! 'I

et Boekhouden

VOLGENS DE

UBBELE METHODE

ZONDER MEESTER

' J

I

sif

m

fTGAVE.-AW. SEGBOER.DEN HAkG

Li tft-.F.Grafe Dei Ft.

/

I

*■

ZELFONDERRICHT

in

ET BOEKHOUDEN

volgens de

dubbele Methode.

3e druk.

4^V

Uitgave A. W. SEGBOER den Haag.

OORWOORD.

Het is ons inderdaad een genoegen, in vervolg op ons werkje „Enkelvoudig Boekhoudenquot;, eene kleine verhandeling betreffende de dubbele methode te verspreiden en wel hoofdzakelijk ten gevolge eener ons van verschillende zijden gegeven wenk. Nu derden ons als 't ware daartoe aangespoord hebben, hebben wij het werk met ambitie ter hand genomen. Het is ons echter gebleken dat verschillende personen die hoegenaamd niets van boekhouden afwisten en met ons boekje „Enkelvoudig Boekhoudenquot;, kennis gemaakt hebben, gaarne de dubbele methode op dezelfde wijze behandeld zagen. Vandaar dat deze uitgave evenmin als de vorige verhandeling, bestemd is voor den a.s. examencandidaat. Ons doel is slechts, zooals reeds gezegd, het boekhouden op populaire wijze te verklaren en wanneer ons boekje velen, die met de dubbele methode nog onbekend zijn, licht verschaft, dan is ons doel voor een groot deel bereikt. Om een ieder in de gelegenheid te stellen met onze uitgave kennis te maken is ook voor dit werkje de prijs bijzonder laag gesteld.

DE SCHRIJVER.

INHOUD.

A. Theorie.

Industrieel. Uwe voorspelling, dat wij elkaar wel spoedig weder zouden ontmoeten, is inderdaad verwezenlijkt en wel omdat de twee opmerkingen, welke u mij omtrent de enkelvoudige methode gemaakt hebt, niet uit mijne gedachte gegaan zijn. En in verband daarmede heb ik u om een onderhoud verzocht.

Leeraar. Hadden deze opmerkingen betrekking op de gebreken, die de enkelvoudige methode aankleven?

Industrieel. Juist, bij het inrichten mijner boekhouding deelde u mij mede, dat eene boekhouding volgens de enkelvoudige methode slechts half werk is en bovendien de noodige controle mist, hetgeen van de dubbele methode niet gezegd kan worden. Nu ik met boekhouden wat bekend geworden ben en van het nut eener goede boekhouding doordrongen ben, geef ik ook aan de dubbele methode de voorkeur.

Leeraar. Uit uwe woorden op te maken, zoudt u wat meer van de dubbele methode willen weten, misschien wel onderricht daarin wenschen te ontvangen.

Industrieel. Ik wenschte nog verder te gaan en de boekhouding mijner sigarenfabriek volgens de dubbele methode in te richten.

Leeraar. Daar uwe boekhouding zoodanig is ingericht, dat die ieder oogenblik hervormd kan worden volgens de dubbele methode, bestaat niet het minste bezwaar daartegen.

Industrieel. Na deze woorden ben ik spoedig besloten. Laten wij op hetzelfde tijdstip beginnen, waarop wij de boekhouding volgens de enkelvoudige methode ingericht hebben. Dan heb ik hetzelfde voordeel n.1. dat ik op 31 December dus na verloop van één maand, de boeken reeds kan afsluiten volgens de dubbele methode. Doch voor ik verder ga, wil

ik u even vragen of u mij weet te zeggen, wie toch de uitvinder der dubbele methode geweest is.

Leeraar. Zoo min als u mij weet te zeggen wie de uitvinder der Nederlandsche taal geweest is, zoo min weet ik u te zeggen, wie de uitvinder der dubbele methode geweest is, daar dat geen werk van uitvinding is, gelijk de telefoon en dergelijke, doch van geleidelijke ontwikkeling, met dat gevolg, dat het Boekhouden nu een wetenschap genoemd wordt.

Industrieel. Indien mijn geheugen mij geen parten speelt meen ik toch eens gelezen te hebben dat een Italiaansche monnik het Dubbel Boekhouden uitgevonden moet hebben.

Leeraar. U denkt zeker aan den monnik Lucas Paciolo te Borgo a/d Tiber, (1504), doch deze is niet alleen. Ook Gramaticus te Weenen (1518), Domenico Manzoni te Venetië (1554), Frater Don Angelo Pietra te Mantua (1586), Overhelden amp; Goesens te Hamburg (1594), en Pater Flori te Palermo (1636), zijn in hun tijd als specialiteiten beschouwd die, met Paciolo in 't voorste gelid, het boekhouden uitgedacht en primitief bewerkt hebben.

Industrieel. Dank u, doch alvorens verder te gaan, moet ik u mededeelen dat ik mijne fabriekszaak met alle activa en passiva overgedaan heb aan mijn beide schoonzonen, die de onderneming voor gemeenschappelijke rekening zullen voortzetten en wilde ik u daarom vragen of deze verandering nog buitengewone moeilijkheden voor het inrichten der dubbele methode oplevert.

Leeraar. In 't geheel niet. Bij eene vennootschap, waar het zoozeer op wederzijdsch vertrouwen aankomt, is de dubbele methode bijkans noodzakelijk. Alhoewel het wetboek van Koophandel verschillende voorschriften, betreffende vennootschappen bevat, is het toch aan te raden eên goed gestipuleerd contract aan te gaan, eensdeels omdat het W. v. K. niet in alle gevallen voorziet, andersdeels om de wederzijdsche rechten en verplichtingen nauwkeuriger vast te stellen.

Industrieel. Voor dezen wenk ben ik u dankbaar; zoudt

7

u zoo goed willen zijn mij een en ander omtrent zulk een contract mede te deelen?

Leeraar. Met genoegen. Ten eerste is het raadzaam te bepalen dat de boekhouding volgens de dubbele methode gehouden zal worden. Het W. v. K. schrijft daaromtrent niets voor. Ten tweede moet men stipuleeren dat elk der ven-nooten een Privé-rekening in de boeken heeft, waarop al het geen hij opgenomen heeft, geboekt wordt en waarop eveneens de eventueel behaalde winst verrekend wordt. De kapitaalrekening der vennooten ondergaat dan alleen verandering, wanneer er van een surplus of vermeerdering dan wel van eene kapitaal-onttrekking sprake is. Veelal wordt overeengekomen dat van de winst allereerst 4 % intrest afgetrokken wordt over het gestorte kapitaal van elk der firmanten, en de rest daarna hoofdelijk verdeeld. Verder dient men maatregelen te nemen, om te voorkomen dat de Vennoot, die het grootste kapitaal ingebracht heeft, te veel macht heeft. In zulke gevallen omschrijft men gewoonlijk ieders rechten en verplichtingen.

Industrieel. Dat is werkelijk iets wat ik mijnen schoonzonen onder 'toog zal brengen.

Leeraar. Zijt u al besloten op welke wijze de overdracht zal plaats hebben?

Industrieel. Mijn plan is om met de zaak ieder der firmanten ƒ30000 te schenken. Het kapitaal, waarmede ik begonnen ben, bedraagt /90000, zoodat er nog ƒ 30000 overblijft, welk bedrag zij als 2e Hypotheek ad 4 % moeten boeken. Voor de behaalde winst totaal ƒ 14452.38 moeten zij mij in Rekening courant crediteeren. Ik geloof dat ik niet beter kan handelen,

Leeraar. Dat is feitelijk uw zaak. Maar ik moet u ernstig op het hart drukken uwe opvolgers vooral op het nut der boekhouding volgens de dubbele methode te wijzen.

Industrieel. Doordat zij geen handelschool bezocht hebben weten zij niets van Boekhouden af en zullen zij dus in dit opzicht wel aan mijn raad gehoor geven, en ten slotte zou ik

8

gaarne uwe opinie er over willen weten, dat het W. v. K. geen bepaalde methode van het boekhouden voorschrijft.

Leeraar. De wet zegt alleen dat de koopman verplicht is dagboek te houden (zie W. v. K. art. 6—13). Zoodoende is hij vrij in de keuze en dit is niet meer dan billijk, daar de boekhouding ingericht moet worden naar de eischen der zaak en die zijn voor iedere zaak verschillend.

Industrieel. Hebben alle rechters zooveel verstand van boekhouden dat zij beoordeelen kunnen of de boeken bijgehouden zijn zooals het behoort?

Leeraar. Geldt het eene eenigszins ingewikkelde kwestie dan zal de rechter wel het advies inwinnen van deskundigen. De voornaamste bepaling is wel dat ieder koopman verplicht is, jaarlijks een inventaris alsmede balans op te maken en die eigenhandig te onderteekenen. Bij ons is het nu zaak duidelijk te doen uitkomen waarom de dubbele methode de voorkeur verdient en deze methode zoo duidelijk mogelijk te verklaren.

2. Grondbegrippen der dubbele Methode.

Industrieel. Alhoewel ik mijn schoonzonen op de hoogte gebracht heb met het enkelvoudig boekhouden, moet ik u toch verzoeken de dubbele methode zoodanig toe te lichten dat zij u met gemak kunnen^yolgen.

Leeraar. Ik zal aan uw verzoek voldoen. De eerste grondgedachte is, dat bij de dubbele methode als 't ware 2 personen tegenover elkaar staan n.1. gever en ontvanger of wel koopman en zaak.

Zoo kan de gever (de koopman) optreden als verkooper van goederen, als leverancier van arbeid, als geldschieter of gever van andere betalingsmiddelen en kan de ontvanger (de zaak) optreden als kooper der goederen, als nemer der arbeid en als geldnemer. Daarbij zaken geen schenkingen voorvallen volgt hieruit, dat bij iedere boeking eene tegenboeking moet plaats vinden. Alle posten moeten dus, om aan deze grondgedachte te voldoen, tweemaal geboekt worden, waarbij

dan de zaak aan den éénen kant staat en de koopman aan den anderen kant; vandaar de naam van dubbel boekhouden. W\\\ nu deze dubbele boeking bij de enkelvoudige methode niet te pas komt, noemt men deze een onderdeel van de dubbele methode.

Industrieel. Aangezien de posten bij de dubbele methode tweemaal geboekt werden, begrijp ik dat men ze op dien grond den betreffenden naam gegeven heeft, maar waarom is de enkelvoudige methode een onderdeel van de dubbele?

Leeraar. Daartoe moeten wij dan de gevers en ontvangers meer van nabij beschouwen. Nu eens staan zij buiten de zaak dan weer daarbinnen. Buiten het bedrijf staan: lo. de met ons in relatie staande huizen, 2o. onze clientèle, 3o. leveranciers, 4o. agenten, 5o, commissionairs of makelaars en 60. bankiers; daarbinnen: lo. de firmanten of eigenaars der zaak, 2o. de kas, 3o. de wissels, effecten, goederen, onroerende goederen, roerende goederen, hypotheken, en onkosten. Bij de enkelvoudige methode vraagt men alleen van wien men te vorderen heeft, en aan wien men verschuldigd is, terwijl de dubbele methode nog verder gaat en vraagt: ten wiens behoeve ontstaat er eene vordering of schuld. Schreef het W. v. K. niet voor, dat men ten allen tijde verplicht is Inventaris en Balans op te maken, ik geloof, dat velen het nog zouden nalaten.

Doch laat ons hierop niet verder ingaan. Ik zal nu de dubbele methode met voorbeelden duidelijk maken.

Eerste post. De zaak wordt begonnen met /30000 aan contanten.

Hier is de firmant of firmanten gever(s) en de kas ontvanger. In de boeken duidt men den eersten persoon of personen aan met kapitaalsrekening en de kas met kasrekening. Als men nu weet dat al wie ontvangt debet is en al wie geeft credit, dan is het duidelijk dat hier de kas(sier) debet en de kapitaalsrekening (firmanten) credit is. In het grootboek geeft men elke rekening 2 blz. de linker debet en de

10

rechter credit. Zoodoende komt de eerste post in het grootboek op de 2 betreffende rekeningen als volgt te staan.

Kas aan kapitaal.

Kapitaal.

Per ingebracht ƒ30000 (of bedrijfskapitaal)

Fol. 2

Kas. Credit.

Aan kapitaal

Tweede post: Ten einde het geld rentegevend te maken wissels gekocht, die na aftrek van het disconto een waarde vertegenwoordigen van /20.000. Hier geeft de kassier (kas) en ontvangt de wisselrekening. Dus komt deze post als volgt te staan:

Wisselrekening aan kas.

Derde post: Voor verschillende onkosten totaal ƒ300 betaald.

11

Hier geeft de kas en ontvangt of ontvangen verschillende personen dat bedrag. Dus;

Onkosten, aan kas.

Vierde post: Factuur ontvangen van J. De Winter, Amsterdam, wegens door hem afgezonden goederen ten bedrage van ƒ 50000.

De Winter geeft en de magazijnhouder (Goederenrekening) ontvangt, dus;

Goederen aan

J. De Winter. g J. de Winter, Amsterdam.

Per geleverde goederen ƒ 50000

Aan diverse goederen /50000

12

V ij f d e post: J. De Winter te Amsterdam, ontvangt op voorschot /3000 aan contanten.

Hier is de kas(sier) de gever en J. de Winter ontvanger, dus:

Aan kassa

Zesde post: J. De Winter te Amsterdam, ontvangt op verdere afrekening een wissel groot /7000.

Hier geeft de wisselrekening en ontvangt J. de Winter,

dus:

J. De Winter te Amsterdam aan Wisselrekening.

Wisselrekening.

IPer onze remise aanPer onze remise aan

J. De Winter ƒ 7000

Fol. 5 Fol. 5

Debet l J. de Winter, Amsterdam. Credit.

Aan onze remise ƒ7000

Zevende post: J. De Winter te Amsterdam trekt op ons een wissel, groot ƒ 15000, dien wij accepteeren, om later bij verval te betalen.

13

Hier is de acceptenrekening credit en J. De Winter debet,

dus:

J. De Winter aan Acceptenrekening.

Achtste post: Ontvangen voor a contant verkochte goederen ƒ 8000. Hier geeft de goederenrekening en ontvangt de kas, dus:

Kas

aan Goederen. Goederen.

Per è contant afgeleverd ƒ 8000

Fol. 2

Kas Credit.

Aan verkochte goederen ƒ 8000

Negende post: Voor vracht op goederen betaald :

Tiende post: Factuur gezonden aan F. De Molenaar te Maastricht, over hem gezonden goederen ten bedrage van ƒ 25000.

Hier geeft de goederenrekening en ontvangt De Molenaar,

dus:

De Molenaar aan goederen.

Fol. 6 Fol. 6

Debet. s Goederen. Credit.

Per aan De Molenaar gezonden goederen ƒ25000

t F. De Molenaar te Maastricht.

Aan goederen ƒ 25000

15

Elfde post: Ontvangen van F. De Molenaar te Maastricht op afrekening ƒ5000.

Hier geeft de Molenaar en ontvangt de kas, dus:

Kas

aan de Molenaar.

Fol. 8

Debet, u F. de Molenaar te Maastricht.

Aan F. De Molenaar ƒ 5000

Twaalfde post: Remise ontvangen van F. De Molenaar te Maastricht groot ƒ6000 op afrekening.

Hier geeft De Molenaar en ontvangt de wisselrekening, dus:

Aan remise De Molenaar ƒ6000

Per zijne remise ƒ6000

Dertiende post: Getrokken op F. de Molenaar te Maastricht een wissel groot ƒ1500, dien zij accepteeren. om later te betalen.

16

Hier geeft F. De Molenaar (de belofte om te betalen) en ontvangt de wisselrekening, (die belofte,) dus:

Wissels aan F. De Molenaar te Maastricht.

Fol. 3 Fol. 3

Debet. ij Wissels. Credit.

Aan den wissel op den Molenaar ƒ1500

Fol. 8 Fol. 8

Debet. z F. De Molenaar te Maastricht. Credit.

Per zijn geaccepteerden wissel /1500

Veertiende post: Betaald voor kantoormeubelen ƒ900.

Hier geeft kas en ontvangt het kantoor de verschillende meubelen, dus:

Kantoormeubelen (of roerende goederen.) Fol. 9 aan Kas. Fol. 9

Debet. a¹ Roerende goederen. Credit.

Aan diverse meubelen ƒ900 |

Fol. 2 Fol. 2

Debet. b^l Kas. Credit.

Per kantoormeubelen ƒ900

Vijftiende en zestiende post: Betaald voor salarissen ƒ250 en voor kantoorhuur ƒ300.

———™—-r—

20

f roefbalans Grootboek 30 November 18^.

57102450571024

Inventaris voor de afsluiting op 30 ffovember 1890.

(Zie „Dubbel Boekhoudenquot;, blz. 50 en 51).

13

22

23

Sluitposten einde November 1899.

24

Toelichting: De Winsten en Verliezen zijn samengesteld volgens de Inventaris blz. 21 en 22. Bij de Amerikaansche methode dient dus de Inventaris tegelijk als Balans en als Winst- en Verliesrekening.

l

'i

28

3. Memoriaal.

Maand December 1899.

2 December. H. Wolf te Haarlem te crediteeren voor zijn Wissel No. 5. ƒ

-2-

H. van Os te Rotterdam te crediteeren voor eene cheque ten behoeve van: Privé P. v. d. Berg ƒ Idem K. Hoek

Jansen amp; Vink te Hoorn te debiteeren voor onzen wissel No. 2 ƒ

-3-

H. van Os te Rotterdam te crediteeren voor zijn wissel No. 6 /

29

f

Maand December 1899.

K. Voet te Bordeaux te debiteeren voor onzen wissel No. 6 frs. *)

-4-

Jansen amp; Vink te Hoorn/ te debiteeren voor

korting ƒ

-₅-

P. Duiker te Amsterdam te crediteeren voor door hem geleverd.

1 kist sigaren ƒ

2 kisten sigaretten -1 kist tabak

P. Duiker te Amsterdam, te debiteeren voor

zijn wissel ƒ

--₆-

G. Bijl te Utrecht te crediteeren voor korting ƒ

-6-

G. Bijl te Utrecht te crediteeren voor zijn wissel No. 7 ƒ

6

Moet amp; Westrum te Leiden tecrediteeren voor hun cheque op Maas ƒ

•) Gewoonlijk heeft men voor buitenlandsche huizen, waarmede men zaken doet, 2 hoofden, waarvan 1 aangeduid wordt met m/r mijne rekening, d. w. z, dat de koersverschillen dan voor onze rekening zijn, en een met z/r of h/r (in dit geval hebben wij met koersverschillen niets te maken).

30

Maand December 1899.

H. van Os te Rotterdam te debiteeren voor de cheque van Moet amp; Westrum ƒ -10-

Moet en Westrum te Leiden te crediteeren voor hunne wissels Nos. 8—10 ƒ

--10-

Moet amp; Westrum te Leiden te crediteeren voor korting. ƒ

--12-

Moet amp; Westrum te Leiden te crediteeren voor hunne wissels No. 11 en 12 } -14-

4

31

Maand December 1899.

16

G. Bijl te Utrecht te debiteeren voor onzen herwissel No. 7 ƒ — 16-

H. van Os te Rotterdam te debiteeren voor onzen herwissel No. 6 ƒ -17

H. van Os te Rotterdam te debiteeren voor onzen wissel No. 11 ƒ -18-

Moet amp; Westrum te Leiden te crediteeren voor hunne betaling aan P. Duiker te Amsterdam ƒ

18

P. Duiker te Amsterdam te debiteeren voor de betaling voor onze rekening door Moet amp; Westrum ƒ 18

H. Wolf te Haarlem te crediteeren voor onzen wissel No. 13 ƒ

32

5

Maand December 1899.

18

H. van Os te Rotterdam te debiteeren voor onzen wissel No. 13 ƒ

19

H. Wolf te HaaFlem te debiteeren voor 5 kisten sigaren 3 , sigaren 2 balen tabak Emballage

-20——

Moet amp; Westrum te Leiden te debiteeren voor 3 kisten sigaren ƒ Emballage 24

Jansen amp; Vink te Hoorn te crediteeren voor 5 kisten sigaren ƒ 27

H. van Os te Rotterdam te debiteeren voor de cheque van N.N. ƒ

29

G. Bijl te Utrecht te debiteeren voor 2 kisten sigaretten ƒ -30-

K. Voet te Bordeaux te crediteeren voor 5 balen tabak frs 31

H. Wolf te Haarlem te crediteeren voor onzen wissel No. 15 ƒ

33

I, iii^imii _Wu.. li..

aan, waarin iedere debiteur een hoofd heeft, en wordt elke maand het totaal der bedragen van dit boek in het grootboek overgebracht. Het saldo der debiteurenrekening in het grootboek moet dan steeds gelijk zijn aan de totaal saldo's van het debiteurenboek. Evenzoo handelt men met crediteuren.

Een der voordeden van deze manier van werken is dat het grootboek niet zoo lijvig wordt hetgeen vroeger wel het geval was toen men alle debiteuren en crediteuren in het grootboek opnam. Dan had men inderdaad met een reuzen-boek te doen. Bovendien was het een heel werk, wanneer men een uittreksel der verschillende debiteuren of crediteuren wenschte te hebben. Wanneer u in de een of andere boekhouding de oude manier mocht aantreffen, dan kunt u er zeker van zijn dat de boekhouding nog „antiekquot; is.

D. Keus der boeken.

Industrieel. Kunnen wij alles direct in het grootboek overbrengen en zoodoende ons bepalen tot één boek?

Leeraar. In 't geheel niet. Voor renteniers en voor huishoudelijke boekingen zal men wellicht met één boek kunnen volstaan, maar in handelszaken is zulks ondoenlijk. Door de vele werkzaamheden toch moet het werk verdeeld worden, en wil men eene duidelijke en ordelijke administratie voeren, dan moet het grootboek practisch ingericht zijn. Dit kan men alleen bereiken door het bijhouden van meer boeken, als journaal, enz., waarover wij het later wel zullen hebben.

Industrieel. Ik vat nu waarom de wet niet voorschrijft welke boeken de koopman verplicht is bij te houden, doch hem daarin vrijlaat.

Leeraar. Ik moet altijd lachen wanneer ik hoor beweren dat het beter geweest ware, indien de wet de boeken welke bijgehouden moeten worden, voorgeschreven had, hetgeen ten eenenmale onmogelijk is, daar, zooals ik reeds opgemerkt heb, elke zaak zijne verschillende eischen heeft, waarmede men met de inrichting der boekhouding heeft rekening te houden. Boekh. (Dubb. Meth.) 3

34

De boeken wórden verdeeld in: le dagboeken, 2e maand-boeken en 3e jaarboeken. In de enkelvoudige methode treft men alleen de le en de 3e soort aan, terwijl de wet alleen spreekt van dagboek benevens balans en inventaris. Hieruit blijkt dat de maandboeken bij de enkelvoudige methode gemist kunnen worden.

A. Dagboeken.

Tot de dagboeken behooren:

le. Het kasboek, waarin slechts de geldelijke posten dus ontvangsten en uitgaven geboekt worden, onverschillig of het contante posten zijn, die niet verder geboekt behoeven te worden of wel posten, die in het debiteuren en credi-teurenboek overgebracht moeten worden.

2. Memoriaal of Prima-Nota. In dit boek worden alle overige posten geboekt zooals inkoopen, verkoopen, wissels, accepten, herwissels, Stornoposten, kortingen enz. Men kan begrijpen dat in eene eenigszins uitgebreide zaak dit boek een grooten omvang nemen kan, vandaar dat het gebruikelijk is ook dit boek te splitsen in:

3e. Het inkoopboek, tot boeking der facturen van alle inkoopen.

4e. Het verkoopboek, tot boeking der facturen van alle verkoopen.

5e. Het debiteuren- en crediteurenboek.Met behulp van kasboek-memoriaal, in- en verkoopboek wordt dit boek bijgehouden.

Ee voorbeeld van het memoriaal volgt hier:

3^K

Memoriaal.

Zooals men wel begrijpen kan is het gewoonweg ondoenlijk post voor post in het grootboek over te brengen. Men combineert daarom alle posten zooveel mogelijk, hetgeen geen schade doet aan de duidelijkheid; zoo wordt maandelijks het kasboek, inkoop- en verkoopboek opgeteld en afgesloten, terwijl dan die totalen in het grootboek overgebracht worden. Hiertoe bedient men zich van:

Het Journaal (dat een maandboekis). Op die manier erlangt het grootboek een beknopter vorm, daar de posten slechts eenmaal 's maands in dit boek overgebracht worden.

36

Journaal.

37

Debet. Onkosten. Credit.

Voor betaald ƒ850.— | Voor verlies /850.—

38

39

Ook de rekening Balans blijft dezelfde als op blz. 31, met dien verstande evenwel dat in plaats van de namen De Winter en De Molenaar geschreven wordt Crediteuren en Debiteuren.

40

Zooals men ziet kloppen de cijfers onderling, waaruit men veilig kan opmaken dat de geheele administratie richtig is.

Is men zoover met de boekhouding gevorderd dan treedt de inventaris met de balans, die beide voldoende besproken zijn, op den voorgrond. Het is niet noodzakelijk, doch wel aanbevelenswaard de inventaris en balans in een daartoe afzonderlijk bestemd register te boeken. Vele kantoren bewaren deze staten bij elkander in eene portefeuille.

41

De voornaamste werkzaamheden bij de afsluiting bestaan uit:

le. Het saldo van debiteuren en crediteuren opmaken om te zien hoeveel men totaal te vorderen heeft en hoeveel men totaal verschuldigd is.

2e. Het opnemen van den inventaris, om met behulp daarvan te kunnen nagaan of men gewonnen dan wel verloren heeft.

3e. En eindelijk het afsluiterj der verschillende rekeningen.

Met niet genoeg nadruk moet er op gewezen worden dat men zich vooral een goed begrip vormt van debet en credit. Mocht een der lezers hieromtrent niet geheel en al op de hoogte zijn, dan kan hij eene eenvoudige en uitgebreide verklaring vinden in „Het enkelvoudig boekhouden.

Industrieel. Onlangs stelde een mijner kennissen mij de vraag of de post „de Winter aan de Molenaarquot; mogelijk is. Ik antwoordde ontkennend, doch hij beweerde de mogelijkheid daarvan. Wie heeft in deze gelijk?

Leeraar. Zulk een post is dan alleen mogelijk, wanneer de Molenaar voor onze rekening aan de Winter betaalt, hetgeen dan wel duidelijk uit de omschrijving der post dient te blijken.

B. Practisch gedeelte.

Om het verschil tusschen de enkelvoudige en de dubbele methode duidelijk en gemakkelijk te doen zien, nemen wij de zelfde zaak ook voor de dubbele methode als voorbeeld, natuurlijk met dat verschil dat het nu een vennootschap onder eene firma geldt, terwijl vroeger slechts een persoon eigenaar was.

Gang van zaken der sigarenfabriek van Jan de Vries,

te Gouda.

Op den len December 1899 draagt Jan de Vries zijne zaak met alle activa en passiva over aan zijne schoonzoons Piet van den Berg en Koos Hoek, die de zaak onder de firma Van den Berg en Hoek,

voortzetten.

Van het kapitaal van jan de Vries dat f 90000 groot was, krijgt ieder der vennooten f 30000, terwijl Jan de Vries voor de resteerende f 30000 een Hypotheek behoudt. Ook voor de reeds behaalde winst, ten bedrage van f 14452.38, die nog in de zaak aanwezig is, blijft hij crediteur en geniet daarvoor eveneens intrest. Totaal actief en passief der overnemings-inventaris bedraagt f 143688.58.

2 December.

Van H. Wolf, Haarlem, ontvangen in contanten ƒ 2000.— en een wissel No. 5 per 28 Januari opj.de

Groot, ten bedrage van „ 1200.—

Verder zend ik hem factuur over een partij sigaren, groot „ 411.50

-- 3) -

Ten behoeve van Privé door middel van een cheque opgenomen bij mijn kassier, H. Van Os te Rotterdam ƒ 3000.—

43

Factuur ontvangen van Jansen amp; Vink te Hoorn,

voor geleverde sigaren, groot ƒ 747.35 Deze firma heden wissel No. 2 op Greve

geremitteerd ten bedrage van „ 634.94 Gedeponeerd bij H. van Os te Rotterdam „ 2000.— en van hem wissel No. 6 op Parijs ontvangen, groot „ 931.26

--4 --

Geremitteerd aan K. Voet te Bordeaux, wissel

No. 6 op Parijs, groot ƒ 981.26

en aan Jansen amp; Vink in contanten „ 220.—

na aftrek van ƒ5.10 voor korting.

- 5---

Factuur ontvangen van P. Duiker te Amsterdam, voor geleverde tabak ƒ 141.75 met advies dat hij op mij per 15 Januari getrokken heeft, voor „ 420.—

--6--—

Ontvangen voor huishuur ƒ 115.50

Betaald voor woning-reparatie „ 61.55

Ontvangen van G. Bijl te Utrecht „ 2071.10 na aftrek van ƒ20.50 voor korting.

- 7 -

Betaald voor machine-reparatiën ƒ 65.50

„ accept No. 1 „ 1073.33

„ arbeidsloon aan 20 werklieden „ 390.50

Geïncasseerd wissel No. 1 „ 291.20 Ontvangen van G. Bijl te Utrecht, wissel No.

7 op Hoorn, groot „ 171.50

# --

Ontvangen van Moet amp; Westrum te Leiden ƒ 2500.— terwijl zij ten mijnen behoeve bij H. van Os

te Rotterdam een, cheque deponeeren van „ 500.—

44

10

Ontvangen van Moet amp; Westrum te Leiden,

3 wissels, No. 8—10 op Rotterdam, te zamen groot ƒ 3000.—

voor contant wordt hun ƒ 60.72 toegestaan.

Ontvangen van D. Koller te Dordrecht wegens a contant verkochte tabak „ 85.30

------ii --

Verdisconteerd wissel No. 3 met ƒ 1207.50

Betaald voor belasting „ 134.60

„ „ eene nieuwe lift „ 180.—

Privé , 1452.38

—- 12 -

Factuur gezonden aan G. Bijl te Utrecht wegens gezonden sigaren, groot ƒ 689,03

- 13 -

Geremitteerd aan P. Duiker te Amsterdam een

wissel No. 5 op De Groot ten bedrage van ƒ 1200.— Factuur ontvangen van denzelfden wegens geleverde tabak, groot „ 367.85

- 14--

Ontvangen van Moet amp; Westrum te Leiden ƒ 650.— en 2 wissels No. 11 en 12 op Leiden, te

zamen groot „ 1067.60

Factuur gezonden aan deze firma wegens geleverde sigaretten, groot „ 230.15 Betaald voor arbeidsloon aan 20 werklieden ,, 396.70

16

Herwissel gezonden aan G. Bijl te Utrecht,

wegens den geprotesteerden wissel No. 7 met de kosten, groot ƒ 175.80

45

Herwissel ontvangen van K. Voet te Bordeaux wegens den geprotesteerden wissel No. 6

met de kosten, groot ƒ 992,02 Herwissel gezonden aan H. van Os te Rotterdam,

wegens den geprotesteerden wissel No. 6

met de kosten, groot „ 994,12

--17 -

Geremitteerd aartfK. Voet te Bordeaux een wissel No. 4 op Parijs, groot ƒ 740,66

en aan H. Van Os te Rotterdam een wissel No. 11 groot „ 817,60

Geïncasseerd wissel No. 12 „ 250,—

-- 18--

Moet amp; Westrum hebben heden voor mijne rekening aan P. Duiker te Amsterdam betaald ƒ 500,— Getrokken op H. Wolf te Haarlem, een wissel aan eigen order, groot „ 2500,— Deze wissel geëndosseerd aan H. Van Os te Rotterdam.

- 19 -

Factuur gezonden aan H. Wolf te Haarlem,

wegens geleverde sigaren ƒ 501,91

Ontvangen voor sigaren k contant „ 25,60

——- 20 -

Factuur gezonden aan Moet amp; Westrum te

Leiden voor geleverde sigaren ƒ 227,70

Betaald voor sigaren è contant , 35,40

--- 21 -

Betaald voor arbeidsloon aan 20 werklieden ƒ 401,24 „ „ zakjes , 42.50

» gas „ 63,50

46

--23 ---

Betaald voor gaslampen ƒ 85,30

„ „ reparatie aan de gasleiding „ 37,50 „ „ wissel No. 14 „ 2470,12

--24---

Ontvangen van G. Bijl te Utrecht ƒ 1134,50

Factuur ontvangen van Jansen amp; Vink te

Hoorn, voor geleverde sigaren_Vi „ 152,74 Betaald wissel No. 2 „ 624,60 --27 -

Ontvangen voor sigaren a contant ƒ 15,40

„ „ een cheque op H. Van Os te Rotterdam „ 315,30 Betaald voor vracht „ 22,75 „ aan de Ruiter amp; Co. te Arnhem „ 300,— „ voor woning-reparatie „ 24,60 --28 -

Betaald voor arbeidsloon aan 20 werklieden ƒ 395,80 Ontvangen van Moet amp; Westrum te Leiden „ 3000,— - 29 -

Factuur gezonden aan G. Bijl te Utrecht,

wegens geleverde tabak • ƒ 200,—

Betaald voor reclameplaten „ 354,90

------- so---

Factuur ontvangen van K. Voet te Bordeaux ƒ 145,70

voor geleverde tabak fr. 301,67 --31 -

Getrokken op H. Wolf te Haarlem, een wissel

No. 15, groot ƒ 2250,—

Dezen wissel geëndosseerd aan H. Van Os te Rotterdam

Ontvangen voor Sigaren a contant „ 2000,—

Betaald in een cheque op H. Van Os te

Rotterdam voor een brandkast „ 400, —

47

Betaald salaris aan Van Gelder, boekhouder ƒ 250_gt;— „ „ „ Kramer, magazijnchef „ 150,—

„ n „ Boest, klerk „ 100,—

„ voor kosten volgens kleine kas „ 24,96 December journaliseeren en in het grootboek overbrengen daarna proefbalans maken, het debiteuren- en crediteurenboek afsluiten.

De inventaris bestaat uit

Activa; 1. Kas volgens kasboek.

2. Wissels volgens wisselboek.

3. Onroerende goederen f 74500.—

4. Roerende goederen „ 13750.—

5. Goederen „ 21435.57

6. Debiteuren volgens Debiteurenboek.

7. Privé Piet van den Berg.

8. „ Koos Hoek.

Passiva: 1. Kapitaal Piet van den Berg f 30000.

2. „ Koos Hoek „ 30000.

3. Accepten volgens acceptenboek.

4. Hypotheek 4% en crediteuren volgens credi-.

teurenboek.

Totaal van Activa en Passiva bedraagt f 138503.72, verder Grootboek afsluiten.

48

INHOUD.

®oekh. (Dubb. Meth.)

4

50

51

December 1897.

134

t~-

CN CN

CN

55

3. Memoriaal.

Maand December 1897.

2 December. H. Wolf te Haarlem te crediteeren voor zijn wissel No. 5.

-2-

H. van Os te Rotterdam te crediteeren voor mijne cheque ten behoeve der Privé (Huishouding) ƒ

Jansen amp; Vink te Hoorn te debiteeren voor mijn wissel No. 2 ƒ

H. van Os te Rotterdam te crediteeren voor zijn wissel No. 6 ƒ

*»quot;i quot; .. ■ quot;quot;

56

Maand December 1897.

Jansen amp; Vink te Hoorn te debiteeren voor korting ƒ

-5-

P. Duiker te Amsterdam te debiteeren voor zijn wissel ƒ 6

G. Bijl te Utrecht te crediteeren voor korting ƒ

6

G. Bijl te Utrecht te crediteeren voor zijn wissel No. 7 ƒ

-9-

Moet amp; Westrum te Leiden te crediteeren voor hun cheqeu op Maas ƒ

•) Gewoonlijk heeft mén voor buitenlandsche huizen, waarmede men zaken doet, 2 hoofden, waarvan 1 aangeduid wordt met m/r mijne rekening, d. w. z. dat de koersverschillen dan voor onze rekening zijn, en een met z/r of h/r (in dit geval hebben wij met koersverschillen niets te maken.)

57

Maand December 1897.

H. van Os te Rotterdam te debiteeren voor de cheque van Moet amp; Westrum ƒ

-10--

Moet amp; Westrum te Leiden te creditee-ren voor hunne wissels Nos. 8—10 / -10-