rVu

HOEÏ UE Ölli BELAST 11

DOOR

W. VAN BLOMMESTEIN

ö e p e n gt; i o n c e c 3 tliriGlenaar.

J

BATAVIA,

ALBKKCllT amp; ieamp;Slt; Hll_;

1890.

«5's** V» jmv) (elt;a

JCS 1/, t'C*

id BE ÖPli HliSÏ ÏÏÖM!

DOOR

W, VAN BLOMMESTEIN

§e pe hm o 11 eet 9 £11n {■gt; te 11 a a t •

BATAVIA,

ALBRECHT «amp; RUSC3IK,

1890.

IIOOUMG MOET DE OPIEM BELAST WOP.DEl

-§---

Het zoeken der waarheid is een der eigenschappen van de ziel.

Indien iemand kennis wil maken met liet pachtstelsel van de opium in Ned.-Tndië, liij leze het nitmnntend werk van den Heer Mr. P, Broosiiooft, ten titel voerende „Afemorie over den toestand in X. Indiëquot;. Daarvan zegt hij:

„In het bestaande pachtstelsel van de opium verbetering „te brengen is een onbegonnen werk.

„De hoogere ambtenaren staan tegenover de pachters in „eene valsche positie.

„De pachters, die voor eigen winst werken, zullen zich met „alle hun ten dienste staande middelen, wettige of onwettige, „er op toe leggen, het gebruik van opium te vermeerderen „en tot misbruik op te voeren.

„Mijn inziens moet de Regeering inslaan den weg van „eigen exploitatie of regie, een denkbeeld reeds door wijlen „den inspecteur Motké voorgestaan

„De aankoop, invoer, bereiding en verkoop in het klein „worde door het Gouvernement geheel aan zich gehouden.quot;

Met het bovenstaande kunnen wij ons geheel vereenigen, doch niet ten opzichte van zijne berekeningen omtrent de regie, vermits hij de thail ad 1/1G van een kattie wil doen verkoopen ad ƒ 1G, waardoor de smokkelhandel Ic veel in de hand wordt gewerkt.

Waarom liet regie stelsel „uithoofde de pachters nog een „eigene brigade op nahoudt, de „zoogenaamde spionnen van de pachtersquot;. Deze ware schelmen zijn de plaag der in-

„landsche en Cliineescbe manueu en vrouwen en eene schande „voor ons Gouvernement, want wat wij hen aan schel-„merij ongestraft laten volvoeren, loopt waarlijk de spruigaten „uitquot; — bladz. 134 van voornoemd werk.

Een ieder, bekend met die plaag, weet wat het is; dikwijls onschuldig door den Recbter veroordeeld te worden door de misleiding van den pachter; men leze slechts in voornoemd werk die landraad vonnissen.

Ook Batavia kan er van mee spreken tijdens de pacht in handen was van den hoogmoedigen en eerzuchtigen Tan Kam Long, die ten laatste door ieder verlaten, diep armoedig is gestorven, dus loon naar werken.

Omtrent de pacht van de opium, zullen wij thans niet meer spreken, als zijnde door ieder veroordeeld, vooral nu een kruisttocht wordt gepredikt door het anti-opium verbond; dus weg met dat stelsel van pacht, want zegt men, de Regeering van N. Indië is geen regeering, zoo lang de corporatie der opiumpachters een Staat in den Staat blijft vormen, en door de kracht van het geld invloed blijft uitoefenen op de subalterne ambtenaren en dessahoofden.

Men gevoelt meer baat te hebben bij een stelsel van regie

Dit stelsel, thans voorgelicht door een brochure van de hand des beeren N. J. Sïruick, laatst Inspecteur van Financiën in N. Indië, ten titel voerende „de opiumpacht of opium-regiequot; is „door de adviesen niet gunstig beoordeeld, en ook „de Gouverneur-Generaal is er niel mede ingenomen, wijt „het hooge kosten vreest.quot;

AVij moeten erkennen dat de Gouverneur-Generaal zeerjuisl heeft ingezien, vermits het voorgedragene zeer onpraktisch is voorgesteld door het te doen uitoefenen door 2500 zegge twee duizend vijfhonderd ambtenaren en geëniplo-ieerden, dat wij nader zullen aantoonen.

Een ander prijst aan „het stelsel van licenties d. i. dat de llegeering van alle rechtstreeksche bemoeiing met den opiumhandel zou ontslaan, zoodat de opium als een gewoon handelsartikel een zwaar inkomend recht betaalde, en de

5

bereiding en verkoop bij vergunning ging. Waar is de waarheid, waarnaar een ieder zoekt.

Wij stellen ons voor te behandelen.

Ie. Het stelsel van vrijen invoer gepaard met licentie

2e. Het stelsel van regie gepaard met licentie.

Op den voorgrond wordt gesteld, dat de tegenwoordige bate van de opium op Java en Madura gedurende 1881 t/m. 188G gemiddeld heeft opgebracht ƒ 11.3o6.833 (zie Mr. P. Brooshooft bl. 127) voor den Staat niet gemist kauworden voor de Staatsuitgaven, evenals zulk liet geval is met de accijnsbelasting op de sterke dranken in Nederland in 1873 ad — 17 millioen. Op bladz. 32 van den Heer Struick's brochure vinden wij vermeld.

,,De invoer van opium worde aan den gewonen handel „overgelaten, maar slechts in een drietal havens en alleen „in expresse bevrachting.

„Werd bovendien de opslag in entrepot verplichtend ge-„steld, dan zonde het Gouvernement meester blijven van het „terrein enz. Het inkomend recht kan dan zoo hoog genomen „worden, dat er aanvankelijk bijna het bedrag van de „tegenwoordige pachtsom uirkwam, en dus de fiscale „overgang geleidelijk plaats had; ook zou, het inkomend „recht minder opgebracht dan de pachtsom, nog te vinden „zijn uit licenties voor den groothandel en kithouders enz. enz.quot;

Die woorden, niet toegelicht met getallen, zullen wij thans brengen onder cijfers, ten einde daaruit een oordeel te kunnen vellen.

Voor Java en Madura werd door de Regeering verstrekt gedurende 1881 t/m. 1886, na aftrek van liet eind desjaars dien de pachters als „overgehoudenquot; aan het land terug verkocht — zie Mr. Brooshooft bl. 127 — gemiddeld per jaar aan ruwe opium ,,,,,,,,, 140.850 kattie.

Het Koloniaal verslag 18SS bl. 173 zegt van een 14 jarig tijdvak gemiddeld , , , 142,432 „

Nemen wij dus een rond getal ad, , , 141.000 „

6

Tegen hoeveel recliten moet de Staat berekenen, om even-wicht te maken met den verkoop van de opium vermeerderd met de pacht.

Wij lezen in de K. V. het volgende:

Gemiddelde verkoop op Java en Madura

in 1886 per thail...........J 14.18

„ 1S87 „ „...........„ 14.04

„ 1888 „ ............. 14.23

zoodat zij in 3 jaren tijds is geweest gemiddeld „ 14.15

Hiervan moet afgetrokken worden liet volgende:

de prijs van de opium per 100 kattie is 1886 de levantsche/quot; 1065 Bengaalsche f 1349.—

1887 „ „ 913 „ „ 1202 —

1888 „ „ 6G1 „ „ 1036,— of gemiddeld „ „ 880 „ „ 1195.— zoodat door elkander de gemiddelde

prijs is...........„ 1037.50

of per fhail.......ƒ 0.64⁸

winst voor den importeur 20% „ 0.12⁹ aan inkomende rechten . . . „ 6.— zoodat de licentiehouder vóór den aanvang van zijn werk betaalt ..........„ 6.77⁷

voegt hierbij aan verlies door bereiding ad 30%......„ 0.19⁴

administratie 10%.....„ 0.06⁴

dan betaalt hij totaal 7.03⁵ . . . „ 7.03»

Zoodat voor den licentiehouder een aardige winst overschiet voor zijn bedrijf.

Het Gouvernement ontvangt alzoo aan rechten als volgt: De jaarlijksche invoer zie boven is . . 141.000 kat.

of............... 2.256.000 thail

ad ƒ G (of per kattie ƒ 96.—) is .... ƒ 13.536 000 verhoogd met zegelgeld van elke kit ad f 100 (K. V. zegt 855) voor 400 kitten. . „ 40.000 of totaal voor den Lande.......ƒ 13,576.000

7

in 1887 was het voor den lande f 16.247.G40 en 1888 ... id.....„ 16.550.922

Volgens die regeling verliest het Gouvernement 3 millioen, terwijl de licentiehouders eene aardige winst bij verkoop in matas — 1 thail = 100 mata — kunnen genieten.

De vraag echter is, kan het inkomend recht ad ƒ 6 per thail niet verhoogd worden, ten einde een grooter voordeel te behalen.

Men neme echter in aanmerking, dat het Gouvernement geen meester is van het opiumterrein, zooals thans met de pacht het geval is; de geslokên opium kan van die der verschillende licentiehouders niet onderscheiden worden, waardoor een onderzoek naar het verschil tot de onmogelijkheden behoort; licentiehouders en smokkelaars kunnen op één hand zijn, en de ruwe opium wordt alsdan niet ingevoerd; dit zijn alle gevolgen van een hoogere invoerrecht dan ƒ 6 per thail.

Die prijs is genomen in verband tot die van bereide opium te Singapore ad f 2,50 per thail, en tot die der smokkelaars, die de thail verkoopen in het groot ad / 5 en in het klein ad ƒ 7, weshalve eene verhooging van het inkomend recht niet wenschelijk is.

Doch de licentiehouders zullen dan groote winsten behalen. Wij hebben boven gezien, dat de prijs van bereide opium is per thail f 7,03⁵, niet in thail zullen zij de winst zoeken, doch in den verkoop van mata's, uithoofde 2 a 4 mata genoeg is voor één keer schuiven, en indien bij hen de bereide opium bijna op denzelfden prijs is als die van gesloken opium, dan zal een licentiehouder zich niet bloot geven aan inkoop van gesloken waar, met het gevaar van gestraft te worden, terwijl de smokkelaar in den verkoop van het ge-slokene, geen groote winst meer ziende, hij zich eveneens het gevaar van achter slot en grendel te worden geplaatst zal vermijden.

Die winst van den licentiehouder kan niet erg zijn, althans zullen er geene groote kapitalen worden gevormd. Het

8

mag worden betwijfeld of do Chinees licentiehouder zal zijn, uithoolde hem zal ontbreken een genoegzaam bedrijfskapitaal , doch er zullen alsdan verrijzen de zoogenaamde kongsie die licentiehouder wordt en naardien zulk een kongsie geen monopolist is als de pacht, is hij verplicht die prijzen laaf) te houden ten einde geene concurrentie in het leven te roepen. Toch zul hem die worden aangedaan, niet alleen uit winstbejag doch ook uit naijver.

Die onderlinge kongsies zullen elkander noodzaken de prijzen laag te houden.

De verkoop geschiedt in zoogenaamde kitten, voorzien van een uithangbord, evenals de pandhuizen, welker toe-stemming op zegel wordt gegeven door het Hoofd van het Gewest en slechts geldig voor het loopende jaar.

liet vervoer van ruwe opium moet gedekt zijn door een bewijs, aftegeven door den Ontvanger der inkomende rechten, waardoor cene controle wordt uitgeoefend op de gesmokkelde waar.

Een tweede vraag is of een licentiehouder onderworpen moet zijn aan de patent of inkomstenbelasting.

Evenals de tegenwoordige pachters van de opium niet belast zijn met de patent, waarom zoude dan een licentieh(juder daarmede belast moeten worden.

Die belasting, reeds missende het karakter van vastheid en zekerheid, waardoor een verderfelijke invloed wordt uitgeoefend op de zedelijkheid, en daardoor reeds een doorn blijft in het oog der bevolking, en zij slechts alleen is een rond tasten in den blinde of beter een taxeren naar welgevallen voor den niet-europeaan, terwijl de Europeaan verplicht wordt onder aanroeping van de voor den individu onbegrepen Godheid, waardoor een premie wordt gesteld op leugen en bedrog tot belooning van meineed en verleiding tot meineid, tot schending van begrippen van wet en gerechtigheid, moet niet toegepast worden op licentiehouders, die door hun arbeid 's landskas stijven in den vorm van pachter.

Uit het bovenvermeld stelsel wordt geboren :

9

le. dat de Staat zonder eenige uitgaven, zich kan verzekeren van eene zware bijdrage voor 's lands kas.

2e. dat de landraden en rechtbanken zich minder met opium

overtredingen zullen behoeven ie bemoeien.

3e. dat de inlandsche in Chincesciie bevolking zich niet meer behoeven bloot te staan aan lijfVisitatiën enz. No. 2 thans het stelsel van regie.

Wij lezen bij de behandeling der Indische begrooting van 1890 in de dagbladen het volgende:

„'s Ministers denkbeelden over de opiumregie laten zich „hierin zamenvatten, dat hem die ongewenscht voorkomt „en hij gestemd is voor handhaving van het pachtstelsel, „evenals trouwens gezaghebbende Indische ambtenaren.

„llegie zou nadeel toebrengen aan 's lands schatkist ea „leiden tot meer opium misbruik.

„De Minister beroept zich hier op de brochure van den „Heer Struick en op de in Cochin China verkregen resultaten, „De regie zou trouwens groote geldelijke offers kosten voor „p. m. 2500 kitten en de bezoldiging van hen die aan het „hoofd daarvan zouden staan.

„Dit is reeds genoeg om het denkbeeld te verwerpen. „Bij wijze van proef zal men in Banka de regie invoe-„ren, en verder

„Meer lacht den Minister toe bet denkbeeld van den Heer „Mr. Nederbürgii nl. uitbreiding van de verstrekking van „hoeveelheden opium aan de pachters en tegen verminderden „prijs, en ten slotte.

„Men meene niet, dat de smokkelhandel geheel zal be-„dwongen kunnen worden, zoolang de opimuprijs hoog blijft „zal de verzoeking tot sluiken blijven bestaan.quot;

Weshalve de opiumregie is ongewenscht.

Handhaving van het pacht stelsel.

Kegie nadeelig voor 's lands kas.

Regie brengt groote geldelijke offers mede.

Zich beroepen op den Heer Struick sic.

Wij moeten daardoor eikennen, dat do Minister Keuche-

10

Ni us ter zake van de regie reeds gevestigde denkbeelden heeft, wellicht ontleend aan de onomstootbare cijfers van de gezaghebbende Indische ambtenaren, zoomede die van den Heer Struick laatst Inspecteur van Financiën in N. Indië.

En nu roept het llaagscbe dagblad uit met groote woorden gelijk een profetische stem, die gelukkig dof klinkt.

„Als men volkomen genezen wil worden van ingenomen-„heid met de regie, dan leze men in de Handelingen na, wat „de Minister vooicijfcrt omtrent de linantieele gevolgen van „dat stelsel; de haren zullen dan ieder te berge rijzen, die „van Indië geen lastpost voor Nederland wil gemaakt zien.quot;

Wij eciiter gelooven, dat bet de baren zijn, van onwetenden en de tragen van geest, die schijn en waarheid niet van elkander kunnen onderscheiden, zooals er zoo velen zijn.

Ter juiste beoordeeling van den Heer Struick's regie deelen wij mede de woorden van den schrijver

„Aantal verkoop plaatsen 2500!! !

Personeel voor de regie behoorende tot de laagste klasse 1200 middelste „ 800 hoogste „ 500 te zamen totaal aan personeel. 2500

of aan bezoldigingen daarvoor......

vrije woning voor bet personeel.....

21 agenten voor de opium.......

22 scheikundigen..........

Inspectie, controle en reiskosten.....

personeel voor bereiding van opium ....

administratie bij 't Departement van Financiën Totaal uitgaven aan personeel ......

alsnog voor inkoop van opium......

Totaal uitgaven voor de regie......

bestrijding v/d. sluikhandel ter zee ƒ 1.500.000

idem .....te land „ 2.000.000

11

aan inkomsten

27500 kat. ad f 240 = 6.600.000 ad /quot; ! 5 p. tliail

55000 „ „ 320= ] 7.000.000 of „ 20 id. ƒ 24.200 000

dus aan saldo ^or 's lands kas.....f 14.445.200

Bij zulk een stelsel met ee i heir van ruim 2500 personen moet noodwendig volgen:

le de ziekten onder liet personeel.

2e de verschillende overplaatsingen met de geldelijke gevolgen daaraan verbonden.

3e de verloven, binnenlandsehe en Inütenlandsche. 4e de wachtgelders 5e de pensioenen, behalve nog.

6e de uitbreiding van de Algemeene Rekenkamer, en 7e de oneindige reparatiën der middelen ter zee.

üeze uitgaven alleen zouden nog eene belangrijke som vereisehen.

Neen, zulk een stelsel, voorgedragen door een Inspecteur van Financiën, kan niet in den weg liggen der Indische Kegeering, vermits het eenvoudig onuitvoerbaar is door de hooge uitgaven, ingewikkelde administratie en livijfelachlige uitkomsten, van daar, reeds boven medegedeeld „dat de adviezen voor eene regie ongunstig zijn beoordeeld, en ook de Gouverneur-Generaal er niet mede ingenomen is wegens de „hooge 1^10^'.

Trachten wij de Regeering op een beteren weg te helpen, en den Minister Keuchenius omtrent zijn denkbeelden over opiumregie te genezen.

Door de afschaffing van de pacht, neemt de Regeering op zich de bereiding van de opium voor geheel Java en Madura.

Zij geschiedt alleen ten hoofdplaats Batavia.

Van daaruit wordt de bereide opium in blikjes van een thail verzonden naar de ter plaatse aanwezige twee pakhuismeesters te Semarang en Soerabaia.

Deze ambtenaren doen de verstrekking en de verkoop aan een ieder cvlikiIs de tegenwoordige zoutpakhuismeester ter genoemde plaatsen, terwijl te Batavia de verkoop geschiedt uit

12

de bereidingplaats. Opium, goed bereid, moet bij koking, met oen lepel opgehaald wordende, een straal aan de lepel bij blijven, evenals zulks het geval is met bet koken van toewak tot arensuiker; gekoeld zijnde en verpakt in blikjes van een tbail, kan zij jaren lang in goeden staat blijven, evenals de groenten blikjes uit Europa, wanneer zij hermetisch gesloten zijn.

Droogt zij door het te lang liggen eenigzius uit, dan wordt zij bij gebruik een weinig aangelengd met thee, op de wijze zooals de Chiueezen drinken.

Beide zaken, bereiding en verkoop berusten alzoo in één hand, zoodat de koopers do opium kunnen détailleren in mata's — 1 thail is = 100 mata's en 2 ad 4 mata's is voldoende voor een keer rooken —.

Ten einde te kunnen détailleren wordt vereischt eene licentie, afgegeven door het Hoofd van het Gewest en geldig voor bet loopende jaar en geschreven op een zegel van /' 100.

Elk detaillant is verplicht aan te wijzen de plaats van verkoop-kit, evenals thans de plaats van pandhuizen, vermeldende door een uithangbord de woorden „opiumkit.quot;

Door dit stelsel van regie bezit de Regeering het geheele terrein, weshalve invoer en bereiding een ieder is verboden op straffe, terwijl vreemde of gesmokkelde bereide opium, wat het meeste geschiedt door zijne hoogere waarde dan ruwe, dadelijk wordt berkend door het verschil van die bereid door den Gouvernements scheikundige, verbonden aan de bereidingsplaats te Batavia, zoodat de echte van bet valsche wordt onderscheiden.

Door dit stelsel vervalt het onderhoud van ruim 2500 ambtenaren en geëmploijeerden volgens den Heer Struick met den nasleep vandien, waardoor die onkostrekening — in Indië is die kunst tot hooge ontwikkeling gekomen — tot een zeer laag peil wordt gebracht. Laat ons de finantieele resultaten ter zake nagaau.

Wij kunnen echter niet nalaten bier bekend te stellen eene begrooting van kosten voor eene pacht van Krawang,

13

Batavia, Bantam eii de Lampongs opgemaakt door een prak-tikus, uithoofde wellicht daarin eene leering valt te trekken.

Begrooting. K. Verslag 1888

'sjaars noodig aan ruw opium stelt.

van den lande 10.800 kattie......f 7.860

verlies door bereiding 30% . . ad ƒ 30. . . „ 235.800 rest 7560 katties af de waarde

of in thail 120.960 . . . van de opium. „ 83.350 ad f 2.50 . . . /' 302.400 winst opium . ƒ 152.450

de pacht 60/m, p. j¹'. „ 720.000 ......„ 840.000

dus aan den lande ƒ 1.022.-400 ......f 998.450

diverse kosten . . „ 500.000 Het verslag ver-de pachter betaalt meldt eene zui

per jaar . , . . ƒ 1.522.400 vere winst van „ 1.011.162 de thail verkoopt hij ad ƒ 16.— . . „ 1.935.360 hij wint alzoo . . ƒ 412.900 de pacht is meer geweest . „ 126.000

als/.oo de winst / 2S6.960 uit die begrooting blijkt alzoo

le. hoog opvoeren van uitgaven b v. ad /' 2.50 per thail zoodat de pachter de opium in rekening brengt f 40 p. k.

terwijl hij den lande betaalt......»30 „

2e. Er wordt begroot meer benoodigd te zijn dan de oiiiciele verstrekking.

3e. Er wordt gerekend bij een verkoop van f 16.— p. thail

het verslag spreekt van een miniuium van „ 16 69 id. 4e. l'aehtersoukosten in de 4 residenties Krawang, Batavia, Bantam en de Lampong ad 5 ton 'sjaars; dit laatste teekent de pacht, eu toch een genoegzame winst voor de gezamentlijke aandeelhouders met de borgen.

Die onkostrekening per maand gemiddeld f 42.000 is zij juist?

Wij weten het niet, doch met het oog op eene administratie van 4 llesidentiën, met de geheime middelen van een pachter,

14

eu zijne handlangers, kan zulks waar zijn, vooral indien men let, dat Inj is een Gouvernements monopolist, gesteund door het gezag.

Die monopolie moet de pachter niet alleen met kracht handhaven, doch tegenover Chineezen en Inlanders moet liij een zeker gewicht, vertooning en prestige aan den dag-leggen, zonder zijn zelfzucht te smoren en dit alles kost veel geld,

Hoe dat ook zij, die onkostrekening is eene vingerwijzing voor de Regeering, en nu is de vraag gewettigd.

Hoeveel bedraagt de onkosten van eene pachters rekening over gansch Java en Madura, die feitelijk toch opgebracht moeten worden door de schuivers?

Nemen wij door elkander per residentie aan tie som te bedragen, ad f 100.000 per jaar, dan zoude bij eene pacht

schat K. V. 1888 van........f 1G.55D.000

de onkostrekening moeten zijn ad . „ 2.100000

of gerekend op een inkomst van bijna.....13%

De bovengestelde begrooting gewag van .... 50%

hetgeen zeker te hoog is, doch wat niet wordt uitgegeven, komt ten voordeele van de winst.

Vervolgen wij de resultaten van de regie. Op de plaats Batavia wordt gesteld een gebouw van genoegzame ruimte geschikt voor bereiding van de opium, administratie en bergplaats, de uitgaaf daarvan, niet jaarlijksch zijnde wordi;

gesteld voor..............memorie

Het daarbij behoorende personeel bestaat uit

een direkteur maximum........ƒ 14.400

een adjunkt „ ........„ 12.000

een boekhouder „ ..........? 200

een scheikundige „ ..........9.600

twee kommiezen „ ..........7.200

minder personeel en meubelair......„ 10.400

Te Soerabaia en Semarang toegevoegd aan de pakhuismeester

een boekhouder.....ƒ 3.600

15

minder personeel.....ƒ H.600

toelage aan den pakhuismeester „ 2.400

ƒ 9.600 voor beide 19.200 80.000

Inkoop van opium 1887 . . 942.810

Idem.....18c6 . . J.068.042

dus gemiddeld........... 1.005.426

Totaal uitgaaf voor de regie 'sjaarlijks . . /1.085 426 Ontvangsten.

Bij een gemiddeld jaarlijkschdebiet van -zie boveu — 141.000 katties opium op Java en Madura ot van 2.256.000 tbail te verkoopen in blikjes van een tbail ad f 7.— geeft eene bate

voor 's lands kas ad.........f 15.792.000

dus netto..............14.706.574

vermeerderd met 't licentiestelsel als boveu

gerekend op 400 kitten ad ƒ 100 . . . . „ 40.000

Totaal netto. . . /' 14.746.574 terwijl de Gouvernements baten zijn geweest

in 1887 ......../' 16.247.640

in 1888 ......... 16.550.922

weshalve hef regiestelsel op deze wijze toepast 's lands kas wordt benadeeld met gemiddeld 16 ton.

Men vergete echter niet dat de K. V. — zie boven — mededeelen dat de pachters over geheel Java de thail verkoopen ad............../' 14,—

terwijl wij slechts stellen, niet zooals de Heer Struick op /quot; 15 en /■ 20 de thail en de lieer

Brooshooft op............» 1G.—

doch op den halven prijs der pachters dus op . . „ 7.— en zulks met het oog op den prijs van bereid opium die te Singapore wordt verkocht ad f 2.50 per thail en door do smokkelaars hun in het groot ad f b en in het klein ad /' 7 per thail wordt gedebiteerd.

Door dien gestelden prijs wordt het smokkelen min of meer de kop ingedrukt, en door de geringe winst op den ver-

16

koop van gesmokkelde waar, met wellicht de kans op te loopen achter slot en grendel geplaatst te worden, zal de trek van verkoop dan wel Inkoop door de licentiehouders in groote mate afnemen.

Dat de pachters tot dien lioogen prijs ad f 14 per tliail moeten verkoopen is liet gevolg- van de kostbare officicele verstrekking, van eene verplichte kostbare administratie van iederen pachter, gezwegen nog van de zelfzucht om als monopolist, gesteund door het gezag,'groote winsten te behalen.

Bij de regie daarentegen is slechts één bereidingplaats met ééne administratie, waardoor de onkostrekening tot een laag peil wordt gebracht.

Ue officiëcle verkoop slechts te verhoogen met 50 cs. per thail geeft dadelijk eene meerdere winst in 's lands kas van.............../ 1.128.000

Door dien lagen prijs van de opium zullen de licentiehouders een aardige winst kunnen maken weshalve zij als paddestoelen nit den grond zullen rijzen. Edoch men vergete echter niet, dat door dat winstbejag eene vreeselijke concurrentie zal ontstaan in de diverse kitten, zooals thans het geval is met de te Batavia bestaande ijsfabrieken, en de petroleum handelaars.

Door die concurrentie worden de tliails prijzen in de kitten tot een zeer laag peil gebracht, zoodanig dat velen in den grond geboord zullen worden, evenals zulks heeft plaats gegrepen met bet licentiestelsel van de pandhuizen, dat zeer voordeelig voor de leeners was, doch niet voor 's lands kas. Van daar het monopoliestelsel in het leven geroepen.

Wil de Regecring den prijs hoog houden, daartoe heeft zij de macht en het recht, doch zij moet niet vergeten steeds bekneld te zijn tusschen twee alternatieven d. i. hooge belasting het bloeijen van de smokkelhandel; lage belasting het verminderen van dien handel, doch vermeerdering der licentiehouders.

Is de toename van de licentiehouders in het belang van de bevolking, ja dan neen ?

17

In bet stelsel van vrijen invoer van opium of regie past bet licentiestelsel, dat dienst moet doen in de kitten, evenals die kitten dienst doen voor de pachters; daardoor bestaat er voor het Gouvernement geene onkostrekening, die bij de pachters een groot factor uitmaakt ■— zie boven op Java en Madura ad ruim 2 millioen gulden.

Het voordeel uit dat stelsel voor den staat, bestaat daarin dat zij een geheele controle heelt op het gebruik van opium in elke residentie, door het vertoonen van het bewijs van invoer der opium door den licentiehouder, dat afgegeven wordt of door de administratie der inkomende rechten of door de respectieve pakhuismeesters, welk bewijs bij invoer in de kir wordt gedeponeerd ten kantore van het plaatselijk bestuur.

Te beweren dat die houders zullen trachten aan de bevolking zooveel mogelijk opium te verkoopen, ten einde groote winsten te behalen, staat gelijk met de tegenwoordige pacht, die boven een zeker aantal kitten niet wordt toegestaan.

Thans bestaan op Java er Madura — zie hoven — 855, daarom hebben wij slechts gesteld op 400 kitten, die van grooteren omvang zullen zijn dan de tegenwoordige, vermits zij opgericht zullen worden door kleine kongsie's.

Indien daarentegen het doel van het anti-opium verbond wordt beoogt „dat zich ten doel stelt met alle geoorloofde „middelen het misbruik van opium in ludië te bestrijden „en mitsdien vóór alles te streven naar opheffing van het „tegenwoordig pachtstelsel en naar de invoering van eene „regeling, waarbij niemand persoonlijk belang beeft bij het „toedienen van het verderfelijk heulsap'quot; dus de bevolking zoo min mogelijk opium te doen verstrekken, ook daarin bezit de Eegeering de macht, doch zij is ter zake evenals een barometer namelijk vermindering van inkomsten voor de staat aan den eenen kant, en herleving van den smokkelhandel aan den anderen kant.

Het volk heeft nu eenmaal behoefte aan opium, en die te bestrijden is het najagen van een droombeeld, evenals de bestrijding van het gebruik van jenever in Nederland.

18

Die bestrijding kan alleen gescheiden uit het oogpunt van zedelijkheid, waartoe het volk opgeleid moet worden en die opleiding moet geschieden door hunne vrouwen te beschaven, want in de opleiding der vrouw ligt de toekomst van het nageslacht, zoo schoon uitgedrukt in een ingezonden artikel voorkomende in de Java-Bode van den 14 November 1889 ten titel voerende „het overheerschte geslacht.

Resumeren wij het boven ontwikkelde omtrent de belasting op de opium.

Ie. Afschaffing van de bestaande pacht.

2e. Yrije invoer van ruwe opium op de drie hoofdplaaten van Java door den handel, gepaard met een hoog inkomend recht en het licentiestelsel, beide opbrengende voor den staat de niet onbelangrijke som 's jaar van . . . /' 13.576.000 kosten voor den lande.......nihil

De schaduwzijde, niet meester van het ge heele terrein, uithoofde gesmokkelde bereide opium niet te onderscheiden is van die, afkomstig van de licentiehouders, waaruit volgt politie werkzaamheden.

3e. Invoer op Java en Madura van de regie d. i. de Regeering bereidt en verkoopt zelf de opium waardoor 's lands kas 's jaars ontvangt na aftrek der kosten en inkoop van opium te zamen gerekend op ƒ 1.085.42(3 de som van / 14.746.574 brengende dit stelsel, gepaard met het licentiestelsel, mede dat de Regeering geheel meester is van het opiumterrein.

Die inkomsten hebben wij berekend volgens de bazis der K. Verslagen, doch men kan aannemen, dat die sommen booger moeten zijn, door den verkoop van gesmokkelde opium, door de pachters.

Toen wij het bovengeschrevene eindigden, viel onze aandacht op het gesproken van den Heer Piepers in het Indisch genootschap te 's Hage, waarin hij zeide.

„Maar men vermindere de kans op winst, men verlage „belangrijk den debietprijsquot; en verder

19

„Wanneer de opium goed en goedkoop door liet Gouver-„nement verschaft wordt, moet de siuikiiandel zijne prijzen „verminderen.quot;

Die woorden passen op het boven door ons on'wikkelde, wij stelden voor bij de in te voeren regie, de thai! door de

regeering re verkoopen zie boven ad.....f 1 —

terwijl door de pachters op Java gemiddeld wordt

verkocht voor (zie boven) ad........„ 14.20

verder lazen wij.

De Minister lacht toe het denkbeeld van den Heer Mr. Nedkrbcrgii, oud lid van den llaad van X. liulië, (I i. „het komt mij voor — zie bl. 18 van ZEd. brochure — dat „de redenen waarom de pachters thans de voorkeur geven „aan de gesmokkelde opium, hare kracht zullen verliezen, „zoodra het 'Grouvernement verstrekt [c(jen uikoopprijs.quot;

Dat wil met andere woorden z.ejriren.

o o

De llegeering verkoopt thans de opium ruw aan de pachters tegen den prijs per kattie ad f ;:J0 of per thail . . ƒ' 1.87⁵

De inkoopprijs bedraagt gemiddeld — zie boven — ad /' 1037.50 volgens de Heer Nederbt^trgii hl 14 door elkander /' 1480; de reden hiervan is, dat de prijzen in 1873/1877 verbazend hoog waren — houden wij aan het eerste per 100 kattie

dus per kattie 10.37⁵ of per thail......„ 0.64⁷

derhalve op de verkoop van opium wint den lande

per thail...............ƒ 1.23⁸

en hierin licht reeds een bron voor de handel in gesloken ruwopium.

Die winst wil de Heer Sederburgii prijs geven door aan de pachters de opium tegen verkoopprijs te geven; dat is per 100 kattie gem./' 1.037.50 of per thail, / 0.65 en niet meer „ 100 „ ad „ 3.000,— zooals thans opdat de smokkelhandel een gevoelige slag worde toegebracht; zal nu de Chineesche pachter als monopolist op zijn terrein, gesteund door het gezag, de thail op Java steeds verkoo-pende ad...............ƒ 14.20

20

door een lageren inkoopprijs—officiëele verstrekking —

voortaan willen verkoopen met eene vermindering van „ 1.24 en dan stellen de verkoopprijs per thail ad . . . ƒ 12 96 terwijl de gesmokkelde verhandeld wordt met de prijzen van / 5 tot f 1 per thail.

Het is ons niet duidelijk hoe de lieer Nederburgh tot zulk een denkbeeld is gekomen.

Is de opiumpachter op Java van zulk een zedelijk gehalte, dat hij zijne te behalen winst, om welke reden hij juist daarom pachter is, zal prijs geven ten genoege van de schuivers.

Al ontvangt een pachter de opium kosleloos van den lande, toch heelt hij rekening te houden met drie tactoren als, le. Met de hoegrootheid van de pacht, die hem door de concurrentie wordt aangedaan, ten ware deze wordt te niet gedaan door kracht van geld, waardoor het bieden tot een zeker bedrag wordt gedaan, met het vooruitzicht van eene zware winst, waaruit dat stop geld wordt betaald. 2e. Met de smokkelaars.

3e. Met de te behalen winst, hem voorgerekend door de aandeelhouders der pacht en de borgen.

Weshalve eene verlaging van den prijs der officiëele verstrekking ter zake tot niets leidt.

Wij zullen hiermede eindigen, aan de Regeering de keus overlatende tusschen vrijen invoer van ruwe opium gepaard met het licentiestelsel of regie eveneens met het licentiestelsel zooals door ons boven is ontwikkeld.

Naar ons bescheiden meening zal de llegeering overhellen tot het stelsel van regie, uithoofde zij als dan meester is en blijft van geheel het opium terrein op Java en Madura.

Weltetvreden, den 21 Januari 1890.