juni (de overwinterende exemplaren) of Juli, Augs. (de exemplaren van hetzelfde jaar). Menigvuldig in en aan poelen en in bosschen in zandige streken.

Schrijnwerkers biezen. Schaafstroo. E. hyemale L.

Stengel met breede, tusschen de kanten meest duidelijk verdiepte ribben. Scheeden naar boven afstaand, meest zwart geringd, de tanden uit een breeden voet plotseling in een later afvallende, priemvormige punt versmald. Stengel meest alleen aan den voet vertakt, meest grasgroen, liggend en opstijgend, 0,10-0,30 lang. 2L. April—Augs. Zeldzaam, in vochtige duinvalleien en op heide- en zandgrond.

Bonte P. E. variëgAtum Schleich.

B*

Polypodiaceeën.

Klasse II. FfMceS. Varens.

II. Fam. Polypodiaceeën. Eigenlijke varens.

Landplanten. Bladen in den knop spiraalvormig opr/erold. Spo-rangiën aan de achterzijde der bladen meestal tot bruinachtige hoopjes vereenigd, die vaak door een vliezig uitwas der bladvlakte (dekvliesjej bedekt zijn.

Vruchtbare bladen van de onvruchtbare in vorm verschillend. Bladen diep vindeelig, met smalle gaafrandige slippen, de onvruchtbare op den bodem liggend, de vruchtbare rechtopstaand. De vruchthoopjes bedekken ten laatste de geheele

ondervlakte...........Bléchnum 85.

Alle bladen zijn gelijk van vorm..........2

Bladen ongedeeld, verlengd. Vruchthoopjes lijnvormig, 2 aan 2 bij elkaar, later samenvloeiend, hunne dekvliesjes naar de

vrije randen gekeerd.....Scolopéndrium 85.

Bladen min of meer diep vtndeelig. Vruchthoopjes groot, rond,

zonder dekvliesje........Polypódium 85.

Bladen gevind tot 3-voudig gevind.........3

Bladen klein of vrij groot (0,05-0,40 lang).......4

Blade.i groot (0.30-1,50 lang)............7

Vruchthoopjes lijnvormig of langwerpig, met zijdelings aangehecht dekvliesje, slechts aan eene zijde der nerf.

Asplénium 80.

Vruchthoopjes rond, op den rug van de nerf.....5

Vruchthoopjes langs den bladrand staande, ieder afzonderlijk en daar bedekt door den omgebogen bladrand.

Adiantum 89.

Vruchthoopjes van den rand verwijderd of samenvloeiend, over

de geheele bladondervlakte verdeeld........6

Dekvliesje ontbrekend. Bladsteel langer dan de bladvlakte, die aan den voet het breedst is .... Phegópteris SS. Dekvliesje aanwezig. Bladsteel weinig korter of langer dan de bladvlakte. Dekvliesje alleen aan de binnenzijde vastgehecht, naar den bladrand vrij, ten slotte teruggeslagen. Vrij groote

varens........... . Cystópteris 88.

Vruchthoopjes geheel randstandig, een samenhangende lijn onder den omgerolden rand der bladslippen vormend. Bladen alleenstaand, zeer groot, meest 3-voudig gevind . . Pt ér is 85. Vruchthoopjes niet randstandig...........8

Poly podia ceeon.

Vruchthoopjes slechts aap een zijde der nerf, langwerpig, zelden rond, vaker haakvormig, over dc nerf reikend. Dekvliesje zijdelings aangehecht of zeer weinig ontwikkeld.

Ath ƒ rium 8«*

Vruchthoopjes op den rug der nerf, rondachtig.....9-

Dekvliesje ontbrekend. Bladsteel lang, met 2 vaatbundels. Wortelstok kruipend. Vrij groote varens . Phegópteris 87.

Dekvliesje aanwezig, doch soms klein en vroeg afvallend, rond of niervormig, in het midden of in de indeuking vastgehecht.

Polystichum 87.

1. Polypódium Trn. xxiv.

Wortelstok kruipend, 2-rijig bebladerd. Bladen diep vindeelig, in omtrek langwerpig-lancetvormig of langwerpig, stijf, kaal, overwinterend. Bladslippen langwerpig, bijna gaafrandig, stomp. 0,10-0,30. 2J.. Augs., Septr. Algemeen, in bosschen, op boomstronken, oude muren en aan zandige wallen.

Boomvaren. Eikvaren. Engelzoet. Naaktvaren. P. vu!gé.reL.

2. Ptéris L. xxiv.

Bladen alleenstaand, dubbel- tot 3-voudig gevind, in omtrek driehoekig, stijf, bijna lederachtig, kaal of van onderen behaard. Blaadjes langwerpig of lijn-lancetvormig, stomp, de onderste vinspletig. Bladsteel bij scheeve doorsnede aan den voet (ten gevolge der rangschikking der vaatbundels) een dubbelen adelaar vertoonende. Meest0,50-2,00. 2J.. Juli, Augs. Algemeen op hooge, beschaduwde zandgronden.

Vanen. Akker kruid. Adelaarsvaren. P. aquilina L.

•i. Bléchnum L. xxiv.

Bladen in omtrek langwerpig tot langwerpig-lancetvormig, kam-vormig vindeelig, lederachtig, kaal. Bladslippen gaafrandig, die der vruchtbare smal lijnvormig, die der onvruchtbare lijn-lancetvormig. 0,15-0,50. 2]-. juli—Septr. Aan slootkanten en hellingen, in vochtige bosschen en op beschaduwde vochtige plaatsen, vrij algemeen.

Dubbelloof. B. Splcant With.

4. Scolopéndrium Sm. xxiv.

Bladen in bundels, langwerpig tot lijn-lancetvormig, aan den

Polypodiaceeën.

voet hartvormig, gaafrandig, vaak aan den rand iets gegolfd, kaal. Bladsteel kort, met bruine, bijna haarachtige kafschub-ben bezet. 0,15-0,50. 21-. Juli, Augs. Vrij zeldzaam, op voch-tigen , steenachtigen bodem.

Tongvaren. Her ta ts-ri-g. -S^ vuigare Sm.

5. Asplénium L. Streepvaren. xxiv.

Bladen klein, in bundels, evenals de stelen kaal......1

1 Bladsteel korter dan de bladschijf. Bladen gevind, in omtrek

lijn- of lijnlancetvormig. Bladsteel en spil aan weerszijden smal gevleugeld, glanzend rood- tot zwartbruin. Blaadjes bijna rond. 0,05-0,30. Ij.. Juli, Augs. Niet zelden, op vochtige muren en op steenachtigen grond, in bosschen.

Wed er dood. Steenbreekvaren. A. Trichómanes L.

Bladsteel even lang als doch meest langer dan het blad. Bladen in omtrek driehoekig of driehoekig eivormig tot lancetvormig, 2-4-voudig gevind...............2

2 Bladsteel alleen aan den voet zwartbruin, niet meer dan 0,001

dik. Bladschijf meest driehoekig-eirond, hard, kruidachtig, dof donkergroen, 2-3-voudig gevind. Blaadjes met wigvormi-gen voet, meest ruitvormig omgekeerd eirond, zelden langwerpig wigvormig, boven meest afgerond, gekarteld of getand. Dekvliesjes met franje. 0,03-0,15. 2f. Juli—Septr. Algemeen op oude muren.

Muurruit. Miltkruid. Steen ruit. A. Ruta murèria L.

Bladsteel zelden naar boven groen, 0,002 dik. Bladschgf breed driehoekig tot lancetvormig, 2-4-voudig gevind, kort of lang toegespitst, zelden stomp. Blaadjes eirond tot Ijjn-wigvormig, stomp tot stekelpuntig getand. Dekvliesjes gaafrandig. 0,10-0,30. 2|.. Juli, Augs. Alleen op eenige plaatsen in Limburg.

Zwartsteel. A. Adiantum nigrum L.

6. Athyrium Roth. xxiv.

Bladen kortgesteeld, in omtrek langwerpig-lancetvormig, meest dubbel gevind. Blaadjes Ie orde lijnlancetvormig, fijn toegespitst. Blaadjes 2e orde ingesneden-gezaagd tot vindeelig. Slippen langwerpig, 2-3-tandig. Vruchthoopjes langwerpig of haakvormig, met duidelijk gewimperd dekvliesje. 0,30-1,00. 2|-. Juli—Sept. Vrij algemeen, in bosschen, aanslootkanten en op beschaduwde, vochtige plaatsen.

Varenwijfke. Wij fj es varen. A. Filix fémina Rth.

Polypodiaceeën.

7. Phegópteris Fée. Beukvaren. xxiv.

Bladen gevind tot drievoudig gevind, afzonderlijk aan den kruipenden wortelstok staande, lang gesteeld..........1

Bladen met vinspletige blaartjes, in omtrek driehoekig, lang toegespitst, behaard. Blaadjes lancetvorraig, het onderste paar meest naar beneden gebogen, van de overige verwijderd. 0,15-0,30. Juli, Augs. Enkel inbossclien bq Paterswolde, op het Loo en in Zuid-Limburg gevonden. Smalle B. P. polypodioides Fée.

Bladen dubbel tot 3-voudig gevind, in omtrek breed driehoekig,

kaal of klierachtig behaard . . .........2

Bladen kaal, levendig groen, teer. De bladvlakte staat bijna horizontaal ten opzichte van den steel. Bladsteel 2-3-maal zoolang als de bladvlakte. 0,10-0,40. 2J.. Juli, Augs. Vrij zeldzaam, op vochtige, beschaduwde plaatsen.

Breede B. P. Dryópteris Fée.

Bladen van onderen met korte klierharen bezet, meer geelgroen, dof, wat hard. De bladvlakte staat in het verlengde van den steel. Bladsteel omstreeks l^-maal zoolang als de bladvlakte. 0,10-0,40. Juli, Augs. Alleen in Zuid-Limburg.

M u u r B. P. Robertianum A. Br.

8. Polystichum Roth. Niervaren, xxiv.

Bladen in bundels, in omtrek lancetvormig........1

Dekvliesje min of meer niervormig, in den inham, dus zijdelings bevestigd................2

Dekvliesje schildvormig, in het middelpunt bevestigd. Bladen byna dubbel gevind, donkergroen, meest overwinterend, tot 1,00 lang. Bladsteel met donkerbruine of roodbruine schubben bezet. Blaadjes le orde langwerpig tot Ign-lancetvormig, toegespitst. Blaadjes 2e orde aan weerszoden tot 20 toe, aan den voet vaak geoord. 0,30-1,00. 2^.. Juli—?eptr. Alleen op beschaduwden kalkgrond in Limburg. (Aspidium aculeatum Döll).....Stekelige N. P. aculeatum Prsl.

Bladsteel met 2 handvormige vaatbundels. Bladen 's zomers groen, gevind met vinspletige of vindeelige blaadjes. Dekvliesje klein, spoedig afvallend, daardoor schijnbaar ontbrekend ..................3

Bladsteel aan den voet met 5-H vaatbundels. Bladslippen gezaagd of getand. Dekvliesje blijvend .......4

Bladen lang gesteeld (de steel omstreeks zoolang als de bladvlakte) , aan den voet nauwelijks versmald, van onderen zonder klieren. Blaadjes spits, de vruchtbare aan den rand sterk omgerold, driehoekig of sikkelvormig. Wortelstok dun, kruipend. 0,30-0,80. 2J.. Juli, Augs. Algemeen, in veenachtige weilanden en op andere vochtige plaatsen.

Addervorn. Moeras N. P. Thelypteris Sw. Bladen kort gesteeld (de steel veel korter dan de blad vlakte), naar boven en beneden versmald, van onderen met ver-

P quot;lypodiaceeë n.

spreide, goudgele klieren bezet. Blaadjes stomp, vlak, later met omgerolden rand. Wortelstok kort, dik. 0,50-0,80. 2 -. Juli, Augs. Zeldzaam, op vochtigen, beschaduwden grond.

Berg N. P. Oreópteris D. C.

4 Bladsteel kort, krachtig, meest dicht met schubben bezet. Blad

vlakte in omtrek lancetvormig-langwerpig (naar den top langzamerhand, naar den voet minder, doch duidelijk versmald), enkel gevind, met diep vindeelige, dicht op elkaar staande blaadjes en langwerpige, stompe, meest gekarteld-gezaagde, zelden bijna vinspletige slippen. Tanden zonder stekelpunten. 0,50-1,00. 2J.. Juli—Sept. Algemeen, in boschachtige streken, aan slootkanten.

Varenmannekc. Adderruit. Mannetjesvaren.

P. Filix mas Rth.

Bladsteel lang (minstens half zoo lang als de bladvlakte), meest dun, bros, weinig beschubd. Tanden der bladen met stekel-punt ....................5

5 Bladen enkel gevind met diep vindeelige tot vinspletige blaadjes,

in omtrek smal langwerpig. Blaadjes stomp, de onderste paren driehoekig met hartvormigen voet, aan weerszijden met 5-7 dicht bijeenstaande slippen, de volgende lancetvormig-driehoekig. Hoogere (vruchtbare) blaadjes loodrecht op de bladvlakte staand. 0,30-0,80. 2J-. Juli, Augs. Vrij zeldzaam, op moerassige plaatsen en in bosschen.

Kamdragende N. P. cristatum Rth.

Bladen afnemend 2-3-voudig gevind, in omtrek langwerpig of eirond-langwerpig tot driehoekig. Blaadjes toegespitst, de onderste ongelijkhelftig-eirond tot eirond-lancetvormg met 10—15 iets van elkaar verwijderde blaadjes aan weerszijden, de volgende langwerpig-lancetvormig. 0,30-0,80. 2|-. Juli, Augs. Algemeen in bosschen en aan beschaduwde slootkanten.

Doornige N. P. spinulósum D. C.

9. Cystópteris Bernh. xxiv.

1 Wortelstok kort, dik. Bladen in bundels, in omtreklangwerpig-eivormig of langwerpig, dubbel gevind. Bladsteel meest iets korter dan de bladvlakte. Het onderste paar blaadjes is meest korter dan het volgende. 0,10-0,40. 2j-. Juli—Septr. Vrij zeldzaam, op vochtige muren en beschaduwde plaatsen.

Blaasvaren. C. fró.gilis Bernh.

OsDiund.-iceecn. Ophioglosseeen.

10. Adiantum L. xxiv.

1 Bladstelen lang, driekant, glanzig zwart. Bladen 2- of 3-inaal gevind. Blaadjea ei-wigvormig. Vruchthoopjes aan de onderzijde van den omgeslagen bladrand» zonder dekvliesjes. 2|.. 0,15-0,30. Juli, Augs. Alleen op oude muren bjj Maastricht gevonden..........Venushaar. A. Capülus Veneris L.

III. Fam. Osmnndaceeën.

Landplanten. Bladen in den knop spiraalvormig opgerold. Sporekapsels alleen aan het bovenste deel der bladen, tot een tros ver-eenigd.

Kenmerken dezelfde als voor de familie zijn opgegeven.

Osmünda 80.

1. Osmünda L. xxiv.

t Bladen dubbel gevind, kaal, licht-, vaak geelgroen. Blaadjes Ie orde bijna tegenover elkaar staand. Blaadjes 2e orde langwerpig, stomp, meest zwak gekarteld. Vruchthoopjes aan hunne blaadjes in aren gerangschikt, ten slotte bruin. 0,50-'!,50. 2)-. Juni, Juli. Vrij algemeen, op veenachtige, belommerde plaatsen en in rietlanden. Koningsvaren. O. regélis L.

IV. Fam. Opllioglosseeën. A ddertongge wassen.

Landplanten. Bladen in den knop niet spiraalvormig opgerold-Sporekapsels in de bladslippen van een sterk veranderd, een ge-steelde aar of pluim vormend bladdeel gesloten.

i Onvruchtbaar deel der bladen ongedeeld. Vruchtbaar deel aar-vormig, lijnvormig, in 2 rijen de sporekapsels dragend.

Ophioglóssum 89. Onvruchtbaar deel der bladen vinspletig tot dubbel gevind. Vruchtbaar deel pluim-, zelden bijna aarvormig.

Botrychium OO-

1. Ophioglóssum Trn. xxiv.

\ Onvruchtbaar deel der bladen eivormig of langwerpig-eivormig , stomp, gaafrandig, geelgroen, zich van het meest langer vruchtbaar deel in of over het midden scheidend. 0,05-0,25.

M arsiliaceeën. Sal viniaceeën.

2j-. Juni, Juli. Niet algemeen, in duinvalleien en op vochtige, grazige zandvlakten . . . Addertong. O. vulgitum L.

2. Botrychium Sw. xxiv.

■1 Het onvruchtbare bladdeel zittend, zich in het midden der plant van het vruchtbare scheidend, in omtrek langwerpig, gevind. Blaadjes halvemaanvormig met breeden wigvormigen voet, ongedeeld, gaafrandig, zelden gekarteld tot gelobd. 0,15-0,25. H-, Juni, Juli. Vrij zeldzaam, aan duinhellingen en op belommerden heigrond.

Maankruid. B. Lunèria Sw.

V. Fam. Marsiliaceeën.

Moerasplanten. Sporekapsels in ronde doosachtige omhulsels ingesloten, die aan den voet der bladen zitten. In hetzelfde omhulsel zitten eenige grootere sporen (macrosporen) en verder talrijke kleine (microsporen). Bladen in de jeugd spiraalvormig opgerold.

A Bladen in 2 rijen, steelachtig, zonder bladvlakte. Vruchtomhulsels kortgesteeld, kogelvormig, schijnbaar 2- of 4-hokkig, met 2 of 4 kleppen openspringend . . . Pilularia 90.

1. Pilularia Vaill. xxiv,

•1 Stengel draadvormig, kruipend, tot 0,50 lang. Bladen priem-vormig toegespitst, meest 0,03-0,10 lang. Vruchtomhulsel zoo groot als een erwt, bruinzwart, 4-kleppig. 2J-. Juli—Septr. Op sommige plaatsen, op moerassigen hei- en veengrond en langs slooten, soms in groote hoeveelheid.

Pil varen. P. globulifera L.

VI. Fam. SaMniaceeën.

Op het water drijvende planten. Sporekapsels in doosachtige omhulsels aan den voet van draadvormig vertakte waterbladen. Sporekapsels met macro- en microsporen in afzonderlijke omhulsels gezeten.

i Behalve de 2 rijen op het water drijvende, 0,005-0,015 lange bladen is er nog een rij in het water neerhangende, sterk

Lycopodiaceeën. 91

verdeelde, op wortels gelijkende, bladen. Geen wortels. De sporekapsels met macrosporen zitten eenige bijeen in een vruchtomhulsel...........Salvfnia 9M.

In het water neerhangende wortels. De sporekapsels met macrosporen zitten alleen in een vruchtomhulsel. Bladen 0,001-0,003 lang, dicht opeengezeten . . . . Azolla »jf.

i. Salvïnia Mich. xxiv.

I Dryvende bladen kortgesteeld, elliptisch, aan den voet meest eenigszins hartvormig, van hoven lichtgroen met rgen van kuohheltjes, van onderen dichthehaard, ten slotte brnin- of roodachtig. 0,02-0,07. ©. Septr., Octr. Een enkele maal hier aangetroffen in het water.........Watervaren, S. natans AU.

2. Azolla Lmk xxiv.

i Stengel onregelmatig vertakt. Bladen 2-rijig, diep 2-deelig' zwak gepunt. In de binnenwateren van Holland en Utrecht vrij algemeen, ontsnapt uit den Leidschen hortus. 0,07-0,15. 2}..

Drijvende varen. A. filiculoides Lmk.

Klasse III. Lycopodiaceeën. Wolfsklauwen. VII. Fam. Lycopodiaceeën. Wolfsklauwen.

Sporekapsels aan den voet of in de oksels der bladen of van tot aren vereenigde schutbladen. Stengel meest liggend, kruipend of opstijgend, dicht met bladen bezet.

\ Sporekapsels min of meer niervormig, overdwars openspringend, 2-kleppig. Sporen bolvormig, tetraedisch, geel, klein. Stengel dicht met ongedeelde, meest smalle bladen bezet, meest kruipend...........Lycopódium 91.

1. Lycopódium L.. Wolfsklauw, xxiv.

Altijd groene planten met dicht opeengedrongen naald-, priem- of

schubvormige bladen................1

1 Sporekapsels in de oksels van onveranderde stengelbladen, geen aren vormend. Stengel opstijgend, meest gaffelvormig vertakt , met even hooge dicht opeenstaande, vaak dikke bundels vormende takken. Bladen lijn-lancetvormig, gaafrandig of iets getand, rechtopstaand of horizontaal afstaand of naar beneden gericht. 0,05-0,20. 2J-. Juli—Octr. Zeldzaam, op heidevelden.......Dennen W. L. Seligo L.

LycDpodiaoeeën.

Sporekapsels in de oksels van bijzonder gevormde bladen, tot eindstandige aren vereenigd...........2

2 Onvruchtbare bladen in spiralen staand, alle gelijk van vorm. 3 Onvruchtbare bladen aan de min of meer samengedrukte onvruchtbare takken kruiswijs tegenoverstaand, 4-rijig, de aan de kanten staande gekield, de op de vlakken staande niet. 4

3 Stengel tot meer dan -1,00 lang, met een groot aantal takken,

weinig beworteld. Vruchtbare bladen korter dan de onvruchtbare. Aren meest 2 of 3 bijeen op een langen, los bebla-derden steel. Onvruchtbare bladen in een lang, wit haar uitloopend, naar boven gebogen, dicht aanliggend, getand of gaafrandig. 2J.. Juli, Augs. Algemeen op heidevelden.

Gewone W. L. clavó-tum L. Stengel tot 0,10 lang, weinig vertakt, met vele wortels, bros. Onvruchtbare bladen lijn-priemvormig, stomp, gaafrandig, afstaand. Aar alleenstaand, eindelings. Vruchtbare bladen even lang als of langer dan de onvruchtbare. 2J-. Augs.—Octr. Niet zeldzaam, op vochtigen hei- en zandgrond.

Moeras W. L. inundAtum L.

■4 Aren 2-6 op lange los bebladerde stelen. Vruchtbare bladen eirond, plotseling kort toegespitst, slechts i^l/2-ma.al zoo lang als de sporekapsels. Stengel meest onderaardsch kruipend, tot over 1,00 lang. 2J.. Augs, Septr.

Platte W. L. complanétum L. Rechtopstaande takken waaiervormig vertakt, hunne takken een trechter vormend, de middentak meest onvruchtbaar. De bladen aan de kanten staand, in het bovenste derde deel vrij, afstaand, duidelijk breeder dan de op de platte zijden staande aangedrukte bladen. Plant levendig groen.

Zeldzaam op heidegrond.....a. anceps Wallr.

Rechtopstaande takken met takken, die tot dichte bosjes vereenigd zijn, de middentak aardragend. De bladen aan de kanten staand niet opvallend breeder dan de aan de platte zijden staande, zoowel als deze aangedrukt. Plant grijsgroen. Zeldzaam op heidegrond . i. Chamaecyparissus A. Br.

GROEP II.

PHANEROGAMEN.

AFDEELINGr 1.

GYMNOSPERMEN. NAAKTZADIGEN.

FAMILIE 8-

VUI. Fam. Coniferen. Naaldboomen.

Eitjes (.zaden) niet in een vruchtbeginsel ingesloten. Bouw van den stam zeer nabij dien der Dicotylen komend door vorming van jaarringen. Kiem met 2 of meer zaadlobben. Bladen naald- of schubvormig.

1 Bladen in spiralen, vaak aan korte zijtakken in bundels. . 2 Bladen in 3-tallige kransen of kruiswijs. Vrouwelijke bloemen

uit in kransen of kruiswijs staande vruchtbladen bestaand, die de rechtopstaande eitjes dragen. Vrucht een houtige oi besachtige kegel. (Cupressineeën.).......6

2 Planten 2-huizig. Vrouwelijke bloemen uit een enkel, naakt,

eindstandig rechtopstaand eitje bestaande. (Taxineeën.) Zaad door een bekervormig, vleezig omhulsel omgeven, dus steenvruchtachtig. Mannelijke bloemen bolrond. Taxus OS. Planten l-huizig. Vrouwelijke bloemen uit spiraalvormig staande vruchtbladen (kegelschubben) bestaand, welke ieder 2 naar onderen staande eitjes dragen. Vrucht een houtige kegel. (Abiëtineeën)...............3

3 Bladen aan korte zijtakjes, 2—5 of vele bijeen, aan den voet

door een droogvliezige scheede omgeven. Kegelschubben

houtig. Kegels geheel afvallend........ . 4

Bladen alleenstaand, veeljarig. Kegelschubben aan den leder-achtigen rand verdund. Zaden met blijvenden vleugel . 5

4 Bladen aan korte zijtakjes in bundels, in den herfst afvallend.

Kegels in het eerstp jaar rijp wordend. Kegelschubben aan den top verdund. Zaden met blijvenden vleugel. Larix OC. Bladen aan korte zijtakjes, 2 —5 bijeen , meerjarig. Kegels in het tweede jaar rijp wordend. Kegelschubben aan den top verdikt en met een scherp begrensd, schildvormig eindvlak. Zaden met afvallenden vleugel......P f n u s S4.

5 Kegels rechtopstaand , de schubben afzonderlijk van de as,

die blijft staan, afvallend. Schutbladen tusschen de kegelschubben (vruchtbladen) uitstekend. Bladen vierkantig.

A'biës »«.

Kegels hangend, geheel afvallend. Schutbladen tusschen de kegelschubben (vruchtbladen) verborgen. Bladen vlak.

P f c e a 9a.

6 Planten 2-huizig. Mannelijke bloemen eirond. Vrucht een

Coniferen.

gesloten blijvende, besachtige kegel. Bladen kruiswijs of kranswijs staand , althans ten deele naaldvormig ... 7

Planten i-huizig. Mannelijke bloemen bolvormig. Vrucht een kleine kegel, die, als hij rijp is, eenigszins houtig'is en zich opent. Bladen kruiswijs staand, schubvormig. Takken samengedrukt............ThüjaWï.

7 Bladen naaldvormig, in kransen van 3, afstaand. Schijnbes uit 3 vergroeide, vleezige schubben gevormd. Junfperus 0«.

Bladen afloopend, aan de rugzijde meest met eenharsklier,ten deele naaldvormig, afstaand, ten deele schubvormig, aanliggend. Schijnbes uit 4—6kranswijs staarde schubben gevormd.

Sabi'na 91.

1. Taxus Trn. xxn.

1 Heester of boom. Takken afstaand. Bladen lijnvormig, vlak, van boven donkergroen, glanzend, van onderen lichtgroen, dof, naar 2 tegenoverstaande zgdeu gericht. Zaadmantel scharlakenrood. 3 00-12,00 1^. April, Mei. Gekweekt in parken en tuinen, soms verwilderd. Vergiftig!

Venijnboom. Taxis. T. baccata L.

2. Pinus Trn. Den. Pijn. xxi.

Bladen 2, 3 of 5 bijeenstaand, aan den voet door een gemeenschappelijke scheedè omsloten of (na het verdwijnen der scheede) op een knobbel staand, 2—5 jaren blijvend........1

1 Bladen 2 aan '2 (soms 3 aan 3) bij elkaar. Vruchtschubben

met duidelijk ontwikkeld, meest ruitvormig schild . . . 2

Bladen 5 b\j elkaar, dun en slap.. Vruchtschubben met weinig ontwikkeld schild. Kegels hangend, gesteeld, rolrond, spits. 0,10-0,12 lang. Zaden gevleugeld. Schors grgs, lang glad blijvend. 15,00-20,00. Mei. Als sierboom in parken.

W e y m o u t h P. P. Stróbus L.

2 Bladen 0,04-0,07 lang, blauwgroen. Kegels duidelijk gesteeld,

dadelijk na den bloeitijd haakvormig naar beneden gebogen, in rijpen toestand kegelvormig, dof of bijna dof, grijs. Vruchtschubben met een tamelijk vlak of verheven tot haakvormig schild. Vleugel 3-maal zoo lang als het zaad. Schors eerst geelrood, later grijsbruin en met scheuren. 15,00-30,00. 1). Mei. Algemeen , in bosschen, op zand- en heigrond.

Mastboom. Schotsche spar {grenenhout). Grove D.

P. sylvéstris L.

Bladen 0,12-0,20 lang, glanzend of groen van kleur. Jonge takken rood. -Kegels ongesteeld, in rijpen toestand horizontaal afstaand of schuin naar beneden gericht, glanzend, meest grooter dan van P. sylvéstris. Schors roodgrijs tot bruinrood. 42,00-30,00. K Mei. Op zandgrond, aangeplant.

Zee pijn. P. Pinamp;ster Ait.

90 Coniferen.

3. Larix Trn. xxi.

•1 Bladen aan korte zijtakken in bundels, aan de jongere uitgroeiende takken alleenstaand, zacht, lichtgroen. Kegels eirond, rechtopstaand. Schors eerst geelbruin, later grijs. 15,00-25,00. Ij. April, Mei. Als woud- en sierboom vaak aangeplant, ook verwilderd. (Pinus Larix L.) . . . Lorkenboom. L. decldua Mill.

4. Picea Lk. Spar. xxi.

i Bladen alleenstaand, vierkant, kort gestekeld , aan beide zijden groen , naar boven en ter zijde gericht, 6—42 jaren blijvend. Kegels eindstandig, later hangend. Schors grijsbruin. 20,00-50,00. 1gt; Mei. Met dennen gemengd, groote wouden vormend. (Pinus Abies L., Abies excelsa Poir.)

hijne spar {vurenhout). Gewone S. F. excélsa Lmk.

Als sierboomen vindt men aangeplant:

4 Jonge takken fluweelachtig-viltig. Naalden klein (0,012 lang), stomp, donkergroen. Kegels eirond, hoogstens 0,02 lang. 18,00-30,00. I^. Mei. Uit N-Amerika.

Zwarte S. P. nigra Lmk.

Jonge takken kaal. Naalden grooter (0,012-0,025 lang), stomp, aan de kanten wit, welriekend. Kegels langwerpig, tot 0,07 lang. 18,00-30,00. Ij. Mei. Uit N-Amerika.

W i 11 e S. t P- alba Lmk.

5. A'bifis Trn. xxi.

\ Bladen alleenstaand , vlak , aan den top ingesneden, van onderen met 2 witte lengtestrepen, aan de zijtakken naar 2 tegengestelde zijden gericht. Kegels zijstandig, rechtopstaand. Schors witgrijs. 25,00-50,00. 1). Mei. Aangeplant en soms verwilderd. (Pinus Picea L., A. pectinata DC.)

Zilverspar {dennenhout). A. alba Mill.

In parken vindt men soms:

1 Naalden aan den top zwak ingesneden, van onderen met 2 blauwwitte strepen. Knoppen dicht overtrokken met hars. Kegels tot 0,07 lang. Welriekend. 10,00-20,00. 1^. Mei. Uit N-Amerika . Balsem spar. f A. Balsamilera Mich. Naalden aan den top niet ingesneden, fijn gezaagd, van onderen blauwwit gestreept. Kegels tot 0,03 lang. 18,00-20,00. Ij. Mei. Uit N-Amerika. (Tsuga canadensis Carr)

Hemlockspar. tA. canadensis Poir.

6. Juniperus Trn. xxn.

1 Bladen lijn-priemvormig, stekend, recht. Schijnbes hoogstens half zoo lang als de bladen (eerst in het 2e jaar rijp wordend), zwart, blauw gerijpt. Heester met afstaande of rechtopstaande takken of een kleine boom. 1,00-3,00. K April, Mei. Op zand- en heidegrond en in de duinen. Jeneverboom. Lammeren-hout. Vrakelbessen. Jeneverstruik. J. communis L.

Coniferen.

7. Sabina Boerh. Zevenboom, xxii.

1 Stam liggend, takken rechtopstaand. Bladen kraiswgs, de tegen de takken liggende stomp ruitvormig, in 4 rqen, dicht opeen. Sch^nbes bolvormig, op teruggebogen stelen, zwart, blauw berüpt. 1,50-3,00. April, Mei. Soms aangeplant. Uit de Alpen (Juniperus Sabina L.) . . . Gewone Z. f S. officinalis Grcke.

Stam rechtopstaand, takken afstaand. Bladen in 3-tallige kransen of kruiswgs, de tegen de takken liggende stekelpuntig. Schynbeseirond, rechtopstaand. 5,^0-15,00.

April, Mei. Sierstruik uit N.-Amerika. (Juniperus virginiana L.).

V i r g i n i s c h e Z. t S. virginiana Aschrs.

8. Thüja Trn. Levensboom, xxi.

1 Takken loodrecht vertakt. Bladen alle op den rug met een lengtegroef. Kegel vrjj groot, 0,012-0,018 lang, blauwachtig berypt, lang hardvleezig bl\jvend. Kegelschubben zonder aanhangsel. Zaden ongevleugeld. 3,00-5,00. 1^. April, Mei. Vaak aangeplant. Uit China (Bióta orientalis Endl.).

OosterscheL. tT. orientalis L. Takken horizontaal vertakt. Bladen ten deele op den rug met een klierachtige verhevenheid. Kegel klein, 0,008-0,012 lang, lichtbruin, reeds vroeg droog. Kegelschubben onder den top met een gekromd aanhangsel. Zaden rondom gevleugeld. 5,00-15,00. Ij. April, Mei. Aangeplant. Uit N.-Amerika.

WesterscheL. fT. occidentalis L_#

Heukels, Schoolflora. 8« druk.

AFDEELING II.

ANGIOSPERMEN.

BEDEKTZADIGEN.

KLASSE I.

MONOCOTYLEN.

EENZAADLOBBIGEN. FAMILIE 9-24-

IX. Fani. Liliaceeëu. Lelieachtigen.

Meest bolgewassen. Bloemdek gekleurd, 6-spletig, 6-b/adig of 4-deelig, zeldzaam S{-iO-)bladig. Meeldraden 6, zeldzaam 4 of 8{-10). Vruchtbeginsel 1, bovenstandig, 3-hokkig, met i-3, zeldzaam 4(-5) stijlen. Vrucht een doosvrucht of een bes.

Stijlen 3. Vrucht een doosvrucht..........2

Stijl \ of een zittende stempel...........3

Stijlen A (of 5). Bloemdek 8- (of dO-)bladig. Meeldraden 8 (of 10), met lange naald. Kruipende wortelstok. Paris lOS. Bloemdek vergroeidbladig, klok-trechtervormig, met lange buis. Stijl zeer lang. De bladen komen eerst het volgende voorjaar (met de vrucht) te voorschijn. . . Cólchicum tnamp;. Bloemdek B-bladig. Helmknopjes niervormig. Bloeiwijze pluim-vormig. B'aden elliptisch. . . . . . Veratrum lOS.

Bloemdek 6-bladig...............4

Bloemdek 6-tandig tot 6-deelig of 4-deelig (soms met zeer diepe

insnijdingen)................12

Bloemen groot (bloemdekbladen meer dan 0,03 groot), van

buiten nooit groen...............5

Bloemen vrij groot of klein............7

Helmknopjes rechtopstaand, dicht bij den voet bevestigd.

Bloemdek klokvormig.............6

Helmknopjes dwarsliggend, aan de rugzijde bevestigd. Bloemdekbladen aan den voet met een honigbakje, afstaand of

omgerold.............Lilium 103.

Stijl ontbrekend. Stempel 3-lobbig, zittend. Bloemdekbladen aan den voet zonder honiggroef. Bloemen alleenstaand.

T u 1 i p a iOS.

Stijl aanwezig. Stempels 3. Bloemdekbladen aan den voet met een langwerpige of ronde honiggroef. . Fritillaria M03. Bloemen in trossen, schermvormige trossen of pluimen . . 8

Bloemen alleenstaand of in schermen........H

Bladen zwaardvormig. Bloemen in trossen, van binnen geel, van buiten groen. Helmknoppen rood. Geen bolgewassen.

Narthécium lOG.

Bladen vlak..................9

Bloemstelen geleed. Bloemen in trossen of pluimen, wit. Geen

bolgewas...........Phalangium tOO.

Bloemstelen ongeleed. Bolgewassen.........10

Liiiaceeën.

10 Bloemdekbladen blauw, zelden wit, afvallend. Bloemen in trossen. Meeldraden aan den voet van het bloemdek ingeplant.

Scflla 104.

Bloemdekbladen wit, zelden geel, van buiten groen, blijvend. Bloemen in trossen of schermvormige trossen. Meeldraden op den bloembodem ingeplant . . Ornithógalum 104. H Bloemen van binnen geel, van buiten groen, vrij groot. Bloei-wijze l-lO-bloemig, zonder droogvliezig schutblad. Geen

lookreuk..............Gagea tot.

Bloemen wit, lila of roodachtig, meest klein. Bloeiwijze meest veelbloemig, bolvormig, voor den bloeitijd door een droogvliezig schutblad omgeven, niet zelden met bolletjes. Lookreuk.

A'llium lOS.

12 Bloemdek geel of roodachtig geel. Geen bolgewassen. Bloem

dek iets onregelmatig, trechtervormig, met smalle buis,

groot............Hemerocallis lOO.

Bloemdek blauw, zeldzaam rood of wit. Bolgewassen . . 13 Bloemdek wit, groenachtig geel of groenachtig. Kruipende wortelstok. Vrucht een bes...........15

13 Helmknoppen ruggelings bevestigd. Bloemdek zeer diep inge

sneden, klokvormig........Endfmion t04.

Helmknoppen aan den voet bevestigd. Bloemdek niet zeer diep ingesneden . . . .................14

14 Bloemdek buis-klokvormig. Stijl kort. Stempel ongedeeld of

3-lobbig............Hyacfnthus 103.

Bloemdek kroesvormig. Stijl draadvormig. Stempel 3-lobbig.

Müscari 103.

15 Bladen alle schubvormig. Stengel sterk vertakt, met borstel-

vormige takken. Bloemen soms 2-huizig. Bloemdek klokvormig, diep 6-deelig.......Asparagus tOamp;.

Bladen hol, buisvormig. Stengel hol, geleed. Bloemen in een ijlen tros. Bloemdek 6-deelig met uitgespreide slippen.

Asphódelus lOG.

Bladen gewoon van breedte en groen. Bloemen 2-slachtig. 16

16 Bloemdek uitgespreid 4-deelig. Meeldraden 4. Bloemen in een

eindelingschen tros......Majanthemum lOto.

Bloemdek buis- of klokvormig. Meeldraden G.....1quot;

17 Bloemen alleenstaand of meer bijeen in de bladoksels. Bloem

dek buisvormig, 6-tandig .... Polygónatum 107. Bloemen in een eindelingschen tros. Bloemdek klokvormig, 6-spletig...........Convallaria 109.

Liliaceeën.

De Familie der Liliaceeën wordt vaak in 3 familiën gesplitst, nl. de Colchicaceeên (gesl. Colchicum, Veratrum), de Lilieeën (gesl. Tulipa, Gagea, Fritillaria, Lilium, Hyacin-thus, Muscari, Scilla, Endymion, Omithogalum, Allium, Hemerocallis, Phalangium, Asphodelus, Narthecium) en de Asparagineeën (gesl. Asparagus, Polygonatum, Conval-laria, Majanthemum, Paris).

1. Cólchicum Trn. vi.

i Bloemen wortelstandig, groot, alleenstaand of 2bijeen. Bladen langwerpig-lancetvormig, na den bloeitijd in het volgende voorjaar tegelijk met de doosvrucht verschijnend. Bloemdek lilakleurig, zelden wit. 0,05-0,20, de vruchtdragende plant tot 0,40. 2)-. Septr.. Octr. Op vochtige weilanden meest langs de rivieren, vrij zeldzaam, en ook gekweekt. Vergiftig!

Tij de loos. Herfsttijloos. C. autumndle L.

2. Veratrum Trn. vi.

1 Stengels bebladerd. Bloemen in een pluimvormigen tros. Wortelbladen zeer groot. Bloemdek bladen gaafrandig, even lang als de bloemstelen. Bloemdek donkerpurper. 0,6j-1,20. 2|.. Juli, Augs. Sierplant uit Z.-Europa. Vergiftig! t V. nigrum L.

3. Tülipa Trn. Tulp. vi.

Bolgewassen met gerokte bollen, een weinig bebladerden stengel, stengelomvattende bladen en een eindelingsche bloem ... 1

i Bloemen voor het opengaan knikkend. Bloemdekbladen toegespitst, de binnenste evenals de meeldraden aan den voet behaard. Stempel klein. Bloemdek geel. 0,30-0,45. 2j.. Mei, Juni. Op beschaduwde grasgronden om oude kasteelen.

Bosch T. T. sylvéstris L.

Bloemen rechtopstaand. Bloemdekbladen stomp, evenals de meeldraden kaal. Stempel groot Bloemdek verschillend gekleurd. 0,30-0,45. 2|.. April, Mei. In tuinen vaak gekweekt. Uit Z.-Europa........Tuin T. f T. Gesneriana L.

4. Gagea Salisb. Geelster. vi.

Bolgewassen met lijnvormige, wortelstandige bladen, die steeds langer zijn dan dé naakte schacht. Bloemen stervormig, in een eindelingsch bij scherm, zelden alleenstaand, van binnen geel, van buiten groen..................1

i Bloemstelen en bloemdekbladen van buiten aan den voet dicht behaard. Bollen 2, in een gemeenschappelijk omhulsel. Wortelbladen 2, lijnvormig, gegroefd, stomp gekield. Bloemen meest 5-10, schermvormig. Bloemdekbladen lancetvormig, spits. 0,06-0,15. 2j.. Maart—Mei. Vrij zeldzaam, opzandigen bouwgrond......Akker G. G. arvénsis Schuit.

Liliaceeën. iOS

Bloemstelen kaal of tamelijk kaal. Slechts één wortelblad. 2 2 Slechts één bol. Wortelblad lijn-lancetvormig, vlak, aan den top plotseling samengetrokken. Bloemdekbladen langwerpig, stomp. Bloemen 1-7 bijeen, zelden tot 10. 0,15-0,30. 2J.. April, Mei. Zeldzaam, op grazige plaatsen, aan heggen en tusschen kreupelhout. (G. sylvatica Loud.) Bosch G. G.lütea Schuit.

Gewoonlijk 2 bollen, zonder omhulsel. Wortelblad lijnvormig. Stengelbladen 2, lijn-lancetvormig met meest behaarden rand, dicht onder de bloemen, het bovenste met een kleinen bol in de oksels. Bloemen 1-5 bijeen. Bloemdekbladen langwerpig, stomp. 0,08-0,15. 2j.. Maart-Mei. Zeldzaam, op zandigen bouwgrond. (G. pratensis Schuit.)

Weide G. G. stenopétala Rchb.

5. Fritillaria L. vi.

Bolgewassen met groota, hangende, meest schaakbordachtig gevlekte, klokvormige bloemen.............1

i Stengel weinig bebladerd, 1- of2-bloemig. Bloemen eindelings of in de bladoksels, knikkend. Bloemdek vleeschkleurig of geelachtig, door donkerroode vlekken schaakbordachtig, soms ook wit. 0,15-0,30. 2J.. April, Mei. Op vrij veel plaatsen in drassige weilanden. Ook als sierplant gekweekt.

Kievitsbloem. F. Meleamp;.gris L.

Stengel dicht bebladerd, veelbloemig. Bloemen hangend, in schermen, met er boven uitstekende bladen. Bloemdek geelbruin met scharlakenroode nerven. 0,50-1,00. 2|.. April, Mei. Sierplant uit Perzië. Vergiftig!

Keizerskroon. fF. imperialis L.

6. Lilium L. Lelie. vi.

Bolgewassen met beschubde bollen, sterk bebladerden stengel en hangende of rechtopstaande bloemen......................1

1 Bloemdekbladen oranje, bruinrood gevlekt, van binnen aan den voet knobbelig ruw. Bloemen in schermen, rechtopstaand. Bladen Ign-lancetvormig, de bovenste vaak met bolletjes in de oksels. 0,46-0,80. 2|.. Juni, Juli. In blyvende roggevelden (essen) op enkele plaatsen in Groningen en Drente.

O r a n j e L. L. bulbiferum croceüm L.

Bloemdek van binnen glad, wit. Bloemen trosvormig, ten laatste knikkend. 0,60-1,20. 2|.. Juni, Juli. Veel voorkomende sierplant uit Z.-Europa.

W i 11 e L. f L. candidum L.

7. Hyacinthus L. vi.

1 Bladen breed-lgnvormig, stomp, korter dan de bloemstengel. Bloemen in een veel-bloemigen tros, veel langer dan de steel. Bloemdek aan den voet buikig, blauw, wit, rose, geel. 0,80-0,45. 2|.. April, Mei. Vaak gekweekte sierplant uR Z.-Europa..............H y a c i n t. t H. orientalis L.

8. Müscari Tm. vi.

1 Trossen ineengedrongen (0,03-0,06 lang). Bloemen knikkend, de bovenste rechtopstaand. Bladen wortelstandig, breed-lijn-

Liliaceeën.

vormig, naar, den voet versmald, korter dan de stengel. Bloemdek bolyormig-eirond, hemelsblauw, met witten zoom. ,0,08-0,15. 2J.. April, Mei. Op beschaduwde, grazige plaatsen' vrij zeldzaam. Ook als sierplant.

Druifjes. Druifhyacint. M. botryoldes Mill.

Troa los, ten slotte zeer verlengd (0,10-0,25 lang). Onderste bloemen vry ver uiteen-staand , horizontaal afstaand, gee'groenachtig, de middelste bruinachtig met geelgroene tanden, nauwelijks zoolang als de stelen, de bovenste dicht opeen, blauw, zeer lang gesteeld, onvruchtbaar. 0,40-0,70. 2|.. Mei, Juni. Gekweekt, een enkele maal bg Den Haag verwilderd . . KuifdragendeD. fM. comósum L.

9. Scilla L.. Sterhyacint, vi.

Bolgewassen met wortelbladen en een in een tros eindigende

bloemschacht......................i

i Bol met slechts 2 bladen. Bloemen in een 2-6-bloemigen tros. Schutbladen zeer klein. Bloemstelen rechtopstaand, langer dan de dwarsdoorsnede der bloemen. 0,10-0,20. Zj-. Maart, April. Alleen op Walcheren, bij Den Haag en Haarlem gevonden......Tweebladige S. S. bifólia L.

Bol niet vele bladen. Bloemstelen korter daa de dwarsdoorsnede der bloem. Schutbladen klein, korter dan de bloemstelen..................■ ■ • ^

3 Tros 2-6-bloemig. Bloemen afstaand. Bloemdekbladen horizontaal uitgespreid. 0,15-0,25. . April, Mei. Sierplant uit Z.-Kuropa. Fraaie S. S. amóena L.

Tros 1-3-bloemig. Bloemen knikkend. Bloemdekbladen meer klokvormig samennei-gend. 0,15-0,26. OJ.. Maart, April. Vaak gekweekte sierplant uit Rusland en Kaukasië..........Siberische S. t S. sibirica Andrews.

10. Endymion Dumort. vi.

1 Bloemen in een hangenden tros. Bloemdekslippen klokvormig samenneigend, aan den top omgeslagen, blauw, soms rose-rood of wit. Schutbladen 2. Bladen breed-lijnvormig. 0,20-0,40. 2|.. Mei. In boschachtige streken en op buitenplaatsen.

Wilde hyacint, t. nutans Duin,

11. Ornithógalum L. Vogel me Ik. Morgenster. VI.

Polgewassen met wortelstandige, lijn- of lijnlancetvormige bladen en een enkele in een tros of schermvormigen tros eindigende

bloemschacht...................1

1 Bloemen in een schermvormigen tros. Onderste bloemstelen tijdens den vruchttijd horizontaal afstaand. Meeldraden lijn-priemvormig, zonder tanden. Bloemdek wit, met groene streep. Doosvrucht knotsvormig met 6 rechte kanten. 0,10-0,25. 2j-. April, Mei. Tamelijk algemeen, op grazige plaatsen, aan wegen, tusschen kreupelhout, op bouwland en langs slootkanten . . . Schermdragende V. O. umbellAtum L.

Bloemen in een langen tros. Meeldraden naast de helmknopjes

Liliacee en.

met 2 tandjes, bloembladachtig. Vruchtbeginsel korter dan de stijl. Bloemdekbladen van binnen wit, van buiten groenachtig. 0,20-0,40. 2|-. April, Mei. Vrij algemeen aan dijken, slootkanten, tusschen kreupelhout en op bouwland.

Knikkende V. O. nutans L.

12. A'llium Hall. Look. vi.

Bolgewassen met een bladloozen of meestal aan den voet bebladerden stengel en een elndelingsch, bolvormig scherm van bloemen. Bladen wortelstandig, maar den stengel met hunne vaak zeer lange scheeden omgevend..............1

1 Wortelbladen 2, langgesteeld, lancetvormig of elliptisch, vlak.

Stengel onbebladerd, stomp driekant. Bloemscheede 2-3-spletig. Scherm bijna vlak. Bloemdek sneeuwwit. Met sterken look-reuk. 0,15-0,40. 2^.. Mei, Juni. Menigvuldig, in bosschen en ook op beschaduwde, grazige plaatsen en aan slootkanten.

Das L. A. ursfnum L. Bladen volkomen buisvormig, rolrond. Scherm bolvormig. 2 Bladen lijnvormig, vlak of gegroefd, maar niet buisvormig hol. Stengel rond, meest tot het midden bebladerd . . 4

2 Stengel en bladen niet opgeblazen .........3

Stengel en bladen onder het midden buikig opgeblazen. Binnenste meeldraden aan den voet sterk verbreed, aan weerszyden met een korten tand. Bloemstelen omstreeks 8-niaal zoo lang als de bloemen. Bloemdek groenachtig wit. 0,60-1,20. 7^. Juni—Augs. Overal gekweekt. Vaderland onbekend.

4juin. Ci/jel. Ui. A. Cépa L.

3 Meeldraden korter dan het bloemdek. Helmdraden tandeloos,

priemvormig. Scherm zonder bollen. Bloemdek lilarose. 0,15-0,30. H-. Juli, Augs. Niet zeldzaam, op vochtige weilanden en in uiterwaarden.

Snij look. Gras look. Bies L. A. Schoenóprasum L.

Meeldraden even lang als of iets langer dan het bloemdek. De 3 binnenste meeldraden aan den voet sterk verbreed, aan iedere zjjde met een korten tand. Scherm, vaak met bollen. Bloemdek lila. 0,15-0,20. 2|.. Juni, Juli. Gekweekt. Uit Klein-Azië.... St.-Jansuien. As kalotten. Sjalotten. A. ascalónicum L.

4 Meeldraden zonder tanden. Bloemscheede korter dan het

scherm, in een punt uitloopend. Scherm boldragend . . 7 De binnenste meeldraden aan den voet aan iedere zijde met een draadvormigen, vaak gedraaiden tand.......amp;

Meeldraden aan den voet aan iedere zjjde met een korten stompen tand, langer dan het bloemdek. Bloemscherm boldragend met langgesnavelde bloemscheede. Bladen breed-lgnvormig, vlak. Stengel tot aan het midden bebladerd. Talryke, lang-werpig-eironde zybolletjes. BlocmdcK. wit of roodachtig wit, 0,25-0,60. Juli, Augs. Gekweekt. Uit O.-Indië.......Knof L. t A. sativum L.

5 Bladen vlak..................6

Bladen bijna rolrond, van boven smal gegroefd. Bloemdek

Liliaceeën.

korter dan de meeldraden. Scherm klein, armbloemig, vaak alleen bollen dragend. Bloemdek purper. 0,30-0,60. 2J.. Juni, Juli. Menigvuldig, langs dijken, wegen en in weilanden. Kraailook. Wildlook. Hondslook. Boerelook. Wilde knoflook.

Wilde uien. Wijngaard L. A. vine Ale L.

6 Scherm bollen dragend. Meeldraden korter dan het bloemdek.

Bladen breed-lijnvormig, met ruwen rand. Talrijke gesteelde nevenbollen. Bloemdek donkerpurper. 0,60-0.80. 2).. Juni, Juli. Zeldzaam, in weilanden. Slange L. A. Scorodóprasum L.

Scherm zonder bollen. Geen gesteelde nevenbo'ien. Bladen lanarwerpig-lancetvormig. Meeldraden iets langer dan het bloemdek. 0,40-0,80. dj. Juni—Augs. Gekweekt. Misschien uit Z-Kuropa...........Prei. t A Pórrum L,

7 Bladen smal-lijnvormig, duidelijk gegroefd. Meeldraden onge

veer even lang als het bloemdek. Bloemdek groenachtig, iets roodachtig, zelden lichtpurperkleurig. 0,30-0,60. 2 .. Juli, Augs. Vrij menigvuldig, aan dijken, akkers en wegen,ooktusschen

hakhout........Moes L. A. oleramp;ceum L.

Bladen tamelijk breed-lijnvormig, vlak, nauwelijks gegroefd. Meeldraden langer dan het bloemdek. Bloemdek lilakleurig. 0,30-0,60. 2J.. Juni, Juli. Zeldzaam, in bouwland en aan heggen.........Berg L. A. carinétum L.

13. Hemerocallis L. D a g 1 e 11 e. vi.

Planten met wortelstok, worteistandige, lange bladen en een rechtopstaande, hooge

bloemschacht met 0,02-0,08 lange bloemen..............1

t Bloemen zeer groot, roodgeel, reukeloos. Binnenste slippen van het bloemdek met gegolfden rand, stomp. Bmtenste nerven der bioemdekbladen door dwarsaderen verbonden. Stempel bolvormig. 0,60-1,20. Juni, Juli. Sierplant uit de Zuidelijke Alpen, ook een enkele maal verwilderd. Roodgele D. fH. fülva L. Bloemen kleiner, goudgeel, welriekend. Slippen van het bloemdek vlak, spits, met onvertakte nerven. Stempel bijna 2-lobbig. 0,60-0,80. Juni, Juli. Sierplant.

G e 1 e D. t H. ilava L.

14. Phalóngium Trn. vi.

i Stengel niet vertakt. Bloemen in trossen. Stijl boogvormig gekromd, even lang als het bloemdek. Doosvrucht eirond, spits. Bloemdek wit. 0,30-0,60. 2|.. Mei, Juni. Zeldzaam, in heidestreken . . . . Berglelie. P. Liliamp;go Schreb.

15. Asphodelus L.

I Bloemdekslippen uitgespreid, van binnen wit, van buiten groenachtig. Bladen priemvonuig. 2|.. 0,30-0,60. Juni, Juli. Uit Z.-Europa. Een paar malen op bouwland gevonden...........Affodil. A. fistulósus L.

16. Narthécium Moehr. vr.

i Wortelstok kruipend. Stengel opstijgend. Onderste bladen lijn-

Liliaceeën.

zwaardvormig, de bovenste klein, scheedeachtig. Bloemen in een ijlen tros. Bloemdek van binnen geel, van buiten groenachtig. 0,10-0,30. 2^.. Juli, Augs. Menigvuldig, in moerassige hei- en veenstreken. Vergiftig! Wilde gerst. Gele wateraffodillen. Cipelgras. N. ossifragum Huds,

17. Asparagus L. Asperge, vï.

Sterk vertakte planten met naaldfijne bladen, die in bundels staan, gesteelde, hangende, groenachtige bloemen in de oksels der takken en roede bessen .................. \

i Wortelstok met vleezige spruiten. Bloemen klein, ten laatste

hangend. Bloemdek groenachtig-geel. 0,60-1,25. 2J-. Juni,

Juli. Op zandgrond en in de duinen, ook vrij menigvuldig

gekvveekt . . Koraalkruid. Gewone A. A. officinalis L.

Wortelstok met korte, stijve spruiten. Stengel liggend. 2|-.

Juni, Juli. In de duinen.

Liggende A. A. prostrAtus Dumort.

18. Polygónatum Tm. Salomonszegel. VI.

Planten met een horizontalen wortelstok en een bebladerden stengel. Bloemen alleenstaand of in trossen aan hangende stelen in de bladoksels. Bloemdek buisvormig, kort, met groenen zoom.

Bessen blauwzwart.................1

1 Stengel kantig. Bloeiwijzen i- of 2-bloemig. Bloemdek aan den voet versmald, 0,004-0,005 wijd, evenals de meeldraden kaal. 0,15-0,45. 21.. Mei, Juni. Vrij veel, in boschrijke streken. (Convallaria Polygónatum L., P. anceps Mnch.)

Gewoon S. P. officinale Mnch. Stengel rolrond. Bloei wij ze 3-5-bloemig. Bloemdek aan den voet buikig, 0,002-0,003 wijd. Tanden van het bloemdek van binnen, evenals de meeldraden, behaard. 0,30-0,60. 24.. Mei, Juni. Vrij veel, in boschrijke streken. (Convallaria multiflora L.)

VeelbloemigS. P. multiflorum AU.

19. Convallaria L. vï.

•1 Stengel onbebladerd Bladen meest 2, elliptisch tot lancet-vormig, spits, langgesteeld. Bloemen in een eenzijdigen tros. Bloemdek wit. Bes rood. 0,15 0,20. 21-. Mei—begin Juni. Vrij veel, op beschaduwde plaatsen in boschrijke streken. Zegeltjes. Meibloem. Lelietje der dalen. C. majAlis L.

J uncaceeën.

20. Majanthemum Web. iv.

1 Stengel rechtopstaand, meest 2-bladig. Bladen afwisselend, diep hart-eivormig, spits. Bloemen klein, trosvormig. Bloem-dek wit. Bes wit, later rood. 0,07-0,15. 24.. Mei, Juni. Vrij veel, in lommerrijke streken.

Eenblad. Dalkruid. M. bifólium Schmidt.

21. Paris L. vm.

1 Stengel 1-bloemig. Bladen meest 4, kransstandig, elliptisch-omgekeerd-eirond, kort toegespitst, bijna zittend. Bloem eindelings, groenachtig. Bes zwart. 0,15-0,30. 2j.. Mei, Juni. Vrij zeldzaam, in vochtige bosschen en heuvelachtige streken. Vergiftig! . . . . Eenbes. P. quadrifólia L.

X. Fam. Juncaceeën. Bloembiesachtigen. Russchen.

Bloemdek bestaande uit 6 kafachtige blaadjes. Meeldraden 6, soms 3, aan den voet van het bloemdek ingeplant. Stamper 1 met i stijl en 3 draadvormige stempels. Vruchtbeginsel boven-standig. Vrucht een i- of veelzadige doosvrucht.

1 Bladen meest priemvormig , kaal. Doosvrucht 3 of 1-hokkig ,

met veelzadige hokjes........Jüncus tOamp;.

Bladen vlak, met meest lang behaarden rand. Doosvrucht 1-hokkig, 3-zadig..........Luzula 112.

1. Jüncus Trn. Bloembies. Steenbies. Zachte bies. VI.

Grasachtige planten met een bebladerden of onbebladerden stengel, zonder knoopen en eind- of zijstandige hoofdjes of speren van bloemen^ die door één of meer. meest groene schutbladen omgeven zijn....................1

1 Stengel onbebladerd. (Bladen alleen wortelstandig of geheel

ontbrekend).................2

Stengel bebladerd (meestal slechts weinige bladen, vaak slechts één blad dragend)...............11

2 Wortelstandige scheeden rolronde stekende bladen dragend.

Stengel rolrond, stijf, in een stekende punt uitloopend. Zijstandige pluimachtige bijschermen.• Bloemdekbladen spits, bleekgroen, wit gerand. 0,15-1,00. 2).. Juli, Augs. Niet zeldzaam aan zeestranden en op zandgronden aan den zeekant.

Z e e B. J. maritimus Lmk.

J üncaceeën.

Wortelstandige scheeden zonder bladen. Wortelstok kruipend. 3 Bloeiwijze schijnbaar zijstandig (met een rechtopstaand schutblad, dat schijnbaar een voortzetting van den stengel vormt

en boven de bloeiwijze uitsteekt).........4

Bloeiwijze eindelings..............8

Bloeiwijze 3-7-bloemig, bijna in het midden van den stengel. Stengel grasgroen, dun, fijn gestreept. Meeldraden 6. Doosvrucht bijna bolvormig, stomp, olijfbruin, met zeer korten stijl. Bloemdek witachtig. 0,15-0,45. i|-. Juni, Juli. Zeer zeldzaam, op veengrond . . . . Draad B. J. fllifórmis L.

Bloeiwijze meerbloemig..............5

Stijl zeer kort. Meeldraden 3. Wortelstandige scheeden lichtbruin , dof. Stengel grasgroen , met merg gevuld ... 6 Stijl duidelijk. Meeldraden 6. Doosvrucht stomp met stekel-

punt ....................7

Stengel dof, grijsgroen, duidelijk verheven gestreept. Bloeiwijze meest ineengedrongen. Doosvrucht korter dan het bloemdek, aan den top ingedrukt, de rest van den stijl zit op een kleinen knobbel. 0,30-0,60. 2J-. Mei, Juni. Algemeen op vochtigen zand- en heidegrond . Kluwen B. J. conglomerétus L. Stengel glanzend, meest levendig groen, zeer teer en gestreept. Bloeiwijze meest los. Doosvrucht langer dan het bloemdek, aan den top ingedrukt, in de indeuking zit de rest van den stijl. 0,30-0,70. H-, Juli, Augs. Algemeen, aan waterkanten en in moerassen . . ■ . Uitgespreide B. J. effüsus L. Stengel sterk gestreept, met in kamertjes verdeeld merg, grijsgroen, aan den voet met glanzige zwartpurperkleurige scheeden. Bloeiwijze meest los. 0,30-0,60. 2).. Juni—-Augs. Vrij algemeen aan slooten, in vochtige weilanden.

Zeegroene B. J. glAucus Ehrh.

TuBschen J. glaucus en J. effusus komt een baBtaardvorm J. diffüsus Hoppe voor, die zich van J. glaucus door den grasgroenen, fijn gestreepten stengel, met samenhangend of nauwelijks verdeeld merg, onderscheidt. Deze is een enkele maal op Walcheren, op moerassigen zandgrond gevonden.

Stengel glad (alleen in drogen toestand fijn gestreept) met samenhangend merg, groen, aan den voet met geelbruine, glanzige scheeden. Doosvrucht en zaden dubbel zoo groot als bij J. glaucus. Wortelstok dim, ver voortkruipend. 0,30-0,60. 2|-. Juli, Augs. Op Vlieland en Terschelling in duinvalleien gevonden. ..... Noorsche B. J. bélticus Willd. Bloeiwijze tot een eindelingsch (of tot 2 boven elkaar staande hoofdjes) hoofdje samengedrongen .........9

Juncaceeën.

Bloeiwijie niet tot een hoofdje samengedrongen, pluimvormig. 10

9 Bloemdekbladen tamelijk gelijk van lengte, toegespitst en spits,

langer dan de eivormige, stekelpuntige, bruine doosvrucht. Bladen smal-lijnvormig, gegroefd, evenals de stengel rechtopstaand. 0,05-0,10. O- Juni—Augs. Vrij algemeen, op vochtigen zand- en heigrond. Kop B. J. capitétus Weig. Bloemdekbladen niet gelijk van lengte, de binnenste korter dan de buitenste lang toegespitste, alle langer dan de doosvrucht. 0,02-0,10. ©. Juni—Augs. Zeldzaam, op vochtigen heidegrond .......Dwerg B. J. pygméeus Thuill.

10 Bladen afstaand, stijf. Takken der bloeiwijze veel langer dan

de schutbladen. Helmdraden korter dan de helmknoppen. Bloemdekbladen langwerpig, stomp, omstreeks zoo lang als de doosvrucht. 0,15-0,30. 2).. Juni—Augs. Algemeen, op vochtigen veen- en heidegrond.

Harde B. J. squarrósus L. Bladen rechtopstaand. Takken der bloeiwijze korter dan de schutbladen. Helmdraden langer dan de helmknoppen. Bloemdekbladen lancetvormig, toegespitst, iets langer dan de doosvrucht. 0,15-0,25. 2j.. Juli, Augs. Vrij algemeen, op harde zandgronden.....Tengere B. J. ténuïs Willd.

11 Bloeiwijze uit afzonderlijke bloemen bestaand. Bladen niet door

schotten in hokjes verdeeld...........12

Bloeiwijze met hoofdjesachtig samengedrongen vertakkingen. Bladen door schotten in hokjes verdeeld......15

12 Bloemdekbladen stomp, langwerpig-eirond, bruin met witten

rand, groen gekield. Wortelstok kruipend.....13

Bloemdekbladen spits. Wortelstok niet kruipend .... 14

13 Stengel samengedrukt. Bloemdekbladen omstreeks half zoo

lang als de bijna kogelvormige doosvrucht. Stijl half zoo lang als het vruchtbeginsel. Stempels vleeschkleurig. 0,15-0,30. 2|-. Juli, Augs. Vrij veel, op lage weilanden, aan slooten, vooral

op kleigrond.....Platte B. J. compréssus Jacq.

Stengel bijna rolrond. Bloemdekbladen bijna zoo lang als de elliptische doosvrucht. Stijl even lang als het vruchtbeginsel. Stempels purperkleurig. 0,15-0,30. 2J.. Juni—Augs. Vrij algemeen , op zilte gronden, ook in veengrond.

Ronde B. J. Geramp;rdi Loisl.

14 Takken der bloeiwijze afstaand. Bloemen alleenstaand, ver van

elkaar. Bloemdekbladen eirond-lancetvormig, spits, donkerbruin, smal vliezig gerand met bleeke rugnerf, even lang als

Juncaceeën.

de donkerbruine bolvormige doosvrucht. 0,03-0,20. ©. Juni— Augs. Algemeen, op vochtigen zandgrond.

WijdbloeiendeB. J. Tenagéia Ehrh.

Takken der bloeiwijze rechtopstaand. Bloemen alleenstaand of dicht bijeen. Bloemdekbladen eirond-lancetvormig, groen, smal vliezig gerand, even lang of ongelijk van lengte, meest langer dan de meestal strookleurige of groene doosvrucht. 0,03 0,25. O* Juni—Octr. Zeer algemeen , op allerlei vochtigen grond. . . Mothaar. Paddegras B. J. bufónius L, 15 Meeldraden 3. Bloeiwijze met weinig hoofdjes , niet zelden met niet bloeiende takken in het midden der hoofdjes. Stengel aan den voet vaak verdikt, rechtopstaand of (J. uliginosus Roth.) in het slijk wortelend en liggend of (f. fluitans Lmk.) in het water drijvend en vaak zeer verlengd. 0,05-0,25. !(-. Juli, Augs. Algemeen, op moerassige plaatsen in heide- en veenstreken en in veenslooten. Moeras B. J. supfnus Mnch.

Meeldraden 6.................16

•16 Bloemdekbladen wit- of geelachtig, stomp, zonder stekelpunt, omstreeks even lang als de geelachtige, spitse doosvrucht. Takken der bloeiwijze uitgespreid. 0,50-1,00. 2).. Juni—Augs, Vrij algemeen, op. moerassigen zand- en heidegrond en op rietschorren.

Padderusch. Stompe B. J. obtusiflorus Ehrh.

Bloemdekbladen bruin of zwart (slechts bij in de schaduw staande planten soms bleek)..........17

17 Bloemdekbladen even lang, de binnenste stomp of met een

korte stekelpunt...............18

Bloemdekbladen alle toegespitst, de binnenste langer, aan den top iets naar buiten gekromd, korter dan de stekelpuntige doosvrucht, donkerbruin. Bladen bijna rolrond. Stengels rechtopstaand. 0,30-0,80. 2).. Juni—Augs. Zeer algemeen, op moerassigen hei- en veengrond.

Bosch B. J. sylvamp;ticus Reichard.

18 Takken der bloeiwijze rechtop-afstaand. Bloemdekbladen alle

stomp, donker roodbruin, de buitenste met een korte stekelpunt. Stengels rechtopstaand. Bladscheeden gekield. 0,20-0,40. 2).. Juli, Augs. Vrij algemeen, vooral in duinpannen.

Alpen B. J. alpinus Vill.

Takken der bloeiwijze afstaand, ten laatste meestal uitgespreid. Bloemdekbladen alle met een korte stekelpunt, de buitenste spits, de binnenste stomp. Stengels meest opstijgend. Blad-

Amaryllideeën.

scheeden niet gekield. 0,20-0,60. 2J-. Juli, Augs. Zeer algemeen, op moerassige plaatsen en aan slooten.

W a t e r B. J. laniprocérpus Ehrh.

2. Lüzula Desv. Veld bi es. vi.

Grasachtige planten met een bebladerden stengel zonder knoopen, vlakke, aan den voet met een buisvormige scheede voorziene bladen en een eindelingsche speer of pluimvorinige aar ... 1

4 Bloemen alleenstaand aan de niet of weinig vertakte takken der bijna schermvormige bloeiwijze. Wortelbladen lancet-vormig (0,005-0,01 breed¹. Takken der bloeiwijze meest 3-bloe-mig, de bovenste tijdens den vruchttijd afstaand of teruggeslagen. Bloemdekbladen donkerbruin. Aanhangsels der zaden sikkelvormig, even lang als de zaden. 0,15-0,30. 2).. April, Mei. Vrij algemeen, op beschaduwden boschgrond.

Behaarde V. L. pilósa Willd.

Bloemen 2-5 bijeen aan de takken der samengestelde bloeiwijze. Zaden aan den top met een zeer klein aanhangsel. 2

Bloemen in eivormige of bolronde aren aan de takken der bloeiwijze. Binnenste bloemdekbladen even lang als of iets langer dan de buitenste.............3

2 Bladen lijnvormig, met behaarden rand. Bloeiwijze korter dan

de schutbladen, los, uitgespreid. Helmdraden veel korter dan de helmknopjes , deze bijna zittend. Bloemen meestal in bundels van 4. Bloemdekbladen witachtig, zelden roodachtig of koperkleurig. 0,30-0,60. 2J-. Mei, Juni. Vrij zeldzaam, in heidestreken en bosschen. (L. angustifolia Grke.)

Witte V. L. élbida D. C.

Bladen breed lijn-lancetvormig , 'met behaarden rand (tot 0,015 breed). Bloeiwijze langer dan de schutbladen. Meest 2 of 3 bloemen bijeen. Bloemdekbladen lancetvormig, omstreeks even lang als de doosvrucht, licht- of donkerbruin. 0,30-0,80. 2J.. Mei—Juli. Zeldzaam, in bosschen (L. sylvatica Gaud.)

, Groote V, L. méxitna D. C.

3 Aren 2-5, de zijdelingsche ten laatste knikkend. Helmknopjes

2-6-maal zoo lang als de helmdraden. Wortelstok met korte uitloopers. Bloemdek bruin. 0,05-0,25. 2(-. April, Mei. Op grazigen zandgrond, aan wallen en ini heidevelden algemeen.

Kleinharig gras. GemeeneV. L. campéstris D. C.

, Aren meest 5-10, alle rechtop- of iets afstaand. Helmknopjes omstreeks even lang als de helmdraden. Wortelstok vezelig, zonder uitloopers. Bloemdek meest lichtbruin, soms ook

Amaryllid eeën.

geel- of groenachtig wit. 0,15-0,45. 2|.. Mei, Juni. Zeer algemeen, in bosschen en aan begroeide waterkanten in zandige streken.

(L. erécta Desv.). Veelbloemige V. L. multiflora Lej.

XI. Fam. Amaryllideeën. Narcisachtigen.

Bolgewassen. Bloemdek 6-deelig , gekleurd. Meeldraden 6. Helmknoppen zich naar binnen openend. Vruchtbeginsel 1, onderstandig, 3-hokkig. Stempel enkelvoudig of 3- lobbig. Vrucht een doosvrucht.

1 Bloemdek met een rolronde buis, een stervormigen, zesdee-

ligen zoom en een verschillend gevormden krans aan de keel. Bloemen rechtopstaand of knikkend . . Narcfssus 113. Bloemdek klokvormig, tot aan den voet 6-deelig. Bloemen knikkend..................2

2 Binnenste slippen van het bloemdek iets korter dan de buiten

ste, aan den gaafrandigen top verdikt . Leucojum tlH. Binnenste slippen van het bloemdek veel korter dan de buitenste, iets ingesneden, rechtopstaand . Galanthus 114.

1. Narcissus L. Narcis, vi.

Bolgewassen met een onbebladerde, samengedrukte bloemschacht en wortelstandige, breed-lijnvormige, vlakke, stompe bladen. 1

1 Bloemdek wit. Krans schotelvormig, geel, met fijn gekarteldcn, meest rooden rand, korter dan de bloemdekslippen. Bladen lijnvormig, vlak, zwak gekield. 0,15-0,45. 2|., April, Mei. Sierplant. Eenige malen gevonden, meest in duinvlakten.

Echte N. N. poéticus L.

Bloemdek geel. Krans aan de keel bekervormig, dooiergeel, aan den rand gegolfd, even lang als de bloemdekslippen. Bladen sterk gekield. 0,15-0,30. 21-. Maart, April. Niet zeldzaam, aan slootkanten, in weilanden en aan heggen, ook vaak als sierplant.

Gele tijloos. Sporkelle. Gemeene N. N. Pseudonarcissus L.

2. Leucojum L. vi.

1 Stengel 3-6-bloemig, samengedrukt. Bloemdek wit, met aan den top groene slippen. 0,30-0,40. 2]-. Mei, Juni. Zeldzaam, echter op sommige plaatsen veel bijeen in moerassige weilanden en bosschen, soms in tuinen.

Zomerklokje. L. aestxvum L. HEUKELS, Schoolflora. 8^e druk. 8

I ride een.

3. Galanthus L. vi.

I Stengel l-bloemig. rond. Bloemdek wit, de binnenste slippen aan de buitenzijde met een halvemaanvormige groene vlek. 0,08-0,20. 2J.. Febr., Maart. Vrij veel aan heggen, tusschen kreupelhout, aan beschaduwde slootkanten, op vochtigen grasgrond, ook veel in tuinen gekweekt.

Vastenavondzot je. Naakte mannetjes. Naakte eerstjes.

Sneeuwbloem. Sneeuwklokje. G. nivalis L.

XII. Fara. Irideeëïl. Lischachtigen.

Bloemdek 6-deelig, gekleurd. Meeldraden 3. Helmknoppen zich naar buiten openend. Vruchtbeginsel i, onderstandig, 3-hokkig. Stempels 3. Vrucht een doosvrucht.

1 Bloemdek regelmatig, niet purperkleurig.......2

Bloemdek symmetrisch, bijna 2-lippig, met rechtopstaande

slippen. Stempels van boven verbreed . Gladiolus tlS.

2 Bloemdek klokvormig, met zeer lange buis. Stempels naar

boven verbreed, wigvormig......Crócus 114.

Buitenste slippen van het bloemdek teruggeslagen of afstaand, de binnenste rechtopstaand of naar binnen gebogen. Stijl kort. Stempels bloemkroonachtig, de meeldraden bedekkend ................Iris tl*.

1. Crócus Trn. Crocus, in.

Knollen met een vezelige schil. Bloemen en de smal-lijnvormige

bladen door vliezige scneeden omgeven.........1

1 Bloemscheede 1-bladig. Keel van het bloemdek gebaard. Stempels boven de helmknopjes uitstekend. Bloemdek violet, lila of wit. 0,08-0,15. 2J.. Maart, April Op zonnige, grazige plaatsen niet menigvuldig, ook een vaak gekweekte sierplant.

Voorjaars C. C. vérnus All.

Bloemscheede 2-bladig. Keel van het bloemdek kaal. Stempels korter dan de meeldraden. Bloemdek geel. 0,08-0,15. 2|.. Maart, April. Sierplant nit Azië.

G e 1 e C. f C. lüteus Lmk.

2. Gladiolus Trn. m.

1 Aar 5-10-bloemig. Schutbladen met stekelpunt. Doosvrucht met 3 diepe groeven. Bloemdek purper. 0,30-0,'iO. 2^.. Juni. In tuinen vaak gekweekt.

Zwaardlelie, f G. communis L.

3. I'ris L. Lisch. m.

Planten met horizontalen, dikken, vleezigen wortelstok en bebla-derden, enkeivoudigen stengel. Bladen zwaard- of lijnvormig. 1 1 Buitenste slippen van het bloemdek niet behaard, ongebaard,

Commelinaceeën. Typhaceeën.

eirond. Binnenste slippen lijnvormig, korter en smaller dan de stempels. Bloemdek geel. Bladen breed-zwaardvormig, omstreeks even lang als de veelbloemige stengel. 0,60-1,00. 2J-. Mei, Juni. Algemeen, aan slooten en plassen en op drassige gronden. Eiberbloem. Ooievaarsbloem. Visschenstaari. Tijdlelie. Pinksterbloem. Gele L. I pseudo-A'corus L.

Buitenste slippen van het bloemdek van binnen aan den voet door een rg dichte

haren gebaard........................2

Stengel nieerbloemig.......................3

Stengel l(-2)-bloemig. Buis van het bloemdek uitstekend , zeer lang. Bladen langer dan de stengel. Bloemdek violet, zeldzaraerlichtblauw of wit 0,05-0,10. April, Mei. In tuinen vaak gekweekt. Uit Zuidoost-Europa . . Dwerg L. I. pümila L.

Schutbladen van het midden af droogvliczig..............4

Schutbladen hoogstens aan den rand of aan den top iets droogvliezig. Stengel bebla-derd, langer dan de bladen. Bloemdek wit, de slippen aan den voet bruin geaderd. 0,30-0,60. 2|.. Mei, Juni. Sierplant nit Zuid-Europa.

Florentynsche L. 1. florentina L. Schutbladen van den voet af droogvliezig. Helmdraden langer dan de hrltnknoppen. Bloemdek lichtviolet, de slippen aan den voet bruingeaderd. Bloemen welriekend. 0,30-0,60. 2^,. Juni. Sierplant uit Italië en Istrië . Hleeke L. I, pallida Lmk. Helmdraden even lang als de helmknoppen. Lobben van den stempel uit elkaar gaand. Stempels bleekblauw. Bloemdek violet, aan den voet geelachtig-wit met bruine aderen. 0,30-0,60. 1\.. Mei, Juni. Gekweekt in tuinen, een enkele maal

verwilderd........... ÜuitscheL. 1 germanica L.

Helmdraden langer dan de helmknoppen. Lobben van den stempel met de binnenranden aaneensluitend. Buitenste slippen van het bloemdek vio et, de binnenste blauwachtig-grös. Stempels geelachtig-wit. 0,30-0,60. 2|.. Mei, Juni. Op oude muren in Limburg een paar maal......V1 i e r L. I. sambücina L.

XIII. Fam. Commelinaeeeën.

Bloemen Q-slachtig. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Meeldraden 3 of 6. Vruchtbeginsel 3-hokkig, bovenstandig, met één stijl.

Meeldraden 3. Stamper 1. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Bloem kroon bladen afvallend ..................Commelina

Meeldraden 6, met gelede haren bezet. Stamper 1. Kelk en bloemkroon 3-bladig. Bloemkroonbladen big vend . . . . ......Tradescantia HS.

1. Commelina L. m.

Stengel rechtopstaand, vertakt, knoopig geleed. -Bladen zittend, langwerpig- of eirond-lancetvormig. spits, kaal. Kelkbladen kaal. Bloemkroon hemelsblauw. 0,30-0,60. 21.. Juli—Octr. Sierplant uit Mexico. Commelina. t C. coeléstis Willd.

2. Tradescantia L. vi.

Stengel rechtopstaand, knoopig geleed. Bladen Ign-lancetvormig, zeer lang en smal, als eenscheede den stengel omvattend. Bloemen schermsgewjjs. Kelkbladen behaard. Bloemkroon blauw, violet of wit. 0,20-0,40. Juni—Septr. Sierplant uit Virginië.

Tradescantia. t T. virginica L.

XIV. Fam. Typhaceeën. Lischdodden.