l^e L

Men kan op eig

liet Engelsche Alphabet.

[§ 1.] Het Engelsche alphabet, met dezelfde letterteekens geschreren als het Hol-landsehe, bestaat uit de volgende letters, waarvan wij de Engelsche namen cursief gedrukt daaronder plaatsen, terwijl wij in de volgende paragrafen dienaangaande de noodige ophelderingen zullen geven.

Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff,

ee bi si di i èf

Gg, Hh, li, Jj, Kk, LI,

dzji eeisj ai dzjee kee el

Mm, N n, O o, Pp, Q q,

em èn oo pi Jcjoe

Rr, Ss, Tt, Hu, Vv,

aar h ti joe vi

W w, X x, Y y, Z z.

dubljoe èks wwai zèA

[§ 8.] Van die letters heeten de n, e, i, o en u „vocalenquot; of „klinklettersquot;; de orerige worden „con-onantenquot; of „medeklinkersquot; genoemd; alleen de y is nu eens „vocaalquot;, dan eens „consonantquot;.

De klinkletters (vocalen) worden aldus genoemd, omdat ze een klank vertegenwoordigen op zich zeiven, daar ze uitgesproken kunnen worden zonder nevenklank, zonder de hulp van eene andere letter (a, e, t, o en u = ee, i, ai, oo, joe), terwijl de medeklinkers of consonanten niet uit te spreken zijn zonder de hulp van eene vocaal, bij voorbeeld: I/, c, d, ƒ, i = bi, si, di, èf, kee, enz.

Aanmerkingen. — 1) De vocalen in de Engelsche taal worden, even als in het Hollandach, nu eens lang, dan eens kort uitgesproken, waaromtrent in beide talen nagenoeg dezelfde regels gelden, daar ze, ook in het Engelsch , alleen staande of aan hel einde eener lettergreep meestal de lange, en gevolgd door ééne de lettergreep sluitende consonant meestal de k o r t e uitspraak hebben. ,— 2) Wanneer wij van vocalen spreken bedoelen wij de letterteekens; dezelfde vocalen hebben echter in het Engelsch een geheel anderen klank dan in het Uollandsch. Daarentegen worden dezelfde vocaal-k 1 a n k e n in het Engelsch veelal door geheel andere letterteekens vertegenwoordigd dan in het Hol-landsch. — 8) Bg de afbeelding van de uitipraak der woorden zullen wy in het

ES.

veel, als men slechts een goed vertrouwen heeft me volharding, W. vün Humboldt,

woord zelf een toonteeken (') plaatsen achter die lettergreep, op welke de klemtoon gelegd moet worden.

[§ 3.] Eene verbinding van twee vocalen, die zóó snel na elkander moeten worden uitgesproken, dat ze tot één lettergreep samensmelten, draagt den naam van „tweeklankquot; of „diphthongquot;; b. v, in ons woord „huisquot; vormen w en i den tweeklank ui. Ook de Engelsche taal heeft zulke tweeklanken, die echter van de Hollandsche geheel en al verschillen, hetzij wat den klank aangaat, hetzij wat betreft de letterteekens, waardoor ze vertegenwoordigd worden. Het eenige, dat hier voorloopig deswege aangestipt dient te worden, is; dat de tweeklanken in de uitspraak altijd lang zijn,

[§ 4.] In de Engelsche woorden:

name (spreek uit: „neemquot;), dat is: naam, en ass ( „ „ : „aasquot;), „ „ ezel, heeft de Engelsche letter a eens den klank der Hollandsche scherp-lange ee, en eens den vollen, zwaren klank der Hollandsche aa. ')

Hetzelfde letterteeken heeft dus, in het Engelsch, niet altijd denzelfden klank.

Terder vindt men in de Engelsche woorden:

no (spreek uit: „nooquot;),'neen,

hoat (spr. „ „bootquot;), boot,

foe (spr. „ „fooquot;), vijand,»

Mul (spr, „ „soolquot;), ziel,

how (spr. „ „booquot;), boog,

vijf verschillende letterteekens, namelijk o, oa, oe, ou, ow, die alle vijf denzelfden klank, namelijk den Hollandschen klank oo vertegenwoordigen.

Dezelfde klank wordt dus, in het Engelsch, niet altijd vertegenwoordigd door hetzelfde letterteeken, In de Engelsche woorden:

eight („eetquot;), acht, cal/ („kaafquot;), kalf,

treft men consonanten aan, die in het geheel niet uitgesproken worden.

Er zijn dus letterteekens, die, in het Engelsch, niet altyd worden uitgesproken, dat wil zeggen letters, die in sommige woorden stom

') Zie hetgeen over dien klank „aquot; door om gezegd wordt ia { 48.

[§ S.] Uit eene verdere rergelijking Tan de beide talen blijkt, dat de Ëngelsche taal verscheidene klanken heeft, die in de Hollandsche taal niet worden aangetroffen; en omgekeerd, dat ook in het Hollandsch ettelijke klanken voorkomen, die men nooit in het Engelseh aantreft.

[§ 6.] De Hollandsche klanken, die in de Ëngelsche taal niet bestaan, zijn:

1) De lange vocaal-klank „uquot;, zooals wij dien laten hoeren in de woorden „burenquot;, duwenquot;, „muzequot;, enz. (Over den korten vocaal klank „uquot;, als in het woord „nutquot;, zie § IB.) Het Engelseh mist ook den klank „enquot;, zooals wij dien hebben in „beuiquot;, „peultjequot;, „veulenquot;, enz. (Over den Engelschen klank „euquot;, die eenige overeenkomst heeft met den Hollandschen in de woorden „sleurquot;, „scheurquot;, enz. zullen wij spreken in § 21). Wijders zijn de Hollandsche tweeklanken „eiquot; en „uiquot; aan het Engelseh ten eenen-male vreemd. (Over de Ëngelsche klanken, die daarnaar zweemen, zie §§ 18 en 19). He Hollandsche drieklanken bestaan in bet Engelseh niet.

2) De consonanten-klanken „chquot;, „gquot;, „rquot; en „wquot;, zooals wij die laten hooren in de woorden „sleclitquot;, „goedquot;, „stortquot; en „welvaartquot;. (Over den Engelschen klank der „rquot; volgt het noodige in de §§ 32 en 33; en over den Engelschen klank der „wquot; wordt gehandeld in § 36.)

N. B. Over de Ëngelsche klanken, die in de Hollandsche taal niet voorkomen, volgen de noodige ophelderingen in den verderen inhoud dezer les.

[§ 9.] Om de Ëngelsche klanken te lee-ren kennen, zullen wij eerst eenen blik werpen op de vocaal-klanken en tweeklanken.

Als eigenlijke grondvocalen hebben jiij in het Hollandsch:

= a, e, i, o, u. =

Onze „uquot;-klank alleen uitgezonderd (zie N⁰. 1 van § 6) ontmoeten wij dezelfde klanken in het Engelseh, ofschoon de klank „oquot; de eenige is, die in de Ëngelsche en Hollandsche talen door hetzelfde letterteeken vertegenwoordigd wordt (zie§ 1). Over een geheel bijzonderen klank, die door het Ëngelsche letterteeken „uquot; vertegenwoordigd wordt, zie § 22.

[§ 8.] De klank „aquot; komt in het Hollandsch lang en kort voor: 1) lang als dubbele a („aaquot;) met een of meer consonanten achter zich, b. v. „»»1quot;, „maanquot;, „paardquot;; of enkel („aquot;) als sluitletter eener lettergreep, b. v. „kwa-menquot;; — 2) kort als enkele „aquot;, gevolgd door een of meer consonanten, b. v. „kwamquot;, „halsquot;, „hartquot;.

In het Engelseh is wel een klank, die naar den korten a-klank zweemt (zie § 14);

doch als regel kunnen wij stellen, dat in het Engelseh slechts de lange klank der „aquot; voorkomt. In de afbeelding, die wij van de Ëngelsche uitspraak geven, zullen wij dien klank voorstellen door:

= aa =

b. v. ha (haa), ha; ah (aa), ah; calm (kaam), kalm.

[§ 8.] De klank „equot; (zie de noot onder § 11) komt in het Hollandsch lang en kort voor: 1) lang als „dubbele equot; („eequot;) of ook enkel („equot;) als scherplange sluitletter eener lettergreep, b. v. beer, be-zem; — 2) kort als enkele „equot; met een of meer consonanten achter zich, b. v.: bel, fel, zet.

Ook in het Engelseh ontmoeten wij den klank „equot; lang en kort; wij zullen die tweeërlei „equot;-klanken afbeelden aldus: = lang: ee =,

— kort: è =

(vergelijk tevens § 14).

Dienovereenkomstig lette men wel op het verschil tusschen lang en kort bij het uitspreken van de volgende, twee aan twee onder elkander geplaatste, Ëngelsche woorden :

ale (eel), ale lace (lees), band,

ell (el), el; less (les), minder;

shade (sjeed), schaduw, hail (beel), borg-shed (sjèd), vergieten; tocht.

hell (bel), bel;

hail (heel), heil I mZp (seel), verkoop, hell (hel), hel; sell (sèl), verkoo-

pen;

date (deet), datum, fane (peen), glas-deht (det), schuld; ruit,

pen (pen), schrijfpen.

[§ lO.] De klank „lquot; bestaat in het Hollandsch lang en kort: 1) lang enkel („iquot;) als sluitletter eener lettergreep, en verlengd („iequot;) wanneer er een of meer consonanten op volgen, b. v.: Mimi, Simon , Sophia, en tien, zien, gierst; — 2) kort als enkele „iquot; in dezelfde lettergreep gevolgd door een of meer consonanten, b. v. ik, pik, wild, list.

In het Engelseh wordt de klank „iquot; insgelijks lang en kort aangetroffen; wij zullen die klanken afbeelden aldus: = lang: ie, als een consonant volgt = = lang: i, als geen consonant volgt = = kort: i =.

Men lette wel op het verschil in de uitspraak van onderstaande woorden:

scene (siea), tooneel, each (ietsj), elk, sin (sin), zonde; itch (itsj), jeuken; meal (miel), maal, bean (bien), boon, mill (mil), molen; bin (bin), kist;

lt;) Ëngelsche bienoor.'

heap (hiep), hoop eat (iet), eten, (opgehoopte menigte), it (it), het; hip (hip), heup;

beech (bietsj), beu- seek (siek), zoeken,

keboom, sick (sik), ziek;

bilch (bitsj), teef;

heel (hiel), hiel, keen (kien), fel,

hill (hil), heuvel; kin {kin), maagschap; sheep (sjiep), schaap,

ship (fjip), schip.

[§ II.] De klank „oquot; is in het Hol-landsch tweeërlei namdijk lang en kort: •) 1) Lang als sluitletter eener lettergreep, b. t. : bo-ter, scho-tel, zo-nen: of verdubbeld („ooquot;) als er een of meer consonanten op volgen, b. v.; boot, schoot, zoon, kroost; — 2) kort als enkele „oquot;, gevolgd door een of meer consonanten, b. v.: pot, lot, schot, zot.

In het Engelsch bevinden wij hetzelfde, en wij zullen dus den klank „oquot; der En-gelsche woorden aldus afbeelden.

= lang: oo =,

= kort: o =.

Voorloopig kunnen wij hier volstaan met de volgende voorbeelden, om het onderscheid duidelijk te maken:

ode (ooil), ode, hope (hoop), hoop, odd (bd), vreemd; hop (hop), hop;

note (noot), nota, goad (Good), prikkel, not (not), niet; God (God), God;

cloak (klook), mantel,

clock (klok), klok.

[§ 18.] De klank „uquot; lang, gelijk reeds in § 6 gezegd is, bestaat in het Engelsch niet. Daar de letter „uquot; echter in vele talen (zooals Duitsch, Spaansch, Italiaansch, iiussisch, en eene menigte andere) haren oorspronkelijken klank heeft behouden, die overeenkomt met den Hol-landschen tweeklank „oequot;, zullen wij dien klank thans in beschouwing nemen, als hier op zijne ware plaats.

De klank „oequot; komt in het Hol-landsch eigenlijk nooit anders dan lang voor; met eene r als sluitletter achter zich, spreken wij den „oequot;-klank misschien iets langer uit, dan wanneer er eene scherpe consonant als sluitletter achter staat, met andere woorden: in vloer is de „oe '-klank

*) Even als de e is ook de o eigenlijk scherplang en zachtlang, scherpkort en zaehtkort; daar echter die schakeeringen, die ook voor het Engelsch opgegeven behoorden te worden, tot niets anders zouden leiden , dan tot bemoeie-lijking, hebben wij gemeend ons eenvoudig bij tweeërlei uitspraak fzoowel van o als van e) te moeten bepalen. Wat de o betreft zij alleen aangemerkt, dat de korte klank, zooals die in de Hollandsche woorden slof, dof , pof, mof, enz. gehoord wordt, bij de Engelsche uitspraak zorgvuldig moet worden vermeden. De korte o in Engelsche woorden klinkt gelijk in de Hollandsche woorden lof, hof, kof, nortch , enz.

misschien iets gerekter dan in toep, doch dit is aan de r toe te schrijven, die ook in het Hollandsch als eindletter eenigszins de eigenschap heeft, waarover wij in § 32 zullen spreken wat het Engelsch betreft.

In de Engelsche taal daarentegen komt de klank „oequot; wel degelijk tweeërlei voor, namelijk lang en kort: 1) Lang als in de Hollandsche woorden vloer, boer, roer, toer; — 2) kort klinkt de Engelsche klank „oequot; nog iets korter dan in het Hollandsche woord soep; eigenlijk zou men bijna kunnen zeggen: in het Engelsch klinkt de korte „oequot;-klank niet veel „oequot;-achtiger dan de zachtkorte „oquot;-klank in de Hollandsche woorden dof, mof, pof, slof. Men zal het naast bij de ware uitspraak komen, als men de Engelsche korte „oequot; uitspreekt nog korter, nog minder vol, dan de Hollandsche „oequot; in „soepquot;.

Ter onderscheiding van den langon en korten ,,oequot;-klank der Engelschen zullen wij die afbeelden aldus:

= lang; oe —,

= kort: 6e =.

Voorbeelden:

fooi (foei), gek, pool (poel), poel,

full (foei), vol; pull (poel), rukken.

[ï IS.] Een geheel eigenaardige klank in het Engelsch komt in het Hollandsch niet anders voor dan hier en daar als plattelands-tongval. Het is één klank, waarbij de mond zich opent als om den vollen ,,aaquot;-klank uit te spreken, terwijl het stemgeluid slechts een doffen „ooquot;-klank voortbrengt, waarbij nogtans de mond geopend blijft als wierd werkelijk de ,,aaquot;-klank voortgebracht. Wanneer wij de zachtkorte „oquot;-kl»nk der Hollandsche woorden dof, mof, pof, slof, in plaats van kort, zeer gerekt en lang uitspreken, daarbij, zoodra wij den klank beginnen voort te brengen, den mond iets wijder openende dan zulks voor den zachtkorten of doffen „oquot;-klank noodig is, zullen wij den Engelschen klank vrij wel nabootsen. Daar het strikt genomen eene „aquot; is, die, eer zij ter wereld komt, in eene „oquot; verandert, zullen wij dien klank afbeelden aldus: = ao =.

Om het verschil duidelijk te maken tuj-schen dezen klank, en dien der lange ,,ooquot; en der scherpkorte „oquot;, dienen de volgende voorbeelden:

fait (faol), vallen, laid (baold), kaal, foal (fooi), veulen; bold (boold), stoutmoedig;

caZi (kaok), kalfaten, vanght (naot), niet?, coke ikook), coke (uit- note (noot), nota,

gestoomde steenkool) not (not), niet;

cock (kok), haan;

aught (aot), iets,

oat (oot), haver.

[§ quot;-I In het midden tussohen „aquot; en ( „equot; ligt in verscheidene talen (Duitsch, Deenach, Zweedsch, enz.) een klank, die afgebeeld wordt met hel letterteeken „aquot;, overeenstemmende met het Latijnsehe letterteeken „sequot;. Die klank komt den korten „e'^klank zoo nabij, dat zelfs verscheidene woorden, welke in de opgenoemde levende talen met „aquot; gespeld be-hooren te worden, menigmaal worden aangetroffen eenvoudiglijk gespeld met eene „equot;. Nog sterker springt dit in het oog, wanneer men ziet bij hoe menigen Latijnschen naam, die met „aequot; geschreven wordt, ia het Fransch dat letterteeken wordt veranderd in „equot; met het zware toonteeken (met het accent grme, aldus: „èquot;), b. v.: Megsera, Mcgère, terwijl bij vele andere Latijnsehe woorden die „tequot; kortweg door de Franschen in „equot; wordt veranderd, b. v.: Quaestor, Cluesteur; zoodat wij de beoefenaars van deze lessen op geen al te verkeerden weg zouden leiden, wanneer wij hun alle dusdanige Engelsche woorden eenvoudiglijk leerden uitspreken met den klank der korte „equot;, zooals die gehoord wordt in de Hollandsche woorden hemd, pen. Doch in het Engelsch heeft die „aquot;-klank dit eigenaardige, dat hij iets meer, dan in de andere genoemde talen, naar de ,,aquot; overhelt, zoo zelfs, dat in sommige streken van Engeland die uitspraak geheel en al den korten „aquot;-klaak wordt; b. v. het Engelsche woord „manquot; (hetzelfde woord als het Hollandsche „manquot;) wordt daar juist als in het Hollandsch uitgesproken, met den korten ,,aquot;-klank man. Dit is intusschen, onthoud dit wel, niet de beschaafde Engelsche uitspraak, en moet derhalve zorgvuldig worden vermeden.

Nu zouden wij gaarne als regel opgeven, dat alle Engelsche woorden, die gespeld worden met het leUerteeken „aquot; eu eene de lettergreep sluitende consonant achter zich, overal waar de uitspraak dier „aquot; door ons wordt afgebeeld met het letterteeken van den korten „equot;-lclank („èquot;), iet of wat langer gerekt en voller uitgesproken behoort te worden dan de korte „equot;-klaiik in andere woorden, die niet met het letterteeken „aquot; gespeld zijn; b. v.:

man (men), man,

zal iets gerekter en voller worden uitgesproken, dan

men (mèn), mannen.

Dezulken echter, voor wie, na het bovengezegde , het onderscheid nog niet volkomen duidelijk is, zullen het verstandigst doen, ah ze den korten „èquot;-klnnk overal zonder onderscheid uitspreken als in de Hollandsche woorden pen en hemd, waar-' mede zij aan niemand aanstoot zullen geven.

Wij laten hier eenige vergelijkende voorbeelden ter opheldering volgen, zijnde al het bovengezegde van toepassing op het eerste woord van ieder drietal.

lad (lèd), knaap, shall (sjèl), zal,

lade (leed), beladen, shale (sjeel), schil, lead (lèd), lood; shell (sjèl), schelp;

man (mèn), man, toi^(bèDd), band,

mane (meen), maan baned (beend), ver-

(van leeuwen, enz.), giftigd,

men (mèn), mannen; i5ék(/(bèud), buigen;

lass (les), meisje, mat (mèt), mat, lace (lees), veterband, mate (meet), maat, less (lès), minder; met (mèt), ontmoet.

[§ 15.] De korte klank „uquot;, zooals wij dien in de Hollandsche woorden nut, dun, gunnen, enz. laten hooren , wordt ook in het Engelsch aangetroffen, doch heeft tweeërlei uitspraak, al naar gelang hij voorkomt in eene lettergreep, waarop de klemtoon valt, of wel in eene lettergreep, die toonloos is. — 1) met den klemtoon klinkt de korte „uquot; in het Engelsch veel meer naar den „oquot;-klank zwee-mend, dan in het Hollandsch. Als de Engelsehen die korte „uquot; uitspreken is het alsof zij den klank in het achtergedeelte van den mond van hunne tong afwerpen in hunne wang, terwijl de Hollanders den korten „uquot;-klank uitstooten over den tip van de tong. — 2) in toonlooze lettergrepen is de korte „uquot; bij de Engelschen bijna stom, en wordt bijna niet gehoord.

Die korte „uquot;-klank, hetzij met klemtoon hetzij toonloos, zal door ons afgebeeld worden met een gewoon letterteeken, aldus:

1) Voorbeelden ter vergelijking van den korten „uquot;-klank met den korten,,oquot;-klank: luck (Ink), geluk, dull (dul), dom,

lock (lok), slot; doll (dol), pop; gun (Gun), geweer , hut (hut), hut,

gotie (ebn), gegaan; hol (hot), heet;

bug (buo), weegluis, lust (lust), belustheid, boy (hoG), moeras; lost (lost), verloren.

2) Voorbeelden van den korten „uquot;-klank in toonlooze lettergrepen:

motion (moo'-sjnn, moosjn), beweging,

nation (nee'-sjun, neesjn), natie.

[§ 16.] De toonlooze ,,equot; klinkt in het Hollandsch bijna als de helft van den korten „uquot;-klank, b. v. het woord bedremmeld wordt bijna uitgesproken als stond er bnd-drèm'-muld. Dienzelfden klank heeft de toonlooze ,,equot; in de Engelsche taal, en wordt aangetroffen in het voorwoordje (prefix) be, alsook in het achtervoegsel es, waarmede sommige woorden hun meervoud vormen. Daar deze klank in het Engelsch volkomen overeenstemt met dien in het Hollandsch, zullen wij er

in de afbeelding yan de uitspraak der woorden geen ander letterteeken voor bezigen ; om echter den beoefenaar steeds opmerkzaam te maken, waar hij te doen heeft met zulk eene toonlooze „equot;, zullen wij overal eene cursief-letter daarvoor gebruiken, aldus:

Voorbeelden:

htloxo (be-loo'), beneden,

Jishes (fisj'-éz), visschen.

Na het boven gezegde begrijpt ieder, dat die woorden uitgesproken moeten worden bijna aldus: bul-loo', tisj'-uz.

Het tot dusverre orer de vocaalklanken in de Engelsche taal gezegde bijeentrekkende, bevinden wij dertien zulke klanken, namelijk:

lang: aa, ao; kort: u;

lang en kort: e, i, o, oe; toonloos: e en u.

Nu rest ons nog, de tweeklanken (diphthongen) in beschouwing te nemen.

In de Ëngelsche taal worden de tweeklanken nu eens vertegenwoordigd door één vocaal-letterteeken, terwijl daarentegen sommige enkele vocaal-klanken vertegenwoordigd worden door twee vocaal-letter-teekens. Na het reeds in § 3 gezegde moeten wij nog doen opmerken, dat een enkele vocaal-klank steeds dezelfde blijft, al wordt die in de uitspraak nog zoo lang gerekt, terwijl daarentegen een tweeklank (zooals trouwens de naam reeds aanduidt) in de uitspraak een tweeledigen vocaal-klank laat hooren, waarvan het tweede gedeelte slechts vluchtig gehoord wordt, slechts zeer kort aanhoudt, zoodra het eerste gedeelte, dat betrekkelijkerwijze lang aangehouden wordt, daarin wegsmelt of overgaat. Om die reden hebben wij dan ook den klank „oequot; gerangschikt (§ 12) onder de enkele vocaal-klanken, daar bij het voortbrengen van dien klank het scherpste oor geen overgang zal kunnen opmerken van de eene vocaal in de andere. Die overgang is daarentegen duidelijk hoorbaar in de Hollandsche tweeklanken „eiquot;, „auquot;, „ouquot;; bij de uitspraak van elk dier diphthongen is deze bijzonderheid duidelijk: wanneer ik die zoodanig wil uitspreken, dat de klank, op het horloge af, één minuut cn twee seconden aanhoudt, dan zal (om „eiquot; tot voorbeeld te uemen) gedurende de geheele minuut, dus gedurende zestig seconden de korte „èquot;-klank hoorbaar zijn, en eerst by de eenenzestigste seconde de „iquot;-klank hoorbaar worden. Met de beide andere diphthongen („auquot; en „ouquot;) heeft hetzelfde plaats; waarbij alleenlijk opmerking verdient, dat de „uquot; daarbij niet gehoord wordt met den langen klank dien zij in het Hollandsoh heeft (zie § 6), maar wel met den langen klank, die oorspronkelijk in de meeste Europeesche talen door het letterteeken „uquot; vertegenwoordigd is (zie § 12). Overigens herhalen wij het reeds boven gezegde, dat van eiken tweeklank het tweede gedeelte zeer kort, het eerste gedeelte langer aanhoudt.

[§ 18.] De tweeklink „aiquot;, bijzonder aan het Engelseh eigen, wordt ook in het Hollandsch aangelroffen. Iemand, die in de duisternis tegen eene openstaande deur aanloopt, wiens vinger onverwachts in de klem geraakt, die onverhoeds (niet figuurlijk, maar lichamelijk) op de teenen getrapt wordt, zal aan de onaangename gewaarwording, die zulk eene verrassing bij hem teweegbrengt, lucht geven met den uitroep „ai 1quot; Ziedaar in een» de juiste uitspraak van den Engelscheu tweeklank „aiquot;, zijnde vluchtig den klank der korte „aquot; , zooals in ons woord „panquot;, welke vluchtige „aquot;-klank dadelijk overgaat in den klank der „iquot;. NB. Men zorge dus wel, dat men dien klank nimmer uit-spreke met den klank der lange „aaquot;, zooals wij dien hooren in „Aaiquot; (de samentrekking van „Ariequot;); want deze uitspraak zou onvergeeflijk verkeerd zijn.

Terwijl wij, in onze afbeelding van de uitspraak, dezen klank zullen aanwijzen met bet letterteeken

= ai =,

moeten wij nog doen opmerken, dat die klank in het Engelseh in vele woorden door verschillende letterteekens vertegenwoordigd wordt, gelijk de volgende voorbeelden doen zien:

I (ai), ik, lie (lai), lengen,

high (hai), hoog, shy (sjai), schuw, height (bait), hoogte, eye (ai), oog.

[§ 1».] De tweeklank „iiquot;, bijzonder aan het Engelseh eigen, wordt in sommige streken der Nederlanden slechts als provincialismus gehoord, en is dan eene verbasterde, platte, breede uitspraak van den „uiquot;-klank, zoodat de woorden buik, buiten, uit worden uitgesproken als boik , boiten, oit. Wat in het Hollandsch echter voor een wanklank geldt, is ia het Engelseh een beschaafde tweeklank. Wanneer gij oplet, dat in den Hollandsehen drieklank „ooiquot; de lange „ooquot; vluchtig gehoord wordt en overgaat in de „iquot;; doch ge neemt dan, in plaats van die lange „ooquot;, den klank der korte „6quot; uit ons woord lot, dan zult gij, als die korte „bquot;-klank dadelijk overgaat in den klank van „iquot;, de juiste uitspraak van den Engelschen tweeklank „biquot; hebben gevonden. Het komt er echter vooral op aan, den juisten klank der korte „oquot; aan te slaan, open en helder gelijk in lot (en volstrekt niet dof gelijk ia ons woord lomp); daarom

zullen wij dien klank afbeelden aldus:

Voorbeelden zijn:

oil (bil), olie, boy (boi), jongen.

hoü (bbil), koken , toy (toi), speelgoed.

[§ SO.] De tweeklank „baquot; is in de Engelsche taal een klank, wel is waar minder open en helder dan de Hollandsehe „auquot;-klank, maar toch rolslrekt niet gelijkluidend met den Hollandschen „ouquot;-klank. Oai steeds te herinneren, dat de Engelsche tweeklank „ouquot; niet op den onzen gelijkt, maar meer naar onze „auquot; zweemt, zullen wij dien klank afbeelden aldus;

= ou =.

Voorbeelden:

cloud (klbud), wolk, plough (plbn), ploeg. count (kbunt), graaf, cow (kou), koe, house (hous), huis, owl (bul), uil.

[§ 21.] De tweeklank „enquot;, zoo als die in het Hollandsch bestaat, wordt in het Engelsch niet aangetroffen. Daarentegen hebben de Engelschen een klank. Teel minder gerekt veel minder zacht dan onze „euquot;, maar toch hemelsbreed Terschil-lend van den korten „uquot;-klank. Daar die klank uitsluitend Toorkomt in Engelsche woorden welke gespeld zijn met het letter-teeken „iquot;, geTolgd door het lettertee-ken „rquot;, gelooven wij zeer gemakkelijk een begrip Tan de ware uitspraak te kunnen geven, door dien Engelschen klank te Tergelijken met den (let wel: door „rquot; gevolgden) Hollamlschen tweeklank „euquot;. Neem de woorden Zear, sleur, verscheurd: niet zooals die misschien zullen worden uitgesproken, wanneer ze in een boek worden gelezen door een benepen nufje met een popperig stemmetje; want de halve „iquot;-klank, die er alsdan met eene Ter-waande samentrekking van de lippen achtergevoegd wordt, is niets anders dan eene verkeerde en bespottelijke uitspraak, die onkunde verraadt en afkeuring verdient: neen, neem die woorden, zooals ze in eene opwelling van verontwaardiging uitgesproken zullen worden door een beschaafd man, b. v.; „Kerel! stel mij niet andermaal te leur!quot; of „geen mannen Tan den ouden sleur op het kussen Iquot; of „ik heb zijn onbeschaamden brief Terscliemd Iquot; Vooral in het laatste woord „verscheurdquot; komt de „euquot;-klank zeer nabij aan de uitspraak Tan den Engelschen klank „euquot;, zoodat wij dien klank niet beter weten af te bei'lden, dan met een vet letterteeken = en =.

Als voorbeelden geven wij hier de volgende Engelsche woorden:

bird (benrd), Togel, shirt (sjenrt), dirt (denrt), vuil, hemd,

gird (Geard) omgorden, third(UtearA), mirk (memrk), donker, derde.

[§ SS.] Behalve de reeds genoemde tweeklanken heeft de Engelsche taal nog eenen klank, die nu eens vertegenwoordigd wordt door het Engelsche letterteeken „uquot;, dan eens door „uequot;, dan weder door „uiquot;, dikwijls ook door „ewquot;. Wij bedoelen den klank „]oequot; in de Engelsche taal, Tolkomen overeenstemmend met de uitspraak der letterteekens „joequot; in het Hollandsehe woord „gfjoelquot;, waarom wij dien klank zullen afbtelden aldus:

= joe (lang); joe (kort; vergelijk § 12) =.

Voorbeelden:

duke (djoek), hertog, suit (sjoet), aanzoek,

due (djoe), verschuldigd, dtw (djoe), dauw, use (joes), nut; gebruik. [§ S3.] Hebben wij bij de toelichting der vocaal-klanken zooveel mogelijk getracht het groote onderscheid te doen uitkomen tusschen lange en korte, zoo dienen wij ons bij de verklaring aangaande de ConsonaDteD-klanken in de eerste en voornaamste plaats er op toe te leggen, om duidelijk het onderscheid te doen opmerken tusschen harde of scherpe consonanten, en zachte; waarom wij allereerst, paar aan paar, die consonanten zullen behandelen, die, als zacht en hard of scherp, grond opleveren ter vergelijking.

De Nederlander is maar al te zeer geneigd om de zachte consonanten aan het einde, en in sommige gevallen zelfs aan het begin, der woorden hard of scherp uit te spreken; zoo zegt men veelal niet: ik heb, maar; ik hep; riet; dood, maar: doot; Tandaar zelfs ons Tan vlug afkomstige woordje fluks; en, hoewel iedereen zeven zegt, en de ware spelling van 10 X 7 xeventig is, toch de algemeen als geldig geijkte uitspraak «eventig. NB. Die verwarring van zacht en hard mag in het Engelsch nooit plaats hebben; en de groote moeielijkheid om Engelsch te leeren spreken ligt voor den Nederlander niet zoo zeer in het nabootsen van vreemde klanken, die geheel en al nieuw voor hem zijn, als wel hierin, dat hij zich niet genoeg weet los te maken van het bij hem als het ware ingewortelde aanwensel, de zachte consonanten aan het einde en somwijlen zelfs lan het begin der lettergrepen hard uit te spreken, t er w ij 1 in het Engelsch de zachte consonanten aan het einde der lettergrepen even zacht uitgesproken moeten worden als wanneer de lettergreep er mede aanvangt.

Ten einde op dit gewichtige punt de

aandacht Tan den beoefenaar steeds levendig te bouden, zullen, bij de afbeelding der uitspraak, de zachte eind-consonanten, overal waar opgelet dient te worden om het bedoelde gevaar te vermijden, met vette letten gedrukt staan.

[§ ««•] De beide consonanten, waarmede de Hoüandsche woorden „Itootquot; en „pootquot; aanvangen, zijn bij de uitspraak alleen hierdoor onderscheiden, dat de adem, die de onderlip van de bovenlip verwijdert, langzaam en zacht uitgestuwd wordt bij de „bquot;, en daarentegen s c h i e 1 ij k en hard bij de „pquot;. Voor het overige is de beweging der spraak organen bij de zachte consonant „bquot; volkomen deselfde als bij de harde consonant „pquot;.

Deze twee klanken, die wij afbeelden met = b en p =,

treffen wij aan in de volgende Engelsche woorden, die wij paar aan paar onder elkander plaatsen. Wij moeten echter hierbij , alsook voor de in (leze les nog volgende paragrafen, de opmerking maken, dat het geenszins in onze bedoeling ligt, den beoefenaar die woorden van buiten te laten leeren. Wij geven die slechts als voorbeelden ter vergelijking, ten einde zoodoende des te duidelijker het verschil te doen uitkomen tusschen den klank eener zachte en dien eener harde consonant.

bee (bi), honigbij, pea (pi), erwt;

beach (bietsj), strand, peach (pietsj), perzik; bile (bail), gal,

pile (pail), stapel; bound (bound), gebonden pound (pound), pond;

cab (kèb), huurkoetsje, cap (kep), muts; cub (kub), jong, welp, bulb (bulb), bloem-cup (kup), kopje; bol,

pulp (pulp), vleezig gedeelte van ooft.

[§ SS.] De zachte aanvangsklank van het woord „dopquot; onderscheidt zich van den harden aanvangsklank in het woord „topquot; slechts hierdoor, dat bij „dquot; de tong langzaam, bij „tquot; daarentegen snel van de bovenste tanden teruggetrokken wordt. Daar dé meeste Nederlanders in hunne moedertaal tegen dit verschil tusschen zacht en hard zondigen, wat deze twee consonanten betreft, zullen wij een ruimeren voorraad Engelsche voorbeelden ter vergelijking geven, terwijl wij die beide consonanten-klanken zullen afbeelden met = d en t =.

^ £ Ui*

tl JL¹

bale (beel), baal, pale (peel), bleek;

oJyl I £ t-i v ? «

(foe (doo), ree, lad (sèd), treurig,

toe (too), teen; sat (set), zat;

dusi (dusk), schemering, side (said), zijde, tusk (tusk), slagtand; kant,

sight (sait), gezicht ;

dun (dun), manen, God (ood), God, tun (tun), ton; got (Got), ge

kregen ;

down (dbun), neder, heed (hied), be-tourn (loiin), stad; hoedzaamheid,

heat (hiet), hitte; iioW(boold),stoutmoedig, nod (nod), hoofd-boll (boolt), grendel; knik,

knot (not), knoop; had (bed), gehad, need (nicd), be-hat (hèt), hoed; hoefte,

neat (niet), net; hid (hid), verborgen, seed (sied), zaad, hit (hit), raak; seat (siet), zetel,

zitplaats;

laid (leed), gelegd, led (lèd), geleid, late (leet), laat; let (let), verhuurd;

lid (lid), deksel, tide (taid), getij,

lit (lit), verlicht; vloed,

tight (tait), eng; made (meed), gemaakt, mad (mèd), krank-male (meet), maat; zinnig,

mat (mèt), vloermat;

deed (died), daad,

teat (tiet), tiet.

36.] Iedere Nederlander kent in zijne moedertaal het verschil in uitspraak tusschen „chquot; en „gquot;: de „chquot; is het letterteeken van eenen scherpen of harden keelklank, terwijl diezelfde klank, doch veel zachter, wordt vertegenwoordigd door het letterteeken „gquot;. In het woord laclien is die klank scherp, in het woord lig-gen ontmoeten wij dien klank in beide de lettergrepen zacht. In het Hollandsch staat dus de klank der zachte „gquot; tot dien der scherpe „chquot; in dezelfde verhouding, als de zachte „dquot; tot de harde „tquot;, en als de zachte „bquot; tot de scherpe „pquot;.

In het Engelsch is de „gquot; insgelijks het letterteeken voor eenen zachten klank; die klank is echter niet, gelijk in het Hollandsch, eene zachtere uitspraak van onzen scherpen „chquot;-klank, maar staat tot den harden klank der „kquot; in dezelfde verhouding, als de „dquot; tot de „tquot;, en als de „bquot; tot de „pquot;.

Voor hen, die reeds Fransch geleerd hebben, zal die uitspraak der „gquot; als eene zeer zachte „kquot; volstrekt geen moeielijk-heid meer opleveren. En om hen, die geen Fransch geleerd hebben, niet te vermoeien met eene beschrijving, welke kunstmatige beweging der tong en verdere spraak-organen vereischt wordt om dien

eigenaardigen „gquot;-klank Toort te brengen, zullen wij alleen dit zeggen: ieder, die begrijpt op welke wijze het onderscheid in de uitspraak verkregen wordt tnsschen „tquot; en „dquot; of tusschen „pquot; en „bquot;, zal ook gemakkelijk begrijpen, dat de hier bedoelde „g'Mdank wordt voortgebracht door eene slechts geringe mate der inspanning, die van de spraak-organen gevorderd wordt om den klank der „kquot; voort te brengen. Om nu den beoefenaar der Engelsche taal steeds opmerkzaam te houden op dezen geheel bijzonderen klank Tan het letter-teeken „gquot;, zullen wij dien klank afbeelden met het letterteeken „gquot; , welk let-terteeken dus zal aanduiden, dat de „gquot; moet worden uitgesproken als eene uitermate zachte „kquot;. Het verschil in de uitspraak van = g en k = zal wel geen verdere opheldering behoeven. De volgende voorbeelden mogen dienen ter vergelijking:

gain (Geen), winst, good (Goed), goed, cane (keen), rotting; could (koed), konde; glad (Glèd), blijde, gum (Glim), gom,

clad (klèd), gekleed; come (kum), gekomen; glass (Glaas), glas, dog (kloG), klak, das» (klaas), klasse; overschoen,

doek (klok), klok ; ghost (Goost), geest, bug (buG), weegluis, coast (koost), kust; buck (buk), bok;

goat (Goot), geit, bag (beG), zak,

coat (koot), rok; back (bek), rug;

goal (gooI), doel, dug (due), gedolven, coal (kool), kool; duck (duk), eend; hog (hoG), varken,

hoek (hok), Hochheimer (eene soort Eijnwijn).

[§ S7,] De zachte klanken „bquot;, „dquot;, „gquot;, en de harde klanken „pquot;, „tquot;, „kquot;, die wij in de §§ 24—26 paar aan paar hebben leeren kennen, hebben ons doen zien, dat van ieder dier drie paren de beide klanken worden voortgebracht door dezelfde beweging der spraak-organen, alleen met dit verschil, dat de kracht en snelheid van die beweging voor de harde klanken grooter zijn dan voor de zachte.

Wij gaan thans over tot de zachte en scherpe consonanten-klanken, die voortgebracht worden door eene langzame of schielijke uitstnwing van den adem; deze klanken zullen wij in beschouwing nemen paar aan paar, terwijl voor de beide klanken van ieder paar de stand der spraak-organen dezelfde blijft.

[§ 89.] De naar hét zachte geluid der „wquot;-klank zweemende zachte klank „vquot; en de scherpe klank „fquot;, zooal? wij dien laten hooren in de woorden „vierquot; en „fierquot;, worden voortgebracht als men de lucht, dat is den adem, uitstuwt tusschen de lippen door. Geschiedt dit langzaam, dan ontstaat de klank „tquot;, geschiedt het snel, dan ontstaat de klank „fquot;. Bij het Toortbrengen van den „Tquot;-klank wordt tevens de onderlip iet of wat meer onder de bovenlip getrokken, dan bij den „fquot;-klank het geval is.

Voor de Engelsche uitspraak van den zachten klank „vquot; en den scherpen klank „fquot; gelden volkomen dezelfde regels als bij de Hollandsche uitspraak, zooclat wij die twee klanken zullen afbeelden aldus: = v en f =.

Voorbeelden:

mm (ven), spellewagen, vat (vet), vat, fan (fèn), waaier; fat (fèt), vet;

vain (veen), ijdel, vault (vaolt), ge-fain (feen), gaarne ; welf,

fault (faolt), fout; vile (vail), gemeen, Jive (faiv), Tijf,

file (fail), Tijl; fife (faif), fluitje;

leave (lie*), verlof, save (seev), be-leaf (lief), blad; houdens,

safe (seef), Teilig; of (bv), van, ')

ójf (of), af.

[j SS.] Om in het woord seizoen die „squot; en „zquot; uit te spreken, wordt de tong beide keeren tegen de bovenste tanden aangebracht: den eersten keer wordt dan de lucht (de adem) snel en met kracht uitgestuwd tusschen de tong en de bovenste tanden door, en zoodoende brengt men den scherpen klank „squot; voort; den tweeden keer heeft die uitstuwing op gelijke wijze plaats, maar langzaam en met minder kracht, en zoodoende krijgt men den zachten klank „zquot;.

Volmaakt dezelfde klanken, die wij dus zullen afbeelden met

= z en s =,

ontmoeten wij ook in het Engelsch, waarvan de volgende woorden tot voorbeeld: zeal (ziel), ijver, zink (zink), zink,

seal (siel), zegel; sink (sink), zinken; his (hiz), zijn, maize (meez), maïs, hiss (his), sissen; mace (mees), foelie; pease (piez), erwten, use (joez), gebruiken, peace (pies), vrede; use (joes), gebruik.

J§ SO.] Er is in het Hollandscli een woord in gebruik , dat aan het Fransch ontleend is, doch slechts met eene jammerlijk geradbraakte vocaal-uitspraak het burgerrecht in onze taal heeft verkregen. Iedere goede huismoeder weet te beoordeelen of er nit een stuk rundvleesch veel of weinig „zjeuquot; zal braden; iedere dienstbode, die zich aan de saus van het gebraden vleesch vergrijpen wil eer zij die naar binnen l) Wanneer o/als woord alleen staat, wordt het uitgesproken „övquot; ; doch als toonlooze lettergreep van een woord heeft of bijna altijd den klank „uvquot;.

brengt, zal «lechts wat Tan het bovenste er afscheppen, want om de „ijeuquot; maalt zij niet; zelfs de meeste kinderen aan tafel hebben liefst wat veel van boven af, en niet te veel „ijeuquot; — ieder kent dus dat woord „zjeuquot; (het Fransche jus), zoodat niemand eene kunstmatige uitlegging noodig heeft om te weten hoe de klank „zjquot; in dat woordje uitgesproken wordt.

Een ander woord, insgelijks aan het Fransch ontleend, is in onze taal almede algemeen genoeg bekend: het beduidt een onderscheidingsteeken, dat door de officieren gedragen wordt; in het Fransch heet het écharpe, en het heeft in het Hollandsch burgerrecht verkregen, gespeld en uitgesproken „sjerpquot;. Ook omtrent de uitspraak van dien klank „sjquot; is het geheel overbodig iets te zeggen, daar iedereen het woord kent.

Daar nu die beide klanken, die als zacht en scherp tegenover elkander staan, ook in het Engelsch worden aangetroffen, doch in die taal vertegenwoordigd door andere let-terteekeus, zullen wij bij het afbeelden van de uitspraak die twee klanken aanduiden aldus = zj en sj =,

en hier eenige Engelsche woorden als voorbeelden ter vergelijking laten volgen: evasion (e-vee'-zjun), ontwijking, comhination (kóm'-bi-neequot;-sjun), vereeniging; decision (de-sia'-zjun), beslissing,

mission (mis'-sjun), zending;

cohesion (koo-hi'-zjun), samenhang,

motion (moo'-sjun), beweging;

confusion (kon-fjoe'-zjun), verwarring, diminution (dim'-in-joequot;-sjQn), vermindering.

[§ 31.] Zij, die behept zijn met het spraakgebrek, dat den naam draagt van „lispenquot;, laten bij de uitspraak der in § 29 behandelde klanken van „zquot; en „squot; den tip van de tong, in plaats van dien tegen de rij boventanden te houden, tus-schen de beide rijën tanden glijden. Hetgeen bij die personen een ongelukkig spraakgebrek is, is juist hetgeen wij thans als een der moeielijkste oefeningen aan de beoefenaars der Engelsche uitspraak moeten trachten in te prenten. Men plaatst het tipje van de tong losjes tus-schen de beide rijën tanden, derwijze, dat men, als men voor eenen spiegel gaat staan, slechts even het puntje van de tong zien kan; en terwijl de tong in dien stand geplaatst is, wordt de lucht (de adem) uitgestuwd tusschen de boventanden en de tong door. Op die wijze wordt als van zelf de klank voortgebracht, die door het Engelsche letterteeken „thquot; vertegenwoordigd is, en waarvan de uitspraak, hoe schijnbaar gemakkelijk ook, een der zwaarste moeielijkheden oplevert, welke zij, die Engelsch willen leeren spreken, te overwinnen hebben. Ook deze consonanten-klank komt tweeërlei voor, namelijk zacht en scherp, al naar gelang de lucht (de adem) langzaam of schielijk tusschen de tong en de boventanden uitgestuwd wordt.

Wij zullen den zachtgelispten klank afbeelden met

- dh =,

en den scherpgelispten klank met = th =.

Om zich, van het eerste oogenblik af, aan de juiste uitspraak te wennen, houde men zich stiptelijk aan het hier gegeve-ne voorschrift; men oefene zich vlijtig in het uitspreken van die twee lisp-klanken, die wij afbeelden met „dhquot; en „thquot;, en plaatse zich bij die oefening telkens voor den spiegel, om zich te vergewissen of het tipje van de tong wel tusschen de twee rijën tanden door te zien komt. De lippen moeten daarbij wijd genoeg geopend zijn, zoo, dat ze de uitgestuwd wordende lucht geheel en al vrij laten doorgaan; want kwam de uitgestuwd wordende lucht (adem) met de lippen slechts even in aanraking, dan zou men, in plaats van een der gewenschte lisp-klanken, slechts een der in § 28 beschrevene klanken („vquot; of „fquot;) voortbrengen.

Voorbeelden voor den lisp-klank, zacht en scherp:

bathe (beedh), baden, soothe (soedh), sussen, bath (baaM), bad; »otóA(soelt;/lt;),waarheid; clothe (kloodh), klee-

den thine (dhain), van u,

cloth (klootó), laken; thin (thm), dun.

[S 88.] De uitspraak der letter „rquot; is in het Engelsch nagenoeg gelijk aan die in het Hollandsch: het is een trillende klank, die op tweeërlei wijze wordt voortgebracht, namelijk zacht en forsch.

De klank der „rquot; wordt zacht voortgebracht door den adem derwijze uit de keel uit te stuwen, dat het keel-lelletje er door in eene trillende of snorrende beweging gebracht wordt, zoodat de zachte „rquot;-klank geboren wordt onder het verhemelte, geheel achter in den mond. Dien zachten klank heeft de „rquot;, wanneer zij alleen staat als sluitletter eener lettergreep, en ook wanneer zij geplaatst is voor eenen (hetzij dan harden, scherpen of zachten) consonanten-k lank, die als slultklank der lettergreep voorkomt.

De klank der „rquot; wordt forseh voortgebracht , wanneer men met den adem, dien men uitstuwt, niet het keel-lelletje, maar den tip der tong in eene trillende of snorrende beweging brengt: daartoe kromt meu het vooreinde der tong om-

hoog, in dier roege, dat zij met het tipje losjes het rerhemelte aanraakt, terwijl alsdan de lucht (de adem) met kracht voortgestuwd wordt. Den forschen klank, die zoodoende ontstaat, heeft de „rquot; als aanvangsletter eener lettergreep, en ook wanneer zij, in vereeniging met een of meer andere consonanten, een samenge-stelden consonanten-klank vormt als begin eener lettergreep.

Het bovengezegde is slechts de theorie van hetgeen iedereen weet, namelijk, dat de „rquot;-klank zachter trilt in de Holland-sche woorden „maarquot;, „kortquot;, dan in de woorden „raamquot;, trok; en dat in den mansnaam Reinier de aanvangs-„rquot; veel forscher snort dan de slttit-„rquot;.

Is dit onderscheid tusschen zacht en forsch reeds duidelijk merkbaar in het Hol-landsch, in het Engelsch is de trilling der zachte „rquot; nog veel zachter, terwijl de trilling der forsche „rquot; nog veel forscher is.

[§ 88.] Om den beoefenaar van de Engelsche taal steeds opmerkzaam te houden op die bijzonder zachte trilling der zachte „rquot; zullen wij die voortaan afbeelden met een cursiei-gedrukt letterteeken, terwijl 't gewone letterteeken de afbeelding zal zijn van den forschen „rquot;-klank; aldus; = r, zachttrillend =, = r, forschtrillend =. Voorbeelden:

zachte „rquot;. forsche „rquot;.

bare (beer), bloot, rag (rèo), lor, vod, bear (beer), beer, rack (rek), pijnbank; pair (peer), paar, rain (reen), regen, pear (peer), peer; rane (reen), rendier, bark (baark), boom- reign (reen), regee-

schors, ring,

park (paark), park; rein (reen), teugel; dear (dier), duur, rise (raii), opstaan, deer (dier), ree, rice (rais), rijst;

tear (tier), traan; robe (roob), japon, door (door), deur, rope (roop), touw; tore (toor), scheurde; bride (braid), bruid, hard (haard), hard, bright (brait), helder, hart (baart), hert, pride (praid), boog-heart (haart), hart; moed;

grain (Green), graan, card (kaard), kaart, crane (kreen), kraan; cart (kaart), kar; grape (oreep), druif, garb (oaarl»), gewaad, crape (kreep), krip; carp (kaarp), karper; prize (prai®), eere-

p^ry^s gt;

board (boord),8cheeps-price (prais), koop-

boord, prijs;

port (poort), haven; trade (treed), nering, horse (hors), paard; trait (treet), trek; bird (benrd), vogel; straight (street),

hart (heurt), kwetsen, recht.

zeer doen; strait (street), eng,

smal.

[§ 84.] Uit de klanken „dquot; en „tquot; (die wij in § 25 hebben besproken) en de klanken „zjquot; en „sjquot; (die wij behandeld hebben in § 30), worden in het Engelsch twee samengestelde klanken gevormd, namelijk : door de vereeniging van f'e zachte klanken „dquot; en „zjquot; ontstaat de zachte consonanten-klank „d*jquot;; en door de verbinding van den harden klank „tquot; met den scherpen klank „sjquot; ontstaat de scherpharde consonanten-klank

De zachte klank „dzjquot; wordt in het Engelsch hoofdzakelijk vertegenwoordigd door twee letterteekens: nu eens door eene „gquot;, dan weder door eene ,jquot;; ook niet zelden echter door „dgquot;.

De scherpharde klank „tsjquot; wordt in het Engelsch vertegenwoordigd nu eens door het letterteeken „chquot;, dan weder door „tchquot;.

Onder verwijzing naar hetgeen wij in de § § 25 en 30 hebben opgegeven zullen wij de thans bedoelde twee samengestelde klanken afbeelden aldus:

= dzj en tsj =.

Voorbeelden:

gin (dzjin), jenever, Jew (dzjoe). Jood, ckin (tsjin), kin; chew(tsjoe),kauwen;

edge (èdzj), kant, jest (dzjèst), scherts, zoom,

cheat (tsjest), kist; etch (ètsj), etsen;

grudge (Grudzj), large (laardzj), groot, wrok,

larch (laartsj), lorke- crutch (krutsj),

boom; kruk.

[§ 85.] Ieder Nederlander, die als kind geleerd heeft zijne moedertaal te spreken zonder gemaaktheid, ingebeeldheid, verwaandheid en kwasterij, zal in alle woorden, waarin de letters „ngquot; naast elkander staan, die twee letters niet elk afzonderlijk uitspreken, maar wel als ware „ngrquot; slechts het vertegenwoordigende letterteeken van één geheel eigenaardigen consonanten-klank '). In de woorden „bangquot;, ..lansquot;, „zangquot;, „zangerquot;, „zingenquot;, „vingerquot;, en eene menigte andere, wordt door „ngquot; die eigenaardige consonantenklank vertegenwoordigd, dien wij, even als in onze taal, ook in het Engelsch aantreffen.

In bet Engelsch echter vallen dienaangaande een paar bijzonderheden op te merken, waarvan, terwijl de eene voor ons, Nederlanders, eigenlijk niets hoegenaamd beteekent, de tweede daarentegen juist in het bijzonder aan den Nederlandschen be-

!) Het spreekt van zelf, dat wij hier bedoelen niet-samengestclde woorden, b. v.: in „aangaanquot;, „baan-geldquot;, „duin-grasquot;, heen-gaanquot; en in al dergelijke samengestelde woorden behoudt de „nquot; haren natuurlijken klank als sluitconsonant, terwgl ook de „gquot; met haren zuiveren keelklank moet worden uitgesproken.

oefenaar moet worden aangewezen als eene gevaarlijke klip.

De eerste bijzonderheid ia deze; dat niet alleen de „gquot;, maar ook de „kquot; in het Ëngelsch de eigenschap heeft, om aan de „nquot;, die haar voorafgaat, den bovenbedoelden eigenaardigen „ngquot;-klank te geven, zoodat, b. v. het woord sink (zinken) wordt uitgesproken als sing met den slnitklank „kquot; er achter. Daar echter door die bijzonderheid aan de uitspraak eigenlijk niets hoegenaamd veranderd wordt, en ook de Hollandsche „nquot;, met eene „kquot; er achter, zich eenigszins als neusklank doet hooien, kunnen wij veilig als regel stellen dat de uitspraak van het letterteeken „nkquot; in het Engelsch juist is als in het Hollandseh.

Van meer gewicht is de andere bijzonderheid. In alle woorden, die afgeleid zijn van een éénlettergrepig woord, behoudt de .,ngquot; denzelfden eigenaardigen klank als in het grondwoord; doch in meerlettergrepige woorden, waarin de „nquot; aan het einde der eeue en de „gquot; aan het begin der volgende lettergreep voorkomt, ontvangt de „nquot; den eigenaardigen „ngquot;-klank, terwijl bovendien de „gquot; haren natuurlijken klank eener zeer zachte „kquot; behoudt (welken klank wij afbeelden met het letterteeken G; zie § 26).

Ter aanduiding van de juiste uitspraak zullen wij den eigenaardigen „ngquot;-klank afbeelden met datzelfde letterteeken, doch cursief gedrukt, om daardoor steeds de aandacht er op te vestigen, dat de uitspraak is gelijk die in het Hollandsche woord „lang-quot;. Voor den klank der „nkquot; zullen wij ons van geen bijzonder letterteeken bedienen, daar die klank in het Engelsch dezelfde is als in het Hollandseh.

Voor de uitspraak van

= ng en nk =

Tolgen hier eenige vergelijkende voorbeelden ;

bring (bri«^), brengen, rang (reng), klonk, brink (brink), rand; rank (rènk), rang; hing (sin;), zingen, thing [thing), ding, tink (sink), zinken; think (think), denken;

singer (sing'-er), zanger,

/Inger (ting'-aer), vinger,

linger [\\ng'-(ier), talmen.

[§ 88.] In § 28 hebben wij reeds aangestipt, dat de klank-der Hollandsche „wquot; nog zachter is dan die der Hollandsche „tquot;. Ik geloof niet dat één Nederlander in de uitspraak de woorden „willenquot; en „villenquot; met elkander zal verwarren.

In het Engelsch echter heeft de klank „wquot; iets geheel eigenaardigs — eene uitspraak, die zeer opmerkelijk Tan den Hollandtohen „wquot;-klank verschilt.

Om den juisten klank der Engelsche „wquot; voort te brengen, behoeft de Neder-landsche beoefenaar niets anders in acht te nemen, dan dit voorschrift: Zet uwen mond in de plooi alsof ge van plan zijt onze „oequot; uit te spreken, zooals we dien klank hooren in ons woord „oefeningquot;. Als nu uw mond precies in die plooi staat spreekt gij de „oequot; niet uit, maar integendeel onze Hollandsche „wquot;, die daardoor een kleinen aanslag zal hebben van de „oequot;: en d a t is de ware Engelsche uitspraak.

Wanneer de „wquot; in het Engelsch ver-eenigd voorkomt met eene „hquot;, laten Engelsehen, die hunne taal zuiver spreken , eene vluchtige uitademing hooren terwijl zij hunnen eigenaardigen „wquot;-klank voortbrengen. Dit is echter bijna onmerkbaar; en daar onze voorschriften dienaangaande voor den beoefenaar eerder een struikelblok zouden worden dan een richtsnoer, stellen wij hier liever als regel: van de Engelsche „whquot; heeft alleen de „wquot; haren natuurlijken Engelsehen klank, terwijl de „hquot; stom is, en dus niet gehoord wordt.

Om steeds de aandacht levendig te houden, dat de klank der „wquot; in het Engelsch voorafgegaan wordt door eenen lichten aanslag van onzen „oequot;-klank, zullen wij die uitspraak afbeelden met eene dubbele w, aldus

= ww =.

Op het bovengezegde, en op het in § 28 medegedeelde wijzende, stellen wij de volgende voorbeelden ter vergelijking:

fail (feel), falen, feel (fiel), voelen, veil (veel), sluier, veal (viel), kalfs-toail (wweel), weekla- vleesch,

gen, toeal (wwiel), wel-

whale (wweel), walvisch; zijn,

wheel (wwiel), wiel; file (fail), vijl, fine (fain), fijn,

vile (vail), gemeen, c!»e(vain),wingerd, wile (wwail), list, Kgt;i«e(wwain),wijn, while (wwail), poos; ic/«^,se(wwain)₁ janken.

[§ 3Ï.J Na dus paar aan paar de zachte en harde, de zachte en scherpe, de enkele en samengestelde consonanten-klanken te hebben behandeld, rest ons nog één eigenaardige consonanten-klank der Engelsche taal, namelijk

..yquot;-

Als vocaal hebben wij de „yquot; reeds in verscheidene woorden leeren kennen. Als consonant heeft zij den klank van de Hollandsche „jquot;, met eenen korten voorslag van „iquot;. Om dien klank af te beelden znllen wij ons eenvoudig bedienen

van bet letterteeken

= j =

doch doen ten overvloede nogmaals opmerken , dat de korte voorslag „iquot; daarbij nooit vergeten mag worden.

Voorbeelden:

yard (jaard), el, ye» (jès), ja , yam (jaarn), garen, you (joe), gij,

ytar (ji^er)i j^aal,i beyond(be-jbnd'), over, verder dan.

[§ 88.] De overige letterteekens, waarvan wij ons bij het afbeelden van de uitspraak bedienen, behoeven geenerlei toelichting, daar ze door ons gebezigd zullen worden met de onveranderde uitspraak, die zij in het Hollandsch hebben. De letterteekens „bquot;, „1quot;, „mquot; en „nquot; behouden hunnen aan iedereen bekenden klank; en van de letterteekens „qquot; en „xquot; zullen wij geen gebruik maken, daar we die ter bereiking van ons oogmerk gevoeglijker kunnen vervangen door „kwquot;, en door „ksquot; en „gzquot;.

[§ 39*] Wij willen nu nogmaals een blik werpen op de namen der letters in het Engelsche alphabet.

Onder de vocalen „aquot; (ee), „equot; (i), „iquot; (ai), „oquot; (oo), „uquot; (joe), „yquot; (wwai), is de „oquot; de eenige, die denzelfden naam draagt als in het Hollandsch.

De namen der consonanten zal men het gemakkelijkst onthouden naar de volgende rangschikking:

1) Er zijn er zeven, die in haren naam den langen vocaal-klank „iquot; laten hooren; „bquot; (bi), „cquot; (si), „dquot; (di), „gquot; (dzji),

.,Pquot; (PO. ..tquot; (ti), „vquot; (vi).

2) Bij twee ontmoeten wij den vocaalklank „eequot; in de benaming, te weten:

,jquot; (dzjee), „kquot; (kee).

3) Bij de volgende zes wordt de korte vocaal-klank „èquot; aangetroffen, vo(5r den consonanten-klank geplaatst, namelijk: „fquot; (èf), „1quot; (èl), „mquot; (èm), „nquot; (en),

„squot; (ès), „xquot; (èks).

Dan blqven nog slechts over: „hquot; (eetsj), waarvan de naam overeenkomt

met dien der Fransche „hquot; (asj). »qquot; (kjoe), welke naam eene samentrekking is van de Engelsche consonant „kquot; met de Engelsche vocaal „uquot; (joe). „tquot; (aar); zooals wij gezien hebben heeft de r, waarmede die benaming eindigt, eenen zeer zachten trilklank, „wquot; (dubl'-joe), die naam [double u) be-teekent „dubbele uquot;. Voorheen gebruikte men voor „uquot; en „vquot; hetzelfde letterteeken „Vquot;. Vandaar deze benaming; want de „Wquot; is niets anders dan eene dubbele „Vquot;.

„zquot; (zèd), voor welke letter ook wel de naam izzard (iz'-zerd) gebruikt wordt.

[§ 40.J De Engelschen spreken gewoonlijk met eene gcoote radheid van tong, ra worden dikwyli (door dezulken, die in hunne taal slechts weinig ervaren zijn) beschuldigd, dat zij, ten nadeele van de duidelijkheid, verscheidene lettergrepen nagenoeg geheel inslikken. Ieder, die echter meer van nabij met de Engelsche taal bekend wordt, zal van de Engelschen (althans van de beschaafde Engelschen) moeten getuigen , dat ze hunne taal oneindig duidelijker spreken, dan de Eranschen het Fransch. De Franschman, namelijk, legt over het algemeen den klemtoon op de laatste lettergreep der woorden, en meestal ook slechts op het laatste woord van eenen volzin of van eene zinsnede, terwijl hij het in den vreemdeling wraakt, wanneer die juist op die woorden, waarop het hoofdzakelijk aankomt, den klemtoon legt, om het even welke plaats die woorden in den volzin innemen; dit vindt de Franschman zoo on-Fransch, dat hij het zelfs met den afkeurenden naam van accent anglais (Engelsche toonbuiging) bestempelt.

De Engelschman daarentegen bevordert inderdaad de verstaanbaarheid van hetgeen hij zegt, door de juiste aanwending van den klemtoon, zoowel in de volzinnen als in de woorden. In den volzin laat hij enkel die woorden bepaald uitkomen, die door hunne belangrijkheid of door de tegenstelling eenen sterkeren klemtoon vereischen; en in ieder meerlettergrepig woord heeft slechts één lettergreep den vollen klemtoon, terwijl al de andere lettergrepen aan die eene ondergeschikt blijven. Voor hen, die zich in de Engelsche taal wenschen te bekwamen, is het dus van het uiterste belang, dat zij, behalve op de juiste uitspraak der lettergrepen elk afzonderlijk, zich tevens er op toeleggen om te weten, welke lettergreep in de meerlettergrepige woorden den klemtoon (accent) heeft; die geaccentueerde lettergreep moet hij zeer sterk en vol uitspreken, sterker en voller dan een der overige lettergrepen, zonder nog-tans aan de richtige uitspraak van die overige lettergrepen te kort te doen. Voor het oor van een Engelschman is de onjuiste uitspraak van een woord nog niet zoo hinderlijk, als de onjuiste aanwending van den klemtoon; door dit laatste loopt de vreemdeling groot gevaar, geheel onverstaanbaar te zullen worden.

Ook in het Hollandsch is de plaatsing van den klemtoon menigmaal het eenige, waardoor woorden van gelijke spelling van elkander te onderscheiden zijn; b. v. in deze volzinnen: „eene lie'ving beving' mijquot;; „zij hebben den oproermaker gevat, maar zullen veel met hem overbren'gen, vrees ik, als ze hem herwaarts o'verbren-genquot;; „ik hoorde den magnetiseur aan de eomnanbuls Toor'zeggen, vat zjj in

haren quasi-slaap aan den lichtgeloovigen jongeling vooraeg'gen moestquot;; enz.

Iemand, die tamelijk goed Engelsch geleerd had, deed een reisje naar Engeland, en bezocht bij die gelegenheid ook Greenwich (Grin'-idzj), Tijdens zijn verblijf aldaar rroeg hij aan Terscheidene voorbijgangers den weg naar het oèter-vatory, welk woord hij uitsprak; oli'-sur-Teetquot;-e-ri. Degenen, tot wie hij zich wendde, begrepen wel dat hij hun den weg ergens heen vroeg, maar waarheen begreep geen mensch, totdat hij eindelijk iemand trof, die veel met vreemdelingen in aanraking geweest was, en dus het Engelsch dikwijls had hooren radbraken. „Ah, Ihe ohservalory you mtarC (aa' dhi ob-seiirvquot;-e-tur-i joe mien')! „O, de sterrenwacht bedoelt gij!quot; hernam deze, en hielp toen den klemtoon-verwarder op den rechten weg.

Voorloopig zal het voldoende zijn een achttal paren van woorden onder elkander te plaatsen, waarvan ieder paar, bij volkomen gelijke spelling, in beteekenis verschilt, naarmate de klemtoon valt:

accent (èk'-sènt), klemtoon;

accent (èk-sènf), den klemtoon geven aan. concert (kbn'-seurt), concert;

concert (kbn-seiirt'), beramen.

exile (èks'-ail), balling;

exile (èG«-ail'), bannen.

invalid (in-vèl'-id), zwak; ongeldig; invalid (in-vèl-lied'), gebrekkig soldaat. object (ób'-dzjèkt), voorwerp;

oiject (oli-dzjèkt'), tegenwerpen.

precedent (près'-e-dcnt), precedent; precedent (pre-sied'-ent), voorafgaand. ■present (prèz'-ent), tegenwoordig;

present (pr«-zènt'), voorstellen.

produce (prod'-jöes), opbrengst;

produce (prbd-djoes'), voortbrengen.

[§ 41.) Velen, die de Engelsche taal willen leeren, bedienen zich bij hunne studie van een of ander vreemd Woordenboek, hetzij Engelsch-Fransch, hetzij Engelsch-üuitsch; en zoodra zij eenige vorderingen gemaakt hebben sehafl'en zij zich een uitsluitend Engelsch Woordenboek aan, hetzij van Walker, hetzij van Webster, of van een ander. Iedere weg, die bij het aanleeren van talen tot het doel leidt, is goed. Zonder dus hierbij te voegen, dat de kortste, eenvoudigste en gemakkelijkste weg de beste is, wil ik hun, die zich van dergelijke vreemde Woordenboeken bedienen, alleenlijk doen opmerken, dat ze zich nauwkeurig bekend dienen te maken met het stelsel van uitspraak, dat in het bij hen in gebruik zijnde Woordenboek is aangenomen, daar iedere lexicograaf in dat opzicht zyne eigene bijzonderheden beeft.

Het vrij algemeen gevolgde (hoezeer dan ook door ieder op zijne manier gewijzigde) stelsel, om de verschillende klanken der vocalen aan te duiden door er cijfers boven te plaatsen, is een middel even goed als ieder ander, om de ware uitspraak te doen kennen. Het is echter een middel, dat ik niet verkieslijk acht: hoe licht toch loopt men daarbij gevaar abuizen te maken; hoe licht kan de letterzetter een verkeerd cijfertje plaatsen, en hoe licht kan dat bij het corrigeeren van de drukproeven aan het oog ontsnappen; hoe licht breekt zulk een tenger cijfertje onder het afdrukken, of hoe licht wordt het op andere wijze onkenbaar — en in al die gevallen wordt de beoefenaar óf op een dwaalweg gebracht öf in het duister gelaten. Maar bovendien, welk eene studie, welk eene langdurige oefening is er noodig, eer de leerling de juiste waardij van ieder cijfertje uit het hoofd kent: hoe lang moeten vele leerlingen telkens nog de ophelderende Tafel raadplegen, om zich aangaande de uitspraak te vergewissen.

Al die redenen noopten mij reeds jaren geleden, bij den eersten druk van mijn „Nieuw Engelsch Woordenboekquot; (uitgave van D. Noothoven van Goor te Leiden), de uitspraak der woorden aanschou-w el ijk te maken door middel van letter-spelling; en de ondervinding heeft mij bewezen, dat menigeen aan die manier boven de cijfer-methode de voorkeur geeft.

Ik heb daarom niet geaarzeld die a a n-schouwelijke voorstelling ook te behouden, toen ik de taak op mij nam, om den uitmuntenden leercursus van Langen-scheidt naar mijn beste vermogen toegankelijk te maken voor mijne landgenooten. Mocht men in de afbeelding, die ik in dit werk van de uitspraak der Engelsche woorden geef, eeuige afwijking opmerken van dc afbeelding, die ik in mijn Woordenboek heb gegeven, men zal bij éénige oplettendheid spoedig inzien, dat het resultaat hetzelfde blijft (¹). In mijn Woordenboek kon ik geen stelselmatige verklaring geven van ieder door mij gekozen letterteeken: ik moest daar alles overlaten aan het oog en aan het begrip van den beoefenaar. Vandaar, om slechts één voorbeeld te noemen, dat ik de woor-de „ Birchquot; en„Birdquot; daar heb afgebeeld beurtsj en beurd; terwijl ik die twee woorden in dezen curcus zou afbeelden beurtsj en heard. Maar hier heeft de beoefenaar aangaande vette en cursieve letters een duidelijken maatstaf, waarnaar h\j zich richten kan, terwijl hij in mijn woordenboek dat richtsnoer mist.

[§ *» .] Het zal wel overbodig zijn hierbij te voegen, dat de uitspraak, in vorenstaande paragrafen aangewezen, de zuivere uitspraak van den beschaafden Engelschman is; met locale of provinciale afwijkingen heeft degene, die Engelsoh wenscht te leeren, niets te maken; veel minder nog komen daarbij te pas die afwijkingen, die in de beschaafde standen door de ingebeeldheid of gemaaktheid van sommigen zijn ingeslopen , of die in de lagere standen, vooral te Londen, slechts gebrek aan beschaving verraden. Op die beide soorten van afwijkingen komen wij echter ter geschikter plaatse terug, ten einde te waarschuwen tegen het bezigen van wanklanken, die zeer dikwijls gehoord worden.

Bij de toelichting van de uitspraak der consonanten, hebben wij zooveel doenlijk getracht de juiste verrichtingen der spraakorganen te omschrijven. Wat de vocalen aangaat is het eene onmogelijkheid voor eiken vocaal-klank met juistheid den vorm en de wijdte op te geven tot het openen van mond en keel. Wij zullen hier echter eenige wenken herhalen, die ieder gebruiker van dezen leercursus zich vermoedelijk herinnert uit zijn vroegsten leertijd als kind.

Als men de vijf vocaal-klanken „aaquot;, „eequot;, „iquot;, „ooquot;, „uuquot; voortbrengt achter elkander, zal men bevinden, dat mond en keel het wijdst geopend zijn bij het uitspreken van den klank „aaquot;; onmogelijk is het, na den „a8quot;-klank dadelijk den zuiveren klank „eequot; voort te brengen, zonder dat de wijd-opgesperde onderkaak aanmerkelijk in de hoogte gaat en terugkeert tot den natuurlijken stand, waarin de mond zich bevindt, als hij volkomen in rust is. Om vervolgens den klank „iquot; voort te brengen moet de mond-opening nog weder kleiner worden, tot welk einde de beide lippen (inzonderheid de onderste) zich iet of wat verbreeden, zoodat bij den „iquot;-klank, die de helderste en hoogste der vocaal-klanken is, de mond zich het breedst vertoont. Om dadelijk daarna den klank „ooquot; te doen hooren, moet de mond onvermijdelijk minder breed worden: naarmate de lippen zich uit de breedte terugtrekken, komen zij voorwaarts en krimpen zich samen, zoodat er slechts eene zeer kleine opening tusschen beiden blijft. En nog kleiner wordt die opening, zoodra men den klank „nuquot; gaat uitspreken; daarbij spitst men den mond alsof men wil beginnen te fluiten.

[§ 48.] Ieder beoefenaar, die zich reedt dadelijk bekend wenscht te maken met de gewbiktite manier om, overeenkomstig de in deze Les 1 vastgestelde regels, de uitspraak der Engelsche woorden zelf neer te schrijven, zooals dat trouwens in Les 4 van hem zal worden gevorderd, zal tot dat einde slechts in het oog behoeven te houden de navolgende weuken;

Klanken.

volle aa-klank lange ee-klank korte e-klank klanklooze e

Aanmerkingen.

lange i-klank

korte i-klank lange oo-klank korte o-klank als in lot korte u-klank en

klanklooze u ai-klank klank tusschen

au en ou eigenaardige eu-klank

gewone schrijfletters, maar met drie streepjes er onder.

gewone schrijfletters, maar met drie streepjes er onder.

gewone g met twee

streepjes er onder, gewone schrijfletters, maar met één streepje

er onder.

gewone schrijfletter, gewone schrijfletter, met één streepje er onder.

gewone schrijfletters, maar met één streepje er onder.

gewone schriifletters. aan het einde der lettergreep , die den klemtoon heeft.

gewone schrijfletters, maar met één streepje er onder.

th zacht ge-

lispt dh gewone schrijfletters.

Voor de overige klank-af beeldingen: oe, Se, joe, zj, sj, dzj, tsj , en zoo voorts, moet bij den minsten twijfel Les 1 geraadpleegd worden.

doubt whatever about that.

dout ww6t-evquot;-er c-böut' dhèt twijfel wat ook omtrent dat.

3 The register of his burial]

dh« rèdzj'-is-ter bv hiz berquot;-ri-cl Het register van zijne begrafenis

(Be Oefen.). C. Wederzijdsche Vertaling.

1) Nadat door herhaald overluid lezen de hiervorenstaande Engelsche tekst voor tong en geheugen tamelijk vloeiend geworden is, neme men een vel papier, en vouwe het zoo in het midden, dat er twee kolommen ontstaan. In de linker kolom schrijve men nu onder elkander alle Engelsche woorden, ieder woord afzonderlijk. Men doet wel, ook hierbij de lettergrepen met den klemtoon te onderschrappen, b. v.: Christmas, Carol, Dickens.

Aanmerking. Wanneer intusschcn verscheidene Hollandsche woorden door één Engelsch woord vertaald zijn (of omgekeerd), dan moeten ze naast elkander geplaatst worden, b. v.; Christmas Carol — Kerstlied,

whatever = wat ook,

anything = ieder ding.

2) Nadat al de woorden overgebracht zijn, wordt de gedrukte brief ter zijde gelegd, en in de rechter kolom, tegenover ieder Engelsch woord, de Hollandsche beteekenis uit het hoofd, voor zoo ver dit reeds gelukt, opgegeven.

' 3) Dan wordt de zoo bewerkstelligde vertaling nauwkeurig met die vpn den ge-drukten brief (A. Tekst, 3en of laatsten regel) vergeleken, waarbij mogelijke fouten verbeterd moeten worden.

4) Vervolgens bedekke men den Hollandschen tekst der wederzijdsche vertaling met een stukje papier of iets anders, spreke ieder Engelsch woord afzonderlijk overluid uit, en vertale het te gelijk uit het hoofd in het Hollandsch.

5) Daarna wordt de Engelsche tekst bedekt, uit het Hollandsch in het Engelsch vertaald, en hiermede ga men voort tot alles vast en nauwkeurig in het geheugen geprent is.

Men zal wel doen, als men de wederzijdsche vertaling der derde les met den Hollandschen tekst aanvangt, en de Engelsche woorden uit het hoofd er tegenover plaatst. In de vierde les ga men te wtrk als bij de tweede, in de vijfde als bij de derde, en op die wijze steeds afwisselende.

Deze zeer nuttige, nimmer na te laten oefening der wederzijdsche vertaling kanl zeer goed ook met de hulp van een an-/ deren persoon plaats vinden, die den bfrj oefenaar de beteekeuis der woorden afwisselend in beide talen afvraagt. Natunrlyl

moet de leerling bij al deze oefeningen overluid spreken , om het doel er van — het aanleeren van woorden en het gewennen Tan zijn gehoor aan de eigenaardigheden der Engelsche klanken — voldoende te bereiken.

Het begin der wederzijdsehe vertaling van den eigenlijken tekst der hier behandelde les, ziet er uit aldus:

In de uit latere lessen te maken wederzijdsehe vertalingen worden reeds geleerde woorden niet mede opgenomen, zoodat de nieuwe wederzijdsehe vertalingen altijd slechts uit nog niet voorgekomene woorden bestaan. Hierdoor wint deze oefening in kortheid en belangrijkheid.

(6e Oefening.) D. Spraakkunst.

[§ 44.] Bij de voorwerpen en personen, die wij waarnemen, merken wij verscheidene eigenschappen of verrichtingen op. Als wij b. v. een spijker zien , zoo zullen wij daaraan kunnen zien, of hij oud, of hij g oed is, enz., en wij denken:

1. ï)e spijker is oud.

2. Ue spijker is goed.

Eveneens kan het zien van een ons bekenden geestelijke in ons de gedachte opwekken:

3. De geestelijke is goed.

4. De geestelijke is oud.

5. De geestelijke onderteekende. Drukken wij deze onze gedachten door

woorden uit, dan spreken wij.

De spraak is dus de uiting van onze gedachten door woorden.

Als ik zeg;

6. Marley is dood,

7. Het register werd onderteekend,

8. De deur was oud,

dan druk ik drie verschillende gedachten door woorden uit.

Eene door woorden uitgedrukte gedachte noemt men een volzin.

[§ 45.] In een volzin onderscheiden wij :

1) datgene, waarvan iets gezegd wordt;

2) datgene, wat er van gezegd wordt.

Datgene, waarvan in een volzin iet»

gezegd wordt, heet het onderwerp van den volzin.

Datgene, wat in eenen volzin van het onderwerp gezegd wordt, heet van dien volzin het gezegde.

Op de vraag: Wie of wat is? Wie of wat doet? antwoorden wij met het onderwerp.

Op de vraag: Hoe of wat is het onderwerp? quot;Wat doet het onderwerp? of wat wordt met het onderwerp gedaan? antwoorden wij met het gezegde.

Opgave 1. a) Vertaal, steeds het En-gelsch overluid uitsprekende, de Holland-sche volzinnen van § 44. 4) Geef onder ieder het onderwerp en het gezegde op.

[§ 40.] De woorden, waarmede wij aan de dingen (levende wezens, en dingen, die hetzij handtastelijk of slechts denkbeeldig bestaan) eenen naam geven, heeten zelfstandige naamwoorden, b. v.: Marley, geestelijke, register, hand, begrafenis, twijfel.

De woorden, die aanduiden hoe de dingen zijn, welke eigenschappen de dingen hebben, heeten bijvoeglijke naamwoorden, b. v,: dood, goed.

De woorden, welke te kennen geven wat de dingen doen, heeten wer k woo r-den, b. v.: beginnen, onderteekenen.

De woordjes, d e, h e t (Engelsch the) en een (Engelsch a), welke vóór de zelfstandige naamwoorden staan, heeten lidwoorden.

NB. De in de Engelsche spraakkunst gebruikt wordende benamingen zijn:

Voor Onderwerp: subject (sul»'-dzjèkt)

„ Gezegde: predicate (prèd'-i-kèt)

„ Zelfstandig naamwoord: (substantive (suto'-stèn-tiv)

„ Bijvoeglijk naamwoord: adjective (èd'-dzjèk-tiv)

„ Werkwoord: verb (veiirli)

„ Lidwoord: article (aar'-tikl)

Opgave 2. a) Vertaal, overluid, de volgende volzinnen, b) Wijs de daarin voorkomende zelfstandige naamwoorden en bijvoegl. naamwoorden aan, en ook die, voorkomende in de volzinnen van § 44.

1. Marley onderteekende.

2. De rouwdrager was een geestelijke.

3. Karei is een naam.

4. De koster is oud.

(§ Het werkwoord signed^ onder

teekende , kan men onm idd e 11 ij k als gezegde bij het als onderwerp gebruikte zelfstandige naamwoord Scrooge plaatsen; men erlangt daardoor den volzin:

Scrooge signed,

Scrooge onderteekende.

r

Plaats ik echter het bijroegl. naamw. dead_% dood, zonder meer bij het zelfst. naamwoord Marley, of het zelfst. naamw. met het lidwoord a name, een naam, zonder meer bij het zelfst. naamw. Charles, dan krijg ik de samenvoegingen:

Mar ley — dead;

Charles — a name;

maar ik krijg nog geen volzinnen. Deze ontstaan eerst, als ik b. v. zeg:

Marley was dead,

Marley was dood;

Charles is a name y Karei is een naam;

dus, als ik de gezegden dead, a name werkelijk bij de onderwerpen Marley, Charles voeg, met andere woorden, als ik de gezegden met de onderwerpen in betrekking stel.

De volzin ontstaat dus door het gezegde in betrekking te stellen tot het onderwerp; en zulks geschiedt:

1) (wanneer het gezegde een werkwoord is) onmiddellijk door het werkwoord zelf;

Scrooge signed,

Scrooge onderteekende.

2) (wanneer 't gezegde een bijv. of zelfst. naamw. is) door middel van een werkwoord, dat koppelwoord [copula, kop'-jóe-la) heet;

Marley was dead,

Marley was dood.

Opgave 3. Vertaal de volgende volzinnen :

1. De naam was Dickens.

2. De lijkbezorger is dood.

3. Het register is oud.

4. De hand onderteekende.

(7e Oefen.) E. Spelling en Uitspraak. Marley.

[§ 48.| In dit woord, en in bijna alle wonrden waarin de a gevolgd wordt door eene r, die de klemtoon-lettergreep sluit, heeft a den klank als „aaquot; in het Hol-landsche woord „waarquot; (men lette wel, niet zooals de „aa'' in sommige gedeelten van ons vaderland uitgesproken wordt, — b. v. in Rotterdam — wel gerekter, doch bijna gelijk de e in het woord ver-af, zoodat maar bijna klinkt als mcir; neen, de aa-klank, die hier bedoeld wordt, is vol en zwaar, zooals wij dien hoorcn uit den mond van Hollandsch sprekende Duitschers).

V oorbeelden:

4ar(haar),sluitboom, jar (dzjaar), pot, car (kaar), kar, war (maar), bederven, far (faar), ver, scar (skaar), schram, bargain (baar'-Gin), harvest (haar'-vest),

koop, oogst,

harmony (haar'-me-ni), welluidendheid. NB. Geef toch vooral acht op den klemtoon ' 1 In het woord carol heeft a daarentegen den k'ank „èquot; (kèr' ul) gelijk in het Hol-Jaadtche woord per-a/.

was.

[§ 49.] Hier heeft a den klank „oquot; (als in het Holl. woord vos). Voor de a staat w,

en de lettergreep sluit met een medeklinker.

Wanneer in eene lettergreep, die met een medeklinker eindigt, de a voorafgegaan wordt door de letter w of door de den klank van de tc hebbende letters wh of qu, dan wordt de a meestal als „oquot; uitgesproken.

Voorbeelden:

K;a«lt;(wwont), gebrek, was/i^vwosj), wasschen,

icas/i (wwósp), wesp, waicA (wwbtsj), hor-loge,

swan(swwon), zwaan, K.7;alt; (wwöt), wat,

quask (kwwosj), ver- quadruped (kwwod'-

pletteren, roe-pèd), viervoetig,

quality (kwwbl'-f-ti), quantity (kwwbn'-te-ti) |'

hoedanigheid, hoeveelheid.

dead.

[§ SO.] De d achter den korten klank „èquot; (als in het Holl. woord „bedquot;), wordt evenzoo uitgesproken, als de d er voor.

In het Engelsch worden de zachte me'

deklinkers b (bi), d (di), g (dzji), » (vi),

z (zeil), j (dzjee) a 11 ij d zacht uitgesproken,

waar ze ook mogen staan. Vooral wachte de Nederlander zich, ze na korte klinkers aan het einde der lettergrepen als de harde medeklinkers p (pi), i (ti), i (kee), ƒ (èf), gt; (es), ch (Uj), uit te spreken.

In de uitspraak-aanwijzing worden de zachte eind-medeklinkers met vette letters door ons afgebeeld, om den beoefenaar steeds de zachte uitspraak te herinneren.

to.

[§ SI.] Wanneer to alleen staat, of wan- '

neer de nadruk daarop gelegd wordt, wordt het bijna als het Holl. woord „toequot; uitgesproken ; staat het zonder nadruk (zonder ¹ vohins-klemtoonteeken) in den samenhang, j dan spreekt men het insgelijks uit als „tóequot;,

wel te verstaan zoo, dat de „oequot;-klank niet gerekt klinke, maar zeer kort, half afgebroken.

begin.

[§ 58.] De taalkundige Walker (wwaok'-er), die langen tijd in Engeland als eene autoriteit voor de uitspraak beschouwd werd, geeft de uitspraak van de eerste lettergreep van dit woord nog op als „biquot;. Wij hebben de in lateren tijd algemeen aangenomene uitspraak gevolgd,

door den klinker dezer lettergreep aan te geven als eene „equot;, zoodat de eerste lettergreep van het Engelsche woord begin uitgesproken wordt als de eerste lettergreep in het Hollandsche woord „beginnenquot;.

Het Engelsche voorvoegsel be , vrij gelijk in beteekenis met het Hollandsche „bequot;,

wordt uitgesproken als „bequot;, waarbij de e eenigtzins den klank van de „uquot; in het Holl. woordje mud nabykomt.

Voorbeeld en:

hedew (be-djoe'), bedauwen,

bédrop (be-drop'), bedruppelen,

befall (be-faol'), gebeuren,

before (be-foor'), voor,

behoof (be-hoef), voordeel,

belie (béf-lai'), logenstraffen,

bereave (be-riev'), berooven,

besmear (be-smier'), vuil maken. bestrew (bestroe'), bestrooien.,

bestride (be-straid'), overschrijden, bethink (be-Mink'), bedenken,

betoken (be-tookn') , beteekenen, beirusl (be-trust'), toevertrouwen.

Wij maken nogmaals opmerkzaam, dat deze en dergelijke voorbeelden niet van buiten geleerd behoeven; zij worden slechts opgegeven om de uitspraak duidelijker te maken.

with.

[§ S3,] De th in dit woord wordt zacht gelispt uitgesproken, ongeveer als „dhquot;. Daar de zacht gelispte en scherp gelispte th in het Engelsch door dezelfde letters worden voorgesteld, kan het den beoefenaar van de Engelsche taal niet genoeg-worden aanbevolen , deze beide klanken, naar ons stelsel van uitspraak „dhquot; en van-den beginne af aan nauwlettend te onderscheiden. Daar th slectfts in betrekkelijk weinige gevallen den zachte^ klank „dhquot; heeft, zal men wel doen, inzonderheid op die gevallen acht te geven.

Behalve de in § 31 bladz. 11 opgegevene voorbeelden, voegen wij vooreerst hier nog de volgende woorden bij, die, even als de daarmede samengestelde woorden, als „dhquot; klinken.

than (dhèn), dan, ^//e»(dhèn),dan,alsdan, that (bl. 17), this (dhis), deze,

the (bl. 17; 18), these (dhiex), deze, thou (dhou), gij, those (dhooz), gene, thee (dhi), u, there (dheer), daar,

thy (dhai), uw, Me«ce(dhèns),vandaar, thine (dhain), van u, thither (dhidh'-er), they (dhee), zij, daarheen,

them (dhèm), hen, thus (dhus), dus, their (dheer), hun, though (dhoo), hoewel.

There.

[§ 54.] Over de uitspraak van th zie men de vorige § De r in dit woord wordt als eene zeer zachte Holl. „rquot; uitgesproken, even als in Charles, Marley, waar, in dezelfde lettergreep , aan de r een klinker voorafgaat.

In Christmas en prose, waar de r niet door een klinker voorafgegaan wordt, en in carol, waar zij eene nieuwe lettergreep begint, wordt zij scherper uitgesproken.

Na klinkers in dezelfde lettergreep wordt de r zacht, na medeklinkers of als eerste letter eener lettergreep scherp uitgesproken.

Voorbeelden zie § 32 en 83 bladz. 11 en 12.

is.

[§ 65.] De s wordt hier uitgesproken als eene Holl. „zquot;. De klanken der s als

„zquot; en „squot; moeten te nauwlettender worden onderscheiden, omdat beiden in het Engelsch dikwijls door dezelfde letter s voorgesteld worden. Wij kunnen den beginner geen onfeilbaren regel daarvoor opgeven, en moeten ons vergenoegen met te verwijzen naar het in § 29 (bladz. 10) vastgestelde onderscheid en naar de reeds voor-gekomene voorbeelden. Den zachten zed-klank der s hebben wij in de vorenstaande bladzijden aangetroffen in de woorden prow. Charity, Marley'n, wan, in, hin, Scrooge'n, chone, an.

doubt.

[§ SO.] De b in doubt is stom, dat wil zeggen klankloos; met andere woorden: de b in doubt wordt in het geheel niet uitgesproken.

Zulke stomme of klanklooze letters, dat wil zeggen letters, die in het geheel niet uitgesproken worden, hebben wij in het tot dusverre afgehandelde reeds meer ontmoet, en wel: ef;ne stomme e in de woorden prose, Charles en there; eene stomme t in Christmas, en eene stomme h in ghost, zooals de letter h stom is in alle Engelsche woorden die met gh aanvangen.

De letter b, voor de letter t staande, is ook stoin in het woord dt\*t (dèt), schuld, en in alle van debt en doubt afgeleide en daarmede samengestelde woorden.

whatever.

[§ 5ï.] Over de uitspraak van de a achter wh vergelijk § 49 (blz. 20).

De wh wordt niet rolkomen eveneens als de enkele w in was uitgesproken, waarover reeds het noodige gezegd is in § 36 (blz. 13).

register.

[§ 58.] 1) Bij woorden van meer dan twee lettergrepen, welker uitspraak voor beginners eenige moeielijkheid oplevert, kan die moeielijkheid gevoeglijkst worden overwonnen op de volgende manier. Men spreekt eerst de lettergrepen elk afzonderlijk uit, verscheidene malen achtereen, aldus: rèdzj | rèdzj | rèdzj | rèdzj | rèdzj | rèdzj. Vervolgens nauwlettend acht gevende welke lettergreep den klemtoon hebben moet (hetgeen bij het hier behandelde woord de eerste lettergreep is), verbindt men de eerste lettergreep met de tweede, aldus: rèdzj'-is | rèdzj'-is | rèdzj'-is|. Op die wijze gaat men voort, totdat men zonder haperen en mef gemak het geheele woord uitspreekt: rèdzj'-i3-ter|rèdzj -is-ter 1 rèdzj -is-térl.

2) De ff in register heeft den klank „dzjquot;, terwijl de ff in begin den keelklank „gquot; heeft. In beide woorden staat de ff wel is waar tueschen dezelfde klinkletters:

doch register komt van het Fransche woord „registrequot; , dat als burgerrecht erlangd hebbend vreemd woord ook in het Hollandsch bestaat; terwijl daarentegen begin denzelfden oorsprong heeft als het Holl. woord „beginnenquot;.

De g voor e, i en y wordt in Engelsche woorden, die met de Hollandsche eenerlei oorsprong hebben, als keelklank „gquot; uitgesproken , dat wil zeggen als eene zachte, bijna onhoorbare „kquot;; doch in Engelsche woorden van Franschen of Latijnschen oorsprone: klinkt de g voor e, i en y als „dzjquot;. Voor de klinkletters a_i o en «, alsook voor eenen medeklinker, heeft de g in Engelsche woorden altijd den keelklank „gquot;, alleenlijk uitgezonderd het woord gaol, dat uitgesproken wordt „dzjoolquot; (van het Fransche geole, dat uitgesproken wordt „zjoolquot;). Dit Engelsche woord goal wordt ook dikwijls gespeld jail (spreek uit: „dzjeelquot;); het beteekent: gevangenis, kerker.

Ofschoon deze regel slechts in beperkte mate van nut kan zijn, daar hij slechts toegepast kan worden door hen, die in staat zijn in de Engelsche woorden hunnen Franschen of Latijnschen, of wel met het Hollandsch gemeenschappelijken oorsprong te herkennen, hebben wij gemeend dien regel niet aan den leerling te mogen onthouden, want het is de eenige volkomen veilige toetssteen ter onderscheiding tusschen „gquot; en „dzjquot;.

Voorbeelden: gild (Gild), vergulden; gird (Genrd), omgorden; give (Giv), geven; finger {fwg'-Ger), vinger; longer Qong'-Ger), langer; youngest (juwy'-Gest), jongste; forget (for-Get'), vergeten.

gem (dzjèm), edelsteen [gemme]; gender (dzjen'-der), geslacht [genre]; general (dzjen'-er-el), algemeen [general]; generous (dzjèn'-^r-us), edelmoedig [genereux]; genius (dzjien'-i-us), vernuft [génie]; ginger (dzjin'-dzj^r), gember [gingembre]; gipsy (dzjip'-si), heiden, landlooper [Egyptien]; clergy (kleur'-dzji), geestelijkheid [clergé].

N.B. Tusschen de hoekige haakjes [ ] staan de verwante Fransche woorden.

Vergelijk overigens § 26 (blz. 10) en § 34 (blz. 12).

of.

[§ s».] Het eenige Engelsche woord, waarin de ƒ zacht als „oquot; uitgesproken wordt, is het woordje of. Die uitspraak gaat niet over op die woorden, die met of samengesteld zijn: thereof (dheer'-of), daarvan.

his.

Aangaande de uitspraak van de lt; zacht als „zquot; vergelijk § 56 (blz. 21).

signed,

[§ «O.] 1) De g in dit woord is stom; evenzoo in alle woorden, die met een of ander voorvoegsel van „signquot; zijn gevormd; zoomede in de volgende woorden, waarin de

met eene n achter zich, als sluitletter dient: condign (kbn-dain⁷), waardig; indign (in-dain'), onwaardig, laag; benign (be-nain'), goedaardig; malign (mèl-ain'), boosaardig; arraign (èr-reen'), rangschikken, regelen; campaign (kèm-peen'), veldtocht; feign (feen), voorwenden; deign (deen), verwaardigen; reign (reen), regeering; im-pregn (im-prien'), bezwangeren; expugn (eks-pjoen'), vermeesteren, en de overige van „pugn'^gt; met een of ander voorvoegsel gevormde woorden.

2) Als aanvangsletter van een woord is de g vóór eene «altijd stom; b. v.: gnash (nèsj), knersen; gnat (net), mug; gnaw (nao), knagen; gnomon (noo'-mun), zonnewijzer.

clerk.

[§ «»•] De e in dit woord klinkt als „aaquot; (zie § 48, blz. 20), even als in het woord (saar'-dzjent), sergeant; zoo

ook in de woorden, van deze twee afgeleid of daarmede samengesteld.

the.

[§ G3.] In the undertaker wordt the uitgesproken „dhi*'; in the register, the clerk, enz. is de uitspraak „dhequot;.

itSr* Als het lidwoord the gevolgd wordt door een klinkletter, en ook altijd als het den klemtoon heeft, wordt het „dhiquot; uitgesproken; door een medeklinker gevolgd, is de uitspraak „dhcquot;.

S c r o o g e's.

[§ 63.] Het woord Scrooge is eenlettergrepig ; het woord Scrooge^s daarentegen is tweelettergrepig. Scrooge eindigt met eenen zachten sisklank.

Mar ley's is slechts tweelettergrepig, juist zooals Marley, want Marley eindigt niet met eenen sisklank.

Door de toevoeging van eene s achter een woord wordt dat woord slechts dan eene lettergreep langer, indien het reeds zonder die s uitging op eenen sisklank (namelijk op « of « of sj of dzj). In dit geval wordt de eind-e, die stom was zonder het achtervoegsel s, met dat achtervoegsel uitgesproken toonloos (dat wil zeggen nagenoeg als de i in het Hollandsche woord mis); want het zou niet mogelijk zijn twee sisklanken achter elkander beiden even duidelijk uit te spreken, zonder vluchtig den klank van eene klinkletter daartusschen te laten hooren.

[§ 64.] Als w\) letten op de tot dusverre voorgekomene groote aanvangs-

letters, yinden wij aanleiding tot de Tolgende opmerkingen:

De zoogenaamde kapitalen of groote aanrangsletters worden iu het En-gelsch gebezigd juist als in het Hollandsch, namelijk: 1) elke nieuwe volzin vangt aan met eene groote letter. — 2) alle eigennamen (namen van meuschen , landen, steden, enz.) worden met eene groote aanvangsletter geschreven: Charles. liickens, Marley, Scrooge. — 3) in het Engelsch worden alle bijvoeglijke naamwoorden, die van geographische eigennamen afgeleid zijn, met eene groote aanvangsletter geschreven, b. v. English (iw^-cliesj), Engelsch; in het Hollandsch is, volgens de nieuwe schrijfwijze, volmaakt hetzelfde het geval.— N.B. Wellicht wordt in Engelsche opschriften meer dan in Hollandsche van groote aanvangsletters gebruik gemaakt, daar de Engelschen ia hunne opschriften gemeenlijk alle zelfstandige naamwoorden met zulk eene letter schrijven, b. v. Christmas Carol in Hrose. Marley's «host. — Zie ook § 66.

good.

[§ «5.] De Engelsche oo (dubbele ó) wordt als de Hollandscbe tweeklank „oequot; uitgesproken in de woorden good (ooed;, goed; hood (hoed), kap; stood (stoed), (ik) stond; wood (wwoed), hout; wool (wwoel), vfo\\ foot (foet), voet; wijders in alle woorden, die uitgaan op „ookquot;, b. v.: hook (hoek), haak; en tevens in alle woorden, die met de hier bedoelde zijn samengesteld.

'Change.

[§ OO.] Met of zonder apostrophe (') wordt het woord Change gebruikt voor Exchange (èks-tsjeendzj'), de beurs, de koopmansbeurs, het beursgebouw.

In § 64 is gezegd, dat alle eigennamen met eene groote aanvangsletter geschreven worden. Hetzelfde heeft plaats met zulke namen, die een voorwerp aanduiden, dat eenig in zijne soort is. Zoo is er in geheel Londen slechts eene voor den gan-schen koopmansstand bestemde beurs, die daarom uitsluitend Exchange (de Beurs) genoemd wordt. Vandaar dan ook de groote aanvangsletter.

anything.

[§ 89.) De a heeft den klank van „equot; als in het Hollandsche woord „penquot;, in de Engelsche woorden any (èn'-ni), eenig, een of ander; many (mèn'-ni), menig, vele; Thame» (tèmi), Teems.

as.

Aangaande de zachte zed-klank der gt; vergelijk § 65 (blz. 31) en § 69 (blz. 22).

opgesomde woorden behoeven niet van buiten geleerd te worden, daar er verscheidene bij zijn, die de beginner vooreerst niet licht noodig zal hebben. Wij moeten er echter nogmaals met nadruk op aandringen, dat al die woorden herhaalde malen moeten worden gelezen overluid (dat wil zeggen; men moet zeiezen hardop, met luider stemme). Dezelfde aanmerking wel in het oog te houden, en die stiptelijk op te volgen, is evenzoo een onmisbaar vereischte bij de volgende lessen , houdende samengestelde oefeningen voor de uitspraak. De stelselmatige orde, waarin wij ze mededeelen, zal den beoefenaar een veel beteren leiddraad zijn dan eene menigte taalkundige regels, die hem, door hunne ontelbare uitzonderingen, in eenen doolhof verplaatsen, waarin hij rondtast nagenoeg in den blinde (ieder, die slechts even kennis gemaakt heeft met eene gewone Engelsche spraakkunst, zal zich reeds daarvan overtuigd hebben). Doordien de woorden in kolommen onder elkander gedrukt staan, kan de beoefenaar naar verkiezing de uitspraak-kolom bedekken, hetzij met een liniaal of met een stuk papier, ten einde zich te vergewissen of hij de Engelsche woorden reeds kan uitspreken zonder hulp; hij kan de twee voorste kolommen bedekken , om te zien of hij van de Hollandsche woorden reeds de Engelsche beteekenis weet; enz.

(8e Oefen.) F. Lexicographie.

1) Onder dit opschrift zullen wij over de in tekst A. voorkomende Engelsche woorden alle zoodanige opmerkingen mededeelen , die noch tot de spraakkunst, noch tot de leer der uitspraak behooren, namelijk over den oorsprong, deherkomst der woorden, en wel over de afleiding der Engelsche woorden hetzij Tan elkander hetzij van Hollandsche of Tan Fransche woorden. Tot dat einde zullen wij de woorden , dia eenen Hollandtchen oorsprong, en die, welke eene Fransche herkomst hebben, Tan elkander afzonderen, elk dier beide woordsoorten in eene afzonderlijke rubriek. Den beoefenaar, die het Fransch Terstaat, zal deze Terdeeling eene dubbel belangrijke oefening rerschaffen; hij, die het Fransch ■iet kent, zal daaruit zien, welk eene krachtige hulp de kennis Tan de eene taal Toor het aanleeren Tan eene andere is.

Woorden van gelijken oorsprong als de Hollandsche.

NB. De Engelsche woorden staan currief.

was, was. — dead, dood. — to, te. — begin, beginnen. — there, daar. — «», is. — thai, dat. — the, de. — by, bij. — and, en (oudtijds: ende). — it, het. — name, naam. — good, goed. — upon, samengesteld uit up, op, en o», aan. — for, Toor. — anything, samengesteld nit any, eeuig, en thing, ding. — he, hij. — hand, hand. — old, oud. — o», als. — a, een. — doornail is samengesteld uit door, deur, en nail, nagel (spijker).

Woorden van gelijken oorsprong als de Fransche.

doubt, doute. — register, registre. — signed, signé. — clerk, clerc. — chief, chef. — 'Change, Exchange, change, échange.

Woorden van gemengden oorsprong.

clergyman is samengesteld uit clergy, het Fransche „clergéquot;, en man , het Holl. „manquot;. — In mourner berindt zich de Fransche stam „mornequot; met den Holl. uitgang .....erquot; Terbonden. — chote kan afgeleid worden Tan het Fransche „choisirquot; , maar eTen goed Tan het Holl. „kiezenquot; dat ongelijkTloeiend is: he chose, hij koos (dat is: hij vond goed).

2) Wij hebben in bovenstaande opsomming natuurlijk Holl. of Fransche woorden gekozen, die aan het Engelsch stamverwant zijn, dus niet strikt die woorden, waarmede de Engelsche, naar hunne beteekenis (hetzij in het algemeen of op deze plaats in het bijzonder), moeten vertaald worden. Voor de juiste beteekenis hier, en voor de uitspraak, moet men ieder woord, waarvan men niet meer geheel zeker is, in den Tekst A. opzoeken. De woorden, welker afleiding wij hier nog niet opgegeven hebben , zullen wij, voor zoover noodig, later toelichten.

3) Woordenlijst. Ten einde, bij het aangroeien van den voorraad der reeds aangeleerde woorden, in staat te blijven dien voorraad steeds gemakkelijk te overzien, raden wij den beoefenaars aan, eene Woordenlijst aan te leggen, en daarin ieder Engelsch woord, met aanwijzing van die bladzijde onzer brieTen, waar het Toor de eerste maal Toorkomt, in alphabetische orde op te teekenen.

Wij maken hier nog uitdrukkelijk opmerkzaam , dat in die woordenlijst geen andere woorden opgenomen moeten worden, dan alleenlijk die, welke in den tekst der lessen, dus onder het hoofd „A. Tekstquot; Toorkomen.

Daar de woorden naar alphabetische orde zeer ongelijkmatig verdeeld zijn, zoo is een schrijfboek van 30 vellen papier, die in vieren gevouwen worden , in te richten als volgt: Men neemt voor

x, y, z, ieder 1 bladz., = 3 bladz.

De woorden van onze beide eerste volzinnen worden opgeteekend aldus:

Marley onder M. — was, with, whatever onder W. — dead, doubt onder 1). — to, there, that onder T. — tegin onder 11. — /» onder 1. — no onder N. — about onder A.

(9e Oefen.) 6. Mondeling Onderhoud.

Om zich de vereiscbte vaardigheid in het spreken eigen te maken is het noo-dig, de Engelsche stof der lessen op eene doelmatige wijze te bewerken als stof tot mondeling onderhoud. — Tot dat einde zijn bij iedere les eenige goedgekozene, den tekst betreffende vragen gevoegd, welke de beoefenaar zelf (uit het hoofd) in het Engelsch moet beantwoorden. — Deze vragen zijn in de eerste lessen geheel in het Hollandsch gesteld; later worden ze hier en daar met Engelsche woorden vermengd, totdat eindelijk de beoefenaar in de achtste les reeds in staat is, geheel Engelsche vragen te verstaan en in het Engelsch te beantwoorden.

a) Ieder Mondeling onderhoud moet eerst schriftelijk worden uitgewerkt, waarbij de antwoorden uit het geheugen achter de vragen worden geschreven.

b) Alsdan worden die antwoorden met den tekst A. vergeleken, en, zoo noodig, verbeterd. De vragen zijn namelijk allen zoo gedaan, dat altijd een gedeelte uit den tekst het juiste antwoord daarop geeft, zonder dat dit antwoordende gedeelte van den tekst eenige verandering zou kunnen ondergaan. Om het vinden van het bij iedere vraag passende antwoord gemakkelijk te maken, lijn in den Engelscben tekst die volzinnen, waaruit het antwoord te maken is, van een gelijk cijfer als de vragen voorzien , en zoo staat telkens dit cijfer bij het begin van de bedoelde Engelsche plaats, terwijl het einde van het antwoord door de terugwijzende hoekige parenthese (]) aangewezen wordt. B. r. luidt de eerste der hieronder gedane vragen: „Wat wordt ons bij het begin der vertelling van Marley gezegd?quot; Dadelijk herinneren wij ons hierby het antwoord „Marley wat deaf, en wij schrijven dit uit het geheugen op. Nadat al de antwoorden uit het hoofd, zoo goed als het gaan wil, gegeven zijn, gaan wij over tot de vergelijking van onze antwoorden met de bewoordingen van tekst A. Hier vinden wij het begin van het antwoord op de le vraag met eene dikke (vette) „1quot; aangewezen, en achter dit cijfer den volzin: „Marley was deadquot;]. De achter dead staande hoekige parenthese wijst aan, dat daarmede het antwoord eindigt. Zoo gaan wij alle antwoorden na, verbeteren, zoo noodig, de onze, en dan:

c) wordt het geheele onderhoud nog eenige malen hardop overgelezen.

Er is voorzeker geen beter en gemakkelijker middel, om de beoefenaars spoedig aan het spreken te brengen. De bij het opstellen van ieder antwoord vereischte inspanning van den geest maakt de beoefenaars tevens meer en meer bekwaam, om iedere gedachte snel in den juisten vorm in te kleeden, hetgeen wel een der voornaamste vereischten is, om eene vreemde taal vloeiend te kunnen spreken.

Wij verzoeken de beoefenaars, in het antwoord nimmer verder te gaan dan den zin der gestelde vraag, en slechts met juistheid datgene te antwoorden, wat de vraag verlangt.

Wanneer dus de onder nummer 8 volgende vraag luidt: „Waarvoor was Scrooge's naam goed?quot; dan moet alleen geantwoord worden met „for anythingquot;. De toevoeging „he chose to fut his hand toquot; behoort niet meer tot dit antwoord.

Het nauwgezette ten uitvoer brengen ook van deze oefening wordt ten dringendste aanbevolen aan allen, wie het ook vooral te doen is om de Engelsche taal te leeren spreken.

Tragen.

1. Wat wordt ons, bij het begin van de vertelling, van Marley gezegd?

8. Waarom wordt ons Marley's dood

medegedeeld ?

3. Wat werd onderteekend?

4. Door wie werd het register onder

teekend ?

H. Wie onderteekende het register nog meer?

B. Wat was goed op de beurs?

9. Waar was Scrooge's naam goed?

8. Waarvoor was Scrooge's naam goed?

». Wat was het, waarmede Scrooge

onderteekende? *

lO. Hoe wordt Marley uithoofde van

zijn ouderdom genoemd? U. Hoe dood was Marley?

Ter meerdere duidelijkheid willen wq hier het begin der onderhondsoefening van deze les uitgewerkt laten volgen:

1. Wat wordt ons, bij 't begin van de vertelling, van Marley gezegd?

2. Waarom wordt ons Marley's dood medegedeeld ?

3. Wat werdonder-teekend ?

4. Door wie werd bet register onderteekend ?

5. Wie ondertee-kende het register nog meer?

(ioe oefening.) H. Gesprekken voor het practiscbe leven.

Voor ieder, die de Engelsche taal grondig bestudeert, moet het Tan belang zijn , ook in het dagelijkscbe leven zijne gedachten spoedig in het Engelsch te kunnen uitdrukken. Bijna in iedere les zullen wij daarom, behalve het „Mondelingonderhoudquot;, nog gesprekken en spreekwijzen mede-deelen, meer bepaald met het oog op het gezellig verkeer. Daarin zullen eensdeels de reeds geleerde woorden herhaald worden , anderdeels zal men daarin ook nieuwe woorden aantreffen. Die gesprekken moeten van buiten geleerd, en van tijd tot tijd overluid herhaald worden; want het „van buiten leerenquot; is eene vergeefsche moeite, en het geleerde gaat spoedig weder uit het geheugen, wanneer het niet door dikwijls herhalen onuitwischbaar wordt ingeprent. Om iets goed u.it het hoofd te kennen, moet men het eerst helder en hecht in het hoofd brengen. Wat men met duidelijke bewustheid in zich aanwezig heeft, zal men ten allen tijde duidelijk te voorschijn kunnen brengen.

Gaarne hadden wij den beginner de moeite van het van buiten leeren bespaard, te meer daar wij in den beginne onvermijdelijk slechts eene eenvoudige stof in bijna kinderlijk eenvoudige taal mogen behandelen '); maar het van buiten leeren is de geschiktste en kortste weg, om zeer spoedig in het bezit te komen van den noodigen voorraad woorden en uitdrukkingen — de noodzakelijkste bouwstoffen tot taalkennis. Als voorbereiding lot het van huiten leeren, vertale men de gesprekken schriftelijk

Bij dea ödeo brief van dezen cursus beginnen wy reeds eenen tekst te leveren, die meer de belangstelling zal boeien, namelijk een Sogeltoh Blijspel.

in het Hollandsch, zooveel mogelijk woordelijk , nogtans zoo, dat die vertaling verstaanbaar Hollandsch zij. De weder-vertaling der in de oefeningen van den volgenden brief voorkomende Hollandsche vertaling dient als toetssteen, of de gesprekken in het geheugen getrouw bewaard zijn gebleven.

In de volgende gesprekken zijn vooral die woorden en spreekwijzen opgenomen, waarmede de Nederlanders, doordien zij die of niet kennen 61' verkeerd gebruiken, dikwijls fouten begaan; ieder, die deze gesprekken, na eene grondige studie der les zelve, even als het „Mondeling onderhoudquot;, vlijtig instudeert, zal spoedig het genoegen smaken, zich zonder vrees in de Engelsche taal te kunnen laten hooren.

NB. Prent de volgende gesprekken, door wederzijdsche vertaling, enz., grondig in het geheugen.

Dialogues (dai'-c-loe*), Gesprekken.

1.

morning (morn'-i»^), morgen. tir (senr), mijnheer.

Good morning, sir.

Madam (nu'd'-tjm), mevrouw, jufvrouw. I (ai), ik (dit I altijd met eene hoofdletter te schrijven).

wish (wwisj), wensch,

you (joe), gij; u.

very (vèr'-ri), zeer.

Madam, I wish' you a ver; good morn'ing. hougt; (hou), hoe.

I did (did), ik deed.

did you ? deedt gij ?

sleep (sliep), slapen.

last (laast), verleden, i last night, night (nait), nacht. \ van nacht. How did you sleep' last night'?

Ihaai (^/ienk), dank.

passed (paast), bracht door.

I thank' yon, I passed a very good' night; and you'?

not (not), niet.

toell (wwèl), goed.

Het onderscheid tusschen good en well zullen wij later doen kennen.

I did not sleep well'.

what (wwót), wat, welke.

has (hèz), heeft.

disturb (dis-teurl»'), hinderen. disiurbed (dis-teurlid'), gehinderd. weather (wwèdh'-er), weder.

thunder (Mun'-der), donder. it thundered (it thun'-derA), het donderde.

great (Greet)., groot. I great deal, deal (diel), deel. j zeer veel.

What has disturbed' yon? Was It the weath'er?

It thundered a great deal'. no (noo), neen.

mt (mi), mq.

to (soo), zoo.

muck (mutsj), Teel, erg.

my (mai), mijn,

cough (kof), hoest.

which (wwitsj), welke.

troublesome (trul«l'-8um), lastig. prevented (pr«-vènt'-lt;d), belette.

from deeping (from sliep'-i»^), van slapen. during (djoer'-i^), gedurende.

several (sev'-er-el), verscheidene.

hours (uurz), uren. .

No, the thnn'der did not disturb me so mach' as my cough', which was very trooble'some, and prevented me from sleep'ing daring sev'eral hours.

1 should advise (ai sjoed èd-vaiz'), ik

zou raden.

apply (èp-plai'), aanwenden some (sum), een of ander.

remedy (rem-e-di), geneesmiddel.

before going to bed (be-foor' r.oo'-irtf/ toe

bèdquot;), voor gaande naar bed. io-nighl(ioe-nM\'), heden avond, van avond. I should advise you to apply some rem'edy before going to bed' to-night.

I shall follow (ai sjèl fol'-lo), ik zal volgen.

your (joer), nw, uwe, enz.

kind (kaind), vriendelijken.

advice (èd-vais'), raad.

thank' you, I shall follow your kind advice'.

2.

you do (joe doe), gij doet.

How do you do? (hou' doe je doequot;). Hoe vaart gij ? Hoe maakt gij het ? (woordelijk : hoe doet gij doen ?)

iq-day (tóe-dee'), van daag,

How do you do' to-day, madam?

I am (ai èm), ik ben, ik bevind mij. betier (bèl'-ttr), beter.

I am much bet'ter, 1 thank you; and you',

sir, how do you' do?

Very well'.

o'clock (o klok'), op de llok.

What o'clock' is it?

half (haaf), half.

past (paast), voorbij.

eight (eet), acht.

half past eight, half negen.

It is half ^iast eight'.

have (bev), hebben.

thought (Waot), gedacht, gemeend.

late (leet), laat; later (leet'-cr), later. from (from), naar.,

time (taim), tijd.

been (bin), geweest. I have been, ;k

ben geweest.

up (up), op.

the time, 1 have been up, de tijd, (dien) ik op ben geweest.

I should hare thought it lato'r, from tb« time' I have been up'.

generally (dzjèn'-sr-el-ü), gewoonlijk

doorgaans.

rise (raim), opstaan.

What time' do you generally rise'?

in (in), in. 1 in summer,

summer (sum'-mtr), zomer, (des zomer».

at (èt), om.

five (faiv), vijf.

winter (wwin'-ter), winter.

seven (sèvn), zeven.

In sum'mèr at half past five' and in wln'ter at seven'.

go (goo), gaan.

Do yon go to bed late'?

eleven (e-lèvn'), elf.

No, I am generally in bed' at elev'en.

keep (kiep), houden.

Tou keep very good hours'.

yes (jes), ja.

think (Wink), denk.

with (wwidb), met.

poor (poer), arm.

Richard (ritsj'-erd), Richard.

that (dhèt), dat.

early (eiir'-li), vroeg.

makes (meeks), maakt.

man (men), mensch.

healthy (hèltó'-i), gezond.

wealthy (wwèlM'-i), rijk.

wise (wwaii), wijs.

Tes, I think', with poor Ricb'ard, that Early to bed' and early to rise', makes a man healthy, wealthy, and wise'.

I. Herhalings-opgaven bij de tweede les.

Lezen. Nadat in de le en 2e oefening de tekst van deze les langzaam in afzonderlijke lettergrepen en woorden ingeprent is geworden, wordt hier bedoeld een vloeiend, vlot lezen. Onder „vloeiendquot; verstaan wij de wijze, waarop de Nederlander in zijne moedertaal leest; — dus geen afgebroken, stootend uitspreken van afzonderlijke woorden, maar een aaneengeschakeld lezen. Bij een aaneengeschakeld lezen verliest wel is waar de door ' aangeduide woorden-klemtoon volstrekt niet zijne waarde, maar de in tekst A. metquot; aangeduide volzin-klemtoon doet zich hier eerst naar behooren gelden.

Daarom is de volzin-klemtoon in den volgenden (met den onder A. voorkomenden gelijkluidenden) tekst behouden, echter slechts met één klem toon-teeken ('), terwijl de aanwijzing van den woorden-klemtoon weggelaten is.

Opgave 4 (¹). Men leze, zonder zich, vooral in den beginne, te o?er-

haasten, den volgenden tekst zoo dikwijls en zoo lang, tot die duidelijk en tloeiend gelezen wordt. Ia men over de uitspraak van een of ander woord in twijfel, zoo geeft de onder A. (blz. 17 en 18) aangewezene uitspraak opheldering.

Marley loan dead': to htqiu' with. There is no doubt ichatev'er about that. The register of his bur'Kit was signed by the cler'gyman, the clerk!, the undertak'er and the chief mourner. Scrooge signed' it: and Scrooge's name was good' upon 'Change for an!ything he chose to put his hand! to. Old Uarley was as dead as a door'-nail.

Opgave 5. Vertalingen, a) Vertaal de hier onder de 4® opgave gegevene herhaling van tekst A. in het Hollandsch, ook hierbij het Engelsch steeds overluid sprekende. Bij deze vertaling mag men, om zuiver Hollandsch te schrijven, zich kleine afwijkingen van de woordelijke beteekenis van den Engelschen tekst en van de Engelsche volgorde der woorden veroorloven. Het komt in de eerste plaats daarop aan, den zin van den Engelschen tekst nauwkeurig terug te geven, waarbij natuurlijk die vertaling de beste zal zijn, in welke ieder Hollandsch woord gelyke beteekenis als het Engelsche heeft, en ieder Engelsch woord teruggegeven is, voor zoover eenigszins mogelijk.

b) Is deze vertaling gereed, dan moet zij met de onder B. (bladz. 18) gegevene ilollandsche vertaling vergeleken, en zoo noodig ook verbeterd worden.

Daan,a moet:

c) deze zelf gemaakte Hollandsche vertaling in het Engelsch terug vertaald worden , vervolgens met den onder de 4 opgave gegeven Engelschen tekst vergeleken, en daarnaar—zoo noodig — verbeterd worden.

Het spreekt van zelf, dat de zoo even onder a) en c) opgegevene vertalingen gemaakt moeten worden uithethoofd, zonder eenig ander hulpmiddel, hoegenaamd ook. Wie daarbij, gemakshalve, gebruik wilde maken van de gedrukte vertaling, zou slechts zich zeiven bedriegen.

De 5e opgave vormt deu toetssteen van alle voorafgaande oefeningen, en zal niet moeielijk vallen, indien men de vroegere oefeningen in gemoede volbracht heeft.

M M H I I I IH

pj £. 03 ^

Rquot;

0-

gt;

gt;

?r-

is

0-

e

S-

CU

(5e Oefen.) C. Wcckrzijdsclic Vertaling.

To maken volgens de dienaaugaande op blz. 18 voorgesclirevene regels.

Vertaling

van de opgaven uit deu vorigen brief.

Opgave 1 (blz. ly _t kol. 1).

NB. i)e vette letters duiden het onderwerp (subject) aan, de cursiejietterï het gezegde (predicate).

1. The nail is old.

2. The nail is good.

3. The clergyman is good.

4. The clergyman is old.

5. The clergyman signed.

lt;5. Marley ia dead.

7. The register was signed.

8. The door was old.

Opgave 2 (blz. 19, kol. 2).

1. Marley signed.

2. The mourner was a clergyman.

3. Charles is a name.

4. The clerk is old.

Zelfstandige naamwoorden in

deze en de vorige opgave: nail, clergy-man, Marley, register, door, mourner, Charles, name, clerk.

liij v oeglij ke naamwoorden: old, good, dead.

Wanneer in deze volzinnen een zelfstandig of bijvoegli k naamwoord meer dan eens voorgekomen is, hebben wij het slechts eenen keer vermeld.

Opgave 3 (blz. 20, kol. 1).

1. The name was Dickens.

2. The undertaker is dead.

3. The register is old.

4. The hand signed.

(Bladzijde 28.) Gesprekken.

1) Goeden morsen, mijnheer! — Mevrouw ! ik wensch u een zeer goeden morgen. — lloe liebt gij van nacht geslapen? — Ik dank u, ik heb een zeer goeden nacht doorgebracht; en gij? — Ik heb niet goed geslapen. — Wat heeft u gehinderd? Was het 't weder? het heeft zeer veel gedonderd. — Neen, de donder heeft mij niet zoo erg gehinderd als mijn horst, die zeer lastig was en mij gedurende verscheidene ureu belet heeft te slapen. — Ik zou u raden een of ander geneesmiddel aan te wénden, eer gij van avond naar bed gaat. — Ik dank u, ik zal uwen vriendelij ken quot;raad volgen.

2) Hoe vaart gij van daag, mevrouw? — Ik ben veel beter, ik dank u; en gij, mijnheer! hoe maakt gij het? — Zeer wel. — Hoe laat is het? — Het is half negen. — Ik zou gedacht hebben (dat) het later (wai), naar den tijd (te oor-deden), dien ik op len genrest. — Hoe

laat staat gij gewoonlijk op? — ties ZöraéfS om half zes, en des winters om zeven (uren). — Gaat gij laat naar bed? — Neen, ik ben doorgaans om elf (uren) te bed. — Gij leeft zeer geregeld [woorde-lijk ^: gij houdt zeer goede uren]. — Ja, ik denk met (den) armen Kichard: vroeg naar bed (gaan) en vroeg opstaan, maakt een mensch gezond, rijk en wijs.

Slot-opgave (blz. 30):

dhe sliep'-i//^ lóksquot; ketsj'-^z no pooV-tri. de slapende vos vangt geen pluimgedierte.

(üe overige in den vorigen brief op-genomene opgaven ter oefening kunnen uitgewerkt worden door vergelijking met de gedrukte vertalingen )

(6e Oefening.) D. SpraalikUllSt. [§ go.] my unhallowed hands.

In den vorige» brief hebben wij aangetroffen :

his hand, zijne band.

Hier hebben wij:

my hands, mijne handen.

In his hand is 6 éne hand bedoeld. In n/y hands is meer dan eéne hand aangeduid. Ik zie aan den vorm van het woord hands, dat er verscheidene handen bedoeld worden, daar hands geschreven wordt met eene s, en daarentegen hand zonder s

Het zelfstandig naamwoord heeft twee vormen, om het getal aan te duiden, waarin het voorkomt. De vorm vuor de eenheid wordt genoemd Enkelvoud, sinyular (siw^'-ojóe-ler); de vorm voor twee of meer dan twee heet M e e r v o u d, plural (ploert I).

Het meervoud wordt gevormd door achter het efnkeUoud eene „squot; te plaatsen.

Opgave 1. Vorm het meervoud der volgende zelfstandige naamwoorden.

1. douhl. — 2. register. — 3. burial.— 4. clerk. — 5. undertaker. — 6. mourner. — 7. name. — 8. door. — 9. nail. — 10. cojfin. — 11. trade. — 12. simile.

Opgdve 2. Hoe is het enkelvoud van ancestors ?

[§ JO.] I donH mean to say.

X know.

I might have heen inclined.

Wanneer iemand van zich zeiven iels zegt, noemt hij zich niet bij zijnen naam, maar bedient zich, in stede daarvan, van het woord Ik (/).

You will tin re fore 'permit.

Wanneer men tot iemand spreekt, en van dien toegesproken persoon iets zegt, bezigt men, in plaats van zijnen naam, hot woord gij {you).

Scroogr't nnvie teat good upon 'Change for amjUung lie chose to pul his hand lo.

Wanneer men niet van zich zelven, en ook niet van den loejjefproken persoon, niaiir van een anderen man, wiens naam men reeds genoemd liceit, iets zegt, bedient men zicli, om niet telkens dien naam te lieriiaien, van liet woord liij (//#-).

De boven voorkomende woorden I, you, lie staan dus in plaats van per-fcoonsnamen, en heeten om die reden persoonlijke voornaamwoorden, personal pronouns (peur'-sun-el proo'-nounx).

Den sprekenden persoon noemt men ook de eerste persoon, de toegesprokene wordt genoemd de tweede persooi, en ieder ander, over wien gesproken wordt, heet de derde persoon (Vergelijk § 83, blz. 42).

[§ SI.] There is no doubt.

Mar hi/ was dt ad.

You will permit.

De handeling van het onderwerp wordt door den sprekenden persoon voorgesteld hetzij als tegenwoordig, hetzij als verleden, hetzij als toekomstig.

Dit verschil van tijd wordt aangeduid: eensdeels door een anderen vorm van liet werkwoord:

he is, he wlt;is;

anderdeels door samenstelling van het werkwoord met, een hulpwerkwoord:

you will permit.

De verfchiileiide vormen, welke op die beide manieren aan het werkwoord gegeven worden om den tijd aan te duiden, heeten tijden, /e-nm (tens'•lt;»); enkelvoud tijd, itns (tèns).

De voornaamste tijden van het* werkwoord zijn:

.de tegenwoordige tijd, present lenst (pre*'-ent);

de verledene tijd, pas! tense (ynntï)] *) de toekomende t ij d ,(fjoei'-jur).

*) De verledene tijd wordt gesplitst in pas-verleden, geheel verleden en lang-verleden, waarvan dc grammaticale benamingen zijn onvolmaakt verleden, volmaakt verleden en meer dan volmaakt verleden. De eerste dier drie verledene tijden wordt hier bedoeld, nanïelijk de onvolmaakt verledene, imperfect (im-peur'-fVkt).

(7e Oefen.) E. Spelling en Uitspraak.

Mind.

[§ IS.] Mind. Op een paar uitzonderingen na heeft de in éénlettergrepige woorden met den uitgang „tW, en in de Tau die woorden gevormde enmenslellingen, den langen klank „aiquot;. Bij voorbeeld: hind (baindj, binden; blind (blaind),

blind; find (faind), vinden; kind (kaind), soort; vriendelijk.

Windy als werkwoord, Tolgt bovenstaan-den regel; als zelfstandig naamwoord is het een der weinige uitzonderingen; derhalve wind (wwaind), winden.

wind (wwind), wind.

I

[§ SS] De Engelschman schrijft „Tquot;, hel persoonlijk voornaamwoord van den eersten persoon in het enkelvoud, met et-ne groote letter; waarschijnlijk omdat het geheele woord slechls uil één letter bi staat. Dit ter aanvulling op den regel van § fit, blz. 23.

know; knowledge.

f§ 54.] In § 60, 2 (blz. 22) lebben wij gezien, dat de y, wanneer zij als aan-vangsletler van een woord gevolgd wordt door cene «, altijd stom is. Hetielfde is het geval met de wanneer die, als aanvangsletter van een woord, dour e,;ne n gevolgd wordt, b. v.: knack (nek), kunst-ereep; knapsack (nep'-tèk), knapzak; knave (neev), schurk, (in het kaartspel, boer); knead (niert), kneden; knee (ni), knie; knrll (nèl), doodklok; knife (raiv), mes; knight (nail), ridder; kuit (ni'.), breien; knuck (nok), kloppen; knol (nol), knoop; knuckle (nukl), knokkel; enz.

particularly; ironmongery; ancestors; emphatically.

[§ 35.] A. Gelijk in § 58 (blz. 21) met het woord register ^ oefene men zich in het uitspreken van deze lange woorden lettergreep voor lettergreep, daarbij te baat nemende de uitspraak, zooals die is afgebeeld in A Tekst.

par \iic 1 u tic'- u \tic -u- lar\

paar tik'|jóe|ler| lil tik-joeltik'-jóc-ler| par' tic'- k- lar' par-tic¹- u lar-ty paar-tik'-jóe-l^rpaar-tik'-jóe-ltfr-li.

i jrowjmong\ er y|_i'- ron\ mong-er 1

ai'|ern|mu?/^! oer i| aiWnimu»^ oer I i'-ron- mong- er\mong er-y\ i'-ron-mong-er-y ai'-^rn-muwy Qer\ mung oer-il ai'-ern-mxxng Qer-i,

an ces\ tors\ _an'-ces\ an'-ces-tors,

en'^esUurstj èn'-sès^n'-sès-tur».

em\p7taf\i\cal\ly\_phal' -Vem-phat-i 1

èm| fèt' |i|kèll lij let'- i.èm- ièt'- i|

em-phaV-i-cahem-phaV-i-cal-Iy.

èm- fèt'- i-kèllèm-fèt'- i-kèl- li

B. In de eindlettergreep ly klinkt de y altijd als de halflange i in de eerste lettergreep van onzen vrouwennaam Mimi, dat wil zeggen als eene lange i, doch zonder klemtoon.

might.

[§ »e.l gh wordt op vcrücliillenderlei wijzen uitgesproken. Men scbenke daarom

«nn dit «mncnpestflde letterteeken eene bijzondere opmcrkznamhcid, ten einde uit de Tcrsclnllende gemllen , die men ontmoet, Tan liererlede tot een of anderen regel te geraken. Voorshands onthoude men slechts, dat gh achter eene t altijd stom is. Die i, gevolgd door ff/i, heeft slecht» in één woord den korten i klank, namelijk in temiight (sèn'-nit), acht dagen. In ulle andere woorden wordt igh uitgesproken «Is „aiquot;, b. v.: bright (brait), helder; light (iait), lichtj night (nait), nacht; right (rait), recht; tight (sait), gezicht.

Over gh als aanvangs-letterteeken in woorden of lettergrepen, zie § B6, blz. 21.

my; myself.

[§ ÏS] In § BI (blz. 20) en § 62 (blz. 22) hebben wij gezien, welken invloed de nadruk of klemtoon nltoefent op de uitspraak der «oorden to en the. Eenen dergelijken invloed ondervinden ook de woorden my en mysfl/. Moeten die, in tegi-nstelling van andere woorden, met nadruk nitkomen, dan heeft de yin beiden den klank „alquot; j glijdt echter het gesprek als het ware over die woorden heen , zonder bepaalden nadruk, dan beeft de y slechts den halflangen i-klank.

regard.

[§ 98.] Over de a = „aaquot; zie § 48 (blz. 20). In het voorwoordje of woordlidje re wordt de e altijd, wanneer zij voor eenen medeklinker staat en niet den klemtoon heeft, uitgesproken als de toonlooze e in het voorwoordje re van het Hollandsche woord regerren.

Lands.

[s SO] Aan de in §§ 55, 59, 67 (blz. 21 , 22, 23) vermelde voorbeelden, wordt dit voorbeeld van de zac'ite „squot; toegevoegd.

De „squot;, waardoor een woord van enkel-Toud in meervoud wordt veranderd, klinkt achter eenen zachten consonant altijd aU de zachte «.

Country 's.

[§ SO ] 'a (apostrophe en «) is hier eene Terkorling voor is. De vocaal « is weg-geluten en de apostrophe (') daarvoor in de plant» gezet, waardoor eene lettergreep uitgespaard wordt. Daar de Engelsehen reel houden van rad «preken, i» hunne taal aan dergelijke verkortingen zeer rijk. — Volgen» § 66 (blz. 23) worden namen, die slechts één ding in het byzonder aanduiden. even al» de eigennamen van per-tonen, met eene groote aanvangsletter geschreven. Country beteekent hier bepaaldelijk het vaderland van den verteller, dtn slecht» nittiuileud écu land in het bijzonder, en daarom wordv liet geschreven met eene groote C.

therefore

is samengesteld met there; om die reden heeft de IA in dit woord den ZRcht-lispen-den klank volgrns § 53 (blz. 21).

[§ si ] Eenlettergrepige Oefeningen

over den langen vocaalklank i (afgebeeld „iquot; aan het einde der letfergrepen , en „iequot; ah er een of moer consonanten volgen; als alphabctische klank van het letterteeken E of e.

Zie les 2, E, Oefening 7, blz. 32.